വിക്കിപീഡിയ mlwiki https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter മീഡിയ പ്രത്യേകം സംവാദം ഉപയോക്താവ് ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം വിക്കിപീഡിയ വിക്കിപീഡിയ സംവാദം പ്രമാണം പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം മീഡിയവിക്കി മീഡിയവിക്കി സംവാദം ഫലകം ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം സഹായം സഹായത്തിന്റെ സംവാദം വർഗ്ഗം വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം കവാടം കവാടത്തിന്റെ സംവാദം കരട് കരട് സംവാദം TimedText TimedText talk ഘടകം ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം Package Package talk Event Event talk 0 1332 4674251 4658536 2026-10-08T21:15:16Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674251 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kottayam}} {{Infobox settlement | name = കോട്ടയം | settlement_type = [[നഗരം]] | image_skyline = Kottayam Collage.jpg | image_alt = | image_caption = മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്ക്, ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്: എം സി മാത്യു സ്മാരകം [[തിരുനക്കര]], അക്ഷരശിൽപം, [[ഇമ്മാക്കുലേറ്റ് ഹാർട്ട് ഓഫ് മേരി കത്തീഡ്രൽ]], കോടിമത ബോട്ട് ജെട്ടി, കോട്ടയം ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, [[സിഎംഎസ് കോളേജ് കോട്ടയം]] | native_name_lang = Malayalam | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Kottayam ([[Kerala]]) | coordinates = {{coord|9|35|29.8|N|76|31|19.9|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kottayam&params=9_35_29.8_N_76_31_19.9_E_type:city(489615)_region:IN-KL] | subdivision_type = [[Country]] | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kottayam district|കോട്ടയം]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = മധ്യ തിരുവിതാംകൂർ | subdivision_type4 = Incorporated | subdivision_name4 = 1921 | subdivision_type5 = [[Official Language]] | subdivision_name5 = [[മലയാളം]] | subdivision_type6 = Native Language | subdivision_name6 = [[മലയാളം]] | founder = | named_for = | government_type = [[Municipalities of Kerala|മുനിസിപ്പാലിറ്റി]] | governing_body = [[Municipalities of Kerala|കോട്ടയം മുനിസിപ്പാലിറ്റി]] | leader_title = Municipal Chairperson | leader_name = ബിൻസി സെബാസ്റ്റ്യൻ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 55.5 | area_metro_km2 = 186.65 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 47.96 | population_footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/india/cities/kerala/ |title=Urban agglomeration & cities in Kerala}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.census2011.co.in/census/metropolitan/426-kottayam.html |title=Kottayam Urban agglomeration population}}</ref> | population_total = 136,812 | population_metro = 357,302 | population_as_of = 2011 | population_rank = 8th in Kerala | population_density_km2 = auto | population_density_metro_km2 = auto | population_demonym = Kottayamkar | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 686001 | area_code_type = [[Telephone]] code | area_code = +91 481-XXXXXXX | registration_plate = KL-05 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = 1075 female(s)/1000 male(s)/ [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank2_name_sec1 = [[Literacy rate]] | blank2_info_sec1 = {{Increase}} 99.66% {{color|Dark Green|Top}} | blank3_name_sec1 = [[Human Development Index|HDI]] | blank3_info_sec1 = {{Increase}} 0.831 {{color|Dark Green|Very High}} | website = {{URL|www.kottayammunicipality.lsgkerala.gov.in}} {{URL|kottayam.nic.in}} | official_name = | other_name = അക്ഷരനഗരി }} {{For|ഇതേ പേരിലുള്ള ജില്ലയ്ക്ക്|കോട്ടയം ജില്ല}} {{hatnote|[[പഴശ്ശിരാജ]]യുടെ കോട്ടയത്തിനുവേണ്ടി കാണുക [[കോട്ടയം (മലബാർ)]]}} മധ്യ കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രധാന നഗരമാണ്‌ കോട്ടയം. [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയുടെ]] ആസ്ഥാനമായ ഈ നഗരം സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്തിന് ഏകദേശം 151 കിലോമീറ്റർ (93.8 മൈൽ) വടക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 2011 ലെ ഇന്ത്യൻ കാനേഷുമാരി പ്രകാരം, കോട്ടയം നഗരത്തില് 136,812 ജനസംഖ്യയുണ്ടായിരുന്നു. നഗരത്തിന്റെ കേന്ദ്ര ബിന്ദുവാണ് [[തിരുനക്കര]] . കോട്ടയത്തിന്റെ പുസ്തക പ്രസിദ്ധീകരണ മേഖലയിലുള്ള പാരമ്പര്യം കണക്കിലെടുത്ത് ഈ നഗരം “അക്ഷര നഗരി” എന്ന അപരനാമത്തിലും അറിയപ്പെടുന്നു<ref>{{cite web | title=കോട്ടയം , അക്ഷരനഗരി | website=കോട്ടയം ജില്ല, കേരള സർക്കാർ | date=2019-06-20 | url=https://kottayam.nic.in/ | language=ml | access-date=2025-11-11}}</ref>. ഇന്ത്യയിലാദ്യമായി സമ്പൂർണ്ണസാക്ഷരത കൈവരിച്ച നഗരമാണ് കോട്ടയം<ref>{{Cite web |url=http://lsgkerala.in/kottayam/about/history/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-08-18 |archive-date=2014-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141003162552/http://lsgkerala.in/kottayam/about/history/ |url-status=dead }}</ref>. കേരളത്തിലെയും, ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെയും പ്രഥമ കലാലയമായ [[സി.എം.എസ്.കോളേജ്]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത് കോട്ടയം നഗരത്തിലാണ്. [[മലയാള മനോരമ ദിനപത്രം|മലയാളമനോരമ]], [[ദീപിക ദിനപത്രം|ദീപിക]], [[മംഗളം ദിനപത്രം|മംഗളം]] മുതലായ പ്രധാന ദിനപ്പത്രങ്ങൾ ആരംഭിച്ചതും അവയുടെ ആസ്ഥാനവും കോട്ടയം നഗരത്തിലാണ്. പ്രമുഖ പുസ്തക പ്രസാധകരായ [[ഡി.സി. ബുക്സ്|ഡി.സി ബുക്സിന്റെയും]], നാഷണൽ ബൂക്സ്റ്റാൾ (NBS) മുതലായ മറ്റു പല പുസ്തക പ്രസാധക സംഘങ്ങളുടേയും ആസ്ഥാനവും കോട്ടയമാണ്. കോട്ടയം നഗരസഭ 1924-ൽസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. 1989 ൽ, ഭാരതത്തിൽ 100 % സാക്ഷരത നേടിയ ആദ്യ നഗരമായി കോട്ടയം മാറി. ഇപ്പോൾ കോട്ടയം ഒരു പുകയില വിമുക്ത നഗരം കൂടിയാണ്. കോട്ടയം റെയിൽ നിലയം, കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി, സ്വകാര്യ ബസ്സ്റ്റാന്റുകൾ എന്നിവ നഗരത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. കോട്ടയം തുറമുഖം നഗരത്തിൽ നിന്നും 6 കി.മി ദൂരത്തിൽ [[നാട്ടകം തുറമുഖം|നാട്ടകം]] എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. കോടിമതയിൽ നിന്ന് ബോട്ട് സർവീസ്സും ലഭ്യമാണ്. ഏറ്റവും അടുത്ത വിമാനത്താവളം 80 കി.മി ദൂരത്തിൽ [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|നെടുമ്പാശ്ശേരി]]<nowiki/>യിലാണ് (കൊച്ചി). കോട്ടയം മെഡിക്കൽ കോളേജ് നഗരത്തിൽ നിന്നും 10 കി.മി മാറി ഗാന്ധിനഗർ (ആർപ്പൂക്കര) യിൽ ആണു. [[മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല|മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാലാ]] (MG University) ആസ്ഥാനം നഗരത്തിൽ നിന്ന് 12 കി.മി മാറി പ്രിയദർശിനി ഹിൽസിൽ ([[അതിരമ്പുഴ]]) സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.ഒട്ടേറെ പ്രമുഖ വ്യക്തികൾ ജനിച്ച നാടാണ് കോട്ടയം. മുൻ ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രപതി [[കെ.ആർ. നാരായണൻ|കെ. ആ ർ നാരായണൻ]], മുൻ സുപ്രീം കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് [[കെ.ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ|കെ ജി ബാലകൃഷ്ണൻ]], മുൻ കേരള മുഖ്യമന്ത്രിമാരായ [[പി.കെ. വാസുദേവൻ നായർ|പി. കെ. വാസുദേവൻ നായർ]], [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]], സിനിമാ താരം [[മമ്മൂട്ടി]], സാഹിത്യകാരി [[അരുന്ധതി റോയ്]], എന്നിങ്ങനെ അനേകം വ്യക്തികൾ എടുത്തു പറയാവുന്നവരാണ്. == പദോൽപ്പത്തി == തെക്കുംകൂർ ഭരണാധികാരിയുടെ രാജകൊട്ടാരം തളിയിൽകോട്ട എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു കോട്ടയാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. കോട്ട (തളിയിൽകോട്ട) എന്നർത്ഥം വരുന്ന കോട്ട എന്ന വാക്കും അകത്ത് എന്നർത്ഥം വരുന്ന അകവും ചേർന്നാണ് കോട്ടയം എന്ന പേരുണ്ടായതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. കോട്ടയ്ക്കകം (കോട്ടയ്ക്കകം) എന്ന സംയുക്ത രൂപത്തെ "കോട്ടയ്ക്കുള്ളിൽ" എന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്യാം. == ചരിത്രം == === തെക്കുംകൂർ ഭരണം (1103 - 1753) === എ.ഡി. ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പ്രാരംഭം മുതലുള്ള തെക്കുംകൂറിന്റെയും കോട്ടയത്തിന്റെയും ചരിത്രം വേർതിരിച്ചറിയാൻ പ്രയാസമാണ്.കോട്ടയം അക്കാലത്ത് കുലശേഖര സാമ്രാജ്യത്തിലെ (എ.ഡി. 800 - എ.ഡി. 1103) ഒരു പ്രദേശമായ വെമ്പോലിനാടിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. 1103 ആയപ്പോഴേക്കും വെമ്പോലിനാട് രാജ്യം തെക്കുംകൂർ, വടക്കുംകൂർ എന്നീ രണ്ട് നാട്ടു രാജ്യങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുകയും രണ്ടാമത്തേത് കൊച്ചിയുടെ സാമന്ത രാജ്യമായി മാറുകയും ചെയ്തു.<ref name="ReferenceA">P. Shungoonny Menon - A HISTORY OF TRAVANCORE - First edition: 1878, New edition: 1983, Page 130, 131 - {{ISBN|978-8170200406}}</ref><ref>{{cite book |author=K.N Gopala Pillai Kuruppum Veettil |url=https://archive.org/details/ThekkumkoorRani/page/n7 |title=Thekkumkur Rani (Queen of Thekkumkur) |publisher=The Hindustan Publishing House, Trivandrum, Publisher: Thomas George BA |year=1948 |pages=224– |access-date=2 December 2019}}</ref> കോട്ടയത്തെ വെന്നിമലയിലായിരുന്നു രാജകീയ ഭവനം ആദ്യം സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നത്. തളിയിൽകോട്ട എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കോട്ടയാൽ ഇത് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതിന്റെ, ഫലമായി, ആ പ്രദേശം കോട്ടയുടെ അതേ പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു. പിന്നീട്, തെക്കുംകൂർ രാജാക്കന്മാർ തങ്ങളുടെ തലസ്ഥാനം കോട്ടയം പട്ടണത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്ത്, കുമാരനല്ലൂരിനടുത്തുള്ള നട്ടാശ്ശേരിയിലേക്ക് മാറ്റി. താഴത്തങ്ങാടി കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ് തെക്കുംകൂർ രാജവംശം കോട്ടയം ഭരിച്ചിരുന്നതെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുരുമുളകും മറ്റ് സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും വ്യാപാരം ചെയ്തിരുന്ന പോർച്ചുഗീസുകാരും ഡച്ചുകാരും ഈ രണ്ട് രാജ്യങ്ങളുമായി വ്യാപാര ബന്ധം സ്ഥാപിച്ചു. 1741-ലെ തിരുവിതാംകൂർ-ഡച്ച് യുദ്ധത്തിൽ തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യം ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയെ കീഴടക്കിയതിനുശേഷം, [[മാർത്താണ്ഡവർമ്മ|മാർത്താണ്ഡവർമ്മയുടെ]] സൈനിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ തെക്കുംകൂർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വടക്കൻ അയൽ രാജ്യങ്ങൾക്കെതിരെ തുടർന്നു. === തിരുവിതാംകൂർ ഭരണം (1753 - 1949) === തെക്കുംകൂർ രാജവംശം ചെമ്പകശ്ശേരി, വടക്കുംകൂർ എന്നീ രാജ്യങ്ങളുമായി സഖ്യം ചേർന്ന് രാജ്യത്തെ ശത്രുക്കളിൽനിന്ന് സംരക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, അന്തിമമായി അവയെല്ലാം തിരുവിതാംകൂറിനോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു. മറ്റൊരു സ്രോതസ്സ് പ്രകാരം, തെക്കുംകൂറിലെ ഭരണാധികാരി ആദ്യം കായംകുളം രാജ്യത്തിന്റെയും പിന്നീട് അമ്പലപ്പുഴയുടെയും പക്ഷം ചേർന്ന് തിരുവിതാംകൂറിനെതിരെ നിലയുറപ്പിച്ചു. അമ്പലപ്പുഴയുടെ പതനത്തിനുശേഷവും തെക്കുംകൂർ ഭരണാധികാരി തിരുവിതാംകൂറുമായി സന്ധി ചെയ്യാൻ വിസമ്മതിച്ചതിനാൽ, 1750 സെപ്റ്റംബർ 11-ന് മാർത്താണ്ഡവർമ്മയുടെ സൈന്യാധിപനും പ്രധാനമന്ത്രിയുമായിരുന്ന രാമയ്യൻ ദളവ തെക്കുംകൂർ രാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം ഏറ്റെടുക്കുകയും 1753-ൽ തെക്കുംകൂറിനെ തിരുവിതാംകൂറിനോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും ചെയ്തു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പ്രാരംഭത്തിൽ, അന്യായമായ നിരവധി ഉടമ്പടികൾക്ക് ശേഷം തിരുവിതാംകൂർ ബ്രിട്ടന്റെ ഒരു സംരക്ഷിത പ്രദേശമായി മാറി. 1817-ൽ ചർച്ച് മിഷനറി സൊസൈറ്റി കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ പാശ്ചാത്യ ശൈലിയിലുള്ള കോളേജായി സിഎംഎസ് കോളേജ് സ്ഥാപിച്ചു. പൊതു ഉദ്യോഗസ്ഥ സംവിധാനത്തിന് അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർമാരെ നൽകുന്നതിനെ തിരുവിതാംകൂർ സർക്കാർ സ്വാഗതം ചെയ്തു.<ref name="cms">{{cite news|title=Setting standards of excellence: UGC recognition has added to CMS College's list of merits.|date=4 January 2005|url=http://www.hindu.com/edu/2005/01/04/stories/2005010400140400.htm|accessdate=5 April 2010|archive-date=15 March 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050315182258/http://www.hindu.com/edu/2005/01/04/stories/2005010400140400.htm|url-status=dead|work=[[The Hindu]]}}</ref> === സമകാലിക കാലഘട്ടം (1949 - ഇതുവരെ) === [[File:Gandhi_at_vaikom_satyagraha-2.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gandhi_at_vaikom_satyagraha-2.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|മഹാത്മാഗാന്ധി വൈക്കം സത്യാഗ്രഹത്തിൽ.]] കോട്ടയം തിരുവിതാംകൂറിന്റെ ഒരു റവന്യൂ ഡിവിഷനായി മാറി. ദേവികുളം എന്ന അഞ്ചാമത്തെ ഡിവിഷൻ കുറച്ചുകാലം മാത്രമേ നിലനിന്നിരുന്നുള്ളുവെങ്കിലും പിന്നീട് കോട്ടയത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു. 1949 ജൂലൈയിൽ പുതുതായി [[കോട്ടയം ജില്ല]] സ്ഥാപിതമായി.<ref>{{Cite web|url=http://kottayam.nic.in/#|title=Kottayam District, Government of Kerala &#124; Kottayam, the Land of Letters &#124; India}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ശരാശരി 3 മീറ്റർ (9.8 അടി) ഉയരത്തിലാണ് കോട്ടയം നഗരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ട]] നിരകളിലെ നിരവധി അരുവികളിൽ നിന്ന് രൂപം കൊള്ളുന്ന [[മീനച്ചിലാർ|മീനച്ചിൽ]] നദിയുടെയും വേമ്പനാട് കായലിന്റെയും തടത്തിലാണ് നഗരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കുമരകത്തെ വേമ്പനാട് തടാകത്തിലേക്ക് പതിക്കുന്ന മീനച്ചിലാറിന്റെ ഉൾനാടൻ അഴിമുഖത്തിനടുത്താണ് നഗരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കേരളത്തിലെ സ്ഥലങ്ങളുടെ ഉയരം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വിഭജന പ്രകാരം കോട്ടയം നഗരം ഒരു ഇടനാട് പ്രദേശമാണ്. പൊതുവായ എക്കൽ മണ്ണാണ് ഈ പ്രദേശത്ത് കാണപ്പെടുന്നത്. സസ്യജാലങ്ങൾ പ്രധാനമായും ഉഷ്ണമേഖലാ നിത്യഹരിത വനവും ഈർപ്പമുള്ള ഇലപൊഴിയും വനങ്ങളുമാണ്. കുന്നുകൾ, കായലുകൾ, നെൽവയലുകൾ എന്നിവയുടെ മിശ്രിതമാണ് നഗരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ജില്ലയുടെ പ്രധാന സവിശേഷത.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Kottayam|title=Kottayam {{!}} India, Map, History, & Facts {{!}} Britannica|access-date=2025-06-25|date=2025-06-24|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> കോട്ടയം മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ആകെ വിസ്തീർണ്ണം 55.40 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ്. കോട്ടയം ജില്ലയുടെ ആസ്ഥാനമായ കോട്ടയംനഗരം കേരളത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തായി, മധ്യ തിരുവിതാംകൂർ മേഖലയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. === കാലാവസ്ഥ === കോപ്പൻ കാലാവസ്ഥാ വർഗ്ഗീകരണ പ്രകാരം, കോട്ടയം നഗരത്തിൽ ഉഷ്ണമേഖലാ മൺസൂൺ കാലാവസ്ഥയാണ് (Am) അനുഭവപ്പെടുന്നത്. ഈ ജില്ലയിലെ കാലാവസ്ഥ മിതവും സുഖദവുമാണ്. ഭൂമധ്യരേഖയോടുള്ള കോട്ടയത്തിന്റെ സാമീപ്യം സീസണൽ താപനിലയിൽ കാര്യമായ വ്യത്യാസമുണ്ടാക്കുന്നില്ല, വർഷം മുഴുവനും മിതമായതോ ഉയർന്നതോ ആയ ഈർപ്പം ഇവിടെ അനുഭവപ്പെടുന്നു. കോട്ടയം ജില്ലയുടെ തെക്ക് ഭാഗത്ത് പത്തനംതിട്ട ജില്ലയും, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് ആലപ്പുഴ ജില്ലയും, വടക്ക് ഭാഗത്ത് എറണാകുളം ജില്ലയും, കിഴക്കും വടക്കുകിഴക്കും ഇടുക്കി ജില്ലയുമാണ് അതിർത്തികൾ.{{Weather box|location=Kottayam (1991–2020, extremes 1970–present)|metric first=Y|single line=Y|Jan record high C=37.0|Feb record high C=38.6|Mar record high C=38.6|Apr record high C=38.3|May record high C=37.2|Jun record high C=35.9|Jul record high C=34.7|Aug record high C=35.5|Sep record high C=35.0|Oct record high C=35.0|Nov record high C=36.0|Dec record high C=35.6|year record high C=38.5|Jan high C=32.9|Feb high C=33.6|Mar high C=34.4|Apr high C=34.0|May high C=33.0|Jun high C=30.3|Jul high C=29.6|Aug high C=30.1|Sep high C=30.9|Oct high C=31.2|Nov high C=31.5|Dec high C=32.4|year high C=32.0|Jan low C=22.2|Feb low C=22.8|Mar low C=23.8|Apr low C=24.2|May low C=24.0|Jun low C=22.9|Jul low C=22.7|Aug low C=22.9|Sep low C=23.2|Oct low C=23.1|Nov low C=23.1|Dec low C=22.4|year low C=23.1|Jan record low C=16.0|Feb record low C=16.0|Mar record low C=18.5|Apr record low C=20.2|May record low C=16.9|Jun record low C=18.0|Jul record low C=18.1|Aug record low C=16.9|Sep record low C=20.2|Oct record low C=19.2|Nov record low C=18.1|Dec record low C=16.0|year record low C=16.0|rain colour=green|Jan rain mm=8.1|Feb rain mm=18.7|Mar rain mm=66.4|Apr rain mm=151.3|May rain mm=257.2|Jun rain mm=585.9|Jul rain mm=534.0|Aug rain mm=406.6|Sep rain mm=275.6|Oct rain mm=362.2|Nov rain mm=182.1|Dec rain mm=45.5|year rain mm=2893.8|Jan rain days=0.7|Feb rain days=1.4|Mar rain days=3.5|Apr rain days=8.7|May rain days=10.6|Jun rain days=21.2|Jul rain days=22.6|Aug rain days=17.5|Sep rain days=13.6|Oct rain days=14.9|Nov rain days=9.3|Dec rain days=2.6|year rain days=126.6|time day=17:30 [[Indian Standard Time|IST]]|Jan humidity=60|Feb humidity=59|Mar humidity=61|Apr humidity=68|May humidity=71|Jun humidity=79|Jul humidity=80|Aug humidity=78|Sep humidity=76|Oct humidity=76|Nov humidity=75|Dec humidity=66|year humidity=71|source 1=[[India Meteorological Department]]<ref>{{cite web | url = https://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf | title = Climatological Tables of Observatories in India 1991-2020 | publisher = [[India Meteorological Department]] | access-date = April 8, 2024 }}</ref><ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Kottayam Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 433–434 | access-date = 29 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M107 | access-date = 29 February 2020}}</ref>}} === കൃഷി === കേരളത്തിലെ പ്രകൃതിദത്ത റബ്ബർ കൃഷിയുടെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമാണ് നഗരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കോട്ടയം ജില്ല. റബ്ബർ വ്യവസായത്തിന്റെ വികസനത്തിൽ പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്ന റബ്ബർ ബോർഡിന്റെ (ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന് കീഴിലുള്ള ഒരു സ്റ്റാറ്റ്യൂട്ടറി ബോഡി) ആസ്ഥാനം കോട്ടയം നഗരത്തിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.<ref>{{cite web|url=https://rubberboard.gov.in/|title=Rubber Board|access-date=13 July 2026|publisher=Rubber Board}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>റബ്ബർ ഇവിടുത്തെ പ്രബലമായ നാണ്യവിളയാണ്. കേരളത്തിൻ്റെ റബ്ബർ ഉൽപാദനത്തിൽ ജില്ല ഗണ്യമായി സംഭാവന നൽകുന്നു (ഇന്ത്യയുടെ സ്വാഭാവിക റബ്ബർ ഉൽപാദനത്തിൻ്റെ ഭൂരിഭാഗവും കേരളത്തിൽനിന്നാണ്).<ref>{{cite journal |last=Vijayalekshmi |first=P J |date=2022 |title=Natural Rubber Production in Kerala |url=https://ijsser.org/2022files/ijsser_07__142.pdf |journal=International Journal of Social Science and Economic Research |access-date=13 July 2026}}</ref> റബ്ബറിനു പുറമേ, തെങ്ങ്, വാഴ, കൈതച്ചക്ക, കുരുമുളക്, വിവിധ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ഈ പ്രദേശത്തെ ദ്വിതീയ വിളകൾ. അധിക വരുമാനത്തിനായി റബ്ബർ തോട്ടങ്ങളിൽ പച്ചക്കറികളും മറ്റ് ഹ്രസ്വകാല വിളകളും ഇടവിളയായി കൃഷി ചെയ്യുന്നത് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite news|title=Farmers swap rubber for exotic fruits, chasing higher profits|url=https://india.mongabay.com/2025/08/what-a-shift-in-farming-from-rubber-to-exotic-fruit-trees-could-mean-for-kerala/|work=Mongabay|date=8 August 2025|access-date=13 July 2026}}</ref> == ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം == {{Historical populations|1901|17552|1911|15141|1921|18833|1931|25236|1941|33364|1951|44204|1961|52685|1971|59714|1981|64431|1991|89625|2001|129894|2011|172878|type=India|align=left}} 2001 ലെ ഇന്ത്യൻ കാനേഷുമാരി പ്രകാരം,<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher=Census Commission of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004}}</ref> കോട്ടയം നഗരത്തിലെ സംയുക്ത ജനസംഖ്യ 172,878 ഉം കോട്ടയം ജില്ലയിലേത് 1,974,551 ഉം ആയിരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് കോട്ടയം മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിലെ ജനസംഖ്യ 136,812 ആയിരുന്നു. ജനസംഖ്യയുടെ 62% പുരുഷന്മാരും 38% സ്ത്രീകളുമായിരുന്നു. 1991–2000 ദശകത്തിലെ 9.35% വുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ദശാബ്ദ ജനസംഖ്യാ വളർച്ചാ നിരക്ക് 6.5% ആയി കുറഞ്ഞു.<ref>{{cite book |last=Chattopadhyay |first=Srikumar |url=https://books.google.com/books?id=gOrvghLklKoC |title=Striving for Sustainability: Environmental Stress and Democratic Initiatives in Kerala |publisher=Concept Publishing |year=2006 |isbn=9788180692949 |page=157}}</ref> തൊഴിലിനുവേണ്ടിയുള്ള കുടിയേറ്റം മൂലമാണ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിലെ ജനസംഖ്യാ വർധനവ്. 95.9% സാക്ഷരതയോടെ കോട്ടയം ജില്ല സാക്ഷരതയിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനത്താണ്.<ref name="Kurien">{{cite thesis|last=Kurien|first=Lucyamma|date=May 2000|chapter-url=http://ietd.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/354/2/11_chapter4.pdf|title=The structure and functioning of gram sabhas: a study focussed on the district of Kottayam|chapter=Chapter IV: The functioning of gram sabha: General Features|publisher=Mahatma Gandhi University|pages=116–206}}</ref> കോട്ടയത്തെ മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ 6.73% പട്ടികജാതിക്കാരും 0.31% പട്ടികവർഗക്കാരും ആണ്.<ref name="Census of India">{{Cite web|url=http://www.census2011.co.in/data/town/803296-kottayam-kerala.html|title=Kottayam Municipality City Population Census 2011-2021 &#124; Kerala}}</ref>{{bar box|title=Religions in Kottayam (2011)<ref>{{cite web | url=http://www.census2011.co.in/data/religion/district/280-kottayam.html | title=Towns in Kottayam - Religion 2011 | publisher=Indian Population Census 2011 | access-date=22 September 2016 }}</ref>|titlebar=#Fcd116|float=right|bars={{bar percent|[[Hindu]]|orange|49.81}} {{bar percent|[[Christians]]|blue|43.48}} {{bar percent|[[Muslims]]|green|6.41}} {{bar percent|[[Buddhist]]|yellow|0.02}} {{bar percent|[[Jains]]|yellow|0.00}} {{bar percent|[[Sikhs]]|pink|0.01}} {{bar percent|Others|black|0.03}} {{bar percent|Not available|grey|0.23}}|caption=Distribution of religions}} == സാഹിത്യം == 1848-ൽ കോട്ടയത്തെ സിഎംഎസ് പ്രസ്സിൽ അച്ചടിച്ച ''ജ്ഞാനനിക്ഷേപം'' എന്ന പേരിലുള്ള പ്രസിദ്ധീകരണമാണ് കേരളത്തിൽനിന്ന് ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട വർത്തമാനപ്പത്രം.<ref>{{Cite web|url=http://www.prd.kerala.gov.in/d_ktmcontent.htm|title=official website of Information and Public Relation Department|access-date=19 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20110610040842/http://www.prd.kerala.gov.in/d_ktmcontent.htm|archive-date=10 June 2011|url-status=dead}}</ref> കോട്ടയം നിരവധി പ്രശസ്തരായ എഴുത്തുകാരെയും പത്രപ്രവർത്തകരെയും കലാകാരന്മാരെയും വാർത്തെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ജനപ്രിയ നോവലിസ്റ്റ് [[മുട്ടത്തുവർക്കി|മുട്ടത്തു വർക്കിയും]] കവി [[പാലാ നാരായണൻ നായർ|പാലാ നാരായണൻ നായരും]] കോട്ടയത്ത് വേരുകളുള്ളവരായിരുന്നു. ക്രൈം ത്രില്ലറുകൾ എഴുതിയ [[കോട്ടയം പുഷ്പനാഥ്]] കോട്ടയം സ്വദേശിയായിരുന്നു. വാർദ്ധക്യ സഹജമായ അസുഖങ്ങളെ തുടർന്ന് 2018 മെയ് 2 ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/May/02/malayalam-detective-fiction-writer-kottayam-pushpanath-passes-away-1809160.html|title=Malayalam detective fiction writer Kottayam Pushpanath passes away|access-date=2025-03-12|date=2018-05-02|website=The New Indian Express|language=en}}</ref> ഇന്ത്യൻ-ഇംഗ്ലീഷ് നോവലിസ്റ്റ് അരുന്ധതി റോയ് കോട്ടയം സ്വദേശിയാണ്. അവരുടെ ബുക്കർ സമ്മാന നേടിയ അർദ്ധ ആത്മകഥാപരമായ നോവലായ ''ദി ഗോഡ് ഓഫ് സ്മോൾ തിംഗ്സിൽ'' കോട്ടയത്തെ അയ്മനത്ത് കഴിച്ചുകൂട്ടിയ അവരുടെ ബാല്യകാലാനുഭവങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കഥാകൃത്തും തിരക്കഥാകൃത്തുമായ ഉണ്ണി ആർ. കോട്ടയത്തുനിന്നുള്ളയാളാണ്. 100% സാക്ഷരത നേടിയ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ പട്ടണംകൂടിയാണ് കോട്ടയം.<ref>{{Cite web|url=https://kottayam.nic.in/about-district/|title=About District|access-date=10 April 2020|date=3 April 2020|website=Government of Kerala}}</ref> 1882-ൽ തിരുവിതാംകൂറിന്റെ വടക്കൻ വിഭാഗത്തിന്റെ കളക്ടർ [[ടി. രാമറാവു]] ദിവാൻ പേഷ്കാർ ആണ് [[കോട്ടയം പബ്ലിക് ലൈബ്രറി]] സ്ഥാപിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.kottayampubliclibrary.org/about-us/|title=About Us – Kottayam Public Library|access-date=2023-11-22|language=en-US}}</ref> == വിദ്യാഭ്യാസം == പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കോട്ടയത്ത് ആരംഭിച്ച ഒരു ഡച്ച് സ്കൂൾ ഹ്രസ്വകാലം മാത്രമേ നിലനിന്നിരുന്നുള്ളൂ. കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഇംഗ്ലീഷ് വിദ്യാലയും ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ കോളേജുമായ സിഎംഎസ് കോളേജ് 1817-ൽ കേണൽ ജോൺ മൺറോയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ചർച്ച് മിഷനറി സൊസൈറ്റിയാണ് സ്ഥാപിച്ചത്.<ref name="cms2">{{cite news|title=Setting standards of excellence: UGC recognition has added to CMS College's list of merits.|date=4 January 2005|url=http://www.hindu.com/edu/2005/01/04/stories/2005010400140400.htm|accessdate=5 April 2010|archive-date=15 March 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050315182258/http://www.hindu.com/edu/2005/01/04/stories/2005010400140400.htm|url-status=dead|work=[[The Hindu]]}}</ref> ഇന്ന് കോട്ടയം സിഎംഎസ് കോളേജും, സിറോ മലബാർ കത്തോലിക്കാ സഭയുടെ സഹായത്തോടെ കോട്ടയം നഗരത്തിൽനിന്ന് 17 കിലോമീറ്റർ ദൂരെ ചങ്ങനാശ്ശേരിയിൽ സ്ഥാപിതമായ എസ്.ബി. കോളേജും ഒരു നാഴികക്കല്ലായി നിലകൊള്ളുകയും ജില്ലയിലെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് സ്തുത്യർഹമായ സംഭാവനകൾ നൽകുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അങ്ങനെ, 1989-ൽ കോട്ടയം നഗരം ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ 100% സാക്ഷരതാ നഗരമായ മാറി.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/City-of-letters-sets-itself-a-new-milestone/article20809376.ece|title=City of letters sets itself a new milestone|accessdate=5 December 2023|date=1 July 2014|website=BusinessLine|author=KPM Basheer}}</ref> കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മെഡിക്കൽ കോളേജുകളിൽ ഒന്നാണ് കോട്ടയം സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ്. കൂടാതെ, മഹാത്മാഗാന്ധി സർവകലാശാലയുടെ ആസ്ഥാനവും കോട്ടയത്താണ്. കോട്ടയം നഗരത്തിൽ മറ്റ് നിരവധി കോളേജുകളും വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളും ഉണ്ട്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ സിറിയക് പഠന സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നായ സെന്റ് എഫ്രേം എക്യുമെനിക്കൽ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടും ഇവിടെയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://seeri.org/|title=SEERI – Home Page|accessdate=27 August 2025}}</ref> == മാധ്യമം == 1821-ൽ, ബ്രിട്ടീഷ് മിഷനറിയായ ബെഞ്ചമിൻ ബെയ്‌ലി, കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ അച്ചടിശാലയായ സി.എം.എസ്. പ്രസ്സ് കോട്ടയം നഗരത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു. അക്കാലംമുതൽ കോട്ടയം നഗരം പത്രങ്ങളുടെയും പുസ്തകങ്ങളുടെയും പ്രസിദ്ധീകരണത്തിൽ മുൻപന്തിയിലാണ്. കോട്ടയത്ത് നിന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന മലയാള മനോരമ, ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രചാരമുള്ള ദിനപത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref>[http://www.auditbureau.org/files/JD%202019%20Highest%20Circulated%20(across%20languages).pdf 2019 Highest Circulated Dailies, Weeklies & Magazines amongst Member Publications (across languages)] Audit Bureau</ref>കോട്ടയം ആസ്ഥാനമായുള്ള മലയാള മനോരമ ഗ്രൂപ്പിന് മനോരമ ഓൺലൈൻ, മനോരമ ന്യൂസ് ചാനൽ, ദി വീക്ക് മാഗസിൻ, മറ്റ് പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ എന്നിവയും സ്വന്തമാണ്. മറ്റ് പ്രധാന മലയാള ദിനപ്പത്രങ്ങളായ മാതൃഭൂമി, ദേശാഭിമാനി, ദീപിക, മാധ്യമം, കൂടാതെ മുപ്പതോളം ആനുകാലികങ്ങളും കോട്ടയത്ത് നിന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു. ഡി. സി. ബുക്സ്, ലേബർ ഇന്ത്യ പബ്ലിക്കേഷൻസ്, കറന്റ് ബുക്സ് തുടങ്ങിയ നിരവധി മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകരുടെയും ആസ്ഥാനം കോട്ടയം നഗരമാണ്. കേരളത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന പുസ്തകങ്ങളിൽ 70 ശതമാനവും കോട്ടയത്തു നിന്നാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://www.ktm.kerala.gov.in/artandculture.htm|title=Official website of the Kottayam District|access-date=19 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081002192424/http://www.ktm.kerala.gov.in/artandculture.htm|archive-date=2 October 2008|url-status=dead}}</ref> 1945-ൽ ഒരു കൂട്ടം എഴുത്തുകാർ മലയാളത്തിൽ [[സാഹിത്യ പ്രവർത്തക സഹകരണ സംഘം]] ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചു. ==ആധുനിക കോട്ടയത്തിന്റെ ശില്പി== തിരുവിതാംകൂറിന്റെ വടക്കൻ ഡിവിഷന്റെ ആസ്ഥാനം 1880-ൽ [[ചേർത്തല|ചേർത്തലയിൽ]] നിന്ന് കോട്ടയത്തേയ്ക്ക് മാറ്റിയതും ആധുനിക കോട്ടയം പടുത്തുയർത്തിയതും [[ടി. മാധവറാവു]] ദിവാൻ പേഷ്കാരായിരുന്ന കാലത്താണ്. ആധുനിക കോട്ടയത്തിന്റെ ശി‌ൽപ്പിയി അറിയപ്പെടുന്നത് ടി. മാധവറാവുവാണ്<ref>{{cite news|title=സംസ്‌കാരങ്ങളുടെ സംഗമഭൂവിൽ – നാലാം ഭാഗം|url=http://www.doolnews.com/history-of-thazhathangadi-kottayam-keralaon-the-earlier-period-malayalam-article567.html|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=ഡൂൾ ന്യൂസ്|date=16 ജൂലൈ 2012}}</ref> . തിരുനക്കര ക്ഷേത്രമൈതാനം നിർമിച്ചത് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരമാണ്. പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, കോടതി, കോട്ടയം പബ്ലിക് ലൈബ്രറി<ref>{{cite news|first=സുജ|last=ആനിക്കാട്|title=അക്ഷരനഗരിയുടെ അക്ഷരപ്പെരുമ|url=http://www.kottayamvartha.com/ver02/FullStory/?NewsID=922200933209PM18301&Sid=10&Opps=1&Cnt=18481|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=കോട്ടയം വാർത്ത|date=22 സെപ്റ്റംബർ 2009}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> , ജില്ലാ ആശുപത്രി എന്നിവയും ഇദ്ദേഹമാണ് നിർമിച്ചത്<ref name=mb1>{{cite news|first=പ്രഹ്‌ളാദൻ|last=കെ. ആർ.|title=കോട്ടയം നഗരത്തിന് 132 വയസ്സ് വിസ്മൃതിയിൽ നഗരശിൽപ്പി|url=http://www.mathrubhumi.com/kottayam/news/1544715-local_news-Kottayam.html|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=8 ഏപ്രിൽ 2012|archive-date=2015-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914162015/http://www.mathrubhumi.com/kottayam/news/1544715-local_news-Kottayam.html|url-status=dead}}</ref> . കോട്ടയം [[സി.എം.എസ്. കോളേജ്|സി.എം.എസ്. കോളേജിൽ]] സമർത്ഥരായ കുട്ടികൾക്ക് അക്കാലത്ത് 25 രൂപ സ്കോളർഷിപ്പ് ഇദ്ദേഹം ഏർപ്പെടുത്തുകയുണ്ടായി. [[താഴത്തങ്ങാടി വള്ളംകളി]], [[രാമവർമ യൂണിയൻ ക്ലബ്]] എന്നിവ ആരംഭിക്കുന്നതിലും ഇദ്ദേഹത്തിന് പങ്കുണ്ട്. 1885-ൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്താണ് [[പീരുമേട്-ഗുഡലൂർ റോഡ്]] പണിതത്<ref name=mb1/>. [[കച്ചേരിക്കടവ്]] ബോട്ട് ജെട്ടി നിർമിച്ചതും ഇക്കാലത്തുതന്നെ<ref>{{cite news|first=സരിത|last=കൃഷ്ണൻ|title=വിസ്മൃതിയുടെ താളുകളിലേക്ക് വഴിമാറുന്ന കച്ചേരിക്കടവ് ബോട്ടുജെട്ടി|url=http://www.janayugomonline.com/php/newsDetails.php?nid=89824&cid=37&pgNo=21&keyword=|accessdate=5 മാർച്ച് 2013|date=2 ജൂലൈ 2011}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==പ്രധാന സ്ഥാപനങ്ങൾ== 1. മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കോട്ടയം <br>2. [[കുമാരനല്ലൂർ ഗ്രന്ഥവരി|ശേവധി മ്യൂസിയം ആൻഡ് ഇൻഡോളജിക്കൽ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]], <ref> കുമാരനല്ലൂർ ഗ്രന്ഥവരി, എസ്. രാജേന്ദു, കോട്ടയം, 2025 </ref> കുമാരനല്ലൂർ (കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രധാന താളിയോല ഗവേഷണ കേന്ദ്രം) == കോട്ടയം നഗരത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങൾ == *[[തിരുനക്കര മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുനക്കര ശ്രീ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] *[[തിരുനക്കര ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|തിരുനക്കര ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം]] *[[കുമാരനല്ലൂർ ഭഗവതീക്ഷേത്രം|കുമാരനല്ലൂർ ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] *കോട്ടയം തളിയിൽ ശ്രീ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം *കുറ്റിക്കാട്ട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, മൂലവട്ടം *[[പുതിയ തൃക്കോവിൽ ശ്രീമഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം]] *[[നാഗമ്പടം മഹാദേവക്ഷേത്രം]] *[[തിരുവാർപ്പ് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം]] *[[CSI കത്തിഡ്രൽ പള്ളി കോട്ടയം]] *പുതുപ്പള്ളി പൌരസ്ത്യ ജോർജിയൻ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രം, പുതുപ്പള്ളി പള്ളി *സെന്റ് മേരീസ് യാക്കോബായ സിറിയൻ ഓർത്തഡോക്സ് ചർച്ച്, കോട്ടയം *താഴത്തങ്ങാടി ജുമാ മസ്ജിദ് *വേളൂർ പാറപ്പാടം ദേവീക്ഷത്രം ==ആരോഗ്യ സേവനങ്ങൾ== കോട്ടയം ജില്ലയും മധ്യ തിരുവിതാംകൂറും സേവിക്കുന്ന പ്രധാന ആരോഗ്യസ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് [[മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആശുപത്രി, കോട്ടയം]].<ref>{{cite web |title=Hospitals in Kottayam District |url=https://kottayam.nic.in/en/public-utility/hospital1/ |publisher=Government of Kerala |website=Kottayam District |access-date=11 February 2026 }}</ref> സമീപ പട്ടണമായ പാലായിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മാർ സ്ലീവാ മെഡിസിറ്റി പാലാ <ref>{{cite web |title=Mar Sleeva Medicity Pala |url=https://www.manoramaonline.com/topics/business/marsleevamedicitypala.html |website=Manorama Online |publisher=Malayala Manorama |access-date=11 February 2026 }}</ref> ഉൾപ്പെടെ നിരവധി സ്വകാര്യ-സർക്കാർ ആശുപത്രികൾ പ്രദേശത്തെ ആരോഗ്യ സേവന രംഗത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == ചിത്രങ്ങൾ == {{Commons category|Kottayam}} <gallery> പ്രമാണം:Kottayam Collectorate.jpg|കോട്ടയത്തിന്റെ ഭരണ സിരാ കേന്ദ്രമായ കലക്റ്ററേറ്റ് Image:കോട്ടയം4.jpg | Image:കോട്ടയം3.jpg | Image:കോട്ടയം2.jpg | പ്രമാണം:Statue of Mahatma Gandhi at Kottayam.jpg|തിരുനക്കരയിലുള്ള, മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ പ്രതിമ പ്രമാണം:Central Junction, Kottayam.jpg|കോട്ടയം സെൻട്രൽ ജംഗ്ഷന്റെ ഒരു ദൃശ്യം ചിത്രം:കിഴക്കേആനക്കൊട്ടിൽ.JPG|<small>[[വാഴപ്പള്ളി മഹാക്ഷേത്രം]] പ്രമാണം:War Memorial at Kottayam.jpg|കോട്ടയം കലക്ടറേറ്റ് വളപ്പിലെ യുദ്ധ സ്മാരകം പ്രമാണം:Municipal Park Kottayam-Entrance.jpg|കോട്ടയം മുനിസിപ്പൽ പാർക്ക്-പ്രവേശന കവാടം പ്രമാണം:Aksharashilpam Kanayi Kottayam.JPG|കോട്ടയം പബ്ലിക് ലൈബ്രറിയിൽ കാനായി കുഞ്ഞുരാമൻ നിർമ്മിക്ച അക്ഷരശിൽപം </gallery> ==അവലംബം== <references/> {{കോട്ടയം ജില്ല}} {{Kottayam-geo-stub}} [[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]കോട്ടയം ജില്ലയുടെ പടിഞ്ഞാറു വശം സഞ്ചരിച്ചാൽ പുരാതന വാണിജ്യ കേന്ദ്രമായ താഴത്തങ്ങാടിയിൽ എത്താം. അവിടെ അതിപുരാതന മസ്ജിദ് കാണാൻ കഴിയും. i9kg9ckf79nbsmult21h3m8jolu0rn1 0 2022 4674259 4619423 2026-10-09T03:27:48Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674259 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Gautama_Buddha}} {{നാനാർത്ഥം|ബുദ്ധൻ}} {{IMG|Buddha in Sarnath Museum (Dhammajak Mutra).jpg|ശ്രീബുദ്ധന്റെ കല്ലിൽ കൊത്തിയ രൂപം}} {{Buddhism}} '''[[ബുദ്ധൻ]](ശ്രീബുദ്ധൻ)''' എന്നു പിന്നീടു നാമധേയം സിദ്ധിച്ച '''ഗൗതമസിദ്ധാർത്ഥൻ''' [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതസ്ഥാപകനായ]] ആത്മീയ നേതാവാണ്‌. ശ്രീബുദ്ധനാണ്‌ ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും മഹാനായ ബുദ്ധനെന്ന് എല്ലാ ബുദ്ധമതാനുയായികളും വിശ്വസിക്കുന്നു. സിദ്ധാർത്ഥൻ എന്നാണ്‌ അദ്ദേഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥനാമഥേയം. ഗൗതമനെന്നും ശാക്യമുനി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. <br /> ലോക ചരിത്രത്തെ ഏറ്റവും സ്വാധീനിച്ച നൂറു വ്യക്തികളുടെ ഹ്രസ്വ ചരിത്രമാണ് [[ദ ഹൻഡ്രഡ് (ഗ്രന്ഥം)|ദ ഹൻഡ്രഡ്]] എന്ന പേരിൽ മൈക്കിൾ ഹാർട്ട് 1978ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകം . ഈ പട്ടികയിൽ നാലാം സഥാനം ഗൗതമ ബുദ്ധനാണ്. == പേരിനു പിന്നിൽ == [[വജ്ജി|വജ്ജി സംഘത്തിലെ]] ശാക്യഗണത്തിലാണ്‌ (പാലിയിൽ ശക) ബുദ്ധൻ ജനിച്ചത്<ref name=ncert6-7>{{cite book |last= |first= |authorlink= |coauthors= |title=Social Science - Class VI - Our Pasts-I |year=2007 |publisher=NCERT |location=New Delhi|isbn=8174504931|chapter=CHAPTER 7 - NEW QUESTIONS AND IDEAS|pages=65|url=http://www.ncert.nic.in/textbooks/testing/Index.htm}}</ref>‌. ശാക്യവംശത്തിൽ പിറന്നതിനാൽ അദ്ദേഹം ശാക്യമുനി എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഗോതമ എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബപ്പേര്‌. അതിനാൽ അദ്ദേഹം ഗൗതമൻ എന്നും അറിയപ്പെട്ടു. == ചിന്തകൾ == മനുഷ്യജീവിതം ദുഃഖവും ബുദ്ധിമുട്ടുകളും കൊണ്ടു നിറഞ്ഞതാണെന്നും, മനുഷ്യന്റെ ആശകളും ഒടൂങ്ങാത്ത ആഗ്രഹങ്ങളുമാണ്‌ ഈ ദുഃഖങ്ങൾക്കു കാരണം എന്നും ബുദ്ധൻ പഠിപ്പിച്ചു. ഈ ആഗ്രഹങ്ങളെ ബുദ്ധൻ ''തൻഹ'' എന്നു വിളിച്ചു. എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും മിതത്വം പുലർത്തി ഈ ആഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം നേടണമെന്നും അദ്ദേഹം ഉപദേശിച്ചു<ref name=ncert6-7/>. മൃഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സഹജീവികളോട് ദയ കാണിക്കണമെന്നും അവരുടെ ജീവനെ ബഹുമാനിക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം പഠിപ്പിച്ചു. ജീവിതത്തിൽ മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്ന കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം, അവ നല്ലതോ ചീത്തയോ ആയാലും, അവ ഈ ജീവിതത്തിലും വരും ജന്മങ്ങളിലും അവനെ ബാധിക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. തന്റെ ചിന്തകൾ സമൂഹത്തിന്റെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളിലേക്കും എത്തിക്കുന്നതിന്‌ സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ സംസാരഭാഷയായിരുന്ന [[പ്രാകൃത്|പ്രാകൃതഭാഷയിലായിരുന്നു]] ഗൗതമബുദ്ധൻ തന്റെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നത്. തന്റെ ഭാഷണങ്ങൾ അതേപടി ഉൾക്കൊള്ളുന്നതിനു പകരം അതിനെപ്പറ്റി ചിന്തിച്ച് വിലയിരുത്താനും അദ്ദേഹം ജനങ്ങളെ ഉദ്ബോധിപ്പിച്ചു<ref name=ncert6-7/>. ധർമ്മപദത്തിൽ ഇരുപത്തിനാലദ്ധ്യായങ്ങളിൽ ബുദ്ധമതത്തിന്റെ സാരം അടങ്ങിയിരിയ്ക്കുന്നു. ബുദ്ധമതം എന്നു വെച്ചാൽ ബുദ്ധൻ പ്രസംഗിച്ച പ്രകാരത്തിലുള്ള തത്ത്വങ്ങളും ആദികാലങ്ങളിൽ ധർമ്മം എന്ന വിശേഷനാമത്തോടുകൂടിയുള്ള മതവുമാകുന്നു. "പാപത്തെ ദൂരെ ത്യജിക്കുകയും, പുണ്യത്തെ എല്ലായ്പോഴും ചെയ്യുകയും, പ്രാണികളിൽ സ്നേഹം, സത്യം, ക്ഷമ, ശുദ്ധി, ഇവയോടും കൂടി ഇരിയ്ക്കുകയുമാകുന്നു" ധർമ്മം എന്നതിന്റെ സാരാർത്ഥം എന്ന് അശോകൻ പറയുന്നു. ===ചതുര സത്യങ്ങൾ=== [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമത]] തത്ത്വചിന്തയുടെ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട തത്ത്വമാണ് '''ചതുര സത്യങ്ങൾ''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ദുഃഖം, ദുഖ കാരണം, ദുഖനിവാരണം, ദുഖ നിവാരണമാർഗ്ഗം എന്നിവ ചതുര സത്യങ്ങളായി അറിയപെടുന്നു. <ref> {{cite web |author=ബി.ബി.സി |title=The Four Noble Truths |url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/buddhism/beliefs/fournobletruths_1.shtml }}</ref> == ജീവിതരേഖ == ക്രിസ്താബ്ദത്തിന്ന് 563 കൊല്ലം മുന്പ്, കപിലവസ്തുവിനു സമീപം [[ലുംബിനി]] ഉപവനത്തിൽ ജനിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ശ്രീബുദ്ധന്റെ ജനനത്തെപ്പറ്റി ആധികാരികമായ രേഖകൾ ഇല്ല. മിക്ക ചരിത്രകാരന്മാരും പല അവലംബം ഉപയോഗിച്ച് വ്യത്യസ്തമായ കാലഘട്ടങ്ങളാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ക്രി.മു. 400 ന് മുന്നായിരിക്കണം അദ്ദേഹം ജനിച്ചത് എന്ന് ഒരു വിഭാഗം വിചാരിക്കുന്നു <ref>{{Cite web |url=http://www.indology.info/papers/cousins/node6.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2007-07-21 |archive-date=2007-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070606215339/http://indology.info/papers/cousins/node6.shtml |url-status=dead }}</ref> === ആദ്യകാലം === <!--ക്ഷത്രിയവർഗ്ഗക്കാരായ ശാക്യസംഘക്കാരുടെ പ്രധാനികൾ കപിലവസ്തുവിൽ താമസിച്ചിരുന്നു.-->ബുദ്ധന്റെ ആദ്യത്തെ പേർ സിദ്ധാർത്ഥൻ എന്നായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അച്ഛൻ ശുദ്ധോദനനും, അമ്മ സുപ്രബുദ്ധന്റെ പുത്രി മായാദേവിയുമായിരുന്നു. സിദ്ധാർത്ഥന്റെ അമ്മ, അദ്ദേഹം ജനിച്ചു് 6 ദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ മരിയ്ക്കുകയും, അതിനു ശേഷം മാതൃസഹോദരിയായ പ്രജാപതി ഗൌതമി അദ്ദേഹത്തെ വളർത്തുകയും ചെയ്തു. പതിനാറാമത്തെ വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ ദായാദിജയായ യശോദരയെ വിവാഹം ചെയ്തു. === തപസ്സ് === ഇരുപത്തഞ്ചു കൊല്ലത്തോളം സിദ്ധാർത്ഥൻ വളരെ സുഖത്തോടുകൂടി വാണു. അക്കാലം അദ്ദേഹം ജീവിതദശയുടെ സുഖഭാഗം മാത്രമേ കണ്ടിരുന്നുള്ളൂ. പിന്നെ മനുഷ്യരുടെ ദുഃഖങ്ങളും കഷ്ടാനുഭവങ്ങളും കണ്ടു് അദ്ദേഹം ക്ലേശിയ്ക്കുകയും, അതു കാരണമായി ജീവകാര്യങ്ങളെപ്പറ്റി ആലോചിയ്ക്കുവാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പീഡകളുടേയും വ്യസനങ്ങളുടെയും ഉൽപത്തിയേയും, അവകളെ നശിപ്പിയ്ക്കുവാനുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങളെയും കണ്ടറിയുവാനുള്ള ബലമായ ആഗ്രഹം ഹേതുവായി ഇരുപത്തൊൻപതാമത്തെ വയസ്സിൽ, സകല കുടുംബബന്ധങ്ങളേയും ഉപേക്ഷിച്ചു് വനത്തിലേയ്ക്കു പോയി, രണ്ടു ബ്രാഹ്മണഗുരുനാഥന്മാരുടെ ജ്ഞാനോപദേശത്തിൻ കീഴിൽ ഇരുന്നു. ഇവരിൽ ഒരാൾ സാംഖ്യമതക്കാരനും, മറ്റെയാൾ വൈശേഷികമതക്കാരനും ആയിരുന്നു. ഇവരുടെ ഉപദേശങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്നു തൃപ്തിയായില്ല. അതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പിന്നെ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ തന്ത്രികളുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു. അവിടങ്ങളിൽ ദേവന്മാരുടെ പീഠങ്ങളിന്മേൽ ചെയ്തിരുന്ന ക്രൂരമനുഷ്യബലികൾ ഗൌതമന്റെ ആർദ്രസ്വഭാവമുള്ള മനസ്സിൽ എത്രയും വെറുപ്പിനെ ജനിപ്പിച്ചു. അതുകൊണ്ടു് അവിടെനിന്നും ദൂരത്തേയ്ക്ക് അദ്ദേഹം സഞ്ചരിച്ച്, [[ഗയ|ഗയയ്ക്കു]] സമീപമുള്ള ഉറുവിലേയ്ക്കു നേരെ പോയി. ഇവിടെ വച്ച് അദ്ദേഹം അഞ്ചു കൊല്ലം കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു.{{സൂചിക|൧}} === ബോധോദയവും പ്രചരണവും === ഒരു രാത്രി ഉറച്ച ധ്യാനത്തിൽ ഇരിയ്ക്കുന്ന അവസരത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്നു തത്ത്വബോധം ഉണ്ടായി. പീഡകൾക്കുള്ള കാരണം സ്വാർത്ഥബുദ്ധിയോടു കൂടിയുള്ള ജീവിതാശയാണെന്ന് അദ്ദേഹം കാണുകയും, ഈ ജ്ഞാനകാരണമായി അദ്ദേഹം "ബുദ്ധൻ" എന്ന് അറിയപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഗൗതമ സിദ്ധാർത്ഥൻ ബോധോദയം ലഭിച്ച് ശ്രീബുദ്ധനായിത്തീർന്ന  ദിവസം ബോധോദയ ദിന (Bodhi Day)മായി ആഘോഷിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bodhi_Day|title=Bodhi Day|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> മനുഷ്യവർഗ്ഗത്തിനു തന്നാൽ ചെയ്യുവാൻ കഴിയുന്നതായ എത്രയും വലുതായ ഉപകാരം, ദുഃഖസംസാരസാഗരത്തിൽ കിടന്നു പിടയ്ക്കുന്ന ജീവികളെ കരയേറ്റുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു. ഈ തീർച്ചയോടുകൂടി അദ്ദേഹം [[വാരാണസി|കാശിയിലേയ്ക്കു]] പുറപ്പെട്ടു. കാശിക്കടുത്തുള്ള [[സാരാനാഥ്|സാരാനാഥിൽ]] വച്ചാണ്‌ ഗൗതമബുദ്ധൻ തന്റെ ആദ്യപ്രഭാഷണം നടത്തിയത്. <ref name=ncert6-7/> [[പ്രമാണം:Sarnath1.jpg|right|thumb|300px|ഗൗതമബുദ്ധൻ ആദ്യമായി പ്രഭാഷണം നടത്തിയ [[സാരാനാഥ്|സാരാനാഥിൽ]] സ്ഥാപിച്ഛിരിക്കുന്ന സ്തൂപം. [[അശോകചക്രവർത്തി|അശോകചക്രവർത്തിയാണ്‌]] ഈ സ്തൂപം ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചത്. ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗികമുദ്രയായ [[അശോകസ്തംഭം]] ഈ സ്തൂപത്തിനു മുകളിലാണ്‌‍ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നത്.]] അവിടെവച്ചു തന്റെ അഞ്ചു പൂർവ്വസ്നേഹിതന്മാരെ കണ്ടു. ഒന്നാമതായി അവരോടു ധർമ്മത്തെപ്പറ്റി പ്രസംഗിച്ചു. ബുദ്ധമതത്തിൽ ചേർന്നവരുടെ എണ്ണം വേഗത്തിൽ വർദ്ധിയ്ക്കുകയും, അവരിൽ അറുപതു പേരെ തന്റെ മതത്തെ പ്രസംഗിയ്ക്കുവാനായി പല ദിക്കിലേയ്ക്കും അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ജീവകാലത്തു തന്നെ ബുദ്ധൻ, ധനവാന്മാർ, ദരിദ്രന്മാർ, വിദ്വാന്മാർ, മൂഢന്മാർ, ജൈനർ, ആജീവകർ, ബ്രാഹ്മണർ, ചണ്ഡാളർ, ഗൃഹസ്ഥന്മാർ, സന്യാസിമാർ, പ്രഭുക്കന്മാർ, കൃഷിക്കാർ മുതലായ പലേതരക്കാരായ അനവധി പുരുഷന്മാരെയും സ്ത്രീകളെയും തന്റെ മതത്തിൽ ചേർത്തു. ഈ കൂട്ടത്തിൽ തന്റെ അച്ഛനും, മകനും, ഭാര്യയും, മാതൃസഹോദരിയും ചേർന്നു. തന്റെ ദായാദനായ ആനന്ദനും, മൗദ്ഗലായനനും, ശാരീപുത്രനും തന്റെ ശിഷ്യന്മാരിൽ യോഗ്യന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിലായിരുന്നു.{{സൂചിക|൨}} === നിർവാണം === തന്റെ മതം പ്രസംഗിച്ചും, ജനങ്ങളെ അതിൽ ചേർത്തുകൊണ്ടും എൺപതു വയസ്സുവരെ ഈ മഹാനായ ഗുരു ജീവിച്ചിരുന്നു. തന്റെ ഒടുവിലത്തെ പ്രസംഗയാത്രയിൽ അദ്ദേഹം പാവ എന്ന നഗരത്തിൽ ചെല്ലുകയും, അവിടെ ചണ്ഡൻ എന്നു പേരായ ഒരു ലോഹപ്പണിക്കാരന്റെ ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് ഭക്ഷണം കഴിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ആ ഭക്ഷണം അദ്ദേഹത്തിനു സുഖക്കേടുണ്ടാക്കി. എങ്കിലും അദ്ദേഹം കിഴക്കെ നേപ്പാളിലെ കുശീനഗരം എന്ന സ്ഥലത്തേയ്ക്കു തന്റെ യാത്ര തുടർന്നു. അവിടെവച്ചു് അസുഖം മൂർഛിച്ച് ബി.സി.ഇ.483-ലോ അതിനു ഏതാണ്ട് അടുത്തോ മരണമടഞ്ഞു.{{സൂചിക|൩}} "നാശം എല്ലാ പദാർത്ഥങ്ങൾക്കും സഹജമായിട്ടുള്ളതാണ്. അറിവിനെ തേടി, ശ്രദ്ധയോടുകൂടി മോക്ഷത്തിനായി പ്രയത്നംചെയ്യുക" എന്നായിരുന്നു ശിഷ്യന്മാരോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒടുവിലത്തെ വാക്കുകൾ. കുശീനഗരത്തിലെ മല്ലർ ഗൌതമന്റെ മൃതശരീരം ദഹിപ്പിയ്ക്കുകയും, ശേഷിച്ച അസ്ഥികളും മറ്റും ഭാരതവർഷത്തിലെ പല ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ==സാരാനാഥ്== ഇന്ത്യയിലെ പ്രശസ്തമായ നാല് ബുദ്ധമതകേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് സാരാനാഥ്. ഉത്തർപ്രദേശ് സംസ്ഥാനത്ത് വാരാണസിക്ക് സമീപത്തായാണ് സാരാനാഥ്. ഗൗതമബുദ്ധൻ തന്റെ ധർമപ്രചരണം ആരംഭിച്ച സ്ഥലമാണിത്. മഹാനായ [[അശോകചക്രവർത്തി]] സ്തൂപങ്ങളും അശോകസ്തംഭവും സ്ഥാപിച്ച സ്ഥലമാണ് സാരാനാഥ്. ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ ചിഹ്നത്തിൽ നമുക്ക് നാലുസിംഹത്തലയോട് കൂടിയ ഈ അശോകസ്തംഭവും കാണാം. 24 ആരക്കാലുകളോട് കൂടിയ ചക്രം ദേശീയപതാകയിലും ആലേഖനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു<ref>http://malayalam.nativeplanet.com/sarnath/ {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == അഷ്ടമാർഗ്ഗങ്ങൾ == ബുദ്ധമതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം അഷ്ടമാർഗ്ഗങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതമാണ്. ലോകം ദുഃഖമയമാണ്. തൃഷ്ണ, ദുർമോഹം, കാമം, സ്വാർത്ഥം എന്നിവയാണ് ദുഃഖകാരണങ്ങൾ. ഇവയിൽ നിന്നും മുക്തി നേടുന്നതിനുള്ളതാണ് അഷ്ടമാർഗ്ഗങ്ങൾ. സമ്യൿദൃഷ്ടി, സമ്യൿസങ്കൽപം, സമ്യൿവാക്ക്, സമ്യൿകാമം, സമ്യൿആജീവം, സമ്യൿവ്യായാമം, സമ്യൿസ്മൃതി, സമ്യൿസമാധി എന്നിവയാണിവ.<ref name="kosambi-1">പ്രാചീനഭാരതത്തിന്റെ സംസ്കാരവും നാഗരികതയും: ചരിത്രപരമായ രൂപരേഖ(ഡി.സി.ബുക്സ്, ഐ.സി.എച്ച്.ആർ., പുറം 142. 2003 ആഗസ്റ്റ്, ISBN 81-264-0666-6) ഡി.ഡി. കൊസാംബി</ref> * സമ്യൿദൃഷ്ടി:- ദുഃഖകാരണങ്ങളായ തൃഷ്ണ, കാമം, സ്വാർത്ഥം എന്നിവയിൽ നിന്നും രക്ഷനേടുന്നതിനുള്ള ഉപാധിയായി അഷ്ടമാർഗ്ഗങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുന്നതാണ് സമ്യൿദൃഷ്ടി. * സമ്യൿസങ്കൽപം:- അന്യരെ ദ്രോഹിക്കാതിരിക്കുകയും അവരെ പൂർണ്ണമായി സ്നേഹിക്കുകയും അവരുടെ സുഖത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുക, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ മുഴുകാതിരിക്കുക ഇവയാണ് സമ്യൿസങ്കൽപം. * സമ്യൿവാക്ക്:- നുണ, പരദൂഷണം, ദുർഭാഷണം, ജൽപനം എന്നിവയിൽ ഏർപ്പെടാതിരിക്കുകയും സ്നേഹജനകവും പ്രിയതരവും നയപൂർണ്ണവുമായ വാക്കുകൾ കൈക്കൊള്ളുക. * സമ്യൿകാമം:- ഹത്യ, മോഷണം, വ്യഭിചാരം എന്നിവ സമൂഹത്തെ തകർച്ചയിലേക്കു നയിക്കുന്നതിനാൽ അവ ഒഴിവാക്കണം. അന്യർക്കു നന്മ വരുന്ന പ്രവൃത്തികളേ ചെയ്യാവൂ. * സമ്യൿആജീവം:- സമൂഹത്തിന് ദ്രോഹം ചെയ്യുന്ന ഉപജീവനമാർഗ്ഗം സ്വീകരിക്കരുത്. സത്യസന്ധവും പരിശുദ്ധവുമായ ഉപജീവനമാർഗ്ഗമേ സ്വീകരിക്കാവൂ. * സമ്യൿവ്യായാമം:- ദുർവിചാരങ്ങൾ മനസ്സിലേക്കു പ്രവേശിക്കാൻ അനുവദിക്കാതിരിക്കുക; പ്രവേശിച്ചവയെ പുറത്താക്കുക. * സമ്യൿസ്മൃതി:- ശരീരം മലിനവസ്തുക്കളാൽ നിറഞ്ഞതാണെന്ന വസ്തുത എപ്പോഴും ഓർക്കുക. സുഖവും ദുഃഖവും തരുന്ന വസ്തുതകളെ തുടർച്ചയായി മനനം ചെയ്യുക. മമതാബന്ധങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ദോഷങ്ങളെ വിലയിരുത്തുക. ഇതിൽ നിന്നും പുറത്തുകടക്കുന്നതിനുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങളെ കുറിച്ച് ആലോചിക്കുക. * സമ്യൿസമാധി:- ഏകാഗ്രത ലഭിക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ള മാനസിക പരിശീലനം. == ഹിന്ദുമതം == ഉത്തരേന്ത്യൻ ഹിന്ദുക്കൾ ബുദ്ധനെ സാക്ഷാൽ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] അവതാരമായി കണക്കാക്കുന്നു. അവർ ബലരാമനെ [[അനന്തനാഗം|അനന്തനാഗത്തിന്റെ]] അവതാരമായി കരുതുന്നു. ഭാഗവതത്തിൽ ബുദ്ധൻ, കൽക്കി എന്നീ അവതാരങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രവചനം മാത്രമേയുള്ളു. ആദ്യത്തേത് കലിയുഗം നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും രണ്ടാമത്തേത് കലിയുഗത്തിന്റെ അന്ത്യത്തിലും സംഭവിക്കും എന്ന പ്രവചനം ഭാഗവതത്തിൽ കാണാം എന്നാൽ, അത് ഈ ബുദ്ധനാണെന്നു ഉറപ്പില്ലാത്ത കാര്യമാണ്. മേൽപ്പത്ത്തൂരിന്റെ നാരായണത്തിലും ഈ രണ്ടു അവതാരങ്ങളെ പരാമർശിച്ചിട്ടില്ല എന്നാൽ ബുദ്ധമതത്തെ ഹൈന്ദവതയാണ് തകർത്തത് എന്ന വാദവും പ്രബലമാണ്. ആര്യാധിനിവേശം പൂർണ്ണമായ ശേഷം അധികാരത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ സമൂഹത്തിൽ നിലനിന്നിരുന്ന ജാതി വ്യവസ്ഥ ശക്തമായി. ആര്യനിസം ഹൈന്ദവ ഇസമായി മാറിക്കഴിഞ്ഞ ആധുനിക കാലത്ത് ബുദ്ധമതത്തെ പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതാക്കാനായിരുന്നു ഹൈന്ദവത ശ്രമിച്ചത്. ബുദ്ധ മതക്കാരുടെ കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന വൈദ്യ പാരമ്പര്യം ഹൈന്ദവപാരമ്പര്യത്തിലേക്ക് വഴിമാറിയത് ആര്യാധികാര പ്രയോഗത്തിലൂടെയാണ്. ആലപ്പുഴയിലും മറ്റും ഇന്ന് കിണറുകുഴിക്കുമ്പോഴും മണ്ണെടുക്കുമ്പോഴും കണ്ടെത്തിയ ബുദ്ധ പ്രതിമകൾ ആര്യൻ ആക്രമണത്തിന്റെ ബാക്കി പത്രങ്ങളാണ്. == ബുദ്ധന്റെ മൊഴികൾ == * പാത്രം നിറയുന്നത് തുള്ളികളായാണ്. * നന്നായി കുരയ്ക്കുന്ന ഒരു നായ നല്ല നായ ആയിരിക്കില്ല. നന്നായി സംസാരിക്കുന്ന ഒരുവൻ നല്ല മനുഷ്യൻ ആയിരിക്കണമെന്നില്ല. * മറയ്ക്കാൻ പറ്റാത്ത മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾ :സൂര്യൻ‍, ചന്ദ്രൻ, സത്യം. * നമ്മെ നാമാക്കുന്നത് നമ്മുടെ ചിന്തകളാണ്. * ആയിരം തിരികൾക്ക് വെളിച്ചം പകർന്നുകൊടുക്കുന്നത് കൊണ്ട് ഒരു വിളക്കിന്റെ ആയുസ്സ് കുറയുന്നില്ല.പങ്കുവെയ്ക്ക്പ്പെടുന്ന സന്തോഷവും അത് പോലെയാണ്. == കുറിപ്പുകൾ == * {{കുറിപ്പ്|൧|''ഒരു ദിവസം നൈരഞ്ജന നദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്തതിനുശേഷം വെള്ളത്തിൽ നിന്നു പൊങ്ങുവാൻ ഭാവിച്ചപ്പോൾ ക്ഷീണംകൊണ്ട് എഴുന്നേല്ക്കുവാൻ വയ്യാതെ ആയി. ഒരു മരത്തിന്റെ കൊമ്പ് പിടിച്ചു പ്രയാസപ്പെട്ടു എഴുന്നേറ്റു തന്റെ പാർപ്പിടത്തിലേയ്ക്കു പോകുമ്പോൾ‍ പിന്നേയും വീണു. സുജാത എന്ന ഒരു ആട്ടിടയത്തി കുറച്ചു പാൽകഞ്ഞി കൊടുത്തിട്ടില്ലായിരുന്നു എങ്കിൽ അദ്ദേഹം തൽസമയം മരിച്ചുപോകുമായിരുന്നു. കായക്ലേശത്തോടു കൂടിയുള്ള തപസ്സു നിഷ്ഫലമായിട്ടുള്ളതാണെന്ന് ഇതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി. പിന്നെ ശരീരത്തിന്റെ ആവശ്യങ്ങളെ നിവർത്തിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം, വിചാരവും ആത്മപരിശോധനയുമായ പദ്ധതിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.''}} * {{കുറിപ്പ്|൨|''തന്റെ മതത്തിൽ ചേർന്ന മറ്റൊരു ബന്ധുവായ ദേവദത്തൻ പൊതുസംഘത്തിൽ നിന്നു പിരിഞ്ഞ് ഒരു മതഭേദത്തെ ഉണ്ടാക്കുവാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ അതു സാദ്ധ്യമായില്ല. തന്റെ ഈ പരാജയം ബുദ്ധൻ കാരണമായിട്ടുണ്ടായതാണെന്നു കരുതി ശാക്യമുനിയുടെ ജീവനാശത്തിന്നായി പല ശ്രമങ്ങളും ദേവദത്തൻ ചെയ്തു. അതൊന്നും സാദ്ധ്യമായില്ല.''}} * {{കുറിപ്പ്|൩|''ചണ്ഡൻ ബുദ്ധനു വിളമ്പിയ വിഭവങ്ങളിലൊന്ന് കൊഴുത്ത പന്നിയുടെ മാംസമായിരുന്നു എന്നും അതാണ് ബുദ്ധന്റെ അസുഖത്തിന് കാരണമായതെന്നും ബുദ്ധമതരേഖകളിലൊന്നായ ദീർഘ പ്രഭാഷണം(ദിഘ നിക്കയ)പറയുന്നു. തന്റെ പ്രവൃർത്തിയുടെ പരിണാമം കണ്ട് ദുഃഖിച്ച ചണ്ഡനെ, പരിനിർവാണത്തിന് മുൻപ് ബുദ്ധൻ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. തഥാഗതന്റെ മോചനത്തിന് വഴിതുറന്ന ഭഷണം വിളമ്പുകവഴി ചണ്ഡൻ ചെയ്തത് സൽക്കർമ്മമാണെന്നാണ് ബുദ്ധൻ പറഞ്ഞത്. <ref>ബുദ്ധന്റെ ഇഷ്ടവിഭവം മൃദുവായ പന്നി മാംസവും പാൽക്കഞ്ഞിയുമായിരുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. Gem in the Lotus - The seeding of Indian Civilization - Abraham Eraly - പെൻ‌ഗ്വിൻ പ്രസിദ്ധീകരണം</ref><ref>നമ്മുടെ പൗരസ്ത്യ പൈതൃകം, [[ദ സ്റ്റോറി ഓഫ് സിവിലിസേഷൻ|സംസ്കാരത്തിന്റെ കഥ]] ഒന്നാം വാല്യം, [[വിൽ ഡുറാന്റ്]](പുറം399) "Buddha, after nearly starving himself in his ascetic youth, seems to have died from a hearty meal of pork".</ref>''}} == അവലംബം == {{reflist}} == ഇതും കാണുക == മൈത്രേയൻ ==സ്രോതസ്സുകൾ== {{refbegin}} * Beal, Samuel (transl.), Asvaghosa (1883): The Fo-sho-hing-tsan-king, a life of Buddha, Clarendon, Oxford . [http://ia600401.us.archive.org/22/items/foshohingtsankin19asvauoft/foshohingtsankin19asvauoft_bw.pdf Internet Archive] (PDF 17,7 MB) * {{Cite journal | last =Baroni | first =Helen J. | year =2002 | title =The Illustrated Encyclopedia of Zen Buddhism | url =https://archive.org/details/illustratedencyc0000baro | publisher =The Rosen Publishing Group | postscript =<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} * Beal, Samuel (transl.), (1875): The romantic legend of Sâkya Buddha, Trübner, London. [http://ia700408.us.archive.org/0/items/cu31924023164209/cu31924023164209.pdf Abhiniṣkramaṇa Sūtra] (PDF 10,5 MB) * Cowell, E.B. (transl.), (1894): The Buddha-Karita of Ashvaghosa. In Max Müller (ed.): Sacred Books of the East Vol. XLIX, Clarendon, Oxford [http://ia600306.us.archive.org/31/items/buddhistmahy01asvauoft/buddhistmahy01asvauoft_bw.pdf Internet Archive] (PDF 14,8 MB) * {{Cite journal | last =Mahāpātra | first =Cakradhara | year =1977 | title =The real birth place of Buddha | publisher =Grantha Mandir | url =http://books.google.com/?id=1sAKAAAAYAAJ&q=The+Real+Birthplace+of+Buddha+orissa&dq=The+Real+Birthplace+of+Buddha+orissa | postscript =<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} * {{Cite book | last =Nakamura | first =Hajime | year =1980 | title =Indian Buddhism: a survey with bibliographical notes | publisher =Motilal Banarsidass | isbn =978-81-208-0272-8 | url =http://books.google.com/?id=w0A7y4TCeVQC&pg=PA345&dq=The+Real+Birthplace+of+Buddha+orissa#v=onepage&q=Kapilavastu&f=false | postscript =<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} * Rockhill, William, Woodville (1884): The life of the Buddha and the early history of his order, derived from Tibetan works in the Bkah-Hgyur and Bstan-Hgyur, followed by notices on the early history of Tibet and Khoten, Trübner, London [http://ia600504.us.archive.org/14/items/lifeofthebuddha029842mbp/lifeofthebuddha029842mbp.pdf Internet Archive] (PDF 13,8 MB) * {{Cite web | last =Tripathy | first =Ajit Kumar | title =THE REAL BIRTH PLACE OF BUDDHA. YESTERDAY'S KAPILAVASTU, TODAY'S KAPILESWAR. In: The Orissa historical research journal, Volume 47 | url=http://orissa.gov.in/e-magazine/Journal/jounalvol1/pdf/orhj-3.pdf | postscript =<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} * {{Cite journal | last =Walsh | first =Maurice | year =1995 | title =The Long Discourses of the Buddha. A Translation of the Digha Nikaya | place =Boston | publisher =Wisdom Publications | postscript =<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} * {{Cite journal | last =Warder | first =A.K. | year =2000 | title=Indian Buddhism | place=Delhi | publisher =Motilal Banarsidass Publishers | postscript =<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} {{refend}} * Willemen, Charles, transl. (2009), Buddhacarita: In Praise of Buddha's Acts, Berkeley, Numata Center for Buddhist Translation and Research. ISBN 978-1886439-42-9 [http://www.bdkamerica.org/digital/dBET_T0192_Buddhacarita_2009.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140827205858/http://www.bdkamerica.org/digital/dbet_t0192_buddhacarita_2009.pdf |date=2014-08-27 }} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *{{cite book|last=Ambedkar|first=B.R.|authorlink=B. R. Ambedkar|title=[[The Buddha and His Dhamma]]|year=1957|location=Bombay|publisher=People's Education Society}} *{{cite book|last=Armstrong|first=Karen|title=Buddha|url=https://archive.org/details/buddha0000arms|location=New York|publisher=Penguin Books|year=2001}} *{{cite book|editor-last=Bechert|editor-first=Heinz|year=1996|title=When Did the Buddha Live? The Controversy on the Dating of the Historical Buddha|location=Delhi|publisher=Sri Satguru}}*{{cite book |last= Chopra |first= Deepak |title= Buddha: A Story of Enlightenment |url= https://archive.org/details/buddhastoryofenl0000chop_e5z9 |year= 2008 |publisher= HarperOne |location= New York, USA |isbn= 978-0060878818}} *{{cite book|last=Conze|first=Edward, trans.|title=Buddhist Scriptures|url=https://archive.org/details/buddhistscriptur0000unse|location=London|publisher=Penguin Books|year=1959}} *{{cite book|last=Ñāṇamoli|first=Bhikku|title=The Life of the Buddha According to the Pali Canon|edition=3rd|year=1992|publisher=Buddhist Publication Society|location=Kandy, Sri Lanka}} *{{cite book|last=Ortner|first=Jon|title=Buddha|url=https://archive.org/details/buddha0000ortn|location=New York|publisher=Welcome Books|year=2003}} *{{cite book|last=Rahula|first=Walpola|title=What the Buddha Taught|url=https://archive.org/details/whatbuddhataught00walp|edition=2nd|year=1974|publisher=Grove Press|location=New York}} *{{cite book|last1=Reps|first1=Paul|first2=Nyogen|last2=Senzaki|authorlink2=Nyogen Senzaki|title=Zen Flesh, Zen Bones: A Collection of Zen and Pre-Zen Writings|location=New York|publisher=Doubleday|year=1957}} *{{cite book|last1=Robinson|first1=Richard H.|first2=Willard L.|last2=Johnson|first3=Sandra A.|last3=Wawrytko|first4=Geoffrey|last4=DeGraff|title=The Buddhist Religion: A Historical Introduction|url=https://archive.org/details/buddhistreligion0000robi|year=1996|publisher=Wadsworth Publishing Co.|location=Belmont, CA}} *{{cite book|last=Sathe |first=Shriram|title=Dates of the Buddha|publisher=Bharatiya Itihasa Sankalana Samiti|location=Hyderabad|year=1987}} *{{cite book|last1=Senzaki|first1=Nyogen|authorlink=Nyogen Senzaki|last2=McCandless|first2=Ruth Strout|title=Buddhism and Zen|url=https://archive.org/details/buddhismzen00senz|year=1953|publisher=Philosophical Library|location=New York}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Wikiquote|ഗൗതമബുദ്ധൻ}} {{Buddhism2}} {{Commons+cat|Gautama Buddha|Gautama Buddha}} {{Authority control}} {{Bio-stub}} [[വർഗ്ഗം:ജീവചരിത്രം]] [[വർഗ്ഗം:ബുദ്ധമതം]] [[വർഗ്ഗം:ഗൗതമബുദ്ധൻ]] 6pc8sua0lmh8wrrl2122qg9j0pcv1f3 4 2122 4674394 4673804 2026-10-09T10:57:27Z Ranjithsiji 22471 [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അക്ഷയ് അജിത്]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4674394 wikitext text/x-wiki [[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]] {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}} {{മായ്ക്കൽപത്തായം}} __TOC__ __NEWSECTIONLINK__ =ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക= <!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --> <!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --> <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --> {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അക്ഷയ് അജിത്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സെന്റ് ആൻസ് ചർച്ച്, വലിയ തോപ്പ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വി .സുരേശൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വിനയൻ തേറായ്ക്കൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങളിലൂടെ തീർത്ഥയാത്ര}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. ശാദുലി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. ശാദുലി സാഹിബ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ജയദേവൻ കെ. എസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അനൂപ് പെരിയൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്മൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ശംഘപാലകൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഹാപത്മൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഹഫീസ് റഹ്മാൻ പടിയത്ത്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വംശഹത്യ: പാഠം, പഠനം, പ്രതിരോധം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ ധാതുക്കൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോഷി ജോർജ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാഹിർ.കെ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Noorul Ameen}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചന്ദ്രന്മാരേ വരൂ (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സൊക്കത്തങ്കം (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അന്നൈ ഇല്ലം (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മൂക്കുത്തി അമ്മൻ (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പരാശക്തി (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/യാമിനി (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കനൽ സാംസ്കാരിക വേദി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സെബാസ്റ്റ്യൻ എസ്. ജെയിംസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Manoj pulimath}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Muhammad the false prophet}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജെൻസി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കാട്ടുമുളക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കാട്ടുവെള്ളരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.കെ. ഏട്ടനുണ്ണി രാജ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.കെ.എസ്. രാജ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജനശക്തി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോയ് കൂത്തൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോയ് തോമസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോസഫ് ചാലിശ്ശേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡി.ബി. ബിനു}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പീറ്റർ നോക്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പഴനി ബാബ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രവാസി നിവാസി പാർട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.എ. പൗരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാലി വിൻസന്റ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ശങ്കരനാരായണൻ മലപ്പുറം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോൺ ടി. വേക്കൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുസ്മിത പ്രഭാകരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാവണ്യ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇല്യാസ് പെരിമ്പലം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് & റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}} <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --> ronnwz2ianqw62qakpvfugumjt9y8y9 0 2173 4674218 4619548 2026-10-08T16:54:57Z Irshadpp 10433 4674218 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Malayala Manorama}} {{Infobox Newspaper |name = മലയാള മനോരമ |type = ദിനപത്രം |image = [[ചിത്രം:Mm1.JPG|175px]]| |format = Broadsheet |foundation = 1888 |ceased publication = |language = മലയാളം |owners = മലയാള മനോരമ ഗ്രൂപ്പ് |political position = |publisher = |editor = [[മാമ്മൻ മാത്യു]] |circulation = |headquarters = [[Kottayam|കോട്ടയം]] |ISSN = |website = {{url|https://epaper.manoramaonline.com/}} |price = }} മലയാള ഭാഷയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്ന ദിനപത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് '''മലയാള മനോരമ''' (Malayala Manorama). വായനക്കാരുടെ എണ്ണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രചാരമേറിയ മലയാളപത്രവും ഇന്ത്യയിലാകമാനമുള്ള കണക്കെടുത്താൽ പ്രചാരമേറിയ നാലാമത്തെ പത്രവുമാണ് മലയാളമനോരമ.<ref name=irs>{{cite web|title=IRS 2011 Q2 Topline Findings|url=http://www.hansaresearch.com/IRS%202011%20Q2%20Toplines.pdf|work=ഇന്ത്യൻ റീഡർഷിപ്പ് സർവേ|publisher=ഹംസ റിസർച്ച്|accessdate=22 ഒക്ടോബർ 2011|page=5|language=ഇംഗ്ലീഷ്|format=pdf|quote=Top 10 Publications|archive-date=2011-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006121332/http://hansaresearch.com/IRS%202011%20Q2%20Toplines.pdf|url-status=dead}}</ref>{{സൂചിക|൧}} [[കോട്ടയം]] ആസ്ഥാനമായ മലയാള മനോരമ കമ്പനിയാണ്‌ പത്രത്തിന്റെ പ്രസാധക‌ർ. നസ്റാണി [[ദീപിക]] കഴിഞ്ഞാൽ കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തനം തുടരുന്ന ഏറ്റവും പഴയ പത്രവും മലയാള മനോരമ തന്നെ. == ചരിത്രം == [[കോട്ടയം]] സി.എം.എസ് ഹൈസ്കൂളിൽ അസിസ്റ്റന്റ് മലയാളം മുൻഷിയായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന [[കണ്ടത്തിൽ വറുഗീസ് മാപ്പിള|കണ്ടത്തിൽ വറുഗീസ് മാപ്പിളയാണ്]] മലയാള മനോരമ ദിനപത്രത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ. തന്റെ ചിരകാല സ്വപ്നമായിരുന്ന ഒരു പത്ര പ്രസിദ്ധീകരണം തുടങ്ങുവാനായി നൂറു രൂപ വീതം നൂറോഹരികളായി പതിനായിരം രൂപ അധികൃത മൂലധനമുള്ള ഒരു ഏകീകൃത മൂലധന സ്ഥാപനം (ജോയിന്റ് സ്റ്റോക്ക്‌ കമ്പനി) ഇദ്ദേഹം രൂപീകരിക്കുകയും<ref name=mano_century>മനോരമയുടെ കഥ, കെ.ആർ.ചുമ്മാർ, മലയാള മനോരമ ശതാബ്ദിപ്പതിപ്പ്, 1988</ref> 1888 മാർച്ച്‌ 14നു് ഈ സ്ഥാപനം മലയാള മനോരമ എന്ന പേരിൽ രജിസ്റ്റർ നടത്തുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ്‌ ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായാണ്‌ പ്രസിദ്ധീകരണ രംഗത്തേക്ക്‌ ഇത്തരം ഒരു സ്ഥാപനം കടന്നുവരുന്നത്‌. വറുഗീസ്‌ മാപ്പിളയായിരുന്നു പ്രഥമ പത്രാധിപർ. 1890 മാർച്ച്‌ 22-ന്‌ കോട്ടയത്തു നിന്ന് മലയാള മനോരമ പ്രസിദ്ധീകരണം ആരംഭിച്ചു. [[കേരളവർമ്മ വലിയകോയിത്തമ്പുരാൻ|കേരളവർമ്മ വലിയകോയിത്തമ്പുരാനായിരുന്നു]] ഈ പേര്‌ നിർദ്ദേശിച്ചത്‌. രാജമുദ്ര തന്നെ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളോടെ പത്രത്തിന്റെ ആദർശമുദ്രയായി ഉപയോഗിക്കുവാൻ അന്നത്തെ തിരുവിതാംകൂർ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ]] മഹാരാജാവ് അനുവാദം നൽകി.<ref name=mano_century/> തുടക്കത്തിൽ [[സാഹിത്യം|സാഹിത്യത്തിനു]] പ്രാമുഖ്യം നൽകുന്ന പ്രതിവാരപ്പതിപ്പായാണ് മനോരമ പുറത്തു വന്നത്‌. 1904 ജൂലൈ 6-ന്‌ വറുഗീസ്‌ മാപ്പിള മരണമടഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കെ.സി. മാമ്മൻ മാപ്പിള]] പത്രാധിപത്യം ഏറ്റെടുത്തു. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ മനോരമയുടെ ഉള്ളടക്കത്തിൽ കാതലായ മാറ്റം വന്നു. തിരുവിതാംകൂറിൽ ശക്തിപ്രാപിച്ചു തുടങ്ങിയ [[ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരം|സ്വാതന്ത്ര്യ സമര പ്രസ്ഥാനവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട വാർത്തകൾക്ക് മനോരമ പ്രാധാന്യം നൽകി. 1928 ജൂലൈ 2 മുതൽ മനോരമ ദിനപത്രമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു തുടങ്ങി. എന്നാൽ പത്രവും അതിന്റെ പത്രാധിപരും അന്നത്തെ [[തിരുവിതാംകൂർ]] ദിവാനായിരുന്ന [[സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യർ|സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യരുടെ]] അപ്രീതിയ്ക്കു കാരണമാവുകയും 1938 സെപ്റ്റംബർ 9-ന് സർക്കാർ മനോരമയുടെ പ്രസ് അടച്ചു പൂട്ടി മുദ്ര വെയ്കുകയും പത്രാധിപരായ [[കെ.സി. മാമ്മൻ മാപ്പിള|കെ.സി. മാമ്മൻ മാപ്പിളയെ]] ജയിലിലടക്കുകയും ചെയ്തു. സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന് മനോരമ നൽകിയ പിന്തുണയും ജനാധിപത്യഭരണത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള ആശയപ്രചരണവുമാണ്<ref name=mano_yearbook>കേരളം-മാധ്യമങ്ങൾ, മലയാള മനോരമ, മനോരമ ഇയർബുക്ക് 2011</ref>ദിവാനെ ക്രുദ്ധനാക്കിയതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. [[ചിത്രം:മനോരമ‌ജങ്ഷൻ.jpg|thumb|250px|എറണാകുളത്തെ മനോരമ ജംഗ്‌ഷൻ-വലത്തു വശത്തെ വെളുത്ത കെട്ടിടത്തിലാണ് മനോരമ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്]] കോട്ടയത്തെ മുദ്രണാലയം അടച്ചു പൂട്ടപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി രാജ്യത്തിൽ]] ഉൾപ്പെട്ട [[കുന്നംകുളം|കുന്നംകുളത്തു]] നിന്നും പത്രം അച്ചടിച്ച്‌ [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിൽ]] കൂടി വിതരണം ചെയ്തു വന്നു. എന്നാൽ തിരുവിതാംകൂറിൽ മനോരമയുടെ വിതരണം ദുഷ്കരമാകുകയും പരസ്യങ്ങൾ നിലയ്ക്കുകയും സാമ്പത്തിക ബാദ്ധ്യത ഏറുകയും ചെയ്തതിനാൽ ഒൻപതുമാസത്തിനു ശേഷം കുന്നംകുളത്ത് നിന്നുമുള്ള പ്രസിദ്ധീകരണവും നിർത്തലായി. ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിക്ക് ശേഷം 1947 നവംബർ 29-ന് കെ.സി. മാമ്മൻ മാപ്പിള തന്നെ പത്രാധിപരായി മനോരമയുടെ പ്രസിദ്ധീകരണം പുനരാരംഭിച്ചു. 1954 മുതൽ 1973 വരെ കെ.എം. ചെറിയാനും 1973 മുതൽ 2010 വരെ [[കെ.എം. മാത്യു|കെ.എം. മാത്യുവും]] മുഖ്യ പത്രാധിപരായിരുന്നു. 1966-ൽ [[കോഴിക്കോട്‌]] ആസ്ഥാനമാക്കി [[മലബാർ]] പതിപ്പ് പുറത്തിറങ്ങിയതോടെയാണ്‌ പത്രത്തിന്റെ വളർച്ച ദ്രുതഗതിയിലായത്. 1980-കളിൽ പ്രചാരം അടിക്കടി ഉയർന്നു. 1997 നവംബറിൽ പത്രം പൂർണ്ണമായും കമ്പ്യൂട്ടർവത്കരിച്ചു. കേരളത്തിലും പുറത്തുമായി 19 കേന്ദ്രങ്ങളിൽ നിന്നും ഇപ്പോൾ മനോരമ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്‌. [[മാമ്മൻ മാത്യു|മാമ്മൻ മാത്യുവാണ്]] ഇപ്പോഴത്തെ മുഖ്യപത്രാധിപർ. == എഡിഷനുകൾ == '''ഇന്ത്യയിൽ''' '''കേരളത്തിൽ''' #[[കോട്ടയം]] #[[കോഴിക്കോട്]] #[[തിരുവനന്തപുരം]] #[[കൊച്ചി]] #[[തൃശൂർ]] #[[കണ്ണൂർ]] #[[കൊല്ലം]] #[[പാലക്കാട്‌]] #[[മലപ്പുറം]] #[[പത്തനംതിട്ട]] #[[ആലപ്പുഴ]] '''കേരളത്തിന്‌ പുറത്ത് ''' # [[മംഗലാപുരം]] # [[ബാംഗ്ലൂർ]] # [[ചെന്നൈ]] # [[മുംബൈ]] # [[ഡൽഹി]] '''അറേബ്യൻ നാടുകളിൽ''' #[[ദുബായ്]] #[[മനാമ]] #[[ദോഹ]] '''മലയാള മനോരമ''' ദിനപത്രം എല്ലാ എഡിഷനുകളും കംപ്യൂട്ടറിലും മൊബൈലിലും വായിക്കാവുന്ന രീതിയിൽ ഇ-പേപ്പർ ആയി ലഭ്യമാണ്. <ref>[https://epaper.manoramaonline.com/MMPortalUI/ E Paper]</ref> == പ്രചാരം == ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളുടെ പ്രചാരമളക്കുന്ന സ്ഥാപനമായ ഓ. [[ഓഡിറ്റ് ബ്യൂറോ ഓഫ് സർക്കുലേഷൻ|ബി.സി.]]- (ഓഡിറ്റ് ബ്യൂറോ ഓഫ് സർക്കുലേഷൻ) 2019 ജൂലൈ-ഡിസംബർ കാലത്തെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം മലയാള മനോരമയുടെ 24 ലക്ഷത്തിലധികം കോപ്പികൾ പ്രതിദിനം വിറ്റഴിയുന്നുണ്ട്‌.<ref name=abc>{{cite news|title=മനോരമ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളുടെ 2010 ജൂലൈ-ഡിസംബർ കാലത്തെ പ്രചാര കണക്കുകൾ|url=http://www.manoramaonline.com/portal/htmls/MediaKit/Circulation.htm|accessdate=2011 ഒക്ടോബർ 15|newspaper=മനോരമ ഓൺലൈൻ|archive-date=2014-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220114721/http://www.manoramaonline.com/portal/htmls/MediaKit/Circulation.htm|url-status=dead}}</ref> ഐ.ആർ.എസ് (ഇന്ത്യൻ റീഡർഷിപ്പ് സർവേ) 2019 രണ്ടാം പാദം പ്രകാരം 1 കോടി 77 ലക്ഷം വായനക്കാർ മനോരമ ദിനപത്രത്തിനുണ്ട്.<ref name=irs/> [[പ്രമാണം:Manorama building, Caltex, Kannur.jpg|ലഘുചിത്രം|വലത്ത്‌|മലയാള മനോരമ കണ്ണൂർ എഡിഷൻ ഓഫീസ്,കാൽടെക്സ്നു സമിപംതായതെരു റോഡിലാണ് ഓഫീസ് സ്ഥിതി ചെയുന്നത് ]] == ഉള്ളടക്കം == <!-- [[ചിത്രം:Kunju.jpg|thumb|right|150px|കുഞ്ചുക്കുറുപ്പ്‌ മനോരമയിലെ ബോക്സ് കാർട്ടൂൺ]] --> === എഡിറ്റോറിയൽ പേജ്‌ === 'കാഴ്ചപ്പാട്‌' എന്ന എഡിറ്റോറിൽ പേജിൽ മുഖപ്രസംഗത്തിന് പുറമേ ഫീച്ചറുകൾ, 'ആഴ്ചക്കുറിപ്പുകൾ' , തരംഗങ്ങളിൽ' തുടങ്ങിയ പ്രതിവാരപംക്തികൾ, വായനക്കാരുടെ കത്തുകൾ തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. === പഠിപ്പുര === വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന പംക്തിയാണ് പഠിപ്പുര. ആഴ്ചയിൽ മൂന്നു ദിവസം (തിങ്കൾ,ബുധൻ,വെള്ളി) ഇതു പുറത്തിറക്കുന്നു. === കാർട്ടൂണുകൾ === ഒന്നാം പേജിലെ 'കുഞ്ചുക്കുറുപ്പ്‌' വർഷങ്ങളായി നിലനിൽക്കുന്ന കാർട്ടൂൺ ആണ്. സർക്കാർ ഉദ്യോഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ള 'പൊന്നമ്മ സൂപ്രണ്ട്‌' എന്ന കാർട്ടൂൺ ഉൾപ്പേജിൽ കുറച്ചു കാലം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. 'വാരഫലം' എന്ന തലക്കെട്ടിലുള്ള കാർട്ടൂണുകളും ഇടയ്ക്കിടെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാറുണ്ട്. == മനോരമ ഓൺലൈൻ == മലയാള മനോരമ പത്രത്തിന്റെ [[ഇന്റർനെറ്റ്]] പതിപ്പാണ് '''[[മനോരമ ഓൺലൈൻ.കോം|മനോരമ ഓൺലൈൻ]]'''. മനോരമ ഓൺലൈൻ 24 മണിക്കൂർ വാർത്തയ്ക്കു പുറമേ വിജ്ഞാനവും വിനോദവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നിരവധി ചാനലുകളാണ് വായനക്കാർക്കു നൽകുന്നത്. സിനിമ, സംഗീതം, സാഹിത്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, കായികം, ടെക്‌നോളജി, ഫാസ്റ്റ്ട്രാക്ക്, ട്രാവൽ, അസ്ട്രോളജി, ചിൽഡ്രൻ തുടങ്ങിയവ ഇതിലുൾപ്പെടുന്നു. ഇൻഫോഗ്രാഫിക്സ്, സ്പെഷൽ–ഇൻഡെപ്ത് സൈറ്റുകൾ, ഫോട്ടോ ഗാലറി എന്നിങ്ങനെ ഒട്ടേറെ വിഭാഗങ്ങളം ഇതിലുണ്ട്. == മറ്റ് പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ == [[ഭാഷാപോഷിണി]], [[മനോരമ ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]], [[മനോരമ ആരോഗ്യം]], [[വനിത (ദ്വൈവാരിക)|വനിത]], [[തൊഴിൽ വീഥി]], [[കർഷകശ്രീ]], [[വീട്]], [[സമ്പാദ്യം (മാസിക)|സമ്പാദ്യം]], [[ഫാസ്‌റ്റ് ട്രാക്ക്]], [[മനോരമ വാർഷികപ്പതിപ്പ്]], [[ബാലരമ]], [[കളിക്കുടുക്ക]], [[ബാലരമ ഡൈജസ്‌റ്റ്]], [[ബാലരമ അമർചിത്രകഥ]], മനോരമ ഇയർബുക്ക് (മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്, തമിഴ്, ഹിന്ദി, ബംഗാളി ഭാഷകളിൽ) [[ദി വീക്ക്]](ഇംഗ്ലീഷ്), [[മാജിക് പോട്ട്]](ഇംഗ്ലീഷ്), [[ദി മാൻ]](ഇംഗ്ലീഷ്), വനിത(ഹിന്ദി) തുടങ്ങി നാല്പതിലധികം പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ മനോരമയ്ക്കുണ്ട്.<ref name=mano_yearbook/> == കുറിപ്പുകൾ == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> *{{കുറിപ്പ്|൧|വായനക്കാരുടെ എണ്ണത്തിൽ മലയാള മനോരമക്ക് മുൻപിൽ ദൈനിക് ഭാസ്കർ,ദൈനിക് ജാഗരൺ എന്നീ ഹിന്ദി പത്രങ്ങൾ മാത്രമാണുള്ളത്<ref name=irs/>}} </div> == അവലംബം == <references/>7. 2019 ലെ ഓഡിറ്റ് ബ്യൂറോ ഓഫ് സർക്കുലേഷൻ കണക്ക് : http://www.auditbureau.org/files/JD%202019%20Highest%20Circulated%20(across%20languages).pdf ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{commons category|Malayala Manorama}} *[http://www.manoramaonline.com മനോരമ ഓൺലൈനിന്റെ മലയാളം പതിപ്പ്] {{ML Newspapers}} {{മലയാള മാദ്ധ്യമങ്ങൾ}} {{Newspapers in India}} [[വിഭാഗം:മലയാളം പത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാള മനോരമ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ പത്രങ്ങൾ]] kx3s8188x3f4cr19f0rbbo3486uocrz 0 3497 4674244 4673120 2026-10-08T20:50:52Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674244 wikitext text/x-wiki {{merge from|കുരക്കേണിക്കൊല്ലം|date=2025 ജൂലൈ}} {{prettyurl|Kollam}} {{കേരളത്തിലെ സ്ഥലങ്ങൾ |സ്ഥലപ്പേർ= കൊല്ലം (Kollam) |അപരനാമം = ക്വയ്‌ലോൺ (Quilon)<br> ദേശിങ്ങനാട് (Desinganadu) <br> 'കശുവണ്ടിവ്യവസായത്തിന്റെ ഈറ്റില്ലം' |ചിത്രം= Kollam Collage.png |ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം= നഗരം |അക്ഷാംശം = 8.93 |രേഖാംശം = 76.64 |ജില്ല = കൊല്ലം |ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = കോർപ്പറേഷൻ |ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = മേയർ |ഭരണനേതൃത്വം = എ. കെ ഹഫീസ് |വിസ്തീർണ്ണം = 73.03 |ജനസംഖ്യ = 397,419<ref>{{cite web | url=http://censusindia.gov.in/PopulationFinder/Population_Finder.aspx | format=PDF | title=Population Finder - Census of India 2011 | publisher=Government of India}}</ref><ref>{{cite web | url=http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ | format=PDF | title=Thrikkadavoor panchayath | publisher=Government of Kerala | access-date=2018-03-13 | archive-date=2015-06-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150612055856/http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ | url-status=dead }}</ref> |ജനസാന്ദ്രത = 5442 |Pincode/Zipcode = 691 0xx |TelephoneCode = 91474 |സമയമേഖല = UTC +5:30 |പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = [[തങ്കശ്ശേരി വിളക്കുമാടം]], [[കൊല്ലം ക്ലോക്ക് ടവർ]], കൊല്ലം തുറമുഖം |കുറിപ്പുകൾ = [http://lsgkerala.in/kollam/general-information/ പൊതുവിവരങ്ങൾ] }} {{For|ഇതേ പേരിലുള്ള ജില്ലയ്ക്ക്|കൊല്ലം ജില്ല}} '''കൊല്ലം''' [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] ഒരു നഗരമാണ്. [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയുടെ]] ആസ്ഥാനം. മുൻപ് ക്വയ്‍ലോൺ (Quilon) എന്നും [[ദേശിങ്ങനാട് സ്വരൂപം|ദേശിങ്ങനാട്]]<ref name="kollam.gov.in/history.html"/> എന്നും താർഷിഷ് (Tarsish) എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="quilon.com">http://www.quilon.com/ </ref> [[പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ട്|പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ]] [[തിരുവിതാംകൂർ]] രാജ്യത്തിലെ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട വാണിജ്യ-വ്യാവസായിക കേന്ദ്രമായ ഈ നഗരം പ്രശസ്തിനേടി. പ്രാചീനകാലം മുതലേ പ്രമുഖ തുറമുഖമായിരുന്നു കൊല്ലം. [[അറബി ജനത|അറബികൾ]], [[റോമൻ സാമ്രാജ്യം|റോമാക്കാർ]], [[ചൈന|ചൈനാക്കാർ]], [[ഗ്രീക്ക് ജനത|ഗ്രീക്കുകാർ]], ഫിനീഷ്യന്മാർ, പേർഷ്യാക്കാർ തുടങ്ങിയവർ പുരാതന കാലം മുതൽക്കേ [[കൊല്ലം തുറമുഖം|കൊല്ലം തുറമുഖവുമായി]] സജീവമായ വാണിജ്യബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നു. പുരാതനമായ [[വേണാട്]] നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ പഴക്കമുള്ള കൊല്ലം നഗരം.<ref>{{Cite web |url=http://lsgkerala.in/kollam/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-02-12 |archive-date=2013-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313095842/http://lsgkerala.in/kollam/ |url-status=dead }}</ref> കൊല്ലം തുറമുഖം ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ തുറമുഖങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നെന്നും അവിടത്തെ അങ്ങാടികൾ ഇൻഡ്യയിൽ വച്ചേറ്റവും മികച്ചതായിരുന്നു എന്നും ആദ്യകാലസഞ്ചാരികൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടു്. ചൈനയും അറേബ്യയുമായി ഈ നഗരം വിപുലമായ വാണിജ്യത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു<ref>{{cite news |title = കൊല്ലത്തിന്റെ ചരിത്രപ്രാധാന്യം |url = http://www.malayalamvaarika.com/2012/august/24/essay5.pdf |publisher = [[മലയാളം വാരിക]] |date = 24 ആഗസ്റ്റ് 2012 |accessdate = 09 ഫെബ്രുവരി 2013 |language = മലയാളം |archive-date = 2016-03-06 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306111811/http://malayalamvaarika.com/2012/august/24/essay5.pdf |url-status = dead }}</ref>. ചൈനയുടെ ചക്രവർത്തി [[കുബിലായ് ഖാൻ| കുബ്ലൈഖാനുമായി]] കൊല്ലത്തിനു് രാഷ്ട്രീയ ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. മനോഹാരിതയിലും പ്രശസ്തിയിലും ഉയരങ്ങളിൽ നില നിന്നിരുന്ന കാലമുണ്ടായിരുന്നു. [[കൊല്ലത്തിന്റെ ചരിത്രം|കൊല്ലത്തിനെ]] ''ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം തലസ്ഥാനം'' എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട് <ref>{{cite web | title=കശുവണ്ടി, കയർ, കായൽ എന്നിവയുടെ നാട് | website=കൊല്ലം ജില്ല, കേരള സർക്കാർ | date=2018-04-20 | url=https://kollam.nic.in/ | language=ml | access-date=2025-11-11}}</ref> കൊല്ലം നഗരത്തിന് കൊല്ലവർഷത്തേക്കാൾ പഴക്കമുള്ളതായി വിശ്വസിക്കുന്നു. ഇതിനു ആരംഭം കുറിച്ചത് കൊല്ലത്തു നിന്നാണ്. പന്ത്രണ്ടു നൂറ്റാണ്ടു മുൻപ് ഉദയമാർത്താണ്ഡവർമ്മ എന്ന തിരുവിതാംകൂർ രാജാവാണ് കൊല്ലവർഷം ആരംഭിച്ചതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. എ.ഡി 825-ൽ പണ്ഡിതന്മാരുടെ യോഗം വിളിച്ചുകൂട്ടി കലണ്ടർ നിശ്ചയിച്ചു നടപ്പാക്കിത്തുടങ്ങിയ ഈ പരിഷ്കാരം കേരളത്തിലൊട്ടാകെയും, തുടർന്ന് അന്നത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവിന്റെ അധീനതയിലുണ്ടായിരുന്ന ചേരരാജ്യത്തിലേക്കും പ്രചരിച്ചു. ആ കാലത്തുതന്നെ മധുര, തിരുനെൽവേലി തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലും ഇത് നിലവിൽ വന്നു. കൊല്ലത്ത് ആരംഭിച്ചതു കൊണ്ടാണ് ഈ കാലഗണനാസമ്പ്രദായത്തിന് കൊല്ലവർഷം എന്ന പേരു ലഭിച്ചത്. (എ.ഡി.825 ആഗസ്റ്റു 15നു് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചു.) <ref>{{Cite web |url=http://lsgkerala.in/kollam/about/history |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-02-12 |archive-date=2013-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130314222953/http://lsgkerala.in/kollam/about/history/ |url-status=dead }}</ref> ഇൻഡ്യയിലെ ആദ്യത്തെ റോമൻ കത്തോലിക്കാ രൂപതയുടെ ആസ്ഥാനം കൊല്ലമായിരുന്നു.<ref>{{cite web | title=Diocese of Quilon | website=Diocese of Quilon | date=2013-07-27 | url=https://quilondiocese.com/ | access-date=2025-11-11}}</ref> ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ പ്രിന്റിങ്ങ് പ്രസ് 1576ൽ കൊല്ലത്ത് സ്ഥാപിതമായി. [[ഡോക്ട്രീന ക്രിസ്തം എൻ ലിൻഗ്വാ മലബാർ തമുൾ]] (തമ്പിരാൻ വണക്കം) എന്ന ആദ്യ ഭാരതീയഭാഷാപുസ്തകം (തമിഴ്) ഇവിടെ പ്രിന്റ് ചെയ്യുകയുണ്ടായി.<ref name="Column on the history of Kollam Diocese">{{Cite web |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/column-on-the-history-of-kollam-diocese/article1822763.ece |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709170847/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Column-on-the-history-of-Kollam-Diocese/article14743880.ece |archive-date=2023-07-09 |url-status=dead}}</ref> ക്രിസ്തുവർഷം 9ആം ശതകം വരെ കേരളം സന്ദർശിച്ചിട്ടുള്ള സഞ്ചാരികളുടെ വിവരണങ്ങളിലോ മറ്റ്‌ ചരിത്രകാരമാരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലോ കൊല്ലത്തേക്കുറിച്ചുള്ള പരാമർശങ്ങളില്ല.<ref name="vp"> വേലായുധൻ പണിക്കശ്ശേരി, കേരളം അറുന്നൂറു കൊല്ലം മുൻപ്, ഡി സി ബുക്സ് </ref> ക്രിസ്തുവർഷം 851ൽ കേരളം സന്ദർശിച്ച [[അറബി]] സഞ്ചാരിയായ സുലൈമാനാണ്‌ കൊല്ലത്തെപ്പറ്റി ആദ്യമായി പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നത്‌. [[കൊല്ലവർഷം]] 24ആം ആണ്ടിലുണ്ടായ തരിസാപ്പള്ളി ശാസനത്തിലാണ്‌ ''കരക്കോണിക്കൊല്ലം'' എന്ന് കൊല്ലം പട്ടണത്തെപ്പറ്റിയുള്ള സംശയാതീതമായ ആദ്യത്തെ പരാമർശം. കൊല്ലവർഷം 149ആം ആണ്ടിലെ മാമ്പള്ളി പട്ടയത്തിലും 278ലെ [[രാമേശ്വരം]] [[ശിലാരേഖ|ശിലാരേഖയിലും]] കൊല്ലത്തെക്കുറിച്ച്‌ പറയുന്നു. മധ്യ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തു നിന്ന് [[ചൈന|ചൈനയിലേക്ക്‌]] [[കപ്പൽ|കപ്പലുകൾ]] പോയിരുന്നത്‌ കൊല്ലം, [[കോഴിക്കോട്‌]] തുറമുഖങ്ങളിൽ നിന്നു മാത്രമായിരുന്നു.<ref>വേലായുധൻ പണിക്കശ്ശേരി, ഇബ്ൻ ബത്തൂത്ത കണ്ട ഇൻഡ്യ</ref> ഇവിടുത്തെ സന്മാർഗ്ഗ നിലവാരവും വ്യാപാരികളുടെ സത്യസന്ധതയും വളരെ മികച്ചതാണന്നും മദ്യപാനമോ വ്യഭിചാരമോ ഇല്ലാത്ത നാടാണെന്നും [[അബുസൈദ്‌]] (ക്രി വ 950), [[ബഞ്ചമിൻ]] (ക്രി വ 1153-73) എന്നിവർ എഴുതിയിരിക്കുന്നു.<ref name="vp" /> ''കുരുമുളകു രാജ്യമായ'' മലബാറിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തെ തുറമുഖമാണ്‌ കൊല്ലമെന്ന് [[അബുൽ ഫിദാ]] (ക്രി വ 1273 1331) എഴുതിയിട്ടുണ്ട്‌. പുരാതന സന്ദേശകാവ്യമായ 'ഉണ്ണൂനീലിസന്ദേശ'ത്തിലും, കേരളവർമ്മ വലിയകൊയിത്തമ്പുരാന്റെ 'മയൂരസന്ദേശ'ത്തിലും കൊല്ലം നഗരത്തിന്റെയും ഭൂപ്രദേശങ്ങളുടെയും അത്യാകർഷകമായ വർണ്ണനകൾ ധാരാളമുണ്ട്‌. ഉണ്ണു നീലി സന്ദേശത്തിൽ പറയുന്നു.{{ഉദ്ധരണി|"കൊല്ലം തൊല്ലം ഭവതു നിതരാം പിന്നെയും കൊല്ലമേവ."}} (കൊല്ലം എത്ര പഴയതായിക്കൊള്ളട്ടെ,എന്നും അതു കൊല്ലമായി തന്നെ നില നിൽക്കും.) കൊല്ലം കണ്ടവനില്ലം വേണ്ട എന്ന പഴംചൊല്ലിനെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി മയൂരസന്ദേശത്തിൽ {{ഉദ്ധരണി|"കൊല്ലംകണ്ടാലൊരുവനവിടെത്തന്നെപാർക്കാൻ കൊതിച്ചി- <br>ട്ടില്ലംവേണ്ടെന്നുള്ള ചൊല്ലുള്ളതത്രേ <br>കൊല്ലംതോറും പലപല പരിഷ്കാരമേറ്റിട്ട്"}} എന്നു പറയുന്നു. തെക്ക് തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയും, വടക്ക് പത്തനംതിട്ട-ആലപ്പുഴ ജില്ലകളും, കിഴക്ക് തമിഴ്നാട്ടിലെ തെങ്കാശി ജില്ലയും, പടിഞ്ഞാറ് [[അറബിക്കടലു|അറബിക്കടൽ]]മാണ് [[കൊല്ലം ജില്ല]]യുടെ അതിരുകൾ. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നാലാമത്തെ നഗരമാണ് കൊല്ലം. <ref>{{cite web | title=Kollam, Kerala, India | website=Kollam, Kollam Hotels, Kollam Kerala, Kollam Map, Quilon, Kollam Hotel | url=https://quilon.com/ | access-date=2025-11-11}}</ref> അഷ്ടമുടിക്കായലിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ നഗരം കശുവണ്ടി വ്യവസായത്തിന്റെ നാട് എന്നറിയപ്പെടുന്നു<ref>{{cite news |title = കശുവണ്ടി വ്യവസായവും കൊല്ലവും |url = http://www.malayalamvaarika.com/2012/august/24/essay4.pdf |publisher = [[മലയാളം വാരിക]] |date = 24 ആഗസ്റ്റ് 2012 |accessdate = 09 ഫെബ്രുവരി 2013 |language = മലയാളം |archive-date = 2016-03-06 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306113904/http://malayalamvaarika.com/2012/august/24/essay4.pdf |url-status = dead }}</ref>. [[കേരള സംസ്ഥാന കശുവണ്ടി വികസന കോർപ്പറേഷൻ|കേരള സംസ്ഥാന കശുവണ്ടി വികസന കോർപ്പറേഷന്റെ]] ആസ്ഥാനം കൊല്ലത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ==പേരിനു പിന്നിൽ == {{main|കൊല്ലത്തിന്റെ വിവിധ നാമങ്ങൾ}} കൊല്ലം എന്ന പേരു വന്നതിനെ പറ്റി നിരവധി അഭിപ്രായങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷത്തിന്റെ]] ആരംഭമാണ് ഈ പേരിനു കാരണമായതെന്ന വാദമാണ് ഇതിൽ പ്രധാനം. ചീനഭാഷയിൽ വിപണി എന്ന അർത്ഥത്തിൽ 'കൊയ്‌ലൺ' എന്നൊരു വാക്കുണ്ട്. ഈ വാക്കും കൊല്ലം എന്ന പേരും തമ്മിൽ ബന്ധമുണ്ടെന്നു പറയുന്ന ചരിത്രകാരന്മാരുണ്ട്. [[കുരുമുളക് | കുരുമുളകിന്റെ]] സംസ്കൃത പദമായ 'കൊലം' എന്നതിൽ നിന്നാണ് ലഭ്യമായെതെന്നും കരുതുന്നുണ്ട്.<ref name="quilon.com"/> കുരുമുളക് യഥേഷ്ടം ലഭ്യമായിരുന്ന തുറമുഖനഗരമായിരുന്നിരിക്കണം പുരാതനകാലത്ത് കൊല്ലം. കോവിലകം അഥവാ കോയിൽ + ഇല്ലം സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്ന പ്രദേശമെന്ന നിലയിൽ “കോയില്ലം” എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഇവിടം പിൽക്കാലത്ത് ലോപിച്ച് കൊല്ലം ആയി മാറുകയായിരുന്നുവെന്ന് മറ്റു ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നുണ്ട്. ചീനക്കാരുടെ ഭാഷയിൽ “കോലസം” എന്നാൽ “വലിയ അങ്ങാടി” എന്നർത്ഥമുണ്ടെന്നും അതിൽ നിന്നാവാം കൊല്ലം എന്ന സ്ഥലനാമമുണ്ടായതെന്നും, എന്നാൽ മേൽപ്പറഞ്ഞതൊന്നുമല്ല, മറിച്ച്, “കോലം” എന്ന പദത്തിന് ചങ്ങാടമെന്നും വഞ്ചികൾ കരയ്ക്കടുപ്പിച്ച് കെട്ടുന്ന കുറ്റി എന്നും സംസ്കൃതത്തിൽ അർത്ഥം കാണുന്നതിനാൽ തുറമുഖനഗരം എന്നയർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പ്രദേശത്തിന് കൊല്ലം എന്ന പേരു ലഭിച്ചതെന്നും വ്യത്യസ്തമായ ചില നിഗമനങ്ങളും കാണുന്നുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://lsgkerala.in/kollam/about/history/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-02-12 |archive-date=2013-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130314222953/http://lsgkerala.in/kollam/about/history/ |url-status=dead }}</ref> രാജകീയ സാന്നിധ്യമെന്നോ രാജവസതിയെന്നോ അർഥം വരുന്ന കൊലു എന്ന് ശബ്ദത്തിൽ നിന്നാണു് കൊല്ലം ഉണ്ടായതു് എന്ന അഭിപ്രായമാണു് പരക്കെ സ്വീകാര്യമായിട്ടുള്ളതു്. == ചരിത്രം == {{main|കൊല്ലത്തിന്റെ ചരിത്രം }} കുന്നത്തൂർ താലൂക്കിൽ നിന്ന് കണ്ടെടുത്ത മഹാശിലായുഗകാലത്തെ ശിലാഖണ്ഡങ്ങളും മരുതുർകുളങ്ങര, പള്ളിക്കൽ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് കിട്ടിയ ബുദ്ധപ്രതിമകളും ക്രിസ്ത്വബ്ദത്തിനു മുമ്പ് തന്നെ കൊല്ലത്തിനുണ്ടായിരുന്ന സംസ്കാരത്തെയും ചരിത്രത്തെയും കുറിച്ച് സൂചനകൾ നൽകുന്നു. ഒൻപതാം ശതകത്തിൽ കൊല്ലം മഹോദയപുരത്തെ കുലശേഖര ചക്രവർത്തിമാരുടെ കീഴിലുള്ള വേണാടിന്റെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസുകാരാണാദ്യം ഇവിടെ വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചത്. പിന്നീട് ഡച്ചുകാർ വന്നു. പിന്നെ ഇംഗ്ലീഷുകാരും. ===ചേരഭരണകാലത്ത്=== ക്രിസ്തുവിനു മുൻപ് തന്നെ കൊല്ലം, കൊടുങ്ങല്ലൂർ ( മുസിരിസ് ) പോലെ തന്നെ ഭാരതത്തിലെ ഒരു പ്രധാന തുറമുഖ നഗരമായിരുന്നു. കൊല്ലത്തിന് ഫൊണീഷ്യന്മാരുടേയും പ്രാചീന റോമിന്റെയും കാലത്തുമുതൽക്കേ വ്യാപാര പാരമ്പര്യമുണ്ടായിരുന്നു. പ്ലിനി (ക്രി. പി. 23 - 78) രേഖപ്പെടുത്തിയത് പ്രകാരം ഗ്രീക്ക് കപ്പലുകൾ വാണിജ്യത്തിനായി മുസിരിസ്സിലും നെസിൽഡയിലും നങ്കൂരമിട്ടിരുന്നു. ഈ തുറമുഖങ്ങളിൽ നിന്നും ഈജിപ്റ്റിലേക്കും റോമിലേക്കും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ, മുത്തുകൾ, വജ്രങ്ങൾ, പട്ട് എന്നിവ കരമാർഗ്ഗം കയറ്റിയയച്ചിരുന്നു. മുത്തും വജ്രങ്ങളും ചേരസാമ്രാജ്യത്തിലെത്തിയിരുന്നത് സീലണിൽ നിന്നും പാണ്ഡ്യ രാജവംശം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും ആയിരുന്നു. [[File:Quilon 1505 verbessert.jpg|വലത്|thumb|കൊല്ലം 1500കളിൽ]] ക്രിസ്തുവർഷം 550ൽ മലബാർ സന്ദർശിച്ച ഗ്രീക്ക് സഞ്ചാരിയായ കോസ്മാസ് ഇൻഡികോപ്ലെസ്റ്റസ് <ref>http://www.ccel.org/ccel/pearse/morefathers/files/cosmas_00_0_eintro.htm</ref> തന്റെ ക്രിസ്ത്യൻ ടോപ്പോഗ്രഫി എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ <ref>[http://www.ccel.org/ccel/pearse/morefathers/files/cosmas_11_book11.htm</ref> ചേരസാമ്രാജ്യത്തിൽ ഉദയം കൊള്ളുന്ന ക്രിസ്തുമതവിശ്വാസികളെപ്പറ്റി പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത് "ടാബ്രോപേൻ (സീലൺ) ദ്വീപിൽ ക്രിസ്ത്യാനികൾക്ക് ആരാധനാലയങ്ങളുണ്ട്. അതേപോലെ കല്ലിയാനയിലെ (നിലയ്ക്കലിലെ കല്യങ്കൽ) കുരുമുളക് കർഷകർക്കും കാർഷിക സമൂഹത്തിനും ക്രി. വ. 325ൽ നടന്ന സുനഹദോസ്സ് പ്രകാരം പേർഷ്യൻ ബിഷപ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നു. <ref>Travancore Manual</ref>ക്രി. വ. 660ൽ മരിച്ച നെസ്റ്റോറിയൻ പാത്രിയാർക്കീസ് പേർഷ്യയിലെ മെത്രാപ്പോലീത്തയായ സൈമണിനയച്ച കത്തിൽ കൊല്ലത്തെക്കുറിച്ച് സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ക്രി. വ. 825ൽ നെസ്റ്റോറിയൻ പുരോഹിതനായ മാർ ആബോയും മാർ പ്രോത്തും വേണാടിന്റെ ക്ഷണപ്രകാരം കൊല്ലത്തെത്തിച്ചേർന്നു.<ref>Kerala Charithram P.59 Sridhara Menon</ref> ഇവർക്ക് രണ്ടുപേർക്കും ചേരരാജാവായ രാജശേഖര വർമ്മൻ ''അയ്യനടികൾ തിരുവടികലിൽ'' നിന്നും ''കൊരുകേനിക്കൊല്ലത്തിന്'' സമീപമുള്ള ''തർഷിഷ്-എ-പള്ളിയിൽ'' (Tarsish-a-palli) വച്ച് രാജകീയ സ്വീകരണം ലഭിച്ചു. ഇത് തരിശപ്പള്ളി ഫലകങ്ങളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈഴവർക്ക് നൽകിയിരുന്ന പ്രത്യേക അവകാശങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഇതിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. മാർ ആബോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യ നിമിഷങ്ങൾ [[തേവലക്കര|തേവലക്കരയിൽ]] ചിലവഴിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശരീരം അവിടുത്തെ മർത്തമറിയം പള്ളിയിൽ അടക്കം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ===മാർക്കോ പോളോയുടെ സന്ദർശനം=== [[File:Quilon 1670 verbessert.jpg|വലത്|thumb|1661ലെ കൊല്ലം പിടിച്ചെടുക്കൽ]] മാർക്കോ പോളോ ൽ ചൈനീസ് ചക്രവർത്തി കുബ്ലേ ഖാന്റെ ഔദ്യോഗിക യാത്രികനായി ഇന്ത്യയിൽ സഞ്ചരിച്ചു വരവേ ക്രി വ. 1275ൽ കൊല്ലം സന്ദർശിച്ചു. അദ്ദേഹം മബാർ (മലബാർ) രാജ്യത്തു നിന്നും കൊമരി (കന്യാകുമാരി) രാജ്യത്തേക്ക് പോകവേ ആണ്‌ കൊല്ലത്തെത്തിയത്. <ref>http://www.gutenberg.org/etext/12410</ref> {{ഉദ്ധരണി|മാബാർ രാജ്യത്തു നിന്നും പടിഞ്ഞാറേക്ക് അഞ്ഞൂറു മൈൽ തെക്കു മാറി സഞ്ചരിച്ചാൽ കോയിലം രാജ്യത്തെത്തിച്ചേരും. ഇവിടത്തെ ജനങ്ങൾ ഇന്ത്യാമതക്കാരാണ്‌, ചില ക്രിസ്ത്യാനികളും ജൂതന്മാരും കൂടി ഇവിടെ വസിക്കുന്നുണ്ട്. സ്വന്തമായൊരു ഭാഷയും രാജാവുമുള്ള ഈ രാജ്യക്കാർ ആരുടെയും സാമന്തരല്ലാത്ത സ്വതന്ത്രജനതയാണ്‌. കരിന്തകരമരങ്ങൾ സമൃദ്ധമായി ഇവിടെ വളരുന്നു. "ബ്രസീൽ(വുഡ്)കോയിലം" എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഇവ ഒന്നാന്തരം നിലവാരമുള്ള തടിയാണ്‌. ഇഞ്ചിയും ധാരാളമായി വളരുന്നുണ്ട്, അവയും കരിന്തകരപോലെ കോയിലം രാജ്യത്തിന്റെ പേർ ചേർത്താണ്‌ അറിയപ്പെടുന്നത്. കുരുമുളക് വളരെയധികമുണ്ട്, എങ്ങനെയെന്നറിയുമോ? മലഞ്ചരക്കായല്ല, ഇവിടെ കുരുമുളകു ചെടി കൃഷിയുണ്ട്, കൊടി നട്ട് വെള്ളമൊഴിച്ച് വളർത്തുന്ന കുരുമുളക് മേയ് ജൂൺ ജൂലായ് മാസങ്ങളിൽ വിളവെടുക്കുന്നു. വളരെ നല്ല ഗുണനിലവാരമുള്ള നീലവും ഇവിടെ കിട്ടും. ഒരു ചെടിയിൽ നിന്നാണ്‌ നീലം എടുക്കുന്നത്. ചെടി ശേഖരിച്ച്, വേരു കളഞ്ഞ്, കൂറ്റൻ പാത്രങ്ങളിൽ ഇട്ട് വെള്ളമൊഴിച്ചു വയ്ക്കും. ചെടി വെള്ളത്തിൽ ലയിച്ചു ചേരും വരെ കാത്തശേഷം ആ വെള്ളം വെയിലത്തു വച്ച് വറ്റിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ നമ്മൾ കാണുന്ന രീതിയിലുള്ള നീലം കിട്ടും. വെയിലിനു വലിയ ചൂടാണ്‌ ഈ രാജ്യത്ത്. ഇങ്ങനെ കിട്ടുന്ന നീലം നാല്‌ ഔൺസ് വീതമുള്ള കട്ടകൾ ആക്കിയെടുത്ത് നമ്മുടെ ദേശങ്ങളിലേക്ക് ഇവർ കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നു. ഇവിടത്തെ ചൂട് താങ്ങാവുന്നതിലുമപ്പുറമാണെന്ന് ഞാൻ ഊന്നിപ്പറയട്ടെ. ഇവിടത്തെ പുഴകളിൽ ഒരു മുട്ടയെടുത്തിട്ടാൽ അത് സൂര്യതാപമേറ്റ് പുഴുങ്ങിക്കിട്ടും! മാൻസിയിൽ നിന്നും അറേബ്യയിൽ നിന്നും ലെവന്തിൽ നിന്നും കച്ചവടക്കാർ ഇവിടേക്ക് കപ്പലിൽ വരുന്നു. അവർ ഇവിടേക്കുള്ള ഇറക്കുമതിയിലും ഇവിടെ നിന്നുള്ള കയറ്റുമതിയിലും വൻ ലാഭം കൊയ്യുകയാണ്‌. പലതരം വന്യമൃഗങ്ങൾ ഈ രാജ്യത്തുണ്ട്. ഇവിടെ കാണുന്ന സിംഹങ്ങൾ മറ്റുരാജ്യത്തെപ്പോലെയല്ല കറുത്ത നിറം ആണ്‌ മേലാസകലം. പലതരം തത്തകളുമുണ്ട്- ചിലവ ദേഹം മുഴുവൻ തൂവെള്ളയും ചുണ്ടും കാലും ചുവന്നിട്ടും, ചിലത് ചുവപ്പ്, ചിലതു നീല, പച്ചത്തത്തകളുമുണ്ട്- എന്തൊരു സുന്ദരമായ കാഴ്ച്ചയാണെന്നോ. ചില തത്തകൾ സാധാരണയിലും വലിപ്പമുള്ളവയാണ്‌. ഭംഗിയും നമ്മുടേതിനെക്കാൾ വലിപ്പവുമുള്ള മയിലുമുണ്ട്. ഈ നാട്ടിലെ കോഴികളും നമ്മുടേതിൽ നിന്നും വ്യത്യാസമുള്ളവയാണ്‌. അവർക്കുള്ളതെല്ലാം നമ്മളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തവും കൂടുതൽ സുന്ദരവും, കൂടുതൽ നല്ലതുമാണെന്നല്ലാതെ ഞാൻ എന്തു പറയേണ്ടൂ. അവരുടെ പഴങ്ങളും മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളുമൊന്നും നമ്മുടേതുപോലെ അല്ല, ചൂടു കാലാവസ്ഥമൂലം ആണത്. അരിയാണ്‌ ഇവിടെയുള്ളത്, ചോളം തീരെയില്ല, അതുകൊണ്ട് അവർ പനഞ്ചക്കര കൊണ്ടാണ്‌ മുഖ്യമായും വീഞ്ഞുണ്ടാക്കുന്നത്. കുടിച്ചാൽ ക്ഷണം ഇത് മത്തുപിടിപ്പിക്കും. മറ്റു അവശ്യസാധനങ്ങളും അവർക്ക് ധാരാളമായുണ്ട്, വിലയും തീരെ കുറവ്. ഇന്നാട്ടുകാർ ഒന്നാന്തരം ജ്യോത്സ്യന്മാരും വൈദ്യന്മാരുമാണ്‌. കറുത്തനിറക്കാരായ ഇവർ, ആണും പെണ്ണും, അരയിൽ ചുറ്റിയ ഒരു തുണിയൊഴിച്ചാൽ നഗ്നരായി നടക്കുന്നു. ലൈംഗികമായ പാപം എന്ന സങ്കല്പ്പം തന്നെ ഇല്ലാത്ത ഇവർ മുറച്ചെറുക്കന്മാരെയും മുറപ്പെണ്ണുങ്ങളെയും ഇണയാക്കുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ സഹോദരന്റെ വിധവയെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു- ഇന്ത്യയൊട്ടാകെ ഈ വിവാഹമുറകൾ നടപ്പിലുണ്ട്. ഇവിടത്തെപറ്റി കൂടുതലൊന്നും പറയാനില്ല, ഇനി നമുക്ക് കൊമരി എന്ന രാജ്യത്തേക്കു കടക്കാം.}} ===യൂറോപ്യൻ ഭരണത്തിൽ=== 1498-ഓടെ കേരളത്തിലെത്തിയ പോർച്ചുഗീസുകാരെ, 1503-ൽ കൊല്ലവുമായി കച്ചവടബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് അവിടത്തെ രാജ്ഞി ക്ഷണിക്കുകയുണ്ടായി. തുടർന്ന് കൊല്ലത്ത് എത്തിച്ചേർന്ന പോർച്ചുഗീസുകാർ കാലക്രമേണ അവിടെ ഒരു കോട്ടയും താവളവും സ്ഥാപിച്ചു. 1661-ൽ പോർച്ചുഗീസുകാരെ പരാജയപ്പെടുത്തി ഡച്ചുകാർ ഇവിടെ മേധാവിത്വം സ്ഥാപിച്ചു. ഒരു തിരുവിതാംകൂർ ബ്രിട്ടീഷ് ഉടമ്പടിക്ക് കാവലായി ഒരു പറ്റം ഇംഗ്ലീഷ് കാവൽ സൈന്യം കൊല്ലത്ത് തമ്പടിച്ചതിന് രേഖകളൂണ്ട്<ref name="kollam.gov.in/history.html"/> ===തിരുവിതാംകൂറിന്റെ ഭാഗമായി=== [[File:Residence_of_the_Maharaja_of_Travancore_at_Thevalli_in_Quilon.jpg|thumb|തേവള്ളിയിലെ കൊട്ടാരം. 200 വർഷം മുമ്പ് ഗൗരി ലക്ഷ്മീ ബായിയുറെ ഭരണകാലത്ത് നിർമിച്ചതാണിത്. സക്കറിയാസ് ഡിക്രൂസ് 1900-ൽ എടുത്ത ചിത്രം. സ്രോതസ്സ്: ബ്രിട്ടീഷ് ലൈബ്രറി]] അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ മഹാരാജാവ് ആണ് കൊല്ലം (ദേശിങ്ങനാട്), കൊട്ടാരക്കര (ഇളയടത്ത് സ്വരൂപം) തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങൾ ആക്രമിച്ച് കീഴ്പ്പെടുത്തിയത്. അവ പിന്നെ തിരുവിതാംകൂറിന്റെ ഭാഗമായി. 1741-ൽ കുളച്ചലിൽ വച്ച് നടന്ന യുദ്ധത്തിൽ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ ഡച്ചുകാരെ പൂർണ്ണമായും പരാജയപ്പെടുത്തി അവരുടെ അധീനതയിലായിരുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ തിരിച്ചുപിടിച്ചു. അക്കാലം വരെ കൊല്ലമായിരുന്നു തിരുവിതാംകൂറിന്റെ ആസ്ഥാനം. പ്രസ്തുത കാലയളവിലാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഇവിടെ എത്തിയത്. കാലാന്തരത്തിൽ തിരുവിതാംകൂറിന്റെ നിയന്ത്രണം അവരുടെ കൈകളിലെത്തിച്ചേർന്നു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ അക്കാലത്തെ തിരുവിതാംകൂർ ദളവയായിരുന്ന വേലുതമ്പി കൊച്ചിയിലെ പാലിയത്തച്ഛനുമായി, വെള്ളക്കാർക്കെതിരെ ഒരുമിച്ചുനിന്ന് യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു ധാരണയുണ്ടാക്കി. 1809 കാലഘട്ടത്തിൽ വേലുതമ്പിദളവയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ നിരവധി കലാപങ്ങൾ നടന്നു. അതിന്റെ ഭാഗമായാണ് 1809 ജനുവരി 16-ാം തിയതി ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ “കുണ്ടറ വിളംബരം” നടക്കുന്നത്. ഇംഗ്ളീഷ് പട്ടാളം മണ്ണടിയിലെ തമ്പിയുടെ താവളം വളഞ്ഞതോടെ അദ്ദേഹം ആത്മഹത്യ ചെയ്തു. അതോടെ തിരുവിതാംകൂർ പൂർണ്ണമായും ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ ഭരണത്തിൽ കീഴിലാവുകയും ചെയ്തു. വേലുത്തമ്പി ദളവ കൊല്ലത്തെ തിരുവിതാംകൂറിലെ മികച്ച ഒരു പട്ടണമാക്കി മാറ്റാനുള്ള പദ്ധതികളാവിഷ്കരിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹം പുതിയ ചന്തകൾ നിർമ്മിക്കുകയും തമിഴ്‌നാട്ടിലെ മദ്രാസ്, തിരുനൽവേലി എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കച്ചവടക്കാരെ കൊല്ലത്ത് വ്യാപാരത്തിനായി ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതേത്തുടർന്ന് കശുവണ്ടി, കയർ, സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ കച്ചവടം കൊല്ലത്ത് തഴച്ചു. ഇക്കാലയളവിലെ കൊല്ലത്തിന്റെ മേന്മകണ്ടാണ് ''കൊല്ലം കണ്ടവന് ഇല്ലം വേണ്ട'' എന്ന ചൊല്ല് ഉണ്ടായത്.<ref name="kollam.gov.in/history.html">{{Cite web |url=http://kollam.gov.in/history.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-03-24 |archive-date=2012-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120326185224/http://www.kollam.gov.in/history.html |url-status=dead }}</ref> 1811 റസിഡൻറ് മൺറോയ്ക്കുവേണ്ടി പണിയിപ്പിച്ചതാണ് ആശ്രാമം എന്ന സ്ഥലത്തെ കൊല്ലം റസിഡൻസി. ആതർ എന്ന എൻജിനീയർ ആണ് ഇതിന് നേതൃത്വം കൊടുത്തത്. റസിഡൻറിന്റെ ആസ്ഥാനം, ദിവാൻ കച്ചേരി, അപ്പീൽകോടതി തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ആദ്യം കൊല്ലത്തായിരുന്നു. 1803 മുതൽ 1830 വരെ ഇംഗ്ലീഷ് പട്ടാളം തമ്പടിച്ചിരുന്നത് കൊല്ലം കൻറോൺമെൻറിലാണ്. 1809-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയും തിരിവിതാംകൂറും തമ്മിൽ [[കൊല്ലം യുദ്ധം]] നടന്നു. സ്വാതി തിരുനാളിന്റെ കാലത്തോടെയാണ് ദിവാൻ കച്ചേരി തലസ്ഥാനത്തേക്ക് മാറ്റിയത്. തിരുവനന്തപുരത്ത് നായർ ബ്രിഗേഡ് ശക്തി പ്രാപിച്ചതോടെ ഇംഗ്ലീഷ് പട്ടാളം പിരിച്ചുവിട്ടു. [[File:1904-ൽ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്ത കൊല്ലം തീവണ്ടി സ്റ്റേഷൻ (1904-05).jpg ‎|thumb|1904-ൽ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്ത കൊല്ലം തീവണ്ടി സ്റ്റേഷൻ (1904-05)]] ===റവന്യൂ ജില്ലയായി=== [[File:Quilon 1745.jpg|വലത്|thumb|1800ലെ കൊല്ലം]] 1835 മുതലാണ് ഒരു കേന്ദ്രീകൃതമായ ജില്ലാ ഭരണ സംവിധാനം കൊല്ലത്ത് നടപ്പിൽ വരുന്നത്. കൊല്ലം ആസ്ഥാനമായി രണ്ട് റവന്യൂ ജില്ലകൾ തിരുവിതാംകൂറിൽ 1835ൽ നിലവിൽ വന്നു.<ref name="quilon.com/history.htm">http://www.quilon.com/history.htm</ref> [[File:General view north from the bridge, Quilon.jpg|250px|വലത്|thumb|കൊല്ലം ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത്]] 1864-ൽ കൊല്ലത്ത് പോസ്റ്റോഫീസും കമ്പിത്തപാലാപ്പീസും, 1868-ൽ രജിസ്റ്റർ കച്ചേരിയും സ്ഥാപിതമായി. 1867-ൽ കൊല്ലത്ത് സ്ഥാപിതമായ മലയാളം പള്ളിക്കൂടമാണ് ഇവിടുത്തെ ആദ്യത്തെ വിദ്യാലയം. ഇന്ത്യയിൽ തന്നെ ആകെയുള്ള രണ്ടേരണ്ടു തൂക്കുപാലങ്ങളിലൊന്ന് ഈ ജില്ലയിലെ [[പുനലൂർ]] നഗരത്തിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[കൊൽക്കത്ത|കൊൽക്കത്തയിലെ]] ഹൌറാ പാലമാണ് ഇന്ത്യയിലുള്ള മറ്റൊരു തൂക്കുപാലം. ബ്രിട്ടീഷ് എൻജിനീയറിംഗ് വിസ്മയമായ [[പുനലൂർ തൂക്കുപാലം]] കല്ലടയാറിനു കുറുകെ 1877-ലാണ്, തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന ആയില്യം തിരുനാൾ മുൻകൈയ്യെടുത്ത് പണികഴിപ്പിച്ചത്. ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ മഹാരാജാവിന്റെ കാലത്ത് വിക്ടോറിയ ആശുപത്രി സ്ഥാപിതമായി. ശ്രീനാരായണഗുരു, അയ്യൻകാളി എന്നീ നവോത്ഥാനനായകന്മാരുടെ പ്രധാന പ്രവർത്തനമേഖലയായിരുന്നു കൊല്ലവും. അവർണ്ണർക്ക് ക്ഷേത്രപ്രവേശനത്തിന് അനുമതി നൽകണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് 1918-ൽ പടിഞ്ഞാറെകൊല്ലത്ത് ഈഴവ സമാജയോഗം ചേരുകയുണ്ടായി. 1932 ഡിസംബർ 17-ന് ഈഴവ-മുസ്ളീം-ക്രിസ്ത്യൻ സമുദായങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികൾ യോഗം ചേരുകയും പിന്നീടിത് നിവർത്തന പ്രക്ഷോഭമായി മാറുകയും ചെയ്തു. നിവർത്തന പ്രക്ഷോഭത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ കൊല്ലം സ്വദേശികളായ പ്രമുഖ നേതാക്കളായിരുന്നു [[സി. കേശവൻ]], [[പി.കെ. കുഞ്ഞ്]], [[എൻ.വി. ജോസഫ്]] തുടങ്ങിയവർ. 1937-ഓടുകൂടി ഇന്ത്യയിൽ അങ്ങോളമിങ്ങോളം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട കർഷകസമരങ്ങളിൽ നിന്ന് ആവേശമുൾക്കൊണ്ട് കൊല്ലം ജില്ലയിലെ [[കടയ്ക്കൽ]] എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ കർഷകർ നേതൃത്വം നൽകിയ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ അരങ്ങേറി. 1938-ലാണ് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ [[കടയ്ക്കൽ വിപ്ലവം]] നടക്കുന്നത്. 1924-ലാണ് കൊല്ലത്ത് വിദ്യുച്ഛക്തി എത്തിയത്. കേരളത്തിൽ ആദ്യമായി വിമാനമിറങ്ങിയത് കൊല്ലം നഗരഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[ആശ്രാമം മൈതാനം|ആശ്രാമം മൈതാനത്താണ്.]] തിരുവനന്തപുരത്ത് വിമാനത്താവളം സജ്ജമാകുന്നതിനു മുൻപ് ആശ്രാമം മൈതാനത്ത് ചെറുവിമാനങ്ങൾ ഇറങ്ങുവാൻ പാകത്തിൽ റൺവേ ഒരുക്കിയിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://lsgkerala.in/kollam/about/history/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-02-12 |archive-date=2013-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130314222953/http://lsgkerala.in/kollam/about/history/ |url-status=dead }}</ref> ===കേരളത്തിലെ ഒരു ജില്ലയായി=== [[File:ബ്രിട്ടീഷ് റസിഡൻസിയും ഗസ്റ്റ് ഹൗസും. ആശ്രാമം, കൊല്ലം. (1900).jpg|thumb|ബ്രിട്ടീഷ് റസിഡൻസിയും ഗസ്റ്റ് ഹൗസും. ആശ്രാമം, കൊല്ലം. (1900)]] 1949ൽ കൊച്ചിയും തിരുവിതാംകൂറും ലയിക്കുമ്പോൾ, കൊല്ലം ഇവിടുത്തെ മൂന്ന് റവന്യൂ ജില്ലകളിൽ ഒന്നാണ്. പിന്നീട് ഇവ ജില്ലകളായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. പക്ഷേ 1956ലെ സ്റ്റേറ്റ് റെക്കഗ്നീഷൻ ആക്റ്റ് പ്രകാരം ചെങ്കോട്ട താലൂക്ക് മദ്രാസ് സംസ്ഥാനവുമായി ലയിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് കേരള സംസ്ഥാനം രൂപപ്പെട്ടപ്പോഴും കൊല്ലം ആസ്ഥാനമായി അതേ പേരിൽ ഒരു ജില്ല നിലവിൽ വന്നു.<ref name="quilon.com/history.htm"/> തുടക്കത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ജില്ലകളിൽ ഒന്ന് എന്ന പ്രത്യേകതയും കൊല്ലത്തിനുണ്ട്. 1957ൽ ചേർത്തല, അമ്പലപ്പുഴ, മാവേലിക്കര, കാർത്തികപ്പള്ളി താലൂക്കുകൾ ചേർന്ന് ആലപ്പുഴ ജില്ല രൂപീകരിച്ചു. 1983 ജൂലൈ ഒന്നിന് പത്തനംതിട്ട താലൂക്കും കുന്നത്തൂർ താലൂക്കിന്റെ കുറച്ചു ഭാഗങ്ങളും ചേർന്ന് പത്തനംതിട്ട ജില്ലയും രൂപീകൃതമായി. <ref name="kollam.gov.in/history.html"/> ==ഭൂപ്രകൃതിയും സ്ഥാനവും== ജില്ലയുടെ ആകെ ഭുവിസ്തൃതിയിൽ 145 726 ഹെക്ടർ സ്ഥലം കൃഷിക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇത് ആകെ ഭുവിസ്തൃതിയുടെ 56 ശതമാനമാണ്. ജില്ലയുടെ ആകെ വിസ്തൃതിയിൽ മൂന്നിലൊന്ന് വനപ്രദേശമാണ്. ജില്ലയുടേ കിഴക്ക് ഭാഗത്തുള്ള പശ്ചിമ ഘട്ട പ്രദേശമാണ് വനഭുമിയിൽ ഭുരിഭാഗവും. പത്തനാപുരം, പുനലൂർ , കൊട്ടരക്കര താലൂക്കുകളിലാണ് വനപ്രദേശമുള്ളത്. വനവിസ്തൃതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വനമേഖലയെ 4 ഡിവിഷനുകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇവയിൽ അച്ചൻകോവിൽ, തെന്മല, പുനലൂർ എന്നിവയുടെ പരിധി പൂർണ്ണമായും ജില്ലയിലാണ്. കുളത്തൂപ്പുഴ റേഞ്ചിന്റെ പ്രദേശങ്ങൾ തിരുവനന്തപുരം ഡിവിഷന്റെ പരിധിയിൽ കൂടി ഉൾപ്പെടുന്നു. ജനവാസമുള്ള അച്ചൻകോവിൽ, റോസ്‍മല, ചെന്പനരുവി, കട്ടളപ്പാറ, വില്ലുമല ഗ്രാമങ്ങൾ വനത്തിന് നടുവിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ==ഗതാഗതം== തിരുവിതാംകൂറിന്റെ വാണിജ്യതലസ്ഥാനമായിരുന്നു കൊല്ലം. തിരുവിതാംകൂറിലെ ആദ്യ റെയിൽപാത [[ചെങ്കോട്ട]] മുതൽ [[പുനലൂർ]] വരെയുള്ള മീറ്റർഗേജ് ലൈനായിരുന്നു (1904 നവംബർ 26-നായിരുന്നു ഇത് പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചത്) <ref>http://www.trainweb.org/railkerala/articles/history.htm</ref>. രാജ്യത്തിന്റെ ഇതര ഭാഗങ്ങളിലേക്ക്, റോഡ് (NH-47, NH-208, NH-101), റെയിൽ വഴി ബന്ധങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ജില്ലയിലെ തങ്കശ്ശേരിയിൽ കൊല്ലം തുറമുഖം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ===റോഡ് ഗതാഗതം=== {{Multiple image |align=right |direction=vertical |image1=Kollam_Bypass_at_Mevaram.jpg |caption1=മേവറത്തെ കൊല്ലം ബൈപാസ് |image2=KSRTC Bus Station, Kollam.jpg |caption2=കൊല്ലം കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി. ബസ് സ്റ്റേഷൻ }} ദേശീയപാത 66 (പഴയ 47) കൊല്ലം വഴിയാണു് കടന്നു പോകുന്നതു്. കൊല്ലം-തിരുമംഗലം ദേശീയപാത, കൊല്ലം-തേനി ദേശീയപാത എന്നിവയും കൊല്ലത്തു നിന്നാരംഭിക്കുന്നു. താലൂക്ക് കേച്ചേരിമുക്കിലാണു് കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി ബസ് സ്റ്റാൻഡ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതു്. പ്രൈവറ്റ് ബസ് സ്റ്റാൻഡ് ആണ്ടാമുക്കത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ==== ദേശീയ പാത 66 വഴി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ==== [[Kottiyam|കൊട്ടിയം]] → ഉമയനല്ലൂർ → [[Mevaram|മേവറം]] → [[Thattamala|തട്ടാമല]] → പഴയാറ്റിൻകുഴി → പള്ളിമുക്ക് → മാടൻനട → [[Polayathode|മാടൻനട]] → കോളേജ് ജംഗ്ഷൻ → [[Kollam Junction|റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ]] → [[Chinnakada|ചിന്നക്കട]] → [[Cutchery|കച്ചേരി]] → കളക്ടറേറ്റ് → മുളങ്കാടകം → നെല്ലിമുക്ക് → മേടയിൽ → [[Ramankulangara|രാമൻ‌കുളങ്ങര]] → വള്ളിക്കീഴ് → [[Kavanad|കാവനാട്]] → ആൽത്തറമൂട് → കപ്പിത്താൻസ് → [[Sakthikulangara|ശക്തികുളങ്ങര]] → [[Neendakara|നീണ്ടകര]] ====ദേശീയ പാത 744 വഴി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ==== കൊല്ലം - തിരുമംഗലം ദേശീയ പാത 744 (പഴയ ദേശീയപാത 208) വഴി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ [[Chinnakada|ചിന്നക്കട]] → [[Kadappakada|കടപ്പാക്കട]] → രണ്ടാംകുറ്റി → കോയിക്കൽ → കല്ലുംതാഴം → മൂന്നാംകുറ്റി → കരിക്കോട് → [[Kilikollur|കിളിക്കൊല്ലൂർ]] → [[Chandanathoppe|ചന്തനത്തോപ്പ്]] ==== ദേശീയപാത 183 വഴി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ==== [[കച്ചേരി]] → [[Thevally|തേവള്ളി]] → [[Anchalumoodu|അഞ്ചാലമ്മൂട്]] → വെള്ളിമൺ ==== കൊല്ലം ബൈപാസ്==== {{main|കൊല്ലം ബൈപാസ്}} നഗരത്തിലെ ഏറി വരുന്ന ഗതാഗതത്തിരക്ക് നിയന്ത്രിക്കാൻ വേണ്ടി മുന്നോട്ട് വച്ച പദ്ധതിയാണ് കൊല്ലം ബൈപാസ്. കാവനാട് തുടങ്ങി കടവൂർ, കല്ലുംതാഴം, അയത്തിൽ വഴി മേവാരത്ത് അവസാനിക്കുന്ന ബൈപാസിൻറെ നീളം 13.141 കി.മീ ആണ്. കൊല്ലം ബൈപാസിൽ 2 പാലങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഒരു കിലോമീറ്ററോളം വരുന്ന കടവൂർ പാലവും, അര കിലോമീറ്ററോളം വരുന്ന കാവനാട് പാലവും. ====ബസ്‌സ്റ്റാന്റുകൾ==== കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി ബസ് സ്റ്റേഷൻ കച്ചേരിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ദേശീയപാത വഴി പോകുന്ന എല്ലാ വണ്ടികളും ഇവിടെ പ്രവേശിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരം, ആലപ്പുഴ, എറണാകുളം, പുനലൂർ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കാണു പ്രധാനമായും ബസ്‌സർവ്വീസ്. സിറ്റി ബസ്‌സ്റ്റാന്റ് ചിന്നക്കടയ്ക്ക് സമീപമായി ആണ്ടാമുക്കത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. [[Chinnakada|ചിന്നക്കടയെ]] [[Mayyanad|മയ്യനാട്]], [[Elampalloor|ഇളമ്പള്ളൂർ]], [[Sakthikulangara|ശക്തികുളങ്ങര]], [[Chavara|ചവറ]], [[Thoppilkadavu|തോപ്പിൽ‌കടവ്]], [[പ്രാക്കുളം]], [[Kottiyam|കൊട്ടിയം]], [[പെരുമൺ]], [[Thrikkadavoor|കടവൂർ]] ,ഓയൂർ,എന്നിവിടങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ബസുകൾ ഇവിടെ നിന്നും ലഭിക്കും. <ref>{{cite news |url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article278225.ece?service=print |title=Shortage of drivers may hit services |publisher=The New Indian Express |accessdate=2014-08-21 |archive-date=2014-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140822124323/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article278225.ece?service=print |url-status=dead }}</ref> ===ജലഗതാഗതം=== [[File:Gateway to the Backwaters-1, Kollam.jpg|right|thumb|കൊല്ലം ബോട്ട് ജട്ടി]] ജലഗതാഗതരംഗം ഇന്നും സജീവമായി നിലനിൽക്കുന്ന പ്രദേശമാണ് കൊല്ലം. കൊല്ലം കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി. സ്റ്റാൻഡിനു സമീപമുള്ള ബോട്ട് ജട്ടിയിൽ നിന്നും ആലപ്പുഴയിലേക്ക് നിത്യേന ബോട്ട് സർവ്വീസ് ഉണ്ടു്. <ref>{{Cite web |url=http://southernbackwaters.com/kollamtour.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-02-12 |archive-date=2012-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120920012629/http://southernbackwaters.com/kollamtour.htm |url-status=dead }}</ref> വെസ്റ്റ് കല്ലട, ഗുഹാനന്ദപുരം, മൺറോ തുരുത്ത്, ദളവാപുരം എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും ബോട്ട് ലഭ്യമാണു്. വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കായി സർക്കാർ - സ്വകാര്യ ബോട്ടുകൾ സേവനം നടത്താറുണ്ട്. ====ദേശീയ ജലപാത==== {{main|ദേശീയജലപാത 3 (ഇന്ത്യ)}} വെസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് കനാലും അതിന്റെ ഭാഗമായ ദേശീയജലപാത 3 (കനാലിന്റെ കൊല്ലം - കോട്ടപ്പുറം പാത) കൊല്ലം വഴി കടന്നു പോകുന്നു. പാതയിലെ നീണ്ടകര ബണ്ട് കൊല്ലത്തിനു സമീപമാണ്. ====കൊല്ലം തുറമുഖം==== [[പ്രമാണം:Port of Kollam.jpg|ലഘുചിത്രം|വലത്ത്‌|കൊല്ലം തുറമുഖം ]] {{main|കൊല്ലം തുറമുഖം}} കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ രണ്ടാമത്തെ തുറമുഖമാണ് കൊല്ലം തുറമുഖം. കേരളത്തിലെ രണ്ട് അന്താരാഷ്ട്ര തുറമുഖങ്ങളിൽ ഒന്നായ ഇവിടെ 2013ൽ ഇവിടെ കാർഗോ ഹാന്റിലിങ്ങ് സൗകര്യം തുടങ്ങിയിരുന്നു. കൊല്ലം, കൊച്ചി തുറമുഖങ്ങൾ തമ്മിൽ കണ്ടെയ്നർ വിനിമയം തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.<ref>http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/shreyas-shipping-starts-kochikollam-container-service/article5339784.ece</ref> നിലവിൽ 8 മീറ്റർ ആഴമുള്ള ഇവിടെ 10 മീറ്ററായി വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ പദ്ധതിയുണ്ട്. കൊല്ലത്തിനൊപ്പം നീണ്ടകരയും തുറമുഖമായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. കൊല്ലം - മിനിക്കോയ് എന്നിവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കപ്പൽ ഓടിക്കാനുള്ള പദ്ധതി ആസൂത്രണ ഘട്ടത്തിലാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Passenger-Ship-Service-Likely-between-Kollam-and-Minicoy/2014/06/25/article2298964.ece |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-02-12 |archive-date=2014-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140917075929/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Passenger-Ship-Service-Likely-between-Kollam-and-Minicoy/2014/06/25/article2298964.ece |url-status=dead }}</ref> 398 കിലോമീറ്ററാണു കൊല്ലവും മിനിക്കോയിയും തമ്മിലുള്ള ദൂരം. കൊച്ചിയേക്കാലും ബേപ്പൂരിനേക്കാലും കൊല്ലം മിനിക്കോയിയുമായി അടുത്താണു് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ===റയിൽ ഗതാഗതം=== {{main|കൊല്ലം ജംഗ്‌ഷൻ തീവണ്ടിയാപ്പീസ്}} {{Multiple image |align=right |direction=vertical |image1=Kollam4.jpg |caption1=കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ തീവണ്ടിയാപ്പീസ് |image2=Memu DSCN4598.jpg |caption2=മെമു, കൊല്ലം സ്റ്റേഷനിൽ }} [[ഷൊർണൂർ ജംഗ്ഷൻ]] കഴിഞ്ഞാൽ വലിപ്പത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ തീവണ്ടിയാപ്പീസാണ് കൊല്ലത്തേത് ([[കൊല്ലം ജംഗ്‌ഷൻ തീവണ്ടിയാപ്പീസ്|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ]]). ഇവിടുത്തെ 1, 1A പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ ചേർത്താൽ ഏതാണ്ട് 1,180.5 മീറ്റർ വലിപ്പം വരും. ഇത് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും നീളമുള്ള രണ്ടാമത്തെ പ്ലാറ്റ്ഫോമാണ്. തുടങ്ങിയപ്പോൾ കൊല്ലം ചെങ്കോട്ട മീറ്റർ ഗേജ് പാത മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. 1902ലാണ് കൊല്ലത്ത് നിന്ന് പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ ആദ്യത്തെ ചരക്ക് തീവണ്ടി ഓടിയത്. ആദ്യത്തെ യാത്രാതീവണ്ടി 2 കൊല്ലത്തിന് ശേഷം 1904 ജൂൺ ഒന്നിന് ഓടി. 1918ൽ കൊല്ലത്ത് നിന്നും ചാക്കയിലേക്ക് തീവണ്ടി സേവനം ആരംഭിച്ചു. പിന്നീട് ഇത് തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക് നീട്ടി. കൊല്ലം മുതൽ പുനലൂർ വരെയുള്ള മീറ്റർ ഗേജ് പാത, ബ്രോഡ് ഗേജായി മാറ്റി 2010 മെയ് 12ന് ഇ. അഹമ്മദ് നാടിനു സമർപ്പിച്ചു. [[തിരുവനന്തപുരം]] - [[എറണാകുളം]] പാത (ആലപ്പുഴ വഴിയും കോട്ടയം വഴിയും) കൊല്ലം വഴിയാണ് കടന്നു പോകുന്നത്. കൊല്ലത്ത് പൂർണ്ണമായും വൈദ്യുതീകരിച്ച പാതയാണ്. പുതുതായി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ചെങ്ങന്നൂർ - കൊട്ടരക്കര പാതയും എരുമേലി - പുനലൂർ - തിരുവനന്തപുരം പാതയും കൊല്ലം ജില്ല വഴിയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. കമ്പ്യൂട്ടർവത്കൃത റിസർവേഷൻ സെന്റർ, പ്രീപെയ്ഡ് പാർക്കിങ്ങ്, പ്രീപെയ്ഡ് ആട്ടോ മുതലാവയവയും കൊല്ലത്ത് ലഭ്യമാണ്. ====മെമു==== {{main|കൊല്ലം മെമു ഷെഡ്}} കൊല്ലം മുതൽ കൊച്ചി വരെ മെയിൽ ലൈ ഇലക്ട്രിക്കൽ മൾട്ടിപ്പിൾ യൂണിറ്റ് 2012 മാർച്ച് മൂന്നാം വാരം മുതൽ സേവനമാരംഭിച്ചു.<ref>{{Cite web| url=http://expressbuzz.com/cities/thiruvananthapuram/timings-of-memus-included/186348.html| title=Timings of MEMUs included| publisher=The New Indian Express| location=India| date=2010-07-02| accessdate=2010-11-17}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web| url=http://www.hindu.com/2010/07/01/stories/2010070155280700.htm| title=Kerala / Thiruvananthapuram News : MEMU services figure in timetable| publisher=The Hindu| date=2010-07-01| accessdate=2010-11-17| archive-date=2010-08-05| archive-url=https://web.archive.org/web/20100805092559/http://www.hindu.com/2010/07/01/stories/2010070155280700.htm| url-status=dead}}</ref> ഒരു [[കൊല്ലം മെമു ഷെഡ്|മെമു മെയിന്റനൻസ് ഷെഡും]] സർവ്വീസ് കെട്ടിടവും കൊല്ലത്ത് നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായിട്ടുണ്ട്. ഒരു കിലോമീറ്ററിലധികം നീളമുള്ള കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ കേരളത്തിലെ വലീയ റയിൽവേ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിലൊന്നാണ് ===വിമാനഗതാഗതം=== കൊല്ലത്ത് വിമാനത്താവളമില്ല. [[തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളം|തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളമാണ്]] ഏറ്റവും അടുത്ത വിമാനത്താവളം. [[ആശ്രാമം മൈതാനം|ആശ്രാമം മൈതാനത്ത്]] ഒരു ഹെലിപ്പാഡുണ്ട്. ====കൊല്ലം വിമാനത്താവളം==== {{main|കൊല്ലം വിമാനത്താവളം}} കേരളത്തിൽ ആദ്യമായി വിമാനമിറങ്ങിയത് കൊല്ലം നഗരഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ആശ്രാമം മൈതാനത്താണ്. 1932ൽ തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളം പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചതോടെ ഇതിന്റെ ഉപയോഗം കുറഞ്ഞു. ഇവിടെ ഒരു അക്കാദമി സ്ഥാപിക്കാനുള്ള പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ====സീപ്ലെയിൻ==== {{main|കൊല്ലം സീപ്ലെയിൻ}} 2013 ജൂൺ 2നു ടൂറിസം കോർപറേഷൻ ആരംഭിച്ച പദ്ധതിയാണ് കൊല്ലം സീ പ്ലെയിൻ. ആൻഡമാൻ നിക്കോബാറിനു ശേഷം ഈ പദ്ധതി കൊല്ലത്താണ് ഇന്ത്യയിലാദ്യമായി സ്ഥാപിക്കുന്നത്. ഒരു ആംഫീബിയൻ വിമാനം ഉപയോഗിച്ച് കൊല്ലം നഗരത്തെ മറ്റുള്ള വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രത്തിലേക്കും വിമാനത്താവളവുമായും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പദ്ധതിയാണ്. എന്നാൽ മത്സ്യകർഷകരുടെ എതിർപ്പിനെ തുടർന്ന് പൂർണ്ണമായും പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയിട്ടില്ല. ==കാലാവസ്ഥ== കഠിനമായ ചൂടും ധാരാളം മഴയുമുള്ള ആർദ്രതയേറിയ ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയാണ് ജില്ലയിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നത്. കഴിഞ്ഞ 30 വർഷത്തിനുള്ളിൽ ജില്ലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിച്ചത് 1969-ലാണ് (4780 mm). ഏറ്റവും കുറവ് 1982-ലും (897 mm). ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത്, സാധാരണയായി ജൂൺ മാസത്തിലാണ്, ശരാശരി 487 mm. പുനലൂർ ആണ് ഏറ്റവും ചൂടുകൂടിയ സ്ഥലം. {{Weather box |location= Kollam |metric first= yes |single line= yes |Jan high C= 31 |Feb high C= 31 |Mar high C= 32 |Apr high C= 32 |May high C= 31 |Jun high C= 29 |Jul high C= 29 |Aug high C= 29 |Sep high C= 29 |Oct high C= 30 |Nov high C= 29 |Dec high C= 30 |Jan low C= 23 |Feb low C= 23 |Mar low C= 25 |Apr low C= 26 |May low C= 25 |Jun low C= 24 |Jul low C= 24 |Aug low C= 24 |Sep low C= 24 |Oct low C= 24 |Nov low C= 24 |Dec low C= 23 |Jan precipitation mm= 18 |Feb precipitation mm= 26 |Mar precipitation mm= 53 |Apr precipitation mm= 147 |May precipitation mm= 268 |Jun precipitation mm= 518 |Jul precipitation mm= 381 |Aug precipitation mm= 248 |Sep precipitation mm= 209 |Oct precipitation mm= 300 |Nov precipitation mm= 208 |Dec precipitation mm= 51 |Jan precipitation days= 1 |Feb precipitation days= 2 |Mar precipitation days= 4 |Apr precipitation days= 8 |May precipitation days= 11 |Jun precipitation days= 21 |Jul precipitation days= 19 |Aug precipitation days= 16 |Sep precipitation days= 12 |Oct precipitation days= 12 |Nov precipitation days= 8 |Dec precipitation days= 3 |unit precipitation days= 0.1&nbsp;mm |source= [http://www.weather2travel.com/climate-guides/india/kerala/kollam.php Weather2Travel] |date= May 2012 }} ==സാമ്പത്തികം== {{main|കൊല്ലത്തിന്റെ സമ്പദ്‌ഘടന }} കൃഷി പ്രധാന ഒരു സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സായി കരുതുന്നു . ജില്ലയിൽ പൊതുമേഖലാ, സ്വകാര്യമേഖലാ സ്ഥാപ്നനങ്ങളിൽ 102 789 പേർ തൊഴിലെടുക്കുന്നു. ചെറുകിട വ്യവസായ യൂണിറ്റുകളിലായി 106 755 തൊഴിലാളികൾ പണിയെടുക്കുന്നു. തീപ്പെട്ടി, കരകൌശലം, റബ്ബർ, പ്ലാസ്റ്റിക്ക്, തുകൽ, റെക്സിൻ, സോപ്പ്, ഭക്ഷ്യോൽപ്പാദനം, എഞ്ചിനീയറിങ്ങ് എന്നീ മേഖലകളീലായി 399 545 പേർ തൊഴിലെടുക്കുന്നു. കശുവണ്ടി മേഖലയിൽ 2.5 ലക്ഷം തൊഴിലാളികൾ ഉണ്ട്. മ‍ത്സ്യ മേഖലയിൽ ഒരു ലക്ഷത്തോളം പേർ ഉപജീവനം നടത്തുന്നു. ===മൽസ്യബന്ധനം=== കൊല്ലം നഗരത്തിൽനിന്നും ഒൻപത് കി.മീ. വടക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[നീണ്ടകര തുറമുഖം|നീണ്ടകര]] കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മത്സ്യബന്ധനതുറമുഖങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. 1953-ലെ ഇന്ത്യോ-നോർവീജിയൻ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി നീണ്ടകര, [[ശക്തികുളങ്ങര]] എന്നിവിടങ്ങളിലായി ബോട്ട് നിർമ്മാണ കേന്ദ്രം, മത്സ്യത്തൊഴിലാളി പരിശീലന സ്ഥാപനം, ഐസ് ഫാക്റ്ററി, റെഫ്രിജറേഷൻ പ്ലാന്റ് എന്നിവ നിർമ്മിച്ചിരുന്നു. 500 ബോട്ടുകളെ വരെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ ഈ തുറമുഖത്തിന്‌ കഴിയും.<ref>http://malayalam.nativeplanet.com/kollam/attractions/neendakara-port/ {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഇതല്ലാതെ കൊല്ലം നഗരം കേന്ദ്രീകരിച്ചും ഒട്ടനവധിപ്പേർ മത്സ്യബന്ധനം നടത്തുന്നുണ്ട്. ആലുംകടവിൽ ഒരു ബോട്ട് നിർമ്മാണ യൂണിറ്റും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. <ref>http://malayalam.nativeplanet.com/kollam/attractions/alumkadavu-boat-building-yard/</ref> ===കൃഷി=== നെല്ല്, [[മരച്ചീനി]], എന്നിവയാണ് പ്രധാന കൃഷികൾ. കിഴക്കൻ മേഖലയിലോട്ട് [[റബ്ബർ മരം|റബ്ബർ]] കൃഷിയും വ്യാപകമായി കാണാൻ കഴിയും, ===വ്യവസായം=== ലോഹമണൽ കൊണ്ട് സമ്പന്നമായ ചവറ തീരദേശത്ത് ഇന്ത്യൻ റെയർഎർത്ത്സ്, കേരള മിനറൽസ് & മെറ്റൽസ് മുതലായ വൻകിട വ്യവസായശാലകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മത്സ്യബന്ധനതുറമുഖമായ നീണ്ടകര ഫിഷിംഗ് ഹാർബറാണ് കൊല്ലം ജില്ലയിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ആകർഷണകേന്ദ്രം. യന്ത്രവൽകൃത മത്സ്യബന്ധനത്തിന്റെയും മത്സ്യകയറ്റുമതിയുടേയും ഒരു പ്രധാനകേന്ദ്രമാണ് നീണ്ടകര. കേരളത്തിൽ കശുവണ്ടി വ്യവസായ രംഗത്ത് മുൻപന്തിയിൽ നിൽക്കുന്നതും കൊല്ലം ജില്ലയാണ്. കുണ്ടറയിലെ കളിമൺ വ്യവസായം, കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ കടലാസ് നിർമ്മാണശാലയായ പുനലൂർ പേപ്പർ മിൽസ്, യുണൈറ്റഡ് ഇലക്ട്രിക്കൽസ് (മീറ്റർ കമ്പനി) ചവറ ടൈറ്റാനിയം, പാർവ്വതീ മിൽസ് എന്നിവയാണ് ഈ കൊല്ലത്തെ വൻകിട വ്യവസായശാലകൾ. കൊല്ലത്തെ വ്യാവസായിക എസ്റ്റേറ്റുകൾ * മുണ്ടയ്ക്കൽ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ എസ്റ്റേറ്റ്<ref name="Handovering the land of Ceramics Industrial estate to CAPEX in Kollam">{{cite web | url = http://www.keralaindustry.org/malayalam/images/gos/2013/89.pdf | title = Land for CAPEX at Kollam | year = 2013 | access-date = 2015-02-12 | archive-date = 2014-05-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140529090630/http://www.keralaindustry.org/malayalam/images/gos/2013/89.pdf | url-status = dead }}</ref> * സിഡ്‌കോ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ എസ്റ്റേറ്റ്, ഉമയനല്ലൂർ<ref name="SIDCO Industrial estate, Umayanalloor, Kollam">{{cite web | url = http://keralasidco.com/index.php?option=com_content&view=article&id=80&Itemid=103 | title = SIDCO Industrial Estate, Kollam }}</ref> ====കശുവണ്ടി വ്യവസായം==== ഇന്ത്യയിലെ കശുവണ്ടി കയറ്റുമതിയുടെ 75%ൽ അധികം കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നാണ്. കശുവണ്ടി വ്യവസായം (വറക്കൽ, തോട് പൊളിക്കൽ, തരം തിരിക്കൽ , കയറ്റുമതി) വലിയൊരു വിഭാഗം ജനങ്ങൾക്ക് തൊഴിൽ കൊടുക്കുന്നുണ്ട്. Kerala State Cashew Workers Apex Industrial Co- Operative Society (CAPEX) ചിന്നക്കടയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. Cashew Export Promotion Council of India(CEPCI) മുണ്ടയ്ക്കൽ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. <ref>{{cite web|url= http://www.cashewindia.org |title=:: Cashew Export Promotion Council of India ::}}</ref> കൊല്ലത്തുള്ള Kerala State Cashew Development Corporation Limited (KSCDC) എന്ന സർക്കാർ സ്ഥാപനത്തിനു 30 കശുവണ്ടി ഫാക്ടറികളുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏതാണ്ട് ഇരുപതിനായിരത്തോളം തൊഴിലാളികൾ ജോലി ചെയ്യുന്നുണ്ടു്. <ref>{{cite web|url=http://www.cashewcorporation.com |title=:: The Kerala State Cashew Development Corporation Ltd :: |publisher=Cashewcorporation.com |date= |accessdate=20 April 2013}}</ref>. കൊല്ലത്ത് കേന്ദ്ര സർക്കാർ ഒരു കാഷ്യൂ ബോർഡ് സ്ഥാപിക്കുമെന്നു 2011ൽ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു. <ref>{{cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=74272 |title=Press Information Bureau English Releases |publisher=Pib.nic.in |date=14 June 2011 |accessdate=20 April 2013}}</ref> ====ഐടി വ്യവസായം==== {{main|കൊല്ലം ടെക്നോപാർക്ക്}} കൊല്ലം നഗരം കേന്ദ്രീകരിച്ച് ചെറിയ ഐ.ടി സ്ഥാപനങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഇതല്ലാതെ തിരുവനന്തപുരം ടെക്നോപാർക്കിന്റെ ഒരു ഉപകേന്ദ്രം കുണ്ടറയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇലക്ട്രോണിക്സ്, വിവരസാങ്കേതിക വിദ്യാ രംഗത്ത് പതിനായിരത്തോളം തൊഴിലവസരങ്ങൾ ലക്ഷ്യമിട്ട് 2011 ഫെബ്രുവരി 15-ന് അന്നത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന വി.എസ്. അചുതാനന്ദനാണ് പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ഘാടനം നിർവ്വഹിച്ചത്. കേരളാസർക്കാരിന്റെ വ്യവസായവകുപ്പിനു കീഴിലുള്ള ഇലക്ട്രോണിക്സ് ടെക്നോളജി പാർക്സ് കേരളയാണ് ടെക്നോപാർക്കിന്റെ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നത്. ==മാധ്യമരംഗം== ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൻറെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ കേരളത്തിൻറെ സാംസ്കാരിക മണ്ഡലത്തിൽ സജീവസാന്നിധ്യമായി മാറിയ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളായ ജനയുഗം, മലയാളനാട്, കേരളശബ്ദം എന്നിവ കൊല്ലം ആസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം പുറത്തിറങ്ങിയത്. എന്നാൽ അവയിൽ ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നത് ജനയുഗം മാത്രമാണു്. മലയാളത്തിലെ എല്ലാ വർത്തമാനപത്രങ്ങൾക്കും ദൃശ്യമാധ്യമങ്ങൾക്കും കൊല്ലത്ത് ബ്യൂറോ ഉണ്ട്. മലയാള മനോരമ കൊല്ലം എഡിഷൻ കടപ്പാക്കടയും, മാതൃഭൂമി കാവനാട്ടും, കേരള കൗമുദി പള്ളിത്തോട്ടത്തു നിന്നുമാണു പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ===വാരികകൾ, മാസികകൾ=== {{Div col|cols=3}} * സുജനാനന്ദിനി - 1892 * ചന്ദ്രികാ 1895 *‌ വീദ്യാവിലാസിനി - 1897 * ഭാഷാകൗമുദി - 1905 * സ്വരാജ്യം - 1910 * കേരളകൗമുദി - 1911 * ശാരദ - 1913 * പാഞ്ചജന്യം - 1914 * ആര്യകേസരി - 1914 * ദേശാഭിമാനി - 1915 * മിതഭാഷിണി - 1916 * പൗരൻ - 1917 * വിദ്യാഭിവർദ്ധിനി - 1920 * സ്വരാട് - 1921 * സേവിനി - 1924 * മലയാളരാജ്യം - 1928 * പ്രഭാതം - 1944 * ജനയുഗം - 1956 * മലയാളനാട് - 1976 * കേരളശബ്ദം - 1962 * കുങ്കുമം - 1965 * മലയാളനാട് - 1976 <ref name="TDS">കൊല്ലം ചരിത്രത്തിലെ നാശികക്കല്ലുകൾ, ടി.ഡി. സദാശിവൻ</ref> {{Div col end}} == കൊല്ലം നഗരപരിധിയിലെ പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങൾ, സ്ഥലങ്ങൾ == * ആശ്രാമം ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം (കൊല്ലം പൂരം) *പുതിയകാവ് ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം (റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനടുത്ത്) *താമരക്കുളം ശ്രീ മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം *വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള (കാര്യസിദ്ധി പൂജ-പ്രസിദ്ധം) *തൃക്കടവൂർ മഹാദേവർ ക്ഷേത്രം *അമ്മച്ചിവീട് മൂർത്തീക്ഷേത്രം *തിരുമുല്ലവാരം മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം (കർക്കിടകവാവ് ബലി-പ്രസിദ്ധം) *ലക്ഷ്മിനട മഹാലക്ഷ്മി മഹാദേവ ക്ഷേത്രം *കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവിക്ഷേത്രം *[[ഉമയനല്ലൂർ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം]] *ശക്തികുളങ്ങര ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രം *ആനന്ദവല്ലീശ്വരം മഹാദേവർ ക്ഷേത്രം *മുളങ്കാടകം ദേവീക്ഷേത്രം *[[പടനിലം ശ്രീ പരബ്രഹ്മദയാക്ഷേത്രം, ഉമയനല്ലൂർ]] *പാൽക്കുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കല്ലുംതാഴം *കൊല്ലം ഉമാമഹേശ്വര ക്ഷേത്രം *[[വാളത്തുംഗൽ കളരിവാതുക്കൽ ശ്രീ മഹാദേവർ ക്ഷേത്രം]] *മർത്തമറിയം ഓർത്തഡോക്സ്‌ പള്ളി  (പരിശുദ്ധ മാർ ആബോയുടെ (ക്രി. വ. 825ൽ നെസ്റ്റോറിയൻ പുരോഹിതൻ) ഭൗതികശരീരം അടക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു) *തുയ്യം കൈകെട്ടിയ ഈശോ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രം (സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻ ദൈവാലയം) *കടവൂർ സെന്റ് കസ്മീർ ദൈവാലയം * *മൂതാക്കര സെന്റ് പീറ്റർ ദൈവാലയം (ഉണ്ണിയേശുവിന്റെ തീർത്ഥാടന തിരുനാൾ) *തുയ്യം വേളാങ്കണ്ണി മാതാ തീർത്ഥാലയം * * * * *കുരീപ്പുഴ സെന്റ് ജോസഫ് ദൈവാലയം * *ജോനകപ്പുറം വലിയപള്ളി (മാലിക് ദിനാർ നിർമിച്ച കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ മുസ്ലിം പള്ളി) *കൊല്ലൂർവിള ജുമ-അത്ത് പള്ളി *തട്ടാമല ജുമ-അത്ത് പള്ളി (കൊല്ലം നഗര പരിധിക്ക് പുറത്തു കാണപ്പെടുന്ന ആരാധനാലയങ്ങൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല) == സാംസ്കാരികം == [[File:കൊല്ലം ക്ലോക്ക് ടവർ.jpg|thumb|കൊല്ലം ക്ലോക്ക് ടവർ]] [[ചിത്രം:Nude Mermaid 2.jpg|200px|thumb|right|ജലകന്യക]] [[ചിത്രം:Kollam (84).JPG|200px|thumb|right|[[ചീനവല]]]] ===ചടങ്ങുകൾ=== * [[ആര്യമാല ആട്ടം]] * കൊല്ലം പൂരം *ഓച്ചിറ കളി *ഓച്ചിറ ഇരുപത്തിയെട്ടാം ഓണം *ഓച്ചിറ പന്ത്രണ്ട് വിളക്ക് *കാട്ടിൽ മേക്കത്തിൽ ശ്രീ ദേവീ ക്ഷേത്രം വൃശ്ചികോത്സവം * കൊല്ലം ഫെസ്റ്റ് * [[പ്രസിഡന്റ്സ് ട്രോഫി ജലോൽസവം]] * കടയ്ക്കൽ തിരുവാതിര * കല്ലട ജലോത്സവം * മലക്കുട മഹോത്സാവം ===സംഘടനകൾ=== സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു മുൻപേ തന്നെ കൊല്ലത്ത് സംഘടനാ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വ്യാപകമായിരുന്നു. കൊച്ചുപിലാംമൂട്ടിൽ ഉള്ള ക്രൗതർ മസോണിക് ഹാൾ 1806 മുതൽ തന്നെ മസോണിക് മീറ്റിങ്ങുകൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നു. 1888ൽ രാമവർമ്മ ക്ലബും, 1908ൽ ബാർ അസോസിയേഷനും, 1922ൽ അത്‌ലറ്റിക് ക്ലബും, 1924ൽ വൈ.എം.സി.ഏയും കൊല്ലത്ത് സ്ഥാപിതമായി. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം രൂപംകൊണ്ട പ്രധാന സംഘടനകൾ * കൊല്ലം റോട്ടറി ക്ലബ് - 1949 * പോലീസ് ക്ലബ് - 1957 * പ്രസ് ക്ലബ് - 1972 * അഷ്ടമുടി ബോട്ട് ക്ലബ് - 1964 * കഥകളി ക്ലബ് - 1969 * കൊല്ലം പബ്ലിക് ലൈബ്രറി - 1979 <ref name="TDS"/> കൊല്ലം ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റി - 1971 ==ആരോഗ്യം== കൊല്ലത്ത് താരതമ്യേന മെച്ചപ്പെട്ട ഒരു ആരോഗ്യരംഗമാണുള്ളത്. <ref>[http://www.medindia.net/patients/hospital_search/hospitals-kollam.htm Hospitals in Kollam - MedIndia]</ref><ref>[http://www.listbesthospitals.com/Hospitals-India/Kerala/Kollam.aspx List Best Hospitals - Hospitals in Kollam]</ref> കഴിഞ്ഞ ഏതാനും പതിറ്റാണ്ടുകളോട് കൂടി കൊല്ലത്തെ [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യരംഗം]] വളരെയധികം വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് കൊല്ലം ജില്ലയിലെ പാരിപ്പള്ളിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.<ref>http://www.deshabhimani.com/news-kerala-kollam-latest_news-427714.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ട്രാവൻകൂർ മെഡിസിറ്റി മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അസിസിയ മെഡിക്കൽ കോളേജ് എന്നിവ കൊല്ലത്തെ സ്വകാര്യ മേഖലയിലുള്ള മെഡിക്കൽ കോളേജുകളാണ്. കൊല്ലം ജില്ലാ ആശുപത്രി, കൊല്ലം ഗവൺമെന്റ് വിൿടോറിയ ആശുപത്രി, ഇഎസ്ഐസി മോഡൽ ആൻഡ് സൂപ്പർ സ്‌പെഷ്യാലിറ്റി ആശുപത്രി തുടങ്ങിയ സർക്കാർ ആശുപത്രികൾക്ക് കൊല്ലത്തെ ആരോഗ്യരംഗത്തിൽ നിർണ്ണായക സ്വാധീനമുണ്ട്. ട്രാവൻകൂർ മെഡിസിറ്റി, എസ്എൻ സഹകരണ ആശുപത്രി, ബിഷപ് ബെൻസീഗർ ആശൂപത്രി, ഉപാസന, നായേഴ്സ് ഹോസ്പിറ്റൽ, എജിസി ഹോസ്പിറ്റൽ (ചാക്കോസ് ഹോസ്പിറ്റൽ), കിംസ്, അഷ്ടമുടി ഹോസ്പിറ്റൽ, ശങ്കേഴ്സ് ആശുപത്രി, വലിയത്തു ആശുപത്രി എന്നിവയാണ് കൊല്ലത്തെ പ്രധാന [[വൈദ്യശാസ്ത്രം|ആധുനികവൈദ്യാലയങ്ങൾ]]<ref>http://kollam.nic.in/ayurr.html</ref> ==വിദ്യാഭ്യാസം== {{Div col|cols=2}} === നഗരാതിർത്തിക്കുള്ളിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ === *[[ഗവ. മോ‍ഡൽ ബോയ്സ് വി.എച്ച്. എസ്.എസ്. &എച്ച്. എസ്.എസ്. കൊല്ലം|ഗവ. മോഡൽ ബോയ്സ്‌ സ്കൂൾ,കൊല്ലം]] *[[സെന്റ് ജോസഫ്സ് ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂൾ]] *[[തില്ലേരി സ്ക്കൂൾ, തില്ലേരി]] *ക്രൈസ്റ്റ് രാജ് ഹൈ സ്കൂൾ ചെമ്മാമുക്ക് *[[വിമലാഹൃദയം ഗേൾസ് ഹൈസ്ക്കൂൾ,പട്ടത്താനം]] *[[ബാലികാമറിയം സ്ക്കൂൾ,ചെമ്മാമുക്ക്]] *‍‍[[തുമ്പറ യു.പി സ്ക്കൂൾ,‍‍]] *[[ബി.എച്ച്.എസ്.തേവലക്കര]] *[[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്.അയ്യൻകോയിക്കൽ കോയിവിള]] *[[ട്രിനിറ്റി ലൈസിയം]] *വി.വി എച്ച്.എച്ച്.എസ് ,അയത്തിൽ *[[വി.എച്ച്.ജി.എച്ച്.എസ്, പട്ട്ത്താനം]] *[[ഗവ.എസ്.എൻ.ഡി.പി.യു.പി.സ്കൂൾ,പട്ടത്താനം]] *സൈന്റ് അലോഷ്യസ് ഹൈസ്കൂൾ *ഗവ. വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ ഇരവിപുരം, (തട്ടാമല സ്കൂൾ) *[[സെന്റ് ജോൺസ് ഇരവിപുരം]] *ഗവ. ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ വാളത്തുംഗൽ *ഗവ. വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കന്ററി സ്കൂൾ വാളത്തുംഗൽ *ഗവ. എൽ.പി സ്കൂൾ വാളത്തുംഗൽ *റ്റി.കെ.ഡി.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഉളിയക്കോവിൽ.കടപ്പാക്കട *ഗവ. ഹയർസെക്കന്ററി സ്‌കൂൾ വാക്കനാട് *ഇൻഫന്റ് ജീസസ് ഹൈസ്കൂൾ, തങ്കശ്ശേരി *ഗവ യു പി എസ് കുരീപ്പുഴ *[[ഗവ.ടി.ടി.ഐ. കൊല്ലം]] [[*ഗവ.ടൌൺ.യു.പി.സ്കൂൾ,കൊല്ലം]] *[[ഗവ. മോഡൽ എച്ച്.എസ്. ഫോർ ഗേൾസ് കൊല്ലം]] [*ക്രേവൻ എൽ. എം. എസ്.ഹൈസ്കൂൾ, കൊല്ലം] DVNSS HSS പൂവറ്റൂർ, മാവടി Po കൊട്ടാരക്കര === നഗരാതിർത്തിക്കുള്ളിലെ കലാലയങ്ങൾ === ====ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ്==== * ഫാത്തിമ മാതാ നാഷണൽ കോളേജ്‌ * [[ശ്രീ നാരായണ കോളേജ്, കൊല്ലം|എസ്. എൻ. കോളേജ്‌]] * എസ്.എൻ വനിതാ കോളജ് * ടി.കെ.എം കോളജ് ഓഫ് ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ് ====പ്രൊഫഷണൽ==== *[[ടി.കെ.എം. കോളജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] *[[കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, പെരുമൺ]] *[[യൂനുസ് കോളജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്]] *[[ഉപാസന കോളജ് ഓഫ് നേഴ്സിംഗ്]] *[[വെള്ളാപ്പള്ളി നടേശൻ ഷഷ്ഠ്യപ്തപൂർത്തി സ്മാരക കോളജ് ഓഫ് നേഴ്സിംഗ്]] *[[ബെൻസിഗർ കോളജ് ഓഫ് നേഴ്സിംഗ്]] *[[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് ഇൻ കേരള]] *ഫാത്തിമ കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി, കല്ലുംതാഴം {{Div col end}} ==കായികം== റെയിൽവ്വേസ്റ്റേഷനു സമീപമുള്ള ലാൽ-ബഹദൂർ ശാസ്ത്രി സ്റ്റേഡിയമാണു പ്രധാന സ്റ്റേഡിയം. ഒരു വിവിധോദ്ദേശ്യ സ്റ്റേഡിയമായ ഇത് രഞ്ജി ട്രോഫി, സന്തോഷ് ട്രോഫി, ദേശീയ കായികമേള ഉൾപ്പെടെ നിരവധി കായിക മാമാങ്കങ്ങൾക്ക് വേദിയായിട്ടുണ്ടു്. മുപ്പത്തിയഞ്ചാം ദേശീയ കായികമേള കൊല്ലത്തു വച്ചായിരിക്കും. കൊല്ലം ടെന്നിസ് കോർട്ട്, കർബാല ഗ്രൗണ്ട്, അത്ലറ്റിക് ക്ലബ് ഗ്രൗണ്ട്, നഗരത്തിനുള്ളിലെ ആശ്രാമം മൈതാനം, പീരങ്കി മൈതാനം എന്നിവ വിവിധ കായിക മേളയ്ക്കും വാമപ് മേളകൾക്കും ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണു്. <center> {| class="wikitable" border="1" |+ലാൽ ബഹദൂർ സ്റ്റേഡീയത്തിലെ ഒന്നാം ക്ലാസ് മത്സരങ്ങൾ |- ! വർഷം!!ദിവസം!!കളി!!ടീമുകൾ |- | 1979 || 3 നവംബർ || 1979/80 || കേരളം - ആന്ധ്ര |- | 1988 || 10 ഡിസംബർ || രഞ്ജി 1988/89 || കേരളം ഗോവ |} </center> ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== {{main|കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖരുടെ പട്ടിക}} {{Div col|cols=3 മുകേഷ്}} ===വ്യവസായം=== *[[കെ. രവീന്ദ്രനാഥൻ നായർ]] * [[രവി പിള്ള]] *[[തങ്ങൾകുഞ്ഞ് മുസ്‌ലിയാർ]] (ടി കെ എം എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ്) *[[എ. യൂനുസ്‌കുഞ്ഞ്]] ''[[കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖരുടെ പട്ടിക#വ്യവസായം|കൂടുതൽ]]'' ===ആത്മീയ നേതാക്കൾ=== * [[ചട്ടമ്പി സ്വാമികൾ]]<ref name=Menon2002>{{citation | last1=Menon | first1=T. Madhava | year=2002 | title=A handbook of Kerala, Volume 2 | publisher=International School of Dravidian Linguistics | isbn=9788185692319 | page=522}}</ref> * [[അമൃതാനന്ദമയി|മാതാ അമൃതാനന്ദമയി]] * [[ബിഷപ്പ് ജെറോം കോയിവിള]] * [[ആഗമാനന്ദൻ]] ''[[കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖരുടെ പട്ടിക# ആത്മീയ നേതാക്കൾ|കൂടുതൽ]]'' ===സാഹിത്യം=== * [[കെ.സി. കേശവപിള്ള]](കവി) * [[ഇളംകുളം കുഞ്ഞൻപിള്ള]] (ചരിത്രകാരൻ) * [[ശൂരനാട് കുഞ്ഞൻപിള്ള]] (പണ്ഡിതൻ) * [[ലളിതാംബിക അന്തർജ്ജനം]] (എഴുത്തുകാരി) * [[തിരുനല്ലൂർ കരുണാകരൻ]] (കവി) * [[ഒ.എൻ.വി കുറുപ്പ്]] (കവി) ''[[കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖരുടെ പട്ടിക#സാഹിത്യം|കൂടുതൽ]]'' ===രാഷ്ട്രീയം=== *[[ആർ. ശങ്കർ]] (സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനി, സാമൂഹ്യപരിഷ്കർത്താവ്, മുൻമുഖ്യമന്ത്രി) *[[എൻ. ശ്രീകണ്ഠൻ നായർ]] *[[സി.എം. സ്റ്റീഫൻ]] (പതിപക്ഷ നേതാവ്, ഇന്ത്യൻ റിപബ്ലിക്ക്-1977) *[[സി. കേശവൻ]] (സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനി, മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി) *[[ഡി. ദാമോദരൻ പോറ്റി]](മുൻ മന്ത്രി) *[[ടി.കെ. ദിവാകരൻ]](മുൻ മന്ത്രി) *[[തോപ്പിൽ രവി]] ''[[കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖരുടെ പട്ടിക#രാഷ്ട്രീയം|കൂടുതൽ]]'' ===പത്രപ്രവർത്തനം=== *[[കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ]] (പത്രപ്രവർത്തകൻ) *[[തെങ്ങമം ബാലകൃഷ്ണൻ]] *[[ബി.ആർ.പി. ഭാസ്കർ]] ''[[കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖരുടെ പട്ടിക#പത്രപ്രവർത്തനം|കൂടുതൽ]]'' ===കല - സാംസ്കാരികപ്രവർത്തകർ=== *[[ ജയൻ (സിനിമാ നടൻ]] *എ .കെ ആനന്ദ് ( സിനിമ ,സീരിയൽ ,നാടകം ,നടൻ ,സംവിധായകൻ ) *[[വി.വി. വേലുക്കുട്ടി അരയൻ]] *[[സി.എൻ. ശ്രീകണ്ഠൻ നായർ]] * [[ഓ. മാധവൻ]] (നാടകപ്രവർത്തകൻ) * [[വി. സാംബശിവൻ]] കഥാപ്രസംഗകൻ * [[ജി. ദേവരാജൻ]] (സംഗീത സംവിധായകൻ) * [[രവീന്ദ്രൻ]] (സംഗീത സംവിധായകൻ) * [[തേവലക്കര ചെല്ലപ്പൻ]] (സിനിമ സംവിധായകൻ) * [[രാജേഷ് ബാബു കെ ശൂരനാട്]] (സംഗീത സംവിധായകൻ, നിർമ്മാതാവ്) ''[[കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖരുടെ പട്ടിക#കല - സാംസ്കാരികപ്രവർത്തകർ|കൂടുതൽ]]'' ===കായികരംഗം=== * [[സുരേഷ് ബാബു]] * [[ടി. സി. സുരേഷ് ബാബു]] ===ദൃശ്യകലകൾ=== * [[രാജൻ കാക്കനാടൻ]] * [[പാരീസ് വിശ്വനാഥൻ]] * [[കെ. ജയപാലപ്പണിക്കർ]] * [[സന്തോഷ് ആശ്രാമം]] * [[ഗോപകുമാർ ആർ]] ''[[കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖരുടെ പട്ടിക#കായികരംഗം|കൂടുതൽ]]'' {{Div col end}} ==ചിത്രശാല== <gallery> തങ്കശ്ശേരിയിലെ ഡച്ച് കോട്ടയുടെ വിദൂരദൃശ്യം.jpg|തങ്കശ്ശേരിയിലെ ഡച്ച് കോട്ടയുടെ വിദൂരദൃശ്യം നീണ്ടകരയിലെ ഫിഷിംഗ് ഹാർബർ.jpg|നീണ്ടകരയിലെ ഫിഷിംഗ് ഹാർബർ നീണ്ടകര പാലം.jpg|നീണ്ടകര പാലം ശക്തികുളങ്ങരയിലെ_പുലിമുട്ട്.jpg|ശക്തികുളങ്ങരയിലെ പുലിമുട്ട് </gallery> {{commons category|Kollam}} ==ഇവയും കാണുക == * [[കൊല്ലം ജില്ല]] * [[കൊല്ലം ഫെസ്റ്റ്]] * [[പ്രസിഡന്റ്സ് ട്രോഫി ജലോത്സവം]] {{സമീപസ്ഥാനങ്ങൾ |Northwest = [[അറബിക്കടൽ]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] |North = [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]] |Northeast = [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല]], |West = [[അറബിക്കടൽ]] |Center = കൊല്ലം |South = [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]] |Southwest = [[അറബിക്കടൽ]] |Southeast = [[തെങ്കാശി]] |East = [[തെങ്കാശി]] |}} == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist|2}} {{കൊല്ലം ജില്ല}} {{Kollam}} {{Kollam-geo-stub}} [[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിനോദസഞ്ചാരം]] dh68eda62l86oquq3we85lt0owzearu 0 4170 4674338 3776663 2026-10-09T09:04:41Z Sanu N 86331 /* ജ്യോതിശാസ്ത്ര യൂണിയൻ അംഗീകരിച്ച നക്ഷത്രരാശികൾ */ അവലംബം ചേർത്തു 4674338 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Constellation}} {{short description|ഖഗോളത്തിൽ ചില പ്രത്യേക രൂപങ്ങൾ സങ്കല്പിച്ചിരിക്കുന്ന നക്ഷത്രക്കൂട്ടങ്ങൾ}} [[പ്രമാണം:Scorpius.jpg|thumb|240px|right|പഴയ നക്ഷത്രമാപ്പിൽ കാണുന്ന [[വൃശ്ചികം (നക്ഷത്രരാശി)|വൃശ്ചികം നക്ഷത്രരാശിയുടെ]] സാങ്കല്പികരൂപം]] [[പ്രമാണം:Scorpius constellation map.png|thumb|240px|right|വൃശ്ചികം നക്ഷത്രരാശിയുടെ ആധുനികരൂപം]] [[നക്ഷത്രം|നക്ഷത്രങ്ങളെ]] സാങ്കൽപ്പിക രേഖകൾ കൊണ്ട് ബന്ധിച്ച് പുരാണ കഥാപാത്രങ്ങളുടെയോ മൃഗങ്ങളുടെയോ അഥവാ ഏതെങ്കിലും വസ്തുക്കളുടെയോ രൂപം സങ്കൽപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ആകാശഭാഗങ്ങളാണ് '''നക്ഷത്രരാശികൾ''' അഥവാ '''താരാഗണങ്ങൾ'''.<ref name="oxforddic">{{cite web |url=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/constellation |title=Definition of constellation |work=[[Oxford English Dictionary]] |access-date=2 August 2016 |archive-date=2016-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160621055202/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/constellation |url-status=dead }}</ref> നഗ്നനേത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് കാണാൻ സാധിക്കുന്ന ആറായിരത്തോളം നക്ഷത്രങ്ങളെ ആണ് ഇതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. നക്ഷത്രരാശികളുടെ ഉത്ഭവത്തിന് ചരിത്രാതീതകാലം മുതലുള്ള പഴക്കമുണ്ട്. ആളുകൾ അവരുടെ വിശ്വാസങ്ങൾ, അനുഭവങ്ങൾ, ഭാവനകൾ, പുരാണകഥകൾ എന്നിവയൊക്കെ വിവരിക്കാൻ താരാഗണങ്ങളെ ഉപയോഗിച്ചു. വ്യത്യസ്ത സംസ്കാരങ്ങളും രാജ്യങ്ങളും അവരവരുടേതായ നക്ഷത്രഗണങ്ങൾ സങ്കല്പിച്ചിരുന്നു. ഇന്നു നിലവിലുള്ള നക്ഷത്രരാശികളെ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കം വരെ ഈ പ്രക്രിയ നീണ്ടു നിന്നതായി കാണാം. കാലത്തോടൊപ്പം ഇവയുടെ രൂപങ്ങൾക്കും പേരുകൾക്കും മാറ്റം സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചില താരാഗണങ്ങൾ ലോകമെമ്പാടും പ്രചാരത്തിലായപ്പോൾ മറ്റു ചിലവ ചില പ്രത്യേക സംസ്കാരങ്ങളിലോ രാജ്യങ്ങളിലോ മാത്രമായി ഒതുങ്ങി. ഇന്നു നമ്മൾ ഉപയോഗിച്ചുവരുന്ന താരാഗണങ്ങളിൽ 48 എണ്ണം പുരാതന ഗ്രീക്കുകാർ പരമ്പരാഗതമായി ഉപയോഗിച്ചു വന്നവയാണ്. [[Aratus|അരാറ്റസിന്റെ]] കൃതിയായ ''ഫിനോമെന'', [[ടോളമി|ടോളമിയുടെ]] ''അൽമാഗെസ്റ്റ്'' എന്നിവയിൽ ഇവയെ സംബന്ധിച്ച് പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്, എന്നിരുന്നാലും ഈ കൃതികളുടെ രചനയ്ക്കും പല നൂറ്റാണ്ടുകൾ മുമ്പേതന്നെ ഇവ പ്രചാരത്തിലുള്ളവയായിരുന്നു. ദക്ഷിണാ‍ർദ്ധഗോളത്തിലെ, പ്രത്യേകിച്ചും ദക്ഷിണ ദ്രുവത്തിനടുത്തായുള്ള മിക്ക നക്ഷത്രരാശികളെയും യൂറോപ്യൻമാർ ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിലേക്ക് കപ്പൽയാത്ര ചെയ്യാനാരംഭിച്ച 15-ാം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ 18-ാം നൂറ്റാണ്ടുവരെയുള്ള സമയങ്ങളിലായാണ് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, ഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം സഞ്ചരിക്കുന്നതായി അനുഭവപ്പെടുന്ന [[ക്രാന്തിപഥം|ക്രാന്തിപഥത്തിൽ]] കാണപ്പെടുന്നവയാണ് [[രാശിചക്രം|രാശിചക്രത്തിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുള്ളവയാണ് 12 പൗരാണികമായ നക്ഷത്രരാശികൾ. രാശിചക്രത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തെ സംബന്ധിച്ച് ചരിത്രപരമായി വ്യക്തതയില്ല; എങ്കിലും അതിന്റെ ജ്യോതിഷപരമായ വിഭജനം 400 ബിസി മുതൽ [[ബാബിലോണിയ|ബാബിലോണിൻ]] അഥവാ കാൽദിയൻ ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചു വന്നിരുന്നു.<ref>{{cite journal |last=Britton |first=John P. |date=2010 |title=Studies in Babylonian lunar theory: part III. The introduction of the uniform zodiac |journal=Archive for History of Exact Sciences |volume=64 |issue=6 |pages=617–63 |jstor=41134332 |doi=10.1007/S00407-010-0064-Z |access-date= |quote=[T]he zodiac was introduced between −408 and −397 and probably within a very few years of −400.}}</ref> [[International Astronomical Union|അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശാസ്ത്ര സംഘടന]] 1922-ൽ 88 നക്ഷത്രരാശികളുടെ ആധുനിക പട്ടിക ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിക്കുകയും 1928-ൽ ഖഗോളത്തിലെ മുഴുവൻ ആകാശഗോളങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നവിധച്ചിൽ നക്ഷത്രരാശികളുടെ അതിർത്തികൾ ഔദ്യോഗികമായ അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. [[Celestial coordinate system|ഖഗോള നിർദ്ദേശാങ്ക പദ്ധതിയിലെ]] ഏതൊരു സ്ഥാനവും ആധുനിക നക്ഷത്രരാശികളിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നിലാണ്. ചില ജ്യോതിശാസ്ത്ര നാമകരണ സംവിധാനങ്ങളിൽ, ഒരു ആകാശഗോളത്തിനു പേരു നൽകുമ്പോൾ അതിന്റെ ഏകദേശ സ്ഥാനം സൂചിപ്പിക്കുന്നതിനായി അതുൾക്കൊള്ളുന്ന നക്ഷത്രരാശി കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തി പേരുനൽകുന്നു. [[ഭൂമി]]യെ ആകാശഗോളങ്ങൾ ഭ്രമണം ചെയ്യുന്നു എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിൽ നിന്നാണ് നക്ഷത്രരാശികൾ പിറന്നത്. [[സൂര്യൻ|സൂര്യനും]], [[ചന്ദ്രൻ|ചന്ദ്രനും]], [[നക്ഷത്രം|നക്ഷത്രങ്ങളും]], മറ്റു [[ഗ്രഹങ്ങൾ|ഗ്രഹങ്ങളുമെല്ലാം]] ഒരു സാങ്കൽപ്പിക ഗോളത്തിന്റെ ഉപരിതലത്തിലൂടെ ഭൂമിയെ ചുറ്റി കറങ്ങുന്നു എന്നതായിയിരുന്നു പ്രാചീന വിശ്വാസം, ഭൂമിയിൽ നിന്നു നോക്കുമ്പോൾ അങ്ങനെ ആണല്ലോ തോന്നുന്നത്. ഈ സാങ്കൽപ്പിക ഗോളത്തെ [[ഖഗോളം]](Celestial sphere) എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഖഗോളത്തിൽ ചില നക്ഷത്രക്കൂട്ടങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക രൂപങ്ങൾ സങ്കല്പിച്ചുകൊണ്ട് പേരു നൽകുന്ന രീതി അതി പുരാതനമാണ്. ക്രിസ്തുവനും 400 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പുതന്നെ ബാബിലോണിയക്കാരും കാൽദിയൻമാരും നക്ഷത്രരൂപങ്ങൾക്ക് പേരു നൽകിയിരുന്നു.<ref>{{Cite journal|last=Britton|first=John P.|date=2010|title=Studies in Babylonian lunar theory: part III. The introduction of the uniform zodiac|url=http://www.jstor.org/stable/41134332|journal=Archive for History of Exact Sciences|volume=64|issue=6|pages=617–663|issn=0003-9519}}</ref> [[ഗ്രീസ്|ഗ്രീക്കുകാരും]] നക്ഷത്ര രാശികളെ തിരിച്ചറിയാൻ ഒട്ടും പുറകിലായിരുന്നില്ല. ബി.സി. 1100 മുതലെങ്കിലും [[ഭാരതം|ഭാരതത്തിൽ]] നക്ഷത്രങ്ങളേയും നക്ഷത്രക്കൂട്ടങ്ങളേയും തിരിച്ചറിയാൻ പേരിട്ടു തുടങ്ങിയിരുന്നു. ==ആധുനിക നക്ഷത്ര രാശികൾ== 1930-ൽ അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശാസ്ത്ര യൂണിയൻ ഖഗോളത്തെ 88 ഭാഗമായി തിരിച്ച്, അതിനു ഓരോ പേരും ഇട്ടു. ഇതാണ് ഇന്നത്തെ ഔദ്യോഗിക നക്ഷത്രരാശികൾ. ചുരുക്കത്തിൽ, ഖഗോളത്തെ 88 ഭാഗമായി വിഭജിച്ചതിൽ ഒരു ഭാഗത്തെയാണു് ഇന്ന് നക്ഷത്രരാശി എന്നതു കൊണ്ടു് അർത്ഥമാക്കുന്നതു്. ഏതെങ്കിലും ജ്യോതിശാസ്ത്ര വസ്തുവിനെ പരിചയപ്പെടുത്തേണ്ടി വരുമ്പോൾ അതിനെ ഇന്ന നക്ഷത്രരാശിയിൽ കാണുന്നു എന്നാണു് ഇപ്പോൾ പറയാറു്.അതിന്റെ അർത്ഥം പ്രസ്തുത വസ്തുവിനെ ഖഗോളത്തിന്റെ ഇന്ന നക്ഷത്രരാശി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഭാഗത്തു് കാണുന്നു എന്നാണു്. ==നക്ഷത്രരാശികളുടെ മലയാള നാമങ്ങൾ== ഖഗോളത്തെ നക്ഷത്ര രാശികളായി വിഭജിക്കുന്ന രീതി ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ പൂർത്തിയായിരുന്നുവെങ്കിലും അവയിൽ മിക്കതിനും തത്തുല്യമായ [[മലയാളം]] പേരുകൾ കൊടുത്തിരുന്നില്ല<ref name="നക്ഷത്ര ആൽബം">{{Cite book|last=|first=|title=നക്ഷത്ര ആൽബം|publisher=കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത്|year=1986|isbn=81-88033-24-3|location=തൃശ്ശൂർ|pages=21, 22}}</ref>. [[കേരള ശാസ്ത്ര സാഹിത്യ പരിഷത്ത്|കേരള ശാസ്ത്ര സാഹിത്യ പരിഷത്താണ്]] ആ വഴിക്കുള്ള കുറച്ചു പരിശ്രമം നടത്തിയത്. അവർ നക്ഷത്ര രാശികളെ പട്ടികപ്പെടുത്തി പേരുകൾ നൽകി.<ref name="നക്ഷത്ര ആൽബം"/> ==ജ്യോതിശാസ്ത്ര യൂണിയൻ അംഗീകരിച്ച നക്ഷത്രരാശികൾ== അന്താരാഷ്ട ജ്യോതിശാസ്ത്ര യൂണിയൻ അംഗീകരിച്ച 88 നക്ഷത്രരാശികളുടെ പേര് താഴെ കൊടുക്കുന്നു.[https://luca.co.in/list-of-constellations/] ഇവയിൽ കുറച്ചെണ്ണത്തിന് തത്തുല്യമായ സംസ്കൃത പേരുകൾ ശ്രീ. പി.കെ. കോരു [[ജ്യാതിഷബാലബോധിനി]] എന്ന പുസ്തകത്തിൽ നൽകിയിരിക്കുന്നതാണ് വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. മറ്റുള്ളവയുടെ പേരുകൾ ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത് നൽകിയതാണ്. # [[മിരാൾ (നക്ഷത്രരാശി)|മിരാൾ]] (Andromeda) # [[ശലഭശുണ്ഡം (നക്ഷത്രരാശി)|ശലഭശുണ്ഡം]] (Antlia) # [[സ്വർഗപതംഗം (നക്ഷത്രരാശി)|സ്വർഗപതംഗം]] (Apus) # [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭം]] (Aquarius) # [[ഗരുഡൻ (നക്ഷത്രരാശി)|ഗരുഡൻ]] (Aquila) # [[പീഠം (നക്ഷത്രരാശി)|പീഠം]] (Ara) # [[മേടം (നക്ഷത്രരാശി)|മേടം]] (Aries) # [[പ്രാജിത (നക്ഷത്രരാശി)|പ്രാജിത]] (Auriga) # [[അവ്വപുരുഷൻ (നക്ഷത്രരാശി)|അവ്വപുരുഷൻ]] (Boötes) # [[വാസി (നക്ഷത്രരാശി)|വാസി]] (Caelum) # [[കരഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കരഭം]] (Camelopardalis) # [[കർക്കടകം (നക്ഷത്രരാശി)|കർക്കടകം]] (Cancer) # [[വിശ്വകദ്രു (നക്ഷത്രരാശി)|വിശ്വകദ്രു]] (Canes Venatici) # [[ബൃഹച്ഛ്വാനം (നക്ഷത്രരാശി)|ബൃഹച്ഛ്വാനം]] (Canis Major) # [[ലഘുലുബ്ധകൻ (നക്ഷത്രരാശി)|ലഘുലുബ്ധകൻ]] (Canis Minor) # [[മകരം (നക്ഷത്രരാശി)|മകരം]] (Capricornus) # [[ഓരായം (നക്ഷത്രരാശി)|ഓരായം]] (Carina) # [[കാശ്യപി (നക്ഷത്രരാശി)|കാശ്യപി]] (Cassiopeia) # [[മഹിഷാസുരൻ (നക്ഷത്രരാശി)|മഹിഷാസുരൻ]] (Centaurus) # [[കൈകവസ് (നക്ഷത്രരാശി)|കൈകവസ്]] (Cepheus) # [[കേതവസ് (നക്ഷത്രരാശി)|കേതവസ്]] (Cetus ) # [[വേദാരം (നക്ഷത്രരാശി)|വേദാരം]] (Chamaeleon) # [[ചുരുളൻ (നക്ഷത്രരാശി)|ചുരുളൻ]] (Circinus) # [[കപോതം (നക്ഷത്രരാശി)|കപോതം]] (Columba) # [[സീതാവേണി (നക്ഷത്രരാശി)|സീതാവേണി]] (Coma Berenices) # [[ദക്ഷിണമകുടം (നക്ഷത്രരാശി)|ദക്ഷിണമകുടം]] (Corona Austrin) # [[കിരീടമണ്ഡലം (നക്ഷത്രരാശി)|കിരീടമണ്ഡലം]] (Corona Borealis) # [[അത്തക്കാക്ക (നക്ഷത്രരാശി)|അത്തക്കാക്ക]] (Corvus) # [[ചഷകം (നക്ഷത്രരാശി)|ചഷകം]] (Crater) # [[ത്രിശങ്കു (നക്ഷത്രരാശി)|ത്രിശങ്കു]] (Crux) # [[ജായര (നക്ഷത്രരാശി)|ജായര]] (Cygnus) # [[അവിട്ടം (നക്ഷത്രരാശി)|അവിട്ടം]] (Delphinus) # [[സ്രാവ് (നക്ഷത്രരാശി)|സ്രാവ്]] (Dorado) # [[വ്യാളം (നക്ഷത്രരാശി)|വ്യാളം]] (Draco) # [[അശ്വമുഖം (നക്ഷത്രരാശി)|അശ്വമുഖം]] (Equuleus) # [[യമുന (നക്ഷത്രരാശി)|യമുന]] (Eridanus) # [[അഗ്നികുണ്ഡം (നക്ഷത്രരാശി)|അഗ്നികുണ്ഡം]] (Fornax) # [[മിഥുനം (നക്ഷത്രരാശി)|മിഥുനം]] (Gemini) # [[ബകം (നക്ഷത്രരാശി)|ബകം]] (Grus) # [[ജാസി (നക്ഷത്രരാശി)|ജാസി]] (Hercules)(അഭിജിത്ത് രാശി എന്നുമറിയപ്പെടുന്നു) # [[ഘടികാരം (നക്ഷത്രരാശി)|ഘടികാരം]] (Horologium) # [[ആയില്യൻ (നക്ഷത്രരാശി)|ആയില്യൻ]] (Hydra) # [[ജലസർപ്പം (നക്ഷത്രരാശി)|ജലസർപ്പം]] (Hydrus) # [[സിന്ധു (നക്ഷത്രരാശി)|സിന്ധു]] (Indus) # [[ഗൌളി (നക്ഷത്രരാശി)|ഗൌളി]] (Lacerta) # [[ചിങ്ങം (നക്ഷത്രരാശി)|ചിങ്ങം]] (Leo) # [[ചെറു ചിങ്ങം (നക്ഷത്രരാശി)|ചെറു ചിങ്ങം]] (Leo Minor) # [[മുയൽ (നക്ഷത്രരാശി)|മുയൽ]] (Lepus) # [[തുലാം (നക്ഷത്രരാശി)|തുലാം]] (Libra) # [[വൃകം (നക്ഷത്രരാശി)|വൃകം]] (Lupus) # [[കാട്ടുപൂച്ച (നക്ഷത്രരാശി)|കാട്ടുപൂച്ച]] (Lynx) # [[അയംഗിതി (നക്ഷത്രരാശി)|അയംഗിതി]] (Lyra ) # [[മേശ (നക്ഷത്രരാശി)|മേശ]] (Mensa) # [[സൂക്ഷ്മദർശിനി (നക്ഷത്രരാശി)|സൂക്ഷ്മദർശിനി]] (Microscopium) # [[ഏകശൃംഗാശ്വം (നക്ഷത്രരാശി)|ഏകശൃംഗാശ്വം]] (Monoceros) # [[മഷികം (നക്ഷത്രരാശി)|മഷികം]] (Musca) # [[സമാന്തരികം (നക്ഷത്രരാശി)|സമാന്തരികം]] (Norma) # [[വൃത്താഷ്ടകം (നക്ഷത്രരാശി)|വൃത്താഷ്ടകം]] (Octans) # [[സർപ്പധരൻ (നക്ഷത്രരാശി)|സർപ്പധരൻ]] (Ophiuchus) # [[ശബരൻ (നക്ഷത്രരാശി)|ശബരൻ]] (Orion) # [[മയിൽ (നക്ഷത്രരാശി)|മയിൽ]] (Pavo) # [[ഭാദ്രപദം (നക്ഷത്രരാശി)|ഭാദ്രപദം]] (Pegasus) # [[വരാസവസ് (നക്ഷത്രരാശി)|വരാസവസ്]] (Perseus) # [[അറബിപക്ഷി (നക്ഷത്രരാശി)|അറബിപക്ഷി]] (Phoenix) # [[ചിത്രലേഖ (നക്ഷത്രരാശി)|ചിത്രലേഖ]] (Pictor) # [[മീനം (നക്ഷത്രരാശി)|മീനം]] (Pisces) # [[ദക്ഷിണമീനം (നക്ഷത്രരാശി)|ദക്ഷിണമീനം]] (Piscis Austrinus) # [[അമരം (നക്ഷത്രരാശി)|അമരം]] (Puppis) # [[വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം (നക്ഷത്രരാശി)|വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം]] (Pyxis) # [[വല (നക്ഷത്രരാശി)|വല]] (Reticulum) # [[ശരം (നക്ഷത്രരാശി)|ശരം]] (Sagitta) # [[ധനു (നക്ഷത്രരാശി)|ധനു]] (Sagittarius) # [[വൃശ്ചികം (നക്ഷത്രരാശി)|വൃശ്ചികം]] (Scorpius) # [[ശില്പി (നക്ഷത്രരാശി)|ശില്പി]] (Sculptor) # [[പരിച (നക്ഷത്രരാശി)|പരിച]] (Scutum) # [[സർപ്പമണ്ഡലം (നക്ഷത്രരാശി)|സർപ്പമണ്ഡലം]] (Serpens) # [[സെക്സ്റ്റന്റ് (നക്ഷത്രരാശി)|സെക്സ്റ്റന്റ്]] (Sextans) # [[ഇടവം (നക്ഷത്രരാശി)|ഇടവം]] (Taurus) # [[കുഴൽത്തലയൻ (നക്ഷത്രരാശി)|കുഴൽത്തലയൻ]] (Telescopium) # [[ത്രിഭുജം (നക്ഷത്രരാശി)|ത്രിഭുജം]] (Triangulum) # [[ദക്ഷിണ ത്രിഭുജം (നക്ഷത്രരാശി)|ദക്ഷിണ ത്രിഭുജം]] (Triangulum Australe) # [[സാരംഗം (നക്ഷത്രരാശി)|സാരംഗം]] (Tucana) # [[സപ്തർഷിമണ്ഡലം (നക്ഷത്രരാശി)|സപ്തർഷിമണ്ഡലം]] (Ursa Major) # [[ലഘുബാലു (നക്ഷത്രരാശി)|ലഘുബാലു]] (Ursa Minor) # [[കപ്പൽ‌പായ (നക്ഷത്രരാശി)|കപ്പൽ‌പായ]] (Vela) # [[കന്നി (നക്ഷത്രരാശി)|കന്നി]] (Virgo) # [[പതംഗമത്സ്യം (നക്ഷത്രരാശി)|പതംഗമത്സ്യം]] (Volans) # [[ജംബുകൻ (നക്ഷത്രരാശി)|ജംബുകൻ]] (Vulpecula) ==അവലംബം== <references /> {{Astrostub|Constellation}} [[വർഗ്ഗം:നക്ഷത്രരാശികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജ്യോതിശാസ്ത്രവസ്തുക്കൾ]] q0mjrg5zlx0xymdv8eu538xvcufpd1f 0 6810 4674212 3087411 2026-10-08T16:13:04Z 9abee7 223904 അക്ഷരപിശക് തിരുത്തി 4674212 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|titanium}} {{Infobox titanium}} [[ഭൂവൽക്കം|ഭൂവൽക്കത്തിൽ]] എറ്റവും കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്ന ലോഹങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് '''ടൈറ്റാനിയം'''. [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] തീരദേശമണലിൽ ഇതിന്റെ അയിര് ധാരാളം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. [[ഉരുക്ക്|ഉരുക്കിനേക്കാൾ]] ശക്തിയുള്ളതും ഭാരം കുറഞ്ഞതും തുരുമ്പിനെ ചെറുക്കുന്നതുമായ എന്നാൽ തിളക്കം കുറവുള്ളതുമായ ലോഹമാണ്. (ഉപ്പുവെള്ളത്തിലും ക്ലോറിനിലും വരെ തുരുമ്പ് പിടിക്കില്ല). [[ഇരുമ്പ്]], [[നിക്കൽ]], [[വനേഡിയം]], [[മോളിബ്ഡിനം]] തുടങ്ങിയ ലോഹങ്ങളുമായി മിശ്രിതപ്പെടുത്തി കൂട്ടുലോഹങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാവുന്നതാണ്. [[ഇൽമനൈറ്റ്]], [[റൂടൈൽ]] എന്നീ അയിരുകളായാണ് ഈ ലോഹം കാണപ്പെടുന്നത്. ഇതിൽ ഇൽമനൈറ്റ് നമ്മുടെ കേരളത്തിൽ ധാരാളം ലഭ്യമാണ്. ട്രാവൻ‍കൂർ ടൈറ്റാനിയം കമ്പനിയിൽ ഇതിൽ നിന്ന് ടൈറ്റാനിയം ഡൈഓക്സൈഡ് എന്ന പൊടി രൂപത്തിലുള്ള ടൈറ്റാനിയം നിർമ്മിക്കുന്നു. ഇത് വെള്ള നിറം കൊടുക്കുന്ന പദാർത്ഥമാണ്. ചായങ്ങളിലും മറ്റും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ടൈറ്റാനിയത്തെ ''അത്ഭുത ലോഹം'' എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്. 1797-ൽ [[ക്ലാപ് റത്ത്|ക്ലാപ് റത്ത്]] എന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞനാണു ഈ നാമകരണം നടത്തിയിട്ടുള്ളത്. [[യവനപുരാണം|യവനപുരാണത്തിലെ]] [[ഭൂമി|ഭൂമിയുടെ]] പുത്രൻ എന്നവകാശപ്പെടുന്ന ടൈറ്റാനസ് എന്ന യവനദേവന്റെ ലാറ്റിൻ രൂപമായ ടൈറ്റാനിയെന്ന പദത്തിൽ നിന്നുമാണു ടൈറ്റാനിയം എന്ന വാക്കിന്റെ ഉത്ഭവം. == പ്രത്യേകതകൾ == ഭൗതിക-രാസഗുണങ്ങൾ. വളരെ ഉയർന്ന ഉരുകൽ നിലയും (1668&nbsp;°C) തിളനിലയും (3287&nbsp;°C) ഉള്ള തിളങ്ങുന്ന ഒരു വെള്ള ലോഹമാണ് ടൈറ്റാനിയം. സാന്ദ്രത: 4.5 ഗ്രാം / സെ.മീ.3, ടൈറ്റാനിയത്തിന് രണ്ടു പരൽ രൂപങ്ങളുണ്ട്. 882&nbsp;°Cന് താഴെയുള്ള താപനിലയിൽ രൂപപ്പെടുന്ന ഷഡ്ഭുജ(closepacked hexagonal) ഘടനയുള്ള β രൂപം, 882°നു മുകളിൽ രൂപീകൃതമാവുന്ന ക്യുബിക് (body centered cubic) ഘടനയുള്ള β രൂപം. ഉരുക്കിന്റെ അത്ര തന്നെ ഉറപ്പും പകുതി മാത്രം ഭാരവുമുള്ള ടൈറ്റാനിയം ശുദ്ധമായ അവസ്ഥയിൽ വഴക്കമുള്ള ലോഹമാണ്. എന്നാൽ കാർബൺ, നൈട്രജൻ എന്നീ മാലിന്യങ്ങൾ അടങ്ങിയ ടൈറ്റാനിയം ഭംഗുരമാണ്. Ti43 മുതൽ T51 വരെയുള്ള പതിമൂന്ന് സമസ്ഥാനീയങ്ങൾ ഇതിനുണ്ട്. ഇവയിൽ Ti46 മുതൽ Ti50 വരെയുള്ളവയാണ് സ്ഥിരതയുള്ളത്. പ്രകൃതിയിൽ ലഭ്യമായ ടൈറ്റാനിയത്തിന്റെ 74 ശ.മാ. TiTi48 ആണ്. Ti46 , Ti47 , Ti47 ,Ti50 എന്നിവ 7.9 ശ.മാ., 7.3 ശ.മാ., 5.5 ശ.മാ., 5.3 ശ.മാ. എന്ന തോതിലാണ് ഉള്ളത്. മറ്റു സമസ്ഥാനീയങ്ങൾ രാദശക്തിയുള്ളവയാണ്. 3d2 4S2 എന്ന ഇലക്ട്രോൺ വിന്യാസമുള്ള ടൈറ്റാനിയം +4, +3,+2 എന്നീ സംയോജകതകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു.Ti4+ അവസ്ഥയാണ് ഏറ്റവും സ്ഥിരതയുള്ളത്. സാധാരണ ഊഷ്മാവിൽ ടൈറ്റാനിയം വായുവുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിച്ച് ഓക്സൈഡിന്റെയും നൈട്രൈഡിന്റെയും ആവരണം രൂപീകരിക്കുന്നു. ലോഹം തുരുമ്പു പിടിക്കുന്നതും ദ്രവിക്കുന്നതും തടയാൻ ഈ ആവരണം സഹായകമാണ്. ഉയർന്ന താപനിലകളിൽ ടൈറ്റാനിയത്തിന്റെ പ്രതിക്രിയാക്ഷമത വർദ്ധിക്കുന്നു. 1200&nbsp;°C ൽ വായുവിൽ ഇത് കത്തിപ്പിടിക്കും. നൈട്രജൻ വാതകാന്തരീക്ഷത്തിൽപ്പോലും ജ്വലിക്കുന്ന അപൂർവ ലോഹങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ടൈറ്റാനിയം. നേർത്ത അമ്ല-ക്ഷാര ലായനികളുമായി ടൈറ്റാനിയം പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല. ഗാഢ അമ്ലങ്ങളിൽ (HCl, HNO3) ലോഹം ലേയമാണ്. ഫ്യൂമിങ് നൈട്രിക് അമ്ലവുമായുള്ള പ്രതിക്രിയ സ്ഫോടനാത്മകമാണ്. ഹൈഡ്രോഫ്ളൂറിക് അമ്ലവുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിച്ച് ഹെക്സാഫ്ളൂറോ സംയുക്തങ്ങൾ ഉണ്ടാവുന്നു. Ti + 4HF -> TiF₄ + 2H₂ TiF₄ + 2F^- -> [TiF₆]^2- ദ്രവ രൂപത്തിലുള്ള ലോഹം കാർബണും നൈട്രജനും ആയി പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ ടൈറ്റാനിയം കാർബൈഡും (TiC) നൈട്രൈഡും (Ti3N4 ) ലഭ്യമാവുന്നു. ടൈറ്റാനിയം അതിന്റെ തുരുമ്പിനെ ചെറുക്കുന്ന ശക്തി കൊണ്ട് വളരെയധികം ഉപയോഗപ്പെടുന്ന ഒരു ലോഹമാണ്. അമ്ലങ്ങൾ, [[ക്ലോറിൻ]], [[ഉപ്പ്]] എന്നിവയിൽ നിന്നു പോലും പ്രതിരോധം [[പ്ലാറ്റിനം|പ്ലാറ്റിനത്തിനെപ്പോലെ]] തന്നെ ഉണ്ടതിന്. സംശുദ്ധമായിരിക്കുമ്പോൾ അതിനെ അടിച്ചു പരത്താനോ നീട്ടി കമ്പികളാക്കാനോ സാധിക്കും. ഓക്സിജൻ ഇല്ലാത്ത അന്തരീക്ഷത്തിൽ ഇത് പ്രായേണ എളുപ്പവുമാണ്. == ചരിത്രം == 1791-ൽ വില്യം ഗ്രിഗർ എന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞനാണു ടൈറ്റാനിയം കണ്ടുപിടിച്ചത്. 1910 വരെ ടൈറ്റാനിയം വേർതിരിക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടത്തിയത് വിജയിച്ചില്ല.1910-ൽ മാത്യൂ എ.ഹണ്ടർ എന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞൻ ടെട്രാ ക്ലോറൈഡിനെ ഒരു വായുനിബദ്ധമായ സ്റ്റീൽ സിലിണ്ടറിൽ വച്ച് സോഡിയമുപയോഗിച്ച് നിരോക്സീകരിച്ച് ടൈറ്റാനിയത്തെ വേർതിരിച്ചെടുത്തു. {{ആവർത്തനപ്പട്ടിക}} {{Chemistrystub|Titanium}} {{Jewellery}} [[വർഗ്ഗം:മൂലകങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:സംക്രമണ ലോഹങ്ങൾ]] 9knrq5j9omj7a5pqiqlfetbf03x0f7i 0 14906 4674252 4673132 2026-10-08T21:24:20Z Vishkailas 214655 /* വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ */ 4674252 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|hen}} {{Taxobox | name = കോഴി | status = വളർത്തു പക്ഷി | image = Male and female chicken sitting together.jpg | image_width = 200px | image_caption = A [[rooster]] (left) and hen (right) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Galliformes]] | familia = [[Phasianidae]] | subfamilia = [[Phasianinae]] | genus = ''[[Junglefowl|Gallus]]'' | species = ''[[Red Junglefowl|Gallus gallus]]'' | subspecies = '''''Gallus gallus domesticus''''' <br> ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | binomial = | binomial_authority = | synonyms = '''Chicken''' : [[Rooster|Cock]] or [[Rooster]] (m), Hen (f) }} [[പക്ഷി|പക്ഷികളിൽ]] [[Phasianidae|ഫാസിയാനിഡ]] കുടുംബത്തിലെ ഉപകുടുംബമായ [[Phasianinae|ഫാസിയാനിനയിലെ]] ഒരിനമാണ് '''കോഴി'''(ഹിന്ദി:मुर्गा). ലോകമെമ്പാടും മനുഷ്യർ [[മുട്ട|മുട്ടക്കും]] [[ഇറച്ചി|ഇറച്ചിക്കുമായി]] വളർത്തുന്ന [[പക്ഷി|പക്ഷിയാണിത്]]. തുറന്നു വിട്ടു വളർത്തുമ്പോൾ കീട നിയന്ത്രണം (Pest control) ഇവയുടെ മറ്റൊരു ഗുണമാണ്. ഇവയുടെ [[മുട്ട]], ഇറച്ചി തുടങ്ങിയവ ഏറെ പോഷക സമൃദ്ധവും ആരോഗ്യകരവുമാണ് എന്ന്‌ ശാസ്ത്രം തെളിയിക്കുന്നു. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ എന്നിവ ഉയർന്ന തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നത് കൊണ്ടാണ് കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട എന്നിവ പോഷകാഹാരം എന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നത്. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മെലിഞ്ഞ മാംസമായ കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയ ഗുണമേന്മയുള്ള  പ്രോട്ടീൻ ശരീരത്തിന് നല്ല രീതിയിൽ ലഭ്യമാകുന്ന (Bioavailability) തരത്തിലുള്ളതാണ് എന്നതാണ് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുണം. കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മാംസമായതിനാൽ [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹം,]] [[കൊളസ്ട്രോൾ|കൊളസ്ട്രോൾ,]] [[അമിതവണ്ണം]] പോലെയുള്ള തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥ ഉള്ളവർക്ക് പോലും കോഴിയിറച്ചി സുരക്ഷിതമായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ [[ആരോഗ്യം]], ശാരീരിക ക്ഷമത അഥവാ ഫിറ്റ്നസ് തുടങ്ങിയവ നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പലരും കോഴിയിറച്ചി, മുട്ട തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചു കാണാറുണ്ട്. വളരുന്ന കുട്ടികൾ, ഗർഭിണികൾ, [[വ്യായാമം]] ചെയ്യുന്നവർ, ശാരീരിക അധ്വാനം ആവശ്യമുള്ള തൊഴിലുകൾ ചെയ്യുന്നവർ, അത്ലറ്റുകൾ തുടങ്ങിയവർ തങ്ങളുടെ പോഷക ലഭ്യതയ്‌ക്കായി കോഴി ഇറച്ചിയെ ആശ്രയിക്കാറുണ്ട്. ചരിത്രപരമായി പറഞ്ഞാൽ ഇണക്കി വളർത്തപ്പെട്ട [[ചുവന്ന കാട്ടുകോഴി|ചുവന്ന കാട്ടുകോഴികളുടെ]] പിൻ തലമുറയാണ് ഇന്നു കാണുന്ന വളർത്തുകോഴികൾ. ഇന്ന് കാണുന്ന പല കോഴികളും സങ്കരയിനങ്ങളാണ്. സാധാരണ ഗതിയിൽ കോഴികൾ മുട്ടക്കോഴി, ഇറച്ചി കോഴി, അലങ്കാര കോഴി എന്നിങ്ങനെ പല രീതിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. മികച്ച മുട്ടക്കോഴി ഇനങ്ങളാണ് ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ, ISA ബ്രൗൺ, ബി വി 380, ഇൻഡ് ബ്രൗൺ, [[വൈറ്റ് ലെഗോൺ|വൈറ്റ് ലെഗോൺ (അതുല്യ)]], ഓസ്ട്രലോർപ്, റോട് ഐലൻഡ് റെഡ്, കൈരളി, ഗ്രാമലക്ഷ്മി, സോണാലി തുടങ്ങിയവ. ഇവ ധാരാളം മുട്ടകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ [[ബ്രോയിലർ]] പെട്ടന്ന് വളർച്ച പ്രാപിക്കുന്ന ഇറച്ചി കോഴിയാണ്. മുട്ട കോഴികൾക്കും, ഇറച്ചി കോഴികൾക്കും പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം ആവശ്യമാണ്. കാണാൻ മനോഹരിതയുള്ള അലങ്കാര കോഴി വർഗ്ഗത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഇനങ്ങളാണ് ബ്രഹ്മാ, സിൽക്കി മുതലായവ. ഈജിപ്റ്റിലെ നാടൻ കോഴിയിനമായ ഫയോമി, സോണാലി തുടങ്ങിയവ ഇന്ന് കേരളത്തിൽ വളർത്തി വരുന്നുണ്ട്. കരിങ്കോഴി എന്നറിയപ്പെടുന്ന കറുത്ത നിറമുള്ള കടക്കനാത് ഇന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു തദ്ദേശീയ കോഴി ഇനമാണ്. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, ഫയോമി പോലെയുള്ള ഇനങ്ങൾ അമിതമായി ഭാരമുള്ള കോഴികൾ അല്ല. അതിനാൽ നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ ഇവ പെട്ടന്ന് ഓടി രക്ഷപെടുകയോ പറക്കുകയോ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ പലരും ഇവയെ വീട്ടു മുറ്റത്ത് തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താറുണ്ട്. ഇവ പലപ്പോഴും മരങ്ങൾ, മതിലുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പറന്ന് കയറുന്നതായി കാണാം. കോഴികളുടെ ആരോഗ്യത്തിന് വൃത്തിയുള്ള കൂട്, ശുദ്ധമായ വെള്ളം, നല്ല തീറ്റ, വൃത്തിയുള്ള പരിസരം എന്നിവ പ്രധാനമാണ്. സാധാരണ കോഴികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി [[കാട]] പക്ഷി, [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]], [[അലങ്കാര കോഴികൾ]] തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. [[ടർക്കി കോഴി]] ([[കൽക്കം]]), [[ഗിനിക്കോഴി]] തുടങ്ങിയവ അലങ്കാരത്തിനായും, കൂടാതെ ഇവ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ഇഴജന്തുക്കളുടെ ശത്രു ജീവികൾ കൂടിയായതിനാൽ വീടിന്റെ പരിസരങ്ങളിലെ [[പാമ്പ്]] ശല്യം കുറയ്ക്കുവാൻ വേണ്ടിയും വളർത്താറുണ്ട്. [[File:കോഴി.ogv|thumb|കോഴി (വീഡീയോ)]] == ഇണ == കോഴി വർഗത്തിൽ പെട്ട മിക്ക പക്ഷികൾക്കും ആൺ പക്ഷികൾക്ക് വളഞ്ഞ [[തൂവൽ]] ചേർന്ന അങ്കവാൽ ഉണ്ട്. കൂടതെ തലയിലെ ചുവന്ന് പൂവ്, ചുവന്ന താടി എന്നിവയും ഇവയുടെ ശാരീരിക പ്രത്യേകതകളാണ്. ഒരു പറ്റത്തിലെ മുഴുവൻ പിടകളോടും [[പൂവൻ കോഴി]] ഇണ ചേരും . == പ്രത്യേകതകൾ == ഇവക്ക് പരിമിതമായ ദൂരം മാത്രമേ പറക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. പ്രദേശങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അന്നാട്ടിലെ നാടൻ ഇനങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ വ്യത്യാസം കാണുന്നു. അടയിരുന്ന് 21 ദിവസം ആകുമ്പോൾ മുട്ട വിരിയും. അടയിരിക്കുന്നത് പെൺ കോഴികളാണ്. വിരിഞ്ഞ് കഴിഞ്ഞാൽ കുഞ്ഞുങ്ങളെ നന്നായി ഇവ സംരക്ഷിക്കും. പിന്നീട് മുട്ട ഇടാൻ ആകുമ്പോൾ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഇവ ആട്ടി ഓടിക്കും. ആ സമയം പിറകിലെ പീലികൾ കൊഴിഞ്ഞു പോകുകയും ചെയ്യും. ശേഷം ഇവ മുട്ടയിടുന്നു. ഒരു നിശ്ചിത കാലാവധി മാത്രമേ ഇവ മുട്ടയിടുകയുള്ളു. മുട്ടയിട്ടു കഴിഞ്ഞാൽ ഇവ വീണ്ടും പൊരുന്നുന്നു. അപ്പോൾ ഇവയെ വീണ്ടും അടവെയ്ക്കാം. ഇവയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത ഇവ കുഞ്ഞൂങ്ങളെ നന്നായി സംരക്ഷിക്കുമെന്നതാണ്. ഇന്ന് ജനങ്ങൾ ഇത്തരം തനി നാടൻ കോഴികളെ ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇവയുടെ മുട്ട ചെറുതാണ്. ഇത്തരം കോഴികളുടെ എണ്ണം ദിനംപ്രതി കുറഞ്ഞു വരുന്നു. == ഉപയോഗം == [[പ്രമാണം:Chicken inside Chicken coop - IMG 3105.jpg|ലഘുചിത്രം|കൊഴികൾ കൊഴിക്കൂട്ടിനകത്ത്]] മനുഷ്യർ കോഴിയെ വളർത്തുന്നത് പ്രധാനമായും [[കോഴിമുട്ട]], [[ഇറച്ചി]] എന്നിവയ്ക്കാണ്. കോഴി [[കാഷ്ടം]] വളമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. കോഴികളെ തമ്മിൽ അങ്കം വെട്ടിക്കുന്നത് വിനോദവും വ്യവസായവുമാണ്. ഇതിന് പരിശീലിപ്പിച്ചെടുക്കുന്ന കോഴികളെ [[അങ്കക്കോഴി]]കൾ എന്നാണ് വിളിക്കാറ്. [[കോഴിയങ്കം]] [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിയമവിരുദ്ധമാണ്. ടർക്കി ([[കൽക്കം]]), ഗിനി മുതലായ കോഴികളെ പാമ്പ്‌ മുതലായ ജീവികളുടെ ശല്യത്തിൽ നിന്നും രക്ഷനേടുവാനായി വീടുകളിൽ വളർത്താറുണ്ട്. ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയവ പാമ്പിന്റെ ശത്രു വർഗ്ഗങ്ങളാണ്. അതിനാൽ പാമ്പുകളെ കണ്ടാൽ ടർക്കി, ഗിനി തുടങ്ങിയ കോഴികൾ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുകയും ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇടത്തരം പാമ്പുകളെ വരെ ടർക്കി കോഴി ആഹാരമാക്കാറുണ്ട്. ഗിനിക്കോഴി പാമ്പുകളുടെയോ മറ്റു ഇഴജന്തുക്കളുടെയോ സാന്നിധ്യം കണ്ടാൽ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്നവയും കൂട്ടമായി ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. ചെറിയ പാമ്പുകളെ ഇവ ആഹാരമാക്കുന്നു. അതിനാൽ ടർക്കി കോഴി, ഗിനി കോഴി എന്നിവ വളരുന്ന പറമ്പുകളിൽ പൊതുവേ പാമ്പ് പോലെയുള്ള ജീവികളുടെ ശല്യം കുറവാണ് എന്ന്‌ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. <ref>[http://www.mangalam.com/news/detail/130456-crime.html]|mangalam.com</ref> ==കോഴിയിറച്ചിയിലെ പോഷകങ്ങൾ== പൊതുവേ ലോകം മുഴുവൻ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ഇറച്ചിയാണ് കോഴിയിറച്ചി. പോഷകങ്ങളുടെ ഒരു മുഖ്യ ഉറവിടമാണ് കോഴി ഇറച്ചി. തൊലി നീക്കിയ കോഴി ഇറച്ചി കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞതും പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരമാണ്. കോഴിയുടെ നെഞ്ചിലെ മാംസം അഥവാ ‘ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റ്’ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. ഇതിൽ മാംസ്യം അഥവാ പ്രോടീൻ കൂടുതലും കൊഴുപ്പ് തീരെ കുറവുമാണ്. എന്നാൽ കോഴിക്കാൽ അഥവാ ‘ചിക്കൻ ലെഗ്’ കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഭാഗമാണ്. അതിനാൽ ഉയർന്ന കൊളെസ്ട്രോൾ തുടങ്ങിയ രോഗാവസ്ഥയുള്ളവർ ഈ ഭാഗം കുറച്ചു മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടുള്ളു. കോഴിയുടെ എല്ലുകളിൽ (Bone marrow/Cartilage) കോളാജൻ എന്ന പോഷകം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ കോഴിയിറച്ചി എണ്ണയിൽ വറുത്തോ പൊരിച്ചോ ഉപയോഗിച്ചാൽ പോഷക ഗുണങ്ങൾ കാര്യമായി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കറിവച്ചു കഴിക്കുന്നതാണ് ആരോഗ്യത്തിന് ഉത്തമം. USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം കോഴിയിറച്ചിയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ നിത്യേന ആവശ്യമുള്ള പോഷകങ്ങളുടെ ശതമാനക്കണക്ക് (% Daily Value) താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറികൾ - 239 മൊത്തം കൊഴുപ്പ് - 14 g (21%) പൂരിത കൊഴുപ്പ് - 3.8 g (19%) സോഡിയം - 82 mg (3%) പൊട്ടാസ്യം - 223 mg (6%) പ്രോട്ടീൻ/ മാംസ്യം - 27 g (54%) കാൽസ്യം - 1% അയൺ - 7% വിറ്റാമിൻ B6 - 20% കൊബലമിൻ - 5% മഗ്നിഷ്യം - 5% USDA കണക്കുപ്രകാരം 100 ഗ്രാം ചിക്കൻ ബ്രെസ്റ്റിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. കാലറി: 158 കൊഴുപ്പ്/ഫാറ്റ് : 3.24 g പ്രോടീൻ/മാംസ്യം: 32.1 g സോഡിയം: 47 mg പൊട്ടാസ്യം: 343 mg പന്റോതെനിക് ആസിഡ്: 1.58 mg മഗ്‌നീഷ്യം: 32 mg ഫോസ്ഫറസ്: 241 mg സെലിനിയം: 32µg == വിവിധയിനം മുട്ടക്കോഴികൾ, ഇറച്ചിക്കോഴികൾ == ധാരാളം മുട്ട കോഴികൾ, ഇറച്ചി കോഴികൾ എന്നിവ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ, ബി വി 380, വൈറ്റ് ലെഗോൺ (അതുല്യ), ഇന്റ് ബ്രൗൺ, ഓസ്ട്രലോർപ് തുടങ്ങിയവയാണ് അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള മുട്ട കോഴികൾ. സോനാലി, കൈരളി, ഗ്രാമശ്രീ, ഗ്രാമപ്രിയ തുടങ്ങിയ ഇടത്തരം മുട്ട ഉത്പാദനമുള്ള കോഴികളാണ്. സാസോ അഥവാ സാസോ ടി റെയിൻബോ ഇറച്ചിക്കും മുട്ടയ്ക്കും ഒരുപോലെ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. ബ്രോയ്ലർ പോലെയുള്ള ഇറച്ചി കോഴികൾ തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. മുട്ട ഇടുന്ന കോഴികൾക്ക് പോഷകങ്ങൾ അടങ്ങിയ ലയർ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. എന്നാൽ അടുക്കള അവശിഷ്ടങ്ങൾ മാത്രം കൊടുത്തു വളർത്തുന്ന കോഴികളിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനം ലഭിക്കണമെന്നില്ല. ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള പൊതുവേ മുട്ടക്കോഴികളിൽ ആദ്യത്തെ രണ്ട് വർഷമാണ് മികച്ച മുട്ട ഉത്പാദനം ഉണ്ടാവുക, അതിന് ശേഷം കുറഞ്ഞു തുടങ്ങുന്നു. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. കൃത്യമായ വാക്സിനേഷനുകൾ (ഉദാഹരണത്തിന് ലസോട്ട, ഐ.ബി.ഡി, ഫൗൾ പോക്സ് തുടങ്ങിയവ) നൽകി വളർത്തിയാൽ രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കാം. ‎വൃത്തിയുള്ള കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. വിശദമായി താഴെ കൊടുക്കുന്നു. * ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ - ഏറ്റവും അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി. തവിട്ട് നിറം. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹൈ ലൈൻ ഇന്റർനാഷണൽ എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം മുട്ട കോഴിയാണ് ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ (Hy-Line Brown). അത്യുത്പാദനശേഷിയുള്ള ഇവ വർഷത്തിൽ 320 മുതൽ 360 വരെ ബ്രൗൺ നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ ലയർ തീറ്റ ആവശ്യമാണ് (കൂടുകളിൽ അടച്ച് വളർത്തുമ്പോൾ ഏകദേശം 100-110 ഗ്രാം തീറ്റയും പറമ്പിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്തുമ്പോൾ 30-40 ഗ്രാം മുട്ട തീറ്റയും നൽകേണ്ടത് മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് ആവശ്യമാണ്). ഇന്ത്യയിൽ ശ്രീനിവാസ ഫാംസ് ഇവയുടെ വിതരണം നടത്തിയിരുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ ഇനം. * ISA ബ്രൗൺ - ഫ്രാൻസിൽ ഉടലെടുത്ത അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഈ മുട്ടക്കോഴികൾ. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് എന്നിവയുടെ സങ്കരയിനം. വർഷത്തിൽ പൊതുവെ 300 മുതൽ 320 വരെ തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. പരമാവധി 350 മുട്ടകൾ വരെ ഇട്ടതായും കണക്കുകൾ പറയുന്നു. തവിട്ട് നിറം. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ ലയർ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. * ബിവി 380 - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. തവിട്ട് നിറം. ഇന്ത്യയിലെ വെങ്കഡെശ്വര റിസർച്ച് ആൻഡ് ബ്രീഡിങ് ഫാം പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത കോഴിയാണ് BV 380. വർഷം ഏകദേശം 280 മുതൽ 308 വരെ തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ ഇടുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ ലയർ തീറ്റ ആവശ്യമാണ് (കൂടുകളിൽ അടച്ച് വളർത്തുമ്പോൾ ഏകദേശം 100-110 ഗ്രാം മുട്ട തീറ്റ മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് ആവശ്യമാണ്). കേരളത്തിലെ കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ ഇനം. * ഇന്റ് ബ്രൗൺ - ഇന്റ് ബ്രൗൺ (Indbro Brown / Ind Brown) കോഴികൾ ഉയർന്ന രീതിയിൽ മുട്ട ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഹൈബ്രിഡ് ഇനമാണ്. ഇവ ഇന്ത്യയിൽ ഇൻഡ്ബ്രോ റിസർച്ച് ആൻഡ് ബ്രീഡിങ് ഫാംസ് എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇനമാണ്. വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 300 മുതൽ 345 വരെ തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ നൽകാൻ ഇവയ്ക്ക് കഴിവുണ്ട്. 80 ആഴ്ചകൾ കൊണ്ട് ഇവ 362 മുട്ടകൾ വരെ നൽകിയതായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. മറ്റുള്ള സങ്കരയിനം കോഴികളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ തീറ്റച്ചെലവിൽ ഇവയെ വളർത്തിയെടുക്കാം. ഇടത്തരം വലിപ്പമുള്ള ഈ കോഴികൾക്ക് ഇളം ബ്രൗൺ അല്ലെങ്കിൽ ചുവപ്പ് കലർന്ന നിറമാണ് ഉള്ളത്. രോഗങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ ഇവയ്ക്ക് കഴിവുണ്ട്. നല്ല ആരോഗ്യവും ഉയർന്ന രോഗപ്രതിരോധ ശേഷിയുമുള്ള ഇവ കേരളത്തിലെ കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യമാണ്‌. കൂട്ടിനുള്ളിൽ (Cage) വളർത്തുമ്പോഴും ഫ്രീ റേഞ്ച് (Free Range) രീതിയിൽ അഴിച്ചുവിട്ടു വളർത്തുമ്പോഴും ഇവ മികച്ച ഉത്പാദനം തരാറുണ്ട്. നാടൻ കോഴിയുടേതിതിന് സമാനമായ രുചിയുള്ള ഇറച്ചി ഉത്പാദനം. * [[വൈറ്റ് ലഗോൺ|വൈറ്റ് ലഗോൺ (അതുല്യ വൈറ്റ്)]] - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനം. ഇറ്റലിയിൽ ഉത്ഭവം. അവിടെനിന്ന് അമേരിക്ക, യുകെ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലെത്തിയ ഇത് സങ്കരയിനം മുട്ടക്കൊഴിയായി മാറി. വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 280-320 വെളുത്ത നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെയിടുന്നു. അധികം ഭാരം വെക്കുന്ന കോഴിയല്ല. അതിനാൽ നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും നന്നായി പറക്കാനും കഴിവുണ്ട് എന്നത് ഇതിന്റെ എടുത്തു പറയേണ്ട പ്രത്യേകതയാണ്. അതിനാൽ പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താനും അനുയോജ്യം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ ലയർ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. ഇവയുടെ തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള ബ്രൗൺ ലെഗോൺ ഇനവും നിലവിലുണ്ട്. കേരളത്തിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത അതുല്യ വൈറ്റ് കോഴി വൈറ്റ് ലെഗോൺ സങ്കര ഇനമാണ്. * ഓസ്ട്രലോർപ് - അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു ഓസ്ട്രേലിയൻ മുട്ടക്കോഴി ഇനം. പൊതുവേ കറുത്ത നിറം. 250 മുതൽ 300 ബ്രൗൺ നിറമുള്ള മുട്ടകൾ വരെ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. ചിലത് 360 തിന് മുകളിൽ മുട്ടകൾ ഇട്ടതായി കാണുന്നു. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ ലയർ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് - 250 മുതൽ 300 വരെ തവിട്ട് നിറമുള്ള മുട്ടകൾ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള ചുവന്ന നിറത്തിലുള്ള ഒരു മുട്ടക്കോഴി ഇനം. അമേരിക്കയിലെ റോഡ് ഐലൻഡ് പ്രദേശത്ത് ഉടലെടുത്ത ഇനം. ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ ലയർ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. * ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി - അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മികച്ച ഒരു സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴിയാണ് ഗ്രാമ ലക്ഷ്മി അഥവാ അസ്ട്രോ വൈറ്റ്. അത്യുത്പാദന ശേഷിയുള്ള മുട്ടക്കോഴി ഇനങ്ങളായ വൈറ്റ് ലെഗോൺ പിടയും ഓസ്ട്രലോർപ് പൂവനും ഇണചേർത്തുണ്ടാക്കിയ അസ്ട്രോ വൈറ്റ് എന്ന ഗ്രാമലക്ഷ്മി മുട്ട കോഴികൾ വളർത്താൻ എളുപ്പമാണ്. വെളുപ്പിൽ കറുത്ത പുള്ളികൾ ഉള്ള തൂവലോട് കൂടിയ ഇവ പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 180 മുതൽ 220 തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകൾ ഇടാറുണ്ട്. ലയർ തീറ്റ നൽകുന്നത് മികച്ച മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് ആവശ്യമാണ്. * കൈരളി - 250-തോളം മുട്ടകൾ ഇടുന്ന മുട്ടക്കോഴി. കേരളത്തിന്റെ തനതായ നാടൻ കോഴി ഇനങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മുട്ട കോഴിയാണ് കൈരളി. കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ഡോക്ടർ ശശിധരൻ പതിനൊന്ന് വ്യത്യസ്ത കോഴികളെ ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കരയിനം. വൈറ്റ് ലെഗോൺ, ഓസ്ട്രലോർപ് തുടങ്ങിയ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനം ഉള്ള കോഴികൾ, അസീൽ തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉയർന്ന രോഗ പ്രജിരോധ ശേഷി, കുറഞ്ഞ തീറ്റ ചിലവ്, പറമ്പുകളിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ അനുയോജ്യം. നായ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളുടെ ആക്രമണം ഉണ്ടായാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള (30-40%) ലയർ തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * സാസോ (സാസോ ടി റെയിൻബോ) - ഇറച്ചിക്കും മുട്ടയ്ക്കും വേണ്ടി ഒരുപോലെ വളർത്താൻ കഴിയുന്ന നല്ല ഒരു കോഴിയിനമാണ് സാസോ. ഫ്രാൻസിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇവ കൃത്യമായി തീറ്റ നൽകിയാൽ വളരെ പെട്ടെന്ന് വളരുന്നു. ഇവ 8 മുതൽ 16 ആഴ്ചകൾക്കുള്ളിൽ 2.5 മുതൽ അഞ്ച് കിലോയോളം ഭാരം വെക്കുന്നു. (13 ആഴ്ചകൾ കൊണ്ട് സാസോ പൂവൻ കോഴികൾ 4.8 കിലോയോളം ഭാരം വെക്കുന്നു. എന്നാൽ പിടകൾ 3.6 കിലോയോളം ഭാരം വെക്കുന്നു.) കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞതും പ്രോട്ടീൻ സമൃദ്ധവുമായ ഇവയുടെ ഗുണമേന്മയുള്ള മാംസത്തിന് നാടൻ കോഴിയുടെ ഇറച്ചിയുടെ സ്വാദ് ഉണ്ട്. ഇവ വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 150 മുതൽ 250 മുട്ടകൾവരെ ഇടുന്നു. നാടൻ കോഴികളെ പോലെ ഉയർന്ന രോഗപ്രതിരോധ ശേഷിയുമുണ്ട്. ഇവയെ വീട്ടുവളപ്പിലും ഫാമുകളിലും എളുപ്പം വളർത്താൻ സാധിക്കും. * സോണാലി - 180 മുതൽ 220 മുട്ടകൾവരെ വർഷത്തിൽ. (ഒരു വർഷത്തിൽ ശരാശരി 200 മുട്ടകൾ ഇടുന്നു) ഫയോമി, റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് എന്നിവയുടെ സങ്കരയിനം. മേല്പറഞ്ഞ രണ്ട്‌ ഇനങ്ങളുടെ ജനതിക ഗുണങ്ങൾ ഇവയിൽ കാണാം. ഫയോമിയുടെ ഭംഗി, ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി, ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവയും റോഡ് ഐലൻഡ് റെഡ് കോഴിയുടെ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനശേഷിയും ചേർന്ന സങ്കരം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താൻ ഉത്തമം. ഫയോമിയെപോലെ വേഗത്തിൽ ഓടാനും മറ്റും സാധിക്കുന്നു. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് ചെറിയ രീതിയിലുള്ള ലയർ കോഴി തീറ്റയും (30-40%) അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും ലയർ തീറ്റയും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. * ഫയോമി-വൈറ്റ് ലെഗോൺ ക്രോസ്സ് (FWL cross) : 180 മുതൽ 240 മുട്ടകൾവരെ വർഷത്തിൽ. ഫയോമി, വൈറ്റ് ലെഗോൺ എന്നിവയുടെ സങ്കരയിനം. സോനാലിയെ പോലെ ഫയോമിയുടെ ഭംഗി, ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി, ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവയും വൈറ്റ് ലെഗോൺ കോഴിയുടെ ഉയർന്ന മുട്ട ഉത്പാദനശേഷിയും ചേർന്ന സങ്കരം. ഇവയ്ക്ക് സോനാലിയേക്കാൾ അല്പം കൂടി മുട്ട ഉത്പാദനം വർധിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണാം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താൻ ഉത്തമം. ഭാരം കുറഞ്ഞ ഇവയ്ക്ക് ശത്രുക്കളെ കണ്ടാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും മറ്റും സാധിക്കുന്നു. മുട്ട ഉത്പാദനത്തിന് ചെറിയ രീതിയിലുള്ള ലയർ കോഴി തീറ്റയും (30-40%) അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും ലയർ തീറ്റയും നൽകി വളർത്താം. * ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ ഫയോമി-മുട്ടയ്ക്കും ഇറച്ചിക്കും അലങ്കാരത്തിനും ഒരുപോലെ ഗുണകരം. 150 മുതൽ 180 മുട്ടകൾ പ്രതിവർഷം ഇടുന്നു. കാണാൻ ഭംഗി ഉള്ളതിനാൽ അലങ്കാര കോഴിയായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ കോഴി ഇനം. ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി. ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യം. ഇവ പൊതുവേ ഒന്നിടവിട്ട ദിവസങ്ങളിൽ മുട്ട ഇടുന്നു. അധികം ഭാരം ഉണ്ടാകാറില്ല. നായ പോലെയുള്ള ശത്രുക്കൾ ആക്രമിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ വേഗത്തിൽ ഓടാനും പറക്കാനും കഴിവുണ്ട്. തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താനും ഏറെ അനുയോജ്യം. തീറ്റ ചിലവ് കുറവ്. സോണാലി ഇവയുടെ ക്രോസ്സ് അഥവാ സങ്കരമാണ്. * ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ: കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഗ്രാമശ്രീ കോഴികൾ വർഷത്തിൽ 180 മുതൽ 220 വരെ മുട്ടകൾ തരുന്നു (ശരാശരി 200 മുട്ടകൾ ഇടുന്നു). അടുക്കളമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് ഇത് മികച്ചതാണ്. നാലുമാസം കൊണ്ട് പൂവൻ കോഴികൾ ഒന്നര കിലോയിലധികം ഭാരത്തിലെത്തുന്നു. രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി കൂടുതലാണ്. അഴിച്ചുവിട്ടും കൂട്ടിലിട്ടും ഒരുപോലെ വളർത്താം. ചെറിയ രീതിയിലുള്ള ലയർ തീറ്റയും അടുക്കളയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നൽകി വളർത്താം. കൃത്യമായ സമയത്ത് വാക്സിനേഷനുകൾ നൽകി രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക. സുരക്ഷിതമായ കൂടും ശുദ്ധജലവും ഉറപ്പാക്കുക. * ഈസ്റ്റെർ എഗ്ഗർ - അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ, ചിലി എന്നി രാജ്യങ്ങളിൽ ഉടലെടുത്ത ഈസ്റ്റെർ എഗ്ഗർ എന്നയിനം മുട്ട കോഴികൾ മറ്റു ഇനങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ രൂപത്തോടെ കാണപ്പെടുന്നു. ഇവയ്ക്ക് താടി, വ്യത്യസ്ത പൂവ് തുടങ്ങിയ പ്രത്യേകതകൾ കാണാം. ഇവയുടെ മുട്ട വ്യത്യസ്തവും മനോഹരവുമായ പച്ച, നീല, ഒലിവ്, പിങ്ക് നിറങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ഇവ വർഷത്തിൽ പരമാവധി 280 മുട്ടകൾവരെ ഇടാറുണ്ട്. തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ അനുയോജ്യം. * [[ബ്രോയിലർ]] - പെട്ടെന്ന് വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഇറച്ചി കോഴി ഇനം. പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ ആവശ്യമാണ്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇനം. കോർണിഷ് പൂവൻ കോഴികളും, വെളുത്ത പ്ലൈമൌത്ത് റോക്ക് ഇനവും ചേർന്ന സങ്കരയിനം. * * [[ഗ്രാമപ്രിയ]] * [[അസീൽ]] ==അലങ്കാരക്കോഴികൾ== * കൊളമ്പിയൻ ബ്രഹ്മ- അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ ഉടലെടുത്ത ഇനം. വലിയ ശരീരവും കാലുകളിൽ പോലും മനോഹരമായ തൂവലുകളും ഉള്ള കാഴ്ചയ്ക്ക് ഭംഗിയുള്ള അലങ്കാര കോഴി. പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 200 വലിയ മുട്ടകൾ വരെ ഇടുന്നു. പൂവൻ കോഴി അഞ്ച് കിലോയോളം ഭാരം വെക്കുന്നു. * സിൽക്കി - ഭംഗിയുള്ള ചൈനീസ് കോഴി ഇനം. വർഷത്തിൽ ഏതാണ്ട് 120 മുട്ടകൾ വരെ ഇടുന്നു. * ഈജിപ്ഷ്യൻ ഫയോമി- കാണാൻ ഭംഗിയുള്ള ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ കോഴി. പ്രതിവർഷം 150-200 മുട്ടകൾവരെ ഇടുന്നു. * വയടട്ട്- അമേരിക്കൻ കോഴി ഇനം. മനോഹരമായ പുള്ളിയുള്ള തൂവലുകൾ. പ്രതിവർഷം ഏതാണ്ട് 200 മുട്ടകൾ വരെ ഇടുന്നു. * പോളിഷ് ക്യാപ്- പോളണ്ടിൽ ഉടലെടുത്ത തൊപ്പിയുള്ള കോഴി ഇനം. മനോഹരമായ രൂപം. പ്രതിവർഷം 200 മുട്ടകൾവരെ ഇടുന്നു. * അമേരിക്കൻ ബന്റം - മനോഹരമായ മറ്റൊരു കോഴി ഇനം. കാണാൻ ഭംഗിയുള്ള രൂപം. * സെറാമ - മലേഷ്യൻ സെറാമ ഭംഗിയുള്ള ചെറിയ കോഴി ഇനമാണ്. ഇതൊരു ചെറിയ പോര് കോഴി ഇനമായും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. * അസീൽ - പോരുകോഴി. തമിഴ് നാട്, ആന്ധ്രാ പ്രദേശ് പോലെയുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ കോഴി പോരിന് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ശക്തമായ ശരീരം. തത്തയോട് സാമ്യമുള്ള ചുണ്ടുകൾ. വർഷത്തിൽ പരമാവധി 60-70 മുട്ടകൾവരെ ഇടാറുണ്ട്. == നാടൻ കോഴികൾ == തലശേരി കോഴി, അസീൽ (പോര് കോഴി), നേക്കട് നെക്ക്, കരിംകോഴി തുടങ്ങിയവ. പൊതുവേ കേരളത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന നാടൻ കോഴികൾക്ക് കുറഞ്ഞ മുട്ട ഉത്പാദനം (ഉദാഹരണത്തിന് വർഷത്തിൽ ഏതാണ്ട് 100 മുട്ടകൾ അല്ലെങ്കിൽ അതിൽ താഴെ), മുട്ടയുടെ വലിപ്പക്കുറവ്, കുറഞ്ഞ ശരീരഭാരം, ചെറിയ വലിപ്പം, ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധ ശേഷി, കുറഞ്ഞ തീറ്റ ചിലവ്, , അടയിരിക്കുന്ന സ്വഭാവം, വേഗത്തിൽ ചലിക്കാനും സാമാന്യം പറക്കാനുമുള്ള കഴിവ് എന്നിവ പ്രത്യേകതകൾ. ഫയോമി എന്നയിനം ഈജിപ്ഷ്യൻ നാടൻ കോഴിയും കേരളത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ഇതിന്റെ ഒരു സങ്കരയിനമാണ് സൊണാലി മുട്ട കോഴികൾ. == കോഴി തീറ്റ == പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിനുകൾ, കാൽസ്യം തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ എന്നിവ അടങ്ങിയ പോഷക സമൃദ്ധമായ തീറ്റ കോഴികൾക്ക് ആവശ്യമാണ്. ഇവ ഒരു കോഴിയ്ക്ക് വേണ്ടുന്ന പോഷകങ്ങൾ ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു. പല തരത്തിലുള്ള കോഴി തീറ്റകൾ ഇന്ന് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. മുട്ട ഇടുന്ന കോഴികൾക്ക് ലയർ തീറ്റ അഥവാ മുട്ട തീറ്റയും, വളരുന്ന കോഴികൾക്ക് ഗ്രോവർ എന്ന പേരിലും, കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് സ്റ്റാർട്ടർ തുടങ്ങിയ പലതരം തീറ്റകൾ ലഭ്യമാണ്. അതോടൊപ്പം കുടിക്കാൻ ശുദ്ധ ജലവും ഉറപ്പ് വരുത്തുക. പ്രത്യേകിച്ച് കൂടുകളിൽ അടച്ചിട്ടു വളർത്തുന്ന ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുള്ള ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ, BV 380, അതുല്യ വൈറ്റ് പോലെയുള്ള മുട്ട കോഴികൾക്ക് നിശ്ചിത അളവിൽ (ഉദാഹരണത്തിന് 100-110 ഗ്രാം മുട്ട കോഴിത്തീറ്റ) ദിവസേന ഇത്തരം തീറ്റ, ശുദ്ധ ജലം എന്നിവ അത്യാവശ്യമാണ്. അടുക്കളയിൽ നിന്നുള്ള അവശിഷ്ടങ്ങൾ, തവിട്, ഇലകൾ തുടങ്ങിയവ കോഴികൾക്ക് നൽകാം. പറമ്പിൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്തുന്ന മുട്ട കോഴികൾക്ക് അടുക്കള അവശിഷ്ടങ്ങൾ കൂടാതെ നിത്യേന 30-40 ഗ്രാം മുട്ട കോഴി തീറ്റ, ശുദ്ധ ജലം എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. ഇത്തരം തീറ്റ കോഴികൾക്ക് വേണ്ടുന്ന പോഷകങ്ങളും, മുട്ട തോടിന് ആവശ്യമായ കാൽസ്യവും ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു. മുട്ട കോഴികൾക്ക് അമിതമായ അളവിൽ തീറ്റ കൊടുക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്. അമിതമായി തീറ്റ കൊടുത്താൽ കോഴികൾക്ക് കൊഴുപ്പ് വർധിക്കാനും മുട്ട ഉത്പാദനം കുറയുവാനും സാധ്യതയുണ്ട്. ഇറച്ചി കോഴികൾക്കും കൃത്യമായ അളവിൽ പ്രത്യേക കോഴിതീറ്റ ആവശ്യമാണ്. == കോഴി വളർത്തൽ == കോഴി വളർത്തൽ എന്നത് വരുമാനം നേടാൻ മാത്രമല്ല ഒരു വീട്ടിലെ ആവശ്യത്തിന് പോഷക സമൃദ്ധമായ നല്ല ആഹാരം ഉത്പാദിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ഒരു മികച്ച വഴിയാണ്. ഇതിനായി മികച്ച കോഴി ഇനങ്ങൾ, വൃത്തിയുള്ള നല്ലൊരു കൂട്, പോഷകസമൃദ്ധമായ തീറ്റ, കൃത്യമായ പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പുകൾ, ശരിയായ രീതിയിൽ സൂര്യ പ്രകാശം എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. കോഴികൾക്ക് വായു സഞ്ചാരമുള്ളതും, വെളിച്ചം കടക്കുന്നതും, നനവില്ലാത്തതുമായ കൂട് ഒരുക്കുക. രോഗങ്ങൾ വരാതിരിക്കാൻ കൂടും പരിസരവും എപ്പോഴും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുക. ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും വലിയ കോഴികൾക്കും ആവശ്യത്തിന് സ്ഥലമുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. ഗുണനിലവാരമുള്ള തീറ്റയും എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ വെള്ളവും നൽകുക. വീട്ടിലെ ഭക്ഷണാവശിഷ്ടങ്ങൾ, ആവശ്യത്തിന് ധാന്യങ്ങളും, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങളും, ഇലകളും നൽകാം. തുറന്ന് വിട്ടു വളർത്തുമ്പോൾ (ഫ്രീ റേഞ്ച് കോഴി വളർത്തൽ) കോഴികൾക്ക് സ്വാഭാവികമായി ഇര തേടാനും നടക്കാനും സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്ന ഒരു രീതിയാണ്. ഇതിൽ കോഴികൾക്ക് 10 ചതുരശ്രയടി സ്ഥലമെങ്കിലും പുറത്ത് മേയാൻ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഇത് കോഴികളുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താനും പോഷകസമൃദ്ധമായ മുട്ടകൾ ലഭിക്കാനും, തീറ്റച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും, മുട്ടയ്ക്കും ഇറച്ചിക്കും സ്വാഭാവിക രുചി ഉണ്ടാകാനും ഈ രീതി നല്ലതാണ്. എന്നാൽ രാത്രിയിൽ സുരക്ഷിതമായി കൂടുകയറാൻ സൗകര്യം വേണം. നായ, കുറുക്കൻ, പരുന്തുകൾ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കൾ കോഴികൾക്ക് ഭീഷണിയാണ്. അതിനാൽ ഇവയിൽ നിന്നും കോഴികൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുക. കേരളത്തിൽ നായ ശല്യം കാരണം വീടുകളിൽ കോഴി വളർത്തൽ ഒഴിവാക്കുന്നവരുണ്ട്. എന്നാൽ പൊതുവേ ഭാരം കുറഞ്ഞ വൈറ്റ് ലെഗോൺ, കൈരളി, ഫയോമി, നാടൻ കോഴികൾ പോലെയുള്ളവ നായ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ വേഗത്തിൽ ഓടിയോ പറന്നോ രക്ഷപെടാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. അതിനാൽ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ ഇവ അനുയോജ്യമാണ് എന്ന്‌ പറയാം. എപ്പോഴും ശുദ്ധജലവും അനുബന്ധ തീറ്റയും ഇടയ്ക്കിടെ നൽകുക. കൃഷിയിടങ്ങൾക്ക് നാശം വരാത്ത രീതിയിൽ വേലി കെട്ടി തിരിക്കുക. ഒരു വ്യക്തി അയാളുടെ [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യകരമായ]] ജീവിതത്തിന് വേണ്ടി മുട്ടകൾ കഴിച്ചിരിക്കണം എന്നാണ് ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ നിർദേശിക്കുന്നത്. അതിനാൽ വീടുകളിലെ കോഴി വളർത്തൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. രണ്ട്‌ മുതൽ പത്ത് വരെ കോഴികളെ വളർത്തുന്ന ചെറുകിട യൂണിറ്റുകളാണ് വീട്ടുമുറ്റത്തെ കോഴിവളർത്തലിന് അനുയോജ്യം. ഉൽപാദനക്ഷമത കുറഞ്ഞ നാടൻ കോഴികൾക്ക് പകരം വീടുകൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഉൽപ്പാദനശേഷി കൂടിയ മുട്ട കോഴിയിനങ്ങൾ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. തവിട്ടും, കറുപ്പും, വെളുപ്പും കലർന്ന ഗ്രാമശ്രീ, വെളുപ്പിൽ കറുത്തപുള്ളികളുള്ള ഗ്രാമലക്ഷ്മി (ആസ്ട്രോ വൈറ്റ്), കൈരളി, കാവേരി, കലിംഗ ബ്രൗൺ, സൊണാലി തുടങ്ങിയ കോഴി ഇനങ്ങൾ അടുക്കളമുറ്റങ്ങൾക്കു വേണ്ടി വികസിപ്പിച്ചവയാണ്. സ്വദേശിയും വിദേശിയുമായ വിവിധ കോഴിയിനങ്ങൾ തമ്മിൽ ജനിതക മിശ്രണം ചെയ്ത് ഉരിത്തിരിച്ചെടുത്ത ഈ സങ്കരയിനം കോഴികൾ അഞ്ച്-അഞ്ചര മാസം പ്രായമെത്തുമ്പോൾ മുട്ടയിടൽ ആരംഭിക്കും. ഒരു വർഷം ഏകദേശം 220 മുട്ടകൾ വരെ ഇവയിൽ നിന്നും കിട്ടും. ഒന്നര വർഷം പ്രായം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ലാഭകരമായ മുടയുൽപ്പാദനകാലം കഴിഞ്ഞാൽ ഇവയെ ഇറച്ചിക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ വിൽക്കുകയോ ചെയ്യാം. രണ്ട് മാസം പ്രായമെത്തിയ ആവശ്യമായ രോഗപ്രതിരോധ കുത്തിവെയ്പുകൾ നൽകിയ മുട്ടക്കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്താനായി വാങ്ങുന്നതാണ് അഭികാമ്യം. സർക്കാർ അംഗീകൃത നഴ്സറികളിൽ നിന്നോ, ഫാമുകളിൽ നിന്നോ കോഴി കുഞ്ഞുങ്ങളെ വാങ്ങാം. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ചുവിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് രാത്രി പാർപ്പിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി തടിയും കമ്പിവലയും ഉപയോഗിച്ച് ലളിതമായ പാർപ്പിടം പണിയാം. യഥേഷ്ടം കാറ്റും വെളിച്ചവും കടക്കുന്ന സുരക്ഷിതമായ കൂടുകൾ വേണം നിർമിക്കേണ്ടത്. ഒരു കോഴിക്ക് നിൽക്കാൻ കൂട്ടിൽ ഒരു ചതുരശ്രയടി സ്ഥല സൗകര്യം നൽകണം. തറനിരപ്പിൽ നിന്ന് രണ്ടടി എങ്കിലും ഉയരത്തിൽ വേണം കൂട് ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. പുരയിടത്തിൽ പൂർണമായും തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താൻ സൗകര്യമില്ലെങ്കിൽ കൂടിന് ചുറ്റും വേലികെട്ടി തിരിച്ച് അതിനുള്ളിൽ തുറന്ന് വിട്ട് വളർത്താം. ഒരു കോഴിക്ക് പത്ത് ചതുരശ്രയടി സ്ഥലം എന്ന കണക്കിൽ പത്ത് കോഴികൾക്ക് 100 ചതുരശ്ര അടി സ്ഥലം വേലികെട്ടിനുള്ളിൽ നൽകണം. തീറ്റപാത്രങ്ങളും വെള്ളപാത്രങ്ങളും കൂട്ടിൽ തന്നെ ക്രമീകരിക്കാം. കോഴികൾക്ക് മുട്ടയിടുന്നതിനായി ഒരടി വീതം നീളത്തിലും വീതിയിലും അരയടി ഉയരത്തിലും കാർഡ് ബോർഡു കൊണ്ടോ മരം കൊണ്ടോ ഉള്ള നെസ്റ്റ് ബോക്സ് കൂട്ടിലോ വേലി കെട്ടിനുള്ളിലോ നിർമിക്കണം. നെസ്റ്റ് ബോക്സിനുള്ളിൽ വൈക്കോലോ ഉണക്കപ്പുല്ലോ ചകിരിയോ വിരിച്ച് വിരിപ്പൊരുക്കാം. അഞ്ച് കോഴികൾക്ക് ഒന്ന് എന്ന അനുപാതത്തിൽ വേണം നെസ്റ്റ് ബോക്സുകൾ ക്രമീകരിക്കേണ്ടത്. സ്ഥല പരിമിതിയുള്ളവർക്ക് കോഴികളെ മുറ്റത്തോ, മട്ടുപ്പാവിലെ വളർത്തുന്നതിനായി തുരുമ്പെടുക്കാത്ത മോഡേൺ കൂടുകളും ഇന്നുണ്ട്. കുടിവെള്ള സൗകര്യമൊരുക്കാൻ കൂടിന് മുകളിൽ വാട്ടർ ടാങ്ക്, ഓട്ടോമാറ്റിക്ക് നിപ്പിൾ ഡ്രിങ്കർ സംവിധാനം, ഫീഡർ, എഗ്ഗർ ചാനൽ, കാഷ്ടം ശേഖരിക്കാൻ ട്രേ എന്നിവയെല്ലാം ഒരു കുടക്കീഴിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയാണ് ഈ ഹൈടെക് കൂടുകൾ. വിലയൊരല്പം കൂടുമെങ്കിലും ഏറ്റവും ചുരുങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് കോഴികളെ വളർത്താം എന്നതും ദീർഘകാലം ഈട് നിൽക്കുമെന്നതും ഈ കൂടുകളുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. അത്യുൽപ്പാദനശേഷിയുള്ള ഹൈ ലൈൻ ബ്രൗൺ, ISA ബ്രൗൺ, BV 380, വൈറ്റ് ലെഗോൺ പോലുള്ള കോഴിയിനങ്ങളാണ് ഹൈടെക് കൂടുകൾക്ക് അനുയോജ്യം. ഒരു ദിവസം ഒരു കോഴിക്ക് വേണ്ടത് 100-120 ഗ്രാം വരെ തീറ്റയാണ്. അൽപ്പം കോഴി തീറ്റ അഥവാ ലയർ തീറ്റ (30 ഗ്രാം), വീട്ടിലെ മിച്ചാഹാരം, അടുക്കളയിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷ്യ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, വില കുറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങൾ, തവിട്, പിണ്ണാക്ക്, പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വീട്ടുവളപ്പിലെ കോഴികൾക്ക് ആഹാരമായി നൽകാം. ഒപ്പം മുറ്റത്തും, പറമ്പിലും അവർ സ്വയം ബാക്കി ആഹാരം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യും. അസോള, അഗത്തിച്ചീര, ചെമ്പരത്തിയില തുടങ്ങിയ പച്ചിലകളും, തീറ്റപ്പുല്ലും അരിഞ്ഞ് കോഴികൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകാം. സങ്കരയിനം മുട്ടക്കോഴികൾക്ക് പ്രത്യേകമായുള്ള ലയർ തീറ്റ 30 ഗ്രാം വരെ ദിവസവും നൽകാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ കൂടുകളിൽ പൂർണസമയം അടച്ചിട്ട് വളർത്തുന്ന ബിവി 380 പോലെയുള്ള കോഴികളുടെ അത്യുൽപ്പാദനക്ഷമത പൂർണമായും കൈവരിക്കണമെങ്കിൽ ദിവസം 100-120 ഗ്രാം ലയർ തീറ്റ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂട്ടിനുള്ളിലിട്ട് പരിപാലിക്കുന്ന കോഴികളെ വളർത്താൻ അല്പം ചിലവേറും. വീട്ടുമുറ്റത്ത് അഴിച്ച് വിട്ട് വളർത്തുന്ന കോഴികൾക്ക് ഓരോ രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ പരമാവധി മൂന്ന് മാസത്തെ ഇടവേളയിൽ വിരയിളക്കുന്നതിനായുള്ള മരുന്നുകൾ നൽകണം. മുട്ടയിടാൻ ആരംഭിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുൻപ് 15-16 ആഴ്ച പ്രായം കോഴിവസന്തക്കെതിരായ വാക്സിൻ കുത്തിവെയ്പ്പ് നൽകുകയും വേണം. == പ്രതിരോധ കുത്തിവെപ്പുകൾ == കോഴികൾക്ക് കൃത്യ സമയത്ത് പ്രതിരോധ കുത്തിവെപ്പുകൾ നൽകേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. ഇത് കോഴികളെ രോഗങ്ങളിൽ നിന്നും മരണത്തിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന് ലസോട്ട, ഐ.ബി.ഡി, ഫൗൾ പോക്സ് തുടങ്ങിയവയ്ക്കുള്ള പ്രതിരോധ കുത്തിവെപ്പുകൾ നൽകി വളർത്തിയാൽ കോഴികളെ പല രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കാം. ഇവ മൃഗാശുപത്രികൾ വഴി ലഭ്യമാണ്. == കോഴി വളർത്തലിനെ ബാധിക്കുന്ന വെല്ലുവിളികൾ == <nowiki>*</nowiki>കോഴികൾക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന രോഗങ്ങൾ: കൃത്യമായി വാക്സിനുകൾ നൽകിയും, കൂട് വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുന്നത് വഴിയും, ശുദ്ധ ജലത്തിന്റെ ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കുന്നത് വഴിയും ഇത് ഒരു പരിധിവരെ തടയാവുന്നതാണ്. <nowiki>*</nowiki>തീറ്റ ചിലവ് : വർധിച്ചു വരുന്ന കോഴി തീറ്റയുടെ ചിലവ് കർഷകരെ ബാധിക്കാറുണ്ട്. <nowiki>*</nowiki>ശത്രുകളുടെ ആക്രമണം: നായ പോലെയുള്ള ജീവികൾ കോഴികളെ ആക്രമിക്കാറുണ്ട്. ഇത് കാരണം കോഴികളെ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്താൻ ആളുകൾമടിക്കുന്നു. സുരക്ഷിതമായ കൂട് ഒരുക്കുക എന്നതാണ് പ്രധാനം. കോഴികളെ തുറന്നു വിട്ടു വളർത്തുമ്പോൾ പെട്ടന്ന് ഓടാനും ചെറിയ രീതിയിൽ പറന്ന്‌ രക്ഷപെടാനും കഴിവുള്ള (ഭാരം കുറഞ്ഞ) കോഴി ഇനങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുക വഴി ഒരു പരിധി വരെ ശത്രു ജീവികളുടെ ആക്രമണങ്ങളെ പ്രധിരോധിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന് വൈറ്റ് ലെഗോൺ (അതുല്യ), കൈരളി, ഫയോമി, സൊണാലി തുടങ്ങിയവ. <nowiki>*</nowiki>പാമ്പ് പോലെയുള്ള ഇഴ ജന്തുകളുടെ ആക്രമണത്തെ ചെറുക്കാൻ [[ഗിനി]], [[കൽക്കം|കൽക്കം (ടർക്കി)]] തുടങ്ങിയവയ്ക്ക് കഴിവുണ്ട്. ഇവ പാമ്പ് മുതലായവയെ കണ്ടാൽ ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദമുണ്ടാക്കുകയും, അതിനെ ആക്രമിക്കുകയും, ചിലപ്പോൾ ഭക്ഷണമാക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. <nowiki>*</nowiki>ചിക്കൻ ഉത്പന്നങ്ങൾ, മുട്ട എന്നിവയ്ക്ക് വിപണി കണ്ടെത്താൻ സാധിക്കാതെ വരുന്നത് മറ്റൊരു പ്രശ്നമാണ്. {{CC|Gallus gallus domesticus}} == ഇതും കാണുക == [[കാട്ടുകോഴി]] == മറ്റ് കണ്ണികൾ == [[വർഗ്ഗം:വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോഴികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫാസിയാനിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ പെട്ട പക്ഷികൾ]] ==അവലംബം== {{Reflist}} {{Bird-stub}} 00s0f6j0n79pwuaj81y2ynh96oq9mgi 0 16713 4674275 4439500 2026-10-09T04:54:18Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674275 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|donkey}} {{വിക്കിഫൈ}} {{Taxobox | name = donkey | image = Orb weaver black bckgrnd03 crop.jpg | image_width = 250px | image_caption = An [[Orb-weaver spider]], Family: ''[[Araneidae]]'' | fossil_range = {{Fossil range|319|0}}<small>[[Late Carboniferous]] to Recent</small> | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Arthropod]]a | unranked_classis = [[Arachnomorpha]] | subphylum = [[Chelicerata]] | classis = [[Arachnid]]a | ordo = '''Araneae''' | ordo_authority = [[Carl Alexander Clerck|Clerck]], 1757 | diversity_link = Araneae families | diversity = <small>109 families, c.40,000 species</small> | subdivision_ranks = Suborders | subdivision = [[Mesothelae]]<br /> [[Mygalomorphae]]<br /> [[Araneomorphae]]<br /> &nbsp;''See [[Spider taxonomy|table of families]]'' }} സ്വന്തമായി വലവിരിച്ച് ഇരയെപ്പിടിക്കുന്ന [[നട്ടെല്ല്|നട്ടെല്ലില്ലാത്ത]] ഒരു ചെറുജീവിയാണ്‌ '''എട്ടുകാലി''' അഥവാ '''ചിലന്തി'''. ചിലന്തികൾ അറേനിയേ(Araneae) എന്ന നിരയിലും(Order) അരാക്ക്നിഡ(Arachnida) എന്ന ഗോത്രത്തിലും(Class) പെടുന്നു. [[തേൾ]], [[മൈറ്റ്]], [[ഹാർവസ്റ്റ് മാൻ]] തുടങ്ങിയ ജീവികളും ഇതേ ഗോത്രത്തിൽ തന്നെയാണ്‌ വരുന്നത്. ചിലന്തികളെപ്പറ്റിയുള്ള പഠനം അരാനിയോളജി(Araneology) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ലോകത്താകമാനം 112 കുടുംബങ്ങളിലായി 3924 ജനുസിൽ ഏതാണ്ട് 44540 സ്പീഷിസ് ചിലന്തികളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. 67 കുടുംബങ്ങളിലായി 2299 സ്പീഷിസുകളെ തെക്കെ ഏഷ്യയിൽ നിന്നും തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുള്ളതിൽ ഇന്ത്യയിൽ 59 കുടുംബങ്ങളിലായി 1442 സ്പീഷിസുകളെ ഇതുവരെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>http://threatenedtaxa.org/index.php/JoTT/article/view/2468</ref> == ശരീരത്തിന്റെ സവിശേഷതകൾ == ചിലന്തികൾക്ക് നാലുജോടി കാലുകൾ ഉണ്ട്. ശിരോവക്ഷം, ഉദരം എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ഭാഗങ്ങൾ ചേർന്നതാണ് ശരീരം. ഉദരത്തിൽ ചിലന്തിനൂൽ ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്ന സ്രവം സംഭരിച്ച നൂൽസഞ്ചിയുമുണ്ട്.<ref name="vns2">പേജ് 235, ബാല കൈരളി വിജ്ഞാനകോശം, സംസ്ഥാന ബാല സാഹിത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്</ref> ഇവയ്ക്ക് ചവക്കാനുള്ള [[വായ|വായകളോ]], [[ചിറക്|ചിറകുകളോ]] ഇല്ല. == പാരിസ്ഥിതികമായ സ്വഭാവ സവിശേഷതകൾ == === ഇരപിടിക്കാതെയുള്ള ആഹാര രീതികൾ === പൊതുവെ മാംസാഹാരികളായിട്ടാണ് ചിലന്തികളെ കണക്കാക്കുന്നത്. എങ്കിലും ഒരു തുള്ളൻചിലന്തിയായ Bagheera kiplingi അതിന്റെ ആഹാരത്തിനു പ്രധാനമായും ആശ്രയിക്കുന്നത് [[അക്കേഷ്യ]] കുടുംബത്തിലെ സസ്യത്തെയാണ്‌ .<ref name="MeehanOlsonCurry2008VegetarianJumpingSpider">{{Cite conference | author=Meehan, C. J., Olson, E. J. and Curry, R. L. | date=21 August 2008 | title=Exploitation of the Pseudomyrmex–Acacia mutualism by a predominantly vegetarian jumping spider (''Bagheera kiplingi'') | conference=93rd ESA Annual Meeting | url=http://eco.confex.com/eco/2008/techprogram/P12401.HTM | accessdate=2008-10-10 | archive-date=2019-12-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191201153140/https://eco.confex.com/eco/2008/techprogram/P12401.HTM | url-status=dead }}</ref> Anyphaenidae, Corinnidae, Clubionidae, Thomisidae , Salticidae തുടങ്ങിയ കുടുംബത്തിലെ ചിലന്തികൾ ശൈശവ കാലങ്ങളിൽ ചെടികളിൽ നിന്നുള്ള സ്രവങ്ങൾ ആഹരിക്കുന്നു. പരീക്ഷണ ശാലകളിൽ നടത്തിയ നിരീക്ഷണങ്ങളിൽ നിന്നും അവ പഞ്ചസാരലായനി വരെ കുടിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ചിലന്തികൾ മിക്കതും രാത്രികാലങ്ങളിൽ ഭക്ഷണം തേടുന്നതിനാൽ അവയുടെ സസ്യാഹാര സ്വഭാവം ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധയിൽപെട്ടിരുന്നില്ല. പൂന്തേൻ മുതലായവയുടെ സാന്നിധ്യം ചില ചിലന്തികളുടെ ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു എന്നും പഠനങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു. <ref name="Jackson2001">{{cite journal |author=Jackson, R. R. |year=2001 |title=Jumping spiders (Araneae: Salticidae) that feed on nectar |journal=[[J. Zool. Lond.]] |volume=255 |pages=25–29 |url=http://xnelson.googlepages.com/Jacksonetal2001.pdf |format=[[Portable Document Format|PDF]] |doi=10.1017/S095283690100108X |last2=Pollard |first2=Simon D. |last3=Nelson |first3=Ximena J. |last4=Edwards |first4=G. B. |last5=Barrion |first5=Alberto T. |access-date=2014-07-10 |archive-date=2009-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090318020505/http://xnelson.googlepages.com/Jacksonetal2001.pdf |url-status=dead }}</ref> ചില ചിലന്തികൾ മൃതജീവികളെ ഭക്ഷിക്കുന്ന സ്വഭാവമുള്ളവയാണ്. പൊഴിച്ചു കളഞ്ഞ സ്വന്തം പുറന്തോട് വരെ ചില ചിലന്തികൾ ആഹരിക്കുന്നു. [[പൂമ്പൊടി]] , [[പാൽ]],[[മുട്ട]]യിലെ മഞ്ഞക്കരു തുടങ്ങിയവയും ചിലന്തികൾ ഭക്ഷിക്കുന്നു.<ref name="Jackson2001" />[[പ്രമാണം:വല നെയ്ത് ഇര കാത്തിരിക്കുന്ന എട്ടുകാലി.JPG|ലഘുചിത്രം|വല വിരിച്ച് ഇരയും കാത്തിരിക്കുന്ന എട്ടുകാലി]] ===ഇരപിടിക്കുന്ന രീതികൾ=== ചിലയിനം ചിലന്തികൾ ഇരയെ തന്റെ വലയിലേക്ക് ആകർഷിച്ച് അകപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വിരുതരാണ്. പൂക്കൾക്കു സമാനമായ വർണ്ണങ്ങളുള്ള ചിലന്തികൾ പുമ്പാറ്റകളെയും മറ്റു ചെറുതരം ഈച്ചകളെയും ഇത്തരത്തിൽ കബളിപ്പിക്കുന്നു. ഇത്തരം ചിലന്തികൾ വലയുടെ നടുവിലായാണ് ഇരിപ്പുറപ്പിക്കുന്നത്. വലയുടെ അടിയിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ മാളത്തിൽ ഒളിച്ചിരുന്ന് ഇര വലയിൽ കുടുങ്ങുമ്പോൾ വലയിലേക്ക് ഓടിവന്ന് അതിനെ അകപ്പെടുത്തുന്ന രീതിയും ചിലയിനം ചിലന്തികൾ അനുവർത്തിക്കാറുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ, വല നെയ്യാതെ തന്നെ ഇര പിടിക്കുന്ന ചിലന്തികളും ഉണ്ട് (Jumping Spiders, Hunting spiders, Crab spiders etc.). ചിലന്തികൾ ഇരപിടിക്കാൻവേണ്ടിയാണ് ചിലന്തിവലകൾ പ്രധാനമായും ഉണ്ടാക്കുന്നത്. ചിലന്തിവലകൾ അത് ഉണ്ടാക്കുന്ന ചിലന്തികൾക്ക് അനുസരിച്ച് വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും. വലകൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ചിലന്തികൾക്ക് കാഴ്ചശക്തി പൊതുവെ കുറവായിരിക്കും എന്നാൽ അവയ്ക്ക് വലയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന പ്രകമ്പനങ്ങളെ പെട്ടെന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നു. <ref name="RuppertFoxBarnes2004Spiders">Ruppert, 571–584</ref> താടാകങ്ങൾ,കുളങ്ങൾ എന്നിവയുടെ തീരത്ത് വസിക്കുന്ന ചിലന്തികൾ ജലോപരിതലത്തിലെ പ്രകമ്പനങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി അവിടെയുള്ള ചെറു ജീവികളെ പിടിച്ചു തിന്നുന്നു. <ref name="RuppertFoxBarnes2004Spiders">Ruppert, 571–584</ref> ഡെനിയോപ്പിഡെ കുടുംബത്തിലെ ചിലന്തികൾ ചെറിയ വല ഉണ്ടാക്കി അത് മുന്നിലെ രണ്ടു ജോഡി കാലുകൾ കൊണ്ട് പിടിക്കുന്നു. ഇരയുടെ നേരെ ഈ വല ചാടിച്ച് ഇരയെ പിടിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ചെയ്യുമ്പോൾ മിക്കപ്പോഴും അവയുടെ വല , പത്തു മടങ്ങോളം വലുതാകുന്നു. <ref>{{cite journal | author=Coddington, J., and Sobrevila, C. | title=Web manipulation and two stereotyped attack behaviors in the ogre-faced spider ''Deinopis spinosus'' Marx (Araneae, Deinopidae) | journal=[[Journal of Arachnology]] | year=1987 | volume=15 | pages=213–225 | url=http://www.americanarachnology.org/JoA_free/JoA_v15_n2/JoA_v15_p213.pdf |format=PDF| accessdate=2008-10-11 }}</ref> ബോലാസ് ചിലന്തികൾ നിശാശലഭങ്ങലുടെ ഫിറോമോണുകളുടെ അതേ മണം ഉള്ള വലകൾ ഉണ്ടാക്കി ശലഭങ്ങളെ വലയിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നു .<ref>{{cite journal |author = Eberhard, W. G. |title = Aggressive Chemical Mimicry by a Bolas Spider |journal = Science |year = 1977 |volume = 198 |issue = 4322 |pages = 1173–1175 |doi = 10.1126/science.198.4322.1173 |url = http://stri.si.edu/publications/PDFs/Eberhard_Agreessive%20chemical%20mimicry.Science.1977.pdf |format = PDF |accessdate = 2008-10-10 |pmid = 17818935 |bibcode = 1977Sci...198.1173E }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite journal | author=Eberhard, W. G. | title=The Natural History and Behavior of the Bolas Spider, ''Mastophora dizzydeani'' sp. n. (Araneae) | journal=Psyche | volume=87 | pages=143–170 | year=1980 | url=http://psyche.entclub.org/87/87-143.html | accessdate=2008-10-10 | doi=10.1155/1980/81062 | issue=3–4 }}</ref> [[ടറന്റുല]] കുടുംബത്തിലെ ചിലന്തികൾ വല നിർമ്മിക്കുന്നില്ല . ടറന്റുലകളുടെ എല്ലാ സ്പീഷീസിലും വിഷഗ്രന്ഥികൾ കാണപ്പെടുന്നു. ഈ ഗ്രന്ഥികളിൽ നിന്നുള്ള സൂക്ഷ്മനാളികൾ പാദങ്ങളുടെ അഗ്രം വരെ എത്തിച്ചേരുന്നു. ഇരയെ മയക്കാനാണ് ഇവ വിഷം കുത്തിവയ്ക്കുന്നത്. മറ്റു ചിലന്തിയിനങ്ങളെപ്പോലെ വല കെട്ടിയല്ല ടറന്റുല ഇരയെ പിടിക്കുന്നത്. ഇരയെ ഓടിച്ചിട്ടുപിടിക്കുന്ന രീതിയാണ് ഇവയ്ക്കുള്ളത് == ചിത്രശാല == [[File:Spider on prey.jpg|thumb|ഇര പിടിക്കുന്ന എട്ടുകാലി]] <gallery caption="എട്ടുകാലിയുടെ ചിത്രങ്ങൾ" widths="140px" heights="100px" perrow="6"> File:Spider_എട്ടുകാലി_അഥവ_ചിലന്തി.JPG|എട്ടുകാലി ചിത്രം:ചിലന്തിവല.jpg|ചിലന്തി വല ചിത്രം:എട്ട്കാലി.JPG File:Spider 002.jpg ചിത്രം:എട്ട്കാലി2.JPG ചിത്രം:എട്ടുകാലി3.JPG ചിത്രം:spider_bottom.JPG|ചിലന്തിയുടെ അടിവശം ചിത്രം:spiders_net.JPG|മാളത്തിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന ഇനം ചിലന്തി File:Spiderweb-1r.jpg|ചിലന്തി വല ചിത്രം:spiders_net1.JPG ചിത്രം:spider_net6.JPG|മാളത്തിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന ചിലന്തി ചിത്രം:spiders_net3.JPG|ചിലന്തികോളനി ചിത്രം:spiders_net4.JPG ചിത്രം:spiders_net5.JPG|നിറംകൊണ്ട് ആകർഷിക്കുന്ന ചിലന്തി ചിത്രം:spiders_color.JPG|സ്വന്തം നിറമുള്ള [[ആന്തൂറിയം]] പൂവിൽ മറഞ്ഞിരുന്ന്. ചിത്രം:Spider 0001.jpg File:Spider from Koovery.jpg File:Spider 003.jpg File:Spider sp.jpg File:കടുവ ചിലന്തി.jpeg|ഇരപിടിക്കുന്ന കടുവ ചിലന്തി File:Spider under a leaf2.jpg|thumb|Spider_under a leaf File:Spider with Egg.jpg|thumb|ചിലന്തി അതിന്റെ മുട്ടയോടു കൂടി </gallery> == ഇതും കാണുക == * [[:വർഗ്ഗം:ചിലന്തികൾ|വിവിധയിനം ചിലന്തികൾ]] == അവലംബം == {{reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == {{wikispecies|Araneae|Spiders}} {{commons|Spider}} {{Wiktionary}} === പൊതുവേ === * [http://www.arachnology.be/pages/Araneae.html The Arachnology Home Page: Araneae - Spiders] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070401041145/http://www.arachnology.be/pages/Araneae.html |date=2007-04-01 }} * [http://www.xs4all.nl/~ednieuw/Spiders/InfoNed/The_spider.html Spider info by Ed Nieuwenhuys] * [http://www.dearge.de/english.php Deutsche Arachnologische Gesellschaft e. V. - German Arachnologic Society (EN/DE)] * {{Wikia|spiders}} * [[Spider webs in space]] * [http://www.uos.harvard.edu/ehs/pes_spiders.shtml Indoor Spiders of New England] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716052419/http://www.uos.harvard.edu/ehs/pes_spiders.shtml |date=2007-07-16 }} Harvard University === രാജ്യാന്തരമായി === * [http://www.amonline.net.au/spiders/ Australian spiders] * [http://www.britishspiders.org.uk/ List of spiders found in Great Britain] * [http://www.usq.edu.au/spider/index.htm University of Southern Queensland's Find-a-spider guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310040408/http://www.usq.edu.au/spider/index.htm |date=2007-03-10 }} * [http://delta-intkey.com/britsp Watson, L., and Dallwitz, M.J. 2004 onwards. The families of spiders represented in the British Isles.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901235804/http://delta-intkey.com/britsp/ |date=2007-09-01 }} * [http://www.pavouci-cz.eu/pavouci.php Czech spiders with photos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070708211847/http://www.pavouci-cz.eu/pavouci.php |date=2007-07-08 }} * [http://caucasus-spiders.info/ Spiders of the Caucasus (caucasus-spiders.info)] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} === Morphology === * [http://www.users.qwest.net/~phidippus/page10.htm Histology of Salticid Spiders] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060923001950/http://www.users.qwest.net/~phidippus/page10.htm |date=2006-09-23 }} === Taxonomy === * [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog81-87/index.html Platnick, N.I. 2005. World Spider Catalog] * [http://canadianarachnology.webhop.net Canadian Arachnologist & Nearctic Spider Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060415081708/http://canadianarachnology.webhop.net/ |date=2006-04-15 }} * [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/COUNTS.html Total number of described spider genera and species] === ചിത്രങ്ങൾ === * [http://www.tarantulas.us/gallery/ Tarantulas.us - Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070110025559/http://www.tarantulas.us/gallery/ |date=2007-01-10 }} - The largest photo gallery of all tarantula's species. * [http://www.cirrusimage.com/spider.htm Spiders of North America] Library of reference quality large format photographs with taxonomy and descriptions. * [http://www.free-nature-photos.org/en/Spiders/ Free Nature Photos, spiders] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070322193207/http://www.free-nature-photos.org/en/Spiders/ |date=2007-03-22 }} * [http://www.macro-photo.org/species-checklist-arthropods-insects-birds-avians/spiders-araneae-macro-photo-images-gallery.htm Macro Photography - Pictures of spiders, image gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060407010447/http://www.macro-photo.org/species-checklist-arthropods-insects-birds-avians/spiders-araneae-macro-photo-images-gallery.htm |date=2006-04-07 }} (commercial, but very good pictures) === മറ്റുള്ളവ === * [http://www.cannabis.net/weblife.html Webs made by spiders fed on drug-dosed flies] * [http://www.sciencedaily.com/news/plants_animals/spiders/ Spiders] Research on Spiders from Science Daily. * [http://spiders.ucr.edu/dermatol.html University of California evaluations of spider bite severity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010205015700/http://spiders.ucr.edu/dermatol.html |date=2001-02-05 }} * http://www.tarantulatour.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423083351/http://www.tarantulatour.com/ |date=2016-04-23 }} {{animal-stub|Spider}} [[വർഗ്ഗം:ചിലന്തികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജന്തുജാലം]] aqovg5yzpjdpcksdey6t1h212bq2403 0 16999 4674187 4671901 2026-10-08T12:22:25Z Vinayan Therakkal 223344 /* അവലംബം */ അക്ഷരപിശക് തിരുത്തി 4674187 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Snake worship}} [[ചിത്രം:Naga3.jpg|thumb|right|250px|The altar where Jory Goddess is worshipped. The photo is taken at the main temple in [[Belur]] Karnataka , India]] [[File:Kalam 2.JPG|thumb|സർപ്പാരാധനയ്ക്ക് വരച്ച കളം]] [[പാമ്പ്|പാമ്പിനെ]] [[ദൈവം|ദൈവമായി]] കണക്കാക്കുകയും അവയെ ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രീതിയാണ്‌ '''സർപ്പാരാധന''' അഥവാ '''നാഗാരാധന'''. പ്രാചീനകാലം മുതൽ ലോകത്ത് പലയിടങ്ങളിലും ഈ സമ്പ്രദായം നിലനിന്നിരുന്നു. ഇതിൽ പുരാവൃത്തപരമോ മതപരമോ ആയ ദേവത/പ്രതീകം ആയിട്ടാണ് നാഗത്തെ കല്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. തനിക്ക് കീഴടങ്ങുകയും നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യാനാവാത്ത പ്രകൃതിശക്തികളേയും ജീവജാലങ്ങളേയും മനുഷ്യൻ ആരാധിക്കുകയും പ്രീതിപ്പെടുത്താനോ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തതിന്റെ ഭാഗമായിട്ടായിരിക്കണം സർപ്പാരാധനയുടെ തുടക്കം എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. [[ശിലാരാധന]], [[സർപ്പാരാധന]] എന്നിവ ലിംഗാരാധനയുടെ ഇതരരൂപങ്ങളെന്ന നിലയിലാണ് ആവിർഭവിച്ചതെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. ഇതിന് വൃക്ഷാരാധനയുമായും ഗാഢമായ ബന്ധമുണ്ട്. വിലക്കപ്പെട്ട കനിയുടെ വൃക്ഷത്തിൽ വസിക്കുന്ന സർപ്പരൂപിയായ ചെകുത്താൻ തുടങ്ങി വൃക്ഷനിബിഡ കാവുകളിലെ നാഗാരാധനവരെ ഇതിന് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. വൈഷ്‌ണവർ വിഷ്ണുവിന്റെ തല്പവും വൈഷ്ണവ സർപ്പവുമായ അനന്തശേഷനെയും, ശൈവർ ശിവന്റെ കണ്ഠാഭരണവും ശിവ സർപ്പവുമായ വാസുകിയെയും, കൂടാതെ അഷ്ടനാഗങ്ങളെയും ആരാധിച്ചിരുന്നു. ഇതാണ് ഹിന്ദുമതത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നത്. == ചരിത്രവും വ്യത്യസ്തരീതികളും == ഒട്ടുമിക്ക രാജ്യങ്ങളിലും മതസമൂഹങ്ങളിലും വ്യത്യസ്തരീതികളിലാണെങ്കിലും ഇത് നിലനില്ക്കുന്നു. സുമേറിയൻ, ബാബിലോണിയൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അധോലോകത്തിലെ ഭീകരദേവതകളായ എറിഷ്കിഗൽ, അല്ലാറ്റു എന്നിവയ്ക്ക് സർപ്പരൂപമാണുണ്ടായിരുന്നത്. നാഗങ്ങൾ ഗോത്രചിഹ്നങ്ങളായിരുന്നതിന്റെ ഉദാഹരണങ്ങളും നാഗാരാധനയുടെ പ്രാചീനത വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ഗുഡിയായിലെ ഒരു പാത്രത്തിലെ കെട്ടുപിണഞ്ഞ ഇരട്ടസർപ്പം അത്തരമൊരു മാതൃകയാണ്. ലഭ്യമായ പ്രാചീന നാഗദേവതകളിലൊന്ന് 'ജീവദേവത' എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഒരു നാഗരൂപമാണ്. അതിപ്രാചീന അതിരുകല്ലുകളിൽ ഒരു വിശുദ്ധമുദ്രയോടൊപ്പം ആലേഖനം ചെയ്ത നാഗങ്ങളെയും കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. തയാമത്ത് ദേവതയുടെ നാഗരൂപത്തിലുള്ള ചിത്രവും ലഭ്യമായിട്ടുള്ള പ്രാചീന മാതൃകകളിൽ ഒന്നാണ്. ഈജിപ്ഷ്യൻ പുരാവൃത്തത്തിൽ നന്മയുടെയും തിന്മയുടെയും പ്രതീകങ്ങളായി സർപ്പങ്ങളെ കാണാം. അപെപ് നാഗം നന്മയുടെയും ബാബിലോണിയൻ തയാമത്ത് തിന്മയുടെയും പ്രതീകങ്ങളാണ്. ഈജിപ്തിലും ബാബിലോണിയയിലും നിന്നുമാത്രമല്ല ഒട്ടുമിക്ക സംസ്കാരങ്ങളിൽനിന്നും നാഗാരാധനയുടെ പ്രാചീനത വെളിവാക്കുന്ന നിദർശനങ്ങൾ ലഭ്യമായിട്ടുണ്ട്. ചില പ്രാചീന സാക്ഷ്യങ്ങൾ ഇവയാണ് - നാഗഫണമുഖമാർന്ന ഒരു ദേവത ഒസിരിസ് ദേവന്റെ കിരീടത്തിനരികെ നില്ക്കുന്നതായുള്ള പേപ്പിറസ് ചിത്രം, സർപ്പത്തെ പുണരുന്ന വിശുദ്ധമാതാവിന്റെ ചിത്രം (ക്രീറ്റ് - ഇതിൽ മുടിയിഴകളും നാഗങ്ങളാണ്), സ്യൂസ്, ഡയോണിസ് ദേവതമാരുടെ നാഗരൂപമാർന്ന ശില്പങ്ങൾ. സൂര്യദേവന്റെ പ്രതീകമായി മുർഖനെ കണ്ടിരുന്നതായുള്ള ചില തെളിവുകൾ ബാബിലോണിയയിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചിലേടങ്ങളിൽ നാഗം രാജകീയചിഹ്നമായിരുന്നു. പൂർവികർ, രക്ഷകർ എന്നിവയുടെ പ്രതീകങ്ങളായും നാഗങ്ങളെ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ളതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഉർവതാരാധനയുടെ പ്രതീകമാണ് മറ്റൊന്ന്. കുലചിഹ്നങ്ങൾ ആയും നാഗചിഹ്നം വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നന്മതിന്മകളുടെ എന്നപോലെ ചതി, രക്ഷ, വിഷം, പുനർജന്മം, രതി എന്നിവയുടെയെല്ലാം പ്രതീകമായിരുന്നു നാഗങ്ങൾ. പടംപൊഴിച്ച് പുതുജന്മം നേടുന്ന ജീവി എന്ന നിലയിലാണ് അത് പുനർജന്മത്തിന്റെ പ്രതീകമായത് എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. ചില രാജ്യങ്ങളിൽ പാമ്പുകളെ ജലം, ദീർഘായുസ്സ്, സ്വാതന്ത്യ്രം, ബുദ്ധി എന്നിവയുടെ പ്രതീകമാക്കി ആരാധിക്കുന്നു. ഇവയുടെ സഞ്ചാരരീതി, പടംപൊഴിക്കുന്ന സ്വഭാവം, ഇമവെട്ടാത്ത കണ്ണുകൾ എന്നീ പ്രത്യേകതകളാണതിനുകാരണം. പല രൂപങ്ങളിലാണ് പ്രാചീനകാലത്ത് നാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതും സങ്കല്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതും. ഗ്രീക്, ജർമൻ പുരാവൃത്തങ്ങളിൽ നാഗങ്ങളെ 'ഡ്രാഗൺ' ആയി വിവരിച്ചിട്ടുള്ളതുകാണാം. ചൈനയിൽ നാഗം 'ഡ്രാഗൺ' തന്നെയായിരുന്നു. ചെകുത്താന്മാർ കടൽനാഗങ്ങളായി ജീവിച്ചിരുന്നുവെന്നും ആകാശഗംഗതന്നെ ഒരു നാഗമാണ് എന്നുമുള്ള സങ്കല്പങ്ങളും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. സ്വർഗത്തിലെ വെളിച്ചത്തിന്റെ നാഗങ്ങളായാണ് ആകാശഗംഗയെ കണക്കാക്കിപ്പോന്നിരുന്നത്. മേഘനാഗം, നാഗപീഠം, മഴവിൽനാഗം, ദേവന്മാരുടെ സഹചാരി എന്നു തുടങ്ങി ഭാരതീയ സങ്കല്പത്തിലെ നാഗരാജാവ്, നാഗയക്ഷി, നാഗമാതാക്കൾ എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമാർന്ന നാഗസങ്കല്പങ്ങൾ വിഭിന്ന സമൂഹങ്ങളിൽ നിലനിന്നിരുന്നതായും നിലനിന്നുപോരുന്നതായും കാണാം. ചൈന, ശ്രീലങ്ക, ജപ്പാൻ, ജാവ, കമ്പോഡിയ, മെക്സിക്കോ, ഈജിപ്ത്, ഇന്ത്യ എന്നിവിടങ്ങളിൽ വൈവിധ്യമാർന്ന നാഗാരാധന ഇന്നും തുടർന്നുപോരുന്നുണ്ട്. അതിന്റെ മറ്റൊരു മുഖമാണ് ഡ്രാഗൺ നൃത്തങ്ങൾ. === ഗ്രീസ് === ഗ്രീക്കു പുരാവൃത്തങ്ങളിൽ തിന്മയുടെ പ്രതീകമായ ഭീകര ജീവികളായിട്ടാണ് സർപ്പങ്ങളെ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. അവയെ നശിപ്പിക്കുന്നതിന് തീവ്രയത്നം നടത്തിയ കഥകളും പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. ലെർണ എന്ന പ്രദേശത്ത് ഒൻപതു തലയുള്ള ഒരു സർപ്പത്തെ (Hydra) ഹെർക്കുലീസ് വധിച്ചതായുള്ള കഥ അക്കൂട്ടത്തിലൊന്നാണ്. പുരാതന ഗ്രീസിൽ നന്മയുടെ പ്രതീകങ്ങളായ സർപ്പങ്ങളെയും കാണാം. ഗ്രീക്കുകാരുടെ ദൈവമായ സ്യൂസ് ഭൂമി സന്ദർശിക്കുമ്പോൾ സ്വീകരിച്ചിരുന്നത് പാമ്പിന്റെ രൂപമായിരുന്നു. ലോകൂണും (Laocoon) പുത്രന്മാരും റോമൻ ദേവനായ അപ്പോളോയെ തടഞ്ഞതിനു സർപ്പങ്ങളാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്നു വിശദീകരിക്കുന്നു. നോർവേയിലുള്ള മറ്റൊരു കഥ ഓർമുങ്കന്തറിന്റേതാണ്. നോർവേക്കാരുടെ ദൈവത്തിന്റെ പിതാവ് ഓഡിൻ (odin) ആയിരുന്നു. ഭീമാകാരവും അപൂർവവുമായ ഓർമുങ്കന്തർ വലിയ രൂപമായി വളർന്ന് ഭൂമിയെ ചുറ്റിവളഞ്ഞ് വായിലേക്ക് വാൽകടത്തി ഭീകരത പരത്തി. തുടർന്ന് ഭൂമിയിൽ കൊടുങ്കാറ്റ് വിതച്ചും മറ്റുദൈവങ്ങളെ ഉപദ്രവിച്ചും തുടർച്ചയായി പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുവാൻ തുടങ്ങി. അവസാനം തോർ (thor) എന്ന ഇടിമുഴക്കമുണ്ടാക്കുന്ന ദൈവം ആ ഭീകരസത്വത്തെ ചുറ്റികകൊണ്ടടിച്ചുകൊന്നു. എന്നാൽ ആ സമയത്ത് ആ സത്ത്വത്തിന്റെ വായിൽനിന്നും വമിച്ച വിഷദ്രാവകത്തിൽ തോർ മുങ്ങിമരിക്കുകയുണ്ടായി. === ഈജിപ്ത് === പുരാതന ഈജിപ്തുകാരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം പാമ്പുകൾ കൃഷിയുടെ തുടക്കവും ഒടുക്കവുമുള്ള സമയങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പാമ്പുകളുടെ ദേവതയായ ഇജോ (ഋഷീ) നൈൽ താഴ്വരയുടെ ദൈവമായും ആ പ്രദേശത്തെ ഭരണാധികാരികളുടെ ആരാധനാമൂർത്തിയായും കരുതപ്പെട്ടിരുന്നു. ഈ ദൈവത്തെ ഈജിപ്ഷ്യൻ മൂർഖന്റെ (Naja Hage) ചിത്രവുമായി ഉപമിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ തലയുടെ ഭാഗത്ത് സുവർണമുദ്രയുള്ളതിനാൽ ഇറൗസ് (Uraeus) എന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ പരമാധികാരികളുടെ ചിഹ്നമായിരുന്നു അതെന്നു മനസ്സിലാക്കാം. === അമേരിക്ക === അമേരിക്കയിലെ ഇന്ത്യൻ വംശജർ പാമ്പുകളെ ദൈവദൂതന്മാരായും ദൈവത്തിന്റെ പ്രതിരൂപമായും ആരാധിച്ചിരുന്നു. വടക്കേ അമേരിക്കയുടെ തെക്ക് പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്ത് വരണ്ട പ്രദേശങ്ങളിൽ കൃഷിക്കും ജലസേചനത്തിനുമായി ഇപ്പോഴും ഹോപ്പി സർപ്പനൃത്തം (Hopi snake dance) നടത്തുന്നുണ്ട്. ഒൻപത് ദിവസം നീണ്ടുനില്ക്കുന്ന ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഈ ചടങ്ങിനുണ്ട്. ഇതിൽ പാമ്പിനെ പിടിച്ചശേഷം ഒരു പരിശുദ്ധമായ സ്ഥലത്ത് സൂക്ഷിക്കുന്നു. ചേരകളെപ്പോലെയുള്ള പാമ്പുകളെയാണ് ഇതിന് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ആഘോഷങ്ങൾക്കുശേഷം പാമ്പുകളെ നന്നായി കുളിപ്പിച്ച് ഹോപ്പികൾ അവയെ വായിൽ വച്ചുകൊണ്ട് നൃത്തം ചെയ്യുന്നു. പിന്നീട് അവയെ സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നു. ഈ പാമ്പുകൾ ഹോപ്പികളുടെ ദൂതന്മാരായി ച്ചെന്ന് മഴയ്ക്കുവേണ്ടി ദൈവത്തോട് അപേക്ഷിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിലൂടെ ഇടി, മഴ, മിന്നൽ എന്നിവ ഉണ്ടായി കൃഷി മെച്ചപ്പെടുമെന്നും അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ഗ്ലാസ്സിലെ വെള്ളത്തിൽ കുതിരയുടെ രോമങ്ങൾ വീണാൽ അത് സർപ്പങ്ങളായി മാറുമെന്നുള്ള നാടോടിക്കഥ അമേരിക്കയിലെങ്ങും പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. അമേരിക്കയിലെ ആദിവാസികളിൽ പലരും സർപ്പാരാധന നടത്തുന്നവരാണ്. മൃഗങ്ങൾ, ചെടികൾ, സൂര്യൻ, അഗ്നി, ജലം, മത്സ്യം, ധാന്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയോടൊപ്പം പാമ്പിനെയും അവർ ആരാധിച്ചിരുന്നു. ഇവരിൽ മായന്മാർ, ഇങ്കാകൾ, റെഡ്ഡിന്ത്യക്കാർ എന്നിവർ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധയർഹിക്കുന്നു. === ഇസ്ലാം മതം === സർപ്പങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഏതാനും വസ്തുതകൾ വിശുദ്ധ ഖുർആനിലും വിശദീകരിക്കുന്നുണ്ട്. സൌർ എന്ന ഗുഹയിൽ പ്രവാചകന്റെ വരവും കാത്ത് അനേകവർഷങ്ങളായി ഒരു സർപ്പം കാത്തിരിപ്പുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ പ്രവാചകനായ മുഹമ്മദു നബിയും ശിഷ്യനും കൂടി മക്കയിൽനിന്ന് മദീനയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ ആ ഗുഹയിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കേണ്ട ഒരു സന്ദർഭമുണ്ടായി. ഗുഹയിൽ കയറിയ ഉടൻതന്നെ ശിഷ്യൻ ഗുഹയുടെ ദ്വാരങ്ങളെല്ലാം അടച്ചു. ഗുഹയുടെ ഒരു ദ്വാരം തന്റെ കാലിന്റെ പെരുവിരൽ കൊണ്ടാണ് ശിഷ്യൻ അടച്ചുപിടിച്ചത്. തന്റെ മടിയിൽ ശയിക്കുന്ന പ്രവാചകനെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുവേണ്ടിയാണ് ഇപ്രകാരം ചെയ്തത്. അതിനുള്ളിലുണ്ടായിരുന്ന സർപ്പം ശിഷ്യനെ ദംശിക്കുകയും വിഷമേല്പ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഉറക്കമുണർന്ന മുഹമ്മദു നബി വിഷദംശനമേറ്റ് അവശനായ ശിഷ്യനെ കണ്ടു. ഉടൻതന്നെ പ്രവാചകൻ ഉമിനീർ പുരട്ടി മുറിവിൽനിന്നും വിഷബാധയകറ്റി ശിഷ്യനെ രക്ഷിച്ചു. ഭൂതവർഗം അല്ലെങ്കിൽ ജിന്ന് എല്ലാ ജീവികളുടെയും രൂപം പ്രാപിക്കുന്നുണ്ട് എന്ന് ഇസ്ലാംമതത്തിൽ വിശദമാക്കുന്നുണ്ട്. പാപികളെ മരണാനന്തരം ശിക്ഷിക്കുന്നത് വിഷസർപ്പങ്ങളെക്കൊണ്ടുകൂടിയാണെന്ന വിശ്വാസവുമുണ്ട്. മൂസാ നബിയുടെ കാലത്ത് അദ്ദേഹം തന്റെ വടിയെ പാമ്പാക്കി മാറ്റുകയും അതിനോട് സംസാരിക്കുകയും ചെയ്തതായി ഇസ്ലാം മതം പറയുന്നു. അന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശ്വസ്തരും അനുയായികളും അത് നിരീക്ഷിച്ചറിഞ്ഞതായും സത്യസന്ധമാണെന്ന് തെളിയിച്ചതായും വിശദീകരിക്കുന്നുമുണ്ട്. === ഇന്ത്യയിൽ (ഹിന്ദുമതം) === വിഷ്ണുവിന്റെ ശയനമായ അനന്തശേഷനെയും ശിവന്റെ കണ്ഠാഭരണമായ വാസുകി എന്ന സർപ്പത്തെയും "നാഗരാജാവ്" എന്ന പേരിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യത്തോടെ ശൈവ-വൈഷ്ണവ മതക്കാർ ആരാധിച്ചിരുന്നു. [[ആര്യൻ|ആര്യന്മാരുടെ]] ആഗമനത്തിനു മുമ്പുതന്നെ [[ഇന്ത്യ|ഭാരതത്തിൽ]] സർപ്പാരാധന നിലനിന്നിരുന്നതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. സർപ്പത്തേയും മാതൃദേവതയേയും [[ദ്രാവിഡർ|ദ്രാവിഡസംസ്കാരത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി കരുതണം എന്ന് “ഇന്ത്യയും ഇന്തോനേഷ്യൻ കലയും” എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ [[ആനന്ദകുമാരസ്വാമി]] അഭിപ്രായപ്പെടുന്നുണ്ട്. ആര്യ-ദ്രാവിഡ ആരാധനാ സമ്പ്രദായങ്ങളിൽ നിലനിൽക്കുന്ന വ്യത്യസ്തതകളും ഈ വാദത്തിന് ഉപോൽബലകമാണ്. ആര്യന്മാർ ദേവതാപ്രീതിക്കുള്ള മാർഗ്ഗമായി ഹവനങ്ങളെ സ്വീകരിച്ചപ്പോൾ, ദ്രാവിഡർ ആടുകയും പാടുകയും ഊട്ടുകയും ചെയ്താണ് ഈശ്വരപ്രീതി നടത്തിയിരുന്നത്. അഥർവവേദത്തിൽ സർപ്പചികിത്സയ്ക്കായുള്ള മന്ത്രങ്ങൾ കാണാം. ഋഗ്വേദത്തിൽ പലതരം സർപ്പദംശനങ്ങൾ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. യജുർവേദത്തിലും അഥർവവേദത്തിലുമാണ് ഒരു ആരാധനാസമ്പ്രദായമെന്ന നിലയിലുള്ള പരാമർശങ്ങളുള്ളത്. ഭോഗതയുടെ പ്രതീകമായും വേദങ്ങളിൽ നാഗസൂചനകൾ കാണാം. അത്ഭുതസിദ്ധികളുള്ള ജീവികളാണ് നാഗങ്ങൾ എന്നാണ് ഹൈന്ദവസങ്കല്പം. അവയ്ക്ക് സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം രൂപംമാറാമെന്നും പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നു. നാഗലോകത്തിലെ ഉത്പത്തി കഥയിൽ പറയുന്ന ഔന്നത്യശ്രേണിബന്ധങ്ങൾ ഇത് കൂടുതൽ വിശദീകരിക്കുന്നുണ്ട്. ഫണങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിലും ശരീരത്തിന്റെ വലിപ്പത്തിലും നിറത്തിലുമാണ് ഇവയിൽ ഔന്നത്യശ്രേണീബന്ധങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്. നാഗങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മൂത്തവനായ അനന്തന് ആയിരം പത്തികളും സ്വർണനിറത്തിലുള്ള ശരീരവുമാണുള്ളത്. രണ്ടാമന് എണ്ണൂറ് പത്തികളും വെളുത്ത ശരീരവുമാണുള്ളത്. ഇളയതാകുന്ന മുറയ്ക്ക് ഫണങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയുകയും നിറവ്യത്യാസം ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യുന്നു. ആയിരം നാഗങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പരാമർശങ്ങൾ പുരാണത്തിൽ ഉണ്ടെങ്കിലും പ്രധാനപ്പെട്ടവ അഷ്ടനാഗങ്ങളാണ്. നോ: അഷ്ടനാഗങ്ങൾ ഹൈന്ദവപുരാണത്തിൽ നിരവധി നാഗകഥകളുണ്ട്. അതിലൊന്ന് നഹുഷന്റേതാണ്. (നോ: നഹുഷൻ) നാഗങ്ങളും ഗരുഡനും തമ്മിലുള്ള തീരാപ്പകയുടെ കഥയാണ് മറ്റൊന്ന്. നോ: ഗരുഡൻ നാഗങ്ങളുടെ നാക്ക് ഇരട്ടയായതിനും ഒരു കഥയുണ്ട്. പാലാഴിമഥനത്തിനുശേഷം അസുരന്മാരിൽനിന്നും ദേവന്മാർ തന്ത്രപരമായി തട്ടിയെടുത്ത അമൃത് ദേവന്മാരുമായി യുദ്ധംചെയ്ത് ഗരുഡൻ കൈയ്ക്കലാക്കുന്നു. ഗരുഡന്റെ അമ്മയായ വിനതയുടെ ദാസ്യം ഒഴിവാക്കുന്നതിന് കദ്രു അമൃതകലശമാണ് ആവശ്യപ്പെട്ടത്. അങ്ങനെ ആ അമൃതകലശം കൊണ്ടുവന്ന് കദ്രുവിന്റെ സന്തതികളായ നാഗങ്ങൾക്ക് കൊടുത്തു. നാഗങ്ങൾ അമൃതകലശം [[ദർഭ|ദർഭപ്പുല്ല്]] വിരിച്ച് അതിൽ വച്ചശേഷം കുളിച്ച് ശുദ്ധിയാകുവാൻ പോയി. ആ തക്കംനോക്കി ദേവന്മാർ അതു മോഷ്ടിച്ചുകൊണ്ടുപോയി. കുളികഴിഞ്ഞ് ശുദ്ധിയോടെവന്ന നാഗങ്ങൾ അമൃത് കാണാതെ ആർത്തിയോടെ ദർഭപ്പുല്ല് നക്കുകയും നാക്ക് കീറിപ്പോവുകയും ചെയ്തു എന്നാണ് കഥ. പുരാണ നാഗകഥകളിൽ പ്രധാനം നാഗോത്പത്തി കഥയാണ്. [[കശ്യപൻ|കശ്യപ]] പ്രജാപതിക്ക് ക്രോധവശ എന്ന ഭാര്യയിൽ ജനിച്ച സുരസയിൽ നിന്നാണത്രെ നാഗങ്ങളുണ്ടായത്. നാഗങ്ങൾ വസിക്കുന്ന ലോകം നാഗലോകം എന്നാണ് പുരാണങ്ങളിൽ പറഞ്ഞുകാണുന്നത്. നാഗങ്ങളെ പ്രധാനമായും മൂന്നു തരത്തിലാണ് ഹൈന്ദവ പുരാണങ്ങളിൽ വിഭജിച്ചുകാണുന്നത്. ആകാശചാരികൾ - പറനാഗങ്ങൾ, ഭൂതലവാസികൾ - സ്ഥലനാഗങ്ങൾ, പാതാളവാസികൾ - കുഴിനാഗങ്ങൾ. പല ദേവതമാരും നാഗങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. മഹാവിഷ്ണു നാഗത്തിൽ ശയിക്കുന്നു; ശിവന് നാഗം കണ്ഠാഭരണം; ഗണപതിക്ക് പൂണൂൽ, ദുർഗയ്ക്ക് ഒരായുധം, കാളിക്ക് വള, സൂര്യന് ഏഴ് കുതിരകളെ തന്റെ രഥത്തിൽ പൂട്ടാനുള്ള കയർ; ദക്ഷിണാമൂർത്തിക്ക് തോൾവള, ത്വരിതാദേവിക്ക് കുണ്ഡലം, നീലസരസ്വതിക്ക് മാല, ശ്രീകൃഷ്ണന് ഒരു സന്ദർഭത്തിൽ കാളിയ ഫണങ്ങൾ നടനവേദി, ഗരുഡന് അത് ആഭരണം, വരാഹിമാതാവിന്റെ ഇരിപ്പിടം ശേഷനാഗം, വരുണന് പാമ്പിൻപത്തി കുട. താന്ത്രികവിദ്യയിൽ കുണ്ഡലിനി ശക്തിയെ പെൺപാമ്പായാണ് സങ്കല്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. മൂലാധാരത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്ന കുണ്ഡലിയുടെ ശക്തി, അതിൽ സർപ്പശക്തിയാണ്. അതിനെ ഉണർത്താനായി ആരംഭിച്ച ആരാധനാസമ്പ്രദായത്തിന്റെ ആദ്യപടിയാണത്രെ നാഗാരാധന. ശില്പരത്നത്തിൽ നാഗവിഗ്രഹങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനുവേണ്ടിയുള്ള പ്രതിപാദനമുണ്ട്. ജ്യോതിഷപരമായി രാഹുദോഷങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം സർപ്പസംബന്ധമായ വഴിപാടുകളാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതെല്ലാം ഭാരതീയ നാഗാരാധനാസമ്പ്രദായത്തിന്റെ വൈവിധ്യത്തെയാണ് ഉദാഹരിക്കുന്നത്. ഭാരതീയ ജ്യോതിഷത്തിൽ നാഗസങ്കല്പം പ്രബലമാണ്. രാഹുവിന്റെ ദേവത നാഗമാണ്. ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിന്റെ ദേവതയും നാഗമാണെന്നാണ് കാണുന്നത്. ഭാരതീയനൃത്തകലയിൽ നാഗനൃത്തം എന്നൊരു സവിശേഷനൃത്തംതന്നെയുണ്ട്. വാദ്യങ്ങളിൽ ഒന്ന് നാഗവീണയാണ്. ഇത് നാരദമുനിയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നതെന്ന് പുരാവൃത്തം. നാഗാസ്ത്രം എന്നൊരു ആയുധസങ്കല്പവും ഭാരതത്തിലുണ്ട്. നിരവധി ഉത്സവങ്ങളും അനുഷ്ഠാനങ്ങളും നാഗാരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഇന്ത്യയിൽ നിലനില്ക്കുന്നു. നാഗപഞ്ചമിയാണതിൽ പ്രധാനം. ചിങ്ങമാസത്തിലെ ശുക്ളപഞ്ചമി ദിവസമാണത്. അന്ന് ഗരുഡനും നാഗങ്ങളും രമ്യതയിലെത്തുമെന്നതാണ് സങ്കല്പം. കാളീയമർദനനാളാണ് നാഗപഞ്ചമിയായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നതെന്നും കരുതപ്പെടുന്നു. നാഗമാണിക്യം എന്ന വിശിഷ്ട രത്നം നാഗങ്ങൾ ശിരസ്സിൽപ്പേറുന്ന ഒന്നാണെന്ന വിശ്വാസം ഭാരതത്തിൽ നിലവിലുണ്ട്. കേരളത്തിലെ നാഗത്തെയ്യങ്ങൾ, നാഗത്തോറ്റം എന്നിവയും പ്രധാന നാഗാരാധനയായ സർപ്പംതുള്ളൽ, നൂറും പാലും നല്കൽ, കളമെഴുത്തുപാട്ട്, സർപ്പപ്പാട്ട്, പുള്ളവൻപാട്ട്, ഉരുളി കമഴ്ത്തൽ എന്നിവയും ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അനുഷ്ഠാനങ്ങളാണ്. ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന നാഗാരാധനക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇവയാണ് - കാശിയിലെ മഹേശ്വരപ്രതിഷ്ഠ, കാശ്മീരിലെ അനന്ത്നാഗ്, ഹിമാലയത്തിലെ ബേരീനാഗ്, രാജസ്ഥാനിലെ ബായുത് നാഗക്ഷേത്രം, നാഗാലൻഡിലെ ജാപാംയോങ്, പ്രയാഗയിലെ നാഗവാസുകി ക്ഷേത്രം, രാജസ്ഥാനിലെ നൗഗൗർ, തമിഴ്നാട്ടിലെ നാഗർകോവിൽ, കുംഭകോണം നാഗനാഥക്ഷേത്രം (തിരുനാഗേശ്വരം), ബിലാസ്പൂർ നാഗക്ഷേത്രം, കർണാടകയിലെ ധർമസ്ഥലയ്ക്കടുത്തുള്ള കുക്കെ ശ്രീസുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഹരിപ്പാടുള്ള മണ്ണാറശാല ശ്രീ നാഗരാജാക്ഷേത്രം, ത്രിശൂരിലെ പാമ്പുംമേക്കാട്മന, ആന്ധ്രയിലെ കാളഹസ്തി. === ബുദ്ധമതം === ബുദ്ധമതത്തിൽ നാഗം രക്ഷകനാണ്. ബുദ്ധൻ തപം ചെയ്തിരിക്കെ, കൊടുങ്കാറ്റും പേമാരിയും ഉണ്ടായെന്നും അപ്പോൾ മണ്ണിനടിയിൽനിന്നുയർന്നുവന്ന മുകാലിൻഡ എന്ന നാഗം പത്തിവിടർത്തി കുടയായി പിടിച്ച് ബുദ്ധനെ രക്ഷിച്ചുവെന്നുമാണ് ഐതിഹ്യം. നാഗഫണച്ചുവട്ടിലിരുന്ന് ധ്യാനം ചെയ്യുന്ന ബുദ്ധപ്രതിമകൾ പലേടത്തുമുണ്ട്. === ക്രിസ്തുമതം === ബൈബിളിലെ സൃഷ്ടികർമങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുന്ന ഉത്പത്തി പുസ്തകത്തിലെ ഏതാനും ഭാഗങ്ങൾ നാഗങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നതായുണ്ട്. ഏദൻതോട്ടത്തിലെ ഫലവൃക്ഷങ്ങളിൽനിന്നും പഴങ്ങൾ ഭക്ഷിക്കാമെങ്കിലും തോട്ടത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തുള്ള വൃക്ഷത്തിലെ ഫലം ഭക്ഷിക്കരുതെന്ന് ദൈവം കല്പിച്ചിരുന്നു. അപ്പോൾ അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന സർപ്പരൂപിയായ സാത്താന്റെ പ്രേരണയിൽപ്പെട്ട് ഹവ്വ ആ കനി ഭക്ഷിച്ചു. തുടർന്ന് ആദമും അതു തിന്നു. ഉടൻതന്നെ അവരുടെ നഗ്നതയക്കുറിച്ച് അവർക്ക് ബോധ്യമുണ്ടാവുകയും അരതിയുടെ ഇലകൾ കോർത്തിണക്കി നാണം മറയ്ക്കുകയും ചെയ്തുവെന്നാണ് കഥ. സർപ്പരൂപിയായ ഷഹന് ജീവനാഥൻ എന്നു പേരുണ്ടായിരുന്നു. നഹാഷ് എന്ന പേര് ക്യൂനിഫോം രേഖകളിലും ബൈബിളിലും കാണാം. നഹ്ഷാൻ എന്ന പേര് ഇതിന്റെ രൂപഭേദമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മുതല, ചീങ്കണ്ണി, ഹിപ്പൊപ്പൊട്ടാമസ് തുടങ്ങിയ ജീവികളെ പൊതുവേ നഹാഷ് എന്നാണ് ബൈബിളിൽ വിളിക്കുന്നത്. ഇവയെല്ലാം ജലസർപ്പങ്ങളായാണ് പുരാതന ഇസ്രയേൽകാർ വിശ്വസിച്ചിരുന്നത്. നോഹയുടെ പെട്ടകത്തിൽ എലി (ചെകുത്താൻ) കരണ്ടുണ്ടാക്കിയ ദ്വാരം പാമ്പ് അതിന്റെ വാൽകൊണ്ട് അടച്ച് സംരക്ഷിച്ചു എന്നൊരു കഥ കിഴക്കൻ യൂറോപ്പിൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. ആ സർപ്പം പക്ഷികളുടെ ഭാഷ മനുഷ്യന് വശമാക്കിക്കൊടുത്തുവത്രെ. സർപ്പവും സ്ത്രീയും തമ്മിലുള്ള ശത്രുത പഴയ നാടോടിക്കഥകളിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. അതിൽനിന്നുണ്ടായ ഉഗ്രമായ ദംശനത്താലാണ് സ്ത്രീകളിൽ ആർത്തവ പ്രക്രിയ ആരംഭിച്ചതെന്ന കഥ പ്രസിദ്ധമാണ്. == ഐതിഹ്യങ്ങൾ == [[കേരളോല്പത്തി]] [[സർപ്പക്കാവ്|സർപ്പകാവുകളെ]] സംബന്ധിച്ച ചില കഥകൾ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. കേരളം സൃഷ്ടിച്ച [[പരശുരാമൻ]] അന്യദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് കൊണ്ട് വന്ന് പാർപ്പിച്ച ആളുകൾക്ക് അനുഭവപ്പെട്ട സർപ്പശല്യം പരിഹരിക്കാൻ, സർപ്പകാവുകൾ ഉണ്ടാക്കി ആരാധിക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു എന്നാണ് ‘കേരളോല്പത്തി’യിൽ പറയുന്ന കഥ. സമൂഹത്തിൽ ആധിപത്യം നേടിയ [[ബ്രാഹ്മണർ]] കാലക്രമത്തിൽ സർപ്പപൂജയുടെ അധികാരം കരസ്ഥമാക്കിയെന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. മാത്രമല്ല, സർപ്പങ്ങൾക്കായി മാറ്റിവച്ച ഭൂമിയിൽ ആയുധങ്ങളുപയോഗിച്ച് വെട്ടുകയോ കൊത്തുകയോ ചെയ്യെരുതെന്നും പരശുരാമൻ നിർദ്ദേശിച്ചു എന്നാണു ഐതിഹ്യം. മനുഷ്യന്റെ ആക്രമണത്തിൽ നിന്നു പൂർണമായും വിമുക്തമായ സ്ഥലത്ത് വൃക്ഷലതാദികളും ജീവജാലങ്ങളും ഇങ്ങനെ സ്വതന്ത്രമായി വളരാനിടയായി. == സർപ്പാരാധന കേരളത്തിൽ == <!-- [[ചിത്രം:Arathi in Valiya guruthi at vazhappally.jpg|thumb|250px|ഗുരുതിക്കളത്തിലെ പന്തങ്ങൾ]] --> ഇന്ത്യയുടെ ഏതാണ്ടെല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും സർപ്പാരാധന നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും സർപ്പാരാധന സമ്പ്രദായത്തിലെ കേരളീയത എടുത്തുപറയത്തക്കതാണ്. ഇന്ത്യയിൽതന്നെ സർപ്പാരാധന ഏറ്റവും വ്യാപകമായ പ്രദേശമാണ് [[കേരളം]]. “അഹിഭൂമി”[സർപ്പങ്ങളുടെ നാട്] എന്നു കേരളത്തേയും “സഹ്യാദ്രി”[സ+അഹി+അദ്രി=സർപ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞ പർവ്വതം] എന്ന് [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തേയും]] ആര്യന്മാർ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ഈ ഭൂവിഭാഗത്തിന്റെ സർപ്പാരാധനയുടെ പ്രാധാന്യം പരിഗണിച്ചാവണം. സർപ്പങ്ങളെ കാവുകൾ എന്ന വൃക്ഷനിബദ്ധമായ ഒരു ഖണ്ഡത്തിൽ കുടിയിരുത്തി ആരാധിക്കുന്ന സമ്പ്രദായം കേരളത്തിന്റെ സവിശേഷതയാണ്. സർപ്പപ്രീതിക്കായി അനവധി അനുഷ്ടാനകലകൾ കേരളത്തിൽ രൂപം കൊണ്ടിട്ടുണ്ട്. ക്ഷേത്രങ്ങളോടും പഴയ തറവാടുകളോടും അനുബന്ധിച്ചാണ് സർപ്പകാവുകൾ കണ്ടുവരുന്നത്. പ്രകൃതിയും മനുഷ്യനും തമ്മിൽ പരസ്പരസൌഹൃതത്തോടും പരസ്പരസാഹോദര്യത്തോടും കഴിഞ്ഞുപോവുന്ന അപൂർവ്വബന്ധത്തിന്റെ മാതൃകയുമാണ് കാവുകൾ. കേരളത്തിലെ സർപ്പാരാധനാ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ സവിശേഷദകളായ [[സർപ്പം പാട്ട്]] അഥവാ [[പുള്ളുവൻ പാട്ട്|പുള്ളുവൻ പാട്ടും]], [[പാമ്പിൻ തുള്ളൽ|പാമ്പിൻ തുള്ളലും]], [[നൂറും പാലും]] ഊട്ടലും ദ്രാവിഡസ്വാധീനത്തിന്റെ തുടർച്ചയായി കാണാം. പരശുരാമനാണ് കേരളത്തിൽ നാഗാരാധനയ്ക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചതെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. കേരളസൃഷ്ടി നിർവഹിച്ചപ്പോൾ, അവിടം വാസയോഗ്യമാകണമെങ്കിൽ സർപ്പശല്യം ഇല്ലാതാക്കണമെന്നും ജലത്തിലെ ലവണാംശം ഒഴിവാക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നും കണ്ടെത്തിയത്രെ. അതിനായി അനന്തനെയും വാസുകിയെയും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തിയ പരശുരാമൻ, ഭൂമിയുടെ രക്ഷകരും കാവൽക്കാരുമെന്നനിലയിൽ സർപ്പങ്ങളെ പൂജിക്കുകയും അവർക്ക് പ്രത്യേക വാസസ്ഥാനം നല്കുകയും ചെയ്യാമെന്ന് ഉറപ്പുകൊടുത്തുവത്രെ. പകരം സർപ്പങ്ങൾ ഉച്ഛ്വാസവായുകൊണ്ട് ജലത്തിലെ ലവണാശം നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു എന്ന് ഐതിഹ്യം പറയുന്നു.{{സൂചിക|൧}} പ്രാചീനകേരളം അഹിഭൂമി (നാഗങ്ങളുടെ നാട്), നാഗലോകം എന്നൊക്കെയാണ് പല തമിഴ്-സംസ്കൃതകൃതികളിലും പരാമർശിക്കപ്പെട്ടുകാണുന്നത്. മുൻപറഞ്ഞ ഐതിഹ്യങ്ങളാകാം ഇത്തരം പരാമർശങ്ങൾക്കു പിന്നിൽ. ശക്തമായ നാഗാരാധനാപാരമ്പര്യം കേരളത്തിലെ ആരാധനേതര രംഗങ്ങളിലും സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുള്ളതായി കാണാം. സർപ്പഫണത്താലി, സർപ്പരൂപം കൊത്തിയുണ്ടാക്കിയ വളകൾ തുടങ്ങിയ ആഭരണങ്ങളും ചില വേഷവിധാനങ്ങളും ഇതിനുദാഹരണം. കേരളീയ ബ്രാഹ്മണർ പത്തിയും വാലുമുള്ള (പാമ്പിന്റെ ആകൃതി) കുടുമയാണ് സ്വീകരിച്ചതെന്ന വസ്തുത ഇതിനു തെളിവാണ്. മിക്ക ഹൈന്ദവത്തറവാടുകളിലും ഒരു ഭാഗത്ത് സർപ്പക്കാവ് ഉണ്ടായിരുന്നതായി കാണാം. ഇവിടങ്ങളിൽ സന്ധ്യാവിളക്കുവയ്ക്കുക പതിവായിരുന്നു. === കേരളത്തിലെ നാഗദൈവങ്ങൾ === *[[അനന്തൻ]] *[[വാസുകി]] *[[നാഗരാജാവ്]] *[[നാഗയക്ഷി]] == വിശ്വാസങ്ങൾ == സർപ്പപൂജ ഐശ്വര്യദായകമാണെന്ന ഹൈന്ദവ വിശ്വാസത്തിന് ദശാപ്തങ്ങളുടെ പഴക്കമുണ്ട്. സന്താനലാഭത്തിനും ഐശ്വര്യലബ്ധിക്കും മംഗല്യത്തിനും സർപ്പപ്രീതി ആവശ്യമാണെന്നും സർപ്പത്തിന്റെ അപ്രീതി മഹാരോഗങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുമെന്നും ഉള്ള വിശ്വാസം ഇന്നും ജനങ്ങളിൽ പ്രബലമാണ്. =നാഗാരാധന മഹാപുണ്യം= ഹൈന്ദവ വിശ്വാസങ്ങളിൽ നാഗാരാധനയ്ക്ക് മുഖ്യസ്ഥാനമാണുള്ളത്. മഹാരോഗങ്ങൾക്കും സന്താനഭാഗ്യത്തിനും ശാപദുരിതങ്ങൾക്കും നാഗാരാധന ശാന്തി നൽകുന്നു എന്നു മാത്രമല്ല മുൻ തലമുറകൾ ചെയ്ത പാപങ്ങളും ശാപദുരിതങ്ങളും മാറുന്നതിന് നാഗാരാധന പോലെ ഉത്തമമായ മറ്റൊരു കർമ്മമില്ല. നഗ്നനേത്രങ്ങൾക്ക് ദൃശ്യമാകുന്ന അത്ഭുത ഈശ്വര ശക്തിയാണ് നാഗങ്ങൾ. അതുകൊണ്ടാണ് അനുഗ്രഹത്തിനും നിഗ്രഹത്തിനും അതീവശക്തിയുള്ള നാഗദൈവങ്ങളെ പൈതൃകമായി ആരാധിച്ചു വരുന്നത്. ഐശ്വര്യ-സമ്പദ് സമൃദ്ധിയോടെയുള്ള ഒരാളെ ഇല്ലാതാക്കാൻ നാഗശാപത്തിന് കഴിയുമത്രേ. ശരീര-മനഃശുദ്ധിയോടെ നാഗാരാധന നടത്തിയാൽ പൂർണ്ണഫലം ലഭിക്കും. ആയില്യം നാൾ നാഗാരാധനയ്ക്ക് പ്രധാനമെങ്കിലും കന്നി-തുലാം മാസങ്ങളിലാണ് അതിപ്രധാനം. നാഗങ്ങളുടെ ജന്മദിനമാണ് കന്നിയിലെ ആയില്യം. കൂടാതെ നാഗങ്ങൾ ചാതുർമാസ്യ വ്രതത്തിൽ നിന്ന് ഉണരുന്ന ദിവസമായതിനാൽ സർപ്പപ്രീതിക്ക് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ദിനമെന്ന ഖ്യാതി കരസ്ഥമാക്കി. ഈ ദിവസം ഒരിക്കലോടെ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ സർപ്പപ്രീതി ലഭിക്കും. പ്രസിദ്ധമായ മണ്ണാറശാല ആയില്യം ആചരിക്കുന്നത് തുലാമാസത്തിലെ ആയില്യം നാളിലാണ്. കന്നി ആയില്യം തൊഴുതാൽ ഒരു വർഷം ആയില്യം പൂജ തൊഴുന്നതിന് തുല്യമാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. =നാഗരാജ ഗായത്രി= ഓം സർപ്പ രാജായ വിദ്മഹെ പത്മ ഹസ്തായ ധീമഹി തന്നോ വാസുകി പ്രചോദയാത്. = അവലംബം = പുസ്തകം : വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങളിലൂടെ തീർത്ഥയാത്ര (Vruthanusttanagalilude Theerthayathra) ഗ്രന്ഥകാരൻ : വിനയൻ തേറായ്ക്കൽ പ്രസിദ്ധീകരണം : ഉപാസന, അഞ്ചേരി P.O., തൃശ്ശൂർ - 680006 ആദ്യ പതിപ്പ് : ജൂൺ 2025 പേജ് : 200 == പ്രശസ്തമായ സർപ്പക്കാവുകളും നാഗ ക്ഷേത്രങ്ങളും == [[പ്രമാണം:Snake worship.jpg|right|thumb|ഒരു സർപ്പക്കാവ്]] കേരളത്തിൽ ഇന്നു നിലനിൽക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ സർപ്പകാവുകൾ [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[ഹരിപ്പാട്|ഹരിപ്പാടിനടുത്തുള്ള]] [[മണ്ണാറശാല|മണ്ണാറശാലയും]] [[തൃശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ ജില്ലയിൽ]] [[മാള|മാളയ്ക്ക്]] സമീപമുള്ള [[പാമ്പു മേക്കാട്|പാമ്പു മേയ്ക്കാട്ടുമനയും]] [[തിരുവില്ല്വാമ|തിരുവില്ല്വാമലക്ക്]] അടുത്തുള്ള പാമ്പാടി പാമ്പുംകാവും[[പാലക്കാട്‌ ജില്ല| പാലക്കാട്‌ ജില്ലയിൽ]] ചെർപ്പ്ലശ്ശേരിക്ക് അടുത്തുള്ള പാതിരികുന്നത്ത് മനയുമാണ്. [[തമിഴ് നാട്|തമിഴ് നാട്ടിലെ]] [[നാഗർകോവിൽ|നാഗർകോവിലിലുള്ള]] നാഗരാജ ക്ഷേത്രവും സർപ്പാരാധനക്ക് പ്രശസ്തമാണ്‌. === പാമ്പുമ്മേക്കാട്(വ്) === തൃശൂർ ജില്ലയിൽ മുകുന്ദപുരം താലൂക്കിലെ പ്രമുഖമായൊരു നമ്പൂതിരി ഇല്ലമാണ് പാമ്പുമ്മേക്കാവ്. ഇരിങ്ങാലക്കുട റെയിൽവെസ്റ്റേഷനു സമീപമാണിത്. [[ചിത്രം:Mekkat 004.jpg|thumb|left|[[പാമ്പുമേക്കാട്|പാമ്പുമേക്കാട്ടുമനയിലെ]] നാഗയക്ഷിയുടെ വിഗ്രഹം]] ഐതിഹ്യപ്രകാരം{{സൂചിക|൨}}, ഒരിക്കൽ ഇവിടത്തെ മേക്കാട്ടു നമ്പൂതിരിക്ക് കുളക്കടവിൽ പ്രത്യക്ഷനായ ദിവ്യരൂപം തന്റെ കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന മാണിക്യക്കല്ല് കാണുവാനായി കൊടുത്തു. പിന്നീട് താൻ വാസുകിയാണെന്ന് ആ ദിവ്യരൂപം നമ്പൂതിരിയെ അറിയിച്ചു. ആ ദിവ്യരൂപത്തിന്റെ സാക്ഷാത്രൂപം കാണണമെന്ന ആഗ്രഹം നമ്പൂതിരി പ്രകടിപ്പിച്ചു. ആ ആവശ്യം ഉപേക്ഷിക്കുവാൻ വാസുകി നമ്പൂതിരിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും നമ്പൂതിരി ശാഠ്യം പിടിച്ചു. ഉടനെ വാസുകി തന്റെ വലിപ്പം കുറച്ച് ശ്രീപരമേശ്വരന്റെ മോതിരമായി കാണിച്ചുകൊടുത്തു. നമ്പൂതിരി ഭയംകൊണ്ട് ബോധരഹിതനായി. കുറേക്കഴിഞ്ഞ് എന്തുവരമാണ് ആവശ്യമെന്ന് വാസുകി നമ്പൂതിരിയോട് ചോദിച്ചു. തന്റെ ഇല്ലം ദാരിദ്ര്യദുഃഖത്താൽ വലയുകയാണെന്നും അത് ഇല്ലാതാക്കി ഇല്ലത്ത് കുടിയിരിക്കണമെന്നും വിനയാന്വിതമായി അപേക്ഷിച്ചു. അപ്രകാരം സംഭവിക്കട്ടെയെന്ന് പറഞ്ഞ് വാസുകി അപ്രത്യക്ഷനായി. പിന്നീട് ഇല്ലത്ത് പല മട്ടിൽ നാഗദർശനമുണ്ടായി. അതിനെത്തുടർന്ന് വാസുകിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരമാണത്രെ അവിടെ നാഗപൂജ തുടങ്ങിയത് എന്നാണൈതിഹ്യം. മേക്കാടിന്റെ ഇല്ലമാണ് അങ്ങനെ പാമ്പുമ്മേക്കാട്(വ്) അഥവാ പാമ്പുമ്മേക്കാട്ടില്ലമായത്. === മണ്ണാറശാല ശ്രീ നാഗരാജാ ക്ഷേത്രം === ദക്ഷിണ കേരളത്തിലെ പ്രധാന നാഗരാജക്ഷേത്രമാണ് മണ്ണാറശാലയിലേത്.{{സൂചിക|൧|| അതിന്റെ ഐതിഹ്യം ഇങ്ങനെയാണ് - ഖാണ്ഡവവനത്തിൽ തീയ് കിഴക്കോട്ട് പടർന്ന് പരശുരാമൻ സർപ്പപ്രതിഷ്ഠനടത്തിയ കാവുവരെ വ്യാപിച്ചു. അന്ന് ആ ഇല്ലങ്ങളിലുണ്ടായിരുന്ന അമ്മമാർ കുളങ്ങളിൽ നിന്ന് വെള്ളം കോരി തീ കെടുത്തി. അങ്ങനെ അത്രയും കാവ് നശിച്ചില്ല. എങ്കിലും അഗ്നിയുടെ തീവ്രമായ ജ്വലനത്താൽ മണ്ണിന് ചൂടുപിടിച്ചു. അഗ്നി കെട്ടടങ്ങിയിട്ടും ഇല്ലത്തെ അമ്മമാർ മണ്ണിന്റെ ചൂടാറുന്നതുവരെ വെള്ളമൊഴിച്ചു. മണ്ണിന്റെ ചൂടാറിയുണ്ടായ ഈ പ്രദേശത്തെ മുഴുവൻ ഇനി മുതൽ മണ്ണാറശാല എന്നറിയട്ടെ എന്നാരോ വിളിച്ചുപറഞ്ഞതായി എല്ലാവരും കേട്ടു. ക്രമേണ ഇതു മണ്ണാറശാലയായി. ഈ സ്ഥലമിന്ന് കാർത്തികപ്പള്ളി താലൂക്കിൽ ഹരിപ്പാട് സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രത്തിനു വടക്ക് പടിഞ്ഞാറുവശത്താണുള്ളത്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ആഘോഷമാണ് സർപ്പം തുള്ളൽ. ഇത് നാല്പത്തിയൊന്ന് കൊല്ലം കൂടുമ്പോഴാണ് നടത്തുന്നത്. ഏറ്റവും അവസാനമായി നടത്തിയത് 1976 ഏ. മാസത്തിലാണ്. സർപ്പം തുള്ളലിന് ഒൻപതു പേർ പങ്കെടുക്കുന്നു. നാഗരാജാവിന്റെയും യക്ഷിയമ്മയുടെയും പ്രതിനിധിയായി വലിയ അമ്മയും ചെറിയ അമ്മയും തുള്ളുന്നു. മറ്റുള്ള കരിനാഗം, പറനാഗം, കുഴിനാഗം, എരിനാഗം, ഐമ്പടനാഗം, നാഗയക്ഷി തുടങ്ങിയവയെ സങ്കല്പിച്ച് തുള്ളുന്നത് നായർ തറവാടുകളിലെ പ്രായംചെന്ന സ്ത്രീകളാണ്. ഏകദേശം രണ്ടാഴ്ചയോളമുള്ള പൂജാകർമങ്ങളും ആഘോഷങ്ങളുമാണ് ഇതിന്റെ ഭാഗമായുള്ളത്. സർപ്പംപാട്ടും സർപ്പം തുള്ളലും കഴിഞ്ഞാൽ തൊട്ടടുത്ത വർഷം പള്ളിപ്പാന എന്ന അനുഷ്ഠാനം നടത്തുന്നു. അടുത്തവർഷം ഗന്ധർവൻപാട്ട് നടത്തുകയാണ് പതിവ്. ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത കുറുപ്പന്മാർ കളമെഴുതുകയും ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ അമ്മ പൂജ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്നതാണ്. ഇതിന്റെ അടുത്തവർഷം പുലസർപ്പംപാട്ടുനടത്തും. === വെട്ടിക്കോട് നാഗരാജാ ക്ഷേത്രം === മധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ പുരാതനവും അതിപ്രശസ്തവുമായ ഒരു സർപ്പാരാധനാകേന്ദ്രമാണ് വെട്ടിക്കോട്. അനന്തനെ ആരാധിക്കുന്ന കേരളത്തിലെ പ്രധാന സർപ്പാരാധനാകേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. നാഗങ്ങളുടെ രാജാവാണ് അനന്തൻ. കശ്യപപ്രജാപതിക്ക് കദ്രു എന്ന ഭാര്യയിൽ ജനിച്ച എട്ട് പുത്രന്മാരായ നാഗരാജാക്കന്മാരിൽ ജ്യേഷ്ഠനും സർവഗുണസമ്പന്നനുമാണ് അനന്തൻ. === അത്തിപ്പൊറ്റ നാഗകന്യാക്ഷേത്രം === മണ്ണാർക്കാട്, പെരിന്തൽമണ്ണ റൂട്ടിലെ കരിങ്കല്ലത്താണിക്കടുത്തുള്ള അത്തിപ്പൊറ്റ നാഗകന്യാക്ഷേത്രം. ചൊറിച്ചിൽ, പാണ്ഡ് എന്നിവയുടെ ചികിത്സയ്ക്കും പ്രസിദ്ധമാണ്. അതിന് പ്രതിവിധിയായി നല്കുന്ന ഒരുതരം കൺമഷിയാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന പ്രസാദം. === പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രം === നാഗരൂപിയായ സുബ്രഹ്മണ്യനാണ് ഇവിടത്തെ പ്രതിഷ്ഠ. മുട്ടസമർപ്പണം, സർപ്പബലി എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. കണ്ണൂർ-കൂത്തുപറമ്പ് വഴിയിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. === ആമേട, എറണാകുളം === [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]-[[വൈക്കം]] റൂട്ടിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇവിടെ സപ്തനാഗമാതാക്കളെയാണ് ആരാധിക്കുന്നത്. * പാതിരാകുന്നത്ത് മന ( കുളപ്രം ) * ചെറായി പാലച്ചുവട് കാവ് * ഉദയനാപുരം നാഗമ്പോഴിക്ഷേത്രം (കോട്ടയം) * മഞ്ചേശ്വരത്തെ അനന്തേശ്വരം ക്ഷേത്രം, കാസർഗോഡ് * അനന്തൻകാട് നാഗരാജാ ക്ഷേത്രം, തിരുവനന്തപുരം * എറണാകുളത്തെ അങ്ങിശ്ശേരി ക്ഷേത്രം * മൂത്തകുന്നം ക്ഷേത്രം * കെട്ടുള്ളിക്കാട്ടു ക്ഷേത്രം * ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ ചെന്നിത്തല ക്ഷേത്രം * വള്ളിക്കാവുക്ഷേത്രം * പള്ളിപ്പുറം നാഗരാജാ ക്ഷേത്രം, തിരുവനന്തപുരം * കുമാരനല്ലൂർ നാഗരാജാ ക്ഷേത്രം, കോട്ടയം * അനന്തൻകാവ് നാഗലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രം, കൊടുങ്ങൂർ, വാഴൂർ, കോട്ടയം ജില്ല * പേരമംഗലം നാഗരാജാ ക്ഷേത്രം, പൈനാപ്പിൾ സിറ്റി, മൂവാറ്റുപുഴ, എറണാകുളം ജില്ല == കുറിപ്പുകൾ == *{{കുറിപ്പ്|൧|''[[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി|കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ]] [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിലെ]] [[:s:ഐതിഹ്യമാല/മണ്ണാറശ്ശാല മാഹാത്മ്യം|മണ്ണാറശ്ശാല മാഹാത്മ്യം]] എന്ന അദ്ധ്യായം കാണുക''}} *{{കുറിപ്പ്|൨|''[[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി|കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ]] [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിലെ]] [[:s:ഐതിഹ്യമാല/പാമ്പുമ്മേക്കാട്ടു നമ്പൂരി|പാമ്പുമ്മേക്കാട്ടു നമ്പൂരി]] എന്ന അദ്ധ്യായം കാണുക''}} == അവലംബം == == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|നാഗാരാധ}} [[വർഗ്ഗം:ആചാരങ്ങൾ]] 9vkjvakn3mn0zqhd4vtqzcs0qoay7hj 0 20362 4674399 4628825 2026-10-09T11:29:43Z Altocar 2020 144384 /* */ 4674399 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Bharatiya Janata Party}} {{NPOV}} {{Infobox Indian political party |party_name = ഭാരതീയ ജനത പാർട്ടി<br />भारतीय जनता पार्टी<ref>"വേണ്ടത് വികസനത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയം: ബിജെപി - BJP | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2022/07/03/bjp-executive-meet-hyderabad.html</ref><ref>"‘30-40 വർഷം ബിജെപി യുഗം, ഇന്ത്യ വിശ്വ ഗുരുവാകും; കേരളത്തിലും ഭരണം പിടിക്കും’ - Amit Shah | BJP | Manorama News" https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2022/07/03/next-30-40-years-to-be-era-of-bjp-says-amit-shah-at-bjp-executive-meet-in-hyderabad.html</ref><ref>"സ്നേഹയാത്രയ്ക്ക് ബിജെപി - BJP | Manorama Online" https://www.manoramaonline.com/news/india/2022/07/04/bjp-sneh-yatra.html</ref> | logo = [[File:Bharatiya Janata Party (icon).svg|300px]] |colorcode = {{Bharatiya Janata Party/meta/color}} |pm in charge = [[നരേന്ദ്ര മോദി]] |national president = [[ജെ.പി നഡ്ഡ]] |ppchairman = [[നരേന്ദ്ര മോദി]] |formerpm = [[എ.ബി. വാജ്‌പേയി]] |loksabha_leader = [[നരേന്ദ്ര മോദി]]<br />([[Prime Minister of India|പ്രധാന മന്ത്രി]]) |rajyasabha_leader = [[ജെ.പി. നദ്ദ]] |foundation = {{birth date and age|1980|04|06|df=yes}} |predecessor = [[ഭാരതീയ ജനസംഘം]] |headquarters = 11 അശോക റോഡ്,<br />ന്യൂ ഡെൽഹി 110001 |publication = ''Kamal Sandesh'' |youth =[[ ഭാരതീയ യുവമോർച്ച]] |women =ഭാരതീയ ജനതാ വനിത മോർച്ച |peasants =ഭാരതീയ ജനതാ കർഷക മോർച്ച |minorities = ഭാരതീയ ജനതാ ന്യുനപഷ മോർച്ച |ideology = [[ഹിന്ദുത്വം]]<br />[[ഇന്ത്യൻ ദേശീയത]]<br />[[Integral humanism|ഏകാത്മക മാനവവാദം]] |colours = കാവി {{Colorsample|Orange}} |position = [[Right-wing|വലതു പക്ഷം]]<ref>{{cite book |first1=Burton |last1=Stein |first2=David |last2=Arnold |title=A History of India |url=https://archive.org/details/historyindiablac00stei |edition=Second |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=[https://archive.org/details/historyindiablac00stei/page/n434 410]}}</ref><ref>{{cite news |first=Samar |last=Halarnkar |title=Narendra Modi makes his move |publisher=BBC News |date=13 June 2012 |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-18352532 |quote=The right-wing Hindu nationalist Bharatiya Janata Party (BJP), India's primary opposition party}}</ref><ref>{{cite journal |first=Joseph D. |last=DiSilvio |title=Rise of the Bharatiya Janata Party in India |journal=The Orator |volume=2 |issue=1 |date=Spring 2007 |url=http://students.washington.edu/nupsa/Docs/Volume2/DiSilvio.pdf |quote=The rise of the BJP and other right-wing Hindu nationalist political parties... |access-date=2014-06-09 |archive-date=2013-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131024151052/http://students.washington.edu/nupsa/Docs/Volume2/DiSilvio.pdf |url-status=dead }}</ref> | eci = ദേശീയ പാർട്ടി <ref>{{cite web|title=List of Political Parties and Election Symbols main Notification Dated 18.01.2013|url=http://eci.nic.in/eci_main/ElectoralLaws/OrdersNotifications/ElecSym19012013_eng.pdf|publisher=Election Commission of India|accessdate=9 May 2013|location=India|year=2013}}</ref> |alliance = [[National Democratic Alliance (India)|ദേശീയജനാധിപത്യസഖ്യം]] (NDA) |loksabha_seats = {{Infobox political party/seats|241|543|hex=#FF9900}} |rajyasabha_seats = {{Infobox political party/seats|115|245|hex=#FF9900}} | symbol = താമര പൂവ്<br />[[File:Lotos flower symbol.svg|100px]] |flag = BJPPartyFlag.jpg{{!}}border |website = {{URL|http://www.bjp.org/}} |country = ഇന്ത്യ |abbreviation=ബി.ജെ.പി. |president= [[നിതിൻ നബിൻ]] |founder=[[അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി]]<br>[[ലാൽ കൃഷ്ണ അഡ്വാണി|ലാൽ കൃഷ്ണ അദ്വാനി]]}} 2014 മെയ് 26 മുതൽ [[ഇന്ത്യ]] ഭരിക്കുന്ന ദേശീയ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയാണ്<ref>[https://www.manoramaonline.com/premium/opinion-and-analysis/2024/01/03/what-does-the-history-of-the-bjp-suggest-about-the-party-s-future-in-the-context-of-the-2024-lok-sabha-elections.html ബി.ജെ.പി ചരിത്രം 1980 മുതൽ 2024 വരെ]</ref> '''ഭാരതീയ ജനത പാർട്ടി''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''ബി.ജെ.പി.''' 2014-ലെ പതിനാറാമത് [[ലോക്സഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[കോൺഗ്രസ്]] പാർട്ടിയെ പരാജയപ്പെടുത്തി 282 സീറ്റുകൾ നേടി അധികാരത്തിലേറി. 2019-ലെ പതിനേഴാമത് [[ലോക്സഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 303 സീറ്റോടെ ബി.ജെ.പി നില മെച്ചപ്പെടുത്തി. 2024-ലെ ലോക്‌സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 240 സീറ്റുകളാണ് ബി.ജെ.പിയ്ക്ക് ലഭിച്ചത്. പതിനെട്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഒറ്റകക്ഷിയായ ബി.ജെ.പി കൂട്ടുകക്ഷി സർക്കാർ രൂപീകരിച്ചു. ഈ മൂന്ന് തവണയും [[നരേന്ദ്ര മോദി]] തന്നെയാണ് ഭാരതത്തിൻ്റെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി സ്ഥാനമേറ്റത്. <ref name="manoramaonline-ക">{{Cite news|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=18620015&programId=1073753760&tabId=11&contentType=EDITORIAL&BV_ID=@@@|title=ബിജെപി ഇനി ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി|author=|publisher=മലയാള മനോരമ|date=2015-03-30|accessdate=2015-03-30|archivedate=2015-03-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150330054352/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=18620015&programId=1073753760&tabId=11&contentType=EDITORIAL&BV_ID=@@@|9=|url-status=dead}}</ref> == ബിജെപി ദേശീയ അധ്യക്ഷന്മാർ == {| class ="wikitable" |- ! പേര് !കാലാവധി |- |[[നിതിൻ നബിൻ]] | 2026 ജനുവരി 20-തുടരുന്നു<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/01/20/nitin-nabin-takes-charge-as-bjps-youngest-ever-national-president.html</ref> |- |[[ജെ.പി. നദ്ദ]] |2020-2026 |- |[[അമിത് ഷാ]] | 2014-2020 |- |[[രാജ്നാഥ് സിംഗ്]] | 2013-2014 |- |[[നിതിൻ ഗഡ്കരി]] | 2009-2013 |- | [[രാജ്നാഥ് സിംഗ്]] | 2005-2009 |- | [[എൽ.കെ. അഡ്വാണി]] | 2004-2005 |- |[[വെങ്കയ്യ നായിഡു]] | 2002-2004 |- | [[ജന കൃഷ്ണമൂർത്തി]] | 2001-2002 |- |[[ബംഗാരു ലക്ഷ്മൺ]] | 2000-2001 |- | [[കുശബാവു താക്കറെ]] | 1998-2000 |- | [[എൽ.കെ. അഡ്വാണി]] | 1993- 1998 |- | [[മുരളി മനോഹർ ജോഷി]] | 1991-1993 |- |[[എൽ.കെ. അഡ്വാണി]] | 1986-1991 |- | [[എ.ബി. വാജ്പേയി]] | 1980-1986 |- |} ==ചരിത്രം== 1951 [[ഒക്ടോബർ 21|ഒക്ടോബർ 21-ന്]] [[ശ്യാമ പ്രസാദ് മുഖർജി]]യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപീകൃതമായ [[രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക സംഘം|ആർ.എസ്.എസിന്റെ]] രാഷ്ട്രീയ വിഭാഗമായ [[ഭാരതീയ ജനസംഘം|ഭാരതീയ ജനസംഘത്തിന്റെ]] ഇന്നത്തെ രൂപമാണ് ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി. [[ശ്യാമ പ്രസാദ് മുഖർജി]]യുടെ മരണശേഷം, സംഘടനയുടെ ചുമതല [[ദീനദയാൽ ഉപാധ്യായ|ദീനദയാൽ ഉപാധ്യായക്കായിരുന്നു]]. പതിനഞ്ചു വർഷം സ്ഥനം വഹിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്, രാഷ്ട്രീയമായി അധികം മുന്നോട്ട് പോകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. എങ്കിലും, 1977-ലെ [[ജനതാപാർട്ടി]] സർക്കാറിൽ [[എ.ബി. വാജ്‌പേയി|അടൽബിഹാരി വാജ്പേയിയെയും]] [[എൽ.കെ. അദ്വാനി|ലാൽകൃഷ്ണ അദ്വാനിയെയും]] മന്ത്രിമാരായി നിയോഗിക്കാൻ ജനസംഘത്തിന് കഴിഞ്ഞു.<ref>{{cite web|url=http://www.jstor.org/pss/30171643|title=www.jstor.org}}</ref> 1980-ൽ [[എ.ബി. വാജ്‌പേയി|അടൽബിഹാരി വാജ്പേയിയും]] [[എൽ.കെ. അദ്വാനി|ലാൽകൃഷ്ണ അദ്വാനിയും]] [[ഭൈറോൺ സിങ് ശെഖാവത്ത്|ഭൈറോൺ സിങ് ശെഖാവത്തും]] ചേർന്ന് ബി.ജെ.പി എന്ന രാഷ്ട്രീയപാർട്ടി രൂപവൽക്കരിക്കുകയും [[എ.ബി. വാജ്‌പേയി]] ആദ്യ പ്രസിഡണ്ട്‌ ആകുകയും ചെയ്തു. [[ജനതാപാർട്ടി|ജനതാപാർട്ടിക്ക്]] ശേഷം വന്ന കോണ്ഗ്രസ് സർക്കാരിന്റെ വിമർശകരായിരുന്നു ബി.ജെ.പി, [[പഞ്ചാബ്|പഞ്ചാബിൽ]] ഉയർന്നു വന്നിരുന്ന [[സിഖ് ഭീകരത|സിഖ് ഭീകരതയെ]] എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും അതിന് കാരണമായി [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി|ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ]] ഭരണത്തിനെ പഴിച്ചു<ref>{{cite web|url=http://www.deccanherald.com/deccanherald/apr162004/d10.asp|title=www.deccanherald.com}}</ref>. ബി.ജെ.പി ഒരിക്കലും [[ബ്ലൂസ്റ്റാർ നടപടി|ബ്ലൂസ്റ്റാർ നടപടിയെ]] അനുകൂലിച്ചിരുന്നില്ല{{തെളിവ്}} എന്ന് മാത്രമല്ല 1984-ലെ [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി|ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ]] വധത്തിനുശേഷം ഉണ്ടായ കലാപത്തിനെ ശക്തമായി എതിർത്തു{{cn}}. സിഖ് വിരുദ്ധ കലാപത്തിൽ നിന്നും സിഖുകാരെ രക്ഷപെടുത്തിയതിൽ [[എ.ബി. വാജ്‌പേയി]] ശ്രദ്ധേയമായ പങ്കു വഹിച്ചു{{cn}} എന്ന് പാർട്ടി അവകാശപ്പെടുന്നു. 1984-ൽ നടന്ന ലോകസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബി.ജെ.പിക്ക് രണ്ടു സീറ്റുകൾ കിട്ടുകയും തുടർന്ന് രാജ്യത്തിന്റെ മുഖ്യധാരാ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് ഉയരുകയും ചെയ്തു. [[ വിശ്വ ഹിന്ദു പരിഷദ്|വിശ്വഹിന്ദു പരീക്ഷിത്തിന്റെയും]] [[രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക സംഘം|ആർ.എസ്.എസിന്റെയും]] നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന [[രാമജന്മഭൂമി]] പ്രക്ഷോഭത്തിൽ ബി.ജെ.പി രാഷ്ട്രീയശബ്ദം ഉയർത്തുകയും [[ബാബരി മസ്ജിദ്‌]] പൊളിച്ച് ക്ഷേത്രം പണിയണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. 1992 ഡിസംബർ 6-ന് നൂറുകണക്കിന് വരുന്ന [[വിശ്വ ഹിന്ദു പരിഷദ്]], ബി.ജെ.പി പ്രവർത്തകർ ശിലാന്യാസത്തിനായി ശ്രമിക്കുകയും അക്രമാസക്തരായ അവർ പള്ളി തകർക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഹിന്ദു-മുസ്ലീം അക്രമങ്ങൾ അരങ്ങേറുകയും ആയിരത്തിലേറെ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് വ്യാപകമായ പ്രതിഷേധം ഇതിനെതിരെ ഉയർന്നെങ്കിലും തുടർന്നുണ്ടായ തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ ബി.ജെ.പിക്ക് ശക്തമായ വിജയം ലഭിച്ചു. 1995 മാർച്ചിൽ [[ഗുജറാത്ത്|ഗുജറാത്തിലും]] [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലും]] നടന്ന നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയം കൈവരിക്കുകയും 1994 ഡിസംബറിൽ നടന്ന [[കർണാടക]] നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നല്ല പ്രകടനം കാഴ്ചവക്കുകയും ചെയ്തതിലൂടെ ബി.ജെ.പിയുടെ പ്രസക്തി കുതിച്ചുയർന്നു. തുടർന്ന്, 1996 മെയ് മാസത്തിൽ നടക്കാനിരിക്കുന്ന ലോകസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പാർട്ടിക്ക് ഭരണം ലഭിച്ചാൽ [[എ.ബി. വാജ്‌പേയി]] പ്രധാനമന്ത്രിയാകും എന്ന് [[എൽ.കെ. അദ്വാനി]] പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഒരു കക്ഷിക്കും ഒറ്റയ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം ലഭിക്കാത്തതിനാൽ 1996-ലും 1998-ലും 1999-ലും ലോകസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടന്നുവെങ്കിലും 1996-ൽ തെരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷം 161 സീറ്റുകൾ നേടിയ ബി.ജെ.പി സഖ്യത്തിലൂടെ 13 ദിവസം പ്രധാനമന്ത്രി പദത്തിൽ എത്തിയ [[എ.ബി. വാജ്‌പേയി]], ഭൂരിപക്ഷം തെളിയിക്കാനാവാതെ രാജി വച്ചൊഴിഞ്ഞു. രാഷ്ട്രീയ അനിശ്ചിതാവസ്ഥ കാരണം 1998-ൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബി.ജെ.പി സഖ്യം([[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം|എൻ.ഡി.എ]]) 182 സീറ്റുകൾ നേടുകയും പ്രധാനമന്ത്രി പദത്തിൽ [[എ.ബി. വാജ്‌പേയി]] അധികാരത്തിൽ തിരിച്ചെത്തുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/news/1998/mar/28bjp.htm |title=Rediff On The NeT: TDP helps Vajpayee wins confidence vote |publisher=Rediff.com |date= |accessdate=2011-01-04}}</ref> പക്ഷെ, [[ജയലളിത|ജയലളിതയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുണ്ടായിരുന്ന പാർട്ടി പിന്തുണ പിൻവലിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ഭരണം തകരുകയും 1999-ൽ പുതിയ തെരഞ്ഞെടുപ്പു പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. 1999-ൽ ബി.ജെ.പി ഒറ്റയ്ക്ക് 183-ഉം ബി.ജെ.പി സഖ്യമായ [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം|എൻ.ഡി.എ]], 303-ഉം സീറ്റുകൾ നേടിയതോടെ [[എ.ബി. വാജ്‌പേയി]] മൂന്നാം തവണ പ്രധാനമന്ത്രിയാവുകയും 2004 വരെ ഭരിക്കുകയും ചെയ്തു. [[എൽ.കെ. അദ്വാനി]], ഉപപ്രധാനമന്ത്രിയുടെയും ആഭ്യന്തര മന്ത്രിയുടെയും ചുമതലകൾ ഏറ്റെടുക്കുകയുംചെയ്തു. മുൻ കോണ്ഗ്രസ് സർക്കാരിന്റെ സാമ്പത്തിക ഉദാരനയം പിന്തുടർന്ന [[എ.ബി. വാജ്‌പേയി|വാജ്പേയിയുടെ]] സർക്കാർ സ്വകാര്യവൽക്കരണം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും രാജ്യത്തിന്റെ വിപണി ലോകത്തിന് തുറന്നു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ത്യ തിളങ്ങുന്നു എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഉയർത്തി 2004-ലെ പതിനാലാം ലോക്‌സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച ബി.ജെ.പിക്ക് 138 സീറ്റുകളാണ് നേടാൻ കഴിഞ്ഞത്. 145 സീറ്റ് നേടിയ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ യു.പി.എ (335/545) സഖ്യകക്ഷി സർക്കാർ രൂപീകരിച്ചു. ([[ഐക്യ പുരോഗമന സഖ്യം|യു.പി.എ]]) നേതൃത്വത്തിൽ [[മൻമോഹൻ സിംഗ്]] ആദ്യമായി പ്രധാനമന്ത്രിയായി. 2009-ലെ ലോക്‌സഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പതിനാലാം ലോക്സഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന എൽ.കെ.അദ്വാനിയെ പ്രധാനമന്ത്രി സ്ഥാനാർത്ഥി ആയി പ്രഖ്യാപിച്ച് ബി.ജെ.പി മത്സരിച്ചെങ്കിലും 116 സീറ്റും 18.8 % വോട്ടുമായി വീണ്ടും പ്രതിപക്ഷത്ത് തുടരേണ്ടി വന്നു. 206 സീറ്റ് നേടിയ കോൺഗ്രസിൻ്റെ നേതൃത്വത്തിൽ മൻമോഹൻ സിംഗ് രണ്ടാം തവണയും പ്രധാനമന്ത്രിയായി യു.പി.എ സഖ്യ സർക്കാർ (322/545) വീണ്ടും കേന്ദ്രത്തിൽ അധികാരത്തിൽ തുടർന്നു. 2013-ൽ ഗോവയിൽ നടന്ന ബി.ജെ.പി ദേശീയ നിർവാഹക സമിതി യോഗത്തിൽ ഗുജറാത്ത് മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന നരേന്ദ്ര മോദിയെ പ്രധാനമന്ത്രി സ്ഥാനാർഥിയായി പ്രഖ്യാപിച്ച് അഖിലേന്ത്യ തലത്തിൽ നടത്തിയ '' അബ് കി ബാർ മോദി സർക്കാർ '' അഥവാ ഇത്തവണ മോദി സർക്കാർ എന്ന പ്രചാരണമാണ് 2014-ലെ പതിനാറാം ലോക്‌സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബി.ജെ.പിയെ വീണ്ടും കേന്ദ്രത്തിൽ അധികാരത്തിൽ തിരിച്ചെത്തിച്ചത്. രണ്ടാം മൻമോഹൻ സർക്കാരിനെതിരെ ഉയർന്ന അഴിമതി ആരോപണങ്ങൾ യു.പി.എ സഖ്യ സർക്കാരിനെ പ്രതിക്കൂട്ടിലാക്കി. 2009-ൽ 206 സീറ്റ് നേടിയ കോൺഗ്രസ് 2014-ലെ ലോക്സഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 44 സീറ്റിലേക്ക് ഒതുങ്ങിയപ്പോൾ ബി.ജെ.പി തങ്ങളുടെ സീറ്റുകൾ 118-ൽ നിന്ന് 282 ലേക്ക് ഉയർത്തി. 2014-ലെ വിജയത്തോടെ നരേന്ദ്ര മോദി പ്രധാനമന്ത്രിയായും പാർട്ടി ദേശീയ ജനറൽ സെക്രട്ടറി അമിത് ഷാ ബി.ജെ.പി ദേശീയ അധ്യക്ഷനായും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2014-ലെ പതിനാറാം ലോക്സഭയിൽ 282 സീറ്റ് നേടിയ ബി.ജെ.പി സഖ്യകക്ഷികളടക്കം ആകെ 336 സീറ്റുകൾ നേടി എൻ.ഡി.എ സഖ്യം ലോക്‌സഭയിൽ മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭൂരിപക്ഷം ഉറപ്പിച്ചു. 2014-ലെ ലോക്സഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷം നടന്ന ജമ്മു & കാശ്മീർ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 25 സീറ്റ് നേടിയ ബി.ജെ.പി 28 സീറ്റ് നേടിയ പി.ഡി.പിയുമായി സഖ്യ സർക്കാർ രൂപീകരിച്ച് ആദ്യമായി ജമ്മു & കാശ്മീരിൽ അധികാരത്തിലെത്തി. മുഖ്യമന്ത്രി പദം പി.ഡി.പിക്ക് വിട്ട് കൊടുത്ത് ഉപ-മുഖ്യമന്ത്രി പദം അടക്കമുള്ള കാബിനറ്റ് വകുപ്പുകളും ബി.ജെ.പി കൈകാര്യം ചെയ്തു. സഖ്യ സർക്കാരിൽ അഭിപ്രായ ഭിന്നതകൾ രൂക്ഷമായതോടെ സഖ്യ സർക്കാരിനുള്ള പിന്തുണ 2018-ൽ പിൻവലിച്ച ബി.ജെ.പി ജമ്മു & കാശ്മീരിനെ 2018 മുതൽ ഗവർണർ ഭരണത്തിന് കീഴിലാക്കുകയും 2019 ഓഗസ്റ്റ് 5ന് സംസ്ഥാന അധികാരം പിൻവലിച്ച് ജമ്മു കാശ്മീർ, ലഡാക്ക് എന്നീ കേന്ദ്ര ഭരണ പ്രദേശങ്ങളാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്തു. സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ സ്വയംഭരണം ഉറപ്പാക്കിയിരുന്ന ആർട്ടിക്കിൾ 370-ആം വകുപ്പ് ഇതോടൊപ്പം റദ്ദ് ചെയ്തു. 2019-ലെ പതിനേഴാം ലോക്സഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പിലും ബി.ജെ.പി മികച്ച വിജയം കരസ്ഥമാക്കി. (''സബ് കാ സാഥ് സബ്കാ വികാസ് ഔർ സബ്കാ വിശ്വാസ് '') (''എല്ലാവർക്കും ഒപ്പം എല്ലാവരുടേയും വികസനം എല്ലാവരുടേയും വിശ്വാസത്തിനൊപ്പം '' ) എന്നതായിരുന്നു 2019-ലെ ലോക്‌സഭ ഇലക്ഷനിലെ ബിജെപിയുടെ മുദ്രാവാക്യം. 2019-ലെ ലോക്സഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് 303 സീറ്റ് നേടിയ ബി.ജെ.പിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 354 സീറ്റുകൾ വിജയിച്ച് എൻ.ഡി.എ(ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം) സർക്കാരിൽ നരേന്ദ്ര മോദി പ്രധാനമന്ത്രിയായി തുടർന്നു. 2024-ലെ പതിനെട്ടാം ലോക്‌സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ''ഫിർ എക് ബാർ മോദി സർക്കാർ, അബ്കി ബാർ ചാർ സൗ പാർ '' അഥവാ ഇത്തവണയും ബിജെപി ഒരിക്കൽ കൂടി മോദി സർക്കാർ, ഇത്തവണ 400 കടക്കും എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഉയർത്തി മത്സരിച്ച് 240 സീറ്റ് നേടിയ ബി.ജെ.പി ജനതാദൾ യുണൈറ്റഡ്, തെലുഗു ദേശം പാർട്ടി എന്നിവരുടെ പിന്തുണയോടെ കൂട്ടു കക്ഷി സർക്കാർ രൂപീകരിച്ചു. 2024 ജൂൺ മാസം 9ന് തുടർച്ചയായി മൂന്നാം തവണയും നരേന്ദ്ര മോദി തന്നെ ഭാരതത്തിൻ്റെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് എൻ.ഡി.എ സഖ്യം(303/542) നിലവിൽ 2014 മുതൽ കേന്ദ്രത്തിൽ അധികാരത്തിൽ തുടരുന്നു. 2024-ലെ ലോക്‌സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ഒപ്പം നടന്ന ഒഡീഷ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപി ആദ്യമായി ഒഡീഷയിൽ അധികാരത്തിലെത്തി. ആകെയുള്ള 147 അംഗ നിയമസഭയിൽ 78 സീറ്റ് നേടിയ ബിജെപി ലോക്‌സഭയിൽ ഒഡീഷയിൽ നിന്ന് 21ൽ 20 സീറ്റും വിജയിച്ചു. 2024-ലെ ലോക്‌സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷം നടന്ന കേന്ദ്ര ഭരണ പ്രദേശമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ട ജമ്മു കാശ്മീർ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 62 സീറ്റിൽ മത്സരിച്ച ബിജെപി 29 സീറ്റുകൾ നേടി നിയമസഭയിലെ മുഖ്യ പ്രതിപക്ഷമായി. ഒപ്പം തന്നെ ഹരിയാനയിൽ 90 സീറ്റിൽ മത്സരിച്ച ബിജെപി 48 സീറ്റുകൾ ഒറ്റയ്ക്ക് നേടി തുടർച്ചയായി മൂന്നാം തവണയും ഭരണം നില നിർത്തുകയും ചെയ്തു. 2024 നവംബറിൽ നടന്ന മഹാരാഷ്ട്ര നിയമസഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയം നേടി എൻ.ഡി.എ സഖ്യം മഹാരാഷ്ട്രയിൽ ഭരണം നിലനിർത്തി. 2025 ഫെബ്രുവരി 5ന് നടന്ന ഡൽഹി നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 70 അംഗ നിയമസഭയിൽ 48 സീറ്റുകൾ നേടി 27 വർഷത്തിന് ശേഷം ബിജെപി ഡൽഹിയിൽ അധികാരത്തിൽ തിരിച്ചെത്തി. 2025 നവംബറിൽ നടന്ന ബീഹാർ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മുഖ്യമന്ത്രി നിതീഷ് കുമാർ നേതൃത്വം നൽകിയ എൻ.ഡി.എ സഖ്യം ബീഹാറിൽ വിജയം നേടി. 2026-ൽ അഞ്ച് സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് നടന്ന നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കേരളത്തിൽ 3 സീറ്റും തമിഴ്‌നാട്ടിൽ ഒരു സീറ്റും നേടിയ ബിജെപി ആസാമിൽ തുടർച്ചയായി മൂന്നാം തവണയും പുതുച്ചേരിയിൽ രണ്ടാമതും തുടർഭരണം ഉറപ്പാക്കുകയും പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ 294 ൽ 207 സീറ്റുകൾ നേടി ആദ്യമായി അധികാരം പിടിക്കുകയും ചെയ്തു. 1996-ൽ ആദ്യമായി കേന്ദ്രത്തിൽ അധികാരത്തിൽ എത്തിയ പാർട്ടി ഇതുവരെ ആകെ ആറു തവണ രാജ്യത്തിൻ്റെ അധികാരം നിയന്ത്രിക്കുകയും നിലവിൽ കേന്ദ്രത്തിൽ അധികാരത്തിൽ തുടരുകയും ചെയ്യുന്നു. പതിനേഴ് സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ബിജെപിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യത്തിൻ്റെ (എൻ.ഡി.എ) ഭരണ പങ്കാളിത്തവും മറ്റ് പതിനാല് സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ബിജെപി നേരിട്ട് ഭരണത്തിലുമാണ്. ബി.ജെ.പിയുടെ ദേശീയ അധ്യക്ഷനും ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിയുമായ ഏക വ്യക്തിയുമാണ് അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി. നിലവിൽ ബി.ജെ.പിയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിയായ നരേന്ദ്ര മോദി എത്തിയത് പാർട്ടി ദേശീയ ജനറൽ സെക്രട്ടറി പദത്തിലും ഗുജറാത്ത് മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലും തുടർന്ന ശേഷമാണ്. എന്നാൽ ബി.ജെ.പിയെ രാജ്യത്ത് ആകമാനം ചലനാത്മക ശക്തിയാക്കുന്നതിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ച എൽ.കെ.അദ്വാനിക്ക് ഇന്ത്യയുടെ ഉപ-പ്രധാനമന്ത്രി, കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്മന്ത്രി എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളാണ് ലഭിച്ചത്. ജനസംഘം രൂപീകരിച്ച കാലം മുതൽക്കുള്ള ആശയങ്ങളിലൂന്നിയാണ് ബി.ജെ.പിയുടെ ഇന്നത്തെ സംഘടന സംവിധാനം മുന്നോട്ട് പോവുന്നത്. ആദ്യ കാലങ്ങൾ മുതൽ 2009 വരെ എ.ബി.വാജ്പേയി, എൽ.കെ.അദ്വാനി എന്നിവരിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ച പാർട്ടിയെ 2014-ലെ വിജയം നേടിയ ശേഷം ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നയിക്കുന്നത് നരേന്ദ്ര മോദി - അമിത് ഷാ - ജെ.പി. നദ്ദ എന്നിവരുടെ കൂട്ടായ നേതൃത്വമാണ്.<ref>[https://www.indiatoday.in/diu/story/diu-bjp-rise-shifting-of-political-landscape-in-india-before-2024-lok-sabha-elections-2476098-2023-12-14 Rise of BJP in India]</ref><ref>[https://m.economictimes.com/news/elections/lok-sabha/india/how-bjp-rose-and-congress-fell-in-three-decades/articleshow/68440617.cms BJP rise and congress fall]</ref> ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയുടെ ദേശീയ അധ്യക്ഷനായിരുന്ന ജെ.പി.നദ്ദ മൂന്നാം നരേന്ദ്ര മോദി സർക്കാരിൽ കേന്ദ്ര ആരോഗ്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായതിനെ തുടർന്ന് വന്ന ഒഴിവിൽ 2025 ഡിസംബർ 14ന് പാർട്ടിയുടെ ദേശീയ വർക്കിംഗ് പ്രസിഡൻ്റായി ബീഹാറിൽ നിന്നുള്ള നിതിൻ നബിൻ നിയമിതനായി. 6 വർഷം പാർട്ടി അധ്യക്ഷനായിരുന്ന് സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞ ജെ.പി.നദ്ദയ്ക്ക് പകരക്കാരനായി ബിജെപിയുടെ ദേശീയ അധ്യക്ഷനായി 2026 ജനുവരി 20ന് നിതിൻ നബിൻ ചുമതലയേറ്റു.<ref>https://www.thehindu.com/news/national/nitin-nabin-to-be-formally-elected-bjp-president-on-january-20/article70505904.ece</ref> ==സംഘടന== [[File:Structure of BJP 2020 March.jpg|right|thumb|upright=1.3|A diagram of the [[Organisation of the Bharatiya Janata Party|structure of the Bharatiya Janata Party]]]] പ്രസിഡന്റാണ് പാർട്ടിയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പദവിയിൽ ഉള്ളയാൾ. മൂന്നു വർഷം കാലാവധിയുള്ള ഈ പദവിയിൽ ഇപ്പോളുള്ളത് [[നിതിൻ നബിൻ]] ആണ്‌ . വൈസ് പ്രസിഡന്റ്‌, ജനറൽ സെക്രട്ടറി, ട്രെഷറർ തുടങ്ങി മറ്റു സെക്രട്ടറിമാർ ഈ സ്ഥാനത്തിന് പിന്നാലെയുണ്ട്. മുഖ്യ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്ന, മുതിർന്ന നേതാക്കൾ ചേർന്ന ബോഡിയാണ് നാഷണൽ എക്സിക്യുട്ടീവ്‌. സംസ്ഥാന തലത്തിലും ഇതേ രീതി പിന്തുടരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.bjp.org/content/view/764/426/|title=www.bjp.org|access-date=2011-05-06|archive-date=2011-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927072056/http://www.bjp.org/content/view/764/426/|url-status=dead}}</ref> പാർട്ടിയുടെ മുതിർന്ന നേതാക്കളിൽ കൂടുതലും, രാജ്യത്തിൽ ശക്തമായ സ്വാധീനമുള്ള [[രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക സംഘം|ആർ.എസ്.എസിൽ]] നിന്നും എത്തിയവരാണ്. [[സംഘപരിവാർ]] സംഘടനകളായ [[വിശ്വ ഹിന്ദു പരിഷദ്]], [[സ്വദേശി ജാഗരൺ മഞ്ച്]] തുടങ്ങിയവയായും ബി.ജെ.പി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. == ലോകസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == 1980-ൽ ബി.ജെ.പി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടശേഷം 1984-ലാണ് ആദ്യമായി ലോക്‌സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കുന്നത്. 1984-ൽ രണ്ട് ലോക്സഭാ സീറ്റുകൾ ആണ് ആകെ പാർട്ടി ജയിച്ചത്. 1996-ൽ ആദ്യമായി ബിജെപി ലോക്സഭയിലെ ഏറ്റവും വലിയ കക്ഷിയായി, പക്ഷേ ഗവർമെന്റ് അസ്ഥിരമായിരുന്നു. 1998-ലും 1999-ലും 2024-ലും ബിജെപി തന്നെയായിരുന്നു ഏറ്റവും വലിയ ഒറ്റകക്ഷി. മൂന്ന് തവണയും കൂട്ടുകക്ഷി മന്ത്രിസഭയുണ്ടാക്കി. 2014, 2019 ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ [[ബി.ജെ.പി]] തനിച്ച് ഭൂരിപക്ഷം നേടി. 2024 ലോക്സഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബി.ജെ.പി 240 സീറ്റ് ഒറ്റയ്ക്ക് നേടി. 1991 മുതൽ 1996 വരെയും 2004 മുതൽ 2014 വരെയും ലോക്‌സഭയിലെ മുഖ്യ പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടിയായും പ്രവർത്തിച്ചു. {| class="wikitable sortable " cellpadding="5" |+ ! style="width:5%;"| വർഷം ! style="width:15%;"| സഭ ! style="width:20%;"|നേതാവ് ! style="width:15%;"| ജയിച്ച സീറ്റ് ! style="width:15%;"| സീറ്റിലെ മാറ്റം ! style="width:15%;"| വോട്ടുശതമാനം ! style="width:15%;"| വോട്ടു മാറ്റം ! ഫലം ! class="unsortable" | കുറിപ്പുകൾ |- style="text-align:center;" || [[Indian general election, 1984|1984]] || [[എട്ടാം ലോകസഭ]] |[[ലാൽ കൃഷ്ണ അഡ്വാണി|എൽ.കെ അദ്വാനി]] ||{{Composition bar|2|533|{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}}} || {{increase}} 2 || 7.74 ||&nbsp;– | {{no2|പ്രതിപക്ഷം}} ||{{sfn|Election Commission|1984}} |- style="text-align:center;" || [[Indian general election, 1989|1989]] || [[9 ലോകസഭ]] |[[ലാൽ കൃഷ്ണ അഡ്വാണി|എൽ.കെ അദ്വാനി]] ||{{Composition bar|85|545|{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}}} || {{increase}} 83 || 11.36 || {{increase}} 3.62 | {{partial|[[നാഷണൽ ഫ്രണ്ട്]] [[പുറത്തുനിന്നുപിന്താങ്ങി]] }} ||{{sfn|Election Commission|1989}} |- style="text-align:center;" || [[Indian general election, 1991|1991]] || [[10 ലോകസഭ]] |[[ലാൽ കൃഷ്ണ അഡ്വാണി|എൽ.കെ അദ്വാനി]] ||{{Composition bar|120|545|{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}}} || {{increase}} 35 || 20.11 || {{increase}} 8.75 | {{no2|പ്രതിപക്ഷം}} ||{{sfn|Election Commission|1991}} |- style="text-align:center;" || [[Indian general election, 1996|1996]] || [[11 ലോകസഭ]] |[[അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി|വാജ്പേയി]] ||{{Composition bar|161|545|{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}}} || {{increase}} 41 || 20.29 || {{increase}} 0.18 | {{partial|ഭരണം-പിന്നീട് പ്രതിപക്ഷം}} ||{{sfn|Election Commission|1996}} |- style="text-align:center;" || [[Indian general election, 1998|1998]] || [[12 ലോകസഭ]] |[[അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി|വാജ്പേയി]] ||{{Composition bar|182|545|{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}}} || {{increase}} 21 || 25.59 || {{increase}} 5.30 | {{yes2|ഭരണം}} ||{{sfn|Election Commission|1998}} |- style="text-align:center;" || [[Indian general election, 1999|1999]] || [[13 ലോകസഭ]] |[[അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി|വാജ്പേയി]] ||{{Composition bar|182|545|{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}}} || {{steady}} 0 || 23.75 || {{decrease}} 1.84 | {{yes2|ഭരണം}} ||{{sfn|Election Commission|1999}} |- style="text-align:center;" || [[Indian general election, 2004|2004]] || [[14 ലോകസഭ]] |[[അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി|വാജ്പേയി]] ||{{Composition bar|138|543|{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}}} || {{decrease}} 44 || 22.16 || {{decrease}} 1.69 | {{no2|പ്രതിപക്ഷം}} ||{{sfn|Election Commission|2004}} |- style="text-align:center;" || [[Indian general election, 2009|2009]] || [[15 ലോകസഭ]] |[[ലാൽ കൃഷ്ണ അഡ്വാണി|എൽ.കെ അദ്വാനി]] ||{{Composition bar|116|543|{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}}} || {{decrease}} 22 || 18.80 || {{decrease}} 3.36 | {{no2|പ്രതിപക്ഷം}} ||{{sfn|Election Commission|2009}} |- style="text-align:center;" || [[Indian general election, 2014|2014]] || [[16 ലോകസഭ]] |[[നരേന്ദ്ര മോദി]] ||{{Composition bar|282|543|{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}}} || {{increase}} 166 || 31.34 || {{increase}}12.54 | {{yes2|ഭരണം}} ||{{sfn|Election Commission|2014}} |- style="text-align:center;" || [[Indian general election, 2019|2019]] || [[17 -ലോകസഭ]] |[[നരേന്ദ്ര മോദി]] ||{{Composition bar|303|543| {{Bharatiya Janata Party/meta/color}}}} || {{increase}} 21 || 37.46 || {{increase}}6.12 | {{yes2|ഭരണം}} ||{{sfn|Election Commission|2019}} |- style="text-align:center;" || [[Indian general election, 2024|2024]] || [[18 -ലോകസഭ]] |[[നരേന്ദ്ര മോദി]] ||{{Composition bar|240|543| {{Bharatiya Janata Party/meta/color}}}} || {{decrease}} 63 || 36.56 || {{decrease}}0.90 | {{yes2|ഭരണം}} ||{{sfn|Election Commission|2024}} |- style="text-align:center;" |} == വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ പ്രകടനം == [[File:Ruling Alliances in India.jpg|400px|right]] * [[അരുണാചൽ പ്രദേശ്]] * [[ആസാം]] ( [[ബോഡോലാന്റ് പീപ്പിൾസ് പാർട്ടി]]യോടൊത്ത്) * [[ഗോവ]] (with [[ഗോവ ഫോർവേഡ് പാർട്ടി]] യോടും [[മഹാരാഷ്ട്രവാദി ഗോമന്തക് പാർട്ടി]]യോടും ഒത്ത്) * [[ഗുജറാത്ത്]] * [[ഹരിയാന]] * [[മണിപ്പൂർ]] ( [[നാഗ പീപ്പിൾസ് ഫ്രണ്ട്]], [[നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് പാർട്ടി]] ലോക്ജനശക്തി പാർട്ടി]] എന്നിവയോടൊത്ത്) * [[ത്രിപുര]] ( [[ഇന്ദീജീനസ് പീപ്പിൾസ് ഫ്രണ്ട് ഒഫ് ത്രിപുര]]യും ചേർന്ന്) * [[ഉത്തർ പ്രദേശ്]] ([[അപ്നാദൾ)]] , [[സുഹൽദേവ് ഭാരതീയ സമാജ് പാർട്ടി]] എന്നിവയോടൊത്ത്) * [[ഉത്തരാഖണ്ട്]] * [[ഛത്തീസ്‌ഗഢ്]] * [[മദ്ധ്യപ്രദേശ്]] * [[രാജസ്ഥാൻ]] * [[ഒറീസ]] * [[മഹാരാഷ്ട്ര]] * [[ദില്ലി]] ആറു സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ മറ്റു പാർട്ടികളെ മന്ത്രിസഭയുണ്ടാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.അവ: * [[ബിഹാർ]] ([[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]] ,[[ലോക് ജനശക്തി പാർട്ടി]]) * [[മേഘാലയ]] ( [[നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് പാർട്ടി]] യുനൈറ്റഡ് ഡമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി]] * [[നാഗാലാന്റ്]] ([[നാഷണലിസ്റ്റ് ഡമോക്രാറ്റിൿ പ്രൊഗ്രസീവ് പാർട്ടി]], [നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് പാർട്ടി]] , [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]]) * [[ആന്ധ്രപ്രദേശ്]] ([[തെലുഗുദേശം പാർട്ടി]]) * [[സിക്കിം]] (സിക്കിം ക്രാന്തികാരി മോർച്ച) * [[പോണ്ടിച്ചേരി]] ( [[ആൾ ഇന്ത്യ എൻ ആർ കോൺഗ്ഗ്രസ്]]) ഈ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ മുമ്പ് ബിജെപി ഭരണത്തിലായിരുന്നു: * [[ത്സാർഖണ്ഡ്]] * [[കർണാടക]] * [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്]] ഈ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ബിജെപി ഉൾപ്പെടുന്ന മുന്നണികൾ ഭരിച്ചിട്ടുണ്ട്: * [[ജമ്മു കാശ്മീർ]] ( [[ജമ്മു & കാശ്മീർ പീപ്പിൾസ് ഡമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി]]) * [[പഞ്ചാബ്]] ([[ശിരോമണി അകാലിദൾ]]) * [[തമിഴ്നാട്]] ( [[ആൾ ഇന്ത്യ അണ്ണാ ദ്രാവിഡമുന്നേറ്റകഴകം]]) ഈ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ബിജെപി ഇതുവരെ ഭരണസഭയിലുണ്ടായിട്ടില്ല: * [[കേരളം]] * [[തെളുങ്കാന]] (ആന്ധ്രയുടെ ഭാഗമായിരുന്നപ്പോൾ തെളുഗുദേശവുമൊത്ത് ഭരിച്ചു. [[Andhra Pradesh Reorganisation Act, 2014|bifurcated]].) * [[പശ്ചിമബംഗാൾ]] It also has a regional political alliance in the North-East named as the [[North-East Democratic Alliance]].{{sfn|World Statesman|2014}}<ref name="auto">{{cite web|url=http://thewire.in/2016/05/25/bjp-crafts-north-east-democratic-alliance-to-make-the-region-congress-mukt-38680/|title=BJP Crafts North East Democratic Alliance to Make the Region 'Congress Mukt'|first=Sangeeta Barooah|last=Pisharoty|date=25 May 2016|publisher=|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160526113451/http://thewire.in/2016/05/25/bjp-crafts-north-east-democratic-alliance-to-make-the-region-congress-mukt-38680/|archivedate=26 May 2016|df=dmy-all}}</ref><ref name="hindustantimes.com">{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/india/amit-shah-holds-meeting-with-northeast-cms-forms-alliance/story-YDYLQ6YsImuzZOQ6Zev5MO.html|title=Amit Shah holds meeting with northeast CMs, forms alliance|date=25 May 2016|publisher=|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160526061921/http://www.hindustantimes.com/india/amit-shah-holds-meeting-with-northeast-cms-forms-alliance/story-YDYLQ6YsImuzZOQ6Zev5MO.html|archivedate=26 May 2016|df=dmy-all}}</ref><ref name="ndtv.com">{{cite web|url=http://www.ndtv.com/india-news/hours-after-sonowal-oath-ceremony-bjp-forms-anti-congress-bloc-in-northeast-1409824|title=BJP Acts East With New Anti-Congress Bloc, Puts Himanta Biswa In Charge|publisher=|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160525135628/http://www.ndtv.com/india-news/hours-after-sonowal-oath-ceremony-bjp-forms-anti-congress-bloc-in-northeast-1409824|archivedate=25 May 2016|df=dmy-all}}</ref> === ഇപ്പോഴത്തെ ബിജെപി- എൻ ഡി എ മന്ത്രിസഭകൾ === [[File:BJP CM History 2024.png|400px|right]] {| class="wikitable sortable" cellpadding="1" cellspacing="1" style="border:1px solid black;" |- ! scope="col" style="width:200px;"|സംസ്ഥാനം ! scope="col" style="width:150px;"| ബി.ജെ.പി/NDA govt.എന്നുമുതൽ ! scope="col" style="width:200px;"|മുഖ്യമന്ത്രി ! scope="col" style="width:200px;"|പാർട്ടി ! scope="col" style="width:150px;"|എന്നുമുതൽ ! scope="col" style="width:90px;"|അസംബ്ലിയിലെ സീറ്റുകൾ ! scope="col" class="unsortable" |{{Abbr|Ref(s)|Reference(s)}} |- | style="text-align: center;" | [[ഗുജറാത്ത്]] | style="text-align: center;" | [[List of Chief Ministers of Gujarat|28 ഫെബ്രുവരി 1998]] | style="text-align: center;" | Bhoopendrabhayi Patel | style="text-align: center;" | ബി.ജെ.പി | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | [[Gujarat Legislative Assembly|163/182]] | style="text-align: center;" |{{sfn|Gujarat Legislative Assembly|2015}} |- | style="text-align: center;" | [[നാഗാലാന്റ്]] | style="text-align: center;" | [[List of Chief Ministers of Nagaland|8 മാർച്ച് 2008]] | style="text-align: center;" | [[നെയ്ഫു റിയോ]] | style="text-align: center;" | [[നാഷണലിസ്റ്റ് ഡമോക്രാറ്റിക് പ്രോഗ്രസീവ് പാർട്ടി|NDPP]] | style="text-align: center;" | 7 മാർച്ച് 2018 | style="text-align: center;" | [[Nagaland Legislative Assembly|60/60]] | style="text-align: center;" |{{sfn|ECI Nagaland|2013}} |- | style="text-align: center;" | [[ഗോവ]] | style="text-align: center;" | [[List of Chief Ministers of Goa|6 മാർച്ച് 2012]] | style="text-align: center;" | [[പ്രമോദ് സാവന്ത്]] | style="text-align: center;" | [[ ബി.ജെ.പി]] | style="text-align: center;" | 19 മാർച്ച് 2019 | style="text-align: center;" | [[Goa Legislative Assembly|33/40]] | style="text-align: center;" | <ref>Murari Shetye. "[https://timesofindia.indiatimes.com/india/goa-speaker-pramod-sawant-succeeds-parrikar-as-cm/articleshow/68473049.cms Goa speaker Pramod Sawant succeeds Parrikar as CM]" ''The Times of India''. 19 March 2019.</ref> |- | style="text-align: center;" | [[ഹരിയാന]] | style="text-align: center;" | [[List of Chief Ministers of Haryana|19 ഒക്റ്റോബർ 2014]] | style="text-align: center;" | [[മനോഹർ ലാൽ ഖട്ടാർ]] | style="text-align: center;" | [[ ബി.ജെ.പി]] | style="text-align: center;" | 26 ഒക്റ്റോബർ 2014 | style="text-align: center;" | [[Haryana Legislative Assembly|48/90]] | style="text-align: center;" |{{sfn|ECI Haryana|2014}} |- | style="text-align: center;" | Madhya Pradesh | style="text-align: center;" |2003 | style="text-align: center;" | [[മോഹൻ യാദവ്]] | style="text-align: center;" | BJP | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" |165/230 | style="text-align: center;" |{{sfn|Abhinav Bhatt|2014}} |- | style="text-align: center;" | [[ആസാം]] | style="text-align: center;" | [[List of Chief Ministers of Assam|24 മേയ് 2016]] | style="text-align: center;" | Himantha Biswa Sarma | style="text-align: center;" | [[ ബി.ജെ.പി]] | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | [[Assam Legislative Assembly|84/126]] | style="text-align: center;" | <ref name="auto" /><ref name="hindustantimes.com" /> |- | style="text-align: center;" | Puducherry (UT) | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | N. Rangaswami | style="text-align: center;" | AINRC | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" |16/30 | style="text-align: center;" | <ref name="auto" /><ref name="hindustantimes.com" /> |- | style="text-align: center;" | [[അരുണാചൽ പ്രദേശ്]] | style="text-align: center;" | [[List of Chief Ministers of Arunachal Pradesh|16 സെപ്റ്റംബർ 2016]] | style="text-align: center;" | Pema Khandu | style="text-align: center;" | [[ ബി.ജെ.പി]] | style="text-align: center;" | 16 സെപ്റ്റ്ംബർ 2016 | style="text-align: center;" | [[Arunachal Pradesh Legislative Assembly|59/60]] | style="text-align: center;" | <ref>{{cite news|last=Kashyap|first=Samudra Gupta|date=31 December 2016|url=http://indianexpress.com/article/india/arunachal-gets-full-fledged-bjp-govt-as-pema-khandu-32-others-join-saffron-party-4453088/|work=Indian Express|title=Arunachal gets full-fledged BJP govt as Pema Khandu, 32 others join saffron party|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170101003202/http://indianexpress.com/article/india/arunachal-gets-full-fledged-bjp-govt-as-pema-khandu-32-others-join-saffron-party-4453088/|archivedate=1 January 2017|df=dmy-all}}</ref> |- | style="text-align: center;" | [[മണിപ്പൂർ]] | style="text-align: center;" | [[List of Chief Ministers of Manipur|15 മാർച്ച് 2017]] | style="text-align: center;" | [[എൻ. ബിരൻ സിങ്]] | style="text-align: center;" | [[ ബി.ജെ.പി]] | style="text-align: center;" | 15 മാർച്ച് 2017 | style="text-align: center;" | [[Manipur Legislative Assembly|57/60]] | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/nation/politics/130317/with-32-mlas-support-bjp-to-elect-manipur-leader-today.html|title=With 32 MLAs' support, BJP to elect Manipur leader today|work=Deccan Chronicle|date=13 March 2017|accessdate=29 June 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170317034237/http://www.deccanchronicle.com/nation/politics/130317/with-32-mlas-support-bjp-to-elect-manipur-leader-today.html|archivedate=17 March 2017|df=dmy-all}}</ref> |- | style="text-align: center;" | [[ഉത്തരാഖണ്ട്]] | style="text-align: center;" | [[List of Chief Ministers of Uttarakhand|18 മാർച്ച് 2017]] | style="text-align: center;" | Pushkar Singh Dhami | style="text-align: center;" | [[ ബി.ജെ.പി]] | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" | [[Uttarakhand Legislative Assembly|47/70]] | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/elections/uttarakhand-2017/live-updates-uttarakhand-assembly-elections-results-2017/article17446473.ece|title=BJP decimates Congress in Uttarakhand|work=The Hindu|date=11 March 2017|accessdate=29 June 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180303123921/http://www.thehindu.com/elections/uttarakhand-2017/live-updates-uttarakhand-assembly-elections-results-2017/article17446473.ece|archivedate=3 March 2018|df=dmy-all}}</ref> |- | style="text-align: center;" | [[ഉത്തർ പ്രദേശ്]] | style="text-align: center;" | [[List of Chief Ministers of Uttar Pradesh|19 മാർച്ച് 2017]] | style="text-align: center;" | [[യോഗി ആദിത്യനാഥ്]] | style="text-align: center;" | [[ ബി.ജെ.പി]] | style="text-align: center;" | 19 മാർച്ച് 2017 | style="text-align: center;" | [[Uttar Pradesh Legislative Assembly|273/403]] | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/india/up-elections-2017-poll-results-update-uttar-pradesh-bjp-congress-sp-bsp-narendra-modi-akhilesh-yadav-rahul-gandhi-mayawati-2349573|title=UP Elections 2017 Results- BJP wins three-fourth majority; Mayawati cries foul about EVM, SP stunned|work=Daily News & Analysis|date=11 March 2017|accessdate=29 June 2017|last=Chowdury|first=Arghya Roy|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730205049/http://www.dnaindia.com/india/up-elections-2017-poll-results-update-uttar-pradesh-bjp-congress-sp-bsp-narendra-modi-akhilesh-yadav-rahul-gandhi-mayawati-2349573|archivedate=30 July 2017|df=dmy-all}}</ref> |- | style="text-align: center;" | [[ബിഹാർ]] | style="text-align: center;" | [[List of Chief Ministers of Bihar|27 ജൂലൈ 2017]] | style="text-align: center;" | [[നിതീഷ് കുമാർ]] | style="text-align: center;" | [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]] | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" |134/243 | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" | [[മേഘാലയ]] | style="text-align: center;" | [[List of Chief Ministers of Meghalaya|6 മാർച്ച് 2018]] | style="text-align: center;" | [[കോണ്രാഡ് സാങ്മ]] | style="text-align: center;" | [[നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് പാർട്ടി|NPP]] | style="text-align: center;" | 6 മാർച്ച് 2018 | style="text-align: center;" | [[Meghalaya Legislative Assembly|50/60]] | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" | [[ത്രിപുര]] | style="text-align: center;" | [[List of Chief Ministers of Tripura|8 മാർച്ച് 2018]] | style="text-align: center;" | [[ബിപ്ലവ് കുമാർ ദേവ്|മണിക് സാഹ]] | style="text-align: center;" | [[ ബി.ജെ.പി]] | style="text-align: center;" | 8 മാർച്ച് 2018 | style="text-align: center;" | [[Tripura Legislative Assembly|47/60]] | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |[[രാജസ്ഥാൻ]] | rowspan="2" style="text-align: center;" |17 december 2023 | style="text-align: center;" |[[ഭജൻ ലാൽ ശർമ്മ]] | style="text-align: center;" |[[ ബി.ജെ.പി]] | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" |119/200 | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |[[ഛത്തീസ്ഗഢ്]] | style="text-align: center;" |[[വിഷ്ണു ദേവ് സായ്]] | style="text-align: center;" |[[ ബി.ജെ.പി]] | style="text-align: center;" | | style="text-align: center;" |54/90 | style="text-align: center;" | |- |[[സിക്കിം]] | |Prem Singh Tamang |SKM | |32/32 |} ==ബി.ജെ.പിയുമായി സഹകരിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്ന മുഖ്യ സംഘടനകൾ== *[[ഭാരതീയ യുവമോർച്ച]] (യുവജന പ്രസ്ഥാനം) *[[ഭാരതീയ കിസാൻ മോർച്ച ]] (കർഷക പ്രസ്ഥാനം) *[[ ഭാരതീയ പട്ടികജാതി മോർച്ച ]] (പട്ടികജാതി പ്രസ്ഥാനം) *[[ഭാരതീയ മഹിളാ മോർച്ച]] (വനിതാ പ്രസ്ഥാനം) *[[ഭാരതീയ ന്യൂനപക്ഷ മോർച്ച]] (ന്യൂനപക്ഷ പ്രസ്ഥാനം) ==നയസമീപനങ്ങൾ== [[ഇന്റഗ്രൽ ഹ്യുമാനിസം|ഇന്റഗ്രൽ ഹ്യുമാനിസത്തിന്]] പ്രത്യേക സ്ഥാനം കൽപ്പിച്ച് നൽകിയിട്ട് കൊടുത്തിട്ടുള്ള ബി.ജെ.പിയുടെ ആദർശത്തിൽ ചില വലതുപക്ഷ നിലപാടുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ആധുനികതയും യാഥാസ്ഥിതികത്വവും സ്വദേശവൽക്കരണവും വികേന്ദ്രീകരണവും സാമൂഹിക സംരക്ഷണവും പുരോഗമനവും ഉൾപ്പെടുന്ന നിലപാടുകളാണ് രാജ്യത്തിന്റെ പുരാതന മൂല്യങ്ങളിൽ നിന്നും സംസ്കാരത്തിൽ നിന്നും ബി.ജെ.പി അവതരിപ്പിച്ചത്.<ref name="FP">{{cite web|url=http://www.foreignpolicy.com/articles/2010/04/30/does_india_still_need_a_hindu_nationalist_party|title=Does India Still Need a Hindu Nationalist Party?|work=|publisher=Foreign policy|accessdate=|archive-date=2014-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819001444/http://www.foreignpolicy.com/articles/2010/04/30/does_india_still_need_a_hindu_nationalist_party|url-status=dead}}</ref> തുറന്ന വിപണിലൂടെയും സ്വയം ഉയർച്ചയിലൂടെയുമുള്ള സാമ്പത്തിക വളർച്ചയിലാണ് ബി.ജെ.പി വിശ്വസിക്കുന്നത്. പാർട്ടി ഭരണഘടനയിൽ ഇങ്ങനെ വിശദീകരിക്കുന്നു. ''"അഭിമാനത്തോടെ, രാജ്യത്തിന്റെ പുരാതന സംസ്കാരങ്ങളിൽ നിന്നും മൂല്യങ്ങളിൽ നിന്നും പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് ആധുനികവും പുരോഗമനപരവും ശക്തവുമായ ഒരു രാജ്യം സൃഷ്ട്ടിക്കാൻ പാർട്ടി പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമാണ്. അതിലൂടെ, ലോകരാഷ്ട്രങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ ലോകസമാധാനത്തിനും ക്രമസമാധാനത്തിനും ശ്രദ്ധേയമായ സംഭാവന ചെയ്യുന്ന രാജ്യമായി ഉയർത്തുക. രാജ്യത്തിലെ എല്ലാ ജനാധിപത്യ സംസ്ഥാങ്ങളിലെയും ജനങ്ങൾക്ക്‌ ജാതിയുടെയും വിശ്വാസത്തിന്റെയും രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെയും സാമൂഹികതയുടെയും സമ്പത്തിന്റെയും വത്യാസത്തിൽ അതീതമായി തുല്യമായ അവസരങ്ങളും, വിശ്വാസിക്കാനും പ്രകടിപ്പിക്കാനുമുള്ള അവകാശങ്ങളും ഉറപ്പ് നൽകുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണഘടനയോടുള്ള വിശ്വാസവും പ്രതിബദ്ധതയും പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതോടൊപ്പം [[സോഷ്യലിസം|സോഷ്യലിസവും]] [[മതേതരത്വം|മതേതരത്വവും]] [[ജനാധിപത്യം|ജനാധിപത്യവും]] കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നതിലൂടെ രാജ്യത്തിന്റെ അഖണ്ടത ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു." '' ബി.ജെ.പിയുടെ മറ്റു ലക്ഷ്യങ്ങൾ,<ref>{{Cite web |url=http://www.bjp.org/content/view/2844/428/ |title=Manifesto : Lok Sabha Election 2009 |access-date=2011-05-06 |archive-date=2010-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101225142546/http://www.bjp.org/content/view/2844/428 |url-status=dead }}</ref> *ഭീകരവിരുദ്ധനടപടികൾ<br> കോണ്ഗ്രസ് സർക്കാർ ഇല്ലാതാക്കിയ ഭീകരവിരുദ്ധ സംവിധാനം തിരികെ കൊണ്ടുവരിക. [[പോട്ട (നിയമം)]](POTA) ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമാക്കുകയും ചെയ്തു നിരപരാധികളെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കാതെ ദേശവിരുദ്ധ പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെടുന്നവരെ നിയമത്തിന്റെ മുന്നിൽ കൊണ്ടുവരികയും [[എൻ.ഐ.എ|എൻ.ഐ.എയുടെ]] പ്രവർത്തനം കാര്യക്ഷമമാക്കുകയും ചെയ്യുക. *അതിവേഗ കോടതികൾ<br> [[ഭീകരത|ഭീകരതയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകൾ വേഗം നടത്താൻ പ്രത്യേകം കോടതികൾ ഉണ്ടാക്കുകയും ഇരകളായവർക്ക് നീതി നൽകുകയും ചെയ്യുക. *തിരിച്ചറിയൽ കാർഡ്<br> എല്ലാ പൌരന്മാർക്കും ഐഡിന്റിറ്റി കാർഡുകൾ നിർബന്ധമാക്കുകയും അതിലൂടെ രാജ്യസുരക്ഷ വർധിപ്പിക്കുകയും അനധികൃത കുടിയേറ്റം തടയുകയും ചെയ്യുക. *ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷ<br> [[ദാരിദ്ര്യരേഖ|ദാരിദ്ര്യരേഖക്ക്]] താഴെയുള്ള കുടുംബങ്ങൾക്ക് മാസം, 35 കിലോഗ്രാം അരി, കിലോയ്ക്ക് 2 രൂപാ നിരക്കിൽ കൂപ്പൺ വഴി സർക്കാർ സംവിധാനത്തിലൂടെയും പൊതു വിപണിയിലൂടെയും വിതരണം ചെയ്യുക. *ഊർജ സുരക്ഷ<br> [[ഫോസിൽ]]ഊർജ്ജം ഒഴിച്ചുള്ള പ്രകൃതിക്കനുയോജ്യമായ ഊർജസ്രോതസ്സുകൾക്കായി കൂടുതൽ പുതിയ പദ്ധതികൾ, മുഖ്യമായും വിദ്യു ച്ഛക്തി മേഖലയിൽ നടപ്പിലാക്കുക. 120,000 MW വൈദ്യുതി അടുത്ത അഞ്ചു വർഷത്തിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്ന നടപടി സ്വീകരിക്കുക. *അധിവാസം<br> എല്ലാവര്ക്കും വീട് എന്ന ലക്‌ഷ്യം നടപ്പിലാക്കാനായി എല്ലാ വർഷവും 10 വീടുകൾ നിർമിച്ചു നൽകുക. മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിൽ റോഡ്‌, വൈദ്യുതി, വെള്ളം തുടങ്ങി അവശ്യ-അടിസ്ഥാന സൌകര്യങ്ങൾ ഉറപ്പ് വരുത്തുക. *കൃഷി<br> കാർഷിക ലോണുകൾക്കുള്ള പലിശ 4 ശതമാനത്തിൽ കൂടാതെ നിശ്ചയിക്കുകയും പ്രായമായ അവശകർഷകർക്ക് പെൻഷൻ നൽകുകയും ചെയ്യുക. ജലസേചനത്തിനുള്ള സൌകര്യങ്ങൾ വർധിപ്പിക്കുകയും പ്രാദേശികമായി തൊഴിൽ അവസരങ്ങൾ വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക. *വിദ്യാഭ്യാസം<br> 2002-ലെ ബി.ജെ.പി സഖ്യമായ [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം|എൻ.ഡി.എ]] കൊണ്ടുവന്ന [[സർവശിക്ഷാ അഭയാൻ|സർവശിക്ഷാ അഭയാന്റെ]] വിജയത്തിൽ നിന്നും പാഠം ഉൾക്കൊണ്ട് അതിന്റെ വ്യാപ്തിയും ഗുണവും മെച്ചപ്പെടുത്തി നടപ്പിലാക്കുക. ഉച്ചയൂണ് പദ്ധതിയായി [[അക്ഷയപാത്ര പദ്ധതി]] നടപ്പിലാക്കുകയും സെക്കണ്ടറി വിദ്യാഭ്യാസം വേഗത്തിൽ നടപ്പിലാക്കുകയും പെൺകുട്ടികൾക്കായി പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ കൊടുക്കുകയും ചെയ്യുക. *വകുപ്പ്-370<br> [[ജമ്മു - കാശ്മീർ]] സംസ്ഥാനത്തിലെ ജനങ്ങളെ രാജ്യത്തിന്റെ മുഖ്യധാരയിലേയ്ക്ക് അടുപ്പിക്കുന്നതിന് മാനസികമായ വിഖാതം ഈ വകുപ്പ് സൃഷ്ട്ടിക്കുന്നു എന്ന് വാദിക്കുകയും ഇത് എടുത്തു കളയാൻ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധരാണെന്നും പറയുന്നു. *എല്ലാവര്ക്കും [[ആരോഗ്യം]] സ്വകാര്യ ആശുപത്രികൾക്കും നഴ്സിംഗ് ഹോമുകൾക്കും വേണ്ടി ദേശീയ റെഗുലേറ്ററി അതോറിട്ടി സ്ഥാപിക്കുകയും മൂല്യാധിഷ്ട്ടിത സേവനങ്ങൾ കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ തട്ടിപ്പുകൾ ഒഴിവാക്കുന്ന വിധത്തിൽ ഉറപ്പ് വരുത്തുകയും ചെയ്യുക. സ്വകാര്യ മേഖലയെ സ്വാഗതം ചെയ്യുമ്പോളും ലാഭം കൊതിച്ചു കൊണ്ട് മാത്രമുള്ള ഒന്നാകാൻ പാടില്ല. അസുഖങ്ങളിൽ നിന്നും അകറ്റി നിർത്താനായി എല്ലാവര്ക്കും ശുദ്ധമായ കുടിവെള്ളം പ്രാപ്യമാക്കുകയും അതിനുള്ള ലഭ്യത, മൌലികമായ അവകാശമാണെന്ന് കാണുകയും ചെയ്യുന്നു. *ചെറുസംസ്ഥാനങ്ങൾ<br> ചെറു സംസ്ഥാനങ്ങൾ കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായതിനാൽ [[ഗൂർഖാലാൻഡ്]], [[തെലുംഗാന]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു എന്ന് മാത്രമല്ല, അധികാരത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നപ്പോൾ [[ഝാ‍ർഖണ്ഡ്‌]], [[ഉത്തരാഖണ്ഡ്‌]], [[ഛത്തീസ്ഗഡ്‌]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങൾ രൂപീകരിച്ചു. *ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡ് മത വിശ്വാസ പ്രകാരമുള്ള നിയമങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും തുല്യമായ (സ്ത്രീകളെ ശാക്തീകരിക്കുന്ന) രാജ്യത്തിന്റെ നിയമം മാത്രം പിന്തുടരാൻ അനുശാസിക്കുന്ന ബില്ലിനെ ബിജെപി അനുകൂലിക്കുന്നു. == വിമർശനങ്ങളും വിവാദങ്ങളും == 1992-ലെ [[ബാബരി മസ്ജിദ്‌]] തർക്കമന്ദിരം തകർത്ത സംഭവം<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/2528025.stm Tearing down the Babri Masjid-Eyewitness by Mark Tully</ref> പരസ്യമായി അപലപിച്ച ബി.ജെ.പി. നേതാക്കളെ 'കപട മിതവാദികൾ' എന്നാണ് സംഭവം അന്വേഷിച്ച കമ്മീഷനായ, [[ലിബർഹാൻ കമ്മീഷൺ]] വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=68151 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-05-06 |archive-date=2011-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110122160127/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=68151 |url-status=dead }}</ref> യഥാർഥത്തിൽ ഇവരുടെ പ്രസംഗവും പ്രവൃത്തികളും മന്ദിരം തകർക്കുന്നതിന് സഹായകമായി എന്നും ബി.ജെ.പി. നേതൃത്വം [[സംഘപരിവാർ|സംഘപരിവാറിന്റെ]] ഇച്ഛയ്ക്ക് വിധേയമായി പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു എന്നും കമ്മീഷൻ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. 1999-ലെ [[കാർഗിൽ യുദ്ധം|കാർഗിൽ യുദ്ധത്തിൽ]] മരിച്ച സൈനികർക്കായി ശവപ്പെട്ടി വാങ്ങിയ സംഭവത്തിൽ അഴിമതി ഉണ്ട് എന്നാരോപണം ഉയർന്നിരുന്നു. [[ശവപ്പെട്ടി കുംഭകോണം]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സംഭവത്തിൽ, [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം|എൻ.ഡി.എ]] സർക്കാരിൽ പ്രതിരോധ മന്ത്രിയായിരുന്ന [[ജോർജ് ഫെർണാണ്ടസ്|ജോർജ് ഫെർണാണ്ടസിനെതിരെ]] അന്വേഷണം നടത്തി കുറ്റവിമുക്തനാക്കി.<ref>{{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/fernandes-gets-clean-chit-in-kargil-coffin-scam/99725-3.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-05-06 |archive-date=2012-03-03 |archive-url=https://www.webcitation.org/65tCUpdIM?url=http://ibnlive.in.com/news/fernandes-gets-clean-chit-in-kargil-coffin-scam/99725-3.html |url-status=dead }}</ref> 2002-ൽ [[ഗോധ്ര സംഭവം|ഗോദ്രാ കൂട്ടക്കൊലയെത്തുടർന്ന്]] [[ഗുജറാത്ത്|ഗുജറാത്തിൽ]] മുസ്ലീങ്ങൾക്കെതിരെ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട കലാപത്തിൽ അന്നത്തെ ബി.ജെ.പി മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന [[നരേന്ദ്ര മോദി]] ന്യൂനപക്ഷങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള നടപടികളിൽ മനഃപൂർവം വീഴ്ച വരുത്തി എന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ടു.<ref>http://ibnlive.in.com/news/gujarat-riots-case-vhp-bjp-leaders-surrender/85891-3.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501155803/http://ibnlive.in.com/news/gujarat-riots-case-vhp-bjp-leaders-surrender/85891-3.html |date=2011-05-01 }} Gujarat riots case: VHP, BJP leaders surrender</ref> സംസ്ഥാനത്തെ ഒരു വനിതാമന്ത്രിയായിരുന്ന കൊട്നാനി, ആരോപണത്തെ തുടർന്ന് രാജി വക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>http://www.expressindia.com/latest-news/Maya-Kodnani-resigns-surrenders-before-SIT/439821/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090328213050/http://www.expressindia.com/latest-news/Maya-Kodnani-resigns-surrenders-before-SIT/439821/ |date=2009-03-28 }} Maya Kodnani resigns,surrenders before SIT-Indian express</ref> [[ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ]], അക്രമങ്ങൾ തടയുന്നതിൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ "സമ്പൂർണ്ണ പരാജയം" എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്‌. സുപ്രീം കോടതി മുൻജസ്റ്റീസായ [[നാനാവതി|നാനാവതിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ഈ ആരോപണം അന്വേഷിക്കുകയും പോലീസിന് വീഴ്ച പറ്റിയിട്ടില്ല എന്ന് കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2003/may/18guj.htm</ref> ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ഇപ്പോഴും കേസുകൾ നിലവിലുണ്ട്. 2009-ലെ ലോകസഭാ ഇലക്ഷനിൽ [[ഉത്തർപ്രദേശ്|ഉത്തർപ്രദേശിലെ]] പിലിബിത് മണ്ഡലത്തിലെ ബി.ജെ.പി സ്ഥാനാർഥി [[വരുൺഗാന്ധി]], "മുസ്ലീങ്ങളുടെ കൈവെട്ടും" എന്ന് പ്രസംഗിച്ചുവെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന സംഭവം വിവാദമായിരുന്നു.<ref>http://in.reuters.com/article/topNews/idINIndia-38758620090329 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090401235935/http://in.reuters.com/article/topNews/idINIndia-38758620090329 |date=2009-04-01 }} Varun Gandhi arrested over Muslim hate speech—Reuters India 29th march 2009</ref> 2013 സെപ്റ്റംബരിൽ [[ഉത്തർപ്രദേശ്|ഉത്തർ പ്രദേശിൽ]] കലാപം പടർത്തിയതിനു 4 എം എൽ എ മാർക്കെതിരെ കേസ് എടുത്തിരുന്നു.{{തെളിവ്}} 2016 ഫെബ്രുവരി 29 ന് ആഗ്രയിൽ നടന്ന സംഘപരിവാർ പൊതുയോഗത്തിൽ മുസ്ലിംകളോട് യുദ്ധത്തിനു തയ്യാറെടുക്കാൻ പ്രസംഗകർ ആവശ്യപ്പെട്ടു. യോഗത്തിലെ ബി.ജെപി ആഗ്ര എം.പിയും കേന്ദ്ര മാനവശേഷി സഹമന്ത്രിയുമായ രാം ശങ്കർ കതേരിയയും ഫത്തേപൂർസിക്രി എം.പി ബാബു ലാലും പങ്കെടുത്തിരുന്നു. ഹിന്ദുക്കൾ ശക്തി കാണിച്ചു തരുമെന്ന് മന്ത്രി കതേരിയ ഈ യോഗത്തിൽ പ്രസംഗിക്കുകയുണ്ടായി.<ref>[http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/muslims-warned-of-final-battle-at-sangh-meet-mos-katheria-says-weve-to-show-our-strength/ ഇൻഡ്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്-'AUDIO: Muslims warned of ‘final battle’ at Sangh Parivar meeting, MoS Katheria says ‘we’ve to show our strength’]</ref> <ref>[http://www.mathrubhumi.com/news/india/muslims-warned-of-final-battle-sangh-parivar-malayalam-news-1.897654 മുസ്‌ലിംങ്ങളോട് അവസാന യുദ്ധത്തിന് തയാറെടുക്കാൻ സംഘപരിവാർ -മാതൃഭൂമി 29 ഫെബ്രുവരി 2016]</ref> 2017 മെയ് മാസത്തിൽ ബിജെപി തിരുവനന്തപുരം ജില്ലാ പ്രസിഡന്റ് എസ്. സുരേഷ് നടത്തിയ പ്രസംഗം ഏറെ വിവാദം സൃഷ്ടിച്ചിരുന്നു. <ref>[http://www.manoramaonline.com/news/just-in/2017/05/16/bjp-leader-s-suresh-hate-speech.html BJP Speech]</ref><ref>[http://english.manoramaonline.com/news/kerala/2017/05/16/heads-will-roll-bjp-leader-warns-police.html BJP Speech Kerala]</ref> 2022 മെയ് 27 ന് ടൈംസ് നൗ ചാനൽ സംഘടിപ്പിച്ച ഒരു ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുത്തതുകൊണ്ട് ബിജെപിയുടെ ഔദ്യോഗിക വക്താവായ നുപുർ ശർമ്മ പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദ് നബിയെ കുറിച്ച് മതവികാരം വൃണപ്പെടുത്തുന്നതെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന പ്രസ്ഥാവന നടത്തിയത് വലിയ വിവാദങ്ങൾക്കിടയാക്കി. 2022 ജൂൺ ഒന്നിന് ദൽഹി ബിജെപി വക്താവായ നവീൻ ജിൻഡാൽ പ്രവാചകനെ കുറിച്ച് നടത്തിയ ട്വീറ്റും വിവാദങ്ങൾക്കിടയാക്കി. ഈ പ്രസ്താവനയും ട്വീറ്റും വിവിധ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് കടുത്ത പ്രതിഷേധനങ്ങൾ ഉയർന്നുവരാൻ കാരണമായതിനെ തുടർന്ന് ബിജെപി, നൂപുർ ശർമയെ സസ്‌പെൻഡ് ചെയ്യുകയും നവീൻ ജിൻഡാലിന്റെ പുറത്താക്കുകയും ചെയ്തതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. <ref>https://www.telegraphindia.com/india/bjp-sacrifices-nupur-sharma-naveen-kumar-jindal-over-inflammatory-remarks/cid/1868540</ref><ref>https://www.ndtv.com/india-news/qatar-nupur-sharma-views-of-fringe-elements-says-india-on-bjp-leaders-remarks-on-prophet-3040851</ref><ref>https://www.news18.com/news/politics/bjp-suspends-nupur-sharma-for-remarks-against-prophet-islamic-countries-summon-indian-envoys-key-points-5316433.html</ref><ref>https://www.ndtv.com/india-news/qatar-nupur-sharma-views-of-fringe-elements-says-india-on-bjp-leaders-remarks-on-prophet-3040851</ref> == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist|2}} {{Sangh Parivar}} {{Party-stub|Bharatiya Janata Party}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയകക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അംഗീകൃത ദേശീയ പാർട്ടികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദുത്വം]] [[വർഗ്ഗം:ബി.ജെ.പി.]] [[വർഗ്ഗം:സംഘ പരിവാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ യാഥാസ്ഥിതിക പാർട്ടികൾ]] q1twt5jfm3s2f8c5fg1gmtmc8qswlbk 4 29139 4674355 4668487 2026-10-09T09:28:55Z MediaWiki message delivery 53155 /* Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4674355 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|WP:Embassy}} ''This is the local embassy on the Malayalam Wikipedia. More embassies in other languages may be found at [[meta:Wikimedia Embassy]].'' {{EmbassyHead}} {{BoxTop|Embassy}} {{Embassy Office}} {{Requests}} {{General Help}} {{BoxBottom}} {| class="plainlinks" style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; font-family: arial; padding:5px; font-size: 110%; margin: 1em auto " |'''Welcome''' to the embassy of the Malayalam-language Wikipedia! This page is for discussing Wikipedia-related multilingual coordination. If you have any announcements or questions regarding international issues or the Malayalam Wikipedia, you are invited to post them here .<br /><center>'''[{{fullurl:Wikipedia:Embassy|action=edit&section=new}} Message the embassy]'''</center> <center>You can also contact an administrator ([https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:%E0%B4%B8%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5_%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%BE?username=&groups%5B%5D=sysop&wpFormIdentifier=specialactiveusers find an active one]) on their talk page. </center> <center>To learn how to install fonts to read Malayalam text, please see [[സഹായം:To Read in Malayalam|To Read in Malayalam]]</center> |} {| border="0" cellpadding="2" style="float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ colspan="2" style="margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;"| '''Old discussions''' |- !align="center"|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|Archives]]<br/> |- | * [[വിക്കിപീഡിയ:Embassy/Archive 1|Archive 1]] * [[വിക്കിപീഡിയ:Embassy/Archive 2|Archive 2]] * [[വിക്കിപീഡിയ:Embassy/Archive 3|Archive 3]] |} == Your wiki will be in read only soon == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|മറ്റൊരു ഭാഷയിൽ ഈ സന്ദേശം വായിക്കുക]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ]] അവരുടെ ദ്വിതീയ ഡാറ്റാ സെന്റർ പരീക്ഷിക്കുന്നതായിരിക്കും. ഒരു ദുരന്തം സംഭവിച്ചാൽ വിക്കിപീഡിയക്കും അനുബന്ധ വിക്കികൾക്കും ഓൺലൈനിൽ തുടരുവാൻ സാധിക്കും എന്നത് ഉറപ്പുവരുത്താൻ വേണ്ടിയാണ് ഈ പരീക്ഷണം നടത്തുന്നത്. എല്ലാം പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ, വിക്കിമീഡിയ ടെക്നോളജി വിഭാഗത്തിന് ആസൂത്രിതമായ ഒരു പരിശോധന നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. ഒരു ഡാറ്റാ സെന്ററിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് വിശ്വസനീയമായി മാറാൻ കഴിയുമോ എന്ന് ഈ പരിശോധന തെളിയിക്കും. പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് തയ്യാറെടുക്കുന്നതിനും അപ്രതീക്ഷിതമായി എന്തെങ്കിലും പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടായാൽ പരിഹരിക്കുന്നതിനും നിരവധി ടീമുകൾ ആവശ്യമാണ്. <span class="mw-translate-fuzzy">'''{{#time:j xg|2023-03-01|ml}}''' അവർ എല്ലാ ട്രാഫിക്കും ദ്വിതീയ ഡാറ്റാ സെന്ററിലേക്ക് മാറ്റും.</span> പരീക്ഷണം '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-03-01T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-03-01T14:00}}]''' (7:30 PM IST) ന് ആരംഭിക്കും നിർഭാഗ്യവശാൽ, [[mw:Manual:What is MediaWiki?|മീഡിയവിക്കി]]യിലുള്ള ചില പരിമിതികൾ മൂലം, എല്ലാ തിരുത്തലുകളും ഈ മാറ്റങ്ങളുടെ സമയത്ത് നിർത്തേണ്ടതാണ്. ഈ തടസ്സത്തിന് ഞങ്ങൾ ക്ഷമ ചോദിക്കുന്നു, ഭാവിയിൽ ഇത് കുറയ്ക്കുന്നതിന് ഞങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കും. '''നിങ്ങൾക്ക് ഈ സമയത്ത് എല്ലാ വിക്കികളും വായിക്കാൻ കഴിയും, പക്ഷേ എഡിറ്റുചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.''' *{{#time:l j xg Y|2023-03-01|ml}} നിങ്ങൾക്ക് ഒരു മണിക്കൂർ നേരത്തേക്ക് എഡിറ്റുചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. *ഈ സമയങ്ങളിൽ നിങ്ങൾ എഡിറ്റുചെയ്യാനോ മറ്റോ ശ്രമിക്കുകയാണെങ്കിൽ, നിങ്ങൾക്ക് ഒരു പിശക് സന്ദേശം കാണാം. ഈ മിനിറ്റുകളിൽ ഒരു എഡിറ്റുകളും നഷ്‌ടപ്പെടില്ലെന്ന് ഞങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഞങ്ങൾക്ക് ഇത് ഉറപ്പ് നൽകാൻ കഴിയില്ല. നിങ്ങൾക്ക്‌ പിഴവ് സന്ദേശം ലഭിച്ചാൽ എല്ലാം പഴയത് പോലാകുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കുക. അതിനു ശേഷം നിങ്ങളുടെ എഡിറ്റുകൾ സേവ് ചെയ്യുവാൻ കഴിയും. പക്ഷേ, നിങ്ങളുടെ മാറ്റങ്ങളുടെ ഒരു പകർപ്പ് ആദ്യം നിർമ്മിക്കാൻ ഞങ്ങൾ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു. ''മറ്റു ഫലങ്ങൾ'': *പശ്ചാത്തല പ്രവർത്തനങ്ങൾ മന്ദഗതിയിലാകും, ചിലത് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടാം. ചുവന്ന ലിങ്കുകൾ സാധാരണപോലെ അപ്‌ഡേറ്റ് ചെയ്യപ്പെടില്ല. നിങ്ങൾ മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ഇതിനകം ലിങ്ക് ചെയ്തിട്ടുള്ള ഒരു ലേഖനം സൃഷ്ടിക്കുകയാണെങ്കിൽ, സാധാരണയുള്ളതിനേക്കാളും നേരം ആ കണ്ണി ചുവന്നുകിടക്കും. ദീർഘകാലമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ചില സ്ക്രിപ്റ്റുകൾ നിർത്തേണ്ടിവരും. * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">We expect the code deployments to happen as any other week.</span> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.</span> ആവശ്യമെങ്കിൽ ഈ പ്രോജക്റ്റ് മാറ്റിവച്ചേക്കാം. ഇതിന്റെ ഷെഡ്യൂൾ [[wikitech:Switch_Datacenter|wikitech.wikimedia.org]]ൽ ലഭ്യമാണ്. എന്തെങ്കിലും മാറ്റമുണ്ടെങ്കിൽ ഷെഡ്യൂളിൽ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതായിരിക്കും. ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഇനിയും അറിയിപ്പുകൾ ഉണ്ടാവും. ഈ പ്രവർത്തനം നടക്കുന്നതിന് 30 മിനിറ്റ് മുമ്പ് എല്ലാ വിക്കികളിലും ഒരു ബാനർ പ്രദർശിപ്പിക്കും. '''ദയവു ചെയ്തു ഈ വിവരം നിങ്ങളുടെ സമൂഹത്തെ അറിയിക്കുക.'''</div><section end="server-switch"/> <span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])</span> 21:20, 27 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=24390465 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023: We are back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:UCDM 2023 promo.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|Ministry of Foreign Affairs of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the third edition of writing challenge "'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from 1st until 31st March 2023. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023/Prizes|prizes]].<br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[m:CentralNotice/Request/UCDM 2023|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! </div> [[m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]]) 07:58, 1 March 2023 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=23942484 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikimania 2023 Welcoming Program Submissions</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="wikimania-program-submissions"/>[[File:Wikimedia_Singapore_Logo.svg|right|frameless]]Do you want to host an in-person or virtual session at Wikimania 2023? Maybe a hands-on workshop, a lively discussion, a fun performance, a catchy poster, or a memorable lightning talk? [[wmania:Special:MyLanguage/2023:Program/Submissions|'''Submissions are open until March 28''']]. The event will have dedicated hybrid blocks, so virtual submissions and pre-recorded content are also welcome. If you have any questions, please join us at an upcoming conversation on March 12 or 19, or reach out by email at wikimania@wikimedia.org or on Telegram. More information on-wiki.<section end="wikimania-program-submissions"/> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=24390465 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:CKoerner (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Seeking volunteers for the next step in the Universal Code of Conduct process</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Nominations/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Nominations/Announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello, As follow-up to [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/IOMVS7W75ZYMABQGOQ2QH2JAURC3CHGH/ the message about the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines] by Wikimedia Foundation Board of Trustees Vice Chair, Shani Evenstein Sigalov, I am reaching out about the next steps. I want to bring your attention to the next stage of the Universal Code of Conduct process, which is forming a building committee for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C). I invite community members with experience and deep interest in community health and governance to nominate themselves to be part of the U4C building committee, which needs people who are: * Community members in good standing * Knowledgeable about movement community processes, such as, but not limited to, policy drafting, participatory decision making, and application of existing rules and policies on Wikimedia projects * Aware and appreciative of the diversity of the movement, such as, but not limited to, languages spoken, identity, geography, and project type * Committed to participate for the entire U4C Building Committee period from mid-May - December 2023 * Comfortable with engaging in difficult, but productive conversations * Confidently able to communicate in English The Building Committee shall consist of volunteer community members, affiliate board or staff, and Wikimedia Foundation staff. The Universal Code of Conduct has been a process strengthened by the skills and knowledge of the community and I look forward to what the U4C Building Committee creates. If you are interested in joining the Building Committee, please either [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee/Nominations|sign up on the Meta-Wiki page]], or contact ucocproject[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org by May 12, 2023. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee|Read more on Meta-Wiki]]'''. Best regards,<br /><section end="announcement-content" /> </div> [[User:Xeno (WMF)|Xeno (WMF)]] 19:00, 26 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=24941045 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Xeno (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Selection of the U4C Building Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> The next stage in the Universal Code of Conduct process is establishing a Building Committee to create the charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C). The Building Committee has been selected. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee|Read about the members and the work ahead on Meta-wiki]].<section end="announcement-content" /> </div> -- [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Project|UCoC Project Team]], 04:20, 27 മേയ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25018085 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == A new entry point available in Malayalam Wikipedia == {{int:Hello}} Malayalam Wikipedians! Apologies as this message is not in your language, {{int:Please help translate}} to your language. The WMF Language team has introduced a new entry point called "Contribute" to your Wikipedia. The [[:bn:বিশেষ:Contribute|Contribute]] entry point is based on collaborative work with other Product teams on [[mw:Edit_Discovery|Edit discovery]]. The Product teams evaluated different paths people took to contribute to the Wikimedia project and located a persistent and constant place where contributors (both old and new) could discover and understand how to contribute and improve any content in Wikipedia. So, you can access the Content and Section translation tool from a desktop or mobile device with ease, without a link from your Wikipedia account. To access the new entry point, just login into your account, click on the User drop-down menu and choose the Contribute icon, which takes you to another menu where you will find a self-guided description of what you can do to contribute content, as shown in the image below. An option to “view contributions” is also available to access the list of your contributions. [[പ്രമാണം:Mobile_contribute_menu_(detailed).png|പകരം=Mobile contribute menu (detailed)|വലത്ത്‌|670x670ബിന്ദു]] [[പ്രമാണം:Mobile_Contribute_Page.png|Mobile Contribute Page]] This entry point is designed to be a central point to discover contribution tools. Currently, a limited number of options are provided, but different MediaWiki extensions can add more options to expand the list. This is also a new infrastructure, so there may be some issues to fix (such as [[phab:T336838|issues on mobile]] and [[phab:T337366|with some skins]]) and other ideas to improve. Since this is a new feature in active development, issues are expected to be resolved soon.   We have made this feature available in your Wikipedia and four others (Albanian, Bangla, Mongolian, Tagalog) because we want your community to use this entry point and [[mw:Talk:Edit_Discovery|provide feedback]] to help us improve its discoverability and iterate in other Wikipedias. We [[mw:Content_translation/Section_translation#Boost_initiative:_communities_with_potential_to_grow_with_translation|chose your Wikipedia]] to be the first to have it because of your valuable contributions to bridging the knowledge gap using the Content and Section translation tool and your previous involvement in testing some of our tools. We look forward to your valuable feedback soon. Thank you! [[ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:UOzurumba (WMF)|സംവാദം]]) 15:34, 30 മേയ് 2023 (UTC) On behalf of the WMF Language team. == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Announcing the new Elections Committee members</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello there, We are glad to announce [[listarchive:list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/4TALOUFPAP2VDBR27GKRVOP7IGQYU3DB/|the new members and advisors of the Elections Committee]]. The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections_committee|Elections Committee]] assists with the design and implementation of the process to select Community- and Affiliate-Selected trustees for the Wikimedia Foundation Board of Trustees. After an open nomination process, the strongest candidates spoke with the Board and four candidates were asked to join the Elections Committee. Four other candidates were asked to participate as advisors. Thank you to all the community members who submitted their names for consideration. We look forward to working with the Elections Committee in the near future. On behalf of the Wikimedia Foundation Board of Trustees,<br /><section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:00, 28 ജൂൺ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25018085 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == MinT Machine Translation added to your Wikipedia == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:Hello}}! Apologies as this message is not in your language, {{int:Please help translate}} to your language. The WMF Language team has added another machine translation (MT) system for [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation Content Translation] in your Wikipedia called MinT; you can use [https://www.mediawiki.org/wiki/Content_translation/Machine_Translation/MinT MinT machine translation] when translating Wikipedia articles using the Content and Section Translation tool. The WMF Language team provides the MinT service. It is hosted in the Wikimedia Foundation Infrastructure with [https://en.wikipedia.org/wiki/Neural_machine_translation neural machine translation] models that other organizations have released with an open-source license. MinT integrates translation based on [https://ai.facebook.com/research/no-language-left-behind/ NLLB-200], [https://opus.nlpl.eu/ OpusMT] and [https://ai4bharat.iitm.ac.in/indic-trans2 IndicTrans2] which is the model MinT is using in your Wikipedia. This MT is set as optional in your Wikipedia. Still, you can choose not to use it by selecting "Start with empty paragraph" from the "Initial Translation" dropdown menu. Since MinT is hosted in the WMF Infrastructure and the models are open source, it adheres to Wikipedia's policies about attribution of rights, your privacy as a user and brand representation. You can find more information about the MinT Machine translation and the models on [https://www.mediawiki.org/wiki/Content%20translation/Machine%20Translation/MinT this page]. Please note that the use of the MinT MT is not compulsory. However, we would want your community to: *use it to improve the quality of the Machine Translation service *[https://www.mediawiki.org/wiki/Talk:Content_translation provide feedback] about the service and its quality, and the service you prefer as default for your Wikipedia. We trust that introducing this MT is a good support to the Content Translation tool. Thank you! </div> [[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[User talk:UOzurumba (WMF)|സംവാദം]]) 08:05, 3 ജൂലൈ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=UOzurumba_(WMF)/sandbox_MinT_announcement_list_1&oldid=25253951 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Review the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Announcement - Review|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Announcement - Review}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello all, I am pleased to share the next step in the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] work. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) draft charter]] is now ready for your review. The [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Enforcement Guidelines]] require a [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines#4.5_U4C_Building_Committee|Building Committee]] form to draft a charter that outlines procedures and details for a global committee to be called the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines#4._UCoC_Coordinating_Committee_(U4C)|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Over the past few months, the U4C Building Committee worked together as a group to discuss and draft the U4C charter. The U4C Building Committee welcomes feedback about the draft charter now through 22 September 2023. After that date, the U4C Building Committee will revise the charter as needed and a community vote will open shortly afterward. Join the conversation during the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee#Conversation hours|conversation hours]] or on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Meta-wiki]]. Best,<br /><section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]], on behalf of the U4C Building Committee, 15:35, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25392152 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">== Opportunities open for the Affiliations Committee, Ombuds commission, and the Case Review Committee ==</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> <div style="margin:.2em 0 .5em;margin-{{#switch:{{PAGELANGUAGE}}|ar|arc|ary|arz|azb|bcc|bgn|ckb|bqi|dv|fa|fa-af|glk|ha-arab|he|kk-arab|kk-cn|ks|ku-arab|ms-arab|mzn|pnb|prd|ps|sd|ug|ur|ydd|yi=right|left}}:3ex;"> [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|''You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.'']] ''<span class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</span>''</div> Hi everyone! The [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee]] (AffCom), [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Ombuds commission]] (OC), and the [[m:Special:MyLanguage/Trust_and_Safety/Case_Review_Committee|Case Review Committee]] (CRC) are looking for new members. These volunteer groups provide important structural and oversight support for the community and movement. People are encouraged to nominate themselves or encourage others they feel would contribute to these groups to apply. There is more information about the roles of the groups, the skills needed, and the opportunity to apply on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments|'''Meta-wiki page''']]. On behalf of the Committee Support team,<br /><section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ~ [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 16:41, 9 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25570445 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Review and comment on the 2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection rules package</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Dear all, Please review and comment on the Wikimedia Foundation Board of Trustees selection rules package from now until 29 October 2023. The selection rules package was based on older versions by the Elections Committee and will be used in the 2024 Board of Trustees selection. Providing your comments now will help them provide a smoother, better Board selection process. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|More on the Meta-wiki page]]. Best, Katie Chan <br> Chair of the Elections Committee<br /><section end="announcement-content" /> </div> 01:13, 17 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25570445 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Coming soon: Reference Previews</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="ReferencePreviewsDefault"/> [[File:Example_of_a_Reference_Preview.png|right|300px]] A new feature is coming to your wiki soon: Reference Previews are popups for references. Such popups have existed on wikis as local gadgets for many years. Now there is a central solution, available on all wikis, and consistent with the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]]. Reference Previews will be visible to everyone, including readers. If you don’t want to see them, [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|you can opt out]]. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews unless you disable the gadget. Reference Previews have been a beta feature on many wikis since 2019, and a default feature on some since 2021. Deployment is planned for November 22. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Help page]] * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Project page with more information (in English)]]. * Feedback is welcome [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|on this talk page]]. -- For [[m:WMDE Technical Wishes|Wikimedia Deutschland’s Technical Wishes]] team,<section end="ReferencePreviewsDefault"/></div> [[m:User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]], 13:11, 15 നവംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=25866958 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">(New) Feature on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]]: Adding geopoints via QID</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="Body"/>Since September 2022, it is possible to create geopoints using a QID. Many wiki contributors have asked for this feature, but it is not being used much. Therefore, we would like to remind you about it. More information can be found on the [[M:WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Geopoints via QID|project page]]. If you have any comments, please let us know on the [[M:Talk:WMDE Technical Wishes/Geoinformation/Geopoints via QID|talk page]]. – Best regards, the team of Technical Wishes at Wikimedia Deutschland <section end="Body"/> </div> [[M:User:Thereza Mengs (WMDE)|Thereza Mengs (WMDE)]] 12:31, 13 ഡിസംബർ 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=25955829 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> ==Making MinT a default Machine Translation for your Wikipedia== {{int:Hello}} Malayalam Wikipedians! Apologies as this message is not in your native language, {{int:please-translate}}. The [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Language%20engineering WMF Language team] wants to make [https://www.mediawiki.org/wiki/MinT MinT] the default machine translation support in Malayalam Wikipedia [https://www.mediawiki.org/wiki/Content%20translation Content Translation]. MinT uses the [https://ai4bharat.iitm.ac.in/indic-trans2/ IndicTrans2] machine translation model, which recently has a new version. Our proposal to set MinT as the default machine translation service in this Wikipedia will expose contributors to open source service by default and allow them to switch to other services if they prefer those services. Contributors can decide to switch to another translation service that is not default if they prefer the service, which will be helpful in analysing user preferences in the future. The WMF Language team is requesting feedback from members of this community in this thread if making the MinT the default translation service is okay in Malayalam Wikipedia. If there are no objections to the above proposal. In that case, MinT will become the default machine translation in this Wikipedia by the end of January 2024. Thank you for your feedback. [[ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:UOzurumba (WMF)|സംവാദം]]) 21:51, 9 ജനുവരി 2024 (UTC) On behalf of the WMF Language team. == Reusing references: Can we look over your shoulder? == ''Apologies for writing in English.'' The Technical Wishes team at Wikimedia Deutschland is planning to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. For our research, we are looking for wiki contributors willing to show us how they are interacting with references. * The format will be a 1-hour video call, where you would share your screen. [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ More information here]. * Interviews can be conducted in English, German or Dutch. * [[mw:WMDE_Engineering/Participate_in_UX_Activities#Compensation|Compensation is available]]. * Sessions will be held in January and February. * [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ Sign up here if you are interested.] * Please note that we probably won’t be able to have sessions with everyone who is interested. Our UX researcher will try to create a good balance of wiki contributors, e.g. in terms of wiki experience, tech experience, editing preferences, gender, disability and more. If you’re a fit, she will reach out to you to schedule an appointment. We’re looking forward to seeing you, [[m:User:Thereza Mengs (WMDE)| Thereza Mengs (WMDE)]] <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=25956752 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Looking for your Input: Invitation to interview on using Wikidata in other projects == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''Note: Apologies for cross-posting and sending in English.'' Hello, the '''[[m:WD4WMP|Wikidata for Wikimedia Projects]]''' team at Wikimedia Deutschland would like to hear about your experiences using Wikidata in the sibling projects. If you are interested in sharing your opinion and insights, please consider signing up for an interview with us in this '''[https://wikimedia.sslsurvey.de/Wikidata-for-Wikimedia-Interviews Registration form]'''.<br> ''Currently, we are only able to conduct interviews in English.'' The front page of the form has more details about what the conversation will be like, including how we would '''compensate''' you for your time. For more information, visit our ''[[m:WD4WMP/AddIssue|project issue page]]'' where you can also share your experiences in written form, without an interview.<br>We look forward to speaking with you, [[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[m:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]]) 08:53, 5 January 2024 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WD4WMP/ScreenerInvite2&oldid=26048136 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Feminism and Folklore 2024 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition from February 1, 2024, to March 31, 2024 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2024|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 07:26, 18 ജനുവരി 2024 (UTC) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore 2024]]''' an international photography contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2024 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2024|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' -- [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 07:26, 18 ജനുവരി 2024 (UTC) </div></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=23942484 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Global ban proposal for Slowking4 == Hello. This is to notify the community that there is an ongoing global ban proposal for [[User:Slowking4]] who has been active on this wiki. You are invited to participate at [[m:Requests for comment/Global ban for Slowking4 (2)]]. [[ഉപയോക്താവ്:Seawolf35|Seawolf35]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Seawolf35|സംവാദം]]) 13:02, 15 മാർച്ച് 2024 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through May 9, 2024. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 20:21, 25 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Sign up for the language community meeting on May 31st, 16:00 UTC</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message"/>Hello all, The next language community meeting is scheduled in a few weeks - May 31st at 16:00 UTC. If you're interested, you can [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Wikimedia_Language_engineering/Community_meetings#31_May_2024 sign up on this wiki page]. This is a participant-driven meeting, where we share language-specific updates related to various projects, collectively discuss technical issues related to language wikis, and work together to find possible solutions. For example, in the last meeting, the topics included the machine translation service (MinT) and the languages and models it currently supports, localization efforts from the Kiwix team, and technical challenges with numerical sorting in files used on Bengali Wikisource. Do you have any ideas for topics to share technical updates related to your project? Any problems that you would like to bring for discussion during the meeting? Do you need interpretation support from English to another language? Please reach out to me at ssethi(__AT__)wikimedia.org and [[etherpad:p/language-community-meeting-may-2024|add agenda items to the document here]]. We look forward to your participation! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:22, 14 മേയ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:SSethi (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Feedback invited on Procedure for Sibling Project Lifecycle</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' [[File:Sibling Project Lifecycle Conversation 3.png|150px|right|link=:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle]] Dear community members, The [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee]] (CAC) of the [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] invites you to give feedback on a '''[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle|draft Procedure for Sibling Project Lifecycle]]'''. This draft Procedure outlines proposed steps and requirements for opening and closing Wikimedia Sibling Projects, and aims to ensure any newly approved projects are set up for success. This is separate from the procedures for opening or closing language versions of projects, which is handled by the [[:m:Special:MyLanguage/Language committee|Language Committee]] or [[m:Special:MyLanguage/Closing_projects_policy|closing projects policy]]. You can find the details on [[:m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle#Review|this page]], as well as the ways to give your feedback from today until the end of the day on '''June 23, 2024''', anywhere on Earth. You can also share information about this with the interested project communities you work with or support, and you can also help us translate the procedure into more languages, so people can join the discussions in their own language. On behalf of the CAC,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:25, 22 മേയ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Announcing the first Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello, The scrutineers have finished reviewing the vote results. We are following up with the results of the first [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) election]]. We are pleased to announce the following individuals as regional members of the U4C, who will fulfill a two-year term: * North America (USA and Canada) ** – * Northern and Western Europe ** [[m:Special:MyLanguage/User:Ghilt|Ghilt]] * Latin America and Caribbean ** – * Central and East Europe (CEE) ** — * Sub-Saharan Africa ** – * Middle East and North Africa ** [[m:Special:MyLanguage/User:Ibrahim.ID|Ibrahim.ID]] * East, South East Asia and Pacific (ESEAP) ** [[m:Special:MyLanguage/User:0xDeadbeef|0xDeadbeef]] * South Asia ** – The following individuals are elected to be community-at-large members of the U4C, fulfilling a one-year term: * [[m:Special:MyLanguage/User:Barkeep49|Barkeep49]] * [[m:Special:MyLanguage/User:Superpes15|Superpes15]] * [[m:Special:MyLanguage/User:Civvì|Civvì]] * [[m:Special:MyLanguage/User:Luke081515|Luke081515]] * – * – * – * – Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community. Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. Follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-wiki]]. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:15, 3 ജൂൺ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The final text of the Wikimedia Movement Charter is now on Meta</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hi everyone, The final text of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] is now up on Meta in more than 20 languages for your reading. '''What is the Wikimedia Movement Charter?''' The Wikimedia Movement Charter is a proposed document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance. '''Join the Wikimedia Movement Charter “Launch Party”''' Join the [[m:Special:MyLanguage/Event:Movement Charter Launch Party|“Launch Party”]] on '''June 20, 2024''' at '''14.00-15.00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1718892000 your local time]). During this call, we will celebrate the release of the final Charter and present the content of the Charter. Join and learn about the Charter before casting your vote. '''Movement Charter ratification vote''' Voting will commence on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC.''' You can read more about the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voting process, eligibility criteria, and other details]] on Meta. If you have any questions, please leave a comment on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter|Meta talk page]] or email the MCDC at [mailto:mcdc@wikimedia.org mcdc@wikimedia.org]. On behalf of the MCDC,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:44, 11 ജൂൺ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is now open – cast your vote</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello everyone, The voting to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|'''Wikimedia Movement Charter''']] is now open. The Wikimedia Movement Charter is a document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance. The final version of the Wikimedia Movement Charter is [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|available on Meta in different languages]] and attached [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikimedia_Movement_Charter_(June_2024).pdf here in PDF format] for your reading. Voting commenced on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC'''. Please read more on the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voter information and eligibility details]]. After reading the Charter, please [[Special:SecurePoll/vote/398|'''vote here''']] and share this note further. If you have any questions about the ratification vote, please contact the Charter Electoral Commission at [mailto:cec@wikimedia.org '''cec@wikimedia.org''']. On behalf of the CEC,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 10:51, 25 ജൂൺ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is ending soon</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello everyone, This is a kind reminder that the voting period to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] will be closed on '''July 9, 2024''', at '''23:59 UTC'''. If you have not voted yet, please vote [[m:Special:SecurePoll/vote/398|on SecurePoll]]. On behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Ratification/Voting#Electoral_Commission|Charter Electoral Commission]],<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 03:45, 8 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">U4C Special Election - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, A special election has been called to fill additional vacancies on the U4C. The call for candidates phase is open from now through July 19, 2024. The [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the [[:foundation:Wikimedia Foundation Universal Code of Conduct|UCoC]]. Community members are invited to submit their applications in the special election for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please review the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|U4C Charter]]. In this special election, according to [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#2. Elections and Terms|chapter 2 of the U4C charter]], there are 9 seats available on the U4C: '''four''' community-at-large seats and '''five''' regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement. [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#5. Glossary|No more than two members of the U4C can be elected from the same home wiki]]. Therefore, candidates must not have English Wikipedia, German Wikipedia, or Italian Wikipedia as their home wiki. Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Meta-wiki]]. In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:03, 10 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikimedia Movement Charter ratification voting results</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello everyone, After carefully tallying both individual and affiliate votes, the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting#Electoral Commission|Charter Electoral Commission]] is pleased to announce the final results of the Wikimedia Movement Charter voting.   As [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter#Thank you for your participation in the Movement Charter ratification vote!|communicated]] by the Charter Electoral Commission, we reached the quorum for both Affiliate and individual votes by the time the vote closed on '''July 9, 23:59 UTC'''. We thank all 2,451 individuals and 129 Affiliate representatives who voted in the ratification process. Your votes and comments are invaluable for the future steps in Movement Strategy. The final results of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] ratification voting held between 25 June and 9 July 2024 are as follows: '''Individual vote:''' Out of 2,451 individuals who voted as of July 9 23:59 (UTC), 2,446 have been accepted as valid votes. Among these, '''1,710''' voted “yes”; '''623''' voted “no”; and '''113''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 73.30% voted to approve the Charter (1710/2333), while 26.70% voted to reject the Charter (623/2333). '''Affiliates vote:''' Out of 129 Affiliates designated voters who voted as of July 9 23:59 (UTC), 129 votes are confirmed as valid votes. Among these, '''93''' voted “yes”; '''18''' voted “no”; and '''18''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 83.78% voted to approve the Charter (93/111), while 16.22% voted to reject the Charter (18/111). '''Board of Trustees of the Wikimedia Foundation:''' The Wikimedia Foundation Board of Trustees voted '''not to ratify''' the proposed Charter during their special Board meeting on July 8, 2024. The Chair of the Wikimedia Foundation Board of Trustees, Nataliia Tymkiv, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/Board_resolution_and_vote_on_the_proposed_Movement_Charter|shared the result of the vote, the resolution, meeting minutes and proposed next steps]].   With this, the Wikimedia Movement Charter in its current revision is '''not ratified'''. We thank you for your participation in this important moment in our movement’s governance. The Charter Electoral Commission, [[m:User:Abhinav619|Abhinav619]], [[m:User:Borschts|Borschts]], [[m:User:Iwuala Lucy|Iwuala Lucy]], [[m:User:Tochiprecious|Tochiprecious]], [[m:User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]]<section end="announcement-content" /> </div> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:52, 18 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Vote now to fill vacancies of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through '''August 10, 2024'''. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:47, 27 ജൂലൈ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder! Vote closing soon to fill vacancies of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, The voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is closing soon. It is open through 10 August 2024. Read the information on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024_Special_Election#Voting|the voting page on Meta-wiki to learn more about voting and voter eligibility]]. If you are eligible to vote and have not voted in this special election, it is important that you vote now. '''Why should you vote?''' The U4C is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community input into the committee membership is critical to the success of the UCoC. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 15:30, 6 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Coming soon: A new sub-referencing feature – try it!</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Sub-referencing"/> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|{{#ifeq:{{#dir}}|ltr|right|left}}|400px]] Hello. For many years, community members have requested an easy way to re-use references with different details. Now, a MediaWiki solution is coming: The new sub-referencing feature will work for wikitext and Visual Editor and will enhance the existing reference system. You can continue to use different ways of referencing, but you will probably encounter sub-references in articles written by other users. More information on [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|the project page]]. '''We want your feedback''' to make sure this feature works well for you: * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|Please try]] the current state of development on beta wiki and [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|let us know what you think]]. * [[m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Sign-up|Sign up here]] to get updates and/or invites to participate in user research activities. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team is planning to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We will reach out to creators/maintainers of tools and templates related to references beforehand. Please help us spread the message. --[[m:User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[m:User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]]) 10:36, 19 August 2024 (UTC) <section end="Sub-referencing"/> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=27309345 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johannes Richter (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Sign up for the language community meeting on August 30th, 15:00 UTC == Hi all, The next language community meeting is scheduled in a few weeks—on August 30th at 15:00 UTC. If you're interested in joining, you can [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#30_August_2024 sign up on this wiki page]. This participant-driven meeting will focus on sharing language-specific updates related to various projects, discussing technical issues related to language wikis, and working together to find possible solutions. For example, in the last meeting, topics included the Language Converter, the state of language research, updates on the Incubator conversations, and technical challenges around external links not working with special characters on Bengali sites. Do you have any ideas for topics to share technical updates or discuss challenges? Please add agenda items to the document [https://etherpad.wikimedia.org/p/language-community-meeting-aug-2024 here] and reach out to ssethi(__AT__)wikimedia.org. We look forward to your participation! [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 23:19, 22 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:SSethi (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Announcing the Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/board-elections@lists.wikimedia.org/thread/OKCCN2CANIH2K7DXJOL2GPVDFWL27R7C/ Original message at wikimedia-l]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, The scrutineers have finished reviewing the vote and the [[m:Special:MyLanguage/Elections Committee|Elections Committee]] have certified the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Results|results]] for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) special election]]. I am pleased to announce the following individual as regional members of the U4C, who will fulfill a term until 15 June 2026: * North America (USA and Canada) ** Ajraddatz The following seats were not filled during this special election: * Latin America and Caribbean * Central and East Europe (CEE) * Sub-Saharan Africa * South Asia * The four remaining Community-At-Large seats Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community. Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. You can follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-Wiki]]. On behalf of the U4C and the Elections Committee,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 14:06, 2 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: Vote for the 2024 Board of Trustees!</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Board of Trustees election]] is now open. There are twelve (12) candidates running for four (4) seats on the Board. Learn more about the candidates by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Candidates|reading their statements]] and their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Questions_for_candidates|answers to community questions]]. When you are ready, go to the [[Special:SecurePoll/vote/400|SecurePoll]] voting page to vote. '''The vote is open from September 3rd at 00:00 UTC to September 17th at 23:59 UTC'''. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Voter_eligibility_guidelines|voter eligibility page]]. Best regards, The Elections Committee and Board Selection Working Group<section end="announcement-content" /> </div> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:14, 3 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == 'Wikidata item' link is moving. Find out where... == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"><i>Apologies for cross-posting in English. Please consider translating this message.</i>{{tracked|T66315}} Hello everyone, a small change will soon be coming to the user-interface of your Wikimedia project. The [[d:Q16222597|Wikidata item]] [[w:|sitelink]] currently found under the <span style="color: #54595d;"><u>''General''</u></span> section of the '''Tools''' sidebar menu will move into the <span style="color: #54595d;"><u>''In Other Projects''</u></span> section. We would like the Wiki communities feedback so please let us know or ask questions on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Discussion page]] before we enable the change which can take place October 4 2024, circa 15:00 UTC+2. More information can be found on [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|the project page]].<br><br>We welcome your feedback and questions.<br> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:58, 27 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27524260 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Preliminary results of the 2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, Thank you to everyone who participated in the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees election]]. Close to 6000 community members from more than 180 wiki projects have voted. The following four candidates were the most voted: # [[User:Kritzolina|Christel Steigenberger]] # [[User:Nadzik|Maciej Artur Nadzikiewicz]] # [[User:Victoria|Victoria Doronina]] # [[User:Laurentius|Lorenzo Losa]] While these candidates have been ranked through the vote, they still need to be appointed to the Board of Trustees. They need to pass a successful background check and meet the qualifications outlined in the Bylaws. New trustees will be appointed at the next Board meeting in December 2024. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Results|Learn more about the results on Meta-Wiki.]] Best regards, The Elections Committee and Board Selection Working Group <section end="announcement-content" /> </div> [[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]] 08:25, 14 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:MPossoupe (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on 16 October 2024. Applications for the Affiliations Committee close on 18 November 2024, and applications for the Ombuds commission and the Case Review Committee close on 2 December 2024. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation/Legal/Committee_appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email [mailto:cst@wikimedia.org cst@wikimedia.org] with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:08, 16 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27601062 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == 'Wikidata item' link is moving, finally. == Hello everyone, I previously wrote on the 27th September to advise that the ''Wikidata item'' sitelink will change places in the sidebar menu, moving from the '''General''' section into the '''In Other Projects''' section. The scheduled rollout date of 04.10.2024 was delayed due to a necessary request for Mobile/MinervaNeue skin. I am happy to inform that the global rollout can now proceed and will occur later today, 22.10.2024 at 15:00 UTC-2. [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Please let us know]] if you notice any problems or bugs after this change. There should be no need for null-edits or purging cache for the changes to occur. Kind regards, -[[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] 11:29, 22 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27535421 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Sign up for the language community meeting on November 29th, 16:00 UTC == Hello everyone, The next language community meeting is coming up next week, on November 29th, at 16:00 UTC (Zonestamp! For your timezone <https://zonestamp.toolforge.org/1732896000>). If you're interested in joining, you can sign up on this wiki page: <https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#29_November_2024>. This participant-driven meeting will be organized by the Wikimedia Foundation’s Language Product Localization team and the Language Diversity Hub. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Moore Wikipedia, and the language support track at Wiki Indaba. We will also have members from the Wayuunaiki community joining us to share their experiences with the Incubator and as a new community within our movement. This meeting will have a Spanish interpretation. Looking forward to seeing you at the language community meeting! Cheers, [[User:SSethi (WMF)|Srishti]] 19:54, 21 നവംബർ 2024 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:SSethi (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Enabling Dark mode for logged-out users in this Wikipedia == <div lang="en" dir="ltr"> {{int:Hello}} Wikipedians, Apologies, as this message is not written in your native language. {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]] will be enabling [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|dark mode]] here on your Wikipedia by February 2025 now that pages on your wiki have passed our checks for accessibility and other quality checks. Congratulations! The plan to enable is made possible by the diligent work of editors and other technical contributors in your community who ensured that templates, gadgets, and other parts of pages can be accessible in dark mode. Thank you all for making dark mode available for everybody! For context, the Web team has concluded work on dark mode. If, on some wikis, the option is not yet available for logged-out users, this is likely because many pages do not yet display well in dark mode. As communities make progress on this work, we enable this feature on additional wikis once per month. If you notice any issues after enabling dark mode, please create a page: <code>Reading/Web/Accessibility for reading/Reporting/xx.wikipedia.org</code> in MediaWiki ([[mediawikiwiki:Reading/Web/Accessibility_for_reading/Reporting|like these pages]]), and report the issue in the created page. Thank you! On behalf of the [[mediawikiwiki:Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]]. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 22:14, 21 ജനുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_Dark_mode_deployment_list_(February_2025)&oldid=28153450 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:11, 24 ജനുവരി 2025 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Feminism and Folklore 2025 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 02:36, 29 ജനുവരി 2025 (UTC) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' --[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 02:36, 29 ജനുവരി 2025 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:48, 3 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone! [[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]] We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''. This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba. '''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''. Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]]. We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 08:29, 22 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:SSethi (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 മാർച്ച് 2025 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == An improved dashboard for the Content Translation tool == <div lang="en" dir="ltr"> {{Int:hello}} Wikipedians, Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below. [[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]] [[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]] We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''. Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. Thank you! On behalf of the Language and Product Localization team. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 02:56, 13 മാർച്ച് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&oldid=28382282 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:04, 4 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata and Sister Projects: An online community event == ''(Apologies for posting in English)'' Hello everyone, I am excited to share news of an upcoming online event called '''[[d:Event:Wikidata_and_Sister_Projects|Wikidata and Sister Projects]]''' celebrating the different ways Wikidata can be used to support or enhance with another Wikimedia project. The event takes place over 4 days between '''May 29 - June 1st, 2025'''. We would like to invite speakers to present at this community event, to hear success stories, challenges, showcase tools or projects you may be working on, where Wikidata has been involved in Wikipedia, Commons, WikiSource and all other WM projects. If you are interested in attending, please [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register here]]. If you would like to speak at the event, please fill out this Session Proposal template on the [[d:Event_talk:Wikidata_and_Sister_Projects|event talk page]], where you can also ask any questions you may have. I hope to see you at the event, in the audience or as a speaker, - [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 09:18, 11 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Send_List&oldid=28525705 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! The most active contesters will receive prizes. If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest. <br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) </div> 16:11, 16 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Hide on Rosé@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:34, 17 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 15:03, 28 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johannes Richter (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:41, 29 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)</div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|സംവാദം]])</bdi> 22:07, 15 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 15:27, 22 മേയ് 2025 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 03:07, 28 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:01, 13 ജൂൺ 2025 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:44, 17 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:57, 27 ജൂൺ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 21:36, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Global discussion on Welcome messages == <div lang{{=}}"en" dir{{=}}"ltr">Sorry that this message is in English. {{int:please-translate}}. There is a request for comment at [[:m:Special:MyLanguage/Requests for comment/Welcoming policy]] on a proposal to forbid sending [[:m:welcome messages|welcome messages]] to users who have not made an edit, which is currently in practice at your wiki. Your comment on this matter would be appreciated.</div> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 02:38, 13 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:DreamRimmer/MMS_list&oldid=29262336 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:DreamRimmer@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 04:48, 9 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:43, 20 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikifunctions will be deployed on your wiki on 2025-11-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> :''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Wikifunctions deployment|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Abstract Wikipedia/Wikifunctions deployment}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hi all, we want to let you know that [[:f:|Wikifunctions]] is coming to your project soon! When enabled, you will be able to call functions from your project, and integrate them in your articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output. Think of adding up two numbers, or converting miles into metres, or calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. This is usually done with templates that are complicated to create or to import. With Wikifunctions, you will be able to do this with just a couple of clicks! Please check out [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|these tutorials]] for more details. You’re also invited to [[:f:Special:CreateObject|create functions]] that you find useful, or [[:f:Wikifunctions:Suggest a function|ask for help from the Wikifunctions community]]. We would like to invite you to contribute to Wikifunctions, by translating the existing functions labels into your language, so that more users in your community can more easily reuse them on the project. You can also translate the messages for the Wikifunctions interface on TranslateWiki ([https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-wikilambda-ve&filter=%21translated&action=translate here for VisualEditor messages], and [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-wikilambda-user&filter=%21translated&action=translate here for the Wikifunctions interface proper]). Of course, we are happy to help in case there are questions or difficulties, and we are ready to listen to your feedback. Please ping me directly in case of necessity or reach out to me [[User talk:Sannita (WMF)|on my talk page]]. <section end="Message"/> </div> --[[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:22, 29 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=29517140 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> :Hi all, unfortunately due to a technical problem we couldn't deploy Wikifunctions on your project. We will keep you updated about the next date of deployment. Thanks for your comprehension! [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 13:59, 6 നവംബർ 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:12, 30 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:MKaur (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:22, 20 നവംബർ 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:21, 18 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:01, 19 ജനുവരി 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 00:58, 26 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) </bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Codename Noreste@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 മേയ് 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|സംവാദം]])</bdi> 17:11, 23 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Codename Noreste@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:29, 25 ജൂൺ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 ജൂലൈ 2026 (UTC) </bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:DreamRimmer@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary. The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].<br/> Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes. Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 09:28, 9 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=31142775 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> fykebigc1gy70b57nz2a7vqlgu7heef 1 42130 4674299 4672416 2026-10-09T05:58:23Z ~2026-45384-07 221777 /* Request for Review and Correction of Wikipedia Information Regarding Pepper Grafting and National Innovation Award */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4674299 wikitext text/x-wiki '''എന്നിരുന്നാൽക്കൂടി ലോകത്തിന്റെ ആവശ്യകതയുടെ 50% നൽകപ്പെടുന്നത് ഭാരതം ആണ്.''' എന്നത് '''20%''' എന്ന് മാറ്റിക്കൂടേ? [http://www.mcxindia.com/products_Pepper.html ഇതു കാണുക ] *The global production of pepper fluctuates between 3-3.5 lakh tons tons, with a production of 3.25 lakh tons recorded in 2003. *Vietnam (85000 tons), Indonesia (67000 tons), India (65000 tons), Brazil (35000 tons), Malaysia (22000 tons), Sri Lanka (12750 tons), Thailand, China are the major producers of pepper in the World. ഇത് പഴയ കണക്കാണോ എന്ന് അറിയില്ല, വേറെ Reference കിട്ടുമോ? --[[ഉപയോക്താവ്:ShajiA|ഷാജി]] 13:45, 11 ജൂൺ 2008 (UTC) :ശ്രമിക്കാം..:) --[[ഉപയോക്താവ്:Sugeesh|സുഗീഷ്]] 13:49, 11 ജൂൺ 2008 (UTC) :ഈ [http://www.indianspices.com/html/ind_sp_farm_02.html ലിങ്ക്]] ഒന്ന് പരിശോധിക്കുക. ഇതിലും 2003 വരെയുള്ള കണക്കുകൾ മാത്രമേയുള്ളൂ; എങ്കിലും ഇതിൽ ഉപകാരപ്പെട്ടേക്കാവുന്ന ചില കാര്യങ്ങളും ഉണ്ട്. അത് ആർക്കെങ്കിലും പരിഭാഷപ്പെടുത്താൻ കഴിഞ്ഞാൽ വളരെയധികം ഉപകാരപ്പെടും.--[[ഉപയോക്താവ്:Sugeesh|സുഗീഷ്]] 13:57, 11 ജൂൺ 2008 (UTC) :ഉപകാരപ്പെട്ടേക്കാവുന്ന വേറൊരു [http://www.indianetzone.com/1/black_pepper.htm ലിങ്ക്] --[[ഉപയോക്താവ്:Sugeesh|സുഗീഷ്]] 14:00, 11 ജൂൺ 2008 (UTC) == കുറ്റിക്കുരുമുളക് (Bush Pepper) == ഇതിൽചേർക്കണമോ അതോ വേറെ താൾ വേണോ ? --[[ഉപയോക്താവ്:Sugeesh|സുഗീഷ്]] 13:58, 25 ജൂൺ 2008 (UTC) ==പെപ്പർ തെക്കൻ== [http://veekshanam.com/content/view/6542/ വീക്ഷണം], [http://www.mathrubhumi.com/online/php/print.php?id=1024189 മാതൃഭൂമി] ഈ രണ്ടു പത്രങ്ങളിലും അത്യുല്പാദന ശേഷിയുള്ള സങ്കരയിനം പെപ്പർ തെക്കൻ കുരുമുളകിനെ കുറിച്ച് പരാമർശമുണ്ട്. പക്ഷെ വിലവിലുള്ള വർധന ശാസ്ത്രീയമായി തെളിയിക്കപ്പെട്ടതാണോ എന്നറിയില്ല. ഇവ പ്രസ്തുത കർഷകന്റെ അനുഭവത്തിൽ നിന്നുള്ളതാവാം. <small><span class="autosigned">—ഈ തിരുത്തൽ നടത്തിയത് [[User:PrasanthR|PrasanthR]] ([[User talk:PrasanthR|സം‌വാദം]] • [[Special:Contributions/PrasanthR|സംഭാവനകൾ]]) </span></small><!-- Template:Unsigned --> == കുരുമുളക് ഗ്രാഫ്റ്റിംഗ് (ഇന്ത്യ) ചരിത്ര വിവരങ്ങൾ == കുരുമുളക് ഗ്രാഫ്റ്റിംഗ് (Pepper Grafting) ഇന്ത്യയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് കേരളത്തിൽ, വികസിച്ചതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചരിത്ര വിവരങ്ങൾ പരിശോധിക്കുകയും സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്യണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങളിൽ നിലവിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന കുരുമുളക് ഗ്രാഫ്റ്റിംഗ് സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ചരിത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉള്ളടക്കം പുനഃപരിശോധിക്കണമെന്ന് വിനീതമായി അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. താഴെപ്പറയുന്ന ഉറവിടങ്ങൾ പരിശോധനയ്ക്ക് പ്രസക്തമായതായി സൂചിപ്പിക്കുന്നു: ● 1996 ജൂലൈ 29-ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മംഗളം ഡെയിലി ലേഖനം, കുരുമുളക് ഗ്രാഫ്റ്റിംഗ് സാങ്കേതികവിദ്യയും അതിന്റെ ചരിത്ര പശ്ചാത്തലവും സംബന്ധിച്ച് വിവരിക്കുന്നതായി പറയുന്നു. ● ഈ മേഖലയിലെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് അംഗീകാരം സംബന്ധിച്ച നാഷണൽ ഇന്നൊവേഷൻ ഫൗണ്ടേഷൻ (NIF) പുറത്തിറക്കിയ രേഖകൾ. വിക്കിപീഡിയയ്ക്ക് ആവശ്യമായത് സ്ഥിരീകരിക്കാവുന്ന, വിശ്വസനീയമായ, സ്വതന്ത്രമായ ദ്വിതീയ ഉറവിടങ്ങളാണെന്ന് അംഗീകരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, മുകളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് എഡിറ്റർമാർ സ്വതന്ത്രമായി വിലയിരുത്തണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു: ● സ്ഥിരീകരിക്കാവുന്ന വിവരങ്ങൾ (Verifiability) ● വിശ്വസനീയമായ ഉറവിടങ്ങൾ (Reliable sourcing) ● നിഷ്പക്ഷ കാഴ്ചപ്പാട് (Neutral point of view) ഈ ഉറവിടങ്ങൾ വിശ്വസനീയമാണെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ, അവ ഉപയോഗിച്ച് കുരുമുളക് ഗ്രാഫ്റ്റിംഗ് സംബന്ധിച്ച ബന്ധപ്പെട്ട വിക്കിപീഡിയ ലേഖനത്തിലെ ചരിത്ര വിഭാഗം പുതുക്കുകയോ വ്യക്തത വരുത്തുകയോ ചെയ്യണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ആവശ്യമെങ്കിൽ, പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന പത്രലേഖനത്തിന്റെയും NIF രേഖകളുടെയും പകർപ്പുകൾ സ്വതന്ത്ര പരിശോധനയ്ക്കായി ലഭ്യമാക്കാം. — ഉപയോക്താവ്: ജോസ് ജോസഫ് മാധവത്ത് മരങ്ങാട്ടുപിള്ളി, കോട്ടയം ജില്ല കേരളം, ഇന്ത്യ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-45384-07|&#126;2026-45384-07]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-45384-07|talk]]) 05:44, 20 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :അവലംബങ്ങൾ '''(Proof Documents):''' :എൻ്റെ വാദത്തിന് ആധാരമായ ഔദ്യോഗിക രേഖകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: :'''National Innovation Foundation (NIF) Award (2001)''' - പ്രൊഫ. അനിൽ കെ. ഗുപ്ത നൽകിയ ദേശീയ പുരസ്കാരം. :'''CDS Plantation Innovation Award (2014)''' - സെന്റർ ഫോർ ഡെവലപ്‌മെന്റ് സ്റ്റഡീസ് നൽകിയ പുരസ്കാരം. :'''Kerala Agricultural University Award (2008)''' - ഫാർമർ സയന്റിസ്റ്റ് അവാർഡ്. :കല്ലറ കൃഷിഭവൻ സാക്ഷ്യപത്രം '''(1997)''' - അഗ്രികൾച്ചറൽ ഓഫീസറുടെ ഔദ്യോഗിക രേഖ. :ഈ രേഖകൾ പരിശോധിച്ച് തെറ്റായ പേര് മാറ്റി ശരിയായ വിവരം ചേർക്കാൻ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-45384-07|~2026-45384-07]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-45384-07|talk]]) 05:21, 2 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) == Request for independent review of pepper grafting innovation == I have a conflict of interest because this subject concerns my own work. I therefore request an independent editor to review the available evidence rather than making the article change myself. National Innovation Foundation records show that Jose Madhavath received a '''Consolation Prize for “Propagation of Pepper” in the First Grassroots-Technological Innovation and Traditional Knowledge Awards, 2001'''. A subsequent NIF communication also records an entry associated with Jose Madhavath in the National Register of Grassroots Technological Innovations/Traditional Knowledge/Ideas. I also possess an Agricultural Officer’s certificate dated '''23 January 2002''', stating that the officer had personally visited Jose Madhavath’s pepper garden several times during '''1988–1993''' and had seen pepper plants grafted on wild ''Piper colubrinum''. The certificate also refers to visits by Kerala Agricultural University researchers. I request independent editors to examine these records together with reliable published sources and determine whether the present attribution in the article accurately reflects the historical record. I can provide copies of the supporting documents for verification. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-45384-07|~2026-45384-07]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-45384-07|talk]]) 09:08, 25 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC) == Request for Review and Correction of Wikipedia Information Regarding Pepper Grafting and National Innovation Award == Dear Wikipedia Editors, I respectfully request a review of the information published on Wikipedia concerning pepper grafting onto ''Piper colubrinum'' and the associated National Innovation Award. My name is Jose Joseph Madhavath, from Marangattupilly, Kottayam, Kerala, India. I have documentary evidence relating to my work on pepper grafting, including a newspaper report published in Mangalam on 29 July 1996, an agriculture officer’s certificate, documents relating to the National Innovation Award I received in 2002, and a legal notice relevant to this matter. I believe that the existing Wikipedia information may not accurately reflect the chronology and attribution of this work. I therefore request that independent editors review the available documentary evidence and determine whether corrections are warranted. I am willing to provide copies of the relevant documents for verification. I request that any changes be made in accordance with Wikipedia’s policies on verifiability, reliable sources, and neutral point of view. I am not asking Wikipedia to accept my claims without verification. I am requesting a fair and evidence-based review of the historical record. Thank you for your time and consideration. Yours sincerely, Jose Joseph Madhavath Marangattupilly, Kottayam, Kerala, India [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-45384-07|~2026-45384-07]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-45384-07|talk]]) 05:58, 9 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) nxnzk3kw936n2oh1ydfbqeaf0rxi5ww 0 47727 4674188 4669445 2026-10-08T12:23:10Z ~2026-54096-01 223949 4674188 wikitext text/x-wiki {{തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനം}} {{Prettyurl|Lionel Messi}} ഒരു Plucker [[അർജന്റീന|അര്ജന്റീനിയൻ]] പ്രഫഷണൽ [[ഫുട്ബോൾ]] കളിക്കാരനാണ് '''ലിയോ''' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന '''ലിയോണൽ ലിയോ ആന്ദ്രസ് മെസ്സി''' ({{IPA-es|ljoˈnel anˈdɾes ˈmesi|-|Lionel Andrés Messi - Name.ogg}} (ജനനം ജൂൺ 24, 1987). ഇന്റർ മയാമിയിലും [[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീന ദേശീയ ടീമിലും]] ഫോർവേഡായി. ഫുട്ബോൾ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരിൽ ഒരാളായി അദ്ദേഹത്തെ പരിഗണിക്കുന്നു.<ref>{{cite news | last = Broadbent | first = Rick | date = 24 February 2006 | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article734407.ece | title = Messi could be focal point for new generation | publisher = Times Online | accessdate = 31 March 2009 | location = London | archive-date = 2011-07-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110727181929/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article734407.ece | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news | last = Gordon | first = Phil | date = 28 July 2008 | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/scotland/article4412665.ece | title = Lionel Messi proves a class apart | publisher = Times Online | accessdate = 31 March 2009 | location = London | archive-date = 2008-12-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081204081721/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/scotland/article4412665.ece | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news | last = Williams | first = Richard | date = 24 April 2008 | url = http://www.guardian.co.uk/sport/blog/2008/apr/24/ronaldosspotofanguishmessi?commentpage=2 | title = Messi's dazzling footwork leaves an indelible mark | publisher = The Guardian | accessdate = 31 March 2009 | location=London}}</ref> മെസ്സി തന്റെ 21 ആം വയസ്സിൽ [[യൂറോപ്യൻ ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ]], [[ഫിഫ ലോക ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ]] എന്നീ പുരസ്കാരങ്ങൾക്കായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. 22 ആം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം ആ രണ്ട് പുരസ്കാരങ്ങളും കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു. 2021 ൽ ലഭിച്ച ഏഴാമത് ബാലൺ ഡി ഓയോറോടെ ( [[Ballon d'Or]]) ഈ ബഹുമതി 7 തവണ നേടുന്ന ആദ്യ കളിക്കാരനായി . 2009, 2010, 2011, 2012 വർഷങ്ങളിലായി തുടരെ 4-ആം തവണയാണ് ഈ നേട്ടം കരസ്ഥമാക്കിയത്.<ref name="Messi is best">{{cite web | title=Messi världens bästa fotbollsspelare | url=http://www.eurosport.se/fotboll/la-liga/2009-2010/messi-vann-ballon-d%27or_sto2139561/story.shtml | publisher=Eurosport | date=12 January 2009 | accessdate=23 March 2010 | archive-date=2015-09-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150927140117/http://www.eurosport.se/fotboll/la-liga/2009-2010/messi-vann-ballon-d%27or_sto2139561/story.shtml | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | url = http://www.rsssf.com/miscellaneous/europa-poy.html | title = European Footballer of the Year ("Ballon d'Or") | publisher = RSSSF | accessdate = 7 July 2009}}</ref><ref name="Gala 2008">{{cite news | url = http://es.fifa.com/mm/document/classic/awards/99/15/28/resultsmenforfifa.combyplayer.pdf | title = FIFA World Player Gala 2008 | publisher = FIFA | accessdate = 7 July 2009 | archive-date = 2019-05-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190515125420/https://es.fifa.com/mm/document/classic/awards/99/15/28/resultsmenforfifa.combyplayer.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news | url = http://www.fifa.com/mm/document/classic/awards/finalmenbyplayer_32209.pdf | title = FIFA World Player Gala 2007 | publisher = FIFA | accessdate = 7 July 2009 | archive-date = 2017-06-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170630222655/http://www.fifa.com/mm/document/classic/awards/finalmenbyplayer_32209.pdf | url-status = dead }}</ref> [[2022 ഫിഫ ലോകകപ്പ്|2022-ലെ ഫിഫ ലോകകപ്പിൽ]] അദ്ദേഹം ലോകകപ്പും ഗോൾഡൻ ബോളും നേടി. ഇദ്ദേഹത്തെ പലപ്പോഴും ഇതിഹാസതാരം [[ഡിയഗോ മറഡോണ|ഡിയഗോ മറഡോണയുമായി]] സാമ്യപ്പെടുത്താറുണ്ട്. മറഡോണ തന്നെ മെസ്സിയെ തന്റെ "പിൻഗാമി" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite news | last = Gardner | first = Neil | date = 19 April 2007 | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article1676692.ece | title = Is Messi the new Maradona? | publisher = Times Online | accessdate = 31 March 2009 | location = London | archive-date = 2011-06-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110629112333/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article1676692.ece | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2006-02/25/content_523966.htm|title=Maradona proclaims Messi as his successor|author=Reuters|publisher= China Daily |date= 25 February 2006 |accessdate= 8 October 2006}}</ref> നന്നേ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ മെസ്സി കളിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവ് ബാർസലോണ വളരെ വേഗം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ബാർസലോണ ക്ലബ്ബ് അദ്ദേഹത്തിന് ഉയരക്കുറവിനു ചികിത്സ നിർദ്ദേശിച്ചു. അതിനാൽ [[റൊസാരിയോ]] എന്ന സ്ഥലത്തെ ക്ലബ്ബായ [[ന്യൂവെൽസ്സ് ഓൾഡ് ബോയ്സ്]] ടീമിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം വിട്ടുപോരുകയും കുടുംബത്തോടൊപ്പം [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിൽ]] സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു. [[2004-2005 ലാ ലിഗ|2004-2005 സീസണിൽ]] അദ്ദേഹം ആദ്യ കളി കളിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹം [[ഗോൾ]] നേടി. അങ്ങനെ ക്ലബ്ബിനായി ഗോൾ നേടുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരൻ എന്ന റെക്കോർഡ് അദ്ദേഹം സ്വന്തമാക്കി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ സീസണിൽ തന്നെ ബാർസലോണ [[ലാ ലിഗ]] കപ്പ് നേടി. [[2006-2007 ലാ ലിഗ|2006-2007 സീസണിലാണ്]] അദ്ദേഹം മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ച്ചവെച്ചത്. ക്ലാസിക്ക് മത്സരത്തിൽ (el clásico or The Classic) ഒരു ഹാട്രിക്ക് നേടിയതടക്കം 26 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നായി 14 ഗോളുകൾ നേടി. [[2008-2009 ലാ ലിഗ|2008-09]] സീസണിൽ അദ്ദേഹം 38 ഗോളുകൾ നേടി. ആ സീസണിൽ ബാർസലോണ മൂന്ന് കിരീടങ്ങൾ നേടിയപ്പോൾ ടീമിന്റെ പ്രധാന ആയുധം മെസ്സി ആയിരുന്നു. [[2009-2010 ലാ ലിഗ|2009-10]] സീസണിൽ അദ്ദേഹം എല്ലാ മത്സരങ്ങളിലുമായി 47 ഗോളുകൾ നേടുകയും, ബാർസലോണക്കായി ഒരു സീസണിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടുകയെന്ന ബഹുമതി [[റൊണാൾഡോ|റൊണാൾഡോയോടൊപ്പം]] പങ്കിടുകയും ചെയ്തു. 2005 ലെ [[ഫിഫ വേൾഡ് യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്|ഫിഫ വേൾഡ് യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ]] മെസ്സി ആയിരുന്നു ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടിയത്. ഫൈനലിൽ നേടിയ 2 ഗോളുകളടക്കം ആകെ 6 ഗോളുകളാണ് ആ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമ്പാദ്യം. അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം [[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീന]] ടീമിലെ സ്ഥിരം അംഗമായി. [[ഫിഫ ലോകകപ്പ്|ഫിഫ ലോകകപ്പിൽ]] കളിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ അർജന്റീനക്കാരനായി അദ്ദേഹം മാറി. 2007 ലെ [[കോപ്പ അമേരിക്ക|കോപ്പ അമേരിക്കയിൽ]] രണ്ടാം സ്ഥാനക്കാരനുള്ള പുരസ്കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. 2008 ലെ [[ബീജിങ്ങ് ഒളിമ്പിക്സ്|ബീജിങ്ങ് ഒളിമ്പിക്സിൽ]] ജേതാക്കളായ അർജന്റീന ടീമിൽ മെസ്സിയും ഒരു അംഗമായിരുന്നു. ആ വിജയത്തോടെ അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യ അന്താരാഷ്ട്ര പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു. 2012 ഡിസംബർ 9ന് ഒരു കലണ്ടർ വർഷം ഏറ്റവുമതികം ഗോൾ നേടുന്ന കളിക്കാരൻ എന്ന റെക്കോർഡിൽ ഗെർഡ് മുള്ളറെ (85 ഗോളുകൾ) മറികടന്നു. 2012 ഡിസംബർ 23 ന് ഒരു കലണ്ടർ വർഷം 91 ഗോളുകൾ എന്ന സർവ്വ കാല റിക്കാർഡ് സ്ഥാപിച്ചു.2022ഇൽ ഖത്തറിൽ വച്ച് നടന്ന ഫിഫ വേൾഡ് കപ്പിൽ അർജൻ്റീനയെ വിജയികൾ ആക്കുന്നതിൽ മുഖ്യ പങ്ക് വഹിച്ചു പലപ്പോഴും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച കളിക്കാരനായി കണക്കാക്കപ്പെടുകയും എക്കാലത്തെയും മികച്ച കളിക്കാരിലൊരാളായി പരക്കെ കണക്കാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന മെസ്സി റെക്കോർഡ് എട്ട് ബാലൺ ഡി ഓർ അവാർഡുകൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്. == ആദ്യ കാല ജീവിതം മെസ്സി == 1987 ജൂൺ 24 ന് ജോർജ്ജ് ഹൊറാസിയോ മെസ്സിയുടേയും (ഫാക്ടറി തൊഴിലാളി) സെലിയ മറിയ കുചിറ്റിനിയുടേയും (തൂപ്പുകാരി) മകനായി [[അർജന്റീന|അർജന്റീനയിലെ]] [[റോസാരിയോ]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് മെസ്സി ജനിച്ചത്.<ref>{{cite news | url = http://www.independent.co.uk/news/people/profiles/lionel-messi-magic-in-his-feet-1928768.html | last = Carlin | first = John | publisher = The Independent | title = Lionel Messi: Magic in his feet | accessdate = 7 April 2010 | date = 27 March 2010 | location=London}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.pagina12.com.ar/diario/deportes/8-121094-2009-03-07.html | last = Veiga | first = Gustavo | publisher = Página/12 | title = Los intereses de Messi | accessdate = 31 May 2009 |language= Spanish}}</ref><ref name="mission">{{cite news | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article3779961.ece | publisher = Times Online | title = Lionel Messi on a mission | last = Hawkey | first = Ian | date = 20 April 2008 | accessdate = 30 May 2009 | location = London | archive-date = 2008-08-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080830020412/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article3779961.ece | url-status = dead }}</ref> ഇറ്റലിയിലെ [[അൻകോന]] എന്ന നഗരത്തിൽ നിന്നും 1883 ൽ കുടിയേറിപ്പാർത്തതാണ് മെസ്സിയുടെ പൂർവ്വികനായ ഏയ്ഞ്ചലോ മെസ്സി.<ref name="El origen de los Messi">{{cite web |url=http://www.aldia.cr/ad_ee/2006/febrero/24/ovacion11.html |title= El origen de los Messi está en Italia |accessdate= 7 July 2009 | date= 24 February 2006 | publisher= Al Día | last = Aguilar | first = Alexander |language= Spanish}}</ref><ref name="Las raíces italianas de Leo Messi">{{cite web |url= http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2005/10/07/pagina-5/722791/pdf.html |title= Las raíces italianas de Leo Messi |accessdate= 7 July 2009 |date= 7 October 2005 |publisher= El Mundo Deportivo |last= Cubero |first= Cristina |language= Spanish |archive-date= 2011-07-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110721211105/http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2005/10/07/pagina-5/722791/pdf.html |url-status= dead }}</ref> അദ്ദേഹത്തിന് റോഡ്രിഗോ എന്നും മത്യാസ് എന്നും പേരുള്ള രണ്ട് ജ്യേഷ്ഠന്മാരുണ്ട്. കൂടാതെ മരിയ സോൾ എന്നു പേരുള്ള ഒരു സഹോദരിയും.<ref>{{cite web | url = http://www.nbcolympics.com/athletes/athlete=1246/bio/ | publisher = NBC | title = Lionel Messi bio | accessdate = 30 May 2009 | archive-date = 2017-05-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170513153151/http://www.nbcolympics.com/athletes/athlete=1246/bio | url-status = dead }}</ref> അഞ്ചാം വയസ്സിൽ, തന്റെ അച്‌ഛൻ പരിശീലിപ്പിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രാദേശിക ക്ലബ്ബായ ഗ്രൻഡോളിയിൽ ചേർന്ന് മെസ്സി ഫുട്ബോൾ കളിക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref name=Williams>{{cite news | last = Williams | first = Richard | url = http://www.guardian.co.uk/football/2006/feb/24/championsleague1 | publisher = The Guardian | title = Messi has all the qualities to take world by storm | accessdate = 3 May 2008 | date = 26 February 2006 | location=London}}</ref> 1995 ൽ പ്രാദേശിക പട്ടണമായ റൊസാരിയോവിലെ ഒരു ക്ലബ്ബായ [[ന്യൂവെൽസ് ഓൾഡ് ബോയ്സ്|ന്യൂവെൽസ് ഓൾഡ് ബോയ്സിൽ]] ചേർന്നു.<ref name=Williams/> 11 ആം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വളർച്ചക്കു ആവശ്യമായ ഹോർമോണിന്റെ കുറവ് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news | url = http://www.telegraph.co.uk/sport/football/european/championsleague/5099857/Franck-Ribery-the-man-to-challenge-Lionel-Messi-and-Barcelona.html | title = Franck Ribery the man to challenge Lionel Messi and Barcelona | publisher = Daily Telegraph | last = White | first = Duncan | date = 4 April 2009 | accessdate = 7 July 2009 | location = London | archive-date = 2010-03-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100323094801/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/european/championsleague/5099857/Franck-Ribery-the-man-to-challenge-Lionel-Messi-and-Barcelona.html | url-status = dead }}</ref> അർജന്റീനയിലെ ഒരു പ്രമുഖ ക്ലബ്ബായ [[റിവർ പ്ലേറ്റ്|റിവർ പ്ലേറ്റിന്]] മെസ്സിയുടെ കഴിവിൽ വിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്നു. എങ്കിലും മാസം തോറും $900 ചെലവാക്കിക്കൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തെ ചികിത്സിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിയുമായിരുന്നില്ല.<ref name="mission"/> എന്നാൽ [[ബാർസലോണ|ബാർസലോണയുടെ]] സ്പോർട്ടിംഗ് ഡയറക്ടറായിരുന്ന [[കാർലെസ് റെക്സാച്ച്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവിനെ പറ്റി ബോധവാനായിരുന്നു. മെസ്സിയുടെ ബന്ധുക്കൾ സ്പെയിനിലെ [[കാറ്റലോണിയ|കാറ്റലോണിയയിലെ]] [[ലെയ്ഡ|ലെയ്ഡയിൽ]] ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="mission"/> മെസ്സിയുടെ കളി നിരീക്ഷിച്ചതിനു ശേഷം ബാർസലോണ അദ്ദേഹവുമായി കരാറിലേർപ്പെട്ടു.<ref name=fifa.com/> അദ്ദേഹം സ്പെയിനിലേക്ക് മാറി താമസിക്കാമെങ്കിൽ ചികിത്സക്കുള്ള പണം ക്ലബ്ബ് ഏറ്റെടുത്തുകൊള്ളാം എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു.<ref name=Williams/> ഇതനുസരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം യൂറോപ്പിലേക്ക് മാറിത്താമസിക്കുകയും അദ്ദേഹം ക്ലബ്ബിന്റെ യൂത്ത് ടീമുകളിൽ കളിച്ച് തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.<ref name=fifa.com>{{cite news |url=http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=107/edition=248388/news/newsid=103182.html |title=The new messiah |publisher=FIFA |date=5 March 2006 |accessdate=25 July 2006 |archive-date=2013-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131225005810/http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=107/edition=248388/news/newsid=103182.html |url-status=dead }}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ട് ബന്ധുസഹോദരർ ഫുട്ബോളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടായിരുന്നു : [[മാക്സി ബിനാക്കുച്ചി|മാക്സി ബിനാക്കുച്ചിയും]] [[ഇമ്മാനുവൽ ബിനാക്കുച്ചി|ഇമ്മാനുവൽ ബിനാക്കുച്ചിയും]].<ref name="Último Segundo">{{cite news|url=http://ultimosegundo.ig.com.br/esportes/seu_time/flamengo/2007/08/20/maxi_afirma_que_messi_deve_vir_ao_brasil_para_ve_lo_jogar_972383.html|title=Maxi afirma que Messi deve vir ao Brasil para vê-lo jogar|publisher=Último Segundo|date=20 August 2007|accessdate=3 November 2009|language=pt|archive-date=2009-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090227172313/http://ultimosegundo.ig.com.br/esportes/seu_time/flamengo/2007/08/20/maxi_afirma_que_messi_deve_vir_ao_brasil_para_ve_lo_jogar_972383.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.tz-online.de/sport/fussball/tsv-1860/biancucchi-hoert-mir-mit-messi-auf-498339.html|title=Hört mir auf mit Messi!|publisher=TZ Online|date= 20 October 2009 |accessdate= 3 November 2009 |language=de|first=Claudius |last=Mayer}}</ref> == ക്ലബ്ബ് ജീവിതം == === ബാർസലോണ === 2003 നവംബർ 13 ന് (അപ്പോൾ പ്രായം 16 വർഷവും 145 ദിവസവും) [[F.C. പോർട്ടോ|പോർട്ടോയുമായുള്ള]] സൗഹൃദ മത്സരത്തിലൂടെ മെസ്സി തന്റെ ആദ്യ ഔദ്യോഗിക മത്സരം കളിച്ചു.<ref name="footballdb">{{cite news |url=http://www.footballdatabase.com/index.php?page=player&Id=222&b=true |title=Lionel Andres Messi&nbsp;— FCBarcelona and Argentina |publisher=Football Database |accessdate= 23 August 2006}}</ref><ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2009/SPORT/football/05/22/messi.football.best.world/index.html|title=Profile: Lionel Messi|author=Tutton, Mark and Duke, Greg|publisher=CNN|date=22 May 2009|accessdate=30 May 2009|archive-date=2019-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411213640/http://edition.cnn.com/2009/SPORT/football/05/22/messi.football.best.world/index.html|url-status=dead}}</ref> ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ [[ഫ്രാങ്ക് റൈക്കാർഡ്]] അദ്ദേഹത്തെ തന്റെ ആദ്യ ലീഗ് മത്സരം കളിക്കാൻ അനുവദിച്ചു. 2004 ഒക്ടോബർ 16 ന് (അപ്പോൾ പ്രായം 17 വർഷവും 114 ദിവസവും) [[F.C. എസ്പാന്യോൾ|എസ്പാന്യോളിനെതിരെയായിരുന്നു]] ആ മത്സരം. ആ മത്സരത്തോടു കൂടി ബാർസലോണക്ക് വേണ്ടി കളിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ മൂന്നാമത്തെ കളിക്കാരനും ലാ ലിഗയിൽ കളിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരനുമായി മെസ്സി മാറി (ഈ റെക്കോർഡ് 2007 സെപ്റ്റംബറിൽ ബാർസലോണയിലെ തന്നെ [[ബോജൻ ക്രികിച്]] തകർത്തു). 2005 മെയ് 1 ന് [[അൽബാസെറ്റെ ബലോംപി|അൽബാസെറ്റെക്കെതിരെ]] അദ്ദേഹം തന്റെ ആദ്യ ഗോൾ ബാർസലോണക്കായി നേടി. അപ്പോൾ മെസ്സിയുടെ പ്രായം 17 വർഷവും 10 മാസവും 7 ദിവസവുമായിരുന്നു. ബാർസലോണക്കായി ഒരു ലാ ലിഗ മത്സരത്തിൽ ഗോൾ നേടുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരനായി മെസ്സി മാറി.<ref>{{cite web | url = http://www.fcbarcelona.com/web/english/noticies/futbol/temporada07-08/10/n071016101878.html | title = Meteoric rise in three years | accessdate = 3 May 2008 | publisher = fcbarcelona.com | archive-date = 2011-09-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110906093707/http://www.fcbarcelona.com/web/english/noticies/futbol/temporada07-08/10/n071016101878.html | url-status = dead }}</ref> 2007 ൽ മെസ്സിയുടെ സഹായത്തോടെ നേടിയ ഒരു ഗോളിലൂടെ [[ബോജൻ ക്രികിച്]] ആ റെക്കോർഡും തകർത്തു.<ref>{{cite web | url = http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada07-08/10/n071020101276.html | title = Krkic enters the record books | accessdate = 16 July 2009 | date = 21 October 2007 | publisher = fcbarcelona.cat | last = Nogueras | first = Sergi | archive-date = 2011-08-19 | archive-url = https://archive.today/20110819191710/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada07-08/10/n071020101276.html | url-status = dead }}</ref> മെസ്സി തന്റെ മുൻ കോച്ചായ റൈക്കാർഡിനെപ്പറ്റി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു : {{cquote|അദ്ദേഹമാണ് എന്റെ കളിജീവിതം തുടങ്ങിവെച്ചത് എന്ന വസ്തുത ഞാനൊരിക്കലും മറക്കില്ല. എന്റെ 16 ഓ 17 ഓ വയസ്സിൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന് എന്നിൽ വിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.soccerway.com/news/2009/December/10/messi-rijkaard-gave-us-more-freedom/|title=Messi: "Rijkaard gave us more freedom"|date=10 December 2009|publisher=soccerway.com}}</ref>}} ==== 2005-06 സീസൺ ==== {{ quote box | width = 30% | align = right | quote = ''മറഡോണയോ പെലെയോ എന്ന സംശയം അവസാനിക്കാൻ പോകുന്നു'' | source = [[ഡിയേഗോ മറഡോണ]], 2010 ലോകകപ്പ് മെസ്സി ജയിച്ചാൽ എന്ന അവസരത്തിൽ<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/world-cup/story/_/id/767712/ce/uk/?cc=5739&ver=global|title=Diego Maradona: Lionel Messi playing kick-about with Jesus|last=|first=|publisher=ESPN|date=8 April 2010|accessdate=8 April 2010|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024073752/http://soccernet.espn.go.com/world-cup/story/_/id/767712/ce/uk/?cc=5739&ver=global|url-status=dead}}</ref> }} സെപ്റ്റംബർ 16 ന് മൂന്നു മാസത്തിനിടയിൽ രണ്ടാം തവണയും ബാർസലോണ, മെസ്സിയുമായുള്ള കരാർ പുതുക്കി. ആ പ്രാവശ്യം അദ്ദേഹത്തെ ഒന്നാം നിര ടീമിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുത്തുകൊണ്ടാണ് കരാർ 2014 ജൂൺ വരെ പുതുക്കിയത്.<ref name=Williams/> 2005 സെപ്റ്റംബർ 26 ന് മെസ്സി സ്പാനിഷ് പൗരത്വം നേടി.<ref>{{cite news |url=http://thestar.com.my/sports/story.asp?file=/2005/9/28/sports/12165057&sec=sports |title=Good news for Barcelona as Messi gets his Spanish passport |publisher=The Star Online|date= 28 May 2005 |accessdate= 29 May 2009}}</ref> അതോടെ അദ്ദേഹം ലാ ലിഗയിൽ കളിക്കുന്നതിന് പൂർണ്ണസജ്ജനായി. സെപ്റ്റംബർ 27 ന് [[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ]] ഇറ്റാലിയൻ ക്ലബ്ബായ [[ഉഡിനീസ് കാൽസിയോ|ഉഡിനീസിനെതിരെയായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ വിദേശികളുമായുള്ള കളി.<ref name="footballdb"/> അദ്ദേഹം പകരക്കാരനായി ഇറങ്ങിയപ്പോൾ [[കാമ്പ് ന്യൂ|കാമ്പ് ന്യൂവിലെ]] ബാർസലോണയുടെ ആരാധകർ എഴുന്നേറ്റുനിന്നുകൊണ്ട് സ്വാഗതം ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും [[റൊണാൾഡീന്യോ|റൊണാൾഡീന്യോവിന്റേയും]] കൂട്ടുകെട്ട് ആരാധകർക്കൊരു വിരുന്നൊരുക്കി.<ref>{{cite news |author=Reuters |url=http://in.rediff.com/sports/2005/sep/28messi.htm |title=Ronaldinho scores the goals, Messi takes the plaudits |publisher=Rediff|date= 28 September 2005 |accessdate= 23 August 2006}}</ref> മെസ്സി ആ സീസണിൽ 17 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നായി 6 ഗോളുകൾ സ്വന്തമാക്കി. കൂടാതെ 6 ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് കളികളിൽ നിന്നായി ഒരു ഗോളും നേടി. ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിലെ രണ്ടാം റൗണ്ടിലെ രണ്ടാം പാദത്തിൽ [[ചെൽസി F.C.|ചെൽസിക്കെതിരായി]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ വലതു തുടയിലെ പേശിക്കുണ്ടായ പരിക്കുമൂലം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആ സീസൺ 2006 മാർച്ച് 7 ന് അവസാനിച്ചു.<ref>{{cite news |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=366008&cc=3436 |title=Frustrated Messi suffers another injury setback |publisher=ESPN Soccernet |date=26 April 2006 |accessdate=22 July 2006 |archive-date=2012-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024073801/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=366008&cc=3436 |url-status=dead }}</ref> [[ഫ്രാങ്ക് റൈക്കാർഡ്|റൈക്കാർഡിന്റെ]] ബാർസലോണ ആ സീസണിൽ സ്പെയിനിലേയും യൂറോപ്പിലേയും ജേതാക്കളായിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/arsenal-1-barcelona-2-barcelona-crush-heroic-arsenal-in-space-of-four-brutal-minutes-478659.html |title=Arsenal 1 Barcelona 2: Barcelona crush heroic Arsenal in space of four brutal minutes |last = Wallace | first = Sam | publisher=The Independent |date= 18 May 2006 |accessdate= 3 June 2009 | location=London}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/4970966.stm |title=Barca retain Spanish league title | publisher=BBC Sport |date= 3 May 2006 |accessdate= 3 June 2009}}</ref> ==== 2006-07 സീസൺ ==== [[പ്രമാണം:Barcelona vs Rangers.jpg|thumb|2007 ൽ [[റേഞ്ചേഴ്സ് F.C.|റേഞ്ചേഴ്സിനെതിരെ]] മെസ്സിയുടെ പ്രകടനം]] 2006-07 സീസണിൽ മെസ്സി സ്ഥിരമായി ഒന്നാം ടീമിൽ ഇടംപിടിച്ചു തുടങ്ങി. 26 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നായി 14 ഗോളുകൾ മെസ്സി നേടി.<ref>{{cite news | url=http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=12563 |title=Lionel Messi at National Football Teams |publisher=National Football Teams |accessdate= 17 July 2009}}</ref> നവംബർ 12 ന് [[റയൽ സരഗോസ|റയൽ സരഗോസയുമായുള്ള]] മത്സരത്തിനിടെ പരിക്കേറ്റതുമൂലം അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് മാസം നഷ്ടപ്പെട്ടു.<ref>{{cite press release |url=http://www.fcbarcelona.com/eng/noticias/noticias/n06111404.shtml |title=Doctors happy with Messi op |publisher=FCBarcelona.com |date=14 November 2006 |accessdate=16 November 2006 |archive-date=2006-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061126040828/http://www.fcbarcelona.com/eng/noticias/noticias/n06111404.shtml |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.fifa.com/en/comp/index/0,2442,125576,00.html?articleid=125576 |title=Messi to miss FIFA Club World Cup |date=13 November 2006 |publisher=FIFA.com/Reuters |accessdate=18 January 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071211061548/http://fifa.com/en/comp/index/0,2442,125576,00.html?articleid=125576 |archivedate=2007-12-11 |url-status=live }}</ref> അർജന്റീനയിൽ വെച്ച് അദ്ദേഹം സുഖം പ്രാപിച്ചു. പരിക്ക് ഭേദപ്പെട്ടതിനു ശേഷമുള്ള ആദ്യ മത്സരം ഫെബ്രുവരി 11 ന് [[റേസിംഗ് ഡി സന്റാൻഡർ|റേസിംഗ് സന്റാൻഡറിനെതിരെ]] ആയിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=http://barcelona.theoffside.com/la-liga/barcelona-racing-santander-sunday-3pm-est.html |title=Barcelona&nbsp;— Racing Santander |publisher=The Offside |date=19 January 2008 |accessdate=30 May 2009 |archive-date=2012-05-30 |archive-url=https://archive.today/20120530090054/http://barcelona.theoffside.com/la-liga/barcelona-racing-santander-sunday-3pm-est.html |url-status=dead }}</ref> ആ മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം രണ്ടാം പകുതിയിൽ ഒരു പകരക്കാരനായാണ് കളിക്കാനിറങ്ങിയത്. മാർച്ച് 11 ന് നടന്ന ക്ലാസിക്ക് മത്സരത്തിൽ മെസ്സി വളരെ നല്ല നിലവാരത്തിലാണ് കളിച്ചത്. 10 പേരായി ചുരുങ്ങിയ ബാർസലോണക്ക് അദ്ദേഹം തന്റെ [[ഹാട്രിക്|ഹാട്രിക്കിലൂടെ]] സമനില നേടിക്കൊടുത്തു. അദ്ദേഹം നേടിയ മൂന്നു ഗോളുകളും സമനില ഗോളുകളായിരുന്നു (Equalisers).അതിലെത്തന്നെ അവസാനത്തെ ഗോൾ [[ഇഞ്ച്വറി ടൈം|ഇഞ്ച്വറി ടൈമിലായിരുന്നു]] നേടിയത്.<ref>{{cite news |url= http://www.independent.co.uk/sport/football/european/barcelona-3-real-madrid-3-magical-messi-is-barcelonas-hero-439788.html |title= Magical Messi is Barcelona's hero |last= Hayward |first= Ben |publisher= The Independent |date= 11 March 2007 |accessdate= 30 May 2009 |location= London |archive-date= 2011-09-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110906081352/http://www.independent.co.uk/sport/football/european/barcelona-3-real-madrid-3-magical-messi-is-barcelonas-hero-439788.html |url-status= dead }}</ref> ഇതിലൂടെ, ക്ലാസ്സിക്ക് മത്സരത്തിൽ [[ഇവാൻ സമോറാനോ|ഇവാൻ സമോറാനോക്ക്]] ശേഷം (1994-95 സീസണിൽ [[റയൽ മാഡ്രിഡ്|റയൽ മാഡ്രിഡിന്]] വേണ്ടി) ഹാട്രിക് നേടുന്ന ആദ്യ കളിക്കാരനായി.<ref>{{cite news |url=http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=113101.html |title=Inter beat AC, Messi headlines derby |date=11 March 2007 |publisher=FIFA |accessdate=30 May 2009 |archive-date=2014-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140803140827/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=113101.html |url-status=dead }}</ref> ഈ നേട്ടം കൈവരിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരനും മെസ്സി തന്നെയാണ്. സീസണിന്റെ അവസാനത്തോടു കൂടി അദ്ദേഹം കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടാൻ തുടങ്ങി. ലീഗിൽ അദ്ദേഹം നേടിയ 14 ഗോളുകളിൽ 11 ഗോളുകളും അവസാന 13 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നാണ്.<ref>{{cite news |url=http://soccernet.espn.go.com/players/gamelog?id=45843&season=2006&cc=5739 |title=Lionel Messi 2006/07 season statistics |publisher=ESPN Soccernet |accessdate=3 June 2009 |archive-date=2010-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100326235840/http://soccernet.espn.go.com/players/gamelog?id=45843 |url-status=dead }}</ref> ''പുതിയ മറഡോണ'' എന്ന പേര് അദ്ദേഹത്തിന് ചാർത്തി നൽകപ്പെട്ടു. ഒരേയൊരു സീസണിനുള്ളിൽ തന്നെ മറഡോണയുടെ പ്രശസ്തമായ പല ഗോളുകളും പുനഃസൃഷ്ടിച്ചത് അതിനൊരു കാരണമായി.<ref name="maradonalike">{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/european/2311407/The-greatest-goal-ever.html |title=The greatest goal ever? |date= 20 April 2007 |publisher= Daily Telegraph | last = Lowe| first = Sid | accessdate= 7 July 2009 | location=London}}</ref> 2007 ഏപ്രിൽ 18 ന് [[കോപ്പ ദെൽ റെയ്]] സെമി ഫൈനൽ മത്സരത്തിൽ [[ഗെറ്റാഫെ|ഗെറ്റാഫെക്കെതിരെ]] അദ്ദേഹം 2 ഗോളുകൾ നേടി. [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന [[1986 ഫുട്ബോൾ ലോകകപ്പ്|1986 ലെ ഫുട്ബോൾ ലോകകപ്പിൽ]] [[ഇംഗ്ലണ്ട് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഇംഗ്ലണ്ടിനെതിരെ]] മറഡോണ നേടിയ ഗോളിനോട് ([[നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ഗോൾ]] എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) വളരെയധികം സാമ്യമുള്ളവയായിരുന്നു അവ.<ref>{{cite web | url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=423002&cc=3888 | title=Messi dazzles as Barça reach Copa Final | publisher=ESPN Soccernet | date=18 April 2007 | access-date=2010-12-03 | archive-date=2012-10-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121024073812/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=423002&cc=3888 | url-status=dead }}</ref> ഇതിലൂടെ മെസ്സി മറഡോണയുമായി വളരെയധികം താരതമ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടു. സ്പാനിഷ് പത്രങ്ങൾ മെസ്സിയെ ''മെസ്സിഡോണ'' എന്ന് വിളിച്ചു.<ref>{{cite web | url= http://www.hindu.com/2007/07/14/stories/2007071455691800.htm | title= Can ‘Messidona’ beat Maradona? | publisher= The Hindu | date= 14 July 2007 | access-date= 2010-12-27 | archive-date= 2013-10-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20131014194308/http://www.hindu.com/2007/07/14/stories/2007071455691800.htm | url-status= dead }}</ref> അദ്ദേഹം ആ ഗോളിനിടയിൽ 62 മീറ്ററുകൾ (203 അടികൾ) തന്നെ ഓടി, 6 കളിക്കാരെ (ഗോളിയടക്കം) തന്നെ കബളിപ്പിച്ചു, ഒരേ സ്ഥാനത്തുനിന്നു തന്നെ നിറയൊഴിച്ചു, ആഹ്ലാദസമയത്ത്, 21 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് മെക്സിക്കോയിൽ മറഡോണ ചെയ്തതുപോലെ കോർണർ പതാകക്കടുത്തേക്ക് ഓടി.<ref name="maradonalike"/> മത്സരത്തിനു ശേഷം പത്രസമ്മേളനത്തിൽ സഹകളിക്കാരനായ [[ഡെക്കോ]] പറഞ്ഞു : "''എന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഞാൻ കണ്ട ഏറ്റവും മികച്ച ഗോളാണ് അത്.''"<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=/sport/2007/04/20/sfnmes20.xml |title=The greatest goal ever? |last=Lowe |first=Sid |publisher=Daily Telegraph |date=20 April 2007 |accessdate=7 May 2007 |location=London |archive-date=2008-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513171834/http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=%2Fsport%2F2007%2F04%2F20%2Fsfnmes20.xml |url-status=dead }}</ref> 1986 ലോകകപ്പിലെ ഇംഗ്ലണ്ടിനെതിരായ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിൽ മറഡോണ നേടിയ [[ദൈവത്തിന്റെ കൈ]] എന്ന് പ്രശസ്തമായ ഗോളിനോട് സമാനമായ ഒരു ഗോൾ മെസ്സി [[RCD എസ്പാന്യോൾ|എസ്പാന്യോളിനെതിരെ]] നേടി. മെസ്സി പന്തിനായി കുതിക്കുകയും ഗോളിയായ [[കാർലോസ് കമേനി|കാർലോസ് കമേനിയെ]] കബളിപ്പിച്ച് ആ പന്ത് സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് വലയിലേക്ക് തട്ടിയിടുകയുമാണ് ചെയ്തത്.<ref name="Hand of Messi">{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article1910271.ece |title=Hand of Messi saves Barcelona |last=Mitten |first=Andy |publisher=Times Online |date=10 June 2007 |accessdate=12 January 2008 |location=London |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013021540/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article1910271.ece |url-status=dead }}</ref> അത് ശരിയായ ഒരു [[ഹാൻഡ്ബോൾ (ഫുട്ബോൾ)|ഹാൻഡ്ബോൾ]] ആണെന്ന് റീപ്ലേകളിൽ വ്യക്തമായിരുന്നെങ്കിലും ഗോൾ നൽകപ്പെട്ടു.<ref name="Hand of Messi"/> ==== 2007-08 സീസൺ ==== [[പ്രമാണം:Messi 22 Sep 07 v Sevilla.JPG|thumb|കാമ്പ് ന്യൂവിൽ വെച്ച് നടന്ന സെവിയ്യക്കെതിരായ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ബാർസലോണയെ 2-0 എന്ന നിലയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു, 2007 സെപ്റ്റംബർ 22|കണ്ണി=Special:FilePath/Messi_22_Sep_07_v_Sevilla.JPG]] 2007-08 സീസണിലെ ആദ്യ ആഴ്ചയിൽ 5 ഗോളുകൾ നേടി മെസ്സി ബാർസലോണയെ ലാ ലിഗയിലെ ആദ്യ നാല് ടീമുകളിലൊന്നാക്കി. സെപ്റ്റംബർ 19 ന് സ്വന്തം മൈതാനത്ത് വെച്ച് നടന്ന [[ഒളിമ്പിക് ലിയോൺ|ലിയോണിനെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയുടെ ഗോളിന്റെ പിൻബലത്തിൽ ബാർസലോണ 3-0 ന് വിജയിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=228758&&cc=5739|title=Barcelona 3–0 Lyon: Messi orchestrates win|publisher=ESPN Soccernet|date=19 September 2007|accessdate=27 May 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081230/http://soccernet.espn.go.com/report?id=228758&&cc=5739|url-status=dead}}</ref> സെപ്റ്റംബർ 22 ന് [[FC സെവിയ്യ|സെവിയ്യക്കെതിരായി]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ മെസ്സി 2 ഗോളുകൾ നേടി.<ref>{{cite news|url=http://www.soccerway.com/matches/2007/09/22/spain/primera-division/futbol-club-barcelona/sevilla-futbol-club/480859/|title=Barcelona vs. Sevilla|publisher=Soccerway|date= 22 September 2007 |accessdate= 29 May 2009}}</ref> സെപ്റ്റംബർ 26 ന് [[റയൽ സരഗോസ|റയൽ സരഗോസയുമായുള്ള]] മത്സരത്തിലും അദ്ദേഹം 2 ഗോളുകൾ നേടി, ബാർസലോണയുടെ 4-1 വിജയത്തിൽ മുഖ്യ പങ്കാളിയായി.<ref>{{cite news|url=http://barcelona.theoffside.com/injuries/barcelona-4-1-zaragoza-review.html|title=Barcelona 4–1 Zaragoza|author=Isaiah|publisher=The Offside|date=26 September 2007|accessdate=27 May 2009|archive-date=2012-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120311091432/http://barcelona.theoffside.com/injuries/barcelona-4-1-zaragoza-review.html|url-status=dead}}</ref> ഫെബ്രുവരി 27 ന് [[വലൻസിയ CF|വലൻസിയക്കെതിരെ]] അദ്ദേഹം ബാർസലോണക്ക് വേണ്ടിയുള്ള തന്റെ 100 ആം മത്സരം കളിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=700689.html|title=Xavi late show saves Barca|author=FIFA|publisher=FIFA|date=27 February 2008|accessdate=27 May 2009|archive-date=2014-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140803053023/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=700689.html|url-status=dead}}</ref> മുന്നേറ്റ വിഭാഗത്തിൽ [[ഫിഫ്പ്രോ ലോക 11|ഫിഫ്പ്രോ ലോക 11 കളിക്കാരൻ പുരസ്കാരത്തിന്]] മെസ്സി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://worldx1.fifpro.org/index.php?mod=plink&id=14697|title=FIFPro World XI|publisher=FIFPro|accessdate=30 May 2009|archive-date=2011-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20111009021258/http://worldx1.fifpro.org/index.php?mod=plink&id=14697|url-status=dead}}</ref> സ്പാനിഷ് പത്രമായ [[ഡിയാരിയോ മാർസ|മാർസയുടെ]] ഓൺലൈൻ പതിപ്പിൽ നടന്ന ലോകത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച കളിക്കാരനുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 77% വോട്ടോടെ മെസ്സി വിജയിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://archivo.marca.com/futbol/2007/messi_kun/handicho.html|title=El fútbol a sus pies|last=Villalobos|first=Fran|publisher=MARCA|language=Spanish|date= 10 April 2007|accessdate= 7 July 2009}}</ref> [[ഫ്രാൻസ് ബെക്കൻബോവർ|ഫ്രാൻസ് ബെക്കൻബോവറുടെ]] അഭിപ്രായത്തെ പിൻപറ്റി, [[ലോക ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദി ഇയർ]] പുരസ്കാരം മെസ്സിക്ക് നൽകണമെന്ന് ബാർസലോണ കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന പത്രങ്ങളായ [[എൽ മുണ്ടോ ഡിപോർട്ടീവോ|എൽ മുണ്ടോ ഡിപോർട്ടീവോയുടേയും]] [[സ്പോർട്ട് (പത്രം)|സ്പോർട്ടിന്റേയും]] എഴുത്തുകാർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idtipusrecurs_PK=7&idnoticia_PK=447107|title=Si Messi sigue trabajando así, será como Maradona y Pelé|last=Fest|first=Leandro|publisher=Sport.es|language=Spanish|accessdate=7 July 2009|archive-date=2008-05-24|archive-url=https://archive.today/20080524062418/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idtipusrecurs_PK=7&idnoticia_PK=447107|url-status=dead}}</ref> ലോകത്തിലെ ഇപ്പോഴത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച ഫുട്ബോളർമാരിൽ ഒരാളാണ് മെസ്സിയെന്ന് [[ഫ്രാൻസെസ്കോ ടോട്ടി]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news| url=http://archivo.marca.com/edicion/marca/futbol/internacional/es/desarrollo/1063306.html|title=Totti le daría el Balón de Oro a Messi antes que a Kaká|publisher= MARCA |language=Spanish|date= 29 November 2007 |accessdate=7 July 2009}}</ref> മാർച്ച് 4 ന് [[സെൽട്ടിക് FC|സെൽട്ടികിനെതിരായി]] നടന്ന [[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]] മത്സരത്തിൽ ഇടതു തുടയിൽ പേശീവലിവുണ്ടായതിനെത്തുടർന്ന് 6 മാസം അദ്ദേഹത്തിന് പുറത്തിരിക്കേണ്ടി വന്നു. മൂന്ന് സീസണുകൾക്കുള്ളിൽ ഇത് നാലാം തവണയാണ് ഇത്തരം പരിക്ക് മൂലം മെസ്സിക്ക് കളിക്കാൻ കഴിയാതെ പോകുന്നത്.<ref>{{cite news|url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/story/2008/03/05/lionel-messi.html?ref=rss|title=Barcelona's Lionel Messi sidelined with thigh injury|publisher=CBC.ca|date= 5 March 2008 |accessdate= 14 June 2009}}</ref> ==== 2008-09 സീസൺ ==== [[പ്രമാണം:Lionel Messi 31mar2007.jpg|thumb|upright|left|മെസ്സി [[ഡിപോർട്ടീവോ ദെ ലാ കൊരുണ|ഡിപോർട്ടീവോ ലാ കൊരുണക്കെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ]] [[റൊണാൾഡീന്യോ|റൊണാൾഡീന്യോയുടെ]] ക്ലബ്ബ് മാറ്റത്തെ തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ 10 ആം നമ്പർ ജേഴ്സി മെസ്സിക്ക് ലഭിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/8/main/2008/08/04/803776/messi-inherits-ronaldinhos-no-10-shirt|title=Messi Inherits Ronaldinho's No. 10 Shirt|last=Sica|first=Gregory|publisher=Goal.com|date= 4 August 2008 |accessdate= 2 June 2009}}</ref> 2008 ഒക്ടോബർ 1 ന് [[FC ഷക്തർ ഡൊണെറ്റ്സ്ക്|ഷക്തർ ഡൊണെറ്റ്സ്കിനെതിരായ]] ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് മത്സരത്തിൽ, [[തിയറി ഹെൻട്രി|തിയറി ഹെൻട്രിക്ക്]] പകരമിറങ്ങി, 1-0 ന് പിന്നിൽ നിൽക്കുകയായിരുന്ന ബാർസലോണയെ അവസാന 7 മിനിട്ടുകൾക്കുള്ളിൽ 2 ഗോളുകൾ നേടി 2-1 ജയത്തിലേക്ക് മെസ്സി നയിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=254681&cc=5739|title=Late Messi brace nicks it|publisher=ESPN Soccernet|date=1 October 2008|accessdate=29 May 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081234/http://soccernet.espn.go.com/report?id=254681&cc=5739|url-status=dead}}</ref> [[അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡ്|അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിനെതിരായ]] അടുത്ത മത്സരം മെസ്സിയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്ത സുഹൃത്തായ [[സെർജിയോ അഗ്യൂറോ|സെർജിയോ അഗ്യൂറോയും]] തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദ യുദ്ധമായാണ് പറയപ്പെട്ടത്.<ref>{{cite news|url=http://bleacherreport.com/articles/65327-barcelona-6-1-atletico-madrid-match-report-and-player-ratings|title=Barcelona 6–1 Atletico Madrid| last = Osaghae | first = Efosa |publisher=Bleacher Report|date= 4 October 2008 |accessdate= 31 May 2009}}</ref> ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ഫ്രീകിക്കിലൂടെ ഒരു ഗോൾ നേടുകയും ഒരു ഗോളിന് വഴി തെളിക്കുകയും ചെയ്തതിലൂടെ അത്‌ലറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിനു മേൽ ബാർസ 6-1 വിജയം നേടി.<ref>{{cite news|url=http://soccernet-assets.espn.go.com/report?id=252817&league=ESP.1&cc=5739|title=Goal rush for Barcelona|publisher=ESPN Soccernet|date=4 October 2008|accessdate=31 May 2009|archive-date=2014-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810090950/http://soccernet-assets.espn.go.com/report?id=252817&league=ESP.1&cc=5739|url-status=dead}}</ref> സെവിയ്യക്കെതിരായി നടന്ന മത്സരത്തിൽ മെസ്സി മറ്റ് രണ്ട് ആകർഷകമായ ഗോളുകൾ കൂടി നേടി. അതിൽ ഒരെണ്ണം 23 മീറ്ററുകൾ (25 വാര) അകലെ നിന്ന് അടിച്ചതും മറ്റൊന്ന് ഗോളിയെ കബളിപ്പിച്ച് വിഷമകരമായ ഒരു സ്ഥലത്ത് നിന്നും നേടിയതുമാണ്.<ref>{{cite news|url=http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=964294.html|title=Messi magical, Real miserable|publisher=FIFA|date=29 November 2008|accessdate=2 June 2009|archive-date=2014-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140803210929/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=964294.html|url-status=dead}}</ref> 2008 ഡിസംബർ 13 ന് നടന്ന ആ സീസണിലെ ആദ്യ ക്ലാസിക് മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ബാർസലോണയുടെ രണ്ടാം ഗോൾ നേടുകയും ബാർസ 2-0 ന് ജയിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/7776472.stm|title= Barcelona 2–0 Real Madrid |publisher=BBC Sport|date= 13 December 2008 |accessdate= 29 May 2009}}</ref> 2008 ലെ ഫിഫ പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ പുരസ്കാരത്തിൽ അദ്ദേഹം 678 പോയന്റുകളോടെ രണ്ടാം സ്ഥാനത്തെത്തി.<ref name="Gala 2008"/> അത്‌ലറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിനെതിരായി ബാർസലോണ 3-1 ന് ജയിച്ച ഒരു [[കോപ്പ ഡെൽ റേയ്]] മത്സരത്തിലാണ് മെസ്സി 2009 ലെ ആദ്യ ഹാട്രിക് നേടിയത്.<ref>{{cite news|url=http://www.shanghaidaily.com/sp/article/2009/200901/20090107/article_387234.htm|title=Messi scores hat trick in Barca's 3–1 win over Atletico|publisher= Shanghai Daily |date= 7 January 2009 |accessdate= 29 May 2009}}</ref> 2009 ഫെബ്രുവരി 1 ന് [[റേസിംഗ് സന്റാൻഡർ|റേസിംഗ് സന്റാൻഡറിനെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ 1-0 ന് പിന്നിൽ നിൽക്കുകയായിരുന്ന ബാർസലോണയെ പകുതി സമയത്തിൽ പകരക്കാരനായി ഇറങ്ങി 2 ഗോളുകൾ നേടി 2-1 വിജയത്തിലേക്ക് മെസ്സി നയിച്ചു. അതിലെ രണ്ടാം ഗോൾ ബാർസലോണയുടെ സ്പാനിഷ് ലീഗിലെ 5000 ആമത് ഗോൾ ആയിരുന്നു.<ref>{{cite web | url = http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iZaLqalXOwOJ2FwjihA3svGql1Mw | title = Supersub Messi fires 5,000-goal Barcelona to comeback victory | publisher = AFP | date = 1 February 2009 | accessdate = 1 February 2009 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090204172913/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iZaLqalXOwOJ2FwjihA3svGql1Mw | archivedate = 2009-02-04 | url-status = live }}</ref> ലാ ലിഗയുടേ 28 ആം ഘട്ടത്തിൽ [[മലാഗ CF|മലാഗക്കെതിരെ]] അദ്ദേഹം സീസണിലെ തന്റെ 30 ആം ഗോൾ നേടുകയും അതുവഴി ബാർസലോണയെ 6-0 വിജയത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://english.aljazeera.net/sport/2009/03/2009322164115611397.html|title=Barcelona hit Malaga for six|publisher=Al Jazeera English|date= 23 March 2009 |accessdate= 2 June 2009}}</ref> 2009 ഏപ്രിൽ 8 ന് [[FC ബയേൺ മ്യൂണിക്ക്|ബയേൺ മ്യൂണിക്കിനെതിരായി]] നടന്ന ഒരു ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് മത്സരത്തിൽ മെസ്സി 2 ഗോളുകൾ നേടുകയും ആ പരമ്പരയിൽ 8 ഗോളുകൾ എന്നത് സ്വന്തം നേട്ടങ്ങൾക്കൊപ്പം ചേർക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/sports/soccer/2009-04-09-2372732048_x.htm|title=Barcelona returns to earth with league match|publisher= USA Today |date= 9 April 2009 |accessdate= 7 July 2009|last=Logothetis|first=Paul}}</ref> ഏപ്രിൽ 18 ന് ഗെറ്റാഫെക്കെതിരായ 1-0 ജയത്തിൽ നേടിയ ഗോളിലൂടെ മെസ്സി ലാ ലിഗയിൽ ആ സീസണിൽ 20 ഗോളുകൾ കുറിച്ചു. റയൽ മാഡ്രിഡിനു മുകളിൽ വ്യക്തമായ 6 പോയന്റിന്റെ ലീഡോഡെ ബാർസലോണ ലീഗ് പട്ടികയിൽ തലപ്പത്തെത്തി.<ref>{{cite news|url=http://www.shanghaidaily.com/sp/article/2009/200904/20090419/article_398171.htm|title=Messi leads Barcelona to 1–0 win over Getafe|publisher= Shanghai Daily |date=19 April 2009 |accessdate= 2 June 2009}}</ref> സീസൺ അവസാനിക്കുന്നതിനു മുമ്പായി [[സാന്റിയാഗോ ബെർണാബൂ സ്റ്റേഡിയം|സാന്റിയാഗോ ബെർണാബൂവിൽ]] വെച്ച് റയൽ മാഡ്രിഡിനെതിരായി നടന്ന മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയുടെ ഇരട്ടഗോൾ (സീസണിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ 35 ഉം 36 ഉം ഗോളുകൾ) പ്രകടനത്തിന്റെ പിൻബലത്തിൽ ബാർസലോണ 6-2 ന് വിജയിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/football/2009/may/02/la-liga-real-madrid-barcelona|title=Barcelona run riot at Real Madrid and put Chelsea on notice|last=Lowe|first=Sid|publisher= The Guardian |date= 2 May 2009 |accessdate= 31 May 2009 | location=London}}</ref> അത് 1930 ന് ശേഷം റയലിന്റെ ഏറ്റവും കനത്ത പരാജയമായിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/12/spain/2009/05/03/1244468/real-madrid-fan-poll-says-barcelona-loss-is-most-painful-in-club|title=Real Madrid Fan Poll Says Barcelona Loss Is Most Painful In Club History|last=Macdonald|first=Paul|publisher=Goal.com|date= 3 May 2009 |accessdate= 31 May 2009}}</ref> ഓരോ ഗോൾ നേടിയതിനു ശേഷവും അദ്ദേഹം ആരാധകരുടെ അടുത്തേക്ക് ഓടുകയും ''Síndrome X Fràgil'' (Fragile X Syndrome എന്ന രോഗത്തിന്റെ കറ്റാലൻ നാമം) എന്നെഴുതിയ കുപ്പായം ക്യാമറക്ക് മുന്നിൽ കാണിക്കുകയും ചെയ്തു. ആ രോഗത്തിനടിമപ്പെട്ട കുട്ടികളോടുള്ള തന്റെ സഹകരണം വ്യക്തമാക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം അതിലൂടെ.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/12/spain/2009/05/02/1242691/what-lionel-messis-t-shirt-at-the-bernabeu-meant|title=What Lionel Messi's T-Shirt At The Bernabeu Meant|publisher=Goal.com|last=Macdonald|first=Ewan|date= 2 May 2009|accessdate= 2 June 2009}}</ref> ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് സെമി-ഫൈനൽ മത്സരത്തിൽ [[ചെൽസി FC|ചെൽസിക്കെതിരെ]] [[ആന്ദ്രെ ഇനിയെസ്റ്റ]] നേടിയ ഇഞ്ചുറി ടൈം ഗോളിലൂടെ ബാർസലോണയെ ഫൈനലിൽ [[മാഞ്ചസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡ് FC|മാഞ്ചസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡിനെ]] നേരിടുന്നതിന് പ്രാപ്തരാക്കിയതിൽ മെസ്സിക്കും വലിയൊരു പങ്കുണ്ടായിരുന്നു. മെയ് 13 ന് [[അത്‌ലറ്റിക്കോ ബിൽബാവോ|അത്‌ലറ്റിക്കോ ബിൽബാവോക്കെതിരായി]] നടന്ന കോപ്പ ഡെൽ റേയ് കലാശപ്പോരാട്ടത്തിൽ ഒരു ഗോൾ നേടുകയും രണ്ട് ഗോളുകൾക്ക് വഴിവെക്കുകയും ചെയ്തതിലൂടെ ബാർസലോണ 4-1 ന് വിജയിക്കുകയും മെസ്സി തന്റെ ആദ്യ കോപ്പ ഡെൽ റേയ് കപ്പ് നേടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/european/5321324/Barcelona-defeat-Athletic-Bilbao-to-win-Copa-del-Rey.html|title=Barcelona defeat Athletic Bilbao to win Copa del Rey|publisher= Daily Telegraph |date= 14 May 2009 |accessdate= 28 May 2009 | location=London}}</ref> മെസ്സിയുടെ മികച്ച പ്രകടനത്തിലൂടെ ബാർസലോണ ലാ ലിഗ കപ്പും നേടി ആ സീസണിൽ ഡബിൾ പൂർത്തിയാക്കി. മെയ് 27 ന് നടന്ന ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനലിൽ മെസ്സി 70 ആം മിനിട്ടിൽ നേടിയ ഗോളടക്കം 2 ഗോളിന് ബാർസലോണ മാഞ്ചസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡിനെ തോൽപ്പിക്കുകയും കിരീടം കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു. 9 ഗോളുകളോടെ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് പരമ്പരയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടുന്ന താരവുമായി മാറി മെസ്സി. പരമ്പരയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ഈ നേട്ടം കൈവരിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ വ്യക്തിയും മറ്റാരുമായിരുന്നില്ല.<ref>{{cite news|url=http://www.uefa.com/competitions/ucl/news/kind=1/newsid=833286.html|title=Messi sweeps up goalscoring honours|publisher=uefa.com|date=27 May 2009|accessdate=4 June 2009|archive-date=2009-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20091227065627/http://www.uefa.com/competitions/ucl/news/kind=1/newsid=833286.html|url-status=dead}}</ref> ആ വർഷത്തിൽ തന്നെ [[യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫുട്ബോൾ പുരസ്കാരം|യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫോർവേർഡ് ഓഫ് ദ ഇയർ]], [[യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ]] എന്നീ പുരസ്കാരങ്ങളും അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി.<ref>{{cite news|url=http://www.uefa.com/competitions/supercup/news/kind=1/newsid=877275.html|title=Messi recognised as Europe's finest|publisher=uefa.com|date=27 August 2009|accessdate=30 August 2009|archive-date=2010-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100204060347/http://www.uefa.com/competitions/supercup/news/kind=1/newsid=877275.html|url-status=dead}}</ref> ആ സീസണിൽ ബാർസലോണ ലാ ലിഗ, കോപ്പ ഡെൽ റേയ്, ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് കിരീടങ്ങൾ നേടി.<ref>{{cite news|url=http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=251667|title=Barcelona win treble in style|publisher=Gulf Daily News|date=28 May 2009|accessdate=28 May 2009|archive-date=2015-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703215248/http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=251667|url-status=dead}}</ref> ഒരു സീസണിൽ മൂന്ന് കിരീടങ്ങൾ നേടുന്ന ആദ്യ സ്പാനിഷ് ക്ലബ്ബായി ബാർസലോണ മാറി.<ref>{{cite news|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/01062009/3/barcelona-eclipse-dream-team-historic-treble.html|title=Barcelona eclipse dream team with historic treble|publisher=UK Eurosport|date=1 June 2009|accessdate=3 June 2009|archive-date=2020-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200407083321/https://uk.sports.yahoo.com/|url-status=dead}}</ref> ==== 2009-10 സീസൺ ==== {{ quote box | width = 40% | align = left | quote = "മെസ്സി ഓടുമ്പോൾ അദ്ദേഹം തടുക്കാൻ കഴിയാത്തവനാണ്. അത്രയും കൂടിയ വേഗതയിൽ ദിശ മാറ്റം വരുത്താൻ കഴിവുള്ള ഒരേയൊരു കളിക്കാരൻ മെസ്സിയാണ്."<p>"ചില കാര്യങ്ങളിൽ അദ്ദേഹമാണ് ലോകത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരൻ. അദ്ദേഹം ഒരു പ്ലേസ്റ്റേഷൻ (പോലെ) ആണ്. നമ്മൾക്ക് പറ്റുന്ന ഓരോ തെറ്റുകളും അദ്ദേഹം മുതലെടുക്കും.''</p> | source = [[ആഴ്സൻ വെങ്ങർ]], [[ആഴ്സണൽ FC|ആഴ്സണലിനെതിരെ]] ബാർസലോണ 4-1 ന് ജയിച്ചപ്പോൾ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8606391.stm |title=BBC Sport – Football – Arsene Wenger hails Lionel Messi as world's best player |publisher=BBC News |date=7 April 2010 |accessdate=12 April 2010}}</ref><ref name="Unstoppable">{{cite web | url=http://www.mirrorfootball.co.uk/news/Unstoppable-Lionel-Messi-is-like-a-PlayStation-says-Arsenal-boss-Arsene-Wenger-after-Barcelona-Champions-League-masterclass-article383291.html | publisher=Mirrorfootball.co.uk | author=John Cross | title=Unstoppable Lionel Messi is like a PlayStation, says Aresnal boss Arsene Wenger after Barcelona Champions League masterclass | date=6 April 2010 | accessdate=17 April 2010}}</ref> }} [[പ്രമാണം:Lionel Messi Joan Gamper Trophy.jpg|thumb|right|ജൊവാൻ ഗാമ്പർ കപ്പിൽ [[കാമ്പ് ന്യൂ|കാമ്പ് ന്യൂവിൽ]] വെച്ച് ബാർസലോണയും [[മാഞ്ചസ്റ്റർ സിറ്റി FC|മാഞ്ചസ്റ്റർ സിറ്റിയും]] തമ്മിൽ നടന്ന മത്സരത്തിനിടയിൽ]] [[2009 യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പ്]] ജയിച്ചതിനു ശേഷം, താൻ കണ്ടിട്ടുള്ള ഏറ്റവും മികച്ച കളിക്കാരൻ മെസ്സിയാണെന്ന് ബാർസലോണയുടെ മാനേജറായ [[ജൊസെപ് ഗാർഡിയോള]] പറഞ്ഞു.<ref>{{cite news|url=http://www.elmundo.es/elmundodeporte/2009/08/29/futbol/1251499664.html|title= 'Messi es el mejor jugador que veré jamás'|publisher= El Mundo Deportivo |date= 29 August 2009 |accessdate= 29 August 2009 |language=Spanish}}</ref> സെപ്റ്റംബർ 18 ന് മെസ്സി ബാർസലോണയുമായി പുതിയ കരാറിലൊപ്പിട്ടു. 2016 വരെയുള്ള ആ കരാറനുസരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വില €250 മില്ല്യണും വാർഷികവരുമാനം €9.5 മില്ല്യണിന് അടുത്തുമായിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.fcbarcelona.com/web/english/noticies/futbol/temporada09-10/09/n090918106811.html|title=Leo Messi extends his stay at Barça|publisher=fcbarcelona.com|date=18 September 2009|accessdate=18 September 2009|archive-date=2011-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20110907013314/http://www.fcbarcelona.com/web/english/noticies/futbol/temporada09-10/09/n090918106811.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8184399.stm|title=Messi signs new deal at Barcelona|publisher=BBC Sport|date= 18 September 2009|accessdate= 18 September 2009}}</ref> ഇതോടെ അദ്ദേഹം [[സ്ലാട്ടൻ ഇബ്രാഹിമോവിച്ച്|സ്ലാട്ടൻ ഇബ്രാഹിമോവിച്ചിനൊപ്പം]] ലാ ലിഗയിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്ന താരമായി മാറി. നാല് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, സെപ്റ്റംബർ 22 ന് റേസിംഗ് സന്റാന്ററുമായി ലാ ലിഗയിൽ നടന്ന മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം രണ്ട് ഗോളുകൾ നേടുകയും ഒരു ഗോളിന് വഴിവെക്കുകയും ബാർസലോണ ആ മത്സരം 4-1 ന് സ്വന്തമാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=678702&sec=europe&cc=5901|title=Messi and Ibrahimovic put Racing to the sword|publisher=ESPN Soccernet|date=22 September 2009|accessdate=23 September 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081351/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=678702&sec=europe&cc=5901|url-status=dead}}</ref> സെപ്റ്റംബർ 29 ന് [[FC ഡൈനാമോ കീവ്|ഡൈനാമോ കീവിനെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം ആ സീസണിലെ തന്റെ ആദ്യ യൂറോപ്യൻ ഗോൾ നേടുകയും ബാർസലോണ 2-0 ന് വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/1716/champions-league/2009/09/29/1530963/barcelona-2-0-dynamo-kiev-messi-pedro-unlock-stubborn|title=Barcelona 2–0 Dynamo Kiev: Messi & Pedro Unlock Stubborn Ukrainians|publisher=Goal.com|date= 29 September 2009 |accessdate=3 October 2009 |last=Leong|first=KS}}</ref> [[കാമ്പ് ന്യൂ|കാമ്പ് ന്യൂവിൽ]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ [[റയൽ സരഗോസ|റയൽ സരഗോസക്കെതിരെ]] ബാർസലോണ 6-1 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ഗോൾ നേടുകയും ലാ ലിഗയിലെ തന്റെ സമ്പാദ്യം ഏഴ് മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നും ആറ് ഗോളാക്കി ഉയർത്തുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=689856&cc=5739|title=Xavi: All is well at Barca|publisher=ESPN Soccernet|date=26 October 2009|accessdate=28 November 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081409/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=689856&cc=5739|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://sportsillustrated.cnn.com/2009/soccer/10/25/spanish.rdp.ap/|title=Barcelona thrashes Zaragoza to go clear at top|publisher=CNN|date=25 October 2009|accessdate=28 November 2009|archive-date=2009-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20091231144944/http://sportsillustrated.cnn.com/2009/soccer/10/25/spanish.rdp.ap/|url-status=dead}}</ref> 2009 ഡിസംബർ 1 ന് 2009 ലെ [[യൂറോപ്യൻ ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ]] ആയി മെസ്സി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. രണ്ടാമതെത്തിയ [[ക്രിസ്റ്റ്യാനോ റൊണാൾഡോ|ക്രിസ്റ്റ്യാനോ റൊണാൾഡോയെ]] ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വ്യത്യാസത്തിന് (473-233) പിന്നിലാക്കിക്കൊണ്ടാണ് മെസ്സി ഈ നേട്ടം കരസ്ഥമാക്കിയത്.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8387679.stm|title=Barcelona forward Lionel Messi wins Ballon d'Or award|publisher=BBC Sport|date= 1 December 2009|accessdate= 1 December 2009}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2009/12/01/2759069.htm|title=Messi wins prestigious Ballon d'Or award|publisher=ABC Sport|date=1 December 2009|accessdate=10 December 2009|archive-date=2011-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628223125/http://www.abc.net.au/news/stories/2009/12/01/2759069.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/lionel-messi-a-rare-talent-1831871.html|title=Lionel Messi: A rare talent|publisher=The Independent |date= 1 December 2009 |accessdate= 10 December 2009 | last=Barnett|first=Phil | location=London}}</ref> അതിനു ശേഷം, [[ഫ്രാൻസ് ഫുട്ബോൾ|ഫ്രാൻസ് ഫുട്ബോൾ മാഗസിൻ]], മെസ്സി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതായി രേഖപ്പെടുത്തി: "ഞാനിത് എന്റെ കുടുംബത്തിനായി സമർപ്പിക്കുന്നു. എനിക്ക് അവരെ വേണ്ടപ്പോഴെല്ലാം അവരുടെ സാന്നിധ്യം എന്നോടൊപ്പമുണ്ടായിരുന്നു."<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=706306&sec=europe&cc=5739|title=Messi takes Ballon d'Or|publisher=ESPN Soccernet|date=1 December 2009|accessdate=10 December 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081427/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=706306&sec=europe&cc=5739|url-status=dead}}</ref> [[പ്രമാണം:Messi vs Atlante.JPG|200px|thumb|left|മെസ്സി [[2009 ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ്|2009 ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പിൽ]]]] ഡിസംബർ 19 ന് [[2009 ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ്|2009 ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പിൽ]] [[എസ്റ്റുഡിനേറ്റ്സ് ദെ ലാ പ്ലാറ്റാ|എസ്റ്റുഡിനേറ്റ്സുമായി]] [[അബു ദാബി|അബു ദാബിയിൽ]] നടന്ന കലാശപ്പോരാട്ടത്തിൽ മെസ്സിയാണ് ബാഴ്സലോണയുടെ വിജയഗോൾ കുറിച്ചത്. ആ വർഷത്തിൽ ക്ലബ്ബിന്റെ ആറാമത് കിരീടമായിരുന്നു അത്.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=285375&cc=5739&league=FIFA.CWC|title=Messi seals number six|date=19 December 2009|publisher=ESPN Soccernet|accessdate=21 December 2009|archive-date=2012-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020091844/http://soccernet.espn.go.com/report?id=285375&league=FIFA.CWC&cc=5739|url-status=dead}}</ref> രണ്ട് ദിവസത്തിനു ശേഷം, ക്രിസ്റ്റ്യാനോ റൊണാൾഡോയേയും [[സാവി|സാവിയേയും]] [[കക്കാ|കക്കായേയും]] [[ആന്ദ്രേ ഇനിയേസ്റ്റ|ആന്ദ്രേ ഇനിയേസ്റ്റയേയും]] പിന്നിലാക്കിക്കൊണ്ട് [[ഫിഫ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ]] പുരസ്കാരം മെസ്സി കരസ്ഥമാക്കി. ആദ്യമായായിരുന്നു മെസ്സി ഈ പുരസ്കാരം കരസ്ഥമാക്കിയത്. ഇതോടെ ഈ പുരസ്കാരം ലഭിക്കുന്ന ആദ്യ അർജന്റീനക്കാരനായി മെസ്സി മാറി.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=716683&sec=world&cc=5901|title=FC Barcelona's Messi wins World Player of the Year|date=21 December 2009|publisher=ESPN Soccernet|accessdate=22 December 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081437/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=716683&sec=world&cc=5901|url-status=dead}}</ref> 2010 ജനുവരി 10ന് [[സി ഡി ടെനറിഫ്|സി ഡി ടെനറിഫുമായി]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ മെസ്സി 2010 ലേയും ആ സീസണിലേയും തന്റെ ആദ്യ ഹാട്രിക് നേടി. ആ മത്സരത്തിൽ അവർ 0-5 ന് വിജയിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/12/spain/2010/01/10/1737345/tenerife-0-5-barcelona-messi-masterclass-sees-barca-back-on|title=Tenerife 0–5 Barcelona: Messi Masterclass Sees Barca Back On Top|date= 10 January 2010 |publisher=Goal.com|accessdate=11 January 2010}}</ref> ജനുവരി 17ന് [[സെവിയ്യ FC|സെവിയ്യക്കെതിരെ]] 4-0 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ ക്ലബ്ബിനു വേണ്ടി തന്റെ 100 ആമത് ഗോൾ കണ്ടെത്താനും മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbarcelona.com/web/catala/noticies/futbol/temporada09-10/01/n100117108826.html|title=Messi 101: el golejador centenari més jove|date= 17 January 2010|publisher=fcbarcelona.cat|accessdate=17 January 2010 |language=Catalan|last=Bogunyà|first=Roger}}</ref> അതിനുശേഷം നടന്ന 5 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നായി മെസ്സി 11 ഗോളുകൾ നേടി. [[FC മലാഗ|മലാഗക്കെതിരെ]] 2-1 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ 84 ആം മിനിട്ടിലാണ് ആദ്യ ഗോൾ നേടിയത്.<ref>{{cite web | url = http://www.dnaindia.com/sport/report_barcelona-back-on-top-after-2-1-win-over-malaga_1353554 | title = Barcelona back on top after 2–1 win over Malaga | publisher=DNA India | date = 28 February 2010 | accessdate =8 November 2010}}</ref> [[UD അൽമേരിയ|അൽമേരിയക്കെതിരെ]] നടന്ന മത്സരം 2-2 ന് സമനിലയിൽ അവസാനിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി 2 ഗോളുകൾ നേടി.<ref>{{cite web | url = http://www.goal.com/en/news/12/spain/2010/03/06/1820719/almeria-2-2-barcelona-blaugrana-drop-more-points-at-la-liga | title =Almeria 2–2 Barcelona: Blaugrana Drop More Points At La Liga Summit | publisher=goal.com | date = 6 March 210 | accessdate =8 November 2010}}</ref> ആ ആഴ്ചയിൽ മെസ്സി എട്ട് ഗോളുകൾ നേടിക്കൊണ്ട് തന്റെ ജൈത്രയാത്ര തുടർന്നു. [[വലൻസിയ CF|വലൻസിയക്കെതിരായി]] നടന്ന ഹോം മത്സരത്തിൽ ഹാട്രിക്ക് നേടിക്കൊണ്ടായിരുന്നു തുടക്കം. ആ മത്സരത്തിൽ ബാഴ്സ 3-0 ന് ജയിച്ചു.<ref>{{cite news | url = http://sports.sportsillustrated.cnn.com/sud/story.asp?i=20100314202145360000101&ref=hea&tm=&src=LASOC | title = Messi hat-trick as Barcelona beats Valencia 3–0 | publisher = si.com | date = 14 March 2010 | first = Guy | last = Hedgecoe | accessdate = 8 November 2010 | archive-date = 2011-07-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110721125030/http://sports.sportsillustrated.cnn.com/sud/story.asp?i=20100314202145360000101&ref=hea&tm=&src=LASOC | url-status = dead }}</ref> അതിനുശേഷം [[സ്റ്റുട്ട്ഗർട്ട്|സ്റ്റുട്ട്ഗർട്ടുമായി]] 4-0 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ രണ്ട് ഗോളുകളായിരുന്നു മെസ്സിയുടെ സമ്പാദ്യം. ആ വിജയം [[2009-10 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]] ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിലേക്കുള്ള അവരുടെ യാത്ര സുഗമമാക്കി.<ref>{{cite news|title = Messi inspires Barca|url = http://soccernet.espn.go.com/report?id=285582&cc=3888|date = 18 March 2010|accessdate = 18 March 2010|archive-date = 2012-10-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20121024081446/http://soccernet.espn.go.com/report?id=285582&cc=3888|url-status = dead}}</ref> സ്പാനിഷ് ലീഗിൽ [[റയൽ സരഗോസ|സരഗോസക്കെതിരായി]] നടന്ന അടുത്ത മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ഒരിക്കൽ കൂടി ഹാട്രിക്ക് നേടി. ആ മത്സരം ബാഴ്സ 4-2 ന് സ്വന്തമാക്കി.<ref>{{cite news|title = Real Zaragoza 2 – 4 Barcelona|url = http://www.guardian.co.uk/football/2010/mar/21/lionel-messi-arsenal-hat-trick|work=The Guardian |location=UK |date = 21 March 2010|accessdate =22 March 2010|last=Steinberg|first=Jacob }}</ref> ഇതോടെ സ്പാനിഷ് ലീഗിൽ അടുത്തടുത്ത മത്സരങ്ങളിൽ ഹാട്രിക്ക് നേടുന്ന ആദ്യത്തെ ബാഴ്സലോണ കളിക്കാരനായി മാറാനും മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു.<ref>{{cite news|title = Nadie marcó dos ‘hat trick’ seguidos|url = http://www.sport.es/es/?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idtipusrecurs_PK=7&idnoticia_PK=698276|date = 23 March 2010|accessdate =23 March 2010|language=Spanish}}</ref> 2010 മാർച്ച് 24 ന് [[CA ഒസാസുന|ഒസാസുനക്കെതിരെ]] നടന്ന മത്സരം ബാഴ്സലോണക്ക് വേണ്ടി അദ്ദേഹത്തിന്റെ 200 ആം മത്സരമായിരുന്നു.<ref>{{cite web | url = http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1475100.html | title = Match facts: Barcelona v Inter | publisher = UEFA.com | date = 25 April 2010 | accessdate = 8 November 2010 | archive-date = 2018-09-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180920120251/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1475100.html | url-status = dead}}</ref> 2010 ഏപ്രിൽ 6 ന് [[ആഴ്സണൽ FC|ആഴ്സണലിനെതിരായി]] നടന്ന ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ രണ്ടാം പാദ മത്സരത്തിൽ (ബാഴ്സയുടെ ഹോം മത്സരമായിരുന്നു) ബാഴ്സ 4-1 ന് ജയിച്ചപ്പോൾ അതിൽ 4 ഗോളും നേടിയത് മെസ്സിയായിരുന്നു. ഒരു മത്സരത്തിൽ തന്നെ 4 ഗോളുകൾ നേടുന്നത് മെസ്സിയുടെ കരിയറിൽ ആദ്യത്തെ സംഭവമായിരുന്നു.<ref>{{cite news | url = http://www.usatoday.com/sports/soccer/2010-04-06-985993008_x.htm | title = Messi scores four as Barcelona beats Arsenal 4–1 |work=USA Today | date = 6 April 2010 | accessdate =8 November 2010 | first = Paul | last = Logothetis}}</ref><ref>{{cite news | url = http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Wenger-salutes-genius-Messi-after-Barcelona-downs-Arsenal-4-1/articleshow/5769906.cms | title = Wenger salutes genius Messi after Barcelona down Arsenal 4–1] | publisher = India Times | date = 6 April 2010 | accessdate = 8 November 2010 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100410213756/http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Wenger-salutes-genius-Messi-after-Barcelona-downs-Arsenal-4-1/articleshow/5769906.cms | archivedate = 2010-04-10 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.ndtv.com/news/sports/messi-scores-4-goals-to-lead-barca-over-arsenal-19363.php | title = Messi scores 4 goals to lead Barca over Arsenal | publisher=NDTV | date = 7 April 2010 | accessdate =8 November 2010}}</ref> ബാഴ്സലോണയുടെ എക്കാലത്തേയും മികച്ച ഗോൾവേട്ടക്കാരനായ [[റിവാൾഡോ|റിവാൾഡോയെ]] മറികടക്കാൻ ഈ മത്സരത്തിലൂടെ മെസ്സിക്കായി.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8602344.stm|title=Barcelona 4–1 Arsenal|date=6 April 2010|publisher=BBC Sport |first=Stuart|last=Roach|accessdate=6 April 2010}}</ref> ഏപ്രിൽ 10 ന് ചിരവൈരികളായ [[റയൽ മാഡ്രിഡ്|റയൽ മാഡ്രിഡുമായി]] അവരുടെ മൈതാനത്ത് വെച്ച് നടന്ന ക്ലാസ്സിക്ക് പോരാട്ടത്തിൽ (എൽ ക്ലാസിക്കോ), ബാഴ്സ 2-0 ന് ജയിച്ചപ്പോൾ അവരുടെ ആദ്യ ഗോൾ മെസ്സിയുടെ ബൂട്ടിൽ നിന്നായിരുന്നു. ആ സീസണിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ 40 ആം ഗോളായിരുന്നു അത്.<ref>{{cite news|last=Sinnott |first=John |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8608571.stm |title=BBC Sport – Football – Barcelona secure crucial win over rivals Real Madrid |publisher=BBC News |date= 10 April 2010|accessdate=12 April 2010}}</ref> മെയ് 1 ന് [[വിയ്യാറയൽ CF|വിയ്യാറയലിനെതിരെ]] അവരുടെ തട്ടകത്തിൽ നേടിയ 4-1 വിജയത്തിൽ രണ്ട് ഗോളുകൾ മെസ്സിയുടെ വകയായിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/football/feedarticle/9056944 |title=Messi double puts Barcelona back on track |work=Guardian |location=UK |date= 21 April 2008|accessdate =2 June 2010 }}</ref> വെറും 3 ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, മെയ് 4 ന്, [[CD ടെനെറിഫ്|ടെനെറിഫിനെതിരായ]] ഹോം മത്സരത്തിൽ നേടിയ 4-1 വിജയത്തിൽ 2 ഗോളുകൾ മെസ്സി നേടി.<ref>{{cite web|author=Spain |url=http://www.goal.com/en/news/12/spain/2010/05/04/1908655/barcelona-4-1-tenerife-blaugrana-go-four-points-clear-of |title=Barcelona 4–1 Tenerife: Blaugrana Go Four Points Clear Of Real Madrid With Home Win |publisher=Goal.com | date= 4 May 2010 | accessdate =2 June 2010}}</ref> മെയ് 8 ന് [[സെവിയ്യ FC|സെവിയ്യക്കെതിരായ]] എവേ മത്സരത്തിലെ വിജയത്തിൽ ലാ ലിഗയിൽ സീസണിൽ തന്റെ 32 ആമത് ഗോൾ കണ്ടെത്താൻ മെസ്സിക്കായി.<ref>{{cite news |author=Reuters |url=http://www.guardian.co.uk/football/2010/may/09/barcelona-sevilla-la-liga |title=Barcelona survive late Sevilla scare to edge closer to La Liga title |work=Guardian |location=UK |date=9 May 2010 |accessdate=2 June 2010 |archive-date=2010-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100510013437/http://www.guardian.co.uk/football/2010/may/09/barcelona-sevilla-la-liga |url-status=dead }}</ref> [[വല്ലാഡോയിഡ്|വല്ലാഡോയിഡുമായി]] നടന്ന അവസാന മത്സരത്തിൽ രണ്ടാം പകുതിയിൽ രണ്ട് ഗോളുകൾ നേടുക വഴി [[1996-97 ലാ ലിഗ|1996-97]] ൽ [[റൊണാൾഡോ]] സ്ഥാപിച്ച 34 ഗോളിന്റെ ക്ലബ്ബ് റെക്കോർഡിനൊപ്പമെത്താനും മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു.<ref>{{cite web|author=Spain |url=http://www.goal.com/en/news/12/spain/2010/05/04/1907680/barcelona-striker-lionel-messi-could-equal-ronaldos-34-goal-haul- |title=Barcelona Striker Lionel Messi Could Equal Ronaldo's 34 Goal Haul In Primera Liga |publisher=Goal.com | date = 4 May 2010 | accessdate =2 June 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/378308-messi-chases-ronaldos-goal-record |title=Lionel Messi Chases Ronaldo's Goal Record |publisher=Bleacher Report | date = 14 April 2010 | accessdate =2 June 2010}}</ref> [[ടെൽമോ സറ]] സ്ഥാപിച്ച എക്കാലത്തേയും റെക്കോർഡിന് 4 ഗോളുകൾ മാത്രം പിന്നിലായി സീസൺ അവസാനിപ്പിക്കാനും മെസ്സിക്കായി.<ref>{{cite web |url=http://berita8.com/news.php?cat=20&id=22250 |title=Messi Peroleh Gelar El Pichichi Dan Sepatu Emas |publisher=berita8.com |date=17 May 2010 |accessdate=2 June 2010 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707224237/http://www.berita8.com/news.php?cat=20&id=22250 |url-status=dead }}</ref> 2010 ജൂൺ 3 ന് തുടർച്ചയായ രണ്ടാം വർഷവും [[ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോ ട്രോഫി|പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ]] പുരസ്കാരം മെസ്സിക്ക് ലഭിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/2010/06/03/futbol/equipos/barcelona/1275550866.html |title=Messi se corona como el mejor jugador de la Liga |publisher=marca.com | date = 3 June 2010 |accessdate =3 June 2010}}</ref> ==== 2010-11 സീസൺ ==== ആദ്യ പാദ മത്സരത്തിൽ 1-3 ന് തോറ്റതിനുശേഷം 2010 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് [[2010 സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പ്|സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പിൽ]] [[സെവിയ്യ FC|സെവിയ്യക്കെതിരെ]] 4-0 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ഹാട്രിക്ക് നേടി ആ സീസണിനു തുടക്കം കുറിക്കുകയും ബാഴ്സക്ക് ആ സീസണിലെ ആദ്യ കപ്പ് സമ്മാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web | url = http://www.goal.com/en/match/45971/barcelona-vs-sevilla/report Barcelona 4–0 | title = Sevilla: Brilliant Blaugrana Outclass Rojiblancos To Lift Supercopa | publisher=Goal.com | date = 22 August 2010 | accessdate =22 August 2010}}</ref> 2010 ഓഗസ്റ്റ് 29 ന് [[റേസിംഗ് സന്റാൻഡർ|റേസിംഗ് സന്റാൻഡറുമായി]] നടന്ന ആദ്യ മത്സരത്തിൽ വെറും 3 മിനിട്ടുകൾക്കുള്ളിൽ ഗോൾ നേടി തന്റെ പുതിയ ലീഗ് സീസണിനു തുടക്കം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു മെസ്സി. [[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]] ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ട മത്സരത്തിൽ [[പനതിനായിക്കോസ്|പനതിനായിക്കോസിനെതിരായ]] മത്സരത്തിലും മെസ്സി തന്റെ മികവ് പ്രദർശിപ്പിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം 2 ഗോളുകൾ നേടുകയും 2 ഗോളിന് വഴിവെക്കുകയും (Assist) രണ്ട് വിവിധ അവസരങ്ങളിലെ ഷോട്ടുകൾ ഗോൾപോസ്റ്റിൽ തട്ടുകയും ചെയ്തു. 2010 സെപ്റ്റംബർ 19 ന് [[വിസെന്റെ കാൽഡെറോൺ സ്റ്റേഡിയം|വിസെന്റെ കാൽഡെറോൺ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ]] വെച്ച് [[അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡ്|അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിനെതിരായി]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ 92 ആം മിനിട്ടിൽ അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിന്റെ പ്രതിരോധനിരക്കാരനായ [[തോമാസ് ഉജ്ഫാലുസി|തോമാസ് ഉജ്ഫാലുസിയുടെ]] അപകടകരമായ ഒരു തടയൽ മെസ്സിയുടെ കണങ്കാലിന് പരിക്കേല്പിച്ചു. ആ പരിക്കിൽ മെസ്സിയുടെ കണങ്കാലിൽ ഒടിവ് പറ്റിയിട്ടുണ്ടാകുമെന്നും ഏകദേശം 6 മാസത്തോളം കളിക്കളത്തിൽ നിന്നും താരത്തിന് മാറി നിൽക്കേണ്ടി വരുമെന്നുമായിരുന്നു പ്രാഥമിക നിഗമനം. എന്നാൽ ബാഴ്സലോണയിൽ വെച്ച് MRI പരിശോധന നടത്തിയപ്പോൾ വലതു കണങ്കാലിന്റെ അകത്തേയും പുറത്തേയും സ്നായുക്കളിൽ ഒരു വലിവ് അനുഭവപ്പെടുന്നതായി കണ്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada10-11/09/20/n100920113021.html|title=Messi injured|publisher=FCBarcelona.cat|date=20 September 2010|accessdate=22 September 2010|archive-date=2011-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110819191725/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada10-11/09/20/n100920113021.html|url-status=dead}}</ref> കളിയുടെ വീഡിയോ കണ്ടതിനു ശേഷം സഹകളിക്കാരനായ [[ഡേവിഡ് വിയ്യ]] പറഞ്ഞു: "മെസ്സിക്കെതിരായ ടാക്കിൾ മാരകമായിരുന്നു", അദ്ദേഹം ഇതും കൂട്ടിച്ചേർത്തു, "എന്നാലത് പരിക്കേല്പിക്കണം എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടു കൂടി ആയിരുന്നില്ല".<ref>{{cite web|url=http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada10-11/09/20/n100920113025.html|title=Villa on Messi's injury|publisher=FCBarcelona.cat|date=20 September 2010|accessdate=22 September 2010|archive-date=2011-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902035511/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada10-11/09/20/n100920113025.html|url-status=dead}}</ref> ഈ സംഭവം വളരെയധികം മാധ്യമശ്രദ്ധ നേടുകയും എല്ലാ കളിക്കാരേയും ഒരേ തോതിൽ സംരക്ഷിക്കുക എന്ന വിഷയത്തിൽ ഒരു സംവാദം ഫുട്ബോൾ ലോകത്ത് അരങ്ങേറുകയും ചെയ്തു. പരിക്കിൽ നിന്ന് മുക്തനായ ശേഷം [[RCD മയോർക്ക|മയോർക്കയുമായി]] സമനിലയിൽ (1-1) അവസാനിച്ച മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ഒരു ഗോൾ നേടി. അതിനുശേഷം [[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ]] [[FC കോപ്പൻഹേഗൻ|കോപ്പൻഹേഗനുമായി]] ബാഴ്സലോണയുടെ മൈതാനത്ത് വെച്ച് 2-0 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിലും മെസ്സി ഇരട്ടഗോൾ നേടി.<ref>{{cite web | url = http://www.goal.com/es-la/match/50397/barcelona-vs-copenhague/report Barcelona 2–0 | title = Champions: Messi pone al Barcelona como líder de su grupo (2–0) | publisher=Goal.com | date = 20 October 2010 | accessdate =20 October 2010}}</ref> സരഗോസക്കെതിരേയും സെവിയ്യക്കെതിരെയും ഇരട്ടഗോളുകൾ നേടി മെസ്സി തന്റെ ഫോം തുടർന്നു. ആവേശകരമായ ഒക്ടോബറിനു ശേഷം നവംബറിൽ കോപ്പൻഹേഗനുമായി 1-1 ന് സമനിലയിൽ പിരിഞ്ഞ മത്സരത്തിൽ ഗോൾ നേടിയാണ് അദ്ദേഹം തുടങ്ങിയത്. അതു പോലെ [[ഗെറ്റാഫെ CF|ഗെറ്റാഫെക്കതിരായി]] അവരുടെ തട്ടകത്തിൽ 3-1 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിലും അദ്ദേഹം ഗോൾ നേടി. മാത്രമല്ല, സഹകളിക്കാരായ [[ഡേവിഡ് വിയ്യ]], [[പെഡ്രോ റോഡ്രിഗസ്]] എന്നിവരുടെ ഗോളിന് വഴിവെക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web | url = http://www.goal.com/es-la/match/47782/getafe-vs-barcelona/report | title = Liga BBVA: Un gol de Messi encarriló el camino a la victoria para los azulgrana en el Coliseo | publisher=Goal.com | date = 7 November 2010 | accessdate =7 November 2010}}</ref> [[വിയ്യാറയൽ CF|വിയ്യാറയലിനെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ പെഡ്രോയുമായി ചേർന്ന് മെസ്സി നേടിയ ഗോൾ ടീമിന് 2-1 ന്റെ മുൻതൂക്കം സമ്മാനിച്ചു. അദ്ദേഹം ഒരു ഗോൾ കൂടി നേടുകയും ബാഴ്സ 3-1 ന് മത്സരം സ്വന്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർച്ചയായ 7 ആം മത്സരത്തിലായിരുന്നു മെസ്സി ഗോൾ കണ്ടെത്തുന്നത്. സ്വന്തം റെക്കോർഡായ 6 മത്സരത്തിൽ ഗോൾ നേടുക എന്നതായിരുന്നു മെസ്സി തിരുത്തിക്കുറിച്ചത്. ആ രണ്ട് ഗോളുകളിലെ ആദ്യ ഗോൾ നേടിയതോടെ ഒരു കലണ്ടർ വർഷത്തിൽ (2010) 50 ഗോൾ നേടുകയെന്ന നേട്ടം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. അടുത്ത ഗോൾ കൂടി നേടിയതോടെ ബാഴ്സലോണക്ക് വേണ്ടി ഈ നേട്ടം കൈവരിക്കുന്ന താരവുമായി മാറി മെസ്സി. [[UD അൽമേരിയ|അൽമേരിയക്കെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം സീസണിലെ തന്റെ രണ്ടാം ഹാട്രിക്ക് നേടി. ആ മത്സരത്തിൽ അവർ 8-0 എന്ന മികച്ച എവേ വിജയം നേടി. ഹാട്രിക്കിലെ രണ്ടാം ഗോൾ സ്പാനിഷ് ലീഗിലെ മെസ്സിയുടെ 100 ആം ഗോൾ ആയിരുന്നു.<ref>{{cite web | url = http://www.entradasfcbarcelona.com/?p=3389 | title = Jornada 12 – UD Almería 0–8 FC Barcelona | publisher = www.entradasfcbarcelona.com | date = 20 November 2010 | accessdate = 22 November 2010 | archive-date = 2011-07-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110710194136/http://www.entradasfcbarcelona.com/?p=3389 | url-status = dead }}</ref> [[പനത്തിനായിക്കോസ്|പനത്തിനായിക്കോസിനെതിരായ]] മത്സരത്തിലും ഗോൾ നേടിയതോടെ തുടർച്ചയായ 9 മത്സരങ്ങളിൽ (ബ്രസീലിനെതിരായ ഒരു സൗഹൃദമത്സരം ഉൾപ്പെടെ 10 മത്സരങ്ങളിൽ) ഗോൾ നേടുന്ന കളിക്കാരനായി മെസ്സി മാറി. ആ മത്സരത്തിൽ ബാഴ്സ 3-0 ന് ജയിച്ചു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/es/noticias/barca/20101124/barca-pasa-octavos-ahora-por-madrid/762165.shtml | title = El Barça pasa a octavos... ¡y ahora, a por el Madrid! | publisher = www.sport.es | date = 24 November 2010 | accessdate = 24 November 2010 | archive-date = 2015-12-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151210195327/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20101124/barca-pasa-octavos-ahora-por-madrid/762165.shtml | url-status = dead }}</ref> [[പ്രമാണം:RMDvsBAR UCL SF 1.jpg|thumb|300px|upright|മെസ്സി ഒരു ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് മത്സരത്തിൽ [[റയൽ മാഡ്രിഡ്|റയൽ മാഡ്രിഡിനെതിരെ]]]] നവംബർ 29 ന് ''എൽ ക്ലാസിക്കോ''യിൽ മെസ്സിയുടെ തുടർച്ചയായ ഗോൾ സ്കോറിംഗ് അവസാനിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ബാഴ്സ ആ മത്സരം 5-0 ന് സ്വന്തമാക്കി. ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി, വിയ്യയുടെ രണ്ട് ഗോളുകൾക്ക് വഴിവെച്ചു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/es/?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=731648&idseccio_PK=1402 | title = El Barça humilla al Madrid con otra 'manita' histórica | publisher=www.sport.es | date = 29 November 2010 | accessdate =29 November 2010}}</ref> [[CA ഒസാസുന|ഒസാസുനക്കെതിരെ]] നടന്ന അടുത്ത മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം ഇരട്ടഗോൾ നേടുകയും ഒരു ഗോളിന് വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/es/noticias/barca/20101204/barca-sin-bajar-del-autocar/818439.shtml | title = El Barça, sin bajar del autocar | publisher = www.sport.es | date = 4 December 2010 | accessdate = 4 December 2010 | archive-date = 2016-02-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160214005953/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20101204/barca-sin-bajar-del-autocar/818439.shtml | url-status = dead }}</ref> അതിന്റെ തുടർച്ചയായി [[റയൽ സോസിഡാഡ്|റയൽ സോസിഡാഡിനെതിരേയും]] മെസ്സി ഇരട്ടഗോൾ നേടി.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/es/noticias/barca/20101212/manita-manita-por-liga/856966.shtml | title = De manita en manita se va a por la Liga | publisher = www.sport.es | date = 12 December 2010 | accessdate = 12 December 2010 | archive-date = 2012-03-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120314030018/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20101212/manita-manita-por-liga/856966.shtml | url-status = dead }}</ref> [[എൽ ഡെർബി|എൽ ഡെർബിയിൽ]] ബാഴ്സ 1-5 ന് ജയിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി, പെഡ്രോക്കും വിയ്യക്കും ഓരോ ഗോൾ വീതം നേടാൻ വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=733024&idseccio_PK=803&h= | title = Messi, 17 goles y 9 asistencias | publisher = www.sport.es | date = 19 December 2010 | accessdate = 19 December 2010 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> 2011 ലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ ഗോൾ [[ഡിപോർട്ടീവൊ ലാ കൊരുണ|ഡിപോർട്ടീവൊ ലാ കൊരുണക്കെതിരെ]] നടന്ന എവേ മത്സരത്തിൽ ഫ്രീകിക്കിൽ നിന്നായിരുന്നു. ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ഒരിക്കൽക്കൂടി പെഡ്രോയേയും വിയ്യയേയും ഗോൾ നേടാൻ സഹായിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ ബാഴ്സലോണ 4-0 ന് ജയിച്ചു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110108/otro-recital-campeon/795426.shtml | title = Otro recital de campeón | publisher = www.sport.es | date = 8 January 2011 | accessdate = 9 January 2011 | archive-date = 2016-02-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160214182553/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110108/otro-recital-campeon/795426.shtml | url-status = dead }}</ref> ബാഴ്സലോണയിലെ സഹകളിക്കാരായ [[സാവി|സാവിയേയും]] [[ആന്ദ്രേ ഇനിയേസ്റ്റ|ഇനിയേസ്റ്റയേയും]] പിന്നിലാക്കി 2010 ലെ ഫിഫയുടെ [[2010 ഫിഫ സ്വർണ്ണപ്പന്ത്|സ്വർണ്ണപ്പന്ത്]] മെസ്സി സ്വന്തമാക്കി.<ref>{{cite web | url = http://www.fifa.com/ballondor/news/newsid=1360028/index.html | title = Lionel Messi wins the first FIFA Ballon d'Or | date = 10 January 2011 | accessdate = 10 January 2011 | archive-date = 2011-08-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110829030351/http://www.fifa.com/ballondor/news/newsid=1360028/index.html | url-status = dead }}</ref> തുടർച്ചയായ നാലാം വർഷമാണ് മെസ്സി ഈ പുരസ്കാരത്തിനായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/9356019.stm|title=Argentina's Lionel Messi wins Fifa Ballon d'Or award |date=10 January 2011 |accessdate=10 January 2011|work=BBC News }}</ref> പുരസ്കാരം ലഭിച്ചതിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം [[റയൽ ബെറ്റിസ്|റയൽ ബെറ്റിസുമായി]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ മെസ്സി 2011 ലെ ആദ്യത്തേയും സീസണിലെ മൂന്നാമത്തേയും ഹാട്രിക്ക് നേടി.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=734569&idseccio_PK=803 | title = 'Manita' de oro | date = 12 January 2011 | accessdate = 13 January 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> [[റേസിംഗ് സന്റാന്റർ|റേസിംഗ് സന്റാന്ററിനെതിരെ]] പെനാൽട്ടിയിലൂടെ ഗോൾ നേടിക്കൊണ്ടാണ് ലീഗിന്റെ രണ്ടാം റൗണ്ടിന് മെസ്സി തുടക്കമിട്ടത്.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=735280&idseccio_PK=803 | title = El Barça golea al Racing y mete más presión al Madrid | date = 22 January 2011 | accessdate = 22 January 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> പെനാൽട്ടിയിലൂടെ ഗോൾ നേടിയതിനു ശേഷം അദ്ദേഹം തന്റെ ഉള്ളിലിട്ടിരുന്ന ഷർട്ടിൽ എഴുതിയിരുന്ന സന്ദേശം പുറമേ കാണിച്ചു. അതിൽ ഇങ്ങനെ എഴുതിയിരുന്നു: "ഹാപ്പി ബർത്ത്ഡേ മമി".<ref>{{cite web | url = http://www.huffingtonpost.com/2011/01/26/lionel-messi-fined-mom-happy-birthday_n_814088.html |title= Lionel Messi Fined For Wishing Mother Happy Birthday |date=26 January 2011 |accessdate=26 January 2011}}</ref> [[2010-11 കോപ്പ ദെൽ റേയ്|കോപ്പ ദെൽ റേയ്]] സെമി ഫൈനലിൽ [[UD അൽമേരിയ|അൽമേരിയക്കെതിരെ]] ഇരട്ടഗോൾ നേടിക്കൊണ്ട് മെസ്സി തന്റെ ഗോൾ സ്കോറിംഗ് പാടവം വീണ്ടും തെളിയിച്ചു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=735563&idseccio_PK=803 | title = 'Manita' de goles y un pie en la final | date = 26 January 2011 | accessdate = 26 January 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> ഒരാഴ്ചക്കുള്ളിൽ തന്നെ [[ഹെർക്കുലീസ് CF]] ന് എതിരെ നടന്ന മത്സരത്തിലും മെസ്സി ഇരട്ടഗോൾ നേടി.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=735762&idseccio_PK=803 | title = Hércules sufrió la ira de los Dioses | date = 29 January 2011 | accessdate = 29 January 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> ഫെബ്രുവരി 5 ന് കാമ്പ് ന്യൂവിൽ അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിനെതിരെ നടന്ന മത്സരത്തിൽ 3-0 ന് വിജയിച്ചതോടെ തുടർച്ചയായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലീഗ് ജയങ്ങൾ നേടുന്ന ടീമെന്ന റെക്കോർഡ് അവർ സ്വന്തമാക്കി. അവർ 16 മത്സരങ്ങളായിരുന്നു തുടർച്ചയായി ജയിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/2011/02/05/futbol/equipos/barcelona/1296946785.html|title=Barça set 16 wins consecutive league wins|publisher=[[MARCA]].com|language=Spanish|date= 5 February 2011 |accessdate=5 February 2011}}</ref> മെസ്സിയുടെ ഹാട്രിക്കാണ് ഈ മത്സരത്തിൽ അവരുടെ ജയം ഉറപ്പിച്ചത്. മത്സരശേഷം അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചു: "[[ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോ|ഡി സ്റ്റെഫാനോവിനെപ്പോലെ]] മഹാനായ ഒരു വ്യക്തി സ്ഥാപിച്ച റെക്കോർഡ് മറികടക്കുന്നത് തീർച്ചയായും സന്തോഷമുളവാക്കുന്ന കാര്യമാണ്. ഇത്തരമൊരു റെക്കോർഡ് ഇത്രനാൾ നിലനിന്നുവെന്നു പറഞ്ഞാൽ ആ റെക്കോർഡ് നേടാൻ എളുപ്പമല്ല എന്നു തന്നെയാണ് അർത്ഥം. മോശം സാഹചര്യങ്ങളിലൂടെ കടന്നു പോകുന്ന മികച്ചൊരു ടീമിനെ തോല്പിച്ചാണ് ഞങ്ങളിത് കരസ്ഥമാക്കിയിരിക്കുന്നത്. അതിനാൽത്തന്നെ ഈ നേട്ടം കരസ്ഥമാക്കാൻ വിഷമമായിരുന്നു".<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/2011/02/06/futbol/equipos/barcelona/1296948365.html|title=Messi talks about the record|publisher=[[MARCA]].com|language=Spanish|date= 5 February 2011 | accessdate=5 February 2011}}</ref> ഗോൾ നേടാത്ത രണ്ട് മത്സരങ്ങൾക്ക് ശേഷം [[അത്‌ലെറ്റിക്കോ ബിൽബാവോ|അത്‌ലെറ്റിക്കോ ബിൽബാവോക്കെതിരെ]] ബാഴ്സലോണ 2-1 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയാണ് വിജയഗോൾ നേടിയത്.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=737389&idseccio_PK=803 | title = Messi saca al Barça de la boca de los 'leones' | date = 20 February 2011 | accessdate = 21 February 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> അടുത്ത ആഴ്ച [[RCD മയോർക്ക|മയോർക്കക്കെതിരായി]] 3-0 ന് ജയിച്ച എവേ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി സീസണിലെ തന്റെ ആദ്യ ഹെഡ്ഡർ ഗോൾ നേടി.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=737818&idseccio_PK=803 | title = El Barça desactiva el 'efecto Laudrup' | date = 27 February 2011 | accessdate = 27 February 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> 1979-80 സീസണിൽ ലാ ലിഗയിൽ തോൽപ്പിക്കപ്പെടാതെ 19 എവേ മത്സരങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ റെക്കോർഡ് റയൽ സോസിഡാഡ് ക്ലബ്ബിനുണ്ട്. ഈ എവേ വിജയത്തോടെ ബാഴ്സലോണയും ആ റെക്കോർഡിനൊപ്പമെത്തി. മൂന്ന് ദിവസത്തിന് ശേഷം [[വലൻസിയ CF|വലൻസിയക്കെതിരായി]] നടന്ന എവേ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി നേടിയ ഒരു ഗോളിന്റെ ബലത്തിൽ ബാഴ്സ ജയിക്കുകയും ആ റെക്കോർഡ് തിരുത്തിക്കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=738138&idseccio_PK=803 | title = El Barça prende la mecha de la Liga en Mestalla | date = 2 March 2011 | accessdate = 2 March 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> മാർച്ച് 8 ന് കാമ്പ് ന്യൂവിൽ വെച്ച് നടന്ന യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയുടെ ഇരട്ടഗോളിന്റെ പിൻബലത്തിൽ [[ആഴ്സണൽ FC|ആഴ്സണലിനെ]] ബാഴ്സ 3-1 ന് പരാജയപ്പെടുത്തി. ആ വിജയത്തോടെ അവർ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിന്റെ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിലേക്ക് മുന്നേറി.<ref>{{cite web|url=http://www.sbnation.com/soccer/2011/3/8/2038314/fc-barcelona-vs-arsenal-fc-2011-champions-league-lionel-messi-penalty|title=FC Barcelona Vs. Arsenal 2011: Lionel Messi Penalty Puts Barca Ahead |work= SBNation |accessdate=8 March 2011}}</ref> ഒരു മാസത്തോളം ഗോൾ നേടുന്നതിൽ അദ്ദേഹം പരാജയപ്പെട്ടു. എന്നാൽ [[UD അൽമേരിയ|അൽമേരിയക്കെതിരായ]] കളിയിൽ ഇരട്ടഗോൾ നേടി മെസ്സി തിരിച്ചുവന്നു. അതിലെ രണ്ടാം ഗോൾ സീസണിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ 47 ആം ഗോൾ ആയിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ സീസണിൽ താൻ സ്ഥാപിച്ച റെക്കോർഡിനൊപ്പമെത്തുകയായിരുന്നു ഈ ഗോളിലൂടെ മെസ്സി.<ref>{{cite web|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110409/messi-desatasco-barca-antes-del-clasico/968326.shtml|title=Messi desatascó al Barça antes del clásico|accessdate=9 April 2011|archive-date=2016-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160324035703/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110409/messi-desatasco-barca-antes-del-clasico/968326.shtml|url-status=dead}}</ref> 2011 ഏപ്രിൽ 12 ന് [[FC ഷാക്തർ ഡോണെട്സ്ക്|ഷാക്തർ ഡോണെട്സ്കിനെതിരെ]] നടന്ന ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം ഈ റെക്കോർഡ് തിരുത്തി. ഇതോടെ ബാഴ്സലോണക്കു വേണ്ടി ഒരു സീസണിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടുന്ന താരമായി മെസ്സി മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110412/tramite-resuelto-ahora-por-madrid/971705.shtml|title=Trámite resuelto y ahora... ¡a por el Madrid!|accessdate=13 April 2011|archive-date=2016-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160214013550/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110412/tramite-resuelto-ahora-por-madrid/971705.shtml|url-status=dead}}</ref> [[സാന്റിയാഗോ ബെർണാബു സ്റ്റേഡിയം|സാന്റിയാഗോ ബെർണാബുവിൽ]] വെച്ചു നടന്ന മത്സരത്തിൽ [[എൽ ക്ലാസിക്കോ|എൽ ക്ലാസിക്കോയിലെ]] തന്റെ എട്ടാം ഗോൾ കണ്ടെത്താൻ മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു. ഏപ്രിൽ 23 ന് [[CA ഒസാസുന|ഒസാസുനക്കെതിരെ]] 2-0 ന് ജയിച്ച ഹോം മത്സരത്തിൽ നേടിയ ഗോളോടെ സീസണിൽ 50 ഗോൾ തികക്കാൻ മെസ്സിക്ക് സാധിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ 60 ആം മിനിട്ടിൽ പകരക്കാരനായാണ് മെസ്സി കളത്തിലിറങ്ങിയത്.<ref>{{cite web|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110416/madrid-titulo/976392.shtml|title=Un punto que vale una Liga|accessdate=16 April 2011|archive-date=2016-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160213194747/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110416/madrid-titulo/976392.shtml|url-status=dead}}</ref> ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് സെമി ഫൈനലിൽ ബാഴ്സ, മെസ്സിയുടെ ഇരട്ടഗോളിന്റെ ബലത്തിൽ റയൽ മാഡ്രിഡിനെ 2-0 ന് തോൽപ്പിച്ചു. ഒരു മാസ്മരിക പ്രകടനമായിരുന്നു മെസ്സി ആ മത്സരത്തിൽ കാഴ്ച്ചവെച്ചത്. അതിലെ രണ്ടാം ഗോൾ (ധാരാളം കളിക്കാരെ കബളിപ്പിച്ചു കൊണ്ട് നേടിയത്) ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിലെ ഈ സ്റ്റേജുകളിലെ എക്കാലത്തേയും മികച്ച ഗോളായി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110427/messi-puto-amo/986636.shtml|title=Messi es el "puto amo"|accessdate=27 April 2011|archive-date=2016-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160324095045/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110427/messi-puto-amo/986636.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news | url = http://sportsillustrated.cnn.com/2011/writers/sid_lowe/05/05/clasico.aftermath/index.html | title = The Good, the Bad and the Ugly in the aftermath of the Clásico series | date = 5 May 2011 | accessdate = 6 May 2011 | work = Sports Illustrated | first = Sid | last = Lowe | archive-date = 2011-05-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110508163612/http://sportsillustrated.cnn.com/2011/writers/sid_lowe/05/05/clasico.aftermath/index.html | url-status = dead }}</ref> [[വെംബ്ലി സ്റ്റേഡിയം|വെംബ്ലിയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനലിൽ മെസ്സി നേടിയ ഗോൾ അവർക്ക് ആറ് വർഷത്തിനുള്ളിൽ മൂന്നാമത്തേയും മൊത്തത്തിൽ നാലാമത്തേയും ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് കിരീടം നേടിക്കൊടുത്തു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/13576522.stm|title=Barcelona 3 Manchester United 1|date=28 May 2011|work=BBC Sport |accessdate=30 May 2011}}</ref> ==== 2011-12 സീസൺ ==== [[2011 സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പ്|സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പിൽ]] [[റയൽ മാഡ്രിഡ്|റയൽ മാഡ്രിഡിനെതിരെ]] മൂന്ന് ഗോളുകൾ നേടുകയും 2 ഗോളുകൾക്ക് വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്ത് ടീമിനെ 5-4 എന്ന സ്കോറിൽ വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചുകൊണ്ടാണ് മെസ്സി ഈ സീസൺ തുടങ്ങിയത്.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110818/messi-salvo-futbol/1120978.shtml|title=Messi salvó al fútbol|date=17 August 2011|work=Sport.es|accessdate=17 August 2011|archive-date=2012-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413110759/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110818/messi-salvo-futbol/1120978.shtml|url-status=dead}}</ref> [[2011 യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പ്|യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പിൽ]] [[FC പോർട്ടോ|പോർട്ടോയുമായി]] നടന്ന അടുത്ത മത്സരത്തിൽ [[ഫ്രെഡി ഗുവാറിൻ|ഫ്രെഡി ഗുവാറിന്റെ]] ദുർബ്ബലമായ ഒരു ബാക്ക് പാസ് മുതലെടുത്ത് മെസ്സി ഗോൾ നേടി. [[സെസ്ക് ഫാബ്രിഗസ്|സെസ്ക് ഫാബ്രിഗസിന്]] ഒരു ഗോളിന് വഴിയൊരുക്കുകയും കൂടി ചെയ്തതോടെ ബാഴ്സലോണ ആ മത്സരം 2-0 ന് ജയിക്കുകയും സൂപ്പർ കപ്പ് നേടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110826/super-messi-supercopa-barca/1130917.shtml|title=Súper Messi da la Supercopa al Barça|date=26 August 2011|work=Sport.es|accessdate=26 August 2011|archive-date=2011-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20111014114258/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110826/super-messi-supercopa-barca/1130917.shtml|url-status=dead}}</ref> ഈ കളിക്ക് മുമ്പ് മെസ്സി ഗോൾ നേടാത്ത ഒരേയൊരു ഔദ്യോഗിക മത്സരം സൂപ്പർ കപ്പ് ആയിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110827/futbol-messi-tiene-limites/1131118.shtml|title=El fútbol de Messi no tiene límites|date=26 August 2011|work=Sport.es|accessdate=26 August 2011|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234056/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110827/futbol-messi-tiene-limites/1131118.shtml|url-status=dead}}</ref> [[വിയ്യാറയൽ CF|വിയ്യാറയലിനെതിരെ]] ഇരട്ടഗോൾ നേടിക്കൊണ്ടാണ് മെസ്സി [[ലാ ലിഗ|ലാ ലിഗക്ക്]] തുടക്കമിട്ടത്.<ref>{{cite news|url=http://www.fcbarcelona.cat/web/english/futbol/temporada_11-12/arxiu_partits/lliga/jornada02/Barcelona_Villarreal/partit.html|title=Liga Champions: new and improved version|date=29 August 2011|work=fcbarcelona.cat|accessdate=29 August 2011|archive-date=2011-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20111102132810/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/futbol/temporada_11-12/arxiu_partits/lliga/jornada02/Barcelona_Villarreal/partit.html|url-status=dead}}</ref> [[CA ഒസാസുന|ഒസാസുനക്കെതിരേയും]]<ref>{{cite news|url=http://www.fcbarcelona.cat/web/english/futbol/temporada_11-12/arxiu_partits/lliga/jornada04/Barcelona_Osasuna/partit.html|title=Super 8 (8-0)|date=17 September 2011|work=fcbarcelona.cat|accessdate=17 September 2011|archive-date=2011-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20111101095400/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/futbol/temporada_11-12/arxiu_partits/lliga/jornada04/Barcelona_Osasuna/partit.html|url-status=dead}}</ref> [[അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡ്|അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിനെതിരെയും]]<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/esta-liga-dos-sino-messi-1160317|title=Esta Liga no es de dos sino de Messi|date=25 September 2011|work=Sport.es |accessdate=25 September 2011}}</ref> നടന്ന രണ്ട് ഹോം മത്സരങ്ങളിലും തുടർച്ചയായി അദ്ദേഹം ഹാട്രിക്ക് നേടി. സെപ്റ്റംബർ 28 ന് [[എഫ് സി ബേറ്റ് ബോറിസോവ്|ബേറ്റ് ബോറിസോവിനെതിരായി]] ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ നടന്ന മത്സരത്തിൽ ഇരട്ടഗോളുകൾ നേടിയതോടെ<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/barca-aficiona-las-manitas-1164552|title=El Barça se aficiona a las 'manitas'|date=28 September 2011|work=Sport.es |accessdate=28 September 2011}}</ref> ഔദ്യോഗിക മത്സരങ്ങളിൽ ബാഴ്സലോണക്ക് വേണ്ടി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ (194) നേടുന്ന രണ്ടാമൻ എന്ന റെക്കോർഡ് [[ലാസ്‌ലോ കുബാല|ലാസ്‌ലോ കുബാലയോടൊപ്പം]] പങ്കിടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/messi-igualo-kubala-1164601|title=Messi iguala a Kubala y afirma que sería "hermoso" superar a César|date=28 September 2011|work=Sport.es |accessdate=28 September 2011}}</ref> [[റേസിങ്ങ് ഡെ സന്റാണ്ടർ|റേസിങ്ങിനെതിരെ]] ഇരട്ടഗോളുകൾ നേടിയതോടെ ആ റെക്കോർഡ് മറികടക്കാനും മെസ്സിക്കായി.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/barca-consolida-liderato-con-otro-recital-messi-1183586|title=El Barça consolida su liderato con otro recital de Messi|date=16 October 2011|work=Sport.es |accessdate=16 October 2011}}</ref> ബാഴ്സലോണയുടെ മൈതാനത്ത് നടന്ന മത്സരത്തിൽ [[RCD മയോർക്ക|മയോർക്കക്കെതിരായി]] ഹാട്രിക്ക് നേടിയതോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗോൾ നേട്ടം 199 ആയി ഉയർന്നു. സ്പാനിഷ് ലീഗിൽ ബാഴ്സലോണക്ക് വേണ്ടി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോൾ (132) നേടുന്ന രണ്ടാമനായി മെസ്സി മാറി. കുബാലയേക്കാൾ ഒരു ഗോൾ കൂടുതലായിരുന്നു അത്.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/messi-responde-otra-vez-1201140|title=1, 2, 3... Messi responde otra vez|date=29 October 2011|work=Sport.es |accessdate=29 October 2011}}</ref> ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ [[FC വിക്ടോറിയ പ്ലസൻ|വിക്ടോറിയ പ്ലസനെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ നേടിയ ആദ്യ ഗോളോടെ അദ്ദേഹം ബാഴ്സലോണക്ക് വേണ്ടി 200 ഗോളുകൾ കുറിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ രണ്ട് ഗോളുകൾ കൂടി നേടി മെസ്സി ഹാട്രിക്ക് തികച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/messi-infalible-hat-trick-octavos-1204309|title=Messi es infalible: hat trick... ¡y a octavos!|date=1 November 2011|work=Sport.es |accessdate=1 November 2011}}</ref> ==== 2012-13 സീസൺ ==== സീസണിലെ ബാഴ്സയുടെ ആദ്യമത്സരം ന്യൂ കാമ്പിൽ, റയൽ സോസിഡാഡുമായായിരുന്നു. 5-1ന് ബാഴ്സ ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ മെസ്സി 2 ഗോളുകൾ നേടി. ആഗസ്റ്റ് 23ന് ബദ്ധ വൈരികളായ റയൽ മാഡ്രിഡിനെതിരെ 3-2ന് ബാഴ്സ ജയിച്ച മത്സരത്തിലും പെനാൽറ്റിയിലൂടെ ഒരു ഗോൾ മെസി നേടി.<ref>{{cite web|title=Barcelona vs Real Madrid: 3-2 - Supercopa de España 2012|url=http://www.guardian.co.uk/football/2012/aug/23/barcelona-real-madrid-live-mbm?newsfeed=true|accessdate=24.8.12}}</ref> സൂപ്പർകോപ്പ ഡെ എസ്പാനയുടെ രണ്ടാം പാദ മത്സരത്തിൽ റയൽ മാഡ്രിഡിനെതിരെ ഫ്രീ കിക്കിൽ നേടിയ ഗോൾ എൽ-ക്ലാസിക്കോയിൽ (ബാഴ്സലോണയും റയൽമാഡ്രിടും തമ്മിലുള്ള മത്സരം) മെസ്സിയുടെ 15ആമത്തെ ഗോളായിരുന്നു. ഇതോടെ എൽ-ക്ലാസിക്കോ മത്സരങ്ങളിലെ ബാഴ്സലോണയുടെ ടോപ്പ്സ്കോററായി മെസ്സി മാറി.<ref>{{cite web|title=Messi becomes Barcelona's all-time Clasico top scorer with free kick against Real Madrid|url=http://www.goal.com/en-gb/news/3277/la-liga/2012/08/29/3339860/messi-becomes-barcelonas-all-time-clasico-top-scorer-with?source=breakingnews|accessdate=31 August 2012}}</ref><ref>{{cite web|title=Real Madrid beat Barcelona to win Spanish Super Cup|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/19402668|accessdate=31 August 2012}}</ref> നവംബർ 11 ന് റയൽ മല്ലോഴ്സയ്ക്കെതിരെ നടിയ 2 ഗോളുകൾ 2012 കലണ്ടർ വർഷത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗോൾ നേട്ടം 76 തികച്ചു. 1958 കലണ്ടർ വർഷത്തിൽ പെലെ നേടിയ 75 ഗോളുകൾ എന്ന നേട്ടം മെസ്സി മറികടന്നു. ഇതോടെ കലണ്ടർ വർഷത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടൂതൽ ഗോൾ നേടിയ ഗെർഡ് മുള്ളറുടെ 85 ഗോളെന്ന സർവകാല റെക്കോർഡിലേക്ക് മെസിക്ക് 9 ഗോളുകളുടെ വ്യത്യാസം മാത്രമായി.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2231433/Lionel-Messi-breaks-Pele-record-reaching-76-goals-2012.html "76 not out: Messi closing in on Muller after breaking Pele's record for most goals in a calendar year"]. Daily Mail. Retrieved 14 November 2012</ref><ref>[http://www.guardian.co.uk/football/2012/nov/11/barcelona-la-liga-mallorca-messi "Lionel Messi eclipses Pelé with 76th goal of year in Barcelona victory"]. The Guardian. Retrieved 14 November 2012</ref> ഡിസംബർ 1ന് അത്ലെറ്റിക് ബിൽബാബോയ്ക്കെതിരെ നേടിയ 2 ഗോളുകൾ 2012ലെ ഗോൾ നേട്ടം 84ആയി ഉയർത്തി. മുള്ളറുടെ റെക്കോർഡ് മറികടക്കാൻ 2 ഗോളുകൾ കൂടിമതി. അതോടൊപ്പം മറ്റൊരു റെക്കോർഡ് കൂടി മെസ്സിയെ തേടിയെത്തും. ലാ ലിഗയിൽ ബോഴ്സലോണയുടെ ഏറ്റവും മികച്ച ഗോൾ വേട്ടക്കാരൻ എന്ന സീസർ റോഡ്രിഗസിന്റെ 190 ഗോളുകൾ എന്ന റെക്കോർഡിനൊപ്പമെത്താൻ 2 ഗോളുകൾ കൂടിമതിയാകും.<ref>{{cite web| url = http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/detail/article/messi-equals-cesars-record| title = Messi equals César’s record | date= 12 December 2012 | publisher=fcbarcelona.com}}</ref> ഡിസംബർ 9ന് ലോകം കാത്തിരുന്ന ആ നിമിഷമെത്തി. റയൽ ബെറ്റിസിനെതിരെ 2 ഗോളുകൾ കൂടി നേടി മെസ്സി കലണ്ടർ വർഷത്തിലെ തന്റെ നേട്ടം 86ആയി ഉയർത്തി. ഇതോടെ 1972ൽ ഗെർഡ് മുള്ളർ ബയേൺ മ്യൂണിക്കിനും ജർമ്മൻ ദേശീയ ടീമിനുമായി നേടിയ 85 ഗോളുകൾ പഴങ്കഥയായി.<ref>{{cite news|title=Messi sets record of 86 for goals in a year|url=http://www.reuters.com/article/2012/12/09/us-soccer-spain-messi-record-idUSBRE8B80EO20121209|date=9 December 2012|accessdate=9 December 2012|first=Iain|last=Rogers|agency=Reuters|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924172512/http://www.reuters.com/article/2012/12/09/us-soccer-spain-messi-record-idUSBRE8B80EO20121209|url-status=dead}}</ref> ഡിസംബർ 12ന് നടന്ന കോപ്പ ഡെൽ റെ യിൽ കോർഡോബായ്ക്കെതിരെ 2 ഗോളുകൾ കൂടി നേടി 2012 തന്റെ ഗോൾ നേട്ടം 88ആയി ഉയർത്തി. 2012 ഡിസംബർ 23 ന് ഈ നേട്ടം 91 ഗോളുകൾ എന്ന നിലയിലെത്തി.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2247167/Lionel-Messi-stretches-calendar-year-record-Gerd-Muller-taking-tally-88-goals.html "88 and counting... Messi can't stop scoring as Barca striker doubles up to further exceed Muller's record"]. Daily Mail. Retrieved 13 December 2012</ref> ഡിസംബർ 16ന് അത്ലറ്റികോ മാഡ്രിഡിനെതിരെ 4-1 ന് ബാഴ്സ വിജയിച്ചപ്പോൾ 2 ഗോളുകൾ മെസിയുടെ വകയായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=Messi reaches 90 goals as Barca win|url=http://www.espnstar.com/football/primera-liga/news/detail/item909951/Messi-reaches-90-goals-as-Barca-win/|publisher=espnstar.com|date=16 December 2012|accessdate=17 December 2012|archive-date=2012-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20121230235918/http://www.espnstar.com/football/primera-liga/news/detail/item909951/Messi-reaches-90-goals-as-Barca-win/|url-status=dead}}</ref> 2012 ഡിസംബർ 18ന് ബാഴ്സലോണയുമായുള്ള മെസ്സിയുടെ കരാർ 2018 ജൂൺ 30 വരെ നീട്ടി.<ref>{{cite news|url=http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/detail/article/carles-puyol-xavi-hernandez-and-leo-messi-renew-their-contract-with-fc-barcelona|title=Barça has renewed the contracts of Carles Puyol, Xavi Hernández and Leo Messi|date=18 December 2012|accessdate=18 December 2012|publisher=FC Barcelona Official Website}}</ref> == അന്താരാഷ്ട്ര കളിജീവിതം == 2004 ജൂണിൽ [[പരാഗ്വേ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പരാഗ്വേക്കെതിരെ]] ഒരു അണ്ടർ-20 സൗഹൃദ മത്സരത്തിലാണ് അർജന്റീനക്ക് വേണ്ടിയുള്ള മെസ്സിയുടെ അരങ്ങേറ്റം.<ref>{{cite news|url=http://www.lionelmessi.com/biography/|title=Lionel Messi Biography|publisher=Lionelmessi.com|accessdate=7 July 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080802154715/http://lionelmessi.com/biography/|archivedate=2008-08-02|url-status=dead}}</ref> 2005 ൽ നെതർലണ്ട്സിൽ വെച്ച് നടന്ന [[2005 ഫിഫ വേൾഡ് യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്|2005 ഫിഫ വേൾഡ് യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ]] അർജന്റീന ജേതാക്കളായപ്പോൾ ആ ടീമിൽ അംഗമായിരുന്നു മെസ്സി. ആ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിലെ സ്വർണ്ണപ്പന്തും സ്വർണ്ണ ബൂട്ടും മെസ്സിയാണ് നേടിയത്.<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=104/edition=9102/index.html|title=FIFA World Youth Championship Netherlands 2005|publisher=FIFA|accessdate=7 July 2009|archive-date=2013-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224230512/http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=104/edition=9102/index.html|url-status=dead}}</ref> അർജന്റീനയുടെ അവസാന നാല് മത്സരങ്ങളിൽ നേടിയതടക്കം ആകെ 6 ഗോളുകളാണ് മെസ്സി ആ പരമ്പരയിൽ നേടിയത്. 2005 ഓഗസ്റ്റ് 17 ന്, തന്റെ 18 ആം വയസ്സിൽ, [[ഹംഗറി ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഹംഗറിക്കെതിരെയാണ്]] മെസ്സിയുടെ പൂർണ്ണമായ അരങ്ങേറ്റം. 63 ആം മിനിട്ടിൽ പകരക്കാരനായാണ് മെസ്സി കളത്തിലിറങ്ങിയത്. എന്നാൽ മെസ്സിയുടെ ഷർട്ടിൽ പിടിച്ചു വലിച്ച [[വിൽമോസ് വാഞ്ചാക്|വിൽമോസ് വാഞ്ചാകിനെ]] തലകൊണ്ട് ഇടിച്ചു എന്ന കുറ്റത്തിന് റഫറി, [[മാർക്കസ് മെർക്ക്]], 65 ആം മിനുട്ടിൽ മെസ്സിയെ പുറത്താക്കി. ആ തീരുമാനം ശരിയായില്ലെന്ന് മറഡോണ പോലും വാദിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_football/4172400.stm|title=Messi handles 'new Maradona' tag|publisher=BBC Sport | date= 22 August 2005 | accessdate=7 July 2009| last=Vickery |first=Tim}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.people.com.cn/200508/20/eng20050820_203655.html|title=Argentine striker Messi recalled for World Cup qualifier|publisher=People's Daily Online| date= 20 August 2005 | accessdate=7 July 2009}}</ref> സെപ്റ്റംബർ 3 ന് [[പരാഗ്വേ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പരാഗ്വേക്കെതിരെ]] [[2006 ഫിഫ ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരങ്ങൾ (CONMEBOL)|ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാ മത്സരത്തിൽ]] 1-0 ന് തോറ്റ എവേ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ടീമിലേക്ക് തിരിച്ചു വിളിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. മത്സരത്തിനു മുമ്പായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "ഇത് രണ്ടാം അരങ്ങേറ്റമാണ്. ആദ്യത്തേതിന് നീളം കുറവായിരുന്നു."<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/preview?id=178848&cc=5739|title=Messi tries again as Argentina face Paraguay|publisher=ESPN Soccernet|date=2 September 2005|accessdate=7 July 2009|archive-date=2011-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628224026/http://soccernet.espn.go.com/preview?id=178848&cc=5739|url-status=dead}}</ref> [[പെറു ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പെറുവിനെതിരെയാണ്]] അദ്ദേഹം അതിനു ശേഷം അർജന്റീനക്ക് വേണ്ടി കളിച്ചത്. മത്സരശേഷം കോച്ച് ''പെക്കർമാൻ'' മെസ്സിയെ ''ഒരു രത്നം'' എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/sports/2005/oct/10messi.htm|title=Messi is a jewel says Argentina coach|publisher=Rediff| date= 10 October 2005 | accessdate=7 July 2009 |last=Homewood|first=Brian}}</ref> 2009 മാർച്ച് 28 ന് [[വെനസ്വേല ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|വെനസ്വേലക്കെതിരെ]] നടന്ന ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി അർജന്റീനക്ക് വേണ്ടി ആദ്യമായി 10 ആം നമ്പർ ജേഴ്സി അണിഞ്ഞു. അർജന്റീനയുടെ മാനേജരായി മറഡോണയുടെ ആദ്യ ഔദ്യോഗിക മത്സരമായിരുന്നു അത്. മെസ്സിയാണ് കളിയിലെ ആദ്യ ഗോൾ നേടിയത്. ആ മത്സരം അർജന്റീന 4-0 ന് സ്വന്തമാക്കി.<ref>{{cite web| url = http://soccernet.espn.go.com/report?id=230046&cc=5739| title = Argentina 4–0 Venezuela: Messi the star turn| date = 28 March 2009| accessdate = 7 July 2009| publisher = Allaboutfcbarcelona.com| archive-date = 2012-10-24| archive-url = https://web.archive.org/web/20121024081458/http://soccernet.espn.go.com/report?id=230046&cc=5739| url-status = dead}}</ref> 2010 നവംബർ 17 ന് [[ദോഹ|ദോഹയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന സൗഹൃദമത്സരത്തിൽ ലാറ്റിനമേരിക്കയിലെ അർജന്റീനയുടെ ചിരവൈരികളായ [[ബ്രസീൽ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ബ്രസീലിനെതിരെ]] 1-0 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയാണ് അവസാന മിനുട്ടിൽ അർജന്റീനയുടെ വിജയഗോൾ നേടിയത്. വലിയ മത്സരങ്ങളിൽ മെസ്സി ആദ്യമായിട്ടായിരുന്നു ബ്രസീലിനെതിരെ ഗോൾ നേടുന്നത്.<ref>{{cite web| url = http://www.lionel-messi.co.uk/news/magic-messi-leads-argentina-over-brazil.html| title = Magic Messi leads Argentina over Brazil| date = 17 November 2010| accessdate = 19 November 2010| publisher = lionel-messi.co.uk| archive-date = 2013-07-03| archive-url = https://web.archive.org/web/20130703082419/http://www.lionel-messi.co.uk/news/magic-messi-leads-argentina-over-brazil.html| url-status = dead}}</ref> 2011 ഫെബ്രുവരി 9 ന് [[സ്വിറ്റ്സർലണ്ട്|സ്വിറ്റ്സർലണ്ടിലെ]] [[ജനീവ|ജനീവയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന സൗഹൃദമത്സരത്തിൽ [[പോർച്ചുഗൽ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പോർച്ചുഗലിനെ]] 2-1 ന് തോൽപ്പിച്ച മത്സരത്തിലും മെസ്സി അവസാന നിമിഷത്തിൽ നേടിയ പെനാൽട്ടി ഗോളാണ് അർജന്റീനയെ വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. === 2006 ലോകകപ്പ് === പരിക്ക് മൂലം മെസ്സിക്ക് രണ്ട് മാസത്തോളം കളിക്കളത്തിൽ നിന്നും വിട്ടുനിൽക്കേണ്ടതായി വന്നു. 2005-06 സീസണിന്റെ അവസാനത്തിൽ [[2006 ഫിഫ ലോകകപ്പ്|2006 ലോകകപ്പിൽ]] മെസ്സിയുടെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാവുമോയെന്ന സംശയം പോലുമുണ്ടായി. എന്നിരുന്നാലും 2006 മെയ് 15 ന് ലോകകപ്പിലേക്കുള്ള ടീം തിരഞ്ഞെടുത്തപ്പോൾ മെസ്സി അതിലുണ്ടായിരുന്നു. ലോകകപ്പിനു മുമ്പ് അർജന്റീന U-20 ടീമിന് വേണ്ടി ഒരു മത്സരത്തിൽ 15 മിനിട്ടും അർജന്റീനക്ക് വേണ്ടി [[അംഗോള ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അംഗോളക്കെതിരെ]] ഒരു സൗഹൃദ മത്സരത്തിൽ 64 ആം മിനിട്ട് മുതലും കളിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/teams/argentina/5047440.stm| title=Messi comes of age|publisher=BBC Sport |date= 5 June 2006 |accessdate=7 July 2009 | last = Vickery | first = Tim }}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/teams/argentina/5023884.stm| title=Argentina allay fears over Messi|publisher=BBC Sport |date= 30 May 2006 |accessdate=7 July 2009}}</ref> ലോകകപ്പിൽ [[ഐവറി കോസ്റ്റ് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഐവറി കോസ്റ്റിനെതിരായി]] നടന്ന [[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീനയുടെ]] ഉദ്ഘാടനമത്സരം പകരക്കാരുടെ ബെഞ്ചിലിരുന്നാണ് മെസ്സി കണ്ടത്.<ref>{{cite news|url=http://www.kicker.de/fussball/wm/startseite/artikel/350938| title=Messi weiter auf der Bank|publisher=Kicker.de|date= 13 June 2006 |accessdate=7 July 2009 |language=de}}</ref> [[സെർബിയ & മോണ്ടിനെഗ്രോ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|സെർബിയ & മോണ്ടിനെഗ്രോവിനെതിരായ]] അടുത്ത മത്സരത്തിൽ 74 ആം മിനുട്ടിൽ [[മാക്സി റോഡ്രിഗസ്|മാക്സി റോഡ്രിഗസിനു]] പകരക്കാരനായി മെസ്സി കളത്തിലിറങ്ങി.ഒരു ലോകകപ്പിൽ അർജന്റീനക്ക് വേണ്ടി കളിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരനായി മെസ്സി മാറി. കളിക്കാനിറങ്ങി ഒരു മിനിട്ടിനുള്ളിൽ തന്നെ മെസ്സി [[ഹെർനൻ ക്രെസ്പോ|ഹെർനൻ ക്രെസ്പോയുടെ]] ഗോളിനു വഴിവെച്ചു. 6-0 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിലെ അവസാന ഗോൾ നേടിയതും മെസ്സി തന്നെയായിരുന്നു. ആ ലോകകപ്പിലെ ഗോൾ നേടുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരനും മറ്റാരുമായിരുന്നില്ല. [[ഫിഫ ലോകകപ്പ്|ലോകകപ്പിന്റെ]] ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ ആറാമത്തെ ഗോളടിക്കാരനായും മെസ്സി മാറി.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4853028.stm| title=Argentina 6–0 Serbia & Montenegro|publisher=BBC Sport |date=16 June 2006 |accessdate=7 July 2009}}</ref> [[നെതർലാണ്ട്സ് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|നെതർലണ്ട്സിനെതിരായി]] നടന്ന അടുത്ത മത്സരത്തിൽ ആദ്യ പതിനൊന്നിൽ സ്ഥാനം പിടിക്കാൻ മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4853328.stm| title=Holland 0–0 Argentina|publisher=BBC Sport |date= 21 June 2006 |accessdate=7 July 2009}}</ref> [[മെക്സിക്കോ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|മെക്സിക്കോക്കെതിരെ]] നടന്ന പ്രീ- ക്വാർട്ടർ മത്സരത്തിൽ 84 ആം മിനുട്ടിൽ പകരക്കാരനായാണ് മെസ്സി ഇറങ്ങിയത്. ആ സമയത്ത് 1-1 എന്ന നിലയിലായിരുന്നു മത്സരം. വന്ന ഉടനെത്തന്നെ മെസ്സി ഒരു ഗോൾ നേടിയെങ്കിലും അത് [[ഓഫ്സൈഡ്]] ആയി വിധിക്കപ്പെട്ടു. [[എക്സ്ട്രാ ടൈം|എക്സ്ട്രാ ടൈമിൽ]] റോഡ്രിഗസ് നേടിയ ഗോളിൽ അർജന്റീന ക്വാർട്ടറിലേക്ക് മുന്നേറി.<ref>{{cite news |url=http://blogs.guardian.co.uk/worldcup06/2006/06/26/rodriguez_finds_an_answer_but.html |title=Rodríguez finds an answer but many questions still remain |work=The Guardian |location=UK |date=26 June 2006 |accessdate=7 July 2009 |last=Walker |first=Michael |archive-date=2006-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060630153833/http://blogs.guardian.co.uk/worldcup06/2006/06/26/rodriguez_finds_an_answer_but.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4991492.stm|title=Argentina 2–1 Mexico (aet)|publisher=BBC Sport |date= 24 June 2006 |accessdate=7 July 2009}}</ref> [[ജർമ്മനി ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ജർമ്മനിക്കെതിരെ]] നടന്ന ക്വാർട്ടർ മത്സരത്തിൽ കോച്ച് ഹോസെ പെക്കർമാൻ മെസ്സിയെ പകരക്കാരുടെ ബെഞ്ചിലാണിരുത്തിയത്. ആ മത്സരത്തിൽ അവർ [[പെനാൽട്ടി ഷൂട്ടൗട്ട്|പെനാൽട്ടി ഷൂട്ടൗട്ടിൽ]] 4-2 ന് പരാജയപ്പെടുകയും ലോകകപ്പിൽ നിന്നും പുറത്താവുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4991602.stm|title=Germany 1–1 Argentina|publisher=BBC Sport |date= 30 June 2006 |accessdate=7 July 2009}}</ref> === 2007 കോപ്പ അമേരിക്ക === [[പ്രമാണം:Messi in Copa America 2007.jpg|thumb|right|മെസ്സി [[2007 കോപ്പ അമേരിക്ക|2007 കോപ്പ അമേരിക്കയിൽ]]]] 2007 ജൂൺ 29 ന് മെസ്സി [[കോപ്പ അമേരിക്ക|കോപ്പ അമേരിക്കയിലെ]] ആദ്യ മത്സരം കളിച്ചു. പരമ്പരയിലെ ആദ്യ മത്സരമായിരുന്ന അതിൽ [[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീന]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അമേരിക്കയെ]] 4-1 ന് തോൽപ്പിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ കളി തന്റെ വരുതിയിലാക്കാനുള്ള മികവ് മെസ്സി പ്രകടിപ്പിച്ചു. തന്റെ സഹകളിക്കാരനായ [[ഹെർനൻ ക്രെസ്പോ|ക്രെസ്പോക്ക്]] വേണ്ടി ഒരു ഗോളവസരം ഒരുക്കുകയും നിരവധി ഷോട്ടുകൾ ഗോളിന്റെ നേർക്ക് പായിക്കുകയും ചെയ്തു മെസ്സി. 79 ആം മിനുട്ടിൽ മെസ്സിക്ക് പകരക്കാരനായി [[കാർലോസ് ടെവസ്|ടെവസ്]] ഇറങ്ങുകയും കുറച്ച് മിനിട്ടുകൾക്ക് ശേഷം ഗോൾ നേടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/6252156.stm|title=Tevez Nets In Argentina Victory|publisher=BBC Sport |date= 29 June 2007 | accessdate=11 October 2008}}</ref> [[കൊളംബിയ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|കൊളംബിയക്കെതിരെയായിരുന്നു]] അവരുടെ രണ്ടാമത്തെ മത്സരം. ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയെ വീഴ്ത്തിയതിന് ഒരു പെനാൽട്ടി ലഭിക്കുകയും ക്രെസ്പോ അത് ഗോളാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്തു. ആ ഗോളോടെ മത്സരം തുല്യനിലയിലായി (1-1). പെനാൽട്ടി ബോക്സിനു പുറത്ത് വെച്ച് മെസ്സിയെ വീഴ്ത്തിയതിന് ലഭിച്ച ഫ്രീകിക്ക് ഗോളാക്കി മാറ്റിക്കൊണ്ട് [[യുവാൻ റോമൻ റിക്വൽമി|റിക്വൽമി]] അർജന്റീനയെ 3-1 ന് മുന്നിലെത്തിച്ചു. ആ മത്സരം 4-2 ന് അർജന്റീന വിജയിച്ചു. ടൂർണ്ണമെന്റിന്റെ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിൽ സ്ഥാനം ഉറപ്പിക്കാൻ ഈ വിജയത്തോടെ കഴിഞ്ഞു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/6263888.stm|title=Argentina into last eight of Copa |publisher=BBC Sport |date= 3 July 2007 |accessdate=11 October 2008}}</ref> ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിൽ സ്ഥാനം ഉറപ്പിച്ചതിനാൽ [[പാരഗ്വേ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പാരഗ്വേക്കെതിരായി]] നടന്ന മൂന്നാം മത്സരത്തിൽ കോച്ച് മെസ്സിയെ ആദ്യ പതിനൊന്നിൽ കളിപ്പിച്ചിരുന്നില്ല. 64 ആം മിനുട്ടിൽ സ്കോർ 0-0 ൽ നിൽക്കുമ്പോൾ [[എസ്റ്റബാൻ കാംബിയാസോ|എസ്റ്റബാൻ കാംബിയാസോയുടെ]] പകരക്കാരനായി മെസ്സി കളിക്കാനിറങ്ങി. 79 ആം മിനുട്ടിൽ [[ഹവിയർ മഷെറാനോ|മഷെറാനോയുടെ]] ഗോളിന് മെസ്സി സഹായമൊരുക്കി.<ref>{{cite news|url=http://www.conmebol.com/competiciones_evento_reporte.jsp?evento=1055&ano=2007&dv=1&flt=C&id=18&slangab=E|title=Argentina-Paraguay|publisher=Conmebol|date=5 July 2007|accessdate=28 May 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929133942/http://www.conmebol.com/competiciones_evento_reporte.jsp?evento=1055&ano=2007&dv=1&flt=C&id=18&slangab=E|archivedate=2007-09-29|url-status=live}}</ref> [[പെറു ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പെറുവായിരുന്നു]] ക്വാർട്ടറിൽ അർജന്റീനയുടെ എതിരാളികൾ. 4-0 ന് വിജയിച്ച മത്സരത്തിൽ റിക്വൽമിയിൽ നിന്നും പാസ് സ്വീകരിച്ചു കൊണ്ട് മെസ്സിയാണ് ടീമിന്റെ രണ്ടാം ഗോൾ നേടിയത്.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/6282908.stm|title=Argentina and Mexico reach semis|publisher=BBC Sport |date= 9 July 2007 |accessdate=11 October 2008}}</ref> [[മെക്സിക്കോ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|മെക്സിക്കോക്കെതിരായി]] നടന്ന സെമി- ഫൈനൽ മത്സരത്തിൽ ഗോളിയായ [[ഒസ്‌വാൾഡോ സാഞ്ചസ്|ഒസ്‌വാൾഡോ സാഞ്ചസിന്റെ]] തലക്ക് മുകളിലൂടെ പന്ത് ഗോളിലേക്ക് തട്ടിയിട്ട്, മെസ്സി, അവരുടെ 3-0 വിജയത്തിൽ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ചു. ആ വിജയത്തോടെ അവർ കലാശപ്പോരാട്ടത്തിന് അർഹത നേടി.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/6294930.stm|title=Messi's Magic Goal|publisher=BBC Sport |date= 12 July 2007 |accessdate=11 October 2008}}</ref> എന്നാൽ കലാശപ്പോരാട്ടത്തിൽ അവർ [[ബ്രസീൽ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ബ്രസീലിനോട്]] 3-0 ന് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/6899694.stm|title=Brazil victorious in Copa America|publisher=BBC Sport |date= 16 July 2007 |accessdate=28 May 2009}}</ref> === 2008 വേനൽക്കാല ഒളിമ്പിക്സ് === [[പ്രമാണം:Messi olympics-soccer-7.jpg|thumb|മെസ്സി [[2008 ഒളിമ്പിക്സ്|2008 ഒളിമ്പിക്സിൽ]] ബ്രസീലിനെതിരായ സെമി- ഫൈനൽ മത്സരത്തിൽ]] [[2008 ഒളിമ്പിക്സ്|2008 ഒളിമ്പിക്സിൽ]] [[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീനക്കു]] വേണ്ടി കളിക്കുവാൻ മെസ്സിയെ അയക്കില്ല എന്ന് ബാഴ്സലോണ ക്ലബ്ബ് അധികൃതർ പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/olympics/2510034/Lionel-Messi-out-of-Olympics-after-Barcelona-win-court-appeal-against-Fifa.html |title=Lionel Messi out of Olympics after Barcelona win court appeal against Fifa |work=Daily Telegraph |location=UK |date=6 August 2008 |accessdate=27 May 2009 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629193256/http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/olympics/2510034/Lionel-Messi-out-of-Olympics-after-Barcelona-win-court-appeal-against-Fifa.html |url-status=dead }}</ref> എന്നാൽ പുതുതായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പരിശീലകനുമായുള്ള (ഗാർഡിയോള) കൂടിക്കാഴ്ച മെസ്സിക്ക് ഒളിമ്പിക്സിൽ കളിക്കാനുള്ള അവസരമൊരുക്കി.<ref name="Messi Olympics">{{cite news|url=http://afp.google.com/article/ALeqM5hBwBdQawHH84xSfUkq2uo3w1nwvA|title=Barcelona give Messi Olympics thumbs-up|agency=AFP|date=7 August 2008|accessdate=27 May 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110711111228/http://afp.google.com/article/ALeqM5hBwBdQawHH84xSfUkq2uo3w1nwvA|archivedate=2011-07-11|url-status=dead}}</ref> അദ്ദേഹം അർജന്റീനാ ടീമിനൊപ്പം ചേരുകയും [[ഐവറി കോസ്റ്റ് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഐവറി കോസ്റ്റിനെതിരായി]] 2-1 ന് വിജയിച്ച മത്സരത്തിൽ ഗോൾ നേടുകയും ചെയ്തു.<ref name="Messi Olympics"/> അടുത്തതായി നടന്ന [[നെതർലണ്ട്സ് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|നെതർലണ്ട്സിനെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ആദ്യ ഗോൾ നേടുകയും [[ഏഞ്ചൽ ഡി മരിയ|ഏഞ്ചൽ ഡി മരിയക്ക്]] ഗോൾ നേടാനുള്ള അവസരം ഒരുക്കിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. ആ മത്സരത്തിൽ അർജന്റീന എക്സ്ട്രാ ടൈമിൽ 2-1 ന് ജയിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.fifa.com/mensolympic/matches/round=250022/match=300051809/summary.html|title=Messi sets up Brazil semi|publisher=FIFA|date=16 August 2008|accessdate=27 May 2009|archive-date=2009-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090412024404/http://www.fifa.com/mensolympic/matches/round=250022/match=300051809/summary.html|url-status=dead}}</ref> ചിരവൈരികളായ [[ബ്രസീൽ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ബ്രസീലിനെ]] 3-0 ന് തോൽപ്പിച്ച മത്സരത്തിലും മെസ്സി തിളങ്ങി. ബ്രസീലിനെ തോൽപ്പിച്ചതോടെ അവർ കലാശപ്പോരാട്ടത്തിന് അർഹരായി. [[നൈജീരിയ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|നൈജീരിയക്കെതിരായ]] കലാശക്കളിയിൽ അവർ 1-0 ന് ജയിക്കുകയും ഒളിമ്പിക്സ് സ്വർണ്ണമെഡൽ നേടുകയും ചെയ്തു. ഡി മരിയ നേടിയ ഏകഗോളിന് വഴിയൊരുക്കിയതും മെസ്സിയായിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/sports/olympics/2008-08-23-860591452_x.htm|title=Argentina beats Nigeria 1–0 for Olympic gold| last = Millward | first = Robert |work=USA Today |date= 23 August 2008 |accessdate=27 May 2009}}</ref> === 2010 ലോകകപ്പ് === അർജെന്റീനയുടെ ഇതിഹാസ താരം ഡിയാഗോ മറഡോണക്ക് കീഴിൽ അർജന്റീന വളരെ കഷ്ടപെട്ടയിരുന്നു ലോകകപ്പിന് യോഗ്യത നേടിയത് എങ്കിലും മെസ്സിക്ക്‌ കീഴിൽ അർജെന്റിന കിരീടം ചൂടുമെന്നു എല്ലാ മാധ്യമങ്ങളും വിശ്വസിച്ചിരുന്നു [[2010 ഫിഫ ലോകകപ്പ്|2010 ലോകകപ്പിലെ]] അർജന്റീനയുടെ ആദ്യ മത്സരം [[നൈജീരിയ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|നൈജീരിയക്കെതിരെ]] ആയിരുന്നു. 1-0 ന് അർജന്റീന ജയിച്ച ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി മുഴുവൻ സമയവും കളിച്ചിരുന്നു. മെസ്സിക്ക് ഗോൾ നേടാൻ ധാരാളം അവസരങ്ങളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും നൈജീരിയൻ ഗോളി [[വിൻസെന്റ് എന്യേമ]] അതെല്ലാം നിഷേധിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7814324/Argentina-1-Nigeria-0-match-report.html|title=Argentina 1 Nigeria 0: match report|work=Daily Telegraph|location=UK|date=12 June 2010|accessdate=12 June 2010|first=Ian|last=Chadband|archive-date=2010-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100615193637/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7814324/Argentina-1-Nigeria-0-match-report.html|url-status=dead}}</ref> [[കൊറിയ റിപ്പബ്ലിക്ക് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|കൊറിയ റിപ്പബ്ലിക്കിനെതിരായി]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ അർജന്റീന 4-1 ന് വിജയിച്ചു. അർജന്റീനയുടെ നാല് ഗോളുകളിലും മെസ്സിയുടെ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രവുമല്ല സഹകളിക്കാരനായ [[ഗോൺസാലോ ഹിഗ്വയ്ൻ|ഗോൺസാലോ ഹിഗ്വയ്നു]] ഹാട്രിക്ക് നേടാൻ അവസരമൊരുക്കി കൊടുത്തതും മെസ്സി തന്നെയാണ്.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7830449/Argentina-4-South-Korea-1-match-report.html|title=Argentina 4 South Korea 1: match report|work=Daily Telegraph|location=UK|date=17 June 2010|accessdate=17 June 2010|first=Ian|last=Chadband|archive-date=2010-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620174832/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7830449/Argentina-4-South-Korea-1-match-report.html|url-status=dead}}</ref> മൂന്നാമത്തേയും അവസാനത്തേതുമായ ഗ്രൂപ്പ് മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയുടെ നായകത്വത്തിൽ അർജന്റീന [[ഗ്രീസ് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഗ്രീസിനെ]] 2-0 ന് തോൽപ്പിച്ചു. ആ മത്സരത്തിലും മെസ്സി തന്നെയായിരുന്നു കളിയുടെ കേന്ദ്രവും കളിയിലെ കേമനും.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7842201/Greece-0-Argentina-2-match-report.html|title=Greece 0 Argentina 2: match report|work=Daily Telegraph|location=UK|date=22 June 2010|accessdate=22 June 2010|first=Rory|last=Smith|archive-date=2010-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20100626124441/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7842201/Greece-0-Argentina-2-match-report.html|url-status=dead}}</ref> പ്രീ ക്വാർട്ടറിൽ [[മെക്സിക്കോ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|മെക്സിക്കോയായിരുന്നു]] അവരുടെ എതിരാളികൾ. ആ മത്സരത്തിൽ അവർ മെക്സിക്കോയെ 3-1 ന് കീഴ്പ്പെടുത്തി. അർജന്റീനയുടെ ആദ്യ ഗോൾ നേടാൻ ടെവസിന് പന്ത് നൽകിയത് മെസ്സിയായിരുന്നു. അത് വളരെ വ്യക്തമായ ഓഫ്സൈഡ് ആയിരുന്നെങ്കിലും റഫറി ഗോൾ അനുവദിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7855031/Argentina-3-Mexico-1-match-report.html|title=Argentina 3 Mexico 1: match report|work=Daily Telegraph|location=UK|date=27 June 2010|accessdate=27 June 2010|first=Ian|last=Chadband|archive-date=2010-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20100630074421/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7855031/Argentina-3-Mexico-1-match-report.html|url-status=dead}}</ref> ക്വാർട്ടറിൽ [[ജർമ്മനി ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ജർമ്മനിക്കെതിരെ]] 4-0 ന് പരാജയപ്പെട്ടതോടെ അർജന്റീനയുടെ ലോകകപ്പ് യാത്രക്ക് വിരാമമായി.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7868494/Argentina-0-Germany-4-match-report.html|title=Argentina 0 Germany 4: match report|work=Daily Telegraph|location=UK|date=3 July 2010|accessdate=3 July 2010|first=Duncan|last=White|archive-date=2010-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100706005017/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7868494/Argentina-0-Germany-4-match-report.html|url-status=dead}}</ref> ഫിഫയുടെ സാങ്കേതിക പഠന സംഘം നൽകുന്ന ലോകകപ്പിലെ [[ഫിഫ ലോകകപ്പ് പുരസ്കാരങ്ങൾ|സ്വർണ്ണപ്പന്തിനുള്ള]] പത്തു പേരുടെ പട്ടികയിലേക്ക് മെസ്സിയും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ആ സംഘം മെസ്സിയെ ഇങ്ങനെ വിശേഷിപ്പിച്ചു: "''വേഗതയിലും ടീമിനു വേണ്ടി അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലും ഡ്രിബ്ലിംഗിലും പാസ്സിംഗിലും ഷൂട്ടിംഗിലും മെസ്സി സമാനതകളില്ലാത്തവനാണ് - തീർത്തും മികവുറ്റതും കഴിവുറ്റതും''".<ref>{{cite news|url=http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/news/newsid=1270753/index.html|title=adidas Golden Ball nominees announced|work=FIFA|date=9 July 2010|accessdate=4 September 2011|archive-date=2011-09-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110909010032/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/news/newsid=1270753/index.html|url-status=dead}}</ref> === 2011 കോപ്പ അമേരിക്ക === [[അർജന്റീന|അർജന്റീനയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന [[2011 കോപ്പ അമേരിക്ക|കോപ്പ അമേരിക്കയിൽ]] മെസ്സി പങ്കെടുത്തു. ഗോളൊന്നും നേടാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും 3 അസിസ്റ്റുകൾ നടത്താൻ മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു. [[ബൊളീവിയ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ബൊളീവിയക്കെതിരെ]] നടന്ന മത്സരത്തിലും (1-1) [[കോസ്റ്റാ റിക്ക ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|കോസ്റ്റാ റിക്കക്കെതിരെ]] നടന്ന മത്സരത്തിലും (3-0) കളിയിലെ കേമനായി മെസ്സി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. [[ഉറുഗ്വേ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഉറുഗ്വേക്കെതിരെ]] നടന്ന ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ മത്സരത്തിൽ പെനാൽട്ടി ഷൂട്ടൗട്ടിൽ പരാജയപ്പെട്ട് (എക്സ്ട്രാ ടൈമിൽ സ്കോർ 1-1) അവർ കോപ്പയിൽ നിന്നും പുറത്തായി. ടീമിനു വേണ്ടി ആദ്യ പെനാൽട്ടിയെടുത്തത് മെസ്സിയായിരുന്നു. അതിൽ ഗോൾ നേടാൻ മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു. === 2018 ലോകകപ്പ് === അർജന്റീനക്ക് ഒരു ലോകകപ്പ് എന്ന ലക്ഷ്യവുമായാണ് മെസ്സി റഷ്യയിലെത്തിയത്. ആദ്യ കളി തന്നെ ഐസ്ലാന്റ് നോട് സമനിലയിൽ പിരിയേണ്ടി വന്നു. കളികിടയിൽ ലഭിച്ച പെനാൾട്ടി അദ്ദേഹത്തിന് ഗോളാക്കി മാറ്റാൻ സാധിച്ചില്ല. അടുത്ത മത്സരം ക്രൊയേഷ്യയോടായിരുന്നു, ആ മത്സരത്തിൽ തീർത്തും നിറം മങ്ങിയ മെസ്സി 3 ഗോൾ പരാജയമാണ് ഏറ്റുവാങ്ങിയത്. അടുത്ത മത്സരത്തിൽ ജും മാത്രമെ മുന്നോട്ട് നയിക്കൂ എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ നൈജീരിയയെ നേരിട്ട മെസ്സിയും കൂട്ടരും 2-1 വിജയിച്ചു.. മെസ്സി ഒരു ഗോൾ നേടി മാൻ ഓഫ് ദി മാച്ചായി. പ്രീക്വാർട്ടറിൽ അലസമായി കളിച്ച ഇവർ 2-1ന് മുന്നിട്ട് നിന്ന ശേഷം 4-3 എന്ന സ്കോറിന് ഫ്രാൻസിനോട് അടിയറവ് പറഞ്ഞ് ടൂർണമെന്റിൽ നിന്ന് മെസ്സിയും സംഘവും പുറത്തായി... == ഫുട്ബോളിനു പുറത്ത് == === വ്യക്തിഗത ജീവിതം === മെസ്സിയുടെ സ്വദേശമായ [[റൊസാരിയോ|റൊസാരിയോവിൽ]] നിന്നു തന്നെയുള്ള മകറിന ലെമോസുമായി മെസ്സി പ്രണയത്തിലാണെന്ന് ഒരിക്കൽ പറയപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.gente.com.ar/nota.php?ID=11359|title=Lionel me prometió venir a mi cumple de quince después del Mundial|publisher=Gente Online|accessdate=18 June 2009|language=Spanish|archive-date=2013-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130127191019/http://www.gente.com.ar/nota.php?ID=11359|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.vefutbol.com.mx/notas/16849.html|title=Aún le mueve el tapete a Messi|publisher=El Universal|date=19 June 2008|accessdate=18 June 2009|language=Spanish|archive-date=2009-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090531053417/http://www.vefutbol.com.mx/notas/16849.html|url-status=dead}}</ref> അർജന്റീനയിലെ മോഡലായിരുന്ന [[ലൂസിയാന സലസാർ|ലൂസിയാന സലസാറുമായും]] മെസ്സിയെ ബന്ധപ്പെടുത്തി കഥകളുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.cronicaviva.com.pe/content/view/45050/1/|title=Luciana Salazar y Messi serían pareja|publisher=Crónica Viva|date=19 June 2008|accessdate=18 June 2009|language=Spanish|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090608003136/http://www.cronicaviva.com.pe/content/view/45050/1/|archivedate=2009-06-08|url-status=dead}}</ref><ref name="Messi y Antonella pasean"/> 2009 ജനുവരിയിൽ [[ചാനൽ 33|ചാനൽ 33യുടെ]] ''ഹാട്രിക്ക് ബാഴ്സ'' എന്ന പരിപാടിയിൽ മെസ്സി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: "എനിക്ക് അർജന്റീനയിൽ തന്നെ കഴിയുന്ന ഒരു കാമുകിയുണ്ട്. ഞാനിപ്പോൾ വളരെ ശാന്തനും സന്തോഷവാനുമാണ്.".<ref name="Messi y Antonella pasean">{{cite news|url=http://www.elperiodico.com/default.asp?idpublicacio_PK=46&idioma=CAS&idnoticia_PK=590154&idseccio_PK=1028|title=Messi y Antonella pasean por el Carnaval de Sitges su noviazgo|work=El Periódico de Catalunya|date=25 February 2009|accessdate=18 June 2009|language=Spanish|archive-date=2009-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610003322/http://www.elperiodico.com/default.asp?idpublicacio_PK=46&idioma=CAS&idnoticia_PK=590154&idseccio_PK=1028|url-status=dead}}</ref> ബാഴ്സലോണ-എസ്പാന്യോൾ ഡെർബി മത്സരത്തിനു ശേഷം [[സിറ്റ്ഗസ്|സിറ്റ്ഗസിലെ]] ഒരു കാർണിവലിൽ വെച്ച് അന്റോണെല്ല റൊക്കൂസോ എന്ന പെൺകുട്ടിയോടൊപ്പം മെസ്സി കാണപ്പെട്ടു.<ref name="Roccuzzo">{{cite news|url=http://www.calciomercato.it/news/46787/Messi-a-dicembre-sogni-doro!.html|title=Messi, a dicembre... sogni d'oro|publisher=Calcio Mercato News|date=21 April 2009|accessdate=13 July 2009|language=it|archive-date=2010-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20101030032522/http://www.calciomercato.it/news/46787/Messi-a-dicembre-sogni-doro!.html|url-status=dead}}</ref> റൊക്കൂസോയും റൊസാരിയോവിൽ നിന്നു തന്നെയാണ്.<ref>{{cite news|url=http://www.taringa.net/posts/noticias/2213473/La-verdad-sobre-la-nueva-novia-de-Messi__.html|title=La verdad sobre la nueva novia de Messi|publisher=Taringa|date=24 February 2009|accessdate=18 June 2009|language=Spanish|archive-date=2012-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20120327092623/http://www.taringa.net/posts/noticias/2213473/La-verdad-sobre-la-nueva-novia-de-Messi__.html|url-status=dead}}</ref> മെസ്സിയുടെ കുടുംബത്തിൽപെട്ട പരാഗ്വേയിലെ [[ക്ലബ്ബ് ഒളിമ്പിയ|ക്ലബ്ബ് ഒളിമ്പിയയിലെ]] വിങ്ങറായ [[മാക്സി ബിയാൻകൂച്ചി|മാക്സിയും]] സ്പെയിനിലെ [[ഗിറോന FC|ഗിറോന FC യിലെ]] മധ്യനിരതാരമായ [[എമാനുവൽ ബിയാൻകൂച്ചി|എമാനുവലും]] ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരാണ്<ref name="Último Segundo"/><ref>{{cite news|url=http://www.tz-online.de/sport/fussball/tsv-1860/biancucchi-hoert-mir-mit-messi-auf-498339.html|title=Hört mir auf mit Messi!|publisher=TZ Online|date= 20 October 2009 |accessdate=3 November 2009 |language=de|first=Claudius |last=Mayer}}</ref>. === സാമൂഹ്യസേവനം === 2007 ൽ പാവപ്പെട്ട കുട്ടികളുടെ ആരോഗ്യവും വിദ്യാഭ്യാസവും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി [http://www.fundacionleomessi.org/index.php ലിയോ മെസ്സി ഫൗണ്ടേഷൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130105231548/http://www.fundacionleomessi.org/index.php |date=2013-01-05 }} എന്ന പേരിൽ ഒരു സംഘടനക്ക് മെസ്സി രൂപം കൊടുത്തു.<ref>{{cite web |url=http://www.fundacionleomessi.org/nuestra-fundacion.php |title=Fundación Leo Messi – Nuestra Fundación |publisher=Fundacíon Leo Messi |accessdate=7 June 2010 |archive-date=2014-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141026161133/http://www.fundacionleomessi.org/nuestra-fundacion.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.fundacionleomessi.org/index.php |title=Fundación Leo Messi – Home |publisher=Fundacíon Leo Messi |accessdate=7 June 2010 |archive-date=2013-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130105231548/http://www.fundacionleomessi.org/index.php |url-status=dead }}</ref> ആരാധകരുടെ ഒരു വെബ്സൈറ്റ് നടത്തിയ അഭിമുഖത്തിൽ മെസ്സി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, "ഒരല്പം പ്രശസ്തനായതിനാൽ സഹായം ആവശ്യമുള്ള മനുഷ്യരെ സഹായിക്കാൻ എനിക്ക് അവസരം ലഭിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ചും കുട്ടികളെ.".<ref>{{cite web |url=http://leo-messi.net/News-entrevistas__6.aspx |language=Spanish |quote="El hecho de ser en estos momentos un poco famoso me da la oportunidad de ayudar a la gente que en realidad lo necesita, en especial los niños" |title=Entrevistas – Lionel Messi |publisher=Leo-messi.net |accessdate=7 June 2010 |archive-date=2016-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160113223205/http://leo-messi.net/News-entrevistas__6.aspx |url-status=dead }}</ref> കുട്ടിക്കാലത്ത് മെസ്സിക്കും ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ, ലിയോ മെസ്സി ഫൗണ്ടേഷൻ അർജന്റീനയിലെ കുട്ടികളുടെ ആരോഗ്യപരിശോധന നടത്തുകയും ചികിത്സക്കായി സ്പെയിനിലേക്ക് അയക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ചികിത്സാച്ചെലവും യാത്രാച്ചെലവും ഫൗണ്ടേഷൻ തന്നെയാണ് വഹിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web |url=http://en.leo-messi.net/new-foundation-lionel-messi__921.aspx/ |title=Foundation Lionel Messi |publisher=En.leo-messi.net |accessdate=7 June 2010 |archive-date=2010-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100526123117/http://en.leo-messi.net/new-foundation-lionel-messi__921.aspx |url-status=dead }}</ref> 2010 മാർച്ച് 11 ന് മെസ്സിയെ [[UNICEF|UNICEF ന്റെ]] അംബാസിഡറായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref>{{cite web | url=http://www.unicef.org/media/media_52938.html | title=UNICEF to announce Lionel Messi as Goodwill Ambassador | work=Press centre | publisher=UNICEF | accessdate=30 March 2010 | archive-date=2016-01-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160114060457/http://www.unicef.org/media/media_52938.html | url-status=dead }}</ref> കുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനെ ലക്ഷ്യം വെച്ചായിരുന്നു മെസ്സിക്ക് ആ പദവി ലഭിച്ചത്. മെസ്സിയുടെ ക്ലബ്ബായ ബാഴ്സലോണയും ഇതിൽ മെസ്സിയെ പിന്തുണച്ചു. ബാഴ്സയും UNICEF നോടൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=http://www.unicef.org/media/media_52938.html |title=Press centre – UNICEF to announce Lionel Messi as Goodwill Ambassador |publisher=[[UNICEF]] |accessdate=7 June 2010 |archive-date=2016-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114060457/http://www.unicef.org/media/media_52938.html |url-status=dead }}</ref> === മാധ്യമങ്ങളിൽ === [[PES 2009]], [[PES 2011]] എന്നീ വീഡിയോ ഗെയിമുകളുടെ പുറംചട്ട മെസ്സിയുടെ ചിത്രമായിരുന്നു. ആ കളികളുടെ പ്രചാരണ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും മെസ്സി പങ്കെടുത്തിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.gamezine.co.uk/news/game-types/sports/football/konami-names-messi-as-face-pes-2009-$1234471.htm|title=Konami names Messi as face of PES 2009|publisher=Gamezine.co.uk|date=1 August 2008|accessdate=9 June 2009|archive-date=2010-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20100529044550/http://www.gamezine.co.uk/news/game-types/sports/football/konami-names-messi-as-face-pes-2009-$1234471.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.pesunites.com/eng/index.htm|title=Messi|publisher=PES Unites|accessdate=9 June 2009|archive-date=2009-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090603173802/http://www.pesunites.com/eng/index.htm|url-status=dead}}</ref> [[PES 2010]] എന്ന ഗെയിമിന്റെ പുറംചട്ടയിൽ മെസ്സിയും [[ഫെർണാണ്ടോ ടോറസ്|ഫെർണാണ്ടോ ടോറസുമായിരുന്നു]]<ref>{{cite news|url=http://www.videogamer.com/news/torres_signs_for_pes_2010.html|title=Torres signs for PES 2010|publisher=Videogamer.com|date=23 June 2009|accessdate=7 July 2009|last=Orry|first=James|archive-date=2018-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622083701/https://www.videogamer.com/news/torres_signs_for_pes_2010.html|url-status=dead}}</ref> ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഈ ഗെയിമിന്റെ ട്രെയിലറിലും മെസ്സി ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://uk.games.konami-europe.com/blog.do;jsessionid=E3F32E431E73A1D6AF0B71D695498692#blog-entry-116|title=Motions and Emotions in Barcelona|publisher=Konami|date=8 June 2009|accessdate=9 June 2009|archive-date=2014-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140326094627/http://uk.games.konami-europe.com/blog.do;jsessionid=E3F32E431E73A1D6AF0B71D695498692#blog-entry-116|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://uk.games.konami-europe.com/news.do;jsessionid=A2FD1270B2C75DE70A52446CBF821D5A?idNews=411|title=E3 2009: PES 2010: Messi fronts exclusive E3 trailer|publisher=Konami|date=2 June 2009|accessdate=9 June 2009|archive-date=2014-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140326094702/http://uk.games.konami-europe.com/news.do;jsessionid=A2FD1270B2C75DE70A52446CBF821D5A?idNews=411|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.pesfan.com/news/8212537/Messi-mo-cap-photos/#newsarticle|title=MOTD magazine crew meet Messi in Barcelona|publisher=PESFan (Match of the Day Magazine)|accessdate=18 June 2009|archive-date=2013-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130127192339/http://www.pesfan.com/news/8212537/Messi-mo-cap-photos/#newsarticle|url-status=dead}}</ref> ജർമ്മനിയിൽ നിന്നുള്ള കായികോല്പന്ന നിർമ്മാണ കമ്പനിയായ [[അഡിഡാസ്|അഡിഡാസാണ്]] മെസ്സിയുടെ സ്പോൺസർ. അവരുടെ ടെലിവിഷൻ പരസ്യങ്ങളിൽ അതിനാൽ മെസ്സി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുണ്ട്.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/media/video/2009/may/27/zidane-messi-adidas-ad|title=Watch Zinedine Zidane and Lionel Messi in Adidas ad|work=The Guardian |location=UK |date= 27 May 2009 |accessdate=16 August 2009 }}</ref> 2010 ജൂണിൽ, ലിയോ മെസ്സി ഫൗണ്ടേഷനെ സഹായിക്കുന്ന ഹെർബൽലൈഫ് എന്ന കമ്പനിയുമായി മെസ്സി മൂന്ന് വർഷത്തെ കരാറിലേർപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://www.marketwatch.com/story/herbalife-becomes-new-sponsor-of-fc-barcelona-2010-06-02?reflink=MW_news_stmp|title=Herbalife Becomes New Sponsor|date=2 June 2010|accessdate=7 June 2010|archive-date=2010-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20100605032823/http://www.marketwatch.com/story/herbalife-becomes-new-sponsor-of-fc-barcelona-2010-06-02?reflink=MW_news_stmp|url-status=dead}}</ref> 2011 ഏപ്രിലിൽ ലോകത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പേരെ സ്വാധീനിച്ച വ്യക്തികളുടെ പട്ടിക 2011 TIME 100 പുറത്തു വിട്ടപ്പോൾ അതിൽ ഒരാൾ മെസ്സിയായിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.insideworldsoccer.com/2011/04/lionel-messi-among-times-100-most.html |title= Lionel Messi among Time's 100 most influential people |publisher=inside World Soccer |date= 21 April 2011}}</ref> 2011 ഏപ്രിലിൽ, മെസ്സി, [[ഫേസ്ബുക്ക്|ഫേസ്ബുക്കിൽ]] ഒരു താൾ തുറന്നു. കുറച്ച് മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽത്തന്നെ ആ താളിന് 6 ദശലക്ഷത്തോളം പിന്തുടർച്ചക്കാരെ ലഭിച്ചു. ഇപ്പോൾ ആ താളിന് ഏകദേശം 47 ദശലക്ഷം പിന്തുടർച്ചക്കാരുണ്ട്.<ref>{{cite news|url=http://www.insideworldsoccer.com/2011/04/leo-messi-launches-facebook-page-nets.html |title= Leo Messi launches Facebook page, nets 6m fans in 3 hours! |publisher=inside World Soccer |date= 7 April 2011}}</ref><ref>[http://www.manoramaonline.com/sports/football/2017/04/24/lional-messi-the-star-in-win-against-real-madrid.html Lionel Messi]</ref> == കളിജീവിതത്തിലെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == {{updated|29 ഒക്ടോബർ 2011}}<ref>{{cite news|url=http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2010/01/18/pagina-7/5259184/pdf.html?search=messi|title='Pichichi' y centenario|publisher=elmundodeportivo|accessdate=17 January 2010|language=Spanish|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720140353/http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2010/01/18/pagina-7/5259184/pdf.html?search=messi|url-status=dead}}</ref><ref name="Argentina">{{cite web|url=http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=12563 |title=Player – Lionel Messi |publisher=National Football Teams |accessdate=29 June 2010}}</ref> === ക്ലബ്ബ് === {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center;" |- !rowspan="2"|ക്ലബ്ബ് !rowspan="2"|സീസൺ !colspan="3"|[[La Liga|ലീഗ്]] !colspan="3"|[[Copa del Rey|കപ്പ്]] !colspan="3"|[[UEFA Champions League|ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]] !colspan="3"|[[സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പ്|സൂപ്പർ കപ്പ്]] !colspan="3"|[[യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പ്]] !colspan="3"|[[FIFA Club World Cup|ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ്]] !colspan="3"|ആകെ |- !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ |- | rowspan="1" style="text-align:center;"|'''[[FC Barcelona C|ബാഴ്സലോണ സി]]''' |!colspan="2"|[[2003–04 Tercera División#Grupo V|2003–04]] |8||5|| ||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||8||5|| |- !colspan="2"|'''ആകെ''' !8!!5!! ||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||8!!5!! |- | rowspan="2" style="text-align:center;"|'''[[FC Barcelona B|ബാഴ്സലോണ ബി]]''' |!colspan="2"|[[2003–04 Segunda División B#Group III|2003–04]] |5||0|| ||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||5||0|| |- |!colspan="2"|[[2004–05 Segunda División B#Group III|2004–05]] |17||6|| ||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||17||6|| |- |!colspan="2"|'''ആകെ''' !22!!6!! ||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||22!!6!! |- | rowspan="9"|[[എഫ്.സി. ബാഴ്സലോണ|ബാഴ്സലോണ]] |[[2004–05 FC Barcelona season|2004–05]] |7||1||0||1||0||0||1||0||0||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||9||1||0 |- |[[2005–06 FC Barcelona season|2005–06]] |17||6||3||2||1||0||6||1||1||0||0||0||colspan=3|—||colspan=3|—||25||8||4 |- |[[2006–07 FC Barcelona season|2006–07]] |26||14||2||2||2||1||5||1||0||2||0||0||1||0||0||0||0||0||36||17||3 |- |[[2007–08 FC Barcelona season|2007–08]] |28||10||12||3||0||0||9||6||1||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||40||16||13 |- |[[2008–09 FC Barcelona season|2008–09]] |31||23||11||8||6||2||12||9||5||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||51||38||18 |- |[[2009–10 FC Barcelona season|2009–10]] |35||34||10||3||1||0||11||8||0||1||2||0||1||0||1||2||2||0||53||47||11 |- |[[2010–11 FC Barcelona season|2010–11]] |33||31||18||7||7||3||13||12||3||2||3||0||colspan=3|—||colspan=3|—||55||53||24 |- |[[2011–12 FC Barcelona season|2011–12]] |37||50||16||7||3||4||11||14||5||2||3||2||1||1||1||2||2||1||60||73||29 |- |[[2012-13 FC Barcelona season|2012–13]] |1||2||0||0||0||0||0||0||0||1||1||0||colspan=3|—||colspan=3|—||2||3||0 |- !colspan=2| ആകെ !216!!172!!72!!33!!20!!10!!68!!51!!15!!8!!9!!2!!3!!1!!2!!4!!4!!1!!332!!257!!102 |- !colspan=2| കരിയറിലാകെ !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! |} === അന്താരാഷ്ട്ര മത്സരങ്ങൾ === <ref name="nationalfootball">{{cite news | url=http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=12563 |title=Lionel Messi at National Football Teams |publisher=National Football Teams |accessdate=17 July 2009}}</ref><ref name="rsssf">{{cite web |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/messi-intlg.html |title=Lionel Andrés Messi – Goals in International Matches |publisher=RSSSF |accessdate=2 February 2011}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center;" |- !ദേശീയ ടീം!!വർഷം!!കളികൾ!!ഗോളുകൾ!!അസിസ്റ്റുകൾ |- |'''[[Argentina national under-20 football team|അർജന്റീന U20]]''' |2005||7||6|| |- |'''[[Argentina national under-23 football team|അർജന്റീന U23]]''' |2008||5||2|| |- !colspan=5| |- |rowspan=8|'''[[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീന]] |2005||5||0||0 |- |2006||8||2||2 |- |2007||10||6||3 |- |2008||9||2||1 |- |2009||10||3||2 |- |2010||10||2||2 |- |2011||11||3||10 |- |2012||4||8||1 |- !colspan=2|ആകെ!!71!!27!!21 |} === അന്താരാഷ്ട്ര ഗോളുകൾ === ==== അണ്ടർ 20 ==== :''Scores and results list Argentina's goal tally first.''<ref name="rsssf"/><ref>{{cite web |url=http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=229397/index.html |title=Lionel Messi |publisher=FIFA.com |accessdate=2 February 2011 |archive-date=2015-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629095408/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=229397/index.html |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size:85%; text-align:left; margin:auto;" |- !ഗോൾ !ദിവസം!!സ്ഥലം!!എതിരാളി!!സ്കോർ!!ഫലം!!മത്സരപരമ്പര |- | 1 || 14 ജൂൺ 2005 || [[De Grolsch Veste|ആർക്കെ സ്റ്റേഡിയോൺ]], [[എൻഷീഡ്]], നെതർലാന്റ്സ് || align="left" | {{fb|EGY}} || '''1'''–0 || 2–0 || [[2005 FIFA World Youth Championship|2005 ലോക യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്]] |- | 2 || 22 ജൂൺ 2005 || [[യൂണിവ് സ്റ്റേഡിയോൺ]], [[Emmen, Netherlands|എമ്മെൻ]], നെതർലാന്റ്സ് || align="left" | {{fb|COL}} || '''1'''–1 || 2–1 || 2005 ലോക യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് |- | 3 || 24 ജൂൺ 2005 || ആർക്കെ സ്റ്റേഡിയോൺ, എൻഷീഡ്, നെതർലാന്റ്സ് || align=left| {{fb|ESP}} || '''3'''–1 || 3–1 || 2005 ലോക യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് |- | 4 || 28 ജൂൺ 2005 || [[Stadion Galgenwaard|ഗാൽഗെൻവാർഡ് സ്റ്റേഡിയോൺ]], [[യൂട്രെച്ച്]], നെതർലാന്റ്സ് || align="left" | {{fb|BRA}} || '''1'''–0 || 2–1 || 2005 ലോക യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് |- | 5 || 2 ജൂലൈ 2005 || ഗാൽഗെൻവാർഡ് സ്റ്റേഡിയോൺ, യൂട്രെച്ച്, നെതർലാന്റ്സ് || align=left| {{fb|NGA}} || '''1'''–0 || 2–1 || 2005 ലോക യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് |- | 6 || 2 ജൂലൈ 2005 || ഗാൽഗെൻവാർഡ് സ്റ്റേഡിയോൺ, യൂട്രെച്ച്, നെതർലാന്റ്സ് || align=left| {{flagicon|NGA}} നൈജീരിയ || '''2'''–1 || 2–1 || 2005 ലോക യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് |} ==== അണ്ടർ 23 ==== {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size:85%; text-align:left; margin:auto;" |- !ഗോൾ !ദിവസം!!സ്ഥലം!!എതിരാളി!!സ്കോർ!!ഫലം!!മത്സരപരമ്പര |- | 1 || 7 ഓഗസ്റ്റ് 2008 || [[ഷാങ്‌ഹായ് സ്റ്റേഡിയം]], ഷാങ്‌ഹായ്, ചൈന || align="left" | {{fb|CIV}} || '''1'''–0 || 2–1 || [[ഒളിമ്പിക്സ് 2008]] |- | 2 || 16 ഓഗസ്റ്റ് 2008 || ഷാങ്‌ഹായ് സ്റ്റേഡിയം, ഷാങ്‌ഹായ്, ചൈന || align=left| {{fb|NED}} || '''1'''–0 || 2–1 || ഒളിമ്പിക്സ് 2008 |} ==== മുതിർന്ന ടീം ==== {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size:85%; text-align:left; margin:auto;" |- !ഗോൾ !ദിവസം!!സ്ഥലം!!എതിരാളി!!സ്കോർ!!ഫലം!!മത്സരപരമ്പര |- | 1 || 1 മാർച്ച് 2006 || [[സെന്റ്. ജേക്കബ് പാർക്ക്]], [[ബേസൽ]], സ്വിറ്റ്സർലണ്ട്|| align="left" | {{fb|CRO}} || '''2'''–1 || 2–3 || [[സൗഹൃദമത്സരം]] |- | 2 || 16 ജൂൺ 2006 || [[Veltins-Arena|WM-സ്റ്റേഡിയോൺ]], [[ഗെൽസെൻകിർച്ചെൻ]], ജർമ്മനി || align="left" | {{fb|SCG}} || '''6'''–0 || 6–0 || [[2006 ഫിഫ ലോകകപ്പ്|2006 ലോകകപ്പ്]] |- | 3 || 5 ജൂൺ 2007 || [[കാമ്പ് നൂ]], ബാഴ്സലോണ, സ്പെയിൻ || align="left" | {{fb|ALG}} || '''2'''–2 || 4–3 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 4 || 5 ജൂൺ 2007 || കാമ്പ് നൂ, ബാഴ്സലോണ, സ്പെയിൻ || align=left| {{flagicon|ALG}} അൾജീരിയ || '''4'''–2 || 4–3 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 5 || 8 ജൂലൈ 2007 || [[Estadio Metropolitano de Fútbol de Lara|മെട്രോപൊളിറ്റാനോ ഡെ ഫുട്ബോൾ ഡെ ലാറ]], [[ബാർക്വിസിമെറ്റോ]], വെനിസ്വേല || align="left" | {{fb|PER}} || '''2'''–0 || 4–0 || [[2007 കോപ്പ അമേരിക്ക]] |- | 6 || 11 ജൂലൈ 2007 || [[പോളിഡിപോർട്ടീവോ കചമയ്]], [[പ്യൂർട്ടോ ഓർഡാസ്]], വെനെസ്വേല || align="left" | {{fb|MEX}} || '''2'''–0 || 3–0 || 2007 കോപ്പ അമേരിക്ക |- | 7 || 16 ഒക്ടോബർ 2007 || [[Estadio José Pachencho Romero|ഹോസെ പാചെഞ്ചോ റൊമേറോ]], [[മറകായ്ബോ]], വെനിസ്വേല || align="left" | {{fb|VEN}} || '''2'''–0 || 2–0 || [[2010 FIFA World Cup qualification (CONMEBOL)|2010 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം]] |- | 8 || 20 നവംബർ 2007 || [[എസ്റ്റാഡിയോ എൽ കാമ്പിൻ]], [[ബൊഗോട്ട]], കൊളംബിയ || align="left" | {{flagicon|COL}} [[കൊളംബിയ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|കൊളംബിയ]] || '''1'''–0 || 1–2 || 2010 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം |- | 9 || 4 ജൂൺ 2008 || [[ക്വാൽക്കം സ്റ്റേഡിയം]], സാൻ ഡിയാഗോ, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ || align="left" | {{flagicon|MEX}} മെക്സിക്കോ || '''2'''–0 || 4–1 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 10 || 11 ഒക്ടോബർ 2008 || [[Estadio Antonio Vespucio Liberti|എസ്റ്റാഡിയോ മൊനുമെന്റൽ]], ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ്, അർജന്റീന || align="left" | {{fb|URU}} || '''1'''–0 || 2–1 || 2010 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം |- | 11 || 11 ഫെബ്രുവരി 2009 || [[സ്റ്റേഡ് വെലോഡ്രോം]], [[മാഴ്സെലി]], ഫ്രാൻസ് || align="left" | {{fb|FRA}} || '''2'''–0 || 2–0 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 12 || 28 മാർച്ച് 2009 || എസ്റ്റാഡിയോ മൊനുമെന്റൽ, ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ്, അർജന്റീന || align=left| {{flagicon|VEN}} വെനിസ്വേല || '''1'''–0 || 4–0 || 2010 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം |- | 13 || 14 നവംബർ 2009 || [[വിസെന്റെ കാൽഡെറോൺ സ്റ്റേഡിയം]], മാഡ്രിഡ്, സ്പെയിൻ || align="left" | {{fb|ESP}} || '''1'''–1 || 1–2 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 14 || 7 സെപ്റ്റംബർ 2010 || എസ്റ്റാഡിയോ മൊനുമെന്റൽ, ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ്, അർജന്റീന || align=left| {{flagicon|ESP}} സ്പെയിൻ || '''1'''–0 || 4–1 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 15 || 17 നവംബർ 2010 || [[ഖലീഫ അന്താരാഷ്ട്ര സ്റ്റേഡിയം]], [[ദോഹ]], ഖത്തർ || align="left" | {{flagicon|BRA}} [[ബ്രസീൽ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ബ്രസീൽ]] || '''1'''–0 || 1–0 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 16 || 9 ഫെബ്രുവരി 2011 || [[സ്റ്റേഡ് ഡെ ജനീവ]], ജനീവ, സ്വിറ്റ്സർലണ്ട് || align="left" | {{flagicon|POR}} [[പോർച്ചുഗൽ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പോർച്ചുഗൽ]]|| '''2'''–1 || 2–1 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 17 || 20 ജൂൺ 2011 || എസ്റ്റാഡിയോ മൊനുമെന്റൽ, ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ്, അർജന്റീന || align=left| {{flagicon|ALB}} [[അൽബേനിയ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അൽബേനിയ]]|| '''2'''–0 || 4–0 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 18 || 07 ഒക്ടോബർ 2011 || എസ്റ്റാഡിയോ മൊനുമെന്റൽ, ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ്, അർജന്റീന || align=left| {{flagicon|CHI}} [[ചിലി ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ചിലി]]|| '''2'''–0 || 4–1 || [[2014 FIFA World Cup qualification (CONMEBOL)|2014 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം]] |- | 19. || 15 നവംബർ 2011 || [[Estadio Metropolitano Roberto Meléndez]], [[Barranquilla]], Colombia || align="left" | {{fb|COL}} || '''1'''–1 || 2–1 || 2014 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം |- | 20. || 29 ഫെബ്രുവരി 2012 || [[Stade de Suisse, Wankdorf]], [[Bern]], Switzerland || {{fb|SUI}} || '''1'''–0 || 3–1 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 21. || 29 ഫെബ്രുവരി 2012 || Stade de Suisse, Wankdorf, Bern, Switzerland || {{fb|SUI}} || '''2'''–1 || 3–1 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 22. || 29 ഫെബ്രുവരി 2012 || Stade de Suisse, Wankdorf, Bern, Switzerland || {{fb|SUI}} || '''3'''–1 || 3–1 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 23. || 2 ജൂൺ 2012 || Estadio Monumental, Buenos Aires, Argentina || align=left| {{fb|ECU}} || '''3'''–0 || 4–0 || 2014 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം |- | 24. || 9 ജൂൺ 2012 || [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]], United States || align="left" | {{fb|BRA}} || '''1'''–1 || 4–3 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 25. || 9 ജൂൺ 2012 || MetLife Stadium, East Rutherford, United States || align=left| {{fb|BRA}} || '''2'''–1 || 4–3 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 26. || 9 ജൂൺ 2012 || MetLife Stadium, East Rutherford, United States || align=left| {{fb|BRA}} || '''4'''–3 || 4–3 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 27. || 15 ആഗസ്റ്റ് 2012 || [[Commerzbank-Arena]], [[Frankfurt]], Germany || align="left" | {{fb|GER}} || '''2'''–0 || 3–1 || സൗഹൃദമത്സരം |} == പുരസ്കാരങ്ങളും ബഹുമതികളും == === ക്ലബ്ബ് === ;ബാഴ്സലോണ *'''[[ലാ ലിഗ]]: 5''' :: [[2004–05 La Liga|2004–05]], [[2005–06 La Liga|2005–06]], [[2008–09 La Liga|2008–09]], [[2009–10 La Liga|2009–10]], [[2010–11 La Liga|2010–11]],2018-19 :: *'''[[കോപ്പ ദെൽ റെയ്]]: 1''' :: [[2008–09 Copa del Rey|2008–09]] *'''[[സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പ്]]: 5''' :: [[2005 Supercopa de España|2005]], [[2006 Supercopa de España|2006]], [[2009 Supercopa de España|2009]], [[2010 Supercopa de España|2010]], [[2011 Supercopa de España|2011]] *'''[[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]]: 3''' :: [[2005–06 UEFA Champions League|2005–06]], [[2008–09 UEFA Champions League|2008–09]], [[2010–11 UEFA Champions League|2010–11]] *'''[[യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പ്]]: 2''' :: [[2009 UEFA Super Cup|2009]], [[2011 UEFA Super Cup|2011]] *'''[[ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ്]]: 1''' :: [[2009 FIFA Club World Cup|2009]] === അർജന്റീMKന === *'''[[Fifa Word cup runners]]:1''' *'''[[Copa america runners]]:5''' *'''[[ഫിഫ U-20 ലോകകപ്പ്]]: 1''' :: [[2005 FIFA World Youth Championship|2005]] *'''[[ഒളിമ്പിക്സ്|ഒളിമ്പിക്സ് സ്വർണ്ണ മെഡൽ]]: 1''' :: [[ഒളിമ്പിക്സ് 2008|2008]] *'''[[കോപ്പ അമേരിക്ക]]: 1''' :: [[2022 കോപ്പ അമേരിക്ക|2022]] *'''[[ഫൈനലിസ്സീമ]]: 1''' :: [[2022 ഫൈനലിസ്സീമ|2022]] *'''[[ഫിഫ ലോകകപ്പ് കപ്പ്]]: 1''' :: [[2022 FIFA World Cup|2022]] === വ്യക്തിഗതം === {{col-begin}} {{col-2}} *'''[[ഫിഫ സ്വർണ്ണപ്പന്ത്]]: 1''' :: [[2010 ഫിഫ സ്വർണ്ണപ്പന്ത്|2010]] *'''[[യൂറോപ്യൻ ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ|സ്വർണ്ണപ്പന്ത്]]: 1''' :: [[യൂറോപ്യൻ ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ 2009|2009]] *'''[[ഫിഫ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 1''' :: [[2009 ഫിഫ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ|2009]] *'''[[FIFA|ഫിഫ ടീം ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 3''' :: [[FIFA|2008]], [[FIFA|2009]], [[FIFA|2010]] *'''[[ബ്രാവോ പുരസ്കാരം|U-21 യൂറോപ്യൻ ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 1''' :: [[ബ്രാവോ പുരസ്കാരം|2007]] *'''[[ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോ ട്രോഫി|ലാ ലിഗ പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 3''' :: [[ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോ ട്രോഫി|2009]], [[ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോ ട്രോഫി|2010]], [[ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോ ട്രോഫി|2011]] *'''[[പിച്ചിച്ചി ട്രോഫി|ലാ ലിഗ് ടോപ്പ് ഗോൾ സ്കോറർ]]: 1''' :: [[പിച്ചിച്ചി ട്രോഫി|2010]] *'''[[കോപ്പ ദെൽ റെയ്|കോപ്പ ദെൽ റെയ് ടോപ്പ് ഗോൾ സ്കോറർ]]: 1''' :: [[2010–11 കോപ്പ ദെൽ റെയ്|2011]] *'''[[ഡോൺ ബാലൺ പുരസ്കാരം|ലാ ലിഗ ഫോറിൻ പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 3''' :: [[ഡോൺ ബാലൺ പുരസ്കാരം|2007]], [[ഡോൺ ബാലൺ പുരസ്കാരം|2009]], [[ഡോൺ ബാലൺ പുരസ്കാരം|2010]] *'''[[EFE ട്രോഫി|ലാ ലിഗ Ibero-American പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 4''' :: [[EFE ട്രോഫി|2007]], [[EFE ട്രോഫി|2009]], [[EFE ട്രോഫി|2010]], [[EFE ട്രോഫി|2011]] *'''[[യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ]]: 5''' :: [[2009–10 യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ|2010]], [[2011–12 യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ|2012]], [[2012–13 യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ|2013]], [[2016–17 യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ|2017]], [[2017-18 യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ|2018]] *'''[[List of UEFA Champions League top scorers|യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ടോപ്പ് ഗോൾ സ്കോറർ]]: 3''' :: [[2008–09 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|2009]], [[2009–10 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|2010]], [[2010–11 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|2011]] *'''[[യുവേഫ ബെസ്റ്റ് പ്ലെയർ ഇൻ യൂറോപ്പ്]]: 1''' :: [[യുവേഫ ബെസ്റ്റ് പ്ലെയർ ഇൻ യൂറോപ്പ്|2011]] *'''[[യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 1''' :: [[യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ|2009]] *'''[[യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫുട്ബോൾ പുരസ്കാരം|യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫോർവേഡ് ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 1''' :: [[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ബെസ്റ്റ് ഫോർവേഡ്|2009]] *'''[[2011 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ|യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ- കളിയിലെ കേമൻ]]: 1''' :: [[2011 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ|2011]] *'''[[2009 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ|യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ- കളിയിലെ കേമൻ (ആരാധകർ തിരഞ്ഞെടുത്തത്)]]: 2''' :: [[2009 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ|2009]], [[2011 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ|2011]] *'''[[യുവേഫ ടീം ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 3''' :: [[യുവേഫ ടീം ഓഫ് ദ ഇയർ|2008]], [[യുവേഫ ടീം ഓഫ് ദ ഇയർ|2009]], [[യുവേഫ ടീം ഓഫ് ദ ഇയർ|2010]] *'''[[ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ ഓഫ് അർജന്റീന]]: 5''' :: [[ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ ഓഫ് അർജന്റീന|2005]], [[ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ ഓഫ് അർജന്റീന|2007]], [[ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ ഓഫ് അർജന്റീന|2008]], [[ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ ഓഫ് അർജന്റീന|2009]], [[ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ ഓഫ് അർജന്റീന|2010]] {{col-2}} *'''[[ഫിഫ്പ്രോ|ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 2''' :: [[ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ|2009]], [[ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ|2010]] *'''[[ഫിഫ്പ്രോ|ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് യങ്ങ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 3''' :: [[ഫിഫ്പ്രോ|2006]], [[ഫിഫ്പ്രോ|2007]], [[ഫിഫ്പ്രോ|2008]] *'''[[ഫിഫ്പ്രോ|ഫിഫ്പ്രോ സ്പെഷൽ യങ്ങ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 2''' :: [[ഫിഫ്പ്രോ|2007]], [[ഫിഫ്പ്രോ|2008]] *'''[[ഫിഫ്പ്രോ|ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് XI]]: 4''' :: [[ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് XI|2007]], [[ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് XI|2008]], [[ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് XI|2009]], [[ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് XI|2010]] *'''[[ഫിഫ U-20 ലോകകപ്പ്|ഫിഫ U-20 ലോകകപ്പ്- പരമ്പരയിലെ കേമൻ]]: 1''' :: [[2005 FIFA World Youth Championship#Awards|2005]] *'''[[ഫിഫ U-20 ലോകകപ്പ്|ഫിഫ U-20 ലോകകപ്പ് ടോപ്പ് ഗോൾ സ്കോറർ]]: 1''' :: [[2005 FIFA World Youth Championship#Awards|2005]] *'''[[കോപ്പ അമേരിക്ക|കോപ്പ അമേരിക്ക യങ്ങ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ടൂർണ്ണമെന്റ്]]: 1''' :: [[2007 കോപ്പ അമേരിക്ക|2007]] *'''[[വേൾഡ് സോക്കർ (മാസിക)|വേൾഡ് സോക്കർ പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 1''' :: [[വേൾഡ് സോക്കർ പുരസ്കാരങ്ങൾ|2009]] *'''[[വേൾഡ് സോക്കർ (മാസിക)|വേൾഡ് സോക്കർ യങ്ങ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 3''' :: [[വേൾഡ് സോക്കർ പുരസ്കാരങ്ങൾ|2006]], [[വേൾഡ് സോക്കർ പുരസ്കാരങ്ങൾ|2007]], [[വേൾഡ് സോക്കർ പുരസ്കാരങ്ങൾ|2008]] *'''[[ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ്|ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ് സ്വർണ്ണപ്പന്ത്]]: 1''' :: [[2009 ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ്|2009]] *'''[[യൂറോപ്യൻ സ്പോർട്സ് മാഗസീൻസ്|ESM ടീം ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 5''' :: [[യൂറോപ്യൻ സ്പോർട്സ് മാഗസീൻസ്|2005–06]], [[യൂറോപ്യൻ സ്പോർട്സ് മാഗസീൻസ്|2007–08]], [[യൂറോപ്യൻ സ്പോർട്സ് മാഗസീൻസ്|2008–09]], [[യൂറോപ്യൻ സ്പോർട്സ് മാഗസീൻസ്|2009–10]], [[യൂറോപ്യൻ സ്പോർട്സ് മാഗസീൻസ്|2010–11]] <!-- unsourced / uncertain notability--> *'''[[Onze d'Or]]: 2''' :: [[Onze d'Or|2009]], [[Onze d'Or|2010]] *'''[[ബ്രാവോ പുരസ്കാരം]]: 1''' :: [[ബ്രാവോ പുരസ്കാരം|2007]] *'''[[Tuttosport|Tuttosport Golden Boy]]: 1''' :: [[Tuttosport|2005]] *'''[[Marca Leyenda]]: 1''' :: [[Marca Leyenda#The list of winners|2009]] *'''[[യുവേഫ|യുവേഫ ബെസ്റ്റ് ഗോൾ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 1''' :: [[യുവേഫ|2007]] {{col-end}} == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:Lionel Messi 31mar2007.jpg|കളിക്കുന്നതിനിടെ പ്രമാണം:Lionel Messi Barca training.jpg|പരിശീലനത്തിൽ പ്രമാണം:Argentina team in St. Petersburg (cropped) Messi.jpg പ്രമാണം:Lionel Messi NE Revolution Inter Miami 7.9.25-055.jpg|2026 ൽ മെസ്സി </gallery> == കുറിപ്പുകൾ == == അവലംബം == <references /> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *{{Official website|http://www.leomessi.com/}} {{In lang|ca}} {{In lang|en}} {{In lang|es}} *{{fb link|LeoMessi}} *[http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_11-12/plantilla/jugadors/messi.html FC Barcelona profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111024200023/http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_11-12/plantilla/jugadors/messi.html |date=2011-10-24 }} *[http://www.bdfutbol.com/en/j/j1753.html BDFutbol profile] *[http://www.transfermarkt.co.uk/en/lionel-messi/leistungsdaten/spieler_28003.html Transfermarkt profile] *{{soccerbase|39850}} *[http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=45843&cc=5739 Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100323003328/http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=45843&cc=5739 |date=2010-03-23 }} at ESPN *{{Nfteams|id=12563}} *{{FIFA player|229397}} *{{UEFA player|95803}} *[https://soccermalayalam-in.blogspot.com/2020/11/-lionel-messi-story-in-malayalam.html ലയണൽ മെസ്സി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220711230058/https://soccermalayalam-in.blogspot.com/2020/11/-lionel-messi-story-in-malayalam.html |date=2022-07-11 }} at [https://soccermalayalam-in.blogspot.com soccermalayalam.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220711231401/https://soccermalayalam-in.blogspot.com/ |date=2022-07-11 }} {{Navboxes colour |title= Awards |bg= gold |list1= {{s-start}} {{s-ach}} {{succession box|title=[[FIFPro|FIFPro&nbsp;Young&nbsp;Player&nbsp;of&nbsp;the&nbsp;Year]]|before= [[Wayne Rooney]]|after=''Incumbent''|years=2006, 2007, 2008}} {{succession box|title=[[FIFPro#Awards|FIFPro&nbsp;Special Young&nbsp;Player&nbsp;of&nbsp;the&nbsp;Year]]|before= [[Cristiano Ronaldo]]|after= [[Sergio Agüero]]|years=2007, 2008}} {{succession box|title=[[List of UEFA Champions League top scorers|UEFA Champions League top scorer]]|before= [[Cristiano Ronaldo]] |after=Incumbent|years=[[2008–09 UEFA Champions League|2008–09]], [[2009–10 UEFA Champions League|2009–10]], [[2010–11 UEFA Champions League|2010–11]]}} {{S-end}} {{FIFA Ballon d'Or recipients}} {{FIFA World Player of the Year winners}} {{Ballon d'Or recipients}} {{World Soccer Footballer of the Year}} {{FIFPro World Player of the Year}} {{La Liga Foreign Player of the Year}} {{Trofeo EFE}} {{FIFA U-20 World Cup Golden Ball}} {{Argentine Footballer of the Year}} {{UEFA Club Footballer of the Year}} {{Trofeo Alfredo Di Stéfano}} {{Bravo award winners}} {{Golden Boy award winners}} {{La Liga top scorers}} {{Copa del Rey top scorers}} {{European Golden Shoe}} {{UEFA Champions League top scorers}} {{Adidas Golden Shoe}} }} {{Navboxes colour |title= Argentina squads |bg=#74ACDF |fg=white |bordercolor=black |list1= {{Argentina Squad 2006 World Cup}} {{Argentina squad 2007 Copa América}} {{Argentina Squad 2008 Summer Olympics}} {{Argentina Squad 2010 World Cup}} {{Argentina Squad 2011 Copa América}} }} {{FC Barcelona squad}} <references group="lower-greek"/> [[വർഗ്ഗം:1987-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 24-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2006 ഫിഫ ലോകകപ്പിലെ കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:2010 ഫിഫ ലോകകപ്പിലെ കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:2014 ഫിഫ ലോകകപ്പിലെ കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:അർജന്റീനൻ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാർ]] 3qsii501foo1qfe3z1cihvf1vnwhxq9 4674189 4674188 2026-10-08T12:35:26Z ~2026-54096-01 223949 4674189 wikitext text/x-wiki {{തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനം}} {{Prettyurl|Lionel Messi}} ഒരു [[അർജന്റീന|അര്ജന്റീനിയൻ]] പ്രഫഷണൽ [[ഫുട്ബോൾ]] കളിക്കാരനാണ് '''ലിയോ''' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന '''ലിയോണൽ ലിയോ ആന്ദ്രസ് മെസ്സി''' ({{IPA-es|ljoˈnel anˈdɾes ˈmesi|-|Lionel Andrés Messi - Name.ogg}} (ജനനം ജൂൺ 24, 1987). ഇന്റർ മയാമിയിലും [[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീന ദേശീയ ടീമിലും]] ഫോർവേഡായി. ഫുട്ബോൾ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരിൽ ഒരാളായി അദ്ദേഹത്തെ പരിഗണിക്കുന്നു.<ref>{{cite news | last = Broadbent | first = Rick | date = 24 February 2006 | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article734407.ece | title = Messi could be focal point for new generation | publisher = Times Online | accessdate = 31 March 2009 | location = London | archive-date = 2011-07-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110727181929/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article734407.ece | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news | last = Gordon | first = Phil | date = 28 July 2008 | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/scotland/article4412665.ece | title = Lionel Messi proves a class apart | publisher = Times Online | accessdate = 31 March 2009 | location = London | archive-date = 2008-12-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081204081721/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/scotland/article4412665.ece | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news | last = Williams | first = Richard | date = 24 April 2008 | url = http://www.guardian.co.uk/sport/blog/2008/apr/24/ronaldosspotofanguishmessi?commentpage=2 | title = Messi's dazzling footwork leaves an indelible mark | publisher = The Guardian | accessdate = 31 March 2009 | location=London}}</ref> മെസ്സി തന്റെ 21 ആം വയസ്സിൽ [[യൂറോപ്യൻ ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ]], [[ഫിഫ ലോക ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ]] എന്നീ പുരസ്കാരങ്ങൾക്കായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. 22 ആം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം ആ രണ്ട് പുരസ്കാരങ്ങളും കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു. 2021 ൽ ലഭിച്ച ഏഴാമത് ബാലൺ ഡി ഓയോറോടെ ( [[Ballon d'Or]]) ഈ ബഹുമതി 7 തവണ നേടുന്ന ആദ്യ കളിക്കാരനായി . 2009, 2010, 2011, 2012 വർഷങ്ങളിലായി തുടരെ 4-ആം തവണയാണ് ഈ നേട്ടം കരസ്ഥമാക്കിയത്.<ref name="Messi is best">{{cite web | title=Messi världens bästa fotbollsspelare | url=http://www.eurosport.se/fotboll/la-liga/2009-2010/messi-vann-ballon-d%27or_sto2139561/story.shtml | publisher=Eurosport | date=12 January 2009 | accessdate=23 March 2010 | archive-date=2015-09-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150927140117/http://www.eurosport.se/fotboll/la-liga/2009-2010/messi-vann-ballon-d%27or_sto2139561/story.shtml | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | url = http://www.rsssf.com/miscellaneous/europa-poy.html | title = European Footballer of the Year ("Ballon d'Or") | publisher = RSSSF | accessdate = 7 July 2009}}</ref><ref name="Gala 2008">{{cite news | url = http://es.fifa.com/mm/document/classic/awards/99/15/28/resultsmenforfifa.combyplayer.pdf | title = FIFA World Player Gala 2008 | publisher = FIFA | accessdate = 7 July 2009 | archive-date = 2019-05-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190515125420/https://es.fifa.com/mm/document/classic/awards/99/15/28/resultsmenforfifa.combyplayer.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news | url = http://www.fifa.com/mm/document/classic/awards/finalmenbyplayer_32209.pdf | title = FIFA World Player Gala 2007 | publisher = FIFA | accessdate = 7 July 2009 | archive-date = 2017-06-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170630222655/http://www.fifa.com/mm/document/classic/awards/finalmenbyplayer_32209.pdf | url-status = dead }}</ref> [[2022 ഫിഫ ലോകകപ്പ്|2022-ലെ ഫിഫ ലോകകപ്പിൽ]] അദ്ദേഹം ലോകകപ്പും ഗോൾഡൻ ബോളും നേടി. ഇദ്ദേഹത്തെ പലപ്പോഴും ഇതിഹാസതാരം [[ഡിയഗോ മറഡോണ|ഡിയഗോ മറഡോണയുമായി]] സാമ്യപ്പെടുത്താറുണ്ട്. മറഡോണ തന്നെ മെസ്സിയെ തന്റെ "പിൻഗാമി" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite news | last = Gardner | first = Neil | date = 19 April 2007 | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article1676692.ece | title = Is Messi the new Maradona? | publisher = Times Online | accessdate = 31 March 2009 | location = London | archive-date = 2011-06-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110629112333/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article1676692.ece | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2006-02/25/content_523966.htm|title=Maradona proclaims Messi as his successor|author=Reuters|publisher= China Daily |date= 25 February 2006 |accessdate= 8 October 2006}}</ref> നന്നേ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ മെസ്സി കളിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവ് ബാർസലോണ വളരെ വേഗം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ബാർസലോണ ക്ലബ്ബ് അദ്ദേഹത്തിന് ഉയരക്കുറവിനു ചികിത്സ നിർദ്ദേശിച്ചു. അതിനാൽ [[റൊസാരിയോ]] എന്ന സ്ഥലത്തെ ക്ലബ്ബായ [[ന്യൂവെൽസ്സ് ഓൾഡ് ബോയ്സ്]] ടീമിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം വിട്ടുപോരുകയും കുടുംബത്തോടൊപ്പം [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിൽ]] സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു. [[2004-2005 ലാ ലിഗ|2004-2005 സീസണിൽ]] അദ്ദേഹം ആദ്യ കളി കളിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹം [[ഗോൾ]] നേടി. അങ്ങനെ ക്ലബ്ബിനായി ഗോൾ നേടുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരൻ എന്ന റെക്കോർഡ് അദ്ദേഹം സ്വന്തമാക്കി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ സീസണിൽ തന്നെ ബാർസലോണ [[ലാ ലിഗ]] കപ്പ് നേടി. [[2006-2007 ലാ ലിഗ|2006-2007 സീസണിലാണ്]] അദ്ദേഹം മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ച്ചവെച്ചത്. ക്ലാസിക്ക് മത്സരത്തിൽ (el clásico or The Classic) ഒരു ഹാട്രിക്ക് നേടിയതടക്കം 26 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നായി 14 ഗോളുകൾ നേടി. [[2008-2009 ലാ ലിഗ|2008-09]] സീസണിൽ അദ്ദേഹം 38 ഗോളുകൾ നേടി. ആ സീസണിൽ ബാർസലോണ മൂന്ന് കിരീടങ്ങൾ നേടിയപ്പോൾ ടീമിന്റെ പ്രധാന ആയുധം മെസ്സി ആയിരുന്നു. [[2009-2010 ലാ ലിഗ|2009-10]] സീസണിൽ അദ്ദേഹം എല്ലാ മത്സരങ്ങളിലുമായി 47 ഗോളുകൾ നേടുകയും, ബാർസലോണക്കായി ഒരു സീസണിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടുകയെന്ന ബഹുമതി [[റൊണാൾഡോ|റൊണാൾഡോയോടൊപ്പം]] പങ്കിടുകയും ചെയ്തു. 2005 ലെ [[ഫിഫ വേൾഡ് യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്|ഫിഫ വേൾഡ് യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ]] മെസ്സി ആയിരുന്നു ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടിയത്. ഫൈനലിൽ നേടിയ 2 ഗോളുകളടക്കം ആകെ 6 ഗോളുകളാണ് ആ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമ്പാദ്യം. അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം [[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീന]] ടീമിലെ സ്ഥിരം അംഗമായി. [[ഫിഫ ലോകകപ്പ്|ഫിഫ ലോകകപ്പിൽ]] കളിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ അർജന്റീനക്കാരനായി അദ്ദേഹം മാറി. 2007 ലെ [[കോപ്പ അമേരിക്ക|കോപ്പ അമേരിക്കയിൽ]] രണ്ടാം സ്ഥാനക്കാരനുള്ള പുരസ്കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. 2008 ലെ [[ബീജിങ്ങ് ഒളിമ്പിക്സ്|ബീജിങ്ങ് ഒളിമ്പിക്സിൽ]] ജേതാക്കളായ അർജന്റീന ടീമിൽ മെസ്സിയും ഒരു അംഗമായിരുന്നു. ആ വിജയത്തോടെ അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യ അന്താരാഷ്ട്ര പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു. 2012 ഡിസംബർ 9ന് ഒരു കലണ്ടർ വർഷം ഏറ്റവുമതികം ഗോൾ നേടുന്ന കളിക്കാരൻ എന്ന റെക്കോർഡിൽ ഗെർഡ് മുള്ളറെ (85 ഗോളുകൾ) മറികടന്നു. 2012 ഡിസംബർ 23 ന് ഒരു കലണ്ടർ വർഷം 91 ഗോളുകൾ എന്ന സർവ്വ കാല റിക്കാർഡ് സ്ഥാപിച്ചു.2022ഇൽ ഖത്തറിൽ വച്ച് നടന്ന ഫിഫ വേൾഡ് കപ്പിൽ അർജൻ്റീനയെ വിജയികൾ ആക്കുന്നതിൽ മുഖ്യ പങ്ക് വഹിച്ചു പലപ്പോഴും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച കളിക്കാരനായി കണക്കാക്കപ്പെടുകയും എക്കാലത്തെയും മികച്ച കളിക്കാരിലൊരാളായി പരക്കെ കണക്കാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന മെസ്സി റെക്കോർഡ് എട്ട് ബാലൺ ഡി ഓർ അവാർഡുകൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്. == ആദ്യ കാല ജീവിതം മെസ്സി == 1987 ജൂൺ 24 ന് ജോർജ്ജ് ഹൊറാസിയോ മെസ്സിയുടേയും (ഫാക്ടറി തൊഴിലാളി) സെലിയ മറിയ കുചിറ്റിനിയുടേയും (തൂപ്പുകാരി) മകനായി [[അർജന്റീന|അർജന്റീനയിലെ]] [[റോസാരിയോ]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് മെസ്സി ജനിച്ചത്.<ref>{{cite news | url = http://www.independent.co.uk/news/people/profiles/lionel-messi-magic-in-his-feet-1928768.html | last = Carlin | first = John | publisher = The Independent | title = Lionel Messi: Magic in his feet | accessdate = 7 April 2010 | date = 27 March 2010 | location=London}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.pagina12.com.ar/diario/deportes/8-121094-2009-03-07.html | last = Veiga | first = Gustavo | publisher = Página/12 | title = Los intereses de Messi | accessdate = 31 May 2009 |language= Spanish}}</ref><ref name="mission">{{cite news | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article3779961.ece | publisher = Times Online | title = Lionel Messi on a mission | last = Hawkey | first = Ian | date = 20 April 2008 | accessdate = 30 May 2009 | location = London | archive-date = 2008-08-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080830020412/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article3779961.ece | url-status = dead }}</ref> ഇറ്റലിയിലെ [[അൻകോന]] എന്ന നഗരത്തിൽ നിന്നും 1883 ൽ കുടിയേറിപ്പാർത്തതാണ് മെസ്സിയുടെ പൂർവ്വികനായ ഏയ്ഞ്ചലോ മെസ്സി.<ref name="El origen de los Messi">{{cite web |url=http://www.aldia.cr/ad_ee/2006/febrero/24/ovacion11.html |title= El origen de los Messi está en Italia |accessdate= 7 July 2009 | date= 24 February 2006 | publisher= Al Día | last = Aguilar | first = Alexander |language= Spanish}}</ref><ref name="Las raíces italianas de Leo Messi">{{cite web |url= http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2005/10/07/pagina-5/722791/pdf.html |title= Las raíces italianas de Leo Messi |accessdate= 7 July 2009 |date= 7 October 2005 |publisher= El Mundo Deportivo |last= Cubero |first= Cristina |language= Spanish |archive-date= 2011-07-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110721211105/http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2005/10/07/pagina-5/722791/pdf.html |url-status= dead }}</ref> അദ്ദേഹത്തിന് റോഡ്രിഗോ എന്നും മത്യാസ് എന്നും പേരുള്ള രണ്ട് ജ്യേഷ്ഠന്മാരുണ്ട്. കൂടാതെ മരിയ സോൾ എന്നു പേരുള്ള ഒരു സഹോദരിയും.<ref>{{cite web | url = http://www.nbcolympics.com/athletes/athlete=1246/bio/ | publisher = NBC | title = Lionel Messi bio | accessdate = 30 May 2009 | archive-date = 2017-05-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170513153151/http://www.nbcolympics.com/athletes/athlete=1246/bio | url-status = dead }}</ref> അഞ്ചാം വയസ്സിൽ, തന്റെ അച്‌ഛൻ പരിശീലിപ്പിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രാദേശിക ക്ലബ്ബായ ഗ്രൻഡോളിയിൽ ചേർന്ന് മെസ്സി ഫുട്ബോൾ കളിക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref name=Williams>{{cite news | last = Williams | first = Richard | url = http://www.guardian.co.uk/football/2006/feb/24/championsleague1 | publisher = The Guardian | title = Messi has all the qualities to take world by storm | accessdate = 3 May 2008 | date = 26 February 2006 | location=London}}</ref> 1995 ൽ പ്രാദേശിക പട്ടണമായ റൊസാരിയോവിലെ ഒരു ക്ലബ്ബായ [[ന്യൂവെൽസ് ഓൾഡ് ബോയ്സ്|ന്യൂവെൽസ് ഓൾഡ് ബോയ്സിൽ]] ചേർന്നു.<ref name=Williams/> 11 ആം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വളർച്ചക്കു ആവശ്യമായ ഹോർമോണിന്റെ കുറവ് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news | url = http://www.telegraph.co.uk/sport/football/european/championsleague/5099857/Franck-Ribery-the-man-to-challenge-Lionel-Messi-and-Barcelona.html | title = Franck Ribery the man to challenge Lionel Messi and Barcelona | publisher = Daily Telegraph | last = White | first = Duncan | date = 4 April 2009 | accessdate = 7 July 2009 | location = London | archive-date = 2010-03-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100323094801/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/european/championsleague/5099857/Franck-Ribery-the-man-to-challenge-Lionel-Messi-and-Barcelona.html | url-status = dead }}</ref> അർജന്റീനയിലെ ഒരു പ്രമുഖ ക്ലബ്ബായ [[റിവർ പ്ലേറ്റ്|റിവർ പ്ലേറ്റിന്]] മെസ്സിയുടെ കഴിവിൽ വിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്നു. എങ്കിലും മാസം തോറും $900 ചെലവാക്കിക്കൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തെ ചികിത്സിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിയുമായിരുന്നില്ല.<ref name="mission"/> എന്നാൽ [[ബാർസലോണ|ബാർസലോണയുടെ]] സ്പോർട്ടിംഗ് ഡയറക്ടറായിരുന്ന [[കാർലെസ് റെക്സാച്ച്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവിനെ പറ്റി ബോധവാനായിരുന്നു. മെസ്സിയുടെ ബന്ധുക്കൾ സ്പെയിനിലെ [[കാറ്റലോണിയ|കാറ്റലോണിയയിലെ]] [[ലെയ്ഡ|ലെയ്ഡയിൽ]] ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="mission"/> മെസ്സിയുടെ കളി നിരീക്ഷിച്ചതിനു ശേഷം ബാർസലോണ അദ്ദേഹവുമായി കരാറിലേർപ്പെട്ടു.<ref name=fifa.com/> അദ്ദേഹം സ്പെയിനിലേക്ക് മാറി താമസിക്കാമെങ്കിൽ ചികിത്സക്കുള്ള പണം ക്ലബ്ബ് ഏറ്റെടുത്തുകൊള്ളാം എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു.<ref name=Williams/> ഇതനുസരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം യൂറോപ്പിലേക്ക് മാറിത്താമസിക്കുകയും അദ്ദേഹം ക്ലബ്ബിന്റെ യൂത്ത് ടീമുകളിൽ കളിച്ച് തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.<ref name=fifa.com>{{cite news |url=http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=107/edition=248388/news/newsid=103182.html |title=The new messiah |publisher=FIFA |date=5 March 2006 |accessdate=25 July 2006 |archive-date=2013-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131225005810/http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=107/edition=248388/news/newsid=103182.html |url-status=dead }}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ട് ബന്ധുസഹോദരർ ഫുട്ബോളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടായിരുന്നു : [[മാക്സി ബിനാക്കുച്ചി|മാക്സി ബിനാക്കുച്ചിയും]] [[ഇമ്മാനുവൽ ബിനാക്കുച്ചി|ഇമ്മാനുവൽ ബിനാക്കുച്ചിയും]].<ref name="Último Segundo">{{cite news|url=http://ultimosegundo.ig.com.br/esportes/seu_time/flamengo/2007/08/20/maxi_afirma_que_messi_deve_vir_ao_brasil_para_ve_lo_jogar_972383.html|title=Maxi afirma que Messi deve vir ao Brasil para vê-lo jogar|publisher=Último Segundo|date=20 August 2007|accessdate=3 November 2009|language=pt|archive-date=2009-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090227172313/http://ultimosegundo.ig.com.br/esportes/seu_time/flamengo/2007/08/20/maxi_afirma_que_messi_deve_vir_ao_brasil_para_ve_lo_jogar_972383.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.tz-online.de/sport/fussball/tsv-1860/biancucchi-hoert-mir-mit-messi-auf-498339.html|title=Hört mir auf mit Messi!|publisher=TZ Online|date= 20 October 2009 |accessdate= 3 November 2009 |language=de|first=Claudius |last=Mayer}}</ref> == ക്ലബ്ബ് ജീവിതം == === ബാർസലോണ === 2003 നവംബർ 13 ന് (അപ്പോൾ പ്രായം 16 വർഷവും 145 ദിവസവും) [[F.C. പോർട്ടോ|പോർട്ടോയുമായുള്ള]] സൗഹൃദ മത്സരത്തിലൂടെ മെസ്സി തന്റെ ആദ്യ ഔദ്യോഗിക മത്സരം കളിച്ചു.<ref name="footballdb">{{cite news |url=http://www.footballdatabase.com/index.php?page=player&Id=222&b=true |title=Lionel Andres Messi&nbsp;— FCBarcelona and Argentina |publisher=Football Database |accessdate= 23 August 2006}}</ref><ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2009/SPORT/football/05/22/messi.football.best.world/index.html|title=Profile: Lionel Messi|author=Tutton, Mark and Duke, Greg|publisher=CNN|date=22 May 2009|accessdate=30 May 2009|archive-date=2019-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411213640/http://edition.cnn.com/2009/SPORT/football/05/22/messi.football.best.world/index.html|url-status=dead}}</ref> ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ [[ഫ്രാങ്ക് റൈക്കാർഡ്]] അദ്ദേഹത്തെ തന്റെ ആദ്യ ലീഗ് മത്സരം കളിക്കാൻ അനുവദിച്ചു. 2004 ഒക്ടോബർ 16 ന് (അപ്പോൾ പ്രായം 17 വർഷവും 114 ദിവസവും) [[F.C. എസ്പാന്യോൾ|എസ്പാന്യോളിനെതിരെയായിരുന്നു]] ആ മത്സരം. ആ മത്സരത്തോടു കൂടി ബാർസലോണക്ക് വേണ്ടി കളിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ മൂന്നാമത്തെ കളിക്കാരനും ലാ ലിഗയിൽ കളിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരനുമായി മെസ്സി മാറി (ഈ റെക്കോർഡ് 2007 സെപ്റ്റംബറിൽ ബാർസലോണയിലെ തന്നെ [[ബോജൻ ക്രികിച്]] തകർത്തു). 2005 മെയ് 1 ന് [[അൽബാസെറ്റെ ബലോംപി|അൽബാസെറ്റെക്കെതിരെ]] അദ്ദേഹം തന്റെ ആദ്യ ഗോൾ ബാർസലോണക്കായി നേടി. അപ്പോൾ മെസ്സിയുടെ പ്രായം 17 വർഷവും 10 മാസവും 7 ദിവസവുമായിരുന്നു. ബാർസലോണക്കായി ഒരു ലാ ലിഗ മത്സരത്തിൽ ഗോൾ നേടുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരനായി മെസ്സി മാറി.<ref>{{cite web | url = http://www.fcbarcelona.com/web/english/noticies/futbol/temporada07-08/10/n071016101878.html | title = Meteoric rise in three years | accessdate = 3 May 2008 | publisher = fcbarcelona.com | archive-date = 2011-09-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110906093707/http://www.fcbarcelona.com/web/english/noticies/futbol/temporada07-08/10/n071016101878.html | url-status = dead }}</ref> 2007 ൽ മെസ്സിയുടെ സഹായത്തോടെ നേടിയ ഒരു ഗോളിലൂടെ [[ബോജൻ ക്രികിച്]] ആ റെക്കോർഡും തകർത്തു.<ref>{{cite web | url = http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada07-08/10/n071020101276.html | title = Krkic enters the record books | accessdate = 16 July 2009 | date = 21 October 2007 | publisher = fcbarcelona.cat | last = Nogueras | first = Sergi | archive-date = 2011-08-19 | archive-url = https://archive.today/20110819191710/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada07-08/10/n071020101276.html | url-status = dead }}</ref> മെസ്സി തന്റെ മുൻ കോച്ചായ റൈക്കാർഡിനെപ്പറ്റി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു : {{cquote|അദ്ദേഹമാണ് എന്റെ കളിജീവിതം തുടങ്ങിവെച്ചത് എന്ന വസ്തുത ഞാനൊരിക്കലും മറക്കില്ല. എന്റെ 16 ഓ 17 ഓ വയസ്സിൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന് എന്നിൽ വിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.soccerway.com/news/2009/December/10/messi-rijkaard-gave-us-more-freedom/|title=Messi: "Rijkaard gave us more freedom"|date=10 December 2009|publisher=soccerway.com}}</ref>}} ==== 2005-06 സീസൺ ==== {{ quote box | width = 30% | align = right | quote = ''മറഡോണയോ പെലെയോ എന്ന സംശയം അവസാനിക്കാൻ പോകുന്നു'' | source = [[ഡിയേഗോ മറഡോണ]], 2010 ലോകകപ്പ് മെസ്സി ജയിച്ചാൽ എന്ന അവസരത്തിൽ<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/world-cup/story/_/id/767712/ce/uk/?cc=5739&ver=global|title=Diego Maradona: Lionel Messi playing kick-about with Jesus|last=|first=|publisher=ESPN|date=8 April 2010|accessdate=8 April 2010|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024073752/http://soccernet.espn.go.com/world-cup/story/_/id/767712/ce/uk/?cc=5739&ver=global|url-status=dead}}</ref> }} സെപ്റ്റംബർ 16 ന് മൂന്നു മാസത്തിനിടയിൽ രണ്ടാം തവണയും ബാർസലോണ, മെസ്സിയുമായുള്ള കരാർ പുതുക്കി. ആ പ്രാവശ്യം അദ്ദേഹത്തെ ഒന്നാം നിര ടീമിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുത്തുകൊണ്ടാണ് കരാർ 2014 ജൂൺ വരെ പുതുക്കിയത്.<ref name=Williams/> 2005 സെപ്റ്റംബർ 26 ന് മെസ്സി സ്പാനിഷ് പൗരത്വം നേടി.<ref>{{cite news |url=http://thestar.com.my/sports/story.asp?file=/2005/9/28/sports/12165057&sec=sports |title=Good news for Barcelona as Messi gets his Spanish passport |publisher=The Star Online|date= 28 May 2005 |accessdate= 29 May 2009}}</ref> അതോടെ അദ്ദേഹം ലാ ലിഗയിൽ കളിക്കുന്നതിന് പൂർണ്ണസജ്ജനായി. സെപ്റ്റംബർ 27 ന് [[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ]] ഇറ്റാലിയൻ ക്ലബ്ബായ [[ഉഡിനീസ് കാൽസിയോ|ഉഡിനീസിനെതിരെയായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ വിദേശികളുമായുള്ള കളി.<ref name="footballdb"/> അദ്ദേഹം പകരക്കാരനായി ഇറങ്ങിയപ്പോൾ [[കാമ്പ് ന്യൂ|കാമ്പ് ന്യൂവിലെ]] ബാർസലോണയുടെ ആരാധകർ എഴുന്നേറ്റുനിന്നുകൊണ്ട് സ്വാഗതം ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും [[റൊണാൾഡീന്യോ|റൊണാൾഡീന്യോവിന്റേയും]] കൂട്ടുകെട്ട് ആരാധകർക്കൊരു വിരുന്നൊരുക്കി.<ref>{{cite news |author=Reuters |url=http://in.rediff.com/sports/2005/sep/28messi.htm |title=Ronaldinho scores the goals, Messi takes the plaudits |publisher=Rediff|date= 28 September 2005 |accessdate= 23 August 2006}}</ref> മെസ്സി ആ സീസണിൽ 17 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നായി 6 ഗോളുകൾ സ്വന്തമാക്കി. കൂടാതെ 6 ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് കളികളിൽ നിന്നായി ഒരു ഗോളും നേടി. ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിലെ രണ്ടാം റൗണ്ടിലെ രണ്ടാം പാദത്തിൽ [[ചെൽസി F.C.|ചെൽസിക്കെതിരായി]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ വലതു തുടയിലെ പേശിക്കുണ്ടായ പരിക്കുമൂലം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആ സീസൺ 2006 മാർച്ച് 7 ന് അവസാനിച്ചു.<ref>{{cite news |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=366008&cc=3436 |title=Frustrated Messi suffers another injury setback |publisher=ESPN Soccernet |date=26 April 2006 |accessdate=22 July 2006 |archive-date=2012-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024073801/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=366008&cc=3436 |url-status=dead }}</ref> [[ഫ്രാങ്ക് റൈക്കാർഡ്|റൈക്കാർഡിന്റെ]] ബാർസലോണ ആ സീസണിൽ സ്പെയിനിലേയും യൂറോപ്പിലേയും ജേതാക്കളായിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/arsenal-1-barcelona-2-barcelona-crush-heroic-arsenal-in-space-of-four-brutal-minutes-478659.html |title=Arsenal 1 Barcelona 2: Barcelona crush heroic Arsenal in space of four brutal minutes |last = Wallace | first = Sam | publisher=The Independent |date= 18 May 2006 |accessdate= 3 June 2009 | location=London}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/4970966.stm |title=Barca retain Spanish league title | publisher=BBC Sport |date= 3 May 2006 |accessdate= 3 June 2009}}</ref> ==== 2006-07 സീസൺ ==== [[പ്രമാണം:Barcelona vs Rangers.jpg|thumb|2007 ൽ [[റേഞ്ചേഴ്സ് F.C.|റേഞ്ചേഴ്സിനെതിരെ]] മെസ്സിയുടെ പ്രകടനം]] 2006-07 സീസണിൽ മെസ്സി സ്ഥിരമായി ഒന്നാം ടീമിൽ ഇടംപിടിച്ചു തുടങ്ങി. 26 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നായി 14 ഗോളുകൾ മെസ്സി നേടി.<ref>{{cite news | url=http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=12563 |title=Lionel Messi at National Football Teams |publisher=National Football Teams |accessdate= 17 July 2009}}</ref> നവംബർ 12 ന് [[റയൽ സരഗോസ|റയൽ സരഗോസയുമായുള്ള]] മത്സരത്തിനിടെ പരിക്കേറ്റതുമൂലം അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് മാസം നഷ്ടപ്പെട്ടു.<ref>{{cite press release |url=http://www.fcbarcelona.com/eng/noticias/noticias/n06111404.shtml |title=Doctors happy with Messi op |publisher=FCBarcelona.com |date=14 November 2006 |accessdate=16 November 2006 |archive-date=2006-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061126040828/http://www.fcbarcelona.com/eng/noticias/noticias/n06111404.shtml |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.fifa.com/en/comp/index/0,2442,125576,00.html?articleid=125576 |title=Messi to miss FIFA Club World Cup |date=13 November 2006 |publisher=FIFA.com/Reuters |accessdate=18 January 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071211061548/http://fifa.com/en/comp/index/0,2442,125576,00.html?articleid=125576 |archivedate=2007-12-11 |url-status=live }}</ref> അർജന്റീനയിൽ വെച്ച് അദ്ദേഹം സുഖം പ്രാപിച്ചു. പരിക്ക് ഭേദപ്പെട്ടതിനു ശേഷമുള്ള ആദ്യ മത്സരം ഫെബ്രുവരി 11 ന് [[റേസിംഗ് ഡി സന്റാൻഡർ|റേസിംഗ് സന്റാൻഡറിനെതിരെ]] ആയിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=http://barcelona.theoffside.com/la-liga/barcelona-racing-santander-sunday-3pm-est.html |title=Barcelona&nbsp;— Racing Santander |publisher=The Offside |date=19 January 2008 |accessdate=30 May 2009 |archive-date=2012-05-30 |archive-url=https://archive.today/20120530090054/http://barcelona.theoffside.com/la-liga/barcelona-racing-santander-sunday-3pm-est.html |url-status=dead }}</ref> ആ മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം രണ്ടാം പകുതിയിൽ ഒരു പകരക്കാരനായാണ് കളിക്കാനിറങ്ങിയത്. മാർച്ച് 11 ന് നടന്ന ക്ലാസിക്ക് മത്സരത്തിൽ മെസ്സി വളരെ നല്ല നിലവാരത്തിലാണ് കളിച്ചത്. 10 പേരായി ചുരുങ്ങിയ ബാർസലോണക്ക് അദ്ദേഹം തന്റെ [[ഹാട്രിക്|ഹാട്രിക്കിലൂടെ]] സമനില നേടിക്കൊടുത്തു. അദ്ദേഹം നേടിയ മൂന്നു ഗോളുകളും സമനില ഗോളുകളായിരുന്നു (Equalisers).അതിലെത്തന്നെ അവസാനത്തെ ഗോൾ [[ഇഞ്ച്വറി ടൈം|ഇഞ്ച്വറി ടൈമിലായിരുന്നു]] നേടിയത്.<ref>{{cite news |url= http://www.independent.co.uk/sport/football/european/barcelona-3-real-madrid-3-magical-messi-is-barcelonas-hero-439788.html |title= Magical Messi is Barcelona's hero |last= Hayward |first= Ben |publisher= The Independent |date= 11 March 2007 |accessdate= 30 May 2009 |location= London |archive-date= 2011-09-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110906081352/http://www.independent.co.uk/sport/football/european/barcelona-3-real-madrid-3-magical-messi-is-barcelonas-hero-439788.html |url-status= dead }}</ref> ഇതിലൂടെ, ക്ലാസ്സിക്ക് മത്സരത്തിൽ [[ഇവാൻ സമോറാനോ|ഇവാൻ സമോറാനോക്ക്]] ശേഷം (1994-95 സീസണിൽ [[റയൽ മാഡ്രിഡ്|റയൽ മാഡ്രിഡിന്]] വേണ്ടി) ഹാട്രിക് നേടുന്ന ആദ്യ കളിക്കാരനായി.<ref>{{cite news |url=http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=113101.html |title=Inter beat AC, Messi headlines derby |date=11 March 2007 |publisher=FIFA |accessdate=30 May 2009 |archive-date=2014-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140803140827/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=113101.html |url-status=dead }}</ref> ഈ നേട്ടം കൈവരിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരനും മെസ്സി തന്നെയാണ്. സീസണിന്റെ അവസാനത്തോടു കൂടി അദ്ദേഹം കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടാൻ തുടങ്ങി. ലീഗിൽ അദ്ദേഹം നേടിയ 14 ഗോളുകളിൽ 11 ഗോളുകളും അവസാന 13 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നാണ്.<ref>{{cite news |url=http://soccernet.espn.go.com/players/gamelog?id=45843&season=2006&cc=5739 |title=Lionel Messi 2006/07 season statistics |publisher=ESPN Soccernet |accessdate=3 June 2009 |archive-date=2010-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100326235840/http://soccernet.espn.go.com/players/gamelog?id=45843 |url-status=dead }}</ref> ''പുതിയ മറഡോണ'' എന്ന പേര് അദ്ദേഹത്തിന് ചാർത്തി നൽകപ്പെട്ടു. ഒരേയൊരു സീസണിനുള്ളിൽ തന്നെ മറഡോണയുടെ പ്രശസ്തമായ പല ഗോളുകളും പുനഃസൃഷ്ടിച്ചത് അതിനൊരു കാരണമായി.<ref name="maradonalike">{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/european/2311407/The-greatest-goal-ever.html |title=The greatest goal ever? |date= 20 April 2007 |publisher= Daily Telegraph | last = Lowe| first = Sid | accessdate= 7 July 2009 | location=London}}</ref> 2007 ഏപ്രിൽ 18 ന് [[കോപ്പ ദെൽ റെയ്]] സെമി ഫൈനൽ മത്സരത്തിൽ [[ഗെറ്റാഫെ|ഗെറ്റാഫെക്കെതിരെ]] അദ്ദേഹം 2 ഗോളുകൾ നേടി. [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന [[1986 ഫുട്ബോൾ ലോകകപ്പ്|1986 ലെ ഫുട്ബോൾ ലോകകപ്പിൽ]] [[ഇംഗ്ലണ്ട് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഇംഗ്ലണ്ടിനെതിരെ]] മറഡോണ നേടിയ ഗോളിനോട് ([[നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ഗോൾ]] എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) വളരെയധികം സാമ്യമുള്ളവയായിരുന്നു അവ.<ref>{{cite web | url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=423002&cc=3888 | title=Messi dazzles as Barça reach Copa Final | publisher=ESPN Soccernet | date=18 April 2007 | access-date=2010-12-03 | archive-date=2012-10-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121024073812/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=423002&cc=3888 | url-status=dead }}</ref> ഇതിലൂടെ മെസ്സി മറഡോണയുമായി വളരെയധികം താരതമ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടു. സ്പാനിഷ് പത്രങ്ങൾ മെസ്സിയെ ''മെസ്സിഡോണ'' എന്ന് വിളിച്ചു.<ref>{{cite web | url= http://www.hindu.com/2007/07/14/stories/2007071455691800.htm | title= Can ‘Messidona’ beat Maradona? | publisher= The Hindu | date= 14 July 2007 | access-date= 2010-12-27 | archive-date= 2013-10-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20131014194308/http://www.hindu.com/2007/07/14/stories/2007071455691800.htm | url-status= dead }}</ref> അദ്ദേഹം ആ ഗോളിനിടയിൽ 62 മീറ്ററുകൾ (203 അടികൾ) തന്നെ ഓടി, 6 കളിക്കാരെ (ഗോളിയടക്കം) തന്നെ കബളിപ്പിച്ചു, ഒരേ സ്ഥാനത്തുനിന്നു തന്നെ നിറയൊഴിച്ചു, ആഹ്ലാദസമയത്ത്, 21 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് മെക്സിക്കോയിൽ മറഡോണ ചെയ്തതുപോലെ കോർണർ പതാകക്കടുത്തേക്ക് ഓടി.<ref name="maradonalike"/> മത്സരത്തിനു ശേഷം പത്രസമ്മേളനത്തിൽ സഹകളിക്കാരനായ [[ഡെക്കോ]] പറഞ്ഞു : "''എന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഞാൻ കണ്ട ഏറ്റവും മികച്ച ഗോളാണ് അത്.''"<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=/sport/2007/04/20/sfnmes20.xml |title=The greatest goal ever? |last=Lowe |first=Sid |publisher=Daily Telegraph |date=20 April 2007 |accessdate=7 May 2007 |location=London |archive-date=2008-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513171834/http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=%2Fsport%2F2007%2F04%2F20%2Fsfnmes20.xml |url-status=dead }}</ref> 1986 ലോകകപ്പിലെ ഇംഗ്ലണ്ടിനെതിരായ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിൽ മറഡോണ നേടിയ [[ദൈവത്തിന്റെ കൈ]] എന്ന് പ്രശസ്തമായ ഗോളിനോട് സമാനമായ ഒരു ഗോൾ മെസ്സി [[RCD എസ്പാന്യോൾ|എസ്പാന്യോളിനെതിരെ]] നേടി. മെസ്സി പന്തിനായി കുതിക്കുകയും ഗോളിയായ [[കാർലോസ് കമേനി|കാർലോസ് കമേനിയെ]] കബളിപ്പിച്ച് ആ പന്ത് സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് വലയിലേക്ക് തട്ടിയിടുകയുമാണ് ചെയ്തത്.<ref name="Hand of Messi">{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article1910271.ece |title=Hand of Messi saves Barcelona |last=Mitten |first=Andy |publisher=Times Online |date=10 June 2007 |accessdate=12 January 2008 |location=London |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013021540/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article1910271.ece |url-status=dead }}</ref> അത് ശരിയായ ഒരു [[ഹാൻഡ്ബോൾ (ഫുട്ബോൾ)|ഹാൻഡ്ബോൾ]] ആണെന്ന് റീപ്ലേകളിൽ വ്യക്തമായിരുന്നെങ്കിലും ഗോൾ നൽകപ്പെട്ടു.<ref name="Hand of Messi"/> ==== 2007-08 സീസൺ ==== [[പ്രമാണം:Messi 22 Sep 07 v Sevilla.JPG|thumb|കാമ്പ് ന്യൂവിൽ വെച്ച് നടന്ന സെവിയ്യക്കെതിരായ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ബാർസലോണയെ 2-0 എന്ന നിലയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു, 2007 സെപ്റ്റംബർ 22|കണ്ണി=Special:FilePath/Messi_22_Sep_07_v_Sevilla.JPG]] 2007-08 സീസണിലെ ആദ്യ ആഴ്ചയിൽ 5 ഗോളുകൾ നേടി മെസ്സി ബാർസലോണയെ ലാ ലിഗയിലെ ആദ്യ നാല് ടീമുകളിലൊന്നാക്കി. സെപ്റ്റംബർ 19 ന് സ്വന്തം മൈതാനത്ത് വെച്ച് നടന്ന [[ഒളിമ്പിക് ലിയോൺ|ലിയോണിനെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയുടെ ഗോളിന്റെ പിൻബലത്തിൽ ബാർസലോണ 3-0 ന് വിജയിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=228758&&cc=5739|title=Barcelona 3–0 Lyon: Messi orchestrates win|publisher=ESPN Soccernet|date=19 September 2007|accessdate=27 May 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081230/http://soccernet.espn.go.com/report?id=228758&&cc=5739|url-status=dead}}</ref> സെപ്റ്റംബർ 22 ന് [[FC സെവിയ്യ|സെവിയ്യക്കെതിരായി]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ മെസ്സി 2 ഗോളുകൾ നേടി.<ref>{{cite news|url=http://www.soccerway.com/matches/2007/09/22/spain/primera-division/futbol-club-barcelona/sevilla-futbol-club/480859/|title=Barcelona vs. Sevilla|publisher=Soccerway|date= 22 September 2007 |accessdate= 29 May 2009}}</ref> സെപ്റ്റംബർ 26 ന് [[റയൽ സരഗോസ|റയൽ സരഗോസയുമായുള്ള]] മത്സരത്തിലും അദ്ദേഹം 2 ഗോളുകൾ നേടി, ബാർസലോണയുടെ 4-1 വിജയത്തിൽ മുഖ്യ പങ്കാളിയായി.<ref>{{cite news|url=http://barcelona.theoffside.com/injuries/barcelona-4-1-zaragoza-review.html|title=Barcelona 4–1 Zaragoza|author=Isaiah|publisher=The Offside|date=26 September 2007|accessdate=27 May 2009|archive-date=2012-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120311091432/http://barcelona.theoffside.com/injuries/barcelona-4-1-zaragoza-review.html|url-status=dead}}</ref> ഫെബ്രുവരി 27 ന് [[വലൻസിയ CF|വലൻസിയക്കെതിരെ]] അദ്ദേഹം ബാർസലോണക്ക് വേണ്ടിയുള്ള തന്റെ 100 ആം മത്സരം കളിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=700689.html|title=Xavi late show saves Barca|author=FIFA|publisher=FIFA|date=27 February 2008|accessdate=27 May 2009|archive-date=2014-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140803053023/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=700689.html|url-status=dead}}</ref> മുന്നേറ്റ വിഭാഗത്തിൽ [[ഫിഫ്പ്രോ ലോക 11|ഫിഫ്പ്രോ ലോക 11 കളിക്കാരൻ പുരസ്കാരത്തിന്]] മെസ്സി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://worldx1.fifpro.org/index.php?mod=plink&id=14697|title=FIFPro World XI|publisher=FIFPro|accessdate=30 May 2009|archive-date=2011-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20111009021258/http://worldx1.fifpro.org/index.php?mod=plink&id=14697|url-status=dead}}</ref> സ്പാനിഷ് പത്രമായ [[ഡിയാരിയോ മാർസ|മാർസയുടെ]] ഓൺലൈൻ പതിപ്പിൽ നടന്ന ലോകത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച കളിക്കാരനുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 77% വോട്ടോടെ മെസ്സി വിജയിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://archivo.marca.com/futbol/2007/messi_kun/handicho.html|title=El fútbol a sus pies|last=Villalobos|first=Fran|publisher=MARCA|language=Spanish|date= 10 April 2007|accessdate= 7 July 2009}}</ref> [[ഫ്രാൻസ് ബെക്കൻബോവർ|ഫ്രാൻസ് ബെക്കൻബോവറുടെ]] അഭിപ്രായത്തെ പിൻപറ്റി, [[ലോക ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദി ഇയർ]] പുരസ്കാരം മെസ്സിക്ക് നൽകണമെന്ന് ബാർസലോണ കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന പത്രങ്ങളായ [[എൽ മുണ്ടോ ഡിപോർട്ടീവോ|എൽ മുണ്ടോ ഡിപോർട്ടീവോയുടേയും]] [[സ്പോർട്ട് (പത്രം)|സ്പോർട്ടിന്റേയും]] എഴുത്തുകാർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idtipusrecurs_PK=7&idnoticia_PK=447107|title=Si Messi sigue trabajando así, será como Maradona y Pelé|last=Fest|first=Leandro|publisher=Sport.es|language=Spanish|accessdate=7 July 2009|archive-date=2008-05-24|archive-url=https://archive.today/20080524062418/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idtipusrecurs_PK=7&idnoticia_PK=447107|url-status=dead}}</ref> ലോകത്തിലെ ഇപ്പോഴത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച ഫുട്ബോളർമാരിൽ ഒരാളാണ് മെസ്സിയെന്ന് [[ഫ്രാൻസെസ്കോ ടോട്ടി]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news| url=http://archivo.marca.com/edicion/marca/futbol/internacional/es/desarrollo/1063306.html|title=Totti le daría el Balón de Oro a Messi antes que a Kaká|publisher= MARCA |language=Spanish|date= 29 November 2007 |accessdate=7 July 2009}}</ref> മാർച്ച് 4 ന് [[സെൽട്ടിക് FC|സെൽട്ടികിനെതിരായി]] നടന്ന [[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]] മത്സരത്തിൽ ഇടതു തുടയിൽ പേശീവലിവുണ്ടായതിനെത്തുടർന്ന് 6 മാസം അദ്ദേഹത്തിന് പുറത്തിരിക്കേണ്ടി വന്നു. മൂന്ന് സീസണുകൾക്കുള്ളിൽ ഇത് നാലാം തവണയാണ് ഇത്തരം പരിക്ക് മൂലം മെസ്സിക്ക് കളിക്കാൻ കഴിയാതെ പോകുന്നത്.<ref>{{cite news|url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/story/2008/03/05/lionel-messi.html?ref=rss|title=Barcelona's Lionel Messi sidelined with thigh injury|publisher=CBC.ca|date= 5 March 2008 |accessdate= 14 June 2009}}</ref> ==== 2008-09 സീസൺ ==== [[പ്രമാണം:Lionel Messi 31mar2007.jpg|thumb|upright|left|മെസ്സി [[ഡിപോർട്ടീവോ ദെ ലാ കൊരുണ|ഡിപോർട്ടീവോ ലാ കൊരുണക്കെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ]] [[റൊണാൾഡീന്യോ|റൊണാൾഡീന്യോയുടെ]] ക്ലബ്ബ് മാറ്റത്തെ തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ 10 ആം നമ്പർ ജേഴ്സി മെസ്സിക്ക് ലഭിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/8/main/2008/08/04/803776/messi-inherits-ronaldinhos-no-10-shirt|title=Messi Inherits Ronaldinho's No. 10 Shirt|last=Sica|first=Gregory|publisher=Goal.com|date= 4 August 2008 |accessdate= 2 June 2009}}</ref> 2008 ഒക്ടോബർ 1 ന് [[FC ഷക്തർ ഡൊണെറ്റ്സ്ക്|ഷക്തർ ഡൊണെറ്റ്സ്കിനെതിരായ]] ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് മത്സരത്തിൽ, [[തിയറി ഹെൻട്രി|തിയറി ഹെൻട്രിക്ക്]] പകരമിറങ്ങി, 1-0 ന് പിന്നിൽ നിൽക്കുകയായിരുന്ന ബാർസലോണയെ അവസാന 7 മിനിട്ടുകൾക്കുള്ളിൽ 2 ഗോളുകൾ നേടി 2-1 ജയത്തിലേക്ക് മെസ്സി നയിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=254681&cc=5739|title=Late Messi brace nicks it|publisher=ESPN Soccernet|date=1 October 2008|accessdate=29 May 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081234/http://soccernet.espn.go.com/report?id=254681&cc=5739|url-status=dead}}</ref> [[അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡ്|അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിനെതിരായ]] അടുത്ത മത്സരം മെസ്സിയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്ത സുഹൃത്തായ [[സെർജിയോ അഗ്യൂറോ|സെർജിയോ അഗ്യൂറോയും]] തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദ യുദ്ധമായാണ് പറയപ്പെട്ടത്.<ref>{{cite news|url=http://bleacherreport.com/articles/65327-barcelona-6-1-atletico-madrid-match-report-and-player-ratings|title=Barcelona 6–1 Atletico Madrid| last = Osaghae | first = Efosa |publisher=Bleacher Report|date= 4 October 2008 |accessdate= 31 May 2009}}</ref> ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ഫ്രീകിക്കിലൂടെ ഒരു ഗോൾ നേടുകയും ഒരു ഗോളിന് വഴി തെളിക്കുകയും ചെയ്തതിലൂടെ അത്‌ലറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിനു മേൽ ബാർസ 6-1 വിജയം നേടി.<ref>{{cite news|url=http://soccernet-assets.espn.go.com/report?id=252817&league=ESP.1&cc=5739|title=Goal rush for Barcelona|publisher=ESPN Soccernet|date=4 October 2008|accessdate=31 May 2009|archive-date=2014-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810090950/http://soccernet-assets.espn.go.com/report?id=252817&league=ESP.1&cc=5739|url-status=dead}}</ref> സെവിയ്യക്കെതിരായി നടന്ന മത്സരത്തിൽ മെസ്സി മറ്റ് രണ്ട് ആകർഷകമായ ഗോളുകൾ കൂടി നേടി. അതിൽ ഒരെണ്ണം 23 മീറ്ററുകൾ (25 വാര) അകലെ നിന്ന് അടിച്ചതും മറ്റൊന്ന് ഗോളിയെ കബളിപ്പിച്ച് വിഷമകരമായ ഒരു സ്ഥലത്ത് നിന്നും നേടിയതുമാണ്.<ref>{{cite news|url=http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=964294.html|title=Messi magical, Real miserable|publisher=FIFA|date=29 November 2008|accessdate=2 June 2009|archive-date=2014-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140803210929/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=964294.html|url-status=dead}}</ref> 2008 ഡിസംബർ 13 ന് നടന്ന ആ സീസണിലെ ആദ്യ ക്ലാസിക് മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ബാർസലോണയുടെ രണ്ടാം ഗോൾ നേടുകയും ബാർസ 2-0 ന് ജയിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/7776472.stm|title= Barcelona 2–0 Real Madrid |publisher=BBC Sport|date= 13 December 2008 |accessdate= 29 May 2009}}</ref> 2008 ലെ ഫിഫ പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ പുരസ്കാരത്തിൽ അദ്ദേഹം 678 പോയന്റുകളോടെ രണ്ടാം സ്ഥാനത്തെത്തി.<ref name="Gala 2008"/> അത്‌ലറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിനെതിരായി ബാർസലോണ 3-1 ന് ജയിച്ച ഒരു [[കോപ്പ ഡെൽ റേയ്]] മത്സരത്തിലാണ് മെസ്സി 2009 ലെ ആദ്യ ഹാട്രിക് നേടിയത്.<ref>{{cite news|url=http://www.shanghaidaily.com/sp/article/2009/200901/20090107/article_387234.htm|title=Messi scores hat trick in Barca's 3–1 win over Atletico|publisher= Shanghai Daily |date= 7 January 2009 |accessdate= 29 May 2009}}</ref> 2009 ഫെബ്രുവരി 1 ന് [[റേസിംഗ് സന്റാൻഡർ|റേസിംഗ് സന്റാൻഡറിനെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ 1-0 ന് പിന്നിൽ നിൽക്കുകയായിരുന്ന ബാർസലോണയെ പകുതി സമയത്തിൽ പകരക്കാരനായി ഇറങ്ങി 2 ഗോളുകൾ നേടി 2-1 വിജയത്തിലേക്ക് മെസ്സി നയിച്ചു. അതിലെ രണ്ടാം ഗോൾ ബാർസലോണയുടെ സ്പാനിഷ് ലീഗിലെ 5000 ആമത് ഗോൾ ആയിരുന്നു.<ref>{{cite web | url = http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iZaLqalXOwOJ2FwjihA3svGql1Mw | title = Supersub Messi fires 5,000-goal Barcelona to comeback victory | publisher = AFP | date = 1 February 2009 | accessdate = 1 February 2009 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090204172913/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iZaLqalXOwOJ2FwjihA3svGql1Mw | archivedate = 2009-02-04 | url-status = live }}</ref> ലാ ലിഗയുടേ 28 ആം ഘട്ടത്തിൽ [[മലാഗ CF|മലാഗക്കെതിരെ]] അദ്ദേഹം സീസണിലെ തന്റെ 30 ആം ഗോൾ നേടുകയും അതുവഴി ബാർസലോണയെ 6-0 വിജയത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://english.aljazeera.net/sport/2009/03/2009322164115611397.html|title=Barcelona hit Malaga for six|publisher=Al Jazeera English|date= 23 March 2009 |accessdate= 2 June 2009}}</ref> 2009 ഏപ്രിൽ 8 ന് [[FC ബയേൺ മ്യൂണിക്ക്|ബയേൺ മ്യൂണിക്കിനെതിരായി]] നടന്ന ഒരു ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് മത്സരത്തിൽ മെസ്സി 2 ഗോളുകൾ നേടുകയും ആ പരമ്പരയിൽ 8 ഗോളുകൾ എന്നത് സ്വന്തം നേട്ടങ്ങൾക്കൊപ്പം ചേർക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/sports/soccer/2009-04-09-2372732048_x.htm|title=Barcelona returns to earth with league match|publisher= USA Today |date= 9 April 2009 |accessdate= 7 July 2009|last=Logothetis|first=Paul}}</ref> ഏപ്രിൽ 18 ന് ഗെറ്റാഫെക്കെതിരായ 1-0 ജയത്തിൽ നേടിയ ഗോളിലൂടെ മെസ്സി ലാ ലിഗയിൽ ആ സീസണിൽ 20 ഗോളുകൾ കുറിച്ചു. റയൽ മാഡ്രിഡിനു മുകളിൽ വ്യക്തമായ 6 പോയന്റിന്റെ ലീഡോഡെ ബാർസലോണ ലീഗ് പട്ടികയിൽ തലപ്പത്തെത്തി.<ref>{{cite news|url=http://www.shanghaidaily.com/sp/article/2009/200904/20090419/article_398171.htm|title=Messi leads Barcelona to 1–0 win over Getafe|publisher= Shanghai Daily |date=19 April 2009 |accessdate= 2 June 2009}}</ref> സീസൺ അവസാനിക്കുന്നതിനു മുമ്പായി [[സാന്റിയാഗോ ബെർണാബൂ സ്റ്റേഡിയം|സാന്റിയാഗോ ബെർണാബൂവിൽ]] വെച്ച് റയൽ മാഡ്രിഡിനെതിരായി നടന്ന മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയുടെ ഇരട്ടഗോൾ (സീസണിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ 35 ഉം 36 ഉം ഗോളുകൾ) പ്രകടനത്തിന്റെ പിൻബലത്തിൽ ബാർസലോണ 6-2 ന് വിജയിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/football/2009/may/02/la-liga-real-madrid-barcelona|title=Barcelona run riot at Real Madrid and put Chelsea on notice|last=Lowe|first=Sid|publisher= The Guardian |date= 2 May 2009 |accessdate= 31 May 2009 | location=London}}</ref> അത് 1930 ന് ശേഷം റയലിന്റെ ഏറ്റവും കനത്ത പരാജയമായിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/12/spain/2009/05/03/1244468/real-madrid-fan-poll-says-barcelona-loss-is-most-painful-in-club|title=Real Madrid Fan Poll Says Barcelona Loss Is Most Painful In Club History|last=Macdonald|first=Paul|publisher=Goal.com|date= 3 May 2009 |accessdate= 31 May 2009}}</ref> ഓരോ ഗോൾ നേടിയതിനു ശേഷവും അദ്ദേഹം ആരാധകരുടെ അടുത്തേക്ക് ഓടുകയും ''Síndrome X Fràgil'' (Fragile X Syndrome എന്ന രോഗത്തിന്റെ കറ്റാലൻ നാമം) എന്നെഴുതിയ കുപ്പായം ക്യാമറക്ക് മുന്നിൽ കാണിക്കുകയും ചെയ്തു. ആ രോഗത്തിനടിമപ്പെട്ട കുട്ടികളോടുള്ള തന്റെ സഹകരണം വ്യക്തമാക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം അതിലൂടെ.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/12/spain/2009/05/02/1242691/what-lionel-messis-t-shirt-at-the-bernabeu-meant|title=What Lionel Messi's T-Shirt At The Bernabeu Meant|publisher=Goal.com|last=Macdonald|first=Ewan|date= 2 May 2009|accessdate= 2 June 2009}}</ref> ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് സെമി-ഫൈനൽ മത്സരത്തിൽ [[ചെൽസി FC|ചെൽസിക്കെതിരെ]] [[ആന്ദ്രെ ഇനിയെസ്റ്റ]] നേടിയ ഇഞ്ചുറി ടൈം ഗോളിലൂടെ ബാർസലോണയെ ഫൈനലിൽ [[മാഞ്ചസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡ് FC|മാഞ്ചസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡിനെ]] നേരിടുന്നതിന് പ്രാപ്തരാക്കിയതിൽ മെസ്സിക്കും വലിയൊരു പങ്കുണ്ടായിരുന്നു. മെയ് 13 ന് [[അത്‌ലറ്റിക്കോ ബിൽബാവോ|അത്‌ലറ്റിക്കോ ബിൽബാവോക്കെതിരായി]] നടന്ന കോപ്പ ഡെൽ റേയ് കലാശപ്പോരാട്ടത്തിൽ ഒരു ഗോൾ നേടുകയും രണ്ട് ഗോളുകൾക്ക് വഴിവെക്കുകയും ചെയ്തതിലൂടെ ബാർസലോണ 4-1 ന് വിജയിക്കുകയും മെസ്സി തന്റെ ആദ്യ കോപ്പ ഡെൽ റേയ് കപ്പ് നേടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/european/5321324/Barcelona-defeat-Athletic-Bilbao-to-win-Copa-del-Rey.html|title=Barcelona defeat Athletic Bilbao to win Copa del Rey|publisher= Daily Telegraph |date= 14 May 2009 |accessdate= 28 May 2009 | location=London}}</ref> മെസ്സിയുടെ മികച്ച പ്രകടനത്തിലൂടെ ബാർസലോണ ലാ ലിഗ കപ്പും നേടി ആ സീസണിൽ ഡബിൾ പൂർത്തിയാക്കി. മെയ് 27 ന് നടന്ന ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനലിൽ മെസ്സി 70 ആം മിനിട്ടിൽ നേടിയ ഗോളടക്കം 2 ഗോളിന് ബാർസലോണ മാഞ്ചസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡിനെ തോൽപ്പിക്കുകയും കിരീടം കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു. 9 ഗോളുകളോടെ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് പരമ്പരയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടുന്ന താരവുമായി മാറി മെസ്സി. പരമ്പരയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ഈ നേട്ടം കൈവരിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ വ്യക്തിയും മറ്റാരുമായിരുന്നില്ല.<ref>{{cite news|url=http://www.uefa.com/competitions/ucl/news/kind=1/newsid=833286.html|title=Messi sweeps up goalscoring honours|publisher=uefa.com|date=27 May 2009|accessdate=4 June 2009|archive-date=2009-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20091227065627/http://www.uefa.com/competitions/ucl/news/kind=1/newsid=833286.html|url-status=dead}}</ref> ആ വർഷത്തിൽ തന്നെ [[യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫുട്ബോൾ പുരസ്കാരം|യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫോർവേർഡ് ഓഫ് ദ ഇയർ]], [[യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ]] എന്നീ പുരസ്കാരങ്ങളും അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി.<ref>{{cite news|url=http://www.uefa.com/competitions/supercup/news/kind=1/newsid=877275.html|title=Messi recognised as Europe's finest|publisher=uefa.com|date=27 August 2009|accessdate=30 August 2009|archive-date=2010-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100204060347/http://www.uefa.com/competitions/supercup/news/kind=1/newsid=877275.html|url-status=dead}}</ref> ആ സീസണിൽ ബാർസലോണ ലാ ലിഗ, കോപ്പ ഡെൽ റേയ്, ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് കിരീടങ്ങൾ നേടി.<ref>{{cite news|url=http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=251667|title=Barcelona win treble in style|publisher=Gulf Daily News|date=28 May 2009|accessdate=28 May 2009|archive-date=2015-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703215248/http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=251667|url-status=dead}}</ref> ഒരു സീസണിൽ മൂന്ന് കിരീടങ്ങൾ നേടുന്ന ആദ്യ സ്പാനിഷ് ക്ലബ്ബായി ബാർസലോണ മാറി.<ref>{{cite news|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/01062009/3/barcelona-eclipse-dream-team-historic-treble.html|title=Barcelona eclipse dream team with historic treble|publisher=UK Eurosport|date=1 June 2009|accessdate=3 June 2009|archive-date=2020-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200407083321/https://uk.sports.yahoo.com/|url-status=dead}}</ref> ==== 2009-10 സീസൺ ==== {{ quote box | width = 40% | align = left | quote = "മെസ്സി ഓടുമ്പോൾ അദ്ദേഹം തടുക്കാൻ കഴിയാത്തവനാണ്. അത്രയും കൂടിയ വേഗതയിൽ ദിശ മാറ്റം വരുത്താൻ കഴിവുള്ള ഒരേയൊരു കളിക്കാരൻ മെസ്സിയാണ്."<p>"ചില കാര്യങ്ങളിൽ അദ്ദേഹമാണ് ലോകത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരൻ. അദ്ദേഹം ഒരു പ്ലേസ്റ്റേഷൻ (പോലെ) ആണ്. നമ്മൾക്ക് പറ്റുന്ന ഓരോ തെറ്റുകളും അദ്ദേഹം മുതലെടുക്കും.''</p> | source = [[ആഴ്സൻ വെങ്ങർ]], [[ആഴ്സണൽ FC|ആഴ്സണലിനെതിരെ]] ബാർസലോണ 4-1 ന് ജയിച്ചപ്പോൾ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8606391.stm |title=BBC Sport – Football – Arsene Wenger hails Lionel Messi as world's best player |publisher=BBC News |date=7 April 2010 |accessdate=12 April 2010}}</ref><ref name="Unstoppable">{{cite web | url=http://www.mirrorfootball.co.uk/news/Unstoppable-Lionel-Messi-is-like-a-PlayStation-says-Arsenal-boss-Arsene-Wenger-after-Barcelona-Champions-League-masterclass-article383291.html | publisher=Mirrorfootball.co.uk | author=John Cross | title=Unstoppable Lionel Messi is like a PlayStation, says Aresnal boss Arsene Wenger after Barcelona Champions League masterclass | date=6 April 2010 | accessdate=17 April 2010}}</ref> }} [[പ്രമാണം:Lionel Messi Joan Gamper Trophy.jpg|thumb|right|ജൊവാൻ ഗാമ്പർ കപ്പിൽ [[കാമ്പ് ന്യൂ|കാമ്പ് ന്യൂവിൽ]] വെച്ച് ബാർസലോണയും [[മാഞ്ചസ്റ്റർ സിറ്റി FC|മാഞ്ചസ്റ്റർ സിറ്റിയും]] തമ്മിൽ നടന്ന മത്സരത്തിനിടയിൽ]] [[2009 യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പ്]] ജയിച്ചതിനു ശേഷം, താൻ കണ്ടിട്ടുള്ള ഏറ്റവും മികച്ച കളിക്കാരൻ മെസ്സിയാണെന്ന് ബാർസലോണയുടെ മാനേജറായ [[ജൊസെപ് ഗാർഡിയോള]] പറഞ്ഞു.<ref>{{cite news|url=http://www.elmundo.es/elmundodeporte/2009/08/29/futbol/1251499664.html|title= 'Messi es el mejor jugador que veré jamás'|publisher= El Mundo Deportivo |date= 29 August 2009 |accessdate= 29 August 2009 |language=Spanish}}</ref> സെപ്റ്റംബർ 18 ന് മെസ്സി ബാർസലോണയുമായി പുതിയ കരാറിലൊപ്പിട്ടു. 2016 വരെയുള്ള ആ കരാറനുസരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വില €250 മില്ല്യണും വാർഷികവരുമാനം €9.5 മില്ല്യണിന് അടുത്തുമായിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.fcbarcelona.com/web/english/noticies/futbol/temporada09-10/09/n090918106811.html|title=Leo Messi extends his stay at Barça|publisher=fcbarcelona.com|date=18 September 2009|accessdate=18 September 2009|archive-date=2011-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20110907013314/http://www.fcbarcelona.com/web/english/noticies/futbol/temporada09-10/09/n090918106811.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8184399.stm|title=Messi signs new deal at Barcelona|publisher=BBC Sport|date= 18 September 2009|accessdate= 18 September 2009}}</ref> ഇതോടെ അദ്ദേഹം [[സ്ലാട്ടൻ ഇബ്രാഹിമോവിച്ച്|സ്ലാട്ടൻ ഇബ്രാഹിമോവിച്ചിനൊപ്പം]] ലാ ലിഗയിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്ന താരമായി മാറി. നാല് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, സെപ്റ്റംബർ 22 ന് റേസിംഗ് സന്റാന്ററുമായി ലാ ലിഗയിൽ നടന്ന മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം രണ്ട് ഗോളുകൾ നേടുകയും ഒരു ഗോളിന് വഴിവെക്കുകയും ബാർസലോണ ആ മത്സരം 4-1 ന് സ്വന്തമാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=678702&sec=europe&cc=5901|title=Messi and Ibrahimovic put Racing to the sword|publisher=ESPN Soccernet|date=22 September 2009|accessdate=23 September 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081351/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=678702&sec=europe&cc=5901|url-status=dead}}</ref> സെപ്റ്റംബർ 29 ന് [[FC ഡൈനാമോ കീവ്|ഡൈനാമോ കീവിനെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം ആ സീസണിലെ തന്റെ ആദ്യ യൂറോപ്യൻ ഗോൾ നേടുകയും ബാർസലോണ 2-0 ന് വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/1716/champions-league/2009/09/29/1530963/barcelona-2-0-dynamo-kiev-messi-pedro-unlock-stubborn|title=Barcelona 2–0 Dynamo Kiev: Messi & Pedro Unlock Stubborn Ukrainians|publisher=Goal.com|date= 29 September 2009 |accessdate=3 October 2009 |last=Leong|first=KS}}</ref> [[കാമ്പ് ന്യൂ|കാമ്പ് ന്യൂവിൽ]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ [[റയൽ സരഗോസ|റയൽ സരഗോസക്കെതിരെ]] ബാർസലോണ 6-1 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ഗോൾ നേടുകയും ലാ ലിഗയിലെ തന്റെ സമ്പാദ്യം ഏഴ് മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നും ആറ് ഗോളാക്കി ഉയർത്തുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=689856&cc=5739|title=Xavi: All is well at Barca|publisher=ESPN Soccernet|date=26 October 2009|accessdate=28 November 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081409/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=689856&cc=5739|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://sportsillustrated.cnn.com/2009/soccer/10/25/spanish.rdp.ap/|title=Barcelona thrashes Zaragoza to go clear at top|publisher=CNN|date=25 October 2009|accessdate=28 November 2009|archive-date=2009-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20091231144944/http://sportsillustrated.cnn.com/2009/soccer/10/25/spanish.rdp.ap/|url-status=dead}}</ref> 2009 ഡിസംബർ 1 ന് 2009 ലെ [[യൂറോപ്യൻ ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ]] ആയി മെസ്സി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. രണ്ടാമതെത്തിയ [[ക്രിസ്റ്റ്യാനോ റൊണാൾഡോ|ക്രിസ്റ്റ്യാനോ റൊണാൾഡോയെ]] ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വ്യത്യാസത്തിന് (473-233) പിന്നിലാക്കിക്കൊണ്ടാണ് മെസ്സി ഈ നേട്ടം കരസ്ഥമാക്കിയത്.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8387679.stm|title=Barcelona forward Lionel Messi wins Ballon d'Or award|publisher=BBC Sport|date= 1 December 2009|accessdate= 1 December 2009}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2009/12/01/2759069.htm|title=Messi wins prestigious Ballon d'Or award|publisher=ABC Sport|date=1 December 2009|accessdate=10 December 2009|archive-date=2011-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628223125/http://www.abc.net.au/news/stories/2009/12/01/2759069.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/lionel-messi-a-rare-talent-1831871.html|title=Lionel Messi: A rare talent|publisher=The Independent |date= 1 December 2009 |accessdate= 10 December 2009 | last=Barnett|first=Phil | location=London}}</ref> അതിനു ശേഷം, [[ഫ്രാൻസ് ഫുട്ബോൾ|ഫ്രാൻസ് ഫുട്ബോൾ മാഗസിൻ]], മെസ്സി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതായി രേഖപ്പെടുത്തി: "ഞാനിത് എന്റെ കുടുംബത്തിനായി സമർപ്പിക്കുന്നു. എനിക്ക് അവരെ വേണ്ടപ്പോഴെല്ലാം അവരുടെ സാന്നിധ്യം എന്നോടൊപ്പമുണ്ടായിരുന്നു."<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=706306&sec=europe&cc=5739|title=Messi takes Ballon d'Or|publisher=ESPN Soccernet|date=1 December 2009|accessdate=10 December 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081427/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=706306&sec=europe&cc=5739|url-status=dead}}</ref> [[പ്രമാണം:Messi vs Atlante.JPG|200px|thumb|left|മെസ്സി [[2009 ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ്|2009 ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പിൽ]]]] ഡിസംബർ 19 ന് [[2009 ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ്|2009 ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പിൽ]] [[എസ്റ്റുഡിനേറ്റ്സ് ദെ ലാ പ്ലാറ്റാ|എസ്റ്റുഡിനേറ്റ്സുമായി]] [[അബു ദാബി|അബു ദാബിയിൽ]] നടന്ന കലാശപ്പോരാട്ടത്തിൽ മെസ്സിയാണ് ബാഴ്സലോണയുടെ വിജയഗോൾ കുറിച്ചത്. ആ വർഷത്തിൽ ക്ലബ്ബിന്റെ ആറാമത് കിരീടമായിരുന്നു അത്.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=285375&cc=5739&league=FIFA.CWC|title=Messi seals number six|date=19 December 2009|publisher=ESPN Soccernet|accessdate=21 December 2009|archive-date=2012-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020091844/http://soccernet.espn.go.com/report?id=285375&league=FIFA.CWC&cc=5739|url-status=dead}}</ref> രണ്ട് ദിവസത്തിനു ശേഷം, ക്രിസ്റ്റ്യാനോ റൊണാൾഡോയേയും [[സാവി|സാവിയേയും]] [[കക്കാ|കക്കായേയും]] [[ആന്ദ്രേ ഇനിയേസ്റ്റ|ആന്ദ്രേ ഇനിയേസ്റ്റയേയും]] പിന്നിലാക്കിക്കൊണ്ട് [[ഫിഫ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ]] പുരസ്കാരം മെസ്സി കരസ്ഥമാക്കി. ആദ്യമായായിരുന്നു മെസ്സി ഈ പുരസ്കാരം കരസ്ഥമാക്കിയത്. ഇതോടെ ഈ പുരസ്കാരം ലഭിക്കുന്ന ആദ്യ അർജന്റീനക്കാരനായി മെസ്സി മാറി.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=716683&sec=world&cc=5901|title=FC Barcelona's Messi wins World Player of the Year|date=21 December 2009|publisher=ESPN Soccernet|accessdate=22 December 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081437/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=716683&sec=world&cc=5901|url-status=dead}}</ref> 2010 ജനുവരി 10ന് [[സി ഡി ടെനറിഫ്|സി ഡി ടെനറിഫുമായി]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ മെസ്സി 2010 ലേയും ആ സീസണിലേയും തന്റെ ആദ്യ ഹാട്രിക് നേടി. ആ മത്സരത്തിൽ അവർ 0-5 ന് വിജയിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/12/spain/2010/01/10/1737345/tenerife-0-5-barcelona-messi-masterclass-sees-barca-back-on|title=Tenerife 0–5 Barcelona: Messi Masterclass Sees Barca Back On Top|date= 10 January 2010 |publisher=Goal.com|accessdate=11 January 2010}}</ref> ജനുവരി 17ന് [[സെവിയ്യ FC|സെവിയ്യക്കെതിരെ]] 4-0 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ ക്ലബ്ബിനു വേണ്ടി തന്റെ 100 ആമത് ഗോൾ കണ്ടെത്താനും മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbarcelona.com/web/catala/noticies/futbol/temporada09-10/01/n100117108826.html|title=Messi 101: el golejador centenari més jove|date= 17 January 2010|publisher=fcbarcelona.cat|accessdate=17 January 2010 |language=Catalan|last=Bogunyà|first=Roger}}</ref> അതിനുശേഷം നടന്ന 5 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നായി മെസ്സി 11 ഗോളുകൾ നേടി. [[FC മലാഗ|മലാഗക്കെതിരെ]] 2-1 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ 84 ആം മിനിട്ടിലാണ് ആദ്യ ഗോൾ നേടിയത്.<ref>{{cite web | url = http://www.dnaindia.com/sport/report_barcelona-back-on-top-after-2-1-win-over-malaga_1353554 | title = Barcelona back on top after 2–1 win over Malaga | publisher=DNA India | date = 28 February 2010 | accessdate =8 November 2010}}</ref> [[UD അൽമേരിയ|അൽമേരിയക്കെതിരെ]] നടന്ന മത്സരം 2-2 ന് സമനിലയിൽ അവസാനിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി 2 ഗോളുകൾ നേടി.<ref>{{cite web | url = http://www.goal.com/en/news/12/spain/2010/03/06/1820719/almeria-2-2-barcelona-blaugrana-drop-more-points-at-la-liga | title =Almeria 2–2 Barcelona: Blaugrana Drop More Points At La Liga Summit | publisher=goal.com | date = 6 March 210 | accessdate =8 November 2010}}</ref> ആ ആഴ്ചയിൽ മെസ്സി എട്ട് ഗോളുകൾ നേടിക്കൊണ്ട് തന്റെ ജൈത്രയാത്ര തുടർന്നു. [[വലൻസിയ CF|വലൻസിയക്കെതിരായി]] നടന്ന ഹോം മത്സരത്തിൽ ഹാട്രിക്ക് നേടിക്കൊണ്ടായിരുന്നു തുടക്കം. ആ മത്സരത്തിൽ ബാഴ്സ 3-0 ന് ജയിച്ചു.<ref>{{cite news | url = http://sports.sportsillustrated.cnn.com/sud/story.asp?i=20100314202145360000101&ref=hea&tm=&src=LASOC | title = Messi hat-trick as Barcelona beats Valencia 3–0 | publisher = si.com | date = 14 March 2010 | first = Guy | last = Hedgecoe | accessdate = 8 November 2010 | archive-date = 2011-07-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110721125030/http://sports.sportsillustrated.cnn.com/sud/story.asp?i=20100314202145360000101&ref=hea&tm=&src=LASOC | url-status = dead }}</ref> അതിനുശേഷം [[സ്റ്റുട്ട്ഗർട്ട്|സ്റ്റുട്ട്ഗർട്ടുമായി]] 4-0 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ രണ്ട് ഗോളുകളായിരുന്നു മെസ്സിയുടെ സമ്പാദ്യം. ആ വിജയം [[2009-10 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]] ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിലേക്കുള്ള അവരുടെ യാത്ര സുഗമമാക്കി.<ref>{{cite news|title = Messi inspires Barca|url = http://soccernet.espn.go.com/report?id=285582&cc=3888|date = 18 March 2010|accessdate = 18 March 2010|archive-date = 2012-10-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20121024081446/http://soccernet.espn.go.com/report?id=285582&cc=3888|url-status = dead}}</ref> സ്പാനിഷ് ലീഗിൽ [[റയൽ സരഗോസ|സരഗോസക്കെതിരായി]] നടന്ന അടുത്ത മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ഒരിക്കൽ കൂടി ഹാട്രിക്ക് നേടി. ആ മത്സരം ബാഴ്സ 4-2 ന് സ്വന്തമാക്കി.<ref>{{cite news|title = Real Zaragoza 2 – 4 Barcelona|url = http://www.guardian.co.uk/football/2010/mar/21/lionel-messi-arsenal-hat-trick|work=The Guardian |location=UK |date = 21 March 2010|accessdate =22 March 2010|last=Steinberg|first=Jacob }}</ref> ഇതോടെ സ്പാനിഷ് ലീഗിൽ അടുത്തടുത്ത മത്സരങ്ങളിൽ ഹാട്രിക്ക് നേടുന്ന ആദ്യത്തെ ബാഴ്സലോണ കളിക്കാരനായി മാറാനും മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു.<ref>{{cite news|title = Nadie marcó dos ‘hat trick’ seguidos|url = http://www.sport.es/es/?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idtipusrecurs_PK=7&idnoticia_PK=698276|date = 23 March 2010|accessdate =23 March 2010|language=Spanish}}</ref> 2010 മാർച്ച് 24 ന് [[CA ഒസാസുന|ഒസാസുനക്കെതിരെ]] നടന്ന മത്സരം ബാഴ്സലോണക്ക് വേണ്ടി അദ്ദേഹത്തിന്റെ 200 ആം മത്സരമായിരുന്നു.<ref>{{cite web | url = http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1475100.html | title = Match facts: Barcelona v Inter | publisher = UEFA.com | date = 25 April 2010 | accessdate = 8 November 2010 | archive-date = 2018-09-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180920120251/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1475100.html | url-status = dead}}</ref> 2010 ഏപ്രിൽ 6 ന് [[ആഴ്സണൽ FC|ആഴ്സണലിനെതിരായി]] നടന്ന ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ രണ്ടാം പാദ മത്സരത്തിൽ (ബാഴ്സയുടെ ഹോം മത്സരമായിരുന്നു) ബാഴ്സ 4-1 ന് ജയിച്ചപ്പോൾ അതിൽ 4 ഗോളും നേടിയത് മെസ്സിയായിരുന്നു. ഒരു മത്സരത്തിൽ തന്നെ 4 ഗോളുകൾ നേടുന്നത് മെസ്സിയുടെ കരിയറിൽ ആദ്യത്തെ സംഭവമായിരുന്നു.<ref>{{cite news | url = http://www.usatoday.com/sports/soccer/2010-04-06-985993008_x.htm | title = Messi scores four as Barcelona beats Arsenal 4–1 |work=USA Today | date = 6 April 2010 | accessdate =8 November 2010 | first = Paul | last = Logothetis}}</ref><ref>{{cite news | url = http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Wenger-salutes-genius-Messi-after-Barcelona-downs-Arsenal-4-1/articleshow/5769906.cms | title = Wenger salutes genius Messi after Barcelona down Arsenal 4–1] | publisher = India Times | date = 6 April 2010 | accessdate = 8 November 2010 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100410213756/http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Wenger-salutes-genius-Messi-after-Barcelona-downs-Arsenal-4-1/articleshow/5769906.cms | archivedate = 2010-04-10 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.ndtv.com/news/sports/messi-scores-4-goals-to-lead-barca-over-arsenal-19363.php | title = Messi scores 4 goals to lead Barca over Arsenal | publisher=NDTV | date = 7 April 2010 | accessdate =8 November 2010}}</ref> ബാഴ്സലോണയുടെ എക്കാലത്തേയും മികച്ച ഗോൾവേട്ടക്കാരനായ [[റിവാൾഡോ|റിവാൾഡോയെ]] മറികടക്കാൻ ഈ മത്സരത്തിലൂടെ മെസ്സിക്കായി.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8602344.stm|title=Barcelona 4–1 Arsenal|date=6 April 2010|publisher=BBC Sport |first=Stuart|last=Roach|accessdate=6 April 2010}}</ref> ഏപ്രിൽ 10 ന് ചിരവൈരികളായ [[റയൽ മാഡ്രിഡ്|റയൽ മാഡ്രിഡുമായി]] അവരുടെ മൈതാനത്ത് വെച്ച് നടന്ന ക്ലാസ്സിക്ക് പോരാട്ടത്തിൽ (എൽ ക്ലാസിക്കോ), ബാഴ്സ 2-0 ന് ജയിച്ചപ്പോൾ അവരുടെ ആദ്യ ഗോൾ മെസ്സിയുടെ ബൂട്ടിൽ നിന്നായിരുന്നു. ആ സീസണിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ 40 ആം ഗോളായിരുന്നു അത്.<ref>{{cite news|last=Sinnott |first=John |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8608571.stm |title=BBC Sport – Football – Barcelona secure crucial win over rivals Real Madrid |publisher=BBC News |date= 10 April 2010|accessdate=12 April 2010}}</ref> മെയ് 1 ന് [[വിയ്യാറയൽ CF|വിയ്യാറയലിനെതിരെ]] അവരുടെ തട്ടകത്തിൽ നേടിയ 4-1 വിജയത്തിൽ രണ്ട് ഗോളുകൾ മെസ്സിയുടെ വകയായിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/football/feedarticle/9056944 |title=Messi double puts Barcelona back on track |work=Guardian |location=UK |date= 21 April 2008|accessdate =2 June 2010 }}</ref> വെറും 3 ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, മെയ് 4 ന്, [[CD ടെനെറിഫ്|ടെനെറിഫിനെതിരായ]] ഹോം മത്സരത്തിൽ നേടിയ 4-1 വിജയത്തിൽ 2 ഗോളുകൾ മെസ്സി നേടി.<ref>{{cite web|author=Spain |url=http://www.goal.com/en/news/12/spain/2010/05/04/1908655/barcelona-4-1-tenerife-blaugrana-go-four-points-clear-of |title=Barcelona 4–1 Tenerife: Blaugrana Go Four Points Clear Of Real Madrid With Home Win |publisher=Goal.com | date= 4 May 2010 | accessdate =2 June 2010}}</ref> മെയ് 8 ന് [[സെവിയ്യ FC|സെവിയ്യക്കെതിരായ]] എവേ മത്സരത്തിലെ വിജയത്തിൽ ലാ ലിഗയിൽ സീസണിൽ തന്റെ 32 ആമത് ഗോൾ കണ്ടെത്താൻ മെസ്സിക്കായി.<ref>{{cite news |author=Reuters |url=http://www.guardian.co.uk/football/2010/may/09/barcelona-sevilla-la-liga |title=Barcelona survive late Sevilla scare to edge closer to La Liga title |work=Guardian |location=UK |date=9 May 2010 |accessdate=2 June 2010 |archive-date=2010-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100510013437/http://www.guardian.co.uk/football/2010/may/09/barcelona-sevilla-la-liga |url-status=dead }}</ref> [[വല്ലാഡോയിഡ്|വല്ലാഡോയിഡുമായി]] നടന്ന അവസാന മത്സരത്തിൽ രണ്ടാം പകുതിയിൽ രണ്ട് ഗോളുകൾ നേടുക വഴി [[1996-97 ലാ ലിഗ|1996-97]] ൽ [[റൊണാൾഡോ]] സ്ഥാപിച്ച 34 ഗോളിന്റെ ക്ലബ്ബ് റെക്കോർഡിനൊപ്പമെത്താനും മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു.<ref>{{cite web|author=Spain |url=http://www.goal.com/en/news/12/spain/2010/05/04/1907680/barcelona-striker-lionel-messi-could-equal-ronaldos-34-goal-haul- |title=Barcelona Striker Lionel Messi Could Equal Ronaldo's 34 Goal Haul In Primera Liga |publisher=Goal.com | date = 4 May 2010 | accessdate =2 June 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/378308-messi-chases-ronaldos-goal-record |title=Lionel Messi Chases Ronaldo's Goal Record |publisher=Bleacher Report | date = 14 April 2010 | accessdate =2 June 2010}}</ref> [[ടെൽമോ സറ]] സ്ഥാപിച്ച എക്കാലത്തേയും റെക്കോർഡിന് 4 ഗോളുകൾ മാത്രം പിന്നിലായി സീസൺ അവസാനിപ്പിക്കാനും മെസ്സിക്കായി.<ref>{{cite web |url=http://berita8.com/news.php?cat=20&id=22250 |title=Messi Peroleh Gelar El Pichichi Dan Sepatu Emas |publisher=berita8.com |date=17 May 2010 |accessdate=2 June 2010 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707224237/http://www.berita8.com/news.php?cat=20&id=22250 |url-status=dead }}</ref> 2010 ജൂൺ 3 ന് തുടർച്ചയായ രണ്ടാം വർഷവും [[ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോ ട്രോഫി|പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ]] പുരസ്കാരം മെസ്സിക്ക് ലഭിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/2010/06/03/futbol/equipos/barcelona/1275550866.html |title=Messi se corona como el mejor jugador de la Liga |publisher=marca.com | date = 3 June 2010 |accessdate =3 June 2010}}</ref> ==== 2010-11 സീസൺ ==== ആദ്യ പാദ മത്സരത്തിൽ 1-3 ന് തോറ്റതിനുശേഷം 2010 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് [[2010 സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പ്|സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പിൽ]] [[സെവിയ്യ FC|സെവിയ്യക്കെതിരെ]] 4-0 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ഹാട്രിക്ക് നേടി ആ സീസണിനു തുടക്കം കുറിക്കുകയും ബാഴ്സക്ക് ആ സീസണിലെ ആദ്യ കപ്പ് സമ്മാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web | url = http://www.goal.com/en/match/45971/barcelona-vs-sevilla/report Barcelona 4–0 | title = Sevilla: Brilliant Blaugrana Outclass Rojiblancos To Lift Supercopa | publisher=Goal.com | date = 22 August 2010 | accessdate =22 August 2010}}</ref> 2010 ഓഗസ്റ്റ് 29 ന് [[റേസിംഗ് സന്റാൻഡർ|റേസിംഗ് സന്റാൻഡറുമായി]] നടന്ന ആദ്യ മത്സരത്തിൽ വെറും 3 മിനിട്ടുകൾക്കുള്ളിൽ ഗോൾ നേടി തന്റെ പുതിയ ലീഗ് സീസണിനു തുടക്കം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു മെസ്സി. [[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]] ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ട മത്സരത്തിൽ [[പനതിനായിക്കോസ്|പനതിനായിക്കോസിനെതിരായ]] മത്സരത്തിലും മെസ്സി തന്റെ മികവ് പ്രദർശിപ്പിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം 2 ഗോളുകൾ നേടുകയും 2 ഗോളിന് വഴിവെക്കുകയും (Assist) രണ്ട് വിവിധ അവസരങ്ങളിലെ ഷോട്ടുകൾ ഗോൾപോസ്റ്റിൽ തട്ടുകയും ചെയ്തു. 2010 സെപ്റ്റംബർ 19 ന് [[വിസെന്റെ കാൽഡെറോൺ സ്റ്റേഡിയം|വിസെന്റെ കാൽഡെറോൺ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ]] വെച്ച് [[അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡ്|അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിനെതിരായി]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ 92 ആം മിനിട്ടിൽ അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിന്റെ പ്രതിരോധനിരക്കാരനായ [[തോമാസ് ഉജ്ഫാലുസി|തോമാസ് ഉജ്ഫാലുസിയുടെ]] അപകടകരമായ ഒരു തടയൽ മെസ്സിയുടെ കണങ്കാലിന് പരിക്കേല്പിച്ചു. ആ പരിക്കിൽ മെസ്സിയുടെ കണങ്കാലിൽ ഒടിവ് പറ്റിയിട്ടുണ്ടാകുമെന്നും ഏകദേശം 6 മാസത്തോളം കളിക്കളത്തിൽ നിന്നും താരത്തിന് മാറി നിൽക്കേണ്ടി വരുമെന്നുമായിരുന്നു പ്രാഥമിക നിഗമനം. എന്നാൽ ബാഴ്സലോണയിൽ വെച്ച് MRI പരിശോധന നടത്തിയപ്പോൾ വലതു കണങ്കാലിന്റെ അകത്തേയും പുറത്തേയും സ്നായുക്കളിൽ ഒരു വലിവ് അനുഭവപ്പെടുന്നതായി കണ്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada10-11/09/20/n100920113021.html|title=Messi injured|publisher=FCBarcelona.cat|date=20 September 2010|accessdate=22 September 2010|archive-date=2011-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110819191725/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada10-11/09/20/n100920113021.html|url-status=dead}}</ref> കളിയുടെ വീഡിയോ കണ്ടതിനു ശേഷം സഹകളിക്കാരനായ [[ഡേവിഡ് വിയ്യ]] പറഞ്ഞു: "മെസ്സിക്കെതിരായ ടാക്കിൾ മാരകമായിരുന്നു", അദ്ദേഹം ഇതും കൂട്ടിച്ചേർത്തു, "എന്നാലത് പരിക്കേല്പിക്കണം എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടു കൂടി ആയിരുന്നില്ല".<ref>{{cite web|url=http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada10-11/09/20/n100920113025.html|title=Villa on Messi's injury|publisher=FCBarcelona.cat|date=20 September 2010|accessdate=22 September 2010|archive-date=2011-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902035511/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada10-11/09/20/n100920113025.html|url-status=dead}}</ref> ഈ സംഭവം വളരെയധികം മാധ്യമശ്രദ്ധ നേടുകയും എല്ലാ കളിക്കാരേയും ഒരേ തോതിൽ സംരക്ഷിക്കുക എന്ന വിഷയത്തിൽ ഒരു സംവാദം ഫുട്ബോൾ ലോകത്ത് അരങ്ങേറുകയും ചെയ്തു. പരിക്കിൽ നിന്ന് മുക്തനായ ശേഷം [[RCD മയോർക്ക|മയോർക്കയുമായി]] സമനിലയിൽ (1-1) അവസാനിച്ച മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ഒരു ഗോൾ നേടി. അതിനുശേഷം [[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ]] [[FC കോപ്പൻഹേഗൻ|കോപ്പൻഹേഗനുമായി]] ബാഴ്സലോണയുടെ മൈതാനത്ത് വെച്ച് 2-0 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിലും മെസ്സി ഇരട്ടഗോൾ നേടി.<ref>{{cite web | url = http://www.goal.com/es-la/match/50397/barcelona-vs-copenhague/report Barcelona 2–0 | title = Champions: Messi pone al Barcelona como líder de su grupo (2–0) | publisher=Goal.com | date = 20 October 2010 | accessdate =20 October 2010}}</ref> സരഗോസക്കെതിരേയും സെവിയ്യക്കെതിരെയും ഇരട്ടഗോളുകൾ നേടി മെസ്സി തന്റെ ഫോം തുടർന്നു. ആവേശകരമായ ഒക്ടോബറിനു ശേഷം നവംബറിൽ കോപ്പൻഹേഗനുമായി 1-1 ന് സമനിലയിൽ പിരിഞ്ഞ മത്സരത്തിൽ ഗോൾ നേടിയാണ് അദ്ദേഹം തുടങ്ങിയത്. അതു പോലെ [[ഗെറ്റാഫെ CF|ഗെറ്റാഫെക്കതിരായി]] അവരുടെ തട്ടകത്തിൽ 3-1 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിലും അദ്ദേഹം ഗോൾ നേടി. മാത്രമല്ല, സഹകളിക്കാരായ [[ഡേവിഡ് വിയ്യ]], [[പെഡ്രോ റോഡ്രിഗസ്]] എന്നിവരുടെ ഗോളിന് വഴിവെക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web | url = http://www.goal.com/es-la/match/47782/getafe-vs-barcelona/report | title = Liga BBVA: Un gol de Messi encarriló el camino a la victoria para los azulgrana en el Coliseo | publisher=Goal.com | date = 7 November 2010 | accessdate =7 November 2010}}</ref> [[വിയ്യാറയൽ CF|വിയ്യാറയലിനെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ പെഡ്രോയുമായി ചേർന്ന് മെസ്സി നേടിയ ഗോൾ ടീമിന് 2-1 ന്റെ മുൻതൂക്കം സമ്മാനിച്ചു. അദ്ദേഹം ഒരു ഗോൾ കൂടി നേടുകയും ബാഴ്സ 3-1 ന് മത്സരം സ്വന്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർച്ചയായ 7 ആം മത്സരത്തിലായിരുന്നു മെസ്സി ഗോൾ കണ്ടെത്തുന്നത്. സ്വന്തം റെക്കോർഡായ 6 മത്സരത്തിൽ ഗോൾ നേടുക എന്നതായിരുന്നു മെസ്സി തിരുത്തിക്കുറിച്ചത്. ആ രണ്ട് ഗോളുകളിലെ ആദ്യ ഗോൾ നേടിയതോടെ ഒരു കലണ്ടർ വർഷത്തിൽ (2010) 50 ഗോൾ നേടുകയെന്ന നേട്ടം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. അടുത്ത ഗോൾ കൂടി നേടിയതോടെ ബാഴ്സലോണക്ക് വേണ്ടി ഈ നേട്ടം കൈവരിക്കുന്ന താരവുമായി മാറി മെസ്സി. [[UD അൽമേരിയ|അൽമേരിയക്കെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം സീസണിലെ തന്റെ രണ്ടാം ഹാട്രിക്ക് നേടി. ആ മത്സരത്തിൽ അവർ 8-0 എന്ന മികച്ച എവേ വിജയം നേടി. ഹാട്രിക്കിലെ രണ്ടാം ഗോൾ സ്പാനിഷ് ലീഗിലെ മെസ്സിയുടെ 100 ആം ഗോൾ ആയിരുന്നു.<ref>{{cite web | url = http://www.entradasfcbarcelona.com/?p=3389 | title = Jornada 12 – UD Almería 0–8 FC Barcelona | publisher = www.entradasfcbarcelona.com | date = 20 November 2010 | accessdate = 22 November 2010 | archive-date = 2011-07-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110710194136/http://www.entradasfcbarcelona.com/?p=3389 | url-status = dead }}</ref> [[പനത്തിനായിക്കോസ്|പനത്തിനായിക്കോസിനെതിരായ]] മത്സരത്തിലും ഗോൾ നേടിയതോടെ തുടർച്ചയായ 9 മത്സരങ്ങളിൽ (ബ്രസീലിനെതിരായ ഒരു സൗഹൃദമത്സരം ഉൾപ്പെടെ 10 മത്സരങ്ങളിൽ) ഗോൾ നേടുന്ന കളിക്കാരനായി മെസ്സി മാറി. ആ മത്സരത്തിൽ ബാഴ്സ 3-0 ന് ജയിച്ചു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/es/noticias/barca/20101124/barca-pasa-octavos-ahora-por-madrid/762165.shtml | title = El Barça pasa a octavos... ¡y ahora, a por el Madrid! | publisher = www.sport.es | date = 24 November 2010 | accessdate = 24 November 2010 | archive-date = 2015-12-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151210195327/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20101124/barca-pasa-octavos-ahora-por-madrid/762165.shtml | url-status = dead }}</ref> [[പ്രമാണം:RMDvsBAR UCL SF 1.jpg|thumb|300px|upright|മെസ്സി ഒരു ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് മത്സരത്തിൽ [[റയൽ മാഡ്രിഡ്|റയൽ മാഡ്രിഡിനെതിരെ]]]] നവംബർ 29 ന് ''എൽ ക്ലാസിക്കോ''യിൽ മെസ്സിയുടെ തുടർച്ചയായ ഗോൾ സ്കോറിംഗ് അവസാനിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ബാഴ്സ ആ മത്സരം 5-0 ന് സ്വന്തമാക്കി. ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി, വിയ്യയുടെ രണ്ട് ഗോളുകൾക്ക് വഴിവെച്ചു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/es/?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=731648&idseccio_PK=1402 | title = El Barça humilla al Madrid con otra 'manita' histórica | publisher=www.sport.es | date = 29 November 2010 | accessdate =29 November 2010}}</ref> [[CA ഒസാസുന|ഒസാസുനക്കെതിരെ]] നടന്ന അടുത്ത മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം ഇരട്ടഗോൾ നേടുകയും ഒരു ഗോളിന് വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/es/noticias/barca/20101204/barca-sin-bajar-del-autocar/818439.shtml | title = El Barça, sin bajar del autocar | publisher = www.sport.es | date = 4 December 2010 | accessdate = 4 December 2010 | archive-date = 2016-02-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160214005953/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20101204/barca-sin-bajar-del-autocar/818439.shtml | url-status = dead }}</ref> അതിന്റെ തുടർച്ചയായി [[റയൽ സോസിഡാഡ്|റയൽ സോസിഡാഡിനെതിരേയും]] മെസ്സി ഇരട്ടഗോൾ നേടി.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/es/noticias/barca/20101212/manita-manita-por-liga/856966.shtml | title = De manita en manita se va a por la Liga | publisher = www.sport.es | date = 12 December 2010 | accessdate = 12 December 2010 | archive-date = 2012-03-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120314030018/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20101212/manita-manita-por-liga/856966.shtml | url-status = dead }}</ref> [[എൽ ഡെർബി|എൽ ഡെർബിയിൽ]] ബാഴ്സ 1-5 ന് ജയിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി, പെഡ്രോക്കും വിയ്യക്കും ഓരോ ഗോൾ വീതം നേടാൻ വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=733024&idseccio_PK=803&h= | title = Messi, 17 goles y 9 asistencias | publisher = www.sport.es | date = 19 December 2010 | accessdate = 19 December 2010 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> 2011 ലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ ഗോൾ [[ഡിപോർട്ടീവൊ ലാ കൊരുണ|ഡിപോർട്ടീവൊ ലാ കൊരുണക്കെതിരെ]] നടന്ന എവേ മത്സരത്തിൽ ഫ്രീകിക്കിൽ നിന്നായിരുന്നു. ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ഒരിക്കൽക്കൂടി പെഡ്രോയേയും വിയ്യയേയും ഗോൾ നേടാൻ സഹായിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ ബാഴ്സലോണ 4-0 ന് ജയിച്ചു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110108/otro-recital-campeon/795426.shtml | title = Otro recital de campeón | publisher = www.sport.es | date = 8 January 2011 | accessdate = 9 January 2011 | archive-date = 2016-02-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160214182553/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110108/otro-recital-campeon/795426.shtml | url-status = dead }}</ref> ബാഴ്സലോണയിലെ സഹകളിക്കാരായ [[സാവി|സാവിയേയും]] [[ആന്ദ്രേ ഇനിയേസ്റ്റ|ഇനിയേസ്റ്റയേയും]] പിന്നിലാക്കി 2010 ലെ ഫിഫയുടെ [[2010 ഫിഫ സ്വർണ്ണപ്പന്ത്|സ്വർണ്ണപ്പന്ത്]] മെസ്സി സ്വന്തമാക്കി.<ref>{{cite web | url = http://www.fifa.com/ballondor/news/newsid=1360028/index.html | title = Lionel Messi wins the first FIFA Ballon d'Or | date = 10 January 2011 | accessdate = 10 January 2011 | archive-date = 2011-08-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110829030351/http://www.fifa.com/ballondor/news/newsid=1360028/index.html | url-status = dead }}</ref> തുടർച്ചയായ നാലാം വർഷമാണ് മെസ്സി ഈ പുരസ്കാരത്തിനായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/9356019.stm|title=Argentina's Lionel Messi wins Fifa Ballon d'Or award |date=10 January 2011 |accessdate=10 January 2011|work=BBC News }}</ref> പുരസ്കാരം ലഭിച്ചതിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം [[റയൽ ബെറ്റിസ്|റയൽ ബെറ്റിസുമായി]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ മെസ്സി 2011 ലെ ആദ്യത്തേയും സീസണിലെ മൂന്നാമത്തേയും ഹാട്രിക്ക് നേടി.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=734569&idseccio_PK=803 | title = 'Manita' de oro | date = 12 January 2011 | accessdate = 13 January 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> [[റേസിംഗ് സന്റാന്റർ|റേസിംഗ് സന്റാന്ററിനെതിരെ]] പെനാൽട്ടിയിലൂടെ ഗോൾ നേടിക്കൊണ്ടാണ് ലീഗിന്റെ രണ്ടാം റൗണ്ടിന് മെസ്സി തുടക്കമിട്ടത്.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=735280&idseccio_PK=803 | title = El Barça golea al Racing y mete más presión al Madrid | date = 22 January 2011 | accessdate = 22 January 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> പെനാൽട്ടിയിലൂടെ ഗോൾ നേടിയതിനു ശേഷം അദ്ദേഹം തന്റെ ഉള്ളിലിട്ടിരുന്ന ഷർട്ടിൽ എഴുതിയിരുന്ന സന്ദേശം പുറമേ കാണിച്ചു. അതിൽ ഇങ്ങനെ എഴുതിയിരുന്നു: "ഹാപ്പി ബർത്ത്ഡേ മമി".<ref>{{cite web | url = http://www.huffingtonpost.com/2011/01/26/lionel-messi-fined-mom-happy-birthday_n_814088.html |title= Lionel Messi Fined For Wishing Mother Happy Birthday |date=26 January 2011 |accessdate=26 January 2011}}</ref> [[2010-11 കോപ്പ ദെൽ റേയ്|കോപ്പ ദെൽ റേയ്]] സെമി ഫൈനലിൽ [[UD അൽമേരിയ|അൽമേരിയക്കെതിരെ]] ഇരട്ടഗോൾ നേടിക്കൊണ്ട് മെസ്സി തന്റെ ഗോൾ സ്കോറിംഗ് പാടവം വീണ്ടും തെളിയിച്ചു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=735563&idseccio_PK=803 | title = 'Manita' de goles y un pie en la final | date = 26 January 2011 | accessdate = 26 January 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> ഒരാഴ്ചക്കുള്ളിൽ തന്നെ [[ഹെർക്കുലീസ് CF]] ന് എതിരെ നടന്ന മത്സരത്തിലും മെസ്സി ഇരട്ടഗോൾ നേടി.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=735762&idseccio_PK=803 | title = Hércules sufrió la ira de los Dioses | date = 29 January 2011 | accessdate = 29 January 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> ഫെബ്രുവരി 5 ന് കാമ്പ് ന്യൂവിൽ അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിനെതിരെ നടന്ന മത്സരത്തിൽ 3-0 ന് വിജയിച്ചതോടെ തുടർച്ചയായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലീഗ് ജയങ്ങൾ നേടുന്ന ടീമെന്ന റെക്കോർഡ് അവർ സ്വന്തമാക്കി. അവർ 16 മത്സരങ്ങളായിരുന്നു തുടർച്ചയായി ജയിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/2011/02/05/futbol/equipos/barcelona/1296946785.html|title=Barça set 16 wins consecutive league wins|publisher=[[MARCA]].com|language=Spanish|date= 5 February 2011 |accessdate=5 February 2011}}</ref> മെസ്സിയുടെ ഹാട്രിക്കാണ് ഈ മത്സരത്തിൽ അവരുടെ ജയം ഉറപ്പിച്ചത്. മത്സരശേഷം അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചു: "[[ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോ|ഡി സ്റ്റെഫാനോവിനെപ്പോലെ]] മഹാനായ ഒരു വ്യക്തി സ്ഥാപിച്ച റെക്കോർഡ് മറികടക്കുന്നത് തീർച്ചയായും സന്തോഷമുളവാക്കുന്ന കാര്യമാണ്. ഇത്തരമൊരു റെക്കോർഡ് ഇത്രനാൾ നിലനിന്നുവെന്നു പറഞ്ഞാൽ ആ റെക്കോർഡ് നേടാൻ എളുപ്പമല്ല എന്നു തന്നെയാണ് അർത്ഥം. മോശം സാഹചര്യങ്ങളിലൂടെ കടന്നു പോകുന്ന മികച്ചൊരു ടീമിനെ തോല്പിച്ചാണ് ഞങ്ങളിത് കരസ്ഥമാക്കിയിരിക്കുന്നത്. അതിനാൽത്തന്നെ ഈ നേട്ടം കരസ്ഥമാക്കാൻ വിഷമമായിരുന്നു".<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/2011/02/06/futbol/equipos/barcelona/1296948365.html|title=Messi talks about the record|publisher=[[MARCA]].com|language=Spanish|date= 5 February 2011 | accessdate=5 February 2011}}</ref> ഗോൾ നേടാത്ത രണ്ട് മത്സരങ്ങൾക്ക് ശേഷം [[അത്‌ലെറ്റിക്കോ ബിൽബാവോ|അത്‌ലെറ്റിക്കോ ബിൽബാവോക്കെതിരെ]] ബാഴ്സലോണ 2-1 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയാണ് വിജയഗോൾ നേടിയത്.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=737389&idseccio_PK=803 | title = Messi saca al Barça de la boca de los 'leones' | date = 20 February 2011 | accessdate = 21 February 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> അടുത്ത ആഴ്ച [[RCD മയോർക്ക|മയോർക്കക്കെതിരായി]] 3-0 ന് ജയിച്ച എവേ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി സീസണിലെ തന്റെ ആദ്യ ഹെഡ്ഡർ ഗോൾ നേടി.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=737818&idseccio_PK=803 | title = El Barça desactiva el 'efecto Laudrup' | date = 27 February 2011 | accessdate = 27 February 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> 1979-80 സീസണിൽ ലാ ലിഗയിൽ തോൽപ്പിക്കപ്പെടാതെ 19 എവേ മത്സരങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ റെക്കോർഡ് റയൽ സോസിഡാഡ് ക്ലബ്ബിനുണ്ട്. ഈ എവേ വിജയത്തോടെ ബാഴ്സലോണയും ആ റെക്കോർഡിനൊപ്പമെത്തി. മൂന്ന് ദിവസത്തിന് ശേഷം [[വലൻസിയ CF|വലൻസിയക്കെതിരായി]] നടന്ന എവേ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി നേടിയ ഒരു ഗോളിന്റെ ബലത്തിൽ ബാഴ്സ ജയിക്കുകയും ആ റെക്കോർഡ് തിരുത്തിക്കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=738138&idseccio_PK=803 | title = El Barça prende la mecha de la Liga en Mestalla | date = 2 March 2011 | accessdate = 2 March 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> മാർച്ച് 8 ന് കാമ്പ് ന്യൂവിൽ വെച്ച് നടന്ന യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയുടെ ഇരട്ടഗോളിന്റെ പിൻബലത്തിൽ [[ആഴ്സണൽ FC|ആഴ്സണലിനെ]] ബാഴ്സ 3-1 ന് പരാജയപ്പെടുത്തി. ആ വിജയത്തോടെ അവർ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിന്റെ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിലേക്ക് മുന്നേറി.<ref>{{cite web|url=http://www.sbnation.com/soccer/2011/3/8/2038314/fc-barcelona-vs-arsenal-fc-2011-champions-league-lionel-messi-penalty|title=FC Barcelona Vs. Arsenal 2011: Lionel Messi Penalty Puts Barca Ahead |work= SBNation |accessdate=8 March 2011}}</ref> ഒരു മാസത്തോളം ഗോൾ നേടുന്നതിൽ അദ്ദേഹം പരാജയപ്പെട്ടു. എന്നാൽ [[UD അൽമേരിയ|അൽമേരിയക്കെതിരായ]] കളിയിൽ ഇരട്ടഗോൾ നേടി മെസ്സി തിരിച്ചുവന്നു. അതിലെ രണ്ടാം ഗോൾ സീസണിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ 47 ആം ഗോൾ ആയിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ സീസണിൽ താൻ സ്ഥാപിച്ച റെക്കോർഡിനൊപ്പമെത്തുകയായിരുന്നു ഈ ഗോളിലൂടെ മെസ്സി.<ref>{{cite web|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110409/messi-desatasco-barca-antes-del-clasico/968326.shtml|title=Messi desatascó al Barça antes del clásico|accessdate=9 April 2011|archive-date=2016-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160324035703/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110409/messi-desatasco-barca-antes-del-clasico/968326.shtml|url-status=dead}}</ref> 2011 ഏപ്രിൽ 12 ന് [[FC ഷാക്തർ ഡോണെട്സ്ക്|ഷാക്തർ ഡോണെട്സ്കിനെതിരെ]] നടന്ന ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം ഈ റെക്കോർഡ് തിരുത്തി. ഇതോടെ ബാഴ്സലോണക്കു വേണ്ടി ഒരു സീസണിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടുന്ന താരമായി മെസ്സി മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110412/tramite-resuelto-ahora-por-madrid/971705.shtml|title=Trámite resuelto y ahora... ¡a por el Madrid!|accessdate=13 April 2011|archive-date=2016-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160214013550/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110412/tramite-resuelto-ahora-por-madrid/971705.shtml|url-status=dead}}</ref> [[സാന്റിയാഗോ ബെർണാബു സ്റ്റേഡിയം|സാന്റിയാഗോ ബെർണാബുവിൽ]] വെച്ചു നടന്ന മത്സരത്തിൽ [[എൽ ക്ലാസിക്കോ|എൽ ക്ലാസിക്കോയിലെ]] തന്റെ എട്ടാം ഗോൾ കണ്ടെത്താൻ മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു. ഏപ്രിൽ 23 ന് [[CA ഒസാസുന|ഒസാസുനക്കെതിരെ]] 2-0 ന് ജയിച്ച ഹോം മത്സരത്തിൽ നേടിയ ഗോളോടെ സീസണിൽ 50 ഗോൾ തികക്കാൻ മെസ്സിക്ക് സാധിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ 60 ആം മിനിട്ടിൽ പകരക്കാരനായാണ് മെസ്സി കളത്തിലിറങ്ങിയത്.<ref>{{cite web|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110416/madrid-titulo/976392.shtml|title=Un punto que vale una Liga|accessdate=16 April 2011|archive-date=2016-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160213194747/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110416/madrid-titulo/976392.shtml|url-status=dead}}</ref> ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് സെമി ഫൈനലിൽ ബാഴ്സ, മെസ്സിയുടെ ഇരട്ടഗോളിന്റെ ബലത്തിൽ റയൽ മാഡ്രിഡിനെ 2-0 ന് തോൽപ്പിച്ചു. ഒരു മാസ്മരിക പ്രകടനമായിരുന്നു മെസ്സി ആ മത്സരത്തിൽ കാഴ്ച്ചവെച്ചത്. അതിലെ രണ്ടാം ഗോൾ (ധാരാളം കളിക്കാരെ കബളിപ്പിച്ചു കൊണ്ട് നേടിയത്) ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിലെ ഈ സ്റ്റേജുകളിലെ എക്കാലത്തേയും മികച്ച ഗോളായി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110427/messi-puto-amo/986636.shtml|title=Messi es el "puto amo"|accessdate=27 April 2011|archive-date=2016-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160324095045/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110427/messi-puto-amo/986636.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news | url = http://sportsillustrated.cnn.com/2011/writers/sid_lowe/05/05/clasico.aftermath/index.html | title = The Good, the Bad and the Ugly in the aftermath of the Clásico series | date = 5 May 2011 | accessdate = 6 May 2011 | work = Sports Illustrated | first = Sid | last = Lowe | archive-date = 2011-05-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110508163612/http://sportsillustrated.cnn.com/2011/writers/sid_lowe/05/05/clasico.aftermath/index.html | url-status = dead }}</ref> [[വെംബ്ലി സ്റ്റേഡിയം|വെംബ്ലിയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനലിൽ മെസ്സി നേടിയ ഗോൾ അവർക്ക് ആറ് വർഷത്തിനുള്ളിൽ മൂന്നാമത്തേയും മൊത്തത്തിൽ നാലാമത്തേയും ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് കിരീടം നേടിക്കൊടുത്തു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/13576522.stm|title=Barcelona 3 Manchester United 1|date=28 May 2011|work=BBC Sport |accessdate=30 May 2011}}</ref> ==== 2011-12 സീസൺ ==== [[2011 സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പ്|സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പിൽ]] [[റയൽ മാഡ്രിഡ്|റയൽ മാഡ്രിഡിനെതിരെ]] മൂന്ന് ഗോളുകൾ നേടുകയും 2 ഗോളുകൾക്ക് വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്ത് ടീമിനെ 5-4 എന്ന സ്കോറിൽ വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചുകൊണ്ടാണ് മെസ്സി ഈ സീസൺ തുടങ്ങിയത്.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110818/messi-salvo-futbol/1120978.shtml|title=Messi salvó al fútbol|date=17 August 2011|work=Sport.es|accessdate=17 August 2011|archive-date=2012-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413110759/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110818/messi-salvo-futbol/1120978.shtml|url-status=dead}}</ref> [[2011 യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പ്|യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പിൽ]] [[FC പോർട്ടോ|പോർട്ടോയുമായി]] നടന്ന അടുത്ത മത്സരത്തിൽ [[ഫ്രെഡി ഗുവാറിൻ|ഫ്രെഡി ഗുവാറിന്റെ]] ദുർബ്ബലമായ ഒരു ബാക്ക് പാസ് മുതലെടുത്ത് മെസ്സി ഗോൾ നേടി. [[സെസ്ക് ഫാബ്രിഗസ്|സെസ്ക് ഫാബ്രിഗസിന്]] ഒരു ഗോളിന് വഴിയൊരുക്കുകയും കൂടി ചെയ്തതോടെ ബാഴ്സലോണ ആ മത്സരം 2-0 ന് ജയിക്കുകയും സൂപ്പർ കപ്പ് നേടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110826/super-messi-supercopa-barca/1130917.shtml|title=Súper Messi da la Supercopa al Barça|date=26 August 2011|work=Sport.es|accessdate=26 August 2011|archive-date=2011-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20111014114258/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110826/super-messi-supercopa-barca/1130917.shtml|url-status=dead}}</ref> ഈ കളിക്ക് മുമ്പ് മെസ്സി ഗോൾ നേടാത്ത ഒരേയൊരു ഔദ്യോഗിക മത്സരം സൂപ്പർ കപ്പ് ആയിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110827/futbol-messi-tiene-limites/1131118.shtml|title=El fútbol de Messi no tiene límites|date=26 August 2011|work=Sport.es|accessdate=26 August 2011|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234056/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110827/futbol-messi-tiene-limites/1131118.shtml|url-status=dead}}</ref> [[വിയ്യാറയൽ CF|വിയ്യാറയലിനെതിരെ]] ഇരട്ടഗോൾ നേടിക്കൊണ്ടാണ് മെസ്സി [[ലാ ലിഗ|ലാ ലിഗക്ക്]] തുടക്കമിട്ടത്.<ref>{{cite news|url=http://www.fcbarcelona.cat/web/english/futbol/temporada_11-12/arxiu_partits/lliga/jornada02/Barcelona_Villarreal/partit.html|title=Liga Champions: new and improved version|date=29 August 2011|work=fcbarcelona.cat|accessdate=29 August 2011|archive-date=2011-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20111102132810/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/futbol/temporada_11-12/arxiu_partits/lliga/jornada02/Barcelona_Villarreal/partit.html|url-status=dead}}</ref> [[CA ഒസാസുന|ഒസാസുനക്കെതിരേയും]]<ref>{{cite news|url=http://www.fcbarcelona.cat/web/english/futbol/temporada_11-12/arxiu_partits/lliga/jornada04/Barcelona_Osasuna/partit.html|title=Super 8 (8-0)|date=17 September 2011|work=fcbarcelona.cat|accessdate=17 September 2011|archive-date=2011-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20111101095400/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/futbol/temporada_11-12/arxiu_partits/lliga/jornada04/Barcelona_Osasuna/partit.html|url-status=dead}}</ref> [[അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡ്|അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിനെതിരെയും]]<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/esta-liga-dos-sino-messi-1160317|title=Esta Liga no es de dos sino de Messi|date=25 September 2011|work=Sport.es |accessdate=25 September 2011}}</ref> നടന്ന രണ്ട് ഹോം മത്സരങ്ങളിലും തുടർച്ചയായി അദ്ദേഹം ഹാട്രിക്ക് നേടി. സെപ്റ്റംബർ 28 ന് [[എഫ് സി ബേറ്റ് ബോറിസോവ്|ബേറ്റ് ബോറിസോവിനെതിരായി]] ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ നടന്ന മത്സരത്തിൽ ഇരട്ടഗോളുകൾ നേടിയതോടെ<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/barca-aficiona-las-manitas-1164552|title=El Barça se aficiona a las 'manitas'|date=28 September 2011|work=Sport.es |accessdate=28 September 2011}}</ref> ഔദ്യോഗിക മത്സരങ്ങളിൽ ബാഴ്സലോണക്ക് വേണ്ടി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ (194) നേടുന്ന രണ്ടാമൻ എന്ന റെക്കോർഡ് [[ലാസ്‌ലോ കുബാല|ലാസ്‌ലോ കുബാലയോടൊപ്പം]] പങ്കിടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/messi-igualo-kubala-1164601|title=Messi iguala a Kubala y afirma que sería "hermoso" superar a César|date=28 September 2011|work=Sport.es |accessdate=28 September 2011}}</ref> [[റേസിങ്ങ് ഡെ സന്റാണ്ടർ|റേസിങ്ങിനെതിരെ]] ഇരട്ടഗോളുകൾ നേടിയതോടെ ആ റെക്കോർഡ് മറികടക്കാനും മെസ്സിക്കായി.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/barca-consolida-liderato-con-otro-recital-messi-1183586|title=El Barça consolida su liderato con otro recital de Messi|date=16 October 2011|work=Sport.es |accessdate=16 October 2011}}</ref> ബാഴ്സലോണയുടെ മൈതാനത്ത് നടന്ന മത്സരത്തിൽ [[RCD മയോർക്ക|മയോർക്കക്കെതിരായി]] ഹാട്രിക്ക് നേടിയതോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗോൾ നേട്ടം 199 ആയി ഉയർന്നു. സ്പാനിഷ് ലീഗിൽ ബാഴ്സലോണക്ക് വേണ്ടി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോൾ (132) നേടുന്ന രണ്ടാമനായി മെസ്സി മാറി. കുബാലയേക്കാൾ ഒരു ഗോൾ കൂടുതലായിരുന്നു അത്.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/messi-responde-otra-vez-1201140|title=1, 2, 3... Messi responde otra vez|date=29 October 2011|work=Sport.es |accessdate=29 October 2011}}</ref> ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ [[FC വിക്ടോറിയ പ്ലസൻ|വിക്ടോറിയ പ്ലസനെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ നേടിയ ആദ്യ ഗോളോടെ അദ്ദേഹം ബാഴ്സലോണക്ക് വേണ്ടി 200 ഗോളുകൾ കുറിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ രണ്ട് ഗോളുകൾ കൂടി നേടി മെസ്സി ഹാട്രിക്ക് തികച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/messi-infalible-hat-trick-octavos-1204309|title=Messi es infalible: hat trick... ¡y a octavos!|date=1 November 2011|work=Sport.es |accessdate=1 November 2011}}</ref> ==== 2012-13 സീസൺ ==== സീസണിലെ ബാഴ്സയുടെ ആദ്യമത്സരം ന്യൂ കാമ്പിൽ, റയൽ സോസിഡാഡുമായായിരുന്നു. 5-1ന് ബാഴ്സ ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ മെസ്സി 2 ഗോളുകൾ നേടി. ആഗസ്റ്റ് 23ന് ബദ്ധ വൈരികളായ റയൽ മാഡ്രിഡിനെതിരെ 3-2ന് ബാഴ്സ ജയിച്ച മത്സരത്തിലും പെനാൽറ്റിയിലൂടെ ഒരു ഗോൾ മെസി നേടി.<ref>{{cite web|title=Barcelona vs Real Madrid: 3-2 - Supercopa de España 2012|url=http://www.guardian.co.uk/football/2012/aug/23/barcelona-real-madrid-live-mbm?newsfeed=true|accessdate=24.8.12}}</ref> സൂപ്പർകോപ്പ ഡെ എസ്പാനയുടെ രണ്ടാം പാദ മത്സരത്തിൽ റയൽ മാഡ്രിഡിനെതിരെ ഫ്രീ കിക്കിൽ നേടിയ ഗോൾ എൽ-ക്ലാസിക്കോയിൽ (ബാഴ്സലോണയും റയൽമാഡ്രിടും തമ്മിലുള്ള മത്സരം) മെസ്സിയുടെ 15ആമത്തെ ഗോളായിരുന്നു. ഇതോടെ എൽ-ക്ലാസിക്കോ മത്സരങ്ങളിലെ ബാഴ്സലോണയുടെ ടോപ്പ്സ്കോററായി മെസ്സി മാറി.<ref>{{cite web|title=Messi becomes Barcelona's all-time Clasico top scorer with free kick against Real Madrid|url=http://www.goal.com/en-gb/news/3277/la-liga/2012/08/29/3339860/messi-becomes-barcelonas-all-time-clasico-top-scorer-with?source=breakingnews|accessdate=31 August 2012}}</ref><ref>{{cite web|title=Real Madrid beat Barcelona to win Spanish Super Cup|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/19402668|accessdate=31 August 2012}}</ref> നവംബർ 11 ന് റയൽ മല്ലോഴ്സയ്ക്കെതിരെ നടിയ 2 ഗോളുകൾ 2012 കലണ്ടർ വർഷത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗോൾ നേട്ടം 76 തികച്ചു. 1958 കലണ്ടർ വർഷത്തിൽ പെലെ നേടിയ 75 ഗോളുകൾ എന്ന നേട്ടം മെസ്സി മറികടന്നു. ഇതോടെ കലണ്ടർ വർഷത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടൂതൽ ഗോൾ നേടിയ ഗെർഡ് മുള്ളറുടെ 85 ഗോളെന്ന സർവകാല റെക്കോർഡിലേക്ക് മെസിക്ക് 9 ഗോളുകളുടെ വ്യത്യാസം മാത്രമായി.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2231433/Lionel-Messi-breaks-Pele-record-reaching-76-goals-2012.html "76 not out: Messi closing in on Muller after breaking Pele's record for most goals in a calendar year"]. Daily Mail. Retrieved 14 November 2012</ref><ref>[http://www.guardian.co.uk/football/2012/nov/11/barcelona-la-liga-mallorca-messi "Lionel Messi eclipses Pelé with 76th goal of year in Barcelona victory"]. The Guardian. Retrieved 14 November 2012</ref> ഡിസംബർ 1ന് അത്ലെറ്റിക് ബിൽബാബോയ്ക്കെതിരെ നേടിയ 2 ഗോളുകൾ 2012ലെ ഗോൾ നേട്ടം 84ആയി ഉയർത്തി. മുള്ളറുടെ റെക്കോർഡ് മറികടക്കാൻ 2 ഗോളുകൾ കൂടിമതി. അതോടൊപ്പം മറ്റൊരു റെക്കോർഡ് കൂടി മെസ്സിയെ തേടിയെത്തും. ലാ ലിഗയിൽ ബോഴ്സലോണയുടെ ഏറ്റവും മികച്ച ഗോൾ വേട്ടക്കാരൻ എന്ന സീസർ റോഡ്രിഗസിന്റെ 190 ഗോളുകൾ എന്ന റെക്കോർഡിനൊപ്പമെത്താൻ 2 ഗോളുകൾ കൂടിമതിയാകും.<ref>{{cite web| url = http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/detail/article/messi-equals-cesars-record| title = Messi equals César’s record | date= 12 December 2012 | publisher=fcbarcelona.com}}</ref> ഡിസംബർ 9ന് ലോകം കാത്തിരുന്ന ആ നിമിഷമെത്തി. റയൽ ബെറ്റിസിനെതിരെ 2 ഗോളുകൾ കൂടി നേടി മെസ്സി കലണ്ടർ വർഷത്തിലെ തന്റെ നേട്ടം 86ആയി ഉയർത്തി. ഇതോടെ 1972ൽ ഗെർഡ് മുള്ളർ ബയേൺ മ്യൂണിക്കിനും ജർമ്മൻ ദേശീയ ടീമിനുമായി നേടിയ 85 ഗോളുകൾ പഴങ്കഥയായി.<ref>{{cite news|title=Messi sets record of 86 for goals in a year|url=http://www.reuters.com/article/2012/12/09/us-soccer-spain-messi-record-idUSBRE8B80EO20121209|date=9 December 2012|accessdate=9 December 2012|first=Iain|last=Rogers|agency=Reuters|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924172512/http://www.reuters.com/article/2012/12/09/us-soccer-spain-messi-record-idUSBRE8B80EO20121209|url-status=dead}}</ref> ഡിസംബർ 12ന് നടന്ന കോപ്പ ഡെൽ റെ യിൽ കോർഡോബായ്ക്കെതിരെ 2 ഗോളുകൾ കൂടി നേടി 2012 തന്റെ ഗോൾ നേട്ടം 88ആയി ഉയർത്തി. 2012 ഡിസംബർ 23 ന് ഈ നേട്ടം 91 ഗോളുകൾ എന്ന നിലയിലെത്തി.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2247167/Lionel-Messi-stretches-calendar-year-record-Gerd-Muller-taking-tally-88-goals.html "88 and counting... Messi can't stop scoring as Barca striker doubles up to further exceed Muller's record"]. Daily Mail. Retrieved 13 December 2012</ref> ഡിസംബർ 16ന് അത്ലറ്റികോ മാഡ്രിഡിനെതിരെ 4-1 ന് ബാഴ്സ വിജയിച്ചപ്പോൾ 2 ഗോളുകൾ മെസിയുടെ വകയായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=Messi reaches 90 goals as Barca win|url=http://www.espnstar.com/football/primera-liga/news/detail/item909951/Messi-reaches-90-goals-as-Barca-win/|publisher=espnstar.com|date=16 December 2012|accessdate=17 December 2012|archive-date=2012-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20121230235918/http://www.espnstar.com/football/primera-liga/news/detail/item909951/Messi-reaches-90-goals-as-Barca-win/|url-status=dead}}</ref> 2012 ഡിസംബർ 18ന് ബാഴ്സലോണയുമായുള്ള മെസ്സിയുടെ കരാർ 2018 ജൂൺ 30 വരെ നീട്ടി.<ref>{{cite news|url=http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/detail/article/carles-puyol-xavi-hernandez-and-leo-messi-renew-their-contract-with-fc-barcelona|title=Barça has renewed the contracts of Carles Puyol, Xavi Hernández and Leo Messi|date=18 December 2012|accessdate=18 December 2012|publisher=FC Barcelona Official Website}}</ref> == അന്താരാഷ്ട്ര കളിജീവിതം == 2004 ജൂണിൽ [[പരാഗ്വേ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പരാഗ്വേക്കെതിരെ]] ഒരു അണ്ടർ-20 സൗഹൃദ മത്സരത്തിലാണ് അർജന്റീനക്ക് വേണ്ടിയുള്ള മെസ്സിയുടെ അരങ്ങേറ്റം.<ref>{{cite news|url=http://www.lionelmessi.com/biography/|title=Lionel Messi Biography|publisher=Lionelmessi.com|accessdate=7 July 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080802154715/http://lionelmessi.com/biography/|archivedate=2008-08-02|url-status=dead}}</ref> 2005 ൽ നെതർലണ്ട്സിൽ വെച്ച് നടന്ന [[2005 ഫിഫ വേൾഡ് യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്|2005 ഫിഫ വേൾഡ് യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ]] അർജന്റീന ജേതാക്കളായപ്പോൾ ആ ടീമിൽ അംഗമായിരുന്നു മെസ്സി. ആ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിലെ സ്വർണ്ണപ്പന്തും സ്വർണ്ണ ബൂട്ടും മെസ്സിയാണ് നേടിയത്.<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=104/edition=9102/index.html|title=FIFA World Youth Championship Netherlands 2005|publisher=FIFA|accessdate=7 July 2009|archive-date=2013-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224230512/http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=104/edition=9102/index.html|url-status=dead}}</ref> അർജന്റീനയുടെ അവസാന നാല് മത്സരങ്ങളിൽ നേടിയതടക്കം ആകെ 6 ഗോളുകളാണ് മെസ്സി ആ പരമ്പരയിൽ നേടിയത്. 2005 ഓഗസ്റ്റ് 17 ന്, തന്റെ 18 ആം വയസ്സിൽ, [[ഹംഗറി ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഹംഗറിക്കെതിരെയാണ്]] മെസ്സിയുടെ പൂർണ്ണമായ അരങ്ങേറ്റം. 63 ആം മിനിട്ടിൽ പകരക്കാരനായാണ് മെസ്സി കളത്തിലിറങ്ങിയത്. എന്നാൽ മെസ്സിയുടെ ഷർട്ടിൽ പിടിച്ചു വലിച്ച [[വിൽമോസ് വാഞ്ചാക്|വിൽമോസ് വാഞ്ചാകിനെ]] തലകൊണ്ട് ഇടിച്ചു എന്ന കുറ്റത്തിന് റഫറി, [[മാർക്കസ് മെർക്ക്]], 65 ആം മിനുട്ടിൽ മെസ്സിയെ പുറത്താക്കി. ആ തീരുമാനം ശരിയായില്ലെന്ന് മറഡോണ പോലും വാദിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_football/4172400.stm|title=Messi handles 'new Maradona' tag|publisher=BBC Sport | date= 22 August 2005 | accessdate=7 July 2009| last=Vickery |first=Tim}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.people.com.cn/200508/20/eng20050820_203655.html|title=Argentine striker Messi recalled for World Cup qualifier|publisher=People's Daily Online| date= 20 August 2005 | accessdate=7 July 2009}}</ref> സെപ്റ്റംബർ 3 ന് [[പരാഗ്വേ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പരാഗ്വേക്കെതിരെ]] [[2006 ഫിഫ ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരങ്ങൾ (CONMEBOL)|ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാ മത്സരത്തിൽ]] 1-0 ന് തോറ്റ എവേ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ടീമിലേക്ക് തിരിച്ചു വിളിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. മത്സരത്തിനു മുമ്പായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "ഇത് രണ്ടാം അരങ്ങേറ്റമാണ്. ആദ്യത്തേതിന് നീളം കുറവായിരുന്നു."<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/preview?id=178848&cc=5739|title=Messi tries again as Argentina face Paraguay|publisher=ESPN Soccernet|date=2 September 2005|accessdate=7 July 2009|archive-date=2011-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628224026/http://soccernet.espn.go.com/preview?id=178848&cc=5739|url-status=dead}}</ref> [[പെറു ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പെറുവിനെതിരെയാണ്]] അദ്ദേഹം അതിനു ശേഷം അർജന്റീനക്ക് വേണ്ടി കളിച്ചത്. മത്സരശേഷം കോച്ച് ''പെക്കർമാൻ'' മെസ്സിയെ ''ഒരു രത്നം'' എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/sports/2005/oct/10messi.htm|title=Messi is a jewel says Argentina coach|publisher=Rediff| date= 10 October 2005 | accessdate=7 July 2009 |last=Homewood|first=Brian}}</ref> 2009 മാർച്ച് 28 ന് [[വെനസ്വേല ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|വെനസ്വേലക്കെതിരെ]] നടന്ന ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി അർജന്റീനക്ക് വേണ്ടി ആദ്യമായി 10 ആം നമ്പർ ജേഴ്സി അണിഞ്ഞു. അർജന്റീനയുടെ മാനേജരായി മറഡോണയുടെ ആദ്യ ഔദ്യോഗിക മത്സരമായിരുന്നു അത്. മെസ്സിയാണ് കളിയിലെ ആദ്യ ഗോൾ നേടിയത്. ആ മത്സരം അർജന്റീന 4-0 ന് സ്വന്തമാക്കി.<ref>{{cite web| url = http://soccernet.espn.go.com/report?id=230046&cc=5739| title = Argentina 4–0 Venezuela: Messi the star turn| date = 28 March 2009| accessdate = 7 July 2009| publisher = Allaboutfcbarcelona.com| archive-date = 2012-10-24| archive-url = https://web.archive.org/web/20121024081458/http://soccernet.espn.go.com/report?id=230046&cc=5739| url-status = dead}}</ref> 2010 നവംബർ 17 ന് [[ദോഹ|ദോഹയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന സൗഹൃദമത്സരത്തിൽ ലാറ്റിനമേരിക്കയിലെ അർജന്റീനയുടെ ചിരവൈരികളായ [[ബ്രസീൽ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ബ്രസീലിനെതിരെ]] 1-0 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയാണ് അവസാന മിനുട്ടിൽ അർജന്റീനയുടെ വിജയഗോൾ നേടിയത്. വലിയ മത്സരങ്ങളിൽ മെസ്സി ആദ്യമായിട്ടായിരുന്നു ബ്രസീലിനെതിരെ ഗോൾ നേടുന്നത്.<ref>{{cite web| url = http://www.lionel-messi.co.uk/news/magic-messi-leads-argentina-over-brazil.html| title = Magic Messi leads Argentina over Brazil| date = 17 November 2010| accessdate = 19 November 2010| publisher = lionel-messi.co.uk| archive-date = 2013-07-03| archive-url = https://web.archive.org/web/20130703082419/http://www.lionel-messi.co.uk/news/magic-messi-leads-argentina-over-brazil.html| url-status = dead}}</ref> 2011 ഫെബ്രുവരി 9 ന് [[സ്വിറ്റ്സർലണ്ട്|സ്വിറ്റ്സർലണ്ടിലെ]] [[ജനീവ|ജനീവയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന സൗഹൃദമത്സരത്തിൽ [[പോർച്ചുഗൽ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പോർച്ചുഗലിനെ]] 2-1 ന് തോൽപ്പിച്ച മത്സരത്തിലും മെസ്സി അവസാന നിമിഷത്തിൽ നേടിയ പെനാൽട്ടി ഗോളാണ് അർജന്റീനയെ വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. === 2006 ലോകകപ്പ് === പരിക്ക് മൂലം മെസ്സിക്ക് രണ്ട് മാസത്തോളം കളിക്കളത്തിൽ നിന്നും വിട്ടുനിൽക്കേണ്ടതായി വന്നു. 2005-06 സീസണിന്റെ അവസാനത്തിൽ [[2006 ഫിഫ ലോകകപ്പ്|2006 ലോകകപ്പിൽ]] മെസ്സിയുടെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാവുമോയെന്ന സംശയം പോലുമുണ്ടായി. എന്നിരുന്നാലും 2006 മെയ് 15 ന് ലോകകപ്പിലേക്കുള്ള ടീം തിരഞ്ഞെടുത്തപ്പോൾ മെസ്സി അതിലുണ്ടായിരുന്നു. ലോകകപ്പിനു മുമ്പ് അർജന്റീന U-20 ടീമിന് വേണ്ടി ഒരു മത്സരത്തിൽ 15 മിനിട്ടും അർജന്റീനക്ക് വേണ്ടി [[അംഗോള ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അംഗോളക്കെതിരെ]] ഒരു സൗഹൃദ മത്സരത്തിൽ 64 ആം മിനിട്ട് മുതലും കളിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/teams/argentina/5047440.stm| title=Messi comes of age|publisher=BBC Sport |date= 5 June 2006 |accessdate=7 July 2009 | last = Vickery | first = Tim }}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/teams/argentina/5023884.stm| title=Argentina allay fears over Messi|publisher=BBC Sport |date= 30 May 2006 |accessdate=7 July 2009}}</ref> ലോകകപ്പിൽ [[ഐവറി കോസ്റ്റ് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഐവറി കോസ്റ്റിനെതിരായി]] നടന്ന [[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീനയുടെ]] ഉദ്ഘാടനമത്സരം പകരക്കാരുടെ ബെഞ്ചിലിരുന്നാണ് മെസ്സി കണ്ടത്.<ref>{{cite news|url=http://www.kicker.de/fussball/wm/startseite/artikel/350938| title=Messi weiter auf der Bank|publisher=Kicker.de|date= 13 June 2006 |accessdate=7 July 2009 |language=de}}</ref> [[സെർബിയ & മോണ്ടിനെഗ്രോ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|സെർബിയ & മോണ്ടിനെഗ്രോവിനെതിരായ]] അടുത്ത മത്സരത്തിൽ 74 ആം മിനുട്ടിൽ [[മാക്സി റോഡ്രിഗസ്|മാക്സി റോഡ്രിഗസിനു]] പകരക്കാരനായി മെസ്സി കളത്തിലിറങ്ങി.ഒരു ലോകകപ്പിൽ അർജന്റീനക്ക് വേണ്ടി കളിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരനായി മെസ്സി മാറി. കളിക്കാനിറങ്ങി ഒരു മിനിട്ടിനുള്ളിൽ തന്നെ മെസ്സി [[ഹെർനൻ ക്രെസ്പോ|ഹെർനൻ ക്രെസ്പോയുടെ]] ഗോളിനു വഴിവെച്ചു. 6-0 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിലെ അവസാന ഗോൾ നേടിയതും മെസ്സി തന്നെയായിരുന്നു. ആ ലോകകപ്പിലെ ഗോൾ നേടുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരനും മറ്റാരുമായിരുന്നില്ല. [[ഫിഫ ലോകകപ്പ്|ലോകകപ്പിന്റെ]] ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ ആറാമത്തെ ഗോളടിക്കാരനായും മെസ്സി മാറി.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4853028.stm| title=Argentina 6–0 Serbia & Montenegro|publisher=BBC Sport |date=16 June 2006 |accessdate=7 July 2009}}</ref> [[നെതർലാണ്ട്സ് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|നെതർലണ്ട്സിനെതിരായി]] നടന്ന അടുത്ത മത്സരത്തിൽ ആദ്യ പതിനൊന്നിൽ സ്ഥാനം പിടിക്കാൻ മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4853328.stm| title=Holland 0–0 Argentina|publisher=BBC Sport |date= 21 June 2006 |accessdate=7 July 2009}}</ref> [[മെക്സിക്കോ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|മെക്സിക്കോക്കെതിരെ]] നടന്ന പ്രീ- ക്വാർട്ടർ മത്സരത്തിൽ 84 ആം മിനുട്ടിൽ പകരക്കാരനായാണ് മെസ്സി ഇറങ്ങിയത്. ആ സമയത്ത് 1-1 എന്ന നിലയിലായിരുന്നു മത്സരം. വന്ന ഉടനെത്തന്നെ മെസ്സി ഒരു ഗോൾ നേടിയെങ്കിലും അത് [[ഓഫ്സൈഡ്]] ആയി വിധിക്കപ്പെട്ടു. [[എക്സ്ട്രാ ടൈം|എക്സ്ട്രാ ടൈമിൽ]] റോഡ്രിഗസ് നേടിയ ഗോളിൽ അർജന്റീന ക്വാർട്ടറിലേക്ക് മുന്നേറി.<ref>{{cite news |url=http://blogs.guardian.co.uk/worldcup06/2006/06/26/rodriguez_finds_an_answer_but.html |title=Rodríguez finds an answer but many questions still remain |work=The Guardian |location=UK |date=26 June 2006 |accessdate=7 July 2009 |last=Walker |first=Michael |archive-date=2006-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060630153833/http://blogs.guardian.co.uk/worldcup06/2006/06/26/rodriguez_finds_an_answer_but.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4991492.stm|title=Argentina 2–1 Mexico (aet)|publisher=BBC Sport |date= 24 June 2006 |accessdate=7 July 2009}}</ref> [[ജർമ്മനി ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ജർമ്മനിക്കെതിരെ]] നടന്ന ക്വാർട്ടർ മത്സരത്തിൽ കോച്ച് ഹോസെ പെക്കർമാൻ മെസ്സിയെ പകരക്കാരുടെ ബെഞ്ചിലാണിരുത്തിയത്. ആ മത്സരത്തിൽ അവർ [[പെനാൽട്ടി ഷൂട്ടൗട്ട്|പെനാൽട്ടി ഷൂട്ടൗട്ടിൽ]] 4-2 ന് പരാജയപ്പെടുകയും ലോകകപ്പിൽ നിന്നും പുറത്താവുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4991602.stm|title=Germany 1–1 Argentina|publisher=BBC Sport |date= 30 June 2006 |accessdate=7 July 2009}}</ref> === 2007 കോപ്പ അമേരിക്ക === [[പ്രമാണം:Messi in Copa America 2007.jpg|thumb|right|മെസ്സി [[2007 കോപ്പ അമേരിക്ക|2007 കോപ്പ അമേരിക്കയിൽ]]]] 2007 ജൂൺ 29 ന് മെസ്സി [[കോപ്പ അമേരിക്ക|കോപ്പ അമേരിക്കയിലെ]] ആദ്യ മത്സരം കളിച്ചു. പരമ്പരയിലെ ആദ്യ മത്സരമായിരുന്ന അതിൽ [[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീന]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അമേരിക്കയെ]] 4-1 ന് തോൽപ്പിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ കളി തന്റെ വരുതിയിലാക്കാനുള്ള മികവ് മെസ്സി പ്രകടിപ്പിച്ചു. തന്റെ സഹകളിക്കാരനായ [[ഹെർനൻ ക്രെസ്പോ|ക്രെസ്പോക്ക്]] വേണ്ടി ഒരു ഗോളവസരം ഒരുക്കുകയും നിരവധി ഷോട്ടുകൾ ഗോളിന്റെ നേർക്ക് പായിക്കുകയും ചെയ്തു മെസ്സി. 79 ആം മിനുട്ടിൽ മെസ്സിക്ക് പകരക്കാരനായി [[കാർലോസ് ടെവസ്|ടെവസ്]] ഇറങ്ങുകയും കുറച്ച് മിനിട്ടുകൾക്ക് ശേഷം ഗോൾ നേടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/6252156.stm|title=Tevez Nets In Argentina Victory|publisher=BBC Sport |date= 29 June 2007 | accessdate=11 October 2008}}</ref> [[കൊളംബിയ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|കൊളംബിയക്കെതിരെയായിരുന്നു]] അവരുടെ രണ്ടാമത്തെ മത്സരം. ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയെ വീഴ്ത്തിയതിന് ഒരു പെനാൽട്ടി ലഭിക്കുകയും ക്രെസ്പോ അത് ഗോളാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്തു. ആ ഗോളോടെ മത്സരം തുല്യനിലയിലായി (1-1). പെനാൽട്ടി ബോക്സിനു പുറത്ത് വെച്ച് മെസ്സിയെ വീഴ്ത്തിയതിന് ലഭിച്ച ഫ്രീകിക്ക് ഗോളാക്കി മാറ്റിക്കൊണ്ട് [[യുവാൻ റോമൻ റിക്വൽമി|റിക്വൽമി]] അർജന്റീനയെ 3-1 ന് മുന്നിലെത്തിച്ചു. ആ മത്സരം 4-2 ന് അർജന്റീന വിജയിച്ചു. ടൂർണ്ണമെന്റിന്റെ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിൽ സ്ഥാനം ഉറപ്പിക്കാൻ ഈ വിജയത്തോടെ കഴിഞ്ഞു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/6263888.stm|title=Argentina into last eight of Copa |publisher=BBC Sport |date= 3 July 2007 |accessdate=11 October 2008}}</ref> ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിൽ സ്ഥാനം ഉറപ്പിച്ചതിനാൽ [[പാരഗ്വേ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പാരഗ്വേക്കെതിരായി]] നടന്ന മൂന്നാം മത്സരത്തിൽ കോച്ച് മെസ്സിയെ ആദ്യ പതിനൊന്നിൽ കളിപ്പിച്ചിരുന്നില്ല. 64 ആം മിനുട്ടിൽ സ്കോർ 0-0 ൽ നിൽക്കുമ്പോൾ [[എസ്റ്റബാൻ കാംബിയാസോ|എസ്റ്റബാൻ കാംബിയാസോയുടെ]] പകരക്കാരനായി മെസ്സി കളിക്കാനിറങ്ങി. 79 ആം മിനുട്ടിൽ [[ഹവിയർ മഷെറാനോ|മഷെറാനോയുടെ]] ഗോളിന് മെസ്സി സഹായമൊരുക്കി.<ref>{{cite news|url=http://www.conmebol.com/competiciones_evento_reporte.jsp?evento=1055&ano=2007&dv=1&flt=C&id=18&slangab=E|title=Argentina-Paraguay|publisher=Conmebol|date=5 July 2007|accessdate=28 May 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929133942/http://www.conmebol.com/competiciones_evento_reporte.jsp?evento=1055&ano=2007&dv=1&flt=C&id=18&slangab=E|archivedate=2007-09-29|url-status=live}}</ref> [[പെറു ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പെറുവായിരുന്നു]] ക്വാർട്ടറിൽ അർജന്റീനയുടെ എതിരാളികൾ. 4-0 ന് വിജയിച്ച മത്സരത്തിൽ റിക്വൽമിയിൽ നിന്നും പാസ് സ്വീകരിച്ചു കൊണ്ട് മെസ്സിയാണ് ടീമിന്റെ രണ്ടാം ഗോൾ നേടിയത്.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/6282908.stm|title=Argentina and Mexico reach semis|publisher=BBC Sport |date= 9 July 2007 |accessdate=11 October 2008}}</ref> [[മെക്സിക്കോ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|മെക്സിക്കോക്കെതിരായി]] നടന്ന സെമി- ഫൈനൽ മത്സരത്തിൽ ഗോളിയായ [[ഒസ്‌വാൾഡോ സാഞ്ചസ്|ഒസ്‌വാൾഡോ സാഞ്ചസിന്റെ]] തലക്ക് മുകളിലൂടെ പന്ത് ഗോളിലേക്ക് തട്ടിയിട്ട്, മെസ്സി, അവരുടെ 3-0 വിജയത്തിൽ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ചു. ആ വിജയത്തോടെ അവർ കലാശപ്പോരാട്ടത്തിന് അർഹത നേടി.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/6294930.stm|title=Messi's Magic Goal|publisher=BBC Sport |date= 12 July 2007 |accessdate=11 October 2008}}</ref> എന്നാൽ കലാശപ്പോരാട്ടത്തിൽ അവർ [[ബ്രസീൽ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ബ്രസീലിനോട്]] 3-0 ന് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/6899694.stm|title=Brazil victorious in Copa America|publisher=BBC Sport |date= 16 July 2007 |accessdate=28 May 2009}}</ref> === 2008 വേനൽക്കാല ഒളിമ്പിക്സ് === [[പ്രമാണം:Messi olympics-soccer-7.jpg|thumb|മെസ്സി [[2008 ഒളിമ്പിക്സ്|2008 ഒളിമ്പിക്സിൽ]] ബ്രസീലിനെതിരായ സെമി- ഫൈനൽ മത്സരത്തിൽ]] [[2008 ഒളിമ്പിക്സ്|2008 ഒളിമ്പിക്സിൽ]] [[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീനക്കു]] വേണ്ടി കളിക്കുവാൻ മെസ്സിയെ അയക്കില്ല എന്ന് ബാഴ്സലോണ ക്ലബ്ബ് അധികൃതർ പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/olympics/2510034/Lionel-Messi-out-of-Olympics-after-Barcelona-win-court-appeal-against-Fifa.html |title=Lionel Messi out of Olympics after Barcelona win court appeal against Fifa |work=Daily Telegraph |location=UK |date=6 August 2008 |accessdate=27 May 2009 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629193256/http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/olympics/2510034/Lionel-Messi-out-of-Olympics-after-Barcelona-win-court-appeal-against-Fifa.html |url-status=dead }}</ref> എന്നാൽ പുതുതായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പരിശീലകനുമായുള്ള (ഗാർഡിയോള) കൂടിക്കാഴ്ച മെസ്സിക്ക് ഒളിമ്പിക്സിൽ കളിക്കാനുള്ള അവസരമൊരുക്കി.<ref name="Messi Olympics">{{cite news|url=http://afp.google.com/article/ALeqM5hBwBdQawHH84xSfUkq2uo3w1nwvA|title=Barcelona give Messi Olympics thumbs-up|agency=AFP|date=7 August 2008|accessdate=27 May 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110711111228/http://afp.google.com/article/ALeqM5hBwBdQawHH84xSfUkq2uo3w1nwvA|archivedate=2011-07-11|url-status=dead}}</ref> അദ്ദേഹം അർജന്റീനാ ടീമിനൊപ്പം ചേരുകയും [[ഐവറി കോസ്റ്റ് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഐവറി കോസ്റ്റിനെതിരായി]] 2-1 ന് വിജയിച്ച മത്സരത്തിൽ ഗോൾ നേടുകയും ചെയ്തു.<ref name="Messi Olympics"/> അടുത്തതായി നടന്ന [[നെതർലണ്ട്സ് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|നെതർലണ്ട്സിനെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ആദ്യ ഗോൾ നേടുകയും [[ഏഞ്ചൽ ഡി മരിയ|ഏഞ്ചൽ ഡി മരിയക്ക്]] ഗോൾ നേടാനുള്ള അവസരം ഒരുക്കിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. ആ മത്സരത്തിൽ അർജന്റീന എക്സ്ട്രാ ടൈമിൽ 2-1 ന് ജയിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.fifa.com/mensolympic/matches/round=250022/match=300051809/summary.html|title=Messi sets up Brazil semi|publisher=FIFA|date=16 August 2008|accessdate=27 May 2009|archive-date=2009-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090412024404/http://www.fifa.com/mensolympic/matches/round=250022/match=300051809/summary.html|url-status=dead}}</ref> ചിരവൈരികളായ [[ബ്രസീൽ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ബ്രസീലിനെ]] 3-0 ന് തോൽപ്പിച്ച മത്സരത്തിലും മെസ്സി തിളങ്ങി. ബ്രസീലിനെ തോൽപ്പിച്ചതോടെ അവർ കലാശപ്പോരാട്ടത്തിന് അർഹരായി. [[നൈജീരിയ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|നൈജീരിയക്കെതിരായ]] കലാശക്കളിയിൽ അവർ 1-0 ന് ജയിക്കുകയും ഒളിമ്പിക്സ് സ്വർണ്ണമെഡൽ നേടുകയും ചെയ്തു. ഡി മരിയ നേടിയ ഏകഗോളിന് വഴിയൊരുക്കിയതും മെസ്സിയായിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/sports/olympics/2008-08-23-860591452_x.htm|title=Argentina beats Nigeria 1–0 for Olympic gold| last = Millward | first = Robert |work=USA Today |date= 23 August 2008 |accessdate=27 May 2009}}</ref> === 2010 ലോകകപ്പ് === അർജെന്റീനയുടെ ഇതിഹാസ താരം ഡിയാഗോ മറഡോണക്ക് കീഴിൽ അർജന്റീന വളരെ കഷ്ടപെട്ടയിരുന്നു ലോകകപ്പിന് യോഗ്യത നേടിയത് എങ്കിലും മെസ്സിക്ക്‌ കീഴിൽ അർജെന്റിന കിരീടം ചൂടുമെന്നു എല്ലാ മാധ്യമങ്ങളും വിശ്വസിച്ചിരുന്നു [[2010 ഫിഫ ലോകകപ്പ്|2010 ലോകകപ്പിലെ]] അർജന്റീനയുടെ ആദ്യ മത്സരം [[നൈജീരിയ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|നൈജീരിയക്കെതിരെ]] ആയിരുന്നു. 1-0 ന് അർജന്റീന ജയിച്ച ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി മുഴുവൻ സമയവും കളിച്ചിരുന്നു. മെസ്സിക്ക് ഗോൾ നേടാൻ ധാരാളം അവസരങ്ങളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും നൈജീരിയൻ ഗോളി [[വിൻസെന്റ് എന്യേമ]] അതെല്ലാം നിഷേധിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7814324/Argentina-1-Nigeria-0-match-report.html|title=Argentina 1 Nigeria 0: match report|work=Daily Telegraph|location=UK|date=12 June 2010|accessdate=12 June 2010|first=Ian|last=Chadband|archive-date=2010-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100615193637/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7814324/Argentina-1-Nigeria-0-match-report.html|url-status=dead}}</ref> [[കൊറിയ റിപ്പബ്ലിക്ക് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|കൊറിയ റിപ്പബ്ലിക്കിനെതിരായി]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ അർജന്റീന 4-1 ന് വിജയിച്ചു. അർജന്റീനയുടെ നാല് ഗോളുകളിലും മെസ്സിയുടെ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രവുമല്ല സഹകളിക്കാരനായ [[ഗോൺസാലോ ഹിഗ്വയ്ൻ|ഗോൺസാലോ ഹിഗ്വയ്നു]] ഹാട്രിക്ക് നേടാൻ അവസരമൊരുക്കി കൊടുത്തതും മെസ്സി തന്നെയാണ്.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7830449/Argentina-4-South-Korea-1-match-report.html|title=Argentina 4 South Korea 1: match report|work=Daily Telegraph|location=UK|date=17 June 2010|accessdate=17 June 2010|first=Ian|last=Chadband|archive-date=2010-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620174832/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7830449/Argentina-4-South-Korea-1-match-report.html|url-status=dead}}</ref> മൂന്നാമത്തേയും അവസാനത്തേതുമായ ഗ്രൂപ്പ് മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയുടെ നായകത്വത്തിൽ അർജന്റീന [[ഗ്രീസ് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഗ്രീസിനെ]] 2-0 ന് തോൽപ്പിച്ചു. ആ മത്സരത്തിലും മെസ്സി തന്നെയായിരുന്നു കളിയുടെ കേന്ദ്രവും കളിയിലെ കേമനും.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7842201/Greece-0-Argentina-2-match-report.html|title=Greece 0 Argentina 2: match report|work=Daily Telegraph|location=UK|date=22 June 2010|accessdate=22 June 2010|first=Rory|last=Smith|archive-date=2010-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20100626124441/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7842201/Greece-0-Argentina-2-match-report.html|url-status=dead}}</ref> പ്രീ ക്വാർട്ടറിൽ [[മെക്സിക്കോ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|മെക്സിക്കോയായിരുന്നു]] അവരുടെ എതിരാളികൾ. ആ മത്സരത്തിൽ അവർ മെക്സിക്കോയെ 3-1 ന് കീഴ്പ്പെടുത്തി. അർജന്റീനയുടെ ആദ്യ ഗോൾ നേടാൻ ടെവസിന് പന്ത് നൽകിയത് മെസ്സിയായിരുന്നു. അത് വളരെ വ്യക്തമായ ഓഫ്സൈഡ് ആയിരുന്നെങ്കിലും റഫറി ഗോൾ അനുവദിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7855031/Argentina-3-Mexico-1-match-report.html|title=Argentina 3 Mexico 1: match report|work=Daily Telegraph|location=UK|date=27 June 2010|accessdate=27 June 2010|first=Ian|last=Chadband|archive-date=2010-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20100630074421/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7855031/Argentina-3-Mexico-1-match-report.html|url-status=dead}}</ref> ക്വാർട്ടറിൽ [[ജർമ്മനി ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ജർമ്മനിക്കെതിരെ]] 4-0 ന് പരാജയപ്പെട്ടതോടെ അർജന്റീനയുടെ ലോകകപ്പ് യാത്രക്ക് വിരാമമായി.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7868494/Argentina-0-Germany-4-match-report.html|title=Argentina 0 Germany 4: match report|work=Daily Telegraph|location=UK|date=3 July 2010|accessdate=3 July 2010|first=Duncan|last=White|archive-date=2010-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100706005017/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7868494/Argentina-0-Germany-4-match-report.html|url-status=dead}}</ref> ഫിഫയുടെ സാങ്കേതിക പഠന സംഘം നൽകുന്ന ലോകകപ്പിലെ [[ഫിഫ ലോകകപ്പ് പുരസ്കാരങ്ങൾ|സ്വർണ്ണപ്പന്തിനുള്ള]] പത്തു പേരുടെ പട്ടികയിലേക്ക് മെസ്സിയും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ആ സംഘം മെസ്സിയെ ഇങ്ങനെ വിശേഷിപ്പിച്ചു: "''വേഗതയിലും ടീമിനു വേണ്ടി അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലും ഡ്രിബ്ലിംഗിലും പാസ്സിംഗിലും ഷൂട്ടിംഗിലും മെസ്സി സമാനതകളില്ലാത്തവനാണ് - തീർത്തും മികവുറ്റതും കഴിവുറ്റതും''".<ref>{{cite news|url=http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/news/newsid=1270753/index.html|title=adidas Golden Ball nominees announced|work=FIFA|date=9 July 2010|accessdate=4 September 2011|archive-date=2011-09-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110909010032/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/news/newsid=1270753/index.html|url-status=dead}}</ref> === 2011 കോപ്പ അമേരിക്ക === [[അർജന്റീന|അർജന്റീനയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന [[2011 കോപ്പ അമേരിക്ക|കോപ്പ അമേരിക്കയിൽ]] മെസ്സി പങ്കെടുത്തു. ഗോളൊന്നും നേടാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും 3 അസിസ്റ്റുകൾ നടത്താൻ മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു. [[ബൊളീവിയ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ബൊളീവിയക്കെതിരെ]] നടന്ന മത്സരത്തിലും (1-1) [[കോസ്റ്റാ റിക്ക ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|കോസ്റ്റാ റിക്കക്കെതിരെ]] നടന്ന മത്സരത്തിലും (3-0) കളിയിലെ കേമനായി മെസ്സി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. [[ഉറുഗ്വേ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഉറുഗ്വേക്കെതിരെ]] നടന്ന ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ മത്സരത്തിൽ പെനാൽട്ടി ഷൂട്ടൗട്ടിൽ പരാജയപ്പെട്ട് (എക്സ്ട്രാ ടൈമിൽ സ്കോർ 1-1) അവർ കോപ്പയിൽ നിന്നും പുറത്തായി. ടീമിനു വേണ്ടി ആദ്യ പെനാൽട്ടിയെടുത്തത് മെസ്സിയായിരുന്നു. അതിൽ ഗോൾ നേടാൻ മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു. === 2018 ലോകകപ്പ് === അർജന്റീനക്ക് ഒരു ലോകകപ്പ് എന്ന ലക്ഷ്യവുമായാണ് മെസ്സി റഷ്യയിലെത്തിയത്. ആദ്യ കളി തന്നെ ഐസ്ലാന്റ് നോട് സമനിലയിൽ പിരിയേണ്ടി വന്നു. കളികിടയിൽ ലഭിച്ച പെനാൾട്ടി അദ്ദേഹത്തിന് ഗോളാക്കി മാറ്റാൻ സാധിച്ചില്ല. അടുത്ത മത്സരം ക്രൊയേഷ്യയോടായിരുന്നു, ആ മത്സരത്തിൽ തീർത്തും നിറം മങ്ങിയ മെസ്സി 3 ഗോൾ പരാജയമാണ് ഏറ്റുവാങ്ങിയത്. അടുത്ത മത്സരത്തിൽ ജും മാത്രമെ മുന്നോട്ട് നയിക്കൂ എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ നൈജീരിയയെ നേരിട്ട മെസ്സിയും കൂട്ടരും 2-1 വിജയിച്ചു.. മെസ്സി ഒരു ഗോൾ നേടി മാൻ ഓഫ് ദി മാച്ചായി. പ്രീക്വാർട്ടറിൽ അലസമായി കളിച്ച ഇവർ 2-1ന് മുന്നിട്ട് നിന്ന ശേഷം 4-3 എന്ന സ്കോറിന് ഫ്രാൻസിനോട് അടിയറവ് പറഞ്ഞ് ടൂർണമെന്റിൽ നിന്ന് മെസ്സിയും സംഘവും പുറത്തായി... == ഫുട്ബോളിനു പുറത്ത് == === വ്യക്തിഗത ജീവിതം === മെസ്സിയുടെ സ്വദേശമായ [[റൊസാരിയോ|റൊസാരിയോവിൽ]] നിന്നു തന്നെയുള്ള മകറിന ലെമോസുമായി മെസ്സി പ്രണയത്തിലാണെന്ന് ഒരിക്കൽ പറയപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.gente.com.ar/nota.php?ID=11359|title=Lionel me prometió venir a mi cumple de quince después del Mundial|publisher=Gente Online|accessdate=18 June 2009|language=Spanish|archive-date=2013-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130127191019/http://www.gente.com.ar/nota.php?ID=11359|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.vefutbol.com.mx/notas/16849.html|title=Aún le mueve el tapete a Messi|publisher=El Universal|date=19 June 2008|accessdate=18 June 2009|language=Spanish|archive-date=2009-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090531053417/http://www.vefutbol.com.mx/notas/16849.html|url-status=dead}}</ref> അർജന്റീനയിലെ മോഡലായിരുന്ന [[ലൂസിയാന സലസാർ|ലൂസിയാന സലസാറുമായും]] മെസ്സിയെ ബന്ധപ്പെടുത്തി കഥകളുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.cronicaviva.com.pe/content/view/45050/1/|title=Luciana Salazar y Messi serían pareja|publisher=Crónica Viva|date=19 June 2008|accessdate=18 June 2009|language=Spanish|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090608003136/http://www.cronicaviva.com.pe/content/view/45050/1/|archivedate=2009-06-08|url-status=dead}}</ref><ref name="Messi y Antonella pasean"/> 2009 ജനുവരിയിൽ [[ചാനൽ 33|ചാനൽ 33യുടെ]] ''ഹാട്രിക്ക് ബാഴ്സ'' എന്ന പരിപാടിയിൽ മെസ്സി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: "എനിക്ക് അർജന്റീനയിൽ തന്നെ കഴിയുന്ന ഒരു കാമുകിയുണ്ട്. ഞാനിപ്പോൾ വളരെ ശാന്തനും സന്തോഷവാനുമാണ്.".<ref name="Messi y Antonella pasean">{{cite news|url=http://www.elperiodico.com/default.asp?idpublicacio_PK=46&idioma=CAS&idnoticia_PK=590154&idseccio_PK=1028|title=Messi y Antonella pasean por el Carnaval de Sitges su noviazgo|work=El Periódico de Catalunya|date=25 February 2009|accessdate=18 June 2009|language=Spanish|archive-date=2009-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610003322/http://www.elperiodico.com/default.asp?idpublicacio_PK=46&idioma=CAS&idnoticia_PK=590154&idseccio_PK=1028|url-status=dead}}</ref> ബാഴ്സലോണ-എസ്പാന്യോൾ ഡെർബി മത്സരത്തിനു ശേഷം [[സിറ്റ്ഗസ്|സിറ്റ്ഗസിലെ]] ഒരു കാർണിവലിൽ വെച്ച് അന്റോണെല്ല റൊക്കൂസോ എന്ന പെൺകുട്ടിയോടൊപ്പം മെസ്സി കാണപ്പെട്ടു.<ref name="Roccuzzo">{{cite news|url=http://www.calciomercato.it/news/46787/Messi-a-dicembre-sogni-doro!.html|title=Messi, a dicembre... sogni d'oro|publisher=Calcio Mercato News|date=21 April 2009|accessdate=13 July 2009|language=it|archive-date=2010-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20101030032522/http://www.calciomercato.it/news/46787/Messi-a-dicembre-sogni-doro!.html|url-status=dead}}</ref> റൊക്കൂസോയും റൊസാരിയോവിൽ നിന്നു തന്നെയാണ്.<ref>{{cite news|url=http://www.taringa.net/posts/noticias/2213473/La-verdad-sobre-la-nueva-novia-de-Messi__.html|title=La verdad sobre la nueva novia de Messi|publisher=Taringa|date=24 February 2009|accessdate=18 June 2009|language=Spanish|archive-date=2012-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20120327092623/http://www.taringa.net/posts/noticias/2213473/La-verdad-sobre-la-nueva-novia-de-Messi__.html|url-status=dead}}</ref> മെസ്സിയുടെ കുടുംബത്തിൽപെട്ട പരാഗ്വേയിലെ [[ക്ലബ്ബ് ഒളിമ്പിയ|ക്ലബ്ബ് ഒളിമ്പിയയിലെ]] വിങ്ങറായ [[മാക്സി ബിയാൻകൂച്ചി|മാക്സിയും]] സ്പെയിനിലെ [[ഗിറോന FC|ഗിറോന FC യിലെ]] മധ്യനിരതാരമായ [[എമാനുവൽ ബിയാൻകൂച്ചി|എമാനുവലും]] ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരാണ്<ref name="Último Segundo"/><ref>{{cite news|url=http://www.tz-online.de/sport/fussball/tsv-1860/biancucchi-hoert-mir-mit-messi-auf-498339.html|title=Hört mir auf mit Messi!|publisher=TZ Online|date= 20 October 2009 |accessdate=3 November 2009 |language=de|first=Claudius |last=Mayer}}</ref>. === സാമൂഹ്യസേവനം === 2007 ൽ പാവപ്പെട്ട കുട്ടികളുടെ ആരോഗ്യവും വിദ്യാഭ്യാസവും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി [http://www.fundacionleomessi.org/index.php ലിയോ മെസ്സി ഫൗണ്ടേഷൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130105231548/http://www.fundacionleomessi.org/index.php |date=2013-01-05 }} എന്ന പേരിൽ ഒരു സംഘടനക്ക് മെസ്സി രൂപം കൊടുത്തു.<ref>{{cite web |url=http://www.fundacionleomessi.org/nuestra-fundacion.php |title=Fundación Leo Messi – Nuestra Fundación |publisher=Fundacíon Leo Messi |accessdate=7 June 2010 |archive-date=2014-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141026161133/http://www.fundacionleomessi.org/nuestra-fundacion.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.fundacionleomessi.org/index.php |title=Fundación Leo Messi – Home |publisher=Fundacíon Leo Messi |accessdate=7 June 2010 |archive-date=2013-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130105231548/http://www.fundacionleomessi.org/index.php |url-status=dead }}</ref> ആരാധകരുടെ ഒരു വെബ്സൈറ്റ് നടത്തിയ അഭിമുഖത്തിൽ മെസ്സി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, "ഒരല്പം പ്രശസ്തനായതിനാൽ സഹായം ആവശ്യമുള്ള മനുഷ്യരെ സഹായിക്കാൻ എനിക്ക് അവസരം ലഭിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ചും കുട്ടികളെ.".<ref>{{cite web |url=http://leo-messi.net/News-entrevistas__6.aspx |language=Spanish |quote="El hecho de ser en estos momentos un poco famoso me da la oportunidad de ayudar a la gente que en realidad lo necesita, en especial los niños" |title=Entrevistas – Lionel Messi |publisher=Leo-messi.net |accessdate=7 June 2010 |archive-date=2016-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160113223205/http://leo-messi.net/News-entrevistas__6.aspx |url-status=dead }}</ref> കുട്ടിക്കാലത്ത് മെസ്സിക്കും ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ, ലിയോ മെസ്സി ഫൗണ്ടേഷൻ അർജന്റീനയിലെ കുട്ടികളുടെ ആരോഗ്യപരിശോധന നടത്തുകയും ചികിത്സക്കായി സ്പെയിനിലേക്ക് അയക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ചികിത്സാച്ചെലവും യാത്രാച്ചെലവും ഫൗണ്ടേഷൻ തന്നെയാണ് വഹിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web |url=http://en.leo-messi.net/new-foundation-lionel-messi__921.aspx/ |title=Foundation Lionel Messi |publisher=En.leo-messi.net |accessdate=7 June 2010 |archive-date=2010-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100526123117/http://en.leo-messi.net/new-foundation-lionel-messi__921.aspx |url-status=dead }}</ref> 2010 മാർച്ച് 11 ന് മെസ്സിയെ [[UNICEF|UNICEF ന്റെ]] അംബാസിഡറായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref>{{cite web | url=http://www.unicef.org/media/media_52938.html | title=UNICEF to announce Lionel Messi as Goodwill Ambassador | work=Press centre | publisher=UNICEF | accessdate=30 March 2010 | archive-date=2016-01-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160114060457/http://www.unicef.org/media/media_52938.html | url-status=dead }}</ref> കുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനെ ലക്ഷ്യം വെച്ചായിരുന്നു മെസ്സിക്ക് ആ പദവി ലഭിച്ചത്. മെസ്സിയുടെ ക്ലബ്ബായ ബാഴ്സലോണയും ഇതിൽ മെസ്സിയെ പിന്തുണച്ചു. ബാഴ്സയും UNICEF നോടൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=http://www.unicef.org/media/media_52938.html |title=Press centre – UNICEF to announce Lionel Messi as Goodwill Ambassador |publisher=[[UNICEF]] |accessdate=7 June 2010 |archive-date=2016-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114060457/http://www.unicef.org/media/media_52938.html |url-status=dead }}</ref> === മാധ്യമങ്ങളിൽ === [[PES 2009]], [[PES 2011]] എന്നീ വീഡിയോ ഗെയിമുകളുടെ പുറംചട്ട മെസ്സിയുടെ ചിത്രമായിരുന്നു. ആ കളികളുടെ പ്രചാരണ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും മെസ്സി പങ്കെടുത്തിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.gamezine.co.uk/news/game-types/sports/football/konami-names-messi-as-face-pes-2009-$1234471.htm|title=Konami names Messi as face of PES 2009|publisher=Gamezine.co.uk|date=1 August 2008|accessdate=9 June 2009|archive-date=2010-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20100529044550/http://www.gamezine.co.uk/news/game-types/sports/football/konami-names-messi-as-face-pes-2009-$1234471.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.pesunites.com/eng/index.htm|title=Messi|publisher=PES Unites|accessdate=9 June 2009|archive-date=2009-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090603173802/http://www.pesunites.com/eng/index.htm|url-status=dead}}</ref> [[PES 2010]] എന്ന ഗെയിമിന്റെ പുറംചട്ടയിൽ മെസ്സിയും [[ഫെർണാണ്ടോ ടോറസ്|ഫെർണാണ്ടോ ടോറസുമായിരുന്നു]]<ref>{{cite news|url=http://www.videogamer.com/news/torres_signs_for_pes_2010.html|title=Torres signs for PES 2010|publisher=Videogamer.com|date=23 June 2009|accessdate=7 July 2009|last=Orry|first=James|archive-date=2018-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622083701/https://www.videogamer.com/news/torres_signs_for_pes_2010.html|url-status=dead}}</ref> ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഈ ഗെയിമിന്റെ ട്രെയിലറിലും മെസ്സി ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://uk.games.konami-europe.com/blog.do;jsessionid=E3F32E431E73A1D6AF0B71D695498692#blog-entry-116|title=Motions and Emotions in Barcelona|publisher=Konami|date=8 June 2009|accessdate=9 June 2009|archive-date=2014-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140326094627/http://uk.games.konami-europe.com/blog.do;jsessionid=E3F32E431E73A1D6AF0B71D695498692#blog-entry-116|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://uk.games.konami-europe.com/news.do;jsessionid=A2FD1270B2C75DE70A52446CBF821D5A?idNews=411|title=E3 2009: PES 2010: Messi fronts exclusive E3 trailer|publisher=Konami|date=2 June 2009|accessdate=9 June 2009|archive-date=2014-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140326094702/http://uk.games.konami-europe.com/news.do;jsessionid=A2FD1270B2C75DE70A52446CBF821D5A?idNews=411|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.pesfan.com/news/8212537/Messi-mo-cap-photos/#newsarticle|title=MOTD magazine crew meet Messi in Barcelona|publisher=PESFan (Match of the Day Magazine)|accessdate=18 June 2009|archive-date=2013-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130127192339/http://www.pesfan.com/news/8212537/Messi-mo-cap-photos/#newsarticle|url-status=dead}}</ref> ജർമ്മനിയിൽ നിന്നുള്ള കായികോല്പന്ന നിർമ്മാണ കമ്പനിയായ [[അഡിഡാസ്|അഡിഡാസാണ്]] മെസ്സിയുടെ സ്പോൺസർ. അവരുടെ ടെലിവിഷൻ പരസ്യങ്ങളിൽ അതിനാൽ മെസ്സി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുണ്ട്.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/media/video/2009/may/27/zidane-messi-adidas-ad|title=Watch Zinedine Zidane and Lionel Messi in Adidas ad|work=The Guardian |location=UK |date= 27 May 2009 |accessdate=16 August 2009 }}</ref> 2010 ജൂണിൽ, ലിയോ മെസ്സി ഫൗണ്ടേഷനെ സഹായിക്കുന്ന ഹെർബൽലൈഫ് എന്ന കമ്പനിയുമായി മെസ്സി മൂന്ന് വർഷത്തെ കരാറിലേർപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://www.marketwatch.com/story/herbalife-becomes-new-sponsor-of-fc-barcelona-2010-06-02?reflink=MW_news_stmp|title=Herbalife Becomes New Sponsor|date=2 June 2010|accessdate=7 June 2010|archive-date=2010-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20100605032823/http://www.marketwatch.com/story/herbalife-becomes-new-sponsor-of-fc-barcelona-2010-06-02?reflink=MW_news_stmp|url-status=dead}}</ref> 2011 ഏപ്രിലിൽ ലോകത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പേരെ സ്വാധീനിച്ച വ്യക്തികളുടെ പട്ടിക 2011 TIME 100 പുറത്തു വിട്ടപ്പോൾ അതിൽ ഒരാൾ മെസ്സിയായിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.insideworldsoccer.com/2011/04/lionel-messi-among-times-100-most.html |title= Lionel Messi among Time's 100 most influential people |publisher=inside World Soccer |date= 21 April 2011}}</ref> 2011 ഏപ്രിലിൽ, മെസ്സി, [[ഫേസ്ബുക്ക്|ഫേസ്ബുക്കിൽ]] ഒരു താൾ തുറന്നു. കുറച്ച് മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽത്തന്നെ ആ താളിന് 6 ദശലക്ഷത്തോളം പിന്തുടർച്ചക്കാരെ ലഭിച്ചു. ഇപ്പോൾ ആ താളിന് ഏകദേശം 47 ദശലക്ഷം പിന്തുടർച്ചക്കാരുണ്ട്.<ref>{{cite news|url=http://www.insideworldsoccer.com/2011/04/leo-messi-launches-facebook-page-nets.html |title= Leo Messi launches Facebook page, nets 6m fans in 3 hours! |publisher=inside World Soccer |date= 7 April 2011}}</ref><ref>[http://www.manoramaonline.com/sports/football/2017/04/24/lional-messi-the-star-in-win-against-real-madrid.html Lionel Messi]</ref> == കളിജീവിതത്തിലെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == {{updated|29 ഒക്ടോബർ 2011}}<ref>{{cite news|url=http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2010/01/18/pagina-7/5259184/pdf.html?search=messi|title='Pichichi' y centenario|publisher=elmundodeportivo|accessdate=17 January 2010|language=Spanish|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720140353/http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2010/01/18/pagina-7/5259184/pdf.html?search=messi|url-status=dead}}</ref><ref name="Argentina">{{cite web|url=http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=12563 |title=Player – Lionel Messi |publisher=National Football Teams |accessdate=29 June 2010}}</ref> === ക്ലബ്ബ് === {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center;" |- !rowspan="2"|ക്ലബ്ബ് !rowspan="2"|സീസൺ !colspan="3"|[[La Liga|ലീഗ്]] !colspan="3"|[[Copa del Rey|കപ്പ്]] !colspan="3"|[[UEFA Champions League|ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]] !colspan="3"|[[സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പ്|സൂപ്പർ കപ്പ്]] !colspan="3"|[[യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പ്]] !colspan="3"|[[FIFA Club World Cup|ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ്]] !colspan="3"|ആകെ |- !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ |- | rowspan="1" style="text-align:center;"|'''[[FC Barcelona C|ബാഴ്സലോണ സി]]''' |!colspan="2"|[[2003–04 Tercera División#Grupo V|2003–04]] |8||5|| ||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||8||5|| |- !colspan="2"|'''ആകെ''' !8!!5!! ||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||8!!5!! |- | rowspan="2" style="text-align:center;"|'''[[FC Barcelona B|ബാഴ്സലോണ ബി]]''' |!colspan="2"|[[2003–04 Segunda División B#Group III|2003–04]] |5||0|| ||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||5||0|| |- |!colspan="2"|[[2004–05 Segunda División B#Group III|2004–05]] |17||6|| ||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||17||6|| |- |!colspan="2"|'''ആകെ''' !22!!6!! ||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||22!!6!! |- | rowspan="9"|[[എഫ്.സി. ബാഴ്സലോണ|ബാഴ്സലോണ]] |[[2004–05 FC Barcelona season|2004–05]] |7||1||0||1||0||0||1||0||0||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||9||1||0 |- |[[2005–06 FC Barcelona season|2005–06]] |17||6||3||2||1||0||6||1||1||0||0||0||colspan=3|—||colspan=3|—||25||8||4 |- |[[2006–07 FC Barcelona season|2006–07]] |26||14||2||2||2||1||5||1||0||2||0||0||1||0||0||0||0||0||36||17||3 |- |[[2007–08 FC Barcelona season|2007–08]] |28||10||12||3||0||0||9||6||1||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||40||16||13 |- |[[2008–09 FC Barcelona season|2008–09]] |31||23||11||8||6||2||12||9||5||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||51||38||18 |- |[[2009–10 FC Barcelona season|2009–10]] |35||34||10||3||1||0||11||8||0||1||2||0||1||0||1||2||2||0||53||47||11 |- |[[2010–11 FC Barcelona season|2010–11]] |33||31||18||7||7||3||13||12||3||2||3||0||colspan=3|—||colspan=3|—||55||53||24 |- |[[2011–12 FC Barcelona season|2011–12]] |37||50||16||7||3||4||11||14||5||2||3||2||1||1||1||2||2||1||60||73||29 |- |[[2012-13 FC Barcelona season|2012–13]] |1||2||0||0||0||0||0||0||0||1||1||0||colspan=3|—||colspan=3|—||2||3||0 |- !colspan=2| ആകെ !216!!172!!72!!33!!20!!10!!68!!51!!15!!8!!9!!2!!3!!1!!2!!4!!4!!1!!332!!257!!102 |- !colspan=2| കരിയറിലാകെ !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! |} === അന്താരാഷ്ട്ര മത്സരങ്ങൾ === <ref name="nationalfootball">{{cite news | url=http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=12563 |title=Lionel Messi at National Football Teams |publisher=National Football Teams |accessdate=17 July 2009}}</ref><ref name="rsssf">{{cite web |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/messi-intlg.html |title=Lionel Andrés Messi – Goals in International Matches |publisher=RSSSF |accessdate=2 February 2011}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center;" |- !ദേശീയ ടീം!!വർഷം!!കളികൾ!!ഗോളുകൾ!!അസിസ്റ്റുകൾ |- |'''[[Argentina national under-20 football team|അർജന്റീന U20]]''' |2005||7||6|| |- |'''[[Argentina national under-23 football team|അർജന്റീന U23]]''' |2008||5||2|| |- !colspan=5| |- |rowspan=8|'''[[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീന]] |2005||5||0||0 |- |2006||8||2||2 |- |2007||10||6||3 |- |2008||9||2||1 |- |2009||10||3||2 |- |2010||10||2||2 |- |2011||11||3||10 |- |2012||4||8||1 |- !colspan=2|ആകെ!!71!!27!!21 |} === അന്താരാഷ്ട്ര ഗോളുകൾ === ==== അണ്ടർ 20 ==== :''Scores and results list Argentina's goal tally first.''<ref name="rsssf"/><ref>{{cite web |url=http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=229397/index.html |title=Lionel Messi |publisher=FIFA.com |accessdate=2 February 2011 |archive-date=2015-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629095408/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=229397/index.html |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size:85%; text-align:left; margin:auto;" |- !ഗോൾ !ദിവസം!!സ്ഥലം!!എതിരാളി!!സ്കോർ!!ഫലം!!മത്സരപരമ്പര |- | 1 || 14 ജൂൺ 2005 || [[De Grolsch Veste|ആർക്കെ സ്റ്റേഡിയോൺ]], [[എൻഷീഡ്]], നെതർലാന്റ്സ് || align="left" | {{fb|EGY}} || '''1'''–0 || 2–0 || [[2005 FIFA World Youth Championship|2005 ലോക യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്]] |- | 2 || 22 ജൂൺ 2005 || [[യൂണിവ് സ്റ്റേഡിയോൺ]], [[Emmen, Netherlands|എമ്മെൻ]], നെതർലാന്റ്സ് || align="left" | {{fb|COL}} || '''1'''–1 || 2–1 || 2005 ലോക യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് |- | 3 || 24 ജൂൺ 2005 || ആർക്കെ സ്റ്റേഡിയോൺ, എൻഷീഡ്, നെതർലാന്റ്സ് || align=left| {{fb|ESP}} || '''3'''–1 || 3–1 || 2005 ലോക യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് |- | 4 || 28 ജൂൺ 2005 || [[Stadion Galgenwaard|ഗാൽഗെൻവാർഡ് സ്റ്റേഡിയോൺ]], [[യൂട്രെച്ച്]], നെതർലാന്റ്സ് || align="left" | {{fb|BRA}} || '''1'''–0 || 2–1 || 2005 ലോക യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് |- | 5 || 2 ജൂലൈ 2005 || ഗാൽഗെൻവാർഡ് സ്റ്റേഡിയോൺ, യൂട്രെച്ച്, നെതർലാന്റ്സ് || align=left| {{fb|NGA}} || '''1'''–0 || 2–1 || 2005 ലോക യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് |- | 6 || 2 ജൂലൈ 2005 || ഗാൽഗെൻവാർഡ് സ്റ്റേഡിയോൺ, യൂട്രെച്ച്, നെതർലാന്റ്സ് || align=left| {{flagicon|NGA}} നൈജീരിയ || '''2'''–1 || 2–1 || 2005 ലോക യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് |} ==== അണ്ടർ 23 ==== {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size:85%; text-align:left; margin:auto;" |- !ഗോൾ !ദിവസം!!സ്ഥലം!!എതിരാളി!!സ്കോർ!!ഫലം!!മത്സരപരമ്പര |- | 1 || 7 ഓഗസ്റ്റ് 2008 || [[ഷാങ്‌ഹായ് സ്റ്റേഡിയം]], ഷാങ്‌ഹായ്, ചൈന || align="left" | {{fb|CIV}} || '''1'''–0 || 2–1 || [[ഒളിമ്പിക്സ് 2008]] |- | 2 || 16 ഓഗസ്റ്റ് 2008 || ഷാങ്‌ഹായ് സ്റ്റേഡിയം, ഷാങ്‌ഹായ്, ചൈന || align=left| {{fb|NED}} || '''1'''–0 || 2–1 || ഒളിമ്പിക്സ് 2008 |} ==== മുതിർന്ന ടീം ==== {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size:85%; text-align:left; margin:auto;" |- !ഗോൾ !ദിവസം!!സ്ഥലം!!എതിരാളി!!സ്കോർ!!ഫലം!!മത്സരപരമ്പര |- | 1 || 1 മാർച്ച് 2006 || [[സെന്റ്. ജേക്കബ് പാർക്ക്]], [[ബേസൽ]], സ്വിറ്റ്സർലണ്ട്|| align="left" | {{fb|CRO}} || '''2'''–1 || 2–3 || [[സൗഹൃദമത്സരം]] |- | 2 || 16 ജൂൺ 2006 || [[Veltins-Arena|WM-സ്റ്റേഡിയോൺ]], [[ഗെൽസെൻകിർച്ചെൻ]], ജർമ്മനി || align="left" | {{fb|SCG}} || '''6'''–0 || 6–0 || [[2006 ഫിഫ ലോകകപ്പ്|2006 ലോകകപ്പ്]] |- | 3 || 5 ജൂൺ 2007 || [[കാമ്പ് നൂ]], ബാഴ്സലോണ, സ്പെയിൻ || align="left" | {{fb|ALG}} || '''2'''–2 || 4–3 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 4 || 5 ജൂൺ 2007 || കാമ്പ് നൂ, ബാഴ്സലോണ, സ്പെയിൻ || align=left| {{flagicon|ALG}} അൾജീരിയ || '''4'''–2 || 4–3 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 5 || 8 ജൂലൈ 2007 || [[Estadio Metropolitano de Fútbol de Lara|മെട്രോപൊളിറ്റാനോ ഡെ ഫുട്ബോൾ ഡെ ലാറ]], [[ബാർക്വിസിമെറ്റോ]], വെനിസ്വേല || align="left" | {{fb|PER}} || '''2'''–0 || 4–0 || [[2007 കോപ്പ അമേരിക്ക]] |- | 6 || 11 ജൂലൈ 2007 || [[പോളിഡിപോർട്ടീവോ കചമയ്]], [[പ്യൂർട്ടോ ഓർഡാസ്]], വെനെസ്വേല || align="left" | {{fb|MEX}} || '''2'''–0 || 3–0 || 2007 കോപ്പ അമേരിക്ക |- | 7 || 16 ഒക്ടോബർ 2007 || [[Estadio José Pachencho Romero|ഹോസെ പാചെഞ്ചോ റൊമേറോ]], [[മറകായ്ബോ]], വെനിസ്വേല || align="left" | {{fb|VEN}} || '''2'''–0 || 2–0 || [[2010 FIFA World Cup qualification (CONMEBOL)|2010 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം]] |- | 8 || 20 നവംബർ 2007 || [[എസ്റ്റാഡിയോ എൽ കാമ്പിൻ]], [[ബൊഗോട്ട]], കൊളംബിയ || align="left" | {{flagicon|COL}} [[കൊളംബിയ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|കൊളംബിയ]] || '''1'''–0 || 1–2 || 2010 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം |- | 9 || 4 ജൂൺ 2008 || [[ക്വാൽക്കം സ്റ്റേഡിയം]], സാൻ ഡിയാഗോ, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ || align="left" | {{flagicon|MEX}} മെക്സിക്കോ || '''2'''–0 || 4–1 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 10 || 11 ഒക്ടോബർ 2008 || [[Estadio Antonio Vespucio Liberti|എസ്റ്റാഡിയോ മൊനുമെന്റൽ]], ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ്, അർജന്റീന || align="left" | {{fb|URU}} || '''1'''–0 || 2–1 || 2010 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം |- | 11 || 11 ഫെബ്രുവരി 2009 || [[സ്റ്റേഡ് വെലോഡ്രോം]], [[മാഴ്സെലി]], ഫ്രാൻസ് || align="left" | {{fb|FRA}} || '''2'''–0 || 2–0 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 12 || 28 മാർച്ച് 2009 || എസ്റ്റാഡിയോ മൊനുമെന്റൽ, ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ്, അർജന്റീന || align=left| {{flagicon|VEN}} വെനിസ്വേല || '''1'''–0 || 4–0 || 2010 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം |- | 13 || 14 നവംബർ 2009 || [[വിസെന്റെ കാൽഡെറോൺ സ്റ്റേഡിയം]], മാഡ്രിഡ്, സ്പെയിൻ || align="left" | {{fb|ESP}} || '''1'''–1 || 1–2 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 14 || 7 സെപ്റ്റംബർ 2010 || എസ്റ്റാഡിയോ മൊനുമെന്റൽ, ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ്, അർജന്റീന || align=left| {{flagicon|ESP}} സ്പെയിൻ || '''1'''–0 || 4–1 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 15 || 17 നവംബർ 2010 || [[ഖലീഫ അന്താരാഷ്ട്ര സ്റ്റേഡിയം]], [[ദോഹ]], ഖത്തർ || align="left" | {{flagicon|BRA}} [[ബ്രസീൽ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ബ്രസീൽ]] || '''1'''–0 || 1–0 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 16 || 9 ഫെബ്രുവരി 2011 || [[സ്റ്റേഡ് ഡെ ജനീവ]], ജനീവ, സ്വിറ്റ്സർലണ്ട് || align="left" | {{flagicon|POR}} [[പോർച്ചുഗൽ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പോർച്ചുഗൽ]]|| '''2'''–1 || 2–1 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 17 || 20 ജൂൺ 2011 || എസ്റ്റാഡിയോ മൊനുമെന്റൽ, ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ്, അർജന്റീന || align=left| {{flagicon|ALB}} [[അൽബേനിയ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അൽബേനിയ]]|| '''2'''–0 || 4–0 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 18 || 07 ഒക്ടോബർ 2011 || എസ്റ്റാഡിയോ മൊനുമെന്റൽ, ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ്, അർജന്റീന || align=left| {{flagicon|CHI}} [[ചിലി ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ചിലി]]|| '''2'''–0 || 4–1 || [[2014 FIFA World Cup qualification (CONMEBOL)|2014 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം]] |- | 19. || 15 നവംബർ 2011 || [[Estadio Metropolitano Roberto Meléndez]], [[Barranquilla]], Colombia || align="left" | {{fb|COL}} || '''1'''–1 || 2–1 || 2014 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം |- | 20. || 29 ഫെബ്രുവരി 2012 || [[Stade de Suisse, Wankdorf]], [[Bern]], Switzerland || {{fb|SUI}} || '''1'''–0 || 3–1 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 21. || 29 ഫെബ്രുവരി 2012 || Stade de Suisse, Wankdorf, Bern, Switzerland || {{fb|SUI}} || '''2'''–1 || 3–1 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 22. || 29 ഫെബ്രുവരി 2012 || Stade de Suisse, Wankdorf, Bern, Switzerland || {{fb|SUI}} || '''3'''–1 || 3–1 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 23. || 2 ജൂൺ 2012 || Estadio Monumental, Buenos Aires, Argentina || align=left| {{fb|ECU}} || '''3'''–0 || 4–0 || 2014 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം |- | 24. || 9 ജൂൺ 2012 || [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]], United States || align="left" | {{fb|BRA}} || '''1'''–1 || 4–3 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 25. || 9 ജൂൺ 2012 || MetLife Stadium, East Rutherford, United States || align=left| {{fb|BRA}} || '''2'''–1 || 4–3 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 26. || 9 ജൂൺ 2012 || MetLife Stadium, East Rutherford, United States || align=left| {{fb|BRA}} || '''4'''–3 || 4–3 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 27. || 15 ആഗസ്റ്റ് 2012 || [[Commerzbank-Arena]], [[Frankfurt]], Germany || align="left" | {{fb|GER}} || '''2'''–0 || 3–1 || സൗഹൃദമത്സരം |} == പുരസ്കാരങ്ങളും ബഹുമതികളും == === ക്ലബ്ബ് === ;ബാഴ്സലോണ *'''[[ലാ ലിഗ]]: 5''' :: [[2004–05 La Liga|2004–05]], [[2005–06 La Liga|2005–06]], [[2008–09 La Liga|2008–09]], [[2009–10 La Liga|2009–10]], [[2010–11 La Liga|2010–11]],2018-19 :: *'''[[കോപ്പ ദെൽ റെയ്]]: 1''' :: [[2008–09 Copa del Rey|2008–09]] *'''[[സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പ്]]: 5''' :: [[2005 Supercopa de España|2005]], [[2006 Supercopa de España|2006]], [[2009 Supercopa de España|2009]], [[2010 Supercopa de España|2010]], [[2011 Supercopa de España|2011]] *'''[[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]]: 3''' :: [[2005–06 UEFA Champions League|2005–06]], [[2008–09 UEFA Champions League|2008–09]], [[2010–11 UEFA Champions League|2010–11]] *'''[[യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പ്]]: 2''' :: [[2009 UEFA Super Cup|2009]], [[2011 UEFA Super Cup|2011]] *'''[[ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ്]]: 1''' :: [[2009 FIFA Club World Cup|2009]] === അർജന്റീMKന === *'''[[Fifa Word cup runners]]:1''' *'''[[Copa america runners]]:5''' *'''[[ഫിഫ U-20 ലോകകപ്പ്]]: 1''' :: [[2005 FIFA World Youth Championship|2005]] *'''[[ഒളിമ്പിക്സ്|ഒളിമ്പിക്സ് സ്വർണ്ണ മെഡൽ]]: 1''' :: [[ഒളിമ്പിക്സ് 2008|2008]] *'''[[കോപ്പ അമേരിക്ക]]: 1''' :: [[2022 കോപ്പ അമേരിക്ക|2022]] *'''[[ഫൈനലിസ്സീമ]]: 1''' :: [[2022 ഫൈനലിസ്സീമ|2022]] *'''[[ഫിഫ ലോകകപ്പ് കപ്പ്]]: 1''' :: [[2022 FIFA World Cup|2022]] === വ്യക്തിഗതം === {{col-begin}} {{col-2}} *'''[[ഫിഫ സ്വർണ്ണപ്പന്ത്]]: 1''' :: [[2010 ഫിഫ സ്വർണ്ണപ്പന്ത്|2010]] *'''[[യൂറോപ്യൻ ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ|സ്വർണ്ണപ്പന്ത്]]: 1''' :: [[യൂറോപ്യൻ ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ 2009|2009]] *'''[[ഫിഫ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 1''' :: [[2009 ഫിഫ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ|2009]] *'''[[FIFA|ഫിഫ ടീം ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 3''' :: [[FIFA|2008]], [[FIFA|2009]], [[FIFA|2010]] *'''[[ബ്രാവോ പുരസ്കാരം|U-21 യൂറോപ്യൻ ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 1''' :: [[ബ്രാവോ പുരസ്കാരം|2007]] *'''[[ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോ ട്രോഫി|ലാ ലിഗ പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 3''' :: [[ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോ ട്രോഫി|2009]], [[ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോ ട്രോഫി|2010]], [[ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോ ട്രോഫി|2011]] *'''[[പിച്ചിച്ചി ട്രോഫി|ലാ ലിഗ് ടോപ്പ് ഗോൾ സ്കോറർ]]: 1''' :: [[പിച്ചിച്ചി ട്രോഫി|2010]] *'''[[കോപ്പ ദെൽ റെയ്|കോപ്പ ദെൽ റെയ് ടോപ്പ് ഗോൾ സ്കോറർ]]: 1''' :: [[2010–11 കോപ്പ ദെൽ റെയ്|2011]] *'''[[ഡോൺ ബാലൺ പുരസ്കാരം|ലാ ലിഗ ഫോറിൻ പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 3''' :: [[ഡോൺ ബാലൺ പുരസ്കാരം|2007]], [[ഡോൺ ബാലൺ പുരസ്കാരം|2009]], [[ഡോൺ ബാലൺ പുരസ്കാരം|2010]] *'''[[EFE ട്രോഫി|ലാ ലിഗ Ibero-American പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 4''' :: [[EFE ട്രോഫി|2007]], [[EFE ട്രോഫി|2009]], [[EFE ട്രോഫി|2010]], [[EFE ട്രോഫി|2011]] *'''[[യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ]]: 5''' :: [[2009–10 യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ|2010]], [[2011–12 യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ|2012]], [[2012–13 യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ|2013]], [[2016–17 യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ|2017]], [[2017-18 യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ|2018]] *'''[[List of UEFA Champions League top scorers|യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ടോപ്പ് ഗോൾ സ്കോറർ]]: 3''' :: [[2008–09 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|2009]], [[2009–10 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|2010]], [[2010–11 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|2011]] *'''[[യുവേഫ ബെസ്റ്റ് പ്ലെയർ ഇൻ യൂറോപ്പ്]]: 1''' :: [[യുവേഫ ബെസ്റ്റ് പ്ലെയർ ഇൻ യൂറോപ്പ്|2011]] *'''[[യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 1''' :: [[യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ|2009]] *'''[[യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫുട്ബോൾ പുരസ്കാരം|യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫോർവേഡ് ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 1''' :: [[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ബെസ്റ്റ് ഫോർവേഡ്|2009]] *'''[[2011 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ|യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ- കളിയിലെ കേമൻ]]: 1''' :: [[2011 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ|2011]] *'''[[2009 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ|യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ- കളിയിലെ കേമൻ (ആരാധകർ തിരഞ്ഞെടുത്തത്)]]: 2''' :: [[2009 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ|2009]], [[2011 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ|2011]] *'''[[യുവേഫ ടീം ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 3''' :: [[യുവേഫ ടീം ഓഫ് ദ ഇയർ|2008]], [[യുവേഫ ടീം ഓഫ് ദ ഇയർ|2009]], [[യുവേഫ ടീം ഓഫ് ദ ഇയർ|2010]] *'''[[ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ ഓഫ് അർജന്റീന]]: 5''' :: [[ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ ഓഫ് അർജന്റീന|2005]], [[ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ ഓഫ് അർജന്റീന|2007]], [[ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ ഓഫ് അർജന്റീന|2008]], [[ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ ഓഫ് അർജന്റീന|2009]], [[ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ ഓഫ് അർജന്റീന|2010]] {{col-2}} *'''[[ഫിഫ്പ്രോ|ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 2''' :: [[ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ|2009]], [[ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ|2010]] *'''[[ഫിഫ്പ്രോ|ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് യങ്ങ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 3''' :: [[ഫിഫ്പ്രോ|2006]], [[ഫിഫ്പ്രോ|2007]], [[ഫിഫ്പ്രോ|2008]] *'''[[ഫിഫ്പ്രോ|ഫിഫ്പ്രോ സ്പെഷൽ യങ്ങ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 2''' :: [[ഫിഫ്പ്രോ|2007]], [[ഫിഫ്പ്രോ|2008]] *'''[[ഫിഫ്പ്രോ|ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് XI]]: 4''' :: [[ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് XI|2007]], [[ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് XI|2008]], [[ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് XI|2009]], [[ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് XI|2010]] *'''[[ഫിഫ U-20 ലോകകപ്പ്|ഫിഫ U-20 ലോകകപ്പ്- പരമ്പരയിലെ കേമൻ]]: 1''' :: [[2005 FIFA World Youth Championship#Awards|2005]] *'''[[ഫിഫ U-20 ലോകകപ്പ്|ഫിഫ U-20 ലോകകപ്പ് ടോപ്പ് ഗോൾ സ്കോറർ]]: 1''' :: [[2005 FIFA World Youth Championship#Awards|2005]] *'''[[കോപ്പ അമേരിക്ക|കോപ്പ അമേരിക്ക യങ്ങ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ടൂർണ്ണമെന്റ്]]: 1''' :: [[2007 കോപ്പ അമേരിക്ക|2007]] *'''[[വേൾഡ് സോക്കർ (മാസിക)|വേൾഡ് സോക്കർ പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 1''' :: [[വേൾഡ് സോക്കർ പുരസ്കാരങ്ങൾ|2009]] *'''[[വേൾഡ് സോക്കർ (മാസിക)|വേൾഡ് സോക്കർ യങ്ങ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 3''' :: [[വേൾഡ് സോക്കർ പുരസ്കാരങ്ങൾ|2006]], [[വേൾഡ് സോക്കർ പുരസ്കാരങ്ങൾ|2007]], [[വേൾഡ് സോക്കർ പുരസ്കാരങ്ങൾ|2008]] *'''[[ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ്|ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ് സ്വർണ്ണപ്പന്ത്]]: 1''' :: [[2009 ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ്|2009]] *'''[[യൂറോപ്യൻ സ്പോർട്സ് മാഗസീൻസ്|ESM ടീം ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 5''' :: [[യൂറോപ്യൻ സ്പോർട്സ് മാഗസീൻസ്|2005–06]], [[യൂറോപ്യൻ സ്പോർട്സ് മാഗസീൻസ്|2007–08]], [[യൂറോപ്യൻ സ്പോർട്സ് മാഗസീൻസ്|2008–09]], [[യൂറോപ്യൻ സ്പോർട്സ് മാഗസീൻസ്|2009–10]], [[യൂറോപ്യൻ സ്പോർട്സ് മാഗസീൻസ്|2010–11]] <!-- unsourced / uncertain notability--> *'''[[Onze d'Or]]: 2''' :: [[Onze d'Or|2009]], [[Onze d'Or|2010]] *'''[[ബ്രാവോ പുരസ്കാരം]]: 1''' :: [[ബ്രാവോ പുരസ്കാരം|2007]] *'''[[Tuttosport|Tuttosport Golden Boy]]: 1''' :: [[Tuttosport|2005]] *'''[[Marca Leyenda]]: 1''' :: [[Marca Leyenda#The list of winners|2009]] *'''[[യുവേഫ|യുവേഫ ബെസ്റ്റ് ഗോൾ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 1''' :: [[യുവേഫ|2007]] {{col-end}} == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:Lionel Messi 31mar2007.jpg|കളിക്കുന്നതിനിടെ പ്രമാണം:Lionel Messi Barca training.jpg|പരിശീലനത്തിൽ പ്രമാണം:Argentina team in St. Petersburg (cropped) Messi.jpg പ്രമാണം:Lionel Messi NE Revolution Inter Miami 7.9.25-055.jpg|2026 ൽ മെസ്സി </gallery> == കുറിപ്പുകൾ == == അവലംബം == <references /> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *{{Official website|http://www.leomessi.com/}} {{In lang|ca}} {{In lang|en}} {{In lang|es}} *{{fb link|LeoMessi}} *[http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_11-12/plantilla/jugadors/messi.html FC Barcelona profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111024200023/http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_11-12/plantilla/jugadors/messi.html |date=2011-10-24 }} *[http://www.bdfutbol.com/en/j/j1753.html BDFutbol profile] *[http://www.transfermarkt.co.uk/en/lionel-messi/leistungsdaten/spieler_28003.html Transfermarkt profile] *{{soccerbase|39850}} *[http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=45843&cc=5739 Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100323003328/http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=45843&cc=5739 |date=2010-03-23 }} at ESPN *{{Nfteams|id=12563}} *{{FIFA player|229397}} *{{UEFA player|95803}} *[https://soccermalayalam-in.blogspot.com/2020/11/-lionel-messi-story-in-malayalam.html ലയണൽ മെസ്സി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220711230058/https://soccermalayalam-in.blogspot.com/2020/11/-lionel-messi-story-in-malayalam.html |date=2022-07-11 }} at [https://soccermalayalam-in.blogspot.com soccermalayalam.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220711231401/https://soccermalayalam-in.blogspot.com/ |date=2022-07-11 }} {{Navboxes colour |title= Awards |bg= gold |list1= {{s-start}} {{s-ach}} {{succession box|title=[[FIFPro|FIFPro&nbsp;Young&nbsp;Player&nbsp;of&nbsp;the&nbsp;Year]]|before= [[Wayne Rooney]]|after=''Incumbent''|years=2006, 2007, 2008}} {{succession box|title=[[FIFPro#Awards|FIFPro&nbsp;Special Young&nbsp;Player&nbsp;of&nbsp;the&nbsp;Year]]|before= [[Cristiano Ronaldo]]|after= [[Sergio Agüero]]|years=2007, 2008}} {{succession box|title=[[List of UEFA Champions League top scorers|UEFA Champions League top scorer]]|before= [[Cristiano Ronaldo]] |after=Incumbent|years=[[2008–09 UEFA Champions League|2008–09]], [[2009–10 UEFA Champions League|2009–10]], [[2010–11 UEFA Champions League|2010–11]]}} {{S-end}} {{FIFA Ballon d'Or recipients}} {{FIFA World Player of the Year winners}} {{Ballon d'Or recipients}} {{World Soccer Footballer of the Year}} {{FIFPro World Player of the Year}} {{La Liga Foreign Player of the Year}} {{Trofeo EFE}} {{FIFA U-20 World Cup Golden Ball}} {{Argentine Footballer of the Year}} {{UEFA Club Footballer of the Year}} {{Trofeo Alfredo Di Stéfano}} {{Bravo award winners}} {{Golden Boy award winners}} {{La Liga top scorers}} {{Copa del Rey top scorers}} {{European Golden Shoe}} {{UEFA Champions League top scorers}} {{Adidas Golden Shoe}} }} {{Navboxes colour |title= Argentina squads |bg=#74ACDF |fg=white |bordercolor=black |list1= {{Argentina Squad 2006 World Cup}} {{Argentina squad 2007 Copa América}} {{Argentina Squad 2008 Summer Olympics}} {{Argentina Squad 2010 World Cup}} {{Argentina Squad 2011 Copa América}} }} {{FC Barcelona squad}} <references group="lower-greek"/> [[വർഗ്ഗം:1987-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 24-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2006 ഫിഫ ലോകകപ്പിലെ കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:2010 ഫിഫ ലോകകപ്പിലെ കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:2014 ഫിഫ ലോകകപ്പിലെ കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:അർജന്റീനൻ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാർ]] 28i3wez9stch7ymbsxmmevwefy1biwt 0 48723 4674197 4674145 2026-10-08T14:10:38Z Malikaveedu 16584 4674197 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തിന് പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ജനിച്ചു. (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”) [[Sir J. J. institute of Applied Arts]]ൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു. ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} gh75rktvk03hvwzv0b8rg2nfjmc2el9 4674198 4674197 2026-10-08T14:15:46Z Malikaveedu 16584 4674198 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തിന് പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>' എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '<nowiki/>''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷം ചെയ്തു. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ജനിച്ചു. (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”) [[Sir J. J. institute of Applied Arts]]ൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു. ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} 3zved4dyecxmkz1a2a42rshi5o15e9k 4674199 4674198 2026-10-08T14:15:58Z Malikaveedu 16584 4674199 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തിന് പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>' എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '<nowiki/>''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ജനിച്ചു. (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”) [[Sir J. J. institute of Applied Arts]]ൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു. ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} e5zltb44b0g3tcua27bqsqbnmytqcma 4674200 4674199 2026-10-08T14:21:40Z Malikaveedu 16584 4674200 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തിന് പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>' എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '<nowiki/>''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു. 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ജനിച്ചു. (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”) [[Sir J. J. institute of Applied Arts]]ൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു. ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} q89e551e1w9nvb6imz1fsqttkby9gzj 4674202 4674200 2026-10-08T14:28:13Z Malikaveedu 16584 4674202 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തിന് പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>' എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '<nowiki/>''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു. 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ജനിച്ചു. (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”) [[Sir J. J. institute of Applied Arts]]ൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു. ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} t4us6so6a8m5q3517ia09eurh8xqcv7 4674203 4674202 2026-10-08T14:29:18Z Malikaveedu 16584 4674203 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തിന് പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>'<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '<nowiki/>''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ജനിച്ചു. (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”) [[Sir J. J. institute of Applied Arts]]ൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു. ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} o0ypdwujbzdgozc6x5i8tff7bpirt5x 4674204 4674203 2026-10-08T14:33:10Z Malikaveedu 16584 4674204 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തിന് പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>'<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '<nowiki/>''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. '<nowiki/>''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം 'ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ജനിച്ചു. (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”) [[Sir J. J. institute of Applied Arts]]ൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു. ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} 2i3iy2itqx4ssuafj5p8vtqzt1xu24j 4674207 4674204 2026-10-08T14:36:44Z Malikaveedu 16584 4674207 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തിന് പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>'<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '<nowiki/>''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. '<nowiki/>''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം 'ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ജനിച്ചു. (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”) [[Sir J. J. institute of Applied Arts]]ൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു. ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} f731yxgwlc8yzkftcnnq6ke09e5lg6y 4674208 4674207 2026-10-08T14:41:41Z Malikaveedu 16584 4674208 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തിന് പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>'<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '<nowiki/>''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. '<nowiki/>''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം 'ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി ഇന്നത്തെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ഒരു മറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”).<ref name="TOI48667422">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nana Patekar breaks his khamoshi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202210316/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|archive-date=2 December 2014|access-date=9 October 2014|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> മുംബൈയിലെ സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Riveting persona|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19920131-after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire-765771-2013-06-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021052116/http://indiatoday.intoday.in/story/after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire/1/306084.html|archive-date=21 October 2014|access-date=9 October 2014|work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|title=About Nana Patekar|access-date=6 October 2010|publisher=Konkan World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713163522/http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|archive-date=13 July 2011|url-status=dead}}</ref> ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} q3qgsee2yvj9l21rtu9d06rf7uy1fkt 4674269 4674208 2026-10-09T04:37:46Z Malikaveedu 16584 4674269 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>'<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '<nowiki/>''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '<nowiki/>''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. '''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം 'ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി ഇന്നത്തെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ഒരു മറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”).<ref name="TOI48667422">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nana Patekar breaks his khamoshi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202210316/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|archive-date=2 December 2014|access-date=9 October 2014|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> മുംബൈയിലെ സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Riveting persona|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19920131-after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire-765771-2013-06-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021052116/http://indiatoday.intoday.in/story/after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire/1/306084.html|archive-date=21 October 2014|access-date=9 October 2014|work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|title=About Nana Patekar|access-date=6 October 2010|publisher=Konkan World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713163522/http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|archive-date=13 July 2011|url-status=dead}}</ref> ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == === ആദ്യകാല വേഷങ്ങൾ (1978–1987) === ഗമൻ (1978) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചതിനേ തുടർന്ന് ''മാഫിച്ച സാക്ഷിദാർ'' (മറാത്തി 1986) എന്ന ചിത്രത്തിൽ വേഷമിടുകയും അതിനുശേഷം മറാത്തി സിനിമയിൽ നിരവധി ചെറിയ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ ലോർഡ് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ: ദി ലാസ്റ്റ് വൈസ്രോയ് (1986) എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം നാഥുറാം ഗോഡ്‌സെയെ അവതരിപ്പിച്ചു. ആജ് കി ആവാസ് (1984), അങ്കുഷ് (1986), പ്രതിഘാത് (1987), അന്ധ യുദ്ധ് (1987), മൊഹ്രെ (1987), ത്രിശാഗ്നി (1988), അവാം (1987), സാഗർ സംഗം (1988) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. അന്ധ യുദ്ധ് എന്ന സിനിമയിലെ അഭിനയം അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യത്തെ മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ആദ്യ നോമിനേഷൻ നേടിക്കൊടുത്തു. === പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) === ഈ കാലയളവിൽ, [[മീരാ നായർ|മീരാ നായരുടെ]] സലാം ബോംബെ എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പ്രകടനം (1988) ഉയർന്ന പ്രശംസ നേടിക്കൊടുത്തു. പരിന്ദ (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചിത്രത്തിലെ കുറ്റവാളികളുടെ നേതാവായി അഭിനയിച്ചതിന് വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസയും ലഭിച്ചതോടൊപ്പം മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും ഈ ചിത്രം നേടിക്കൊടുത്തു. തുടർന്ന്, [[മാധുരി ദീക്ഷിത്]] സഹതാരമായി അഭിനയിച്ച '''പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്''<nowiki/>' (1991) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറിയ അദ്ദേഹം ഈ ചിത്രത്തിലെ ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറുടെ വേഷം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു. 'അംഗാർ' (1992) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ആദ്യത്തെ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം നേടിക്കൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} mzy2pmyfg5u9eeiuf5qnu9jthrofv39 4674270 4674269 2026-10-09T04:38:22Z Malikaveedu 16584 /* പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) */ 4674270 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>'<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '<nowiki/>''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '<nowiki/>''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. '''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം 'ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി ഇന്നത്തെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ഒരു മറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”).<ref name="TOI48667422">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nana Patekar breaks his khamoshi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202210316/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|archive-date=2 December 2014|access-date=9 October 2014|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> മുംബൈയിലെ സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Riveting persona|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19920131-after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire-765771-2013-06-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021052116/http://indiatoday.intoday.in/story/after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire/1/306084.html|archive-date=21 October 2014|access-date=9 October 2014|work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|title=About Nana Patekar|access-date=6 October 2010|publisher=Konkan World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713163522/http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|archive-date=13 July 2011|url-status=dead}}</ref> ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == === ആദ്യകാല വേഷങ്ങൾ (1978–1987) === ഗമൻ (1978) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചതിനേ തുടർന്ന് ''മാഫിച്ച സാക്ഷിദാർ'' (മറാത്തി 1986) എന്ന ചിത്രത്തിൽ വേഷമിടുകയും അതിനുശേഷം മറാത്തി സിനിമയിൽ നിരവധി ചെറിയ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ ലോർഡ് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ: ദി ലാസ്റ്റ് വൈസ്രോയ് (1986) എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം നാഥുറാം ഗോഡ്‌സെയെ അവതരിപ്പിച്ചു. ആജ് കി ആവാസ് (1984), അങ്കുഷ് (1986), പ്രതിഘാത് (1987), അന്ധ യുദ്ധ് (1987), മൊഹ്രെ (1987), ത്രിശാഗ്നി (1988), അവാം (1987), സാഗർ സംഗം (1988) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. അന്ധ യുദ്ധ് എന്ന സിനിമയിലെ അഭിനയം അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യത്തെ മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ആദ്യ നോമിനേഷൻ നേടിക്കൊടുത്തു. === പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) === ഈ കാലയളവിൽ, [[മീരാ നായർ|മീരാ നായരുടെ]] ''[[സലാം ബോംബെ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പ്രകടനം (1988) ഉയർന്ന പ്രശംസ നേടിക്കൊടുത്തു. പരിന്ദ (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചിത്രത്തിലെ കുറ്റവാളികളുടെ നേതാവായി അഭിനയിച്ചതിന് വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസയും ലഭിച്ചതോടൊപ്പം മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും ഈ ചിത്രം നേടിക്കൊടുത്തു. തുടർന്ന്, [[മാധുരി ദീക്ഷിത്]] സഹതാരമായി അഭിനയിച്ച '''പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്''<nowiki/>' (1991) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറിയ അദ്ദേഹം ഈ ചിത്രത്തിലെ ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറുടെ വേഷം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു. 'അംഗാർ' (1992) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ആദ്യത്തെ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം നേടിക്കൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} ifr7s17kks4fty3q6mt0ue0lm8kk1fb 4674271 4674270 2026-10-09T04:43:28Z Malikaveedu 16584 /* പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) */ 4674271 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>'<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '<nowiki/>''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '<nowiki/>''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. '''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം 'ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി ഇന്നത്തെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ഒരു മറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”).<ref name="TOI48667422">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nana Patekar breaks his khamoshi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202210316/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|archive-date=2 December 2014|access-date=9 October 2014|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> മുംബൈയിലെ സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Riveting persona|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19920131-after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire-765771-2013-06-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021052116/http://indiatoday.intoday.in/story/after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire/1/306084.html|archive-date=21 October 2014|access-date=9 October 2014|work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|title=About Nana Patekar|access-date=6 October 2010|publisher=Konkan World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713163522/http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|archive-date=13 July 2011|url-status=dead}}</ref> ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == === ആദ്യകാല വേഷങ്ങൾ (1978–1987) === ഗമൻ (1978) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചതിനേ തുടർന്ന് ''മാഫിച്ച സാക്ഷിദാർ'' (മറാത്തി 1986) എന്ന ചിത്രത്തിൽ വേഷമിടുകയും അതിനുശേഷം മറാത്തി സിനിമയിൽ നിരവധി ചെറിയ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ ലോർഡ് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ: ദി ലാസ്റ്റ് വൈസ്രോയ് (1986) എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം നാഥുറാം ഗോഡ്‌സെയെ അവതരിപ്പിച്ചു. ആജ് കി ആവാസ് (1984), അങ്കുഷ് (1986), പ്രതിഘാത് (1987), അന്ധ യുദ്ധ് (1987), മൊഹ്രെ (1987), ത്രിശാഗ്നി (1988), അവാം (1987), സാഗർ സംഗം (1988) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. അന്ധ യുദ്ധ് എന്ന സിനിമയിലെ അഭിനയം അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യത്തെ മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ആദ്യ നോമിനേഷൻ നേടിക്കൊടുത്തു. === പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) === ഈ കാലയളവിൽ, [[മീരാ നായർ|മീരാ നായർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[സലാം ബോംബെ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അവസ്മരണീയമായ പ്രകടനം (1988) ഉയർന്ന പ്രശംസ നേടിക്കൊടുത്തു. ''പരിന്ദ'' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചിത്രത്തിലെ കുറ്റവാളികളുടെ നേതാവായി അഭിനയിച്ചതിന് വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസയും ലഭിച്ചതോടൊപ്പം മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും ഈ ചിത്രം നേടിക്കൊടുത്തു. തുടർന്ന്, [[മാധുരി ദീക്ഷിത്]] സഹതാരമായി അഭിനയിച്ച '''പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്''<nowiki/>' (1991) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറിയ അദ്ദേഹം ഈ ചിത്രത്തിലെ ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറുടെ വേഷം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു. 'അംഗാർ' (1992) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ആദ്യത്തെ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ''<nowiki/>' (1992) എന്ന റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രത്തിൽ ഷാരൂഖ് ഖാൻ, ജൂഹി ചൗള, അമൃത സിംഗ് എന്നിവർക്കൊപ്പവും, 'തിരംഗ' (1993) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മുതിർന്ന നടൻ രാജ് കുമാറിനൊപ്പവും അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്; ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളും മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായി തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''ക്രാന്തിവീർ''<nowiki/>' (1994) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാത്തവനും ചൂതാട്ടക്കാരനുമായ മകന്റെ വേഷം അവതരിപ്പിക്കുകയും ഈ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം, ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം, സ്ക്രീൻ പുരസ്കാരം എന്നിവ നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1994-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''അഭയ്''<nowiki/>' എന്ന കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പ്രേതമായി വേഷമിട്ട പടേക്കർ, തുടർന്ന് 1995-ൽ '<nowiki/>''ഹം ദോനോ''<nowiki/>'യിൽ ഋഷി കപൂറിനൊപ്പം അഭിനയിച്ചു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} 78j17ppmc89ayljjqergrei3pl15euv 4674272 4674271 2026-10-09T04:47:47Z Malikaveedu 16584 /* പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) */ 4674272 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>'<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '<nowiki/>''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '<nowiki/>''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. '''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം 'ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി ഇന്നത്തെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ഒരു മറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”).<ref name="TOI48667422">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nana Patekar breaks his khamoshi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202210316/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|archive-date=2 December 2014|access-date=9 October 2014|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> മുംബൈയിലെ സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Riveting persona|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19920131-after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire-765771-2013-06-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021052116/http://indiatoday.intoday.in/story/after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire/1/306084.html|archive-date=21 October 2014|access-date=9 October 2014|work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|title=About Nana Patekar|access-date=6 October 2010|publisher=Konkan World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713163522/http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|archive-date=13 July 2011|url-status=dead}}</ref> ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == === ആദ്യകാല വേഷങ്ങൾ (1978–1987) === ഗമൻ (1978) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചതിനേ തുടർന്ന് ''മാഫിച്ച സാക്ഷിദാർ'' (മറാത്തി 1986) എന്ന ചിത്രത്തിൽ വേഷമിടുകയും അതിനുശേഷം മറാത്തി സിനിമയിൽ നിരവധി ചെറിയ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ ലോർഡ് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ: ദി ലാസ്റ്റ് വൈസ്രോയ് (1986) എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം നാഥുറാം ഗോഡ്‌സെയെ അവതരിപ്പിച്ചു. ആജ് കി ആവാസ് (1984), അങ്കുഷ് (1986), പ്രതിഘാത് (1987), അന്ധ യുദ്ധ് (1987), മൊഹ്രെ (1987), ത്രിശാഗ്നി (1988), അവാം (1987), സാഗർ സംഗം (1988) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. അന്ധ യുദ്ധ് എന്ന സിനിമയിലെ അഭിനയം അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യത്തെ മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ആദ്യ നോമിനേഷൻ നേടിക്കൊടുത്തു. === പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) === ഈ കാലയളവിൽ, [[മീരാ നായർ|മീരാ നായർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[സലാം ബോംബെ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അവസ്മരണീയമായ പ്രകടനം (1988) ഉയർന്ന പ്രശംസ നേടിക്കൊടുത്തു. ''പരിന്ദ'' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചിത്രത്തിലെ കുറ്റവാളികളുടെ നേതാവായി അഭിനയിച്ചതിന് വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസയും ലഭിച്ചതോടൊപ്പം മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും ഈ ചിത്രം നേടിക്കൊടുത്തു. തുടർന്ന്, [[മാധുരി ദീക്ഷിത്]] സഹതാരമായി അഭിനയിച്ച '''പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്''<nowiki/>' (1991) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറിയ അദ്ദേഹം ഈ ചിത്രത്തിലെ ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറുടെ വേഷം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു. 'അംഗാർ' (1992) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ആദ്യത്തെ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ''<nowiki/>' (1992) എന്ന റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രത്തിൽ ഷാരൂഖ് ഖാൻ, ജൂഹി ചൗള, അമൃത സിംഗ് എന്നിവർക്കൊപ്പവും, 'തിരംഗ' (1993) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മുതിർന്ന നടൻ രാജ് കുമാറിനൊപ്പവും അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്; ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളും മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായി തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''ക്രാന്തിവീർ''<nowiki/>' (1994) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാത്തവനും ചൂതാട്ടക്കാരനുമായ മകന്റെ വേഷം അവതരിപ്പിക്കുകയും ഈ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം, ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം, സ്ക്രീൻ പുരസ്കാരം എന്നിവ നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1994-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''അഭയ്''<nowiki/>' എന്ന കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പ്രേതമായി വേഷമിട്ട പടേക്കർ, തുടർന്ന് 1995-ൽ '<nowiki/>''ഹം ദോനോ''<nowiki/>'യിൽ ഋഷി കപൂറിനൊപ്പം അഭിനയിച്ചു. 'അഗ്നിസാക്ഷി'യിൽ (1996) ക്രൂരസ്വഭാവക്കാരനായ ഭർത്താവായും (ഇതിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു), '<nowiki/>''ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മനീഷ കൊയ്‌രാള അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രത്തിന്റെ ബധിരനായ പിതാവായും (ഈ രണ്ട് വേഷങ്ങളും മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരത്തിനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം അദ്ദേഹത്തിന് നേടിക്കൊടുത്തു) അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. കൂടാതെ, '<nowiki/>''ഗുലാം-ഇ-മുസ്തഫ''<nowiki/>'യിൽ (1997) ഒരു ഗുണ്ടാത്തലവനായും, '<nowiki/>''യശ്വന്ത്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1997) സത്യസന്ധനും എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത ശൈലിയുള്ളവനുമായ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായും, '<nowiki/>''വജൂദ്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1998) [[സ്കിസോഫ്രീനിയ|സ്കീസോഫ്രീനിയ]] ബാധിച്ച വ്യക്തിയായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} llfutmuhpriuz5i8crudvj6cvbo5nau 4674278 4674272 2026-10-09T04:55:21Z Malikaveedu 16584 /* പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) */ 4674278 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>'<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '<nowiki/>''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '<nowiki/>''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. '''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം 'ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി ഇന്നത്തെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ഒരു മറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”).<ref name="TOI48667422">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nana Patekar breaks his khamoshi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202210316/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|archive-date=2 December 2014|access-date=9 October 2014|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> മുംബൈയിലെ സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Riveting persona|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19920131-after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire-765771-2013-06-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021052116/http://indiatoday.intoday.in/story/after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire/1/306084.html|archive-date=21 October 2014|access-date=9 October 2014|work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|title=About Nana Patekar|access-date=6 October 2010|publisher=Konkan World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713163522/http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|archive-date=13 July 2011|url-status=dead}}</ref> ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == === ആദ്യകാല വേഷങ്ങൾ (1978–1987) === ഗമൻ (1978) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചതിനേ തുടർന്ന് ''മാഫിച്ച സാക്ഷിദാർ'' (മറാത്തി 1986) എന്ന ചിത്രത്തിൽ വേഷമിടുകയും അതിനുശേഷം മറാത്തി സിനിമയിൽ നിരവധി ചെറിയ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ ലോർഡ് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ: ദി ലാസ്റ്റ് വൈസ്രോയ് (1986) എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം നാഥുറാം ഗോഡ്‌സെയെ അവതരിപ്പിച്ചു. ആജ് കി ആവാസ് (1984), അങ്കുഷ് (1986), പ്രതിഘാത് (1987), അന്ധ യുദ്ധ് (1987), മൊഹ്രെ (1987), ത്രിശാഗ്നി (1988), അവാം (1987), സാഗർ സംഗം (1988) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. അന്ധ യുദ്ധ് എന്ന സിനിമയിലെ അഭിനയം അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യത്തെ മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ആദ്യ നോമിനേഷൻ നേടിക്കൊടുത്തു. === പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) === ഈ കാലയളവിൽ, [[മീരാ നായർ|മീരാ നായർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[സലാം ബോംബെ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അവസ്മരണീയമായ പ്രകടനം (1988) ഉയർന്ന പ്രശംസ നേടിക്കൊടുത്തു. ''പരിന്ദ'' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചിത്രത്തിലെ കുറ്റവാളികളുടെ നേതാവായി അഭിനയിച്ചതിന് വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസയും ലഭിച്ചതോടൊപ്പം മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും ഈ ചിത്രം നേടിക്കൊടുത്തു. തുടർന്ന്, [[മാധുരി ദീക്ഷിത്]] സഹതാരമായി അഭിനയിച്ച '''പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്''<nowiki/>' (1991) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറിയ അദ്ദേഹം ഈ ചിത്രത്തിലെ ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറുടെ വേഷം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു. '<nowiki/>''അംഗാർ''<nowiki/>' (1992) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ആദ്യത്തെ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ''<nowiki/>' (1992) എന്ന റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രത്തിൽ [[ഷാരൂഖ് ഖാൻ]], [[ജൂഹി ചാവ്‌ല|ജൂഹി ചൗള]], [[അമൃത സിങ്|അമൃത സിംഗ്]] എന്നിവർക്കൊപ്പവും, '<nowiki/>''തിരംഗ''<nowiki/>' (1993) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മുതിർന്ന നടൻ രാജ് കുമാറിനൊപ്പവും അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്; ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളും മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായി തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''ക്രാന്തിവീർ''<nowiki/>' (1994) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാത്തവനും ചൂതാട്ടക്കാരനുമായ മകന്റെ വേഷം അവതരിപ്പിക്കുകയും ഈ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം, ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം, സ്ക്രീൻ പുരസ്കാരം എന്നിവ നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1994-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''അഭയ്''<nowiki/>' എന്ന കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പ്രേതമായി വേഷമിട്ട പടേക്കർ, തുടർന്ന് 1995-ൽ '<nowiki/>''ഹം ദോനോ''<nowiki/>'യിൽ [[ഋഷി കപൂർ|ഋഷി കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ചു. '<nowiki/>''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>'യിൽ (1996) ക്രൂരസ്വഭാവക്കാരനായ ഭർത്താവായും (ഇതിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു), '<nowiki/>''ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മനീഷ കൊയ്‌രാള അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രത്തിന്റെ ബധിരനായ പിതാവായും (ഈ രണ്ട് വേഷങ്ങളും മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരത്തിനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം അദ്ദേഹത്തിന് നേടിക്കൊടുത്തു) അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. കൂടാതെ, '<nowiki/>''ഗുലാം-ഇ-മുസ്തഫ''<nowiki/>'യിൽ (1997) ഒരു ഗുണ്ടാത്തലവനായും, '<nowiki/>''യശ്വന്ത്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1997) സത്യസന്ധനും എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത ശൈലിയുള്ളവനുമായ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായും, '<nowiki/>''വജൂദ്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1998) [[സ്കിസോഫ്രീനിയ|സ്കീസോഫ്രീനിയ]] ബാധിച്ച വ്യക്തിയായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. 1999-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''കോഹ്‌റാം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അമിതാഭ് ബച്ചൻ|അമിതാഭ് ബച്ചനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹം; വേഷം മാറി നടക്കുന്ന ബച്ചനെ പിന്തുടരുന്ന ഇന്ത്യൻ കരസേനാ രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനായാണ് വേഷമിട്ടത്. ഈ ദശകത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ '<nowiki/>''യുഗ്പുരുഷ്''<nowiki/>' (1998), '<nowiki/>''ഹു ടു ടു''<nowiki/>' (1999) എന്നിവയായിരുന്നു. '<nowiki/>''തർക്കീബ്''<nowiki/>' (2000) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ സിനിമയിൽ [[ആദിത്യ പഞ്ചോളി|ആദിത്യ പഞ്ചോളിക്കൊപ്പം]] സിബിഐ ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. ഏതാണ്ട് ഒരു വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം '''ശക്തി: ദ പവർ''<nowiki/>' (2002) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് ശക്തമായി തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, ചിത്രത്തിലെ അതിക്രൂരനായ ഒരു പിതാവിന്റെ വേഷം കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള രണ്ടാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} l4xodelhxdsg641vzs8zgj2vrcl0u6c 4674279 4674278 2026-10-09T05:02:41Z Malikaveedu 16584 /* പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) */ 4674279 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>'<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '<nowiki/>''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '<nowiki/>''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. '''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം 'ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി ഇന്നത്തെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ഒരു മറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”).<ref name="TOI48667422">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nana Patekar breaks his khamoshi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202210316/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|archive-date=2 December 2014|access-date=9 October 2014|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> മുംബൈയിലെ സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Riveting persona|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19920131-after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire-765771-2013-06-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021052116/http://indiatoday.intoday.in/story/after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire/1/306084.html|archive-date=21 October 2014|access-date=9 October 2014|work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|title=About Nana Patekar|access-date=6 October 2010|publisher=Konkan World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713163522/http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|archive-date=13 July 2011|url-status=dead}}</ref> ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == === ആദ്യകാല വേഷങ്ങൾ (1978–1987) === ഗമൻ (1978) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചതിനേ തുടർന്ന് ''മാഫിച്ച സാക്ഷിദാർ'' (മറാത്തി 1986) എന്ന ചിത്രത്തിൽ വേഷമിടുകയും അതിനുശേഷം മറാത്തി സിനിമയിൽ നിരവധി ചെറിയ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ ലോർഡ് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ: ദി ലാസ്റ്റ് വൈസ്രോയ് (1986) എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം നാഥുറാം ഗോഡ്‌സെയെ അവതരിപ്പിച്ചു. ആജ് കി ആവാസ് (1984), അങ്കുഷ് (1986), പ്രതിഘാത് (1987), അന്ധ യുദ്ധ് (1987), മൊഹ്രെ (1987), ത്രിശാഗ്നി (1988), അവാം (1987), സാഗർ സംഗം (1988) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. അന്ധ യുദ്ധ് എന്ന സിനിമയിലെ അഭിനയം അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യത്തെ മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ആദ്യ നോമിനേഷൻ നേടിക്കൊടുത്തു. === പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) === ഈ കാലയളവിൽ, [[മീരാ നായർ|മീരാ നായർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[സലാം ബോംബെ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അവസ്മരണീയമായ പ്രകടനം (1988) ഉയർന്ന പ്രശംസ നേടിക്കൊടുത്തു. ''പരിന്ദ'' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചിത്രത്തിലെ കുറ്റവാളികളുടെ നേതാവായി അഭിനയിച്ചതിന് വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസയും ലഭിച്ചതോടൊപ്പം മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും ഈ ചിത്രം നേടിക്കൊടുത്തു. തുടർന്ന്, [[മാധുരി ദീക്ഷിത്]] സഹതാരമായി അഭിനയിച്ച '''പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്''<nowiki/>' (1991) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറിയ അദ്ദേഹം ഈ ചിത്രത്തിലെ ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറുടെ വേഷം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു. '<nowiki/>''അംഗാർ''<nowiki/>' (1992) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ആദ്യത്തെ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ''<nowiki/>' (1992) എന്ന റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രത്തിൽ [[ഷാരൂഖ് ഖാൻ]], [[ജൂഹി ചാവ്‌ല|ജൂഹി ചൗള]], [[അമൃത സിങ്|അമൃത സിംഗ്]] എന്നിവർക്കൊപ്പവും, '<nowiki/>''തിരംഗ''<nowiki/>' (1993) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മുതിർന്ന നടൻ രാജ് കുമാറിനൊപ്പവും അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്; ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളും മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായി തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''ക്രാന്തിവീർ''<nowiki/>' (1994) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാത്തവനും ചൂതാട്ടക്കാരനുമായ മകന്റെ വേഷം അവതരിപ്പിക്കുകയും ഈ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം, ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം, സ്ക്രീൻ പുരസ്കാരം എന്നിവ നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1994-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''അഭയ്''<nowiki/>' എന്ന കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പ്രേതമായി വേഷമിട്ട പടേക്കർ, തുടർന്ന് 1995-ൽ '<nowiki/>''ഹം ദോനോ''<nowiki/>'യിൽ [[ഋഷി കപൂർ|ഋഷി കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ചു. '<nowiki/>''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>'യിൽ (1996) ക്രൂരസ്വഭാവക്കാരനായ ഭർത്താവായും (ഇതിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു), '<nowiki/>''ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മനീഷ കൊയ്‌രാള അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രത്തിന്റെ ബധിരനായ പിതാവായും (ഈ രണ്ട് വേഷങ്ങളും മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരത്തിനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം അദ്ദേഹത്തിന് നേടിക്കൊടുത്തു) അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. കൂടാതെ, '<nowiki/>''ഗുലാം-ഇ-മുസ്തഫ''<nowiki/>'യിൽ (1997) ഒരു ഗുണ്ടാത്തലവനായും, '<nowiki/>''യശ്വന്ത്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1997) സത്യസന്ധനും എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത ശൈലിയുള്ളവനുമായ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായും, '<nowiki/>''വജൂദ്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1998) [[സ്കിസോഫ്രീനിയ|സ്കീസോഫ്രീനിയ]] ബാധിച്ച വ്യക്തിയായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. 1999-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''കോഹ്‌റാം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അമിതാഭ് ബച്ചൻ|അമിതാഭ് ബച്ചനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹം; വേഷം മാറി നടക്കുന്ന ബച്ചനെ പിന്തുടരുന്ന ഇന്ത്യൻ കരസേനാ രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനായാണ് വേഷമിട്ടത്. ഈ ദശകത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ '<nowiki/>''യുഗ്പുരുഷ്''<nowiki/>' (1998), '<nowiki/>''ഹു ടു ടു''<nowiki/>' (1999) എന്നിവയായിരുന്നു. '<nowiki/>''തർക്കീബ്''<nowiki/>' (2000) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ സിനിമയിൽ [[ആദിത്യ പഞ്ചോളി|ആദിത്യ പഞ്ചോളിക്കൊപ്പം]] സിബിഐ ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. ഏതാണ്ട് ഒരു വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം '''ശക്തി: ദ പവർ''<nowiki/>' (2002) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് ശക്തമായി തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, ചിത്രത്തിലെ അതിക്രൂരനായ ഒരു പിതാവിന്റെ വേഷം കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള രണ്ടാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. '<nowiki/>''അബ് തക് ഛപ്പൻ''<nowiki/>' (2004) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു എൻകൗണ്ടർ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് ആയ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. '<nowiki/>''അപഹരൻ''<nowiki/>' (2005) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്‌ക്രീൻ അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. '<nowiki/>''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' (2006) എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു ടാക്സി ഡ്രൈവറായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വമ്പൻ വിജയം നേടിയ ഈ സിനിമയിൽ, പടേക്കറും [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|എബ്രഹാമും]] തമ്മിലുള്ള കെമിസ്ട്രി ഏറെ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 2007 നാനാ പാട്ടേക്കറിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നേട്ടങ്ങളുടെ വർഷമായിരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ച നിരവധി ഹാസ്യ വേഷങ്ങളിൽ എടുത്തു പറയേണ്ട ഒന്നാണ് '<nowiki/>''വെൽക്കം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മികച്ച പ്രകടനം. [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രത്തിൽ, ഒരു സിനിമാ താരമാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന മുംബൈയിലെ ശക്തനായ ഒരു അധോലോക നായകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്തത്. പിന്നീട് സംഗീത് ശിവൻ സംവിധാനം ചെയ്ത '''ഏക്''<nowiki/>' (2009) എന്ന ചിത്രത്തിലും അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. 2010-ൽ '''പാഠശാല''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു സ്കൂൾ പ്രധാനാധ്യാപകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചത്. പ്രകാശ് ഝാ സംവിധാനം ചെയ്ത, ഒട്ടേറെ പ്രമുഖ താരങ്ങൾ അണിനിരന്ന രാഷ്ട്രീയ ചലച്ചിത്രമായ 'രാജ്‌നീതീ'യിലും (2010) അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനം മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} sj9xydv7ovkyhfw7k0poen5t8t9ofi2 4674280 4674279 2026-10-09T05:04:35Z Malikaveedu 16584 4674280 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>'<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '<nowiki/>''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '<nowiki/>''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. '''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം 'ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി ഇന്നത്തെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ഒരു മറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”).<ref name="TOI48667422">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nana Patekar breaks his khamoshi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202210316/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|archive-date=2 December 2014|access-date=9 October 2014|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> മുംബൈയിലെ സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Riveting persona|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19920131-after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire-765771-2013-06-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021052116/http://indiatoday.intoday.in/story/after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire/1/306084.html|archive-date=21 October 2014|access-date=9 October 2014|work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|title=About Nana Patekar|access-date=6 October 2010|publisher=Konkan World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713163522/http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|archive-date=13 July 2011|url-status=dead}}</ref> ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == === ആദ്യകാല വേഷങ്ങൾ (1978–1987) === ''ഗമൻ'' (1978) എന്ന സിനിമയിലൂടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചതിനേത്തുടർന്ന് ''മാഫിച്ച സാക്ഷിദാർ'' (മറാത്തി 1986) എന്ന ചിത്രത്തിൽ വേഷമിടുകയും അതിനുശേഷം മറാത്തി സിനിമയിൽ നിരവധി ചെറിയ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ ''ലോർഡ് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ: ദി ലാസ്റ്റ് വൈസ്രോയ്'' (1986) എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം [[നഥൂറാം വിനായക് ഗോഡ്‌സെ|നാഥുറാം ഗോഡ്‌സെയെ]] അവതരിപ്പിച്ചു. ''ആജ് കി ആവാസ്'' (1984), ''അങ്കുഷ്'' (1986), ''പ്രതിഘാത്'' (1987), ''അന്ധ യുദ്ധ്'' (1987), ''മൊഹ്രെ'' (1987), ''ത്രിശാഗ്നി'' (1988), ''അവാം'' (1987), ''സാഗർ സംഗം'' (1988) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. ''അന്ധ യുദ്ധ്'' എന്ന സിനിമയിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യത്തെ മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ആദ്യ നോമിനേഷൻ നേടിക്കൊടുത്തു. === പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) === ഈ കാലയളവിൽ, [[മീരാ നായർ|മീരാ നായർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[സലാം ബോംബെ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അവസ്മരണീയമായ പ്രകടനം (1988) ഉയർന്ന പ്രശംസ നേടിക്കൊടുത്തു. ''പരിന്ദ'' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചിത്രത്തിലെ കുറ്റവാളികളുടെ നേതാവായി അഭിനയിച്ചതിന് വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസയും ലഭിച്ചതോടൊപ്പം മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും ഈ ചിത്രം നേടിക്കൊടുത്തു. തുടർന്ന്, [[മാധുരി ദീക്ഷിത്]] സഹതാരമായി അഭിനയിച്ച '''പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്''<nowiki/>' (1991) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറിയ അദ്ദേഹം ഈ ചിത്രത്തിലെ ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറുടെ വേഷം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു. '<nowiki/>''അംഗാർ''<nowiki/>' (1992) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ആദ്യത്തെ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ''<nowiki/>' (1992) എന്ന റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രത്തിൽ [[ഷാരൂഖ് ഖാൻ]], [[ജൂഹി ചാവ്‌ല|ജൂഹി ചൗള]], [[അമൃത സിങ്|അമൃത സിംഗ്]] എന്നിവർക്കൊപ്പവും, '<nowiki/>''തിരംഗ''<nowiki/>' (1993) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മുതിർന്ന നടൻ രാജ് കുമാറിനൊപ്പവും അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്; ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളും മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായി തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''ക്രാന്തിവീർ''<nowiki/>' (1994) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാത്തവനും ചൂതാട്ടക്കാരനുമായ മകന്റെ വേഷം അവതരിപ്പിക്കുകയും ഈ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം, ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം, സ്ക്രീൻ പുരസ്കാരം എന്നിവ നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1994-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''അഭയ്''<nowiki/>' എന്ന കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പ്രേതമായി വേഷമിട്ട പടേക്കർ, തുടർന്ന് 1995-ൽ '<nowiki/>''ഹം ദോനോ''<nowiki/>'യിൽ [[ഋഷി കപൂർ|ഋഷി കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ചു. '<nowiki/>''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>'യിൽ (1996) ക്രൂരസ്വഭാവക്കാരനായ ഭർത്താവായും (ഇതിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു), '<nowiki/>''ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മനീഷ കൊയ്‌രാള അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രത്തിന്റെ ബധിരനായ പിതാവായും (ഈ രണ്ട് വേഷങ്ങളും മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരത്തിനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം അദ്ദേഹത്തിന് നേടിക്കൊടുത്തു) അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. കൂടാതെ, '<nowiki/>''ഗുലാം-ഇ-മുസ്തഫ''<nowiki/>'യിൽ (1997) ഒരു ഗുണ്ടാത്തലവനായും, '<nowiki/>''യശ്വന്ത്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1997) സത്യസന്ധനും എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത ശൈലിയുള്ളവനുമായ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായും, '<nowiki/>''വജൂദ്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1998) [[സ്കിസോഫ്രീനിയ|സ്കീസോഫ്രീനിയ]] ബാധിച്ച വ്യക്തിയായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. 1999-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''കോഹ്‌റാം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അമിതാഭ് ബച്ചൻ|അമിതാഭ് ബച്ചനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹം; വേഷം മാറി നടക്കുന്ന ബച്ചനെ പിന്തുടരുന്ന ഇന്ത്യൻ കരസേനാ രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനായാണ് വേഷമിട്ടത്. ഈ ദശകത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ '<nowiki/>''യുഗ്പുരുഷ്''<nowiki/>' (1998), '<nowiki/>''ഹു ടു ടു''<nowiki/>' (1999) എന്നിവയായിരുന്നു. '<nowiki/>''തർക്കീബ്''<nowiki/>' (2000) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ സിനിമയിൽ [[ആദിത്യ പഞ്ചോളി|ആദിത്യ പഞ്ചോളിക്കൊപ്പം]] സിബിഐ ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. ഏതാണ്ട് ഒരു വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം '''ശക്തി: ദ പവർ''<nowiki/>' (2002) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് ശക്തമായി തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, ചിത്രത്തിലെ അതിക്രൂരനായ ഒരു പിതാവിന്റെ വേഷം കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള രണ്ടാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. '<nowiki/>''അബ് തക് ഛപ്പൻ''<nowiki/>' (2004) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു എൻകൗണ്ടർ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് ആയ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. '<nowiki/>''അപഹരൻ''<nowiki/>' (2005) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്‌ക്രീൻ അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. '<nowiki/>''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' (2006) എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു ടാക്സി ഡ്രൈവറായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വമ്പൻ വിജയം നേടിയ ഈ സിനിമയിൽ, പടേക്കറും [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|എബ്രഹാമും]] തമ്മിലുള്ള കെമിസ്ട്രി ഏറെ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 2007 നാനാ പാട്ടേക്കറിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നേട്ടങ്ങളുടെ വർഷമായിരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ച നിരവധി ഹാസ്യ വേഷങ്ങളിൽ എടുത്തു പറയേണ്ട ഒന്നാണ് '<nowiki/>''വെൽക്കം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മികച്ച പ്രകടനം. [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രത്തിൽ, ഒരു സിനിമാ താരമാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന മുംബൈയിലെ ശക്തനായ ഒരു അധോലോക നായകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്തത്. പിന്നീട് സംഗീത് ശിവൻ സംവിധാനം ചെയ്ത '''ഏക്''<nowiki/>' (2009) എന്ന ചിത്രത്തിലും അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. 2010-ൽ '''പാഠശാല''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു സ്കൂൾ പ്രധാനാധ്യാപകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചത്. പ്രകാശ് ഝാ സംവിധാനം ചെയ്ത, ഒട്ടേറെ പ്രമുഖ താരങ്ങൾ അണിനിരന്ന രാഷ്ട്രീയ ചലച്ചിത്രമായ 'രാജ്‌നീതീ'യിലും (2010) അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനം മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} eqn5o7a9q8ef3bk79s0wkfx597a2lm8 4674281 4674280 2026-10-09T05:05:34Z Malikaveedu 16584 /* പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) */ 4674281 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>'<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '<nowiki/>''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '<nowiki/>''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. '''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം 'ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി ഇന്നത്തെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ഒരു മറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”).<ref name="TOI48667422">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nana Patekar breaks his khamoshi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202210316/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|archive-date=2 December 2014|access-date=9 October 2014|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> മുംബൈയിലെ സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Riveting persona|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19920131-after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire-765771-2013-06-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021052116/http://indiatoday.intoday.in/story/after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire/1/306084.html|archive-date=21 October 2014|access-date=9 October 2014|work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|title=About Nana Patekar|access-date=6 October 2010|publisher=Konkan World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713163522/http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|archive-date=13 July 2011|url-status=dead}}</ref> ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == === ആദ്യകാല വേഷങ്ങൾ (1978–1987) === ''ഗമൻ'' (1978) എന്ന സിനിമയിലൂടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചതിനേത്തുടർന്ന് ''മാഫിച്ച സാക്ഷിദാർ'' (മറാത്തി 1986) എന്ന ചിത്രത്തിൽ വേഷമിടുകയും അതിനുശേഷം മറാത്തി സിനിമയിൽ നിരവധി ചെറിയ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ ''ലോർഡ് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ: ദി ലാസ്റ്റ് വൈസ്രോയ്'' (1986) എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം [[നഥൂറാം വിനായക് ഗോഡ്‌സെ|നാഥുറാം ഗോഡ്‌സെയെ]] അവതരിപ്പിച്ചു. ''ആജ് കി ആവാസ്'' (1984), ''അങ്കുഷ്'' (1986), ''പ്രതിഘാത്'' (1987), ''അന്ധ യുദ്ധ്'' (1987), ''മൊഹ്രെ'' (1987), ''ത്രിശാഗ്നി'' (1988), ''അവാം'' (1987), ''സാഗർ സംഗം'' (1988) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. ''അന്ധ യുദ്ധ്'' എന്ന സിനിമയിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യത്തെ മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ആദ്യ നോമിനേഷൻ നേടിക്കൊടുത്തു. === പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) === [[File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|ലഘുചിത്രം|2006-ൽ '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>'-ന്റെ പ്രീമിയറിൽ നാന പടേക്കറും [[സമീര റെഡ്ഡി|സമീറ റെഡ്ഡിയും]].]] ഈ കാലയളവിൽ, [[മീരാ നായർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[സലാം ബോംബെ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അവസ്മരണീയമായ പ്രകടനം (1988) ഉയർന്ന പ്രശംസ നേടിക്കൊടുത്തു. ''പരിന്ദ'' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചിത്രത്തിലെ കുറ്റവാളികളുടെ നേതാവായി അഭിനയിച്ചതിന് വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസയും ലഭിച്ചതോടൊപ്പം മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും ഈ ചിത്രം നേടിക്കൊടുത്തു. തുടർന്ന്, [[മാധുരി ദീക്ഷിത്]] സഹതാരമായി അഭിനയിച്ച '''പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്''<nowiki/>' (1991) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറിയ അദ്ദേഹം ഈ ചിത്രത്തിലെ ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറുടെ വേഷം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു. '<nowiki/>''അംഗാർ''<nowiki/>' (1992) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ആദ്യത്തെ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ''<nowiki/>' (1992) എന്ന റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രത്തിൽ [[ഷാരൂഖ് ഖാൻ]], [[ജൂഹി ചാവ്‌ല|ജൂഹി ചൗള]], [[അമൃത സിങ്|അമൃത സിംഗ്]] എന്നിവർക്കൊപ്പവും, '<nowiki/>''തിരംഗ''<nowiki/>' (1993) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മുതിർന്ന നടൻ രാജ് കുമാറിനൊപ്പവും അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്; ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളും മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായി തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''ക്രാന്തിവീർ''<nowiki/>' (1994) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാത്തവനും ചൂതാട്ടക്കാരനുമായ മകന്റെ വേഷം അവതരിപ്പിക്കുകയും ഈ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം, ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം, സ്ക്രീൻ പുരസ്കാരം എന്നിവ നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1994-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''അഭയ്''<nowiki/>' എന്ന കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പ്രേതമായി വേഷമിട്ട പടേക്കർ, തുടർന്ന് 1995-ൽ '<nowiki/>''ഹം ദോനോ''<nowiki/>'യിൽ [[ഋഷി കപൂർ|ഋഷി കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ചു. '<nowiki/>''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>'യിൽ (1996) ക്രൂരസ്വഭാവക്കാരനായ ഭർത്താവായും (ഇതിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു), '<nowiki/>''ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മനീഷ കൊയ്‌രാള അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രത്തിന്റെ ബധിരനായ പിതാവായും (ഈ രണ്ട് വേഷങ്ങളും മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരത്തിനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം അദ്ദേഹത്തിന് നേടിക്കൊടുത്തു) അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. കൂടാതെ, '<nowiki/>''ഗുലാം-ഇ-മുസ്തഫ''<nowiki/>'യിൽ (1997) ഒരു ഗുണ്ടാത്തലവനായും, '<nowiki/>''യശ്വന്ത്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1997) സത്യസന്ധനും എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത ശൈലിയുള്ളവനുമായ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായും, '<nowiki/>''വജൂദ്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1998) [[സ്കിസോഫ്രീനിയ|സ്കീസോഫ്രീനിയ]] ബാധിച്ച വ്യക്തിയായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. 1999-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''കോഹ്‌റാം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അമിതാഭ് ബച്ചൻ|അമിതാഭ് ബച്ചനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹം; വേഷം മാറി നടക്കുന്ന ബച്ചനെ പിന്തുടരുന്ന ഇന്ത്യൻ കരസേനാ രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനായാണ് വേഷമിട്ടത്. ഈ ദശകത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ '<nowiki/>''യുഗ്പുരുഷ്''<nowiki/>' (1998), '<nowiki/>''ഹു ടു ടു''<nowiki/>' (1999) എന്നിവയായിരുന്നു. '<nowiki/>''തർക്കീബ്''<nowiki/>' (2000) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ സിനിമയിൽ [[ആദിത്യ പഞ്ചോളി|ആദിത്യ പഞ്ചോളിക്കൊപ്പം]] സിബിഐ ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. ഏതാണ്ട് ഒരു വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം '''ശക്തി: ദ പവർ''<nowiki/>' (2002) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് ശക്തമായി തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, ചിത്രത്തിലെ അതിക്രൂരനായ ഒരു പിതാവിന്റെ വേഷം കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള രണ്ടാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. '<nowiki/>''അബ് തക് ഛപ്പൻ''<nowiki/>' (2004) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു എൻകൗണ്ടർ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് ആയ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. '<nowiki/>''അപഹരൻ''<nowiki/>' (2005) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്‌ക്രീൻ അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. '<nowiki/>''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' (2006) എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു ടാക്സി ഡ്രൈവറായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വമ്പൻ വിജയം നേടിയ ഈ സിനിമയിൽ, പടേക്കറും [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|എബ്രഹാമും]] തമ്മിലുള്ള കെമിസ്ട്രി ഏറെ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 2007 നാനാ പാട്ടേക്കറിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നേട്ടങ്ങളുടെ വർഷമായിരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ച നിരവധി ഹാസ്യ വേഷങ്ങളിൽ എടുത്തു പറയേണ്ട ഒന്നാണ് '<nowiki/>''വെൽക്കം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മികച്ച പ്രകടനം. [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രത്തിൽ, ഒരു സിനിമാ താരമാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന മുംബൈയിലെ ശക്തനായ ഒരു അധോലോക നായകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്തത്. പിന്നീട് സംഗീത് ശിവൻ സംവിധാനം ചെയ്ത '''ഏക്''<nowiki/>' (2009) എന്ന ചിത്രത്തിലും അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. 2010-ൽ '''പാഠശാല''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു സ്കൂൾ പ്രധാനാധ്യാപകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചത്. പ്രകാശ് ഝാ സംവിധാനം ചെയ്ത, ഒട്ടേറെ പ്രമുഖ താരങ്ങൾ അണിനിരന്ന രാഷ്ട്രീയ ചലച്ചിത്രമായ 'രാജ്‌നീതീ'യിലും (2010) അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനം മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} 9z0v28bnmzfmgb1zsj7sdvm0ceyaki8 4674283 4674281 2026-10-09T05:07:59Z Malikaveedu 16584 /* ആദ്യകാലം */ 4674283 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>'<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '<nowiki/>''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '<nowiki/>''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. '''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം 'ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി ഇന്നത്തെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ഒരു മറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”).<ref name="TOI48667422">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nana Patekar breaks his khamoshi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202210316/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|archive-date=2 December 2014|access-date=9 October 2014|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> മുംബൈയിലെ സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Riveting persona|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19920131-after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire-765771-2013-06-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021052116/http://indiatoday.intoday.in/story/after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire/1/306084.html|archive-date=21 October 2014|access-date=9 October 2014|work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|title=About Nana Patekar|access-date=6 October 2010|publisher=Konkan World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713163522/http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|archive-date=13 July 2011|url-status=dead}}</ref> ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. == വ്യക്തിജീവിതം == ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്, ഇദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകൻ കൂടിയുണ്ട് പേര് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == === ആദ്യകാല വേഷങ്ങൾ (1978–1987) === ''ഗമൻ'' (1978) എന്ന സിനിമയിലൂടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചതിനേത്തുടർന്ന് ''മാഫിച്ച സാക്ഷിദാർ'' (മറാത്തി 1986) എന്ന ചിത്രത്തിൽ വേഷമിടുകയും അതിനുശേഷം മറാത്തി സിനിമയിൽ നിരവധി ചെറിയ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ ''ലോർഡ് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ: ദി ലാസ്റ്റ് വൈസ്രോയ്'' (1986) എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം [[നഥൂറാം വിനായക് ഗോഡ്‌സെ|നാഥുറാം ഗോഡ്‌സെയെ]] അവതരിപ്പിച്ചു. ''ആജ് കി ആവാസ്'' (1984), ''അങ്കുഷ്'' (1986), ''പ്രതിഘാത്'' (1987), ''അന്ധ യുദ്ധ്'' (1987), ''മൊഹ്രെ'' (1987), ''ത്രിശാഗ്നി'' (1988), ''അവാം'' (1987), ''സാഗർ സംഗം'' (1988) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. ''അന്ധ യുദ്ധ്'' എന്ന സിനിമയിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യത്തെ മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ആദ്യ നോമിനേഷൻ നേടിക്കൊടുത്തു. === പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) === [[File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|ലഘുചിത്രം|2006-ൽ '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>'-ന്റെ പ്രീമിയറിൽ നാന പടേക്കറും [[സമീര റെഡ്ഡി|സമീറ റെഡ്ഡിയും]].]] ഈ കാലയളവിൽ, [[മീരാ നായർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[സലാം ബോംബെ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അവസ്മരണീയമായ പ്രകടനം (1988) ഉയർന്ന പ്രശംസ നേടിക്കൊടുത്തു. ''പരിന്ദ'' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചിത്രത്തിലെ കുറ്റവാളികളുടെ നേതാവായി അഭിനയിച്ചതിന് വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസയും ലഭിച്ചതോടൊപ്പം മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും ഈ ചിത്രം നേടിക്കൊടുത്തു. തുടർന്ന്, [[മാധുരി ദീക്ഷിത്]] സഹതാരമായി അഭിനയിച്ച '''പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്''<nowiki/>' (1991) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറിയ അദ്ദേഹം ഈ ചിത്രത്തിലെ ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറുടെ വേഷം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു. '<nowiki/>''അംഗാർ''<nowiki/>' (1992) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ആദ്യത്തെ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ''<nowiki/>' (1992) എന്ന റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രത്തിൽ [[ഷാരൂഖ് ഖാൻ]], [[ജൂഹി ചാവ്‌ല|ജൂഹി ചൗള]], [[അമൃത സിങ്|അമൃത സിംഗ്]] എന്നിവർക്കൊപ്പവും, '<nowiki/>''തിരംഗ''<nowiki/>' (1993) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മുതിർന്ന നടൻ രാജ് കുമാറിനൊപ്പവും അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്; ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളും മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായി തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''ക്രാന്തിവീർ''<nowiki/>' (1994) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാത്തവനും ചൂതാട്ടക്കാരനുമായ മകന്റെ വേഷം അവതരിപ്പിക്കുകയും ഈ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം, ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം, സ്ക്രീൻ പുരസ്കാരം എന്നിവ നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1994-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''അഭയ്''<nowiki/>' എന്ന കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പ്രേതമായി വേഷമിട്ട പടേക്കർ, തുടർന്ന് 1995-ൽ '<nowiki/>''ഹം ദോനോ''<nowiki/>'യിൽ [[ഋഷി കപൂർ|ഋഷി കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ചു. '<nowiki/>''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>'യിൽ (1996) ക്രൂരസ്വഭാവക്കാരനായ ഭർത്താവായും (ഇതിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു), '<nowiki/>''ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മനീഷ കൊയ്‌രാള അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രത്തിന്റെ ബധിരനായ പിതാവായും (ഈ രണ്ട് വേഷങ്ങളും മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരത്തിനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം അദ്ദേഹത്തിന് നേടിക്കൊടുത്തു) അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. കൂടാതെ, '<nowiki/>''ഗുലാം-ഇ-മുസ്തഫ''<nowiki/>'യിൽ (1997) ഒരു ഗുണ്ടാത്തലവനായും, '<nowiki/>''യശ്വന്ത്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1997) സത്യസന്ധനും എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത ശൈലിയുള്ളവനുമായ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായും, '<nowiki/>''വജൂദ്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1998) [[സ്കിസോഫ്രീനിയ|സ്കീസോഫ്രീനിയ]] ബാധിച്ച വ്യക്തിയായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. 1999-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''കോഹ്‌റാം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അമിതാഭ് ബച്ചൻ|അമിതാഭ് ബച്ചനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹം; വേഷം മാറി നടക്കുന്ന ബച്ചനെ പിന്തുടരുന്ന ഇന്ത്യൻ കരസേനാ രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനായാണ് വേഷമിട്ടത്. ഈ ദശകത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ '<nowiki/>''യുഗ്പുരുഷ്''<nowiki/>' (1998), '<nowiki/>''ഹു ടു ടു''<nowiki/>' (1999) എന്നിവയായിരുന്നു. '<nowiki/>''തർക്കീബ്''<nowiki/>' (2000) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ സിനിമയിൽ [[ആദിത്യ പഞ്ചോളി|ആദിത്യ പഞ്ചോളിക്കൊപ്പം]] സിബിഐ ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. ഏതാണ്ട് ഒരു വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം '''ശക്തി: ദ പവർ''<nowiki/>' (2002) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് ശക്തമായി തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, ചിത്രത്തിലെ അതിക്രൂരനായ ഒരു പിതാവിന്റെ വേഷം കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള രണ്ടാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. '<nowiki/>''അബ് തക് ഛപ്പൻ''<nowiki/>' (2004) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു എൻകൗണ്ടർ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് ആയ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. '<nowiki/>''അപഹരൻ''<nowiki/>' (2005) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്‌ക്രീൻ അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. '<nowiki/>''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' (2006) എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു ടാക്സി ഡ്രൈവറായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വമ്പൻ വിജയം നേടിയ ഈ സിനിമയിൽ, പടേക്കറും [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|എബ്രഹാമും]] തമ്മിലുള്ള കെമിസ്ട്രി ഏറെ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 2007 നാനാ പാട്ടേക്കറിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നേട്ടങ്ങളുടെ വർഷമായിരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ച നിരവധി ഹാസ്യ വേഷങ്ങളിൽ എടുത്തു പറയേണ്ട ഒന്നാണ് '<nowiki/>''വെൽക്കം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മികച്ച പ്രകടനം. [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രത്തിൽ, ഒരു സിനിമാ താരമാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന മുംബൈയിലെ ശക്തനായ ഒരു അധോലോക നായകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്തത്. പിന്നീട് സംഗീത് ശിവൻ സംവിധാനം ചെയ്ത '''ഏക്''<nowiki/>' (2009) എന്ന ചിത്രത്തിലും അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. 2010-ൽ '''പാഠശാല''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു സ്കൂൾ പ്രധാനാധ്യാപകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചത്. പ്രകാശ് ഝാ സംവിധാനം ചെയ്ത, ഒട്ടേറെ പ്രമുഖ താരങ്ങൾ അണിനിരന്ന രാഷ്ട്രീയ ചലച്ചിത്രമായ 'രാജ്‌നീതീ'യിലും (2010) അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനം മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} 4bubeg1nal5ki49j8aty3u5a17le88b 4674284 4674283 2026-10-09T05:11:36Z Malikaveedu 16584 /* വ്യക്തിജീവിതം */ 4674284 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>'<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '<nowiki/>''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '<nowiki/>''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. '''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം 'ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി ഇന്നത്തെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ഒരു മറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”).<ref name="TOI48667422">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nana Patekar breaks his khamoshi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202210316/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|archive-date=2 December 2014|access-date=9 October 2014|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> മുംബൈയിലെ സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Riveting persona|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19920131-after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire-765771-2013-06-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021052116/http://indiatoday.intoday.in/story/after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire/1/306084.html|archive-date=21 October 2014|access-date=9 October 2014|work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|title=About Nana Patekar|access-date=6 October 2010|publisher=Konkan World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713163522/http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|archive-date=13 July 2011|url-status=dead}}</ref> ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. == വ്യക്തിജീവിതം == ''1978-ൽ'' ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്.<ref name="moneycontrol.com">{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|title=When Nana Patekar made headlines for his alleged relationship with Manisha Koirala after separating from wife, broke up with her for Ayesha Jhulka|access-date=2 January 2026|website=Moneycontrol|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226151555/https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|archive-date=26 December 2024}}</ref> അവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ടായിരുന്നു. ദുർവാസ എന്ന മകൻ രണ്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അസുഖം മൂലം മരണപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/nana-patekar-opens-up-about-losing-terminally-ill-two-year-old-son-durvasa-9422334/|title=Nana Patekar opens up about losing terminally ill two-year-old son, feeling like a 'ghinauna' person for thinking only about himself|access-date=2 January 2026|date=29 June 2024|website=The Indian Express|language=en}}</ref> മറ്റൊരു മകനാണ് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. പാടേക്കറിന് 28 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ഹൃദയാഘാതം മൂലം അന്തരിച്ചു. പാട്ടേക്കറിന് രണ്ട് സഹോദരന്മാരുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/3916863/know-about-nana-patekar-birthplace-family-education-son-malhar-wife-neelkanti-and-separation-hrc-97/|title=नाना पाटेकरांचं खरं नाव माहितीये का? रायगडमध्ये जन्मलेल्या नानांची कौटुंबीक व शैक्षणिक पार्श्वभूमी वाचून थक्क व्हाल|access-date=2 January 2026|date=16 September 2023|website=Loksatta|language=mr|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202145733/https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/3916863/know-about-nana-patekar-birthplace-family-education-son-malhar-wife-neelkanti-and-separation-hrc-97/|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == === ആദ്യകാല വേഷങ്ങൾ (1978–1987) === ''ഗമൻ'' (1978) എന്ന സിനിമയിലൂടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചതിനേത്തുടർന്ന് ''മാഫിച്ച സാക്ഷിദാർ'' (മറാത്തി 1986) എന്ന ചിത്രത്തിൽ വേഷമിടുകയും അതിനുശേഷം മറാത്തി സിനിമയിൽ നിരവധി ചെറിയ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ ''ലോർഡ് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ: ദി ലാസ്റ്റ് വൈസ്രോയ്'' (1986) എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം [[നഥൂറാം വിനായക് ഗോഡ്‌സെ|നാഥുറാം ഗോഡ്‌സെയെ]] അവതരിപ്പിച്ചു. ''ആജ് കി ആവാസ്'' (1984), ''അങ്കുഷ്'' (1986), ''പ്രതിഘാത്'' (1987), ''അന്ധ യുദ്ധ്'' (1987), ''മൊഹ്രെ'' (1987), ''ത്രിശാഗ്നി'' (1988), ''അവാം'' (1987), ''സാഗർ സംഗം'' (1988) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. ''അന്ധ യുദ്ധ്'' എന്ന സിനിമയിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യത്തെ മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ആദ്യ നോമിനേഷൻ നേടിക്കൊടുത്തു. === പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) === [[File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|ലഘുചിത്രം|2006-ൽ '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>'-ന്റെ പ്രീമിയറിൽ നാന പടേക്കറും [[സമീര റെഡ്ഡി|സമീറ റെഡ്ഡിയും]].]] ഈ കാലയളവിൽ, [[മീരാ നായർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[സലാം ബോംബെ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അവസ്മരണീയമായ പ്രകടനം (1988) ഉയർന്ന പ്രശംസ നേടിക്കൊടുത്തു. ''പരിന്ദ'' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചിത്രത്തിലെ കുറ്റവാളികളുടെ നേതാവായി അഭിനയിച്ചതിന് വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസയും ലഭിച്ചതോടൊപ്പം മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും ഈ ചിത്രം നേടിക്കൊടുത്തു. തുടർന്ന്, [[മാധുരി ദീക്ഷിത്]] സഹതാരമായി അഭിനയിച്ച '''പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്''<nowiki/>' (1991) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറിയ അദ്ദേഹം ഈ ചിത്രത്തിലെ ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറുടെ വേഷം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു. '<nowiki/>''അംഗാർ''<nowiki/>' (1992) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ആദ്യത്തെ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ''<nowiki/>' (1992) എന്ന റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രത്തിൽ [[ഷാരൂഖ് ഖാൻ]], [[ജൂഹി ചാവ്‌ല|ജൂഹി ചൗള]], [[അമൃത സിങ്|അമൃത സിംഗ്]] എന്നിവർക്കൊപ്പവും, '<nowiki/>''തിരംഗ''<nowiki/>' (1993) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മുതിർന്ന നടൻ രാജ് കുമാറിനൊപ്പവും അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്; ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളും മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായി തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''ക്രാന്തിവീർ''<nowiki/>' (1994) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാത്തവനും ചൂതാട്ടക്കാരനുമായ മകന്റെ വേഷം അവതരിപ്പിക്കുകയും ഈ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം, ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം, സ്ക്രീൻ പുരസ്കാരം എന്നിവ നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1994-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''അഭയ്''<nowiki/>' എന്ന കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പ്രേതമായി വേഷമിട്ട പടേക്കർ, തുടർന്ന് 1995-ൽ '<nowiki/>''ഹം ദോനോ''<nowiki/>'യിൽ [[ഋഷി കപൂർ|ഋഷി കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ചു. '<nowiki/>''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>'യിൽ (1996) ക്രൂരസ്വഭാവക്കാരനായ ഭർത്താവായും (ഇതിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു), '<nowiki/>''ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മനീഷ കൊയ്‌രാള അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രത്തിന്റെ ബധിരനായ പിതാവായും (ഈ രണ്ട് വേഷങ്ങളും മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരത്തിനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം അദ്ദേഹത്തിന് നേടിക്കൊടുത്തു) അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. കൂടാതെ, '<nowiki/>''ഗുലാം-ഇ-മുസ്തഫ''<nowiki/>'യിൽ (1997) ഒരു ഗുണ്ടാത്തലവനായും, '<nowiki/>''യശ്വന്ത്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1997) സത്യസന്ധനും എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത ശൈലിയുള്ളവനുമായ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായും, '<nowiki/>''വജൂദ്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1998) [[സ്കിസോഫ്രീനിയ|സ്കീസോഫ്രീനിയ]] ബാധിച്ച വ്യക്തിയായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. 1999-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''കോഹ്‌റാം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അമിതാഭ് ബച്ചൻ|അമിതാഭ് ബച്ചനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹം; വേഷം മാറി നടക്കുന്ന ബച്ചനെ പിന്തുടരുന്ന ഇന്ത്യൻ കരസേനാ രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനായാണ് വേഷമിട്ടത്. ഈ ദശകത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ '<nowiki/>''യുഗ്പുരുഷ്''<nowiki/>' (1998), '<nowiki/>''ഹു ടു ടു''<nowiki/>' (1999) എന്നിവയായിരുന്നു. '<nowiki/>''തർക്കീബ്''<nowiki/>' (2000) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ സിനിമയിൽ [[ആദിത്യ പഞ്ചോളി|ആദിത്യ പഞ്ചോളിക്കൊപ്പം]] സിബിഐ ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. ഏതാണ്ട് ഒരു വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം '''ശക്തി: ദ പവർ''<nowiki/>' (2002) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് ശക്തമായി തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, ചിത്രത്തിലെ അതിക്രൂരനായ ഒരു പിതാവിന്റെ വേഷം കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള രണ്ടാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. '<nowiki/>''അബ് തക് ഛപ്പൻ''<nowiki/>' (2004) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു എൻകൗണ്ടർ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് ആയ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. '<nowiki/>''അപഹരൻ''<nowiki/>' (2005) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്‌ക്രീൻ അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. '<nowiki/>''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' (2006) എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു ടാക്സി ഡ്രൈവറായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വമ്പൻ വിജയം നേടിയ ഈ സിനിമയിൽ, പടേക്കറും [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|എബ്രഹാമും]] തമ്മിലുള്ള കെമിസ്ട്രി ഏറെ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 2007 നാനാ പാട്ടേക്കറിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നേട്ടങ്ങളുടെ വർഷമായിരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ച നിരവധി ഹാസ്യ വേഷങ്ങളിൽ എടുത്തു പറയേണ്ട ഒന്നാണ് '<nowiki/>''വെൽക്കം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മികച്ച പ്രകടനം. [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രത്തിൽ, ഒരു സിനിമാ താരമാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന മുംബൈയിലെ ശക്തനായ ഒരു അധോലോക നായകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്തത്. പിന്നീട് സംഗീത് ശിവൻ സംവിധാനം ചെയ്ത '''ഏക്''<nowiki/>' (2009) എന്ന ചിത്രത്തിലും അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. 2010-ൽ '''പാഠശാല''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു സ്കൂൾ പ്രധാനാധ്യാപകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചത്. പ്രകാശ് ഝാ സംവിധാനം ചെയ്ത, ഒട്ടേറെ പ്രമുഖ താരങ്ങൾ അണിനിരന്ന രാഷ്ട്രീയ ചലച്ചിത്രമായ 'രാജ്‌നീതീ'യിലും (2010) അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനം മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} eodcd956v9irnz4hwaq1vmdfiidcs2k 4674285 4674284 2026-10-09T05:16:47Z Malikaveedu 16584 4674285 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>'<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '<nowiki/>''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '<nowiki/>''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. '''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം 'ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി ഇന്നത്തെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ഒരു മറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”).<ref name="TOI48667422">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nana Patekar breaks his khamoshi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202210316/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|archive-date=2 December 2014|access-date=9 October 2014|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> മുംബൈയിലെ സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Riveting persona|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19920131-after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire-765771-2013-06-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021052116/http://indiatoday.intoday.in/story/after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire/1/306084.html|archive-date=21 October 2014|access-date=9 October 2014|work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|title=About Nana Patekar|access-date=6 October 2010|publisher=Konkan World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713163522/http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|archive-date=13 July 2011|url-status=dead}}</ref> ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. == വ്യക്തിജീവിതം == ''1978-ൽ'' ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്.<ref name="moneycontrol.com">{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|title=When Nana Patekar made headlines for his alleged relationship with Manisha Koirala after separating from wife, broke up with her for Ayesha Jhulka|access-date=2 January 2026|website=Moneycontrol|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226151555/https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|archive-date=26 December 2024}}</ref> അവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ടായിരുന്നു. ദുർവാസ എന്ന മകൻ രണ്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അസുഖം മൂലം മരണപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/nana-patekar-opens-up-about-losing-terminally-ill-two-year-old-son-durvasa-9422334/|title=Nana Patekar opens up about losing terminally ill two-year-old son, feeling like a 'ghinauna' person for thinking only about himself|access-date=2 January 2026|date=29 June 2024|website=The Indian Express|language=en}}</ref> മറ്റൊരു മകനാണ് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. പാടേക്കറിന് 28 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ഹൃദയാഘാതം മൂലം അന്തരിച്ചു. പാട്ടേക്കറിന് രണ്ട് സഹോദരന്മാരുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/3916863/know-about-nana-patekar-birthplace-family-education-son-malhar-wife-neelkanti-and-separation-hrc-97/|title=नाना पाटेकरांचं खरं नाव माहितीये का? रायगडमध्ये जन्मलेल्या नानांची कौटुंबीक व शैक्षणिक पार्श्वभूमी वाचून थक्क व्हाल|access-date=2 January 2026|date=16 September 2023|website=Loksatta|language=mr|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202145733/https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/3916863/know-about-nana-patekar-birthplace-family-education-son-malhar-wife-neelkanti-and-separation-hrc-97/|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> 56-ാം വയസ്സിൽ പുകവലി ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് വരെ പടേക്കർ ഒരു കടുത്ത പുകവലിക്കാരനായിരുന്നു. നാടകങ്ങളെ ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന തന്റെ പിതാവ് അവ കാണാൻ തന്നെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നെന്നും, അതാണ് അഭിനയത്തോടുള്ള ആഭിമുഖ്യം തന്നിൽ വളർത്തിയതെന്നും അദ്ദേഹം ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു. വിജയ മേത്തയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ നാടകം സംവിധാനം ചെയ്തത്.<ref name="TOI486674222">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref> 2019 ജനുവരി 29-ന് 99-ാം വയസ്സിൽ അന്തരിക്കുന്നത് വരെ, തന്നോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്ന മാതാവ് നിർമല പാട്ടേക്കറുമായി അദ്ദേഹം വളരെ അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/celebrities-nana-patekar-s-mother-nirmala-patekar-passes-away-at-99-actor-performs-last-rites-501769|title=Nana Patekar's mother Nirmala Patekar passes away at 99, actor performs last rites|date=29 January 2019|website=India TV News}}</ref> 1988-ൽ പടേക്കർ ക്യാപ്റ്റനായി ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിൽ ചേർന്നു. '''പ്രഹാർ''<nowiki/>' എന്ന സിനിമയ്ക്കായി തയ്യാറെടുക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി മൂന്ന് മാസത്തെ പരിശീലനം നേടിയ അദ്ദേഹം; ആ ചിത്രത്തിൽ അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട, അന്ന് ലഫ്റ്റനന്റ് കേണലായിരുന്ന ജനറൽ വി. കെ. സിംഗിനൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. 1999-ലെ കാർഗിൽ യുദ്ധസമയത്ത് മറാഠ ലൈറ്റ് ഇൻഫൻട്രി റെജിമെന്റിൽ മേജറായി പാട്ടേക്കർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 2013-ൽ ലഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിൽ അദ്ദേഹം ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു. Patekar joined the [[:en:Territorial_Army_(India)|Territorial Army]] as a captain in 1988. He underwent a three-months training to prepare for the movie [[:en:Prahaar:_The_Final_Attack|''Prahaar'']], and worked with General [[:en:V._K._Singh|V. K. Singh]], who was a lieutenant colonel at that time and had a cameo appearance. During the [[:en:Kargil_War|Kargil War]] in 1999, Patekar served in the [[:en:Maratha_Light_Infantry|Maratha Light Infantry]] regiment as a major. He retired from the Territorial Army in 2013 as a lieutenant colonel.<ref>{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/news/india-news/article/nana-patekar-to-be-made-lt-col--144900|title=Nana Patekar to be made Lt Col?|access-date=28 February 2026|date=5 December 2011|website=Mid-day|language=en}}</ref> == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == === ആദ്യകാല വേഷങ്ങൾ (1978–1987) === ''ഗമൻ'' (1978) എന്ന സിനിമയിലൂടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചതിനേത്തുടർന്ന് ''മാഫിച്ച സാക്ഷിദാർ'' (മറാത്തി 1986) എന്ന ചിത്രത്തിൽ വേഷമിടുകയും അതിനുശേഷം മറാത്തി സിനിമയിൽ നിരവധി ചെറിയ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ ''ലോർഡ് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ: ദി ലാസ്റ്റ് വൈസ്രോയ്'' (1986) എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം [[നഥൂറാം വിനായക് ഗോഡ്‌സെ|നാഥുറാം ഗോഡ്‌സെയെ]] അവതരിപ്പിച്ചു. ''ആജ് കി ആവാസ്'' (1984), ''അങ്കുഷ്'' (1986), ''പ്രതിഘാത്'' (1987), ''അന്ധ യുദ്ധ്'' (1987), ''മൊഹ്രെ'' (1987), ''ത്രിശാഗ്നി'' (1988), ''അവാം'' (1987), ''സാഗർ സംഗം'' (1988) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. ''അന്ധ യുദ്ധ്'' എന്ന സിനിമയിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യത്തെ മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ആദ്യ നോമിനേഷൻ നേടിക്കൊടുത്തു. === പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) === [[File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|ലഘുചിത്രം|2006-ൽ '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>'-ന്റെ പ്രീമിയറിൽ നാന പടേക്കറും [[സമീര റെഡ്ഡി|സമീറ റെഡ്ഡിയും]].]] ഈ കാലയളവിൽ, [[മീരാ നായർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[സലാം ബോംബെ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അവസ്മരണീയമായ പ്രകടനം (1988) ഉയർന്ന പ്രശംസ നേടിക്കൊടുത്തു. ''പരിന്ദ'' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചിത്രത്തിലെ കുറ്റവാളികളുടെ നേതാവായി അഭിനയിച്ചതിന് വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസയും ലഭിച്ചതോടൊപ്പം മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും ഈ ചിത്രം നേടിക്കൊടുത്തു. തുടർന്ന്, [[മാധുരി ദീക്ഷിത്]] സഹതാരമായി അഭിനയിച്ച '''പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്''<nowiki/>' (1991) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറിയ അദ്ദേഹം ഈ ചിത്രത്തിലെ ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറുടെ വേഷം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു. '<nowiki/>''അംഗാർ''<nowiki/>' (1992) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ആദ്യത്തെ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ''<nowiki/>' (1992) എന്ന റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രത്തിൽ [[ഷാരൂഖ് ഖാൻ]], [[ജൂഹി ചാവ്‌ല|ജൂഹി ചൗള]], [[അമൃത സിങ്|അമൃത സിംഗ്]] എന്നിവർക്കൊപ്പവും, '<nowiki/>''തിരംഗ''<nowiki/>' (1993) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മുതിർന്ന നടൻ രാജ് കുമാറിനൊപ്പവും അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്; ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളും മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായി തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''ക്രാന്തിവീർ''<nowiki/>' (1994) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാത്തവനും ചൂതാട്ടക്കാരനുമായ മകന്റെ വേഷം അവതരിപ്പിക്കുകയും ഈ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം, ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം, സ്ക്രീൻ പുരസ്കാരം എന്നിവ നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1994-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''അഭയ്''<nowiki/>' എന്ന കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പ്രേതമായി വേഷമിട്ട പടേക്കർ, തുടർന്ന് 1995-ൽ '<nowiki/>''ഹം ദോനോ''<nowiki/>'യിൽ [[ഋഷി കപൂർ|ഋഷി കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ചു. '<nowiki/>''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>'യിൽ (1996) ക്രൂരസ്വഭാവക്കാരനായ ഭർത്താവായും (ഇതിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു), '<nowiki/>''ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മനീഷ കൊയ്‌രാള അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രത്തിന്റെ ബധിരനായ പിതാവായും (ഈ രണ്ട് വേഷങ്ങളും മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരത്തിനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം അദ്ദേഹത്തിന് നേടിക്കൊടുത്തു) അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. കൂടാതെ, '<nowiki/>''ഗുലാം-ഇ-മുസ്തഫ''<nowiki/>'യിൽ (1997) ഒരു ഗുണ്ടാത്തലവനായും, '<nowiki/>''യശ്വന്ത്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1997) സത്യസന്ധനും എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത ശൈലിയുള്ളവനുമായ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായും, '<nowiki/>''വജൂദ്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1998) [[സ്കിസോഫ്രീനിയ|സ്കീസോഫ്രീനിയ]] ബാധിച്ച വ്യക്തിയായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. 1999-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''കോഹ്‌റാം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അമിതാഭ് ബച്ചൻ|അമിതാഭ് ബച്ചനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹം; വേഷം മാറി നടക്കുന്ന ബച്ചനെ പിന്തുടരുന്ന ഇന്ത്യൻ കരസേനാ രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനായാണ് വേഷമിട്ടത്. ഈ ദശകത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ '<nowiki/>''യുഗ്പുരുഷ്''<nowiki/>' (1998), '<nowiki/>''ഹു ടു ടു''<nowiki/>' (1999) എന്നിവയായിരുന്നു. '<nowiki/>''തർക്കീബ്''<nowiki/>' (2000) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ സിനിമയിൽ [[ആദിത്യ പഞ്ചോളി|ആദിത്യ പഞ്ചോളിക്കൊപ്പം]] സിബിഐ ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. ഏതാണ്ട് ഒരു വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം '''ശക്തി: ദ പവർ''<nowiki/>' (2002) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് ശക്തമായി തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, ചിത്രത്തിലെ അതിക്രൂരനായ ഒരു പിതാവിന്റെ വേഷം കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള രണ്ടാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. '<nowiki/>''അബ് തക് ഛപ്പൻ''<nowiki/>' (2004) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു എൻകൗണ്ടർ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് ആയ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. '<nowiki/>''അപഹരൻ''<nowiki/>' (2005) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്‌ക്രീൻ അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. '<nowiki/>''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' (2006) എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു ടാക്സി ഡ്രൈവറായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വമ്പൻ വിജയം നേടിയ ഈ സിനിമയിൽ, പടേക്കറും [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|എബ്രഹാമും]] തമ്മിലുള്ള കെമിസ്ട്രി ഏറെ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 2007 നാനാ പാട്ടേക്കറിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നേട്ടങ്ങളുടെ വർഷമായിരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ച നിരവധി ഹാസ്യ വേഷങ്ങളിൽ എടുത്തു പറയേണ്ട ഒന്നാണ് '<nowiki/>''വെൽക്കം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മികച്ച പ്രകടനം. [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രത്തിൽ, ഒരു സിനിമാ താരമാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന മുംബൈയിലെ ശക്തനായ ഒരു അധോലോക നായകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്തത്. പിന്നീട് സംഗീത് ശിവൻ സംവിധാനം ചെയ്ത '''ഏക്''<nowiki/>' (2009) എന്ന ചിത്രത്തിലും അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. 2010-ൽ '''പാഠശാല''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു സ്കൂൾ പ്രധാനാധ്യാപകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചത്. പ്രകാശ് ഝാ സംവിധാനം ചെയ്ത, ഒട്ടേറെ പ്രമുഖ താരങ്ങൾ അണിനിരന്ന രാഷ്ട്രീയ ചലച്ചിത്രമായ 'രാജ്‌നീതീ'യിലും (2010) അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനം മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} 4pb5wipt94wg1oc1zbjshuj3lrawiym 4674287 4674285 2026-10-09T05:20:06Z Malikaveedu 16584 /* വ്യക്തിജീവിതം */ 4674287 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം – [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>'<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ ബോളിവുഡിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''സലാം ബോബെ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു 1988-ൽ അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '<nowiki/>''സലാം ബോംബെ''<nowiki/>'യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '<nowiki/>''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. '''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം 'ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി ഇന്നത്തെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ഒരു മറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”).<ref name="TOI48667422">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nana Patekar breaks his khamoshi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202210316/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|archive-date=2 December 2014|access-date=9 October 2014|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> മുംബൈയിലെ സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Riveting persona|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19920131-after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire-765771-2013-06-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021052116/http://indiatoday.intoday.in/story/after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire/1/306084.html|archive-date=21 October 2014|access-date=9 October 2014|work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|title=About Nana Patekar|access-date=6 October 2010|publisher=Konkan World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713163522/http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|archive-date=13 July 2011|url-status=dead}}</ref> ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. == വ്യക്തിജീവിതം == ''1978-ൽ'' ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്.<ref name="moneycontrol.com">{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|title=When Nana Patekar made headlines for his alleged relationship with Manisha Koirala after separating from wife, broke up with her for Ayesha Jhulka|access-date=2 January 2026|website=Moneycontrol|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226151555/https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|archive-date=26 December 2024}}</ref> അവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ടായിരുന്നു. ദുർവാസ എന്ന മകൻ രണ്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അസുഖം മൂലം മരണപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/nana-patekar-opens-up-about-losing-terminally-ill-two-year-old-son-durvasa-9422334/|title=Nana Patekar opens up about losing terminally ill two-year-old son, feeling like a 'ghinauna' person for thinking only about himself|access-date=2 January 2026|date=29 June 2024|website=The Indian Express|language=en}}</ref> മറ്റൊരു മകനാണ് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. പാടേക്കറിന് 28 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ഹൃദയാഘാതം മൂലം അന്തരിച്ചു. പാട്ടേക്കറിന് രണ്ട് സഹോദരന്മാരുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/3916863/know-about-nana-patekar-birthplace-family-education-son-malhar-wife-neelkanti-and-separation-hrc-97/|title=नाना पाटेकरांचं खरं नाव माहितीये का? रायगडमध्ये जन्मलेल्या नानांची कौटुंबीक व शैक्षणिक पार्श्वभूमी वाचून थक्क व्हाल|access-date=2 January 2026|date=16 September 2023|website=Loksatta|language=mr|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202145733/https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/3916863/know-about-nana-patekar-birthplace-family-education-son-malhar-wife-neelkanti-and-separation-hrc-97/|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> 56-ാം വയസ്സിൽ പുകവലി ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് വരെ പടേക്കർ ഒരു കടുത്ത പുകവലിക്കാരനായിരുന്നു. നാടകങ്ങളെ ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന തന്റെ പിതാവ് അവ കാണാൻ തന്നെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നെന്നും, അതാണ് അഭിനയത്തോടുള്ള ആഭിമുഖ്യം തന്നിൽ വളർത്തിയതെന്നും അദ്ദേഹം ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു. വിജയ മേത്തയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ നാടകം സംവിധാനം ചെയ്തത്.<ref name="TOI486674222">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref> 2019 ജനുവരി 29-ന് 99-ാം വയസ്സിൽ അന്തരിക്കുന്നത് വരെ, തന്നോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്ന മാതാവ് നിർമല പാട്ടേക്കറുമായി അദ്ദേഹം വളരെ അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/celebrities-nana-patekar-s-mother-nirmala-patekar-passes-away-at-99-actor-performs-last-rites-501769|title=Nana Patekar's mother Nirmala Patekar passes away at 99, actor performs last rites|date=29 January 2019|website=India TV News}}</ref> 1988-ൽ പടേക്കർ ക്യാപ്റ്റനായി ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിൽ ചേർന്നു. '''പ്രഹാർ''<nowiki/>' എന്ന സിനിമയ്ക്കായി തയ്യാറെടുക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി മൂന്ന് മാസത്തെ പരിശീലനം നേടിയ അദ്ദേഹം; ആ ചിത്രത്തിൽ അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട, അന്ന് ലഫ്റ്റനന്റ് കേണലായിരുന്ന ജനറൽ വി. കെ. സിംഗിനൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. 1999-ലെ [[കാർഗിൽ യുദ്ധം|കാർഗിൽ യുദ്ധസമയത്ത്]] മറാഠ ലൈറ്റ് ഇൻഫൻട്രി റെജിമെന്റിൽ മേജറായി പാട്ടേക്കർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. 2013-ൽ ലഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിൽ അദ്ദേഹം ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/news/india-news/article/nana-patekar-to-be-made-lt-col--144900|title=Nana Patekar to be made Lt Col?|access-date=28 February 2026|date=5 December 2011|website=Mid-day|language=en}}</ref> നാന പടേക്കർ തന്റെ ഭാര്യയിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞിരുന്നു. ഒരു വിനോദ വാർത്താ പോർട്ടലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച, സ്ഥിരീകരിക്കാത്ത ഒരു റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, [[മനീഷ കൊയ്‌രാള]], [[ആയിഷ ഝുൽക്ക|ആയിഷ ജുൽക്ക]] എന്നീ നടികളുമായിമായി അദ്ദേഹത്തിന് പ്രണയബന്ധങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="moneycontrol.com2">{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|title=When Nana Patekar made headlines for his alleged relationship with Manisha Koirala after separating from wife, broke up with her for Ayesha Jhulka|access-date=2 January 2026|website=Moneycontrol|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226151555/https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|archive-date=26 December 2024}}</ref> മുംബൈയിലെ അന്ധേരിയിലുള്ള ഒരു 1BHK അപ്പാർട്ട്മെന്റിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം താമസിച്ചിരുന്നത്. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == === ആദ്യകാല വേഷങ്ങൾ (1978–1987) === ''ഗമൻ'' (1978) എന്ന സിനിമയിലൂടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചതിനേത്തുടർന്ന് ''മാഫിച്ച സാക്ഷിദാർ'' (മറാത്തി 1986) എന്ന ചിത്രത്തിൽ വേഷമിടുകയും അതിനുശേഷം മറാത്തി സിനിമയിൽ നിരവധി ചെറിയ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ ''ലോർഡ് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ: ദി ലാസ്റ്റ് വൈസ്രോയ്'' (1986) എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം [[നഥൂറാം വിനായക് ഗോഡ്‌സെ|നാഥുറാം ഗോഡ്‌സെയെ]] അവതരിപ്പിച്ചു. ''ആജ് കി ആവാസ്'' (1984), ''അങ്കുഷ്'' (1986), ''പ്രതിഘാത്'' (1987), ''അന്ധ യുദ്ധ്'' (1987), ''മൊഹ്രെ'' (1987), ''ത്രിശാഗ്നി'' (1988), ''അവാം'' (1987), ''സാഗർ സംഗം'' (1988) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. ''അന്ധ യുദ്ധ്'' എന്ന സിനിമയിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യത്തെ മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ആദ്യ നോമിനേഷൻ നേടിക്കൊടുത്തു. === പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) === [[File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|ലഘുചിത്രം|2006-ൽ '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>'-ന്റെ പ്രീമിയറിൽ നാന പടേക്കറും [[സമീര റെഡ്ഡി|സമീറ റെഡ്ഡിയും]].]] ഈ കാലയളവിൽ, [[മീരാ നായർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[സലാം ബോംബെ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അവസ്മരണീയമായ പ്രകടനം (1988) ഉയർന്ന പ്രശംസ നേടിക്കൊടുത്തു. ''പരിന്ദ'' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചിത്രത്തിലെ കുറ്റവാളികളുടെ നേതാവായി അഭിനയിച്ചതിന് വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസയും ലഭിച്ചതോടൊപ്പം മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും ഈ ചിത്രം നേടിക്കൊടുത്തു. തുടർന്ന്, [[മാധുരി ദീക്ഷിത്]] സഹതാരമായി അഭിനയിച്ച '''പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്''<nowiki/>' (1991) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറിയ അദ്ദേഹം ഈ ചിത്രത്തിലെ ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറുടെ വേഷം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു. '<nowiki/>''അംഗാർ''<nowiki/>' (1992) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ആദ്യത്തെ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ''<nowiki/>' (1992) എന്ന റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രത്തിൽ [[ഷാരൂഖ് ഖാൻ]], [[ജൂഹി ചാവ്‌ല|ജൂഹി ചൗള]], [[അമൃത സിങ്|അമൃത സിംഗ്]] എന്നിവർക്കൊപ്പവും, '<nowiki/>''തിരംഗ''<nowiki/>' (1993) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മുതിർന്ന നടൻ രാജ് കുമാറിനൊപ്പവും അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്; ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളും മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായി തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''ക്രാന്തിവീർ''<nowiki/>' (1994) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാത്തവനും ചൂതാട്ടക്കാരനുമായ മകന്റെ വേഷം അവതരിപ്പിക്കുകയും ഈ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം, ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം, സ്ക്രീൻ പുരസ്കാരം എന്നിവ നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1994-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''അഭയ്''<nowiki/>' എന്ന കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പ്രേതമായി വേഷമിട്ട പടേക്കർ, തുടർന്ന് 1995-ൽ '<nowiki/>''ഹം ദോനോ''<nowiki/>'യിൽ [[ഋഷി കപൂർ|ഋഷി കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ചു. '<nowiki/>''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>'യിൽ (1996) ക്രൂരസ്വഭാവക്കാരനായ ഭർത്താവായും (ഇതിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു), '<nowiki/>''ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മനീഷ കൊയ്‌രാള അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രത്തിന്റെ ബധിരനായ പിതാവായും (ഈ രണ്ട് വേഷങ്ങളും മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരത്തിനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം അദ്ദേഹത്തിന് നേടിക്കൊടുത്തു) അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. കൂടാതെ, '<nowiki/>''ഗുലാം-ഇ-മുസ്തഫ''<nowiki/>'യിൽ (1997) ഒരു ഗുണ്ടാത്തലവനായും, '<nowiki/>''യശ്വന്ത്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1997) സത്യസന്ധനും എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത ശൈലിയുള്ളവനുമായ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായും, '<nowiki/>''വജൂദ്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1998) [[സ്കിസോഫ്രീനിയ|സ്കീസോഫ്രീനിയ]] ബാധിച്ച വ്യക്തിയായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. 1999-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''കോഹ്‌റാം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അമിതാഭ് ബച്ചൻ|അമിതാഭ് ബച്ചനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹം; വേഷം മാറി നടക്കുന്ന ബച്ചനെ പിന്തുടരുന്ന ഇന്ത്യൻ കരസേനാ രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനായാണ് വേഷമിട്ടത്. ഈ ദശകത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ '<nowiki/>''യുഗ്പുരുഷ്''<nowiki/>' (1998), '<nowiki/>''ഹു ടു ടു''<nowiki/>' (1999) എന്നിവയായിരുന്നു. '<nowiki/>''തർക്കീബ്''<nowiki/>' (2000) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ സിനിമയിൽ [[ആദിത്യ പഞ്ചോളി|ആദിത്യ പഞ്ചോളിക്കൊപ്പം]] സിബിഐ ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. ഏതാണ്ട് ഒരു വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം '''ശക്തി: ദ പവർ''<nowiki/>' (2002) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് ശക്തമായി തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, ചിത്രത്തിലെ അതിക്രൂരനായ ഒരു പിതാവിന്റെ വേഷം കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള രണ്ടാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. '<nowiki/>''അബ് തക് ഛപ്പൻ''<nowiki/>' (2004) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു എൻകൗണ്ടർ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് ആയ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. '<nowiki/>''അപഹരൻ''<nowiki/>' (2005) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്‌ക്രീൻ അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. '<nowiki/>''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' (2006) എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു ടാക്സി ഡ്രൈവറായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വമ്പൻ വിജയം നേടിയ ഈ സിനിമയിൽ, പടേക്കറും [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|എബ്രഹാമും]] തമ്മിലുള്ള കെമിസ്ട്രി ഏറെ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 2007 നാനാ പാട്ടേക്കറിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നേട്ടങ്ങളുടെ വർഷമായിരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ച നിരവധി ഹാസ്യ വേഷങ്ങളിൽ എടുത്തു പറയേണ്ട ഒന്നാണ് '<nowiki/>''വെൽക്കം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മികച്ച പ്രകടനം. [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രത്തിൽ, ഒരു സിനിമാ താരമാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന മുംബൈയിലെ ശക്തനായ ഒരു അധോലോക നായകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്തത്. പിന്നീട് സംഗീത് ശിവൻ സംവിധാനം ചെയ്ത '''ഏക്''<nowiki/>' (2009) എന്ന ചിത്രത്തിലും അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. 2010-ൽ '''പാഠശാല''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു സ്കൂൾ പ്രധാനാധ്യാപകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചത്. പ്രകാശ് ഝാ സംവിധാനം ചെയ്ത, ഒട്ടേറെ പ്രമുഖ താരങ്ങൾ അണിനിരന്ന രാഷ്ട്രീയ ചലച്ചിത്രമായ 'രാജ്‌നീതീ'യിലും (2010) അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനം മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} qcby4bmqvlxmox7g0ieilopdde9z39c 4674288 4674287 2026-10-09T05:23:11Z Malikaveedu 16584 4674288 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലച്ചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം - [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ [[പത്മശ്രീ]] പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''ഗമൻ''<nowiki/>'<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ [[ബോളിവുഡ്|ബോളിവുഡിൽ]] അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[സലാം ബോംബെ|സലാം ബോബെ]]'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു 1988-ൽ [[അക്കാദമി അവാർഡ്|അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന്]] നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '<nowiki/>''[[സലാം ബോംബെ]]'''യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, '''പരിന്ദ''<nowiki/>' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ '<nowiki/>''പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്''<nowiki/>' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> '<nowiki/>''രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ''<nowiki/>' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത '<nowiki/>''അംഗാർ''<nowiki/>' (1992), '<nowiki/>''തിരംഗ''<nowiki/>' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത '<nowiki/>''ക്രാന്തിവീർ''<nowiki/>' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. '<nowiki/>''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം '''ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി ഇന്നത്തെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ഒരു മറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”).<ref name="TOI48667422">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nana Patekar breaks his khamoshi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202210316/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|archive-date=2 December 2014|access-date=9 October 2014|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> [[മുംബൈ|മുംബൈയിലെ]] സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Riveting persona|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19920131-after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire-765771-2013-06-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021052116/http://indiatoday.intoday.in/story/after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire/1/306084.html|archive-date=21 October 2014|access-date=9 October 2014|work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|title=About Nana Patekar|access-date=6 October 2010|publisher=Konkan World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713163522/http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|archive-date=13 July 2011|url-status=dead}}</ref> ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. == വ്യക്തിജീവിതം == ''1978-ൽ'' ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്.<ref name="moneycontrol.com">{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|title=When Nana Patekar made headlines for his alleged relationship with Manisha Koirala after separating from wife, broke up with her for Ayesha Jhulka|access-date=2 January 2026|website=Moneycontrol|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226151555/https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|archive-date=26 December 2024}}</ref> അവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ടായിരുന്നു. ദുർവാസ എന്ന മകൻ രണ്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അസുഖം മൂലം മരണപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/nana-patekar-opens-up-about-losing-terminally-ill-two-year-old-son-durvasa-9422334/|title=Nana Patekar opens up about losing terminally ill two-year-old son, feeling like a 'ghinauna' person for thinking only about himself|access-date=2 January 2026|date=29 June 2024|website=The Indian Express|language=en}}</ref> മറ്റൊരു മകനാണ് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. പാടേക്കറിന് 28 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ഹൃദയാഘാതം മൂലം അന്തരിച്ചു. പാട്ടേക്കറിന് രണ്ട് സഹോദരന്മാരുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/3916863/know-about-nana-patekar-birthplace-family-education-son-malhar-wife-neelkanti-and-separation-hrc-97/|title=नाना पाटेकरांचं खरं नाव माहितीये का? रायगडमध्ये जन्मलेल्या नानांची कौटुंबीक व शैक्षणिक पार्श्वभूमी वाचून थक्क व्हाल|access-date=2 January 2026|date=16 September 2023|website=Loksatta|language=mr|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202145733/https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/3916863/know-about-nana-patekar-birthplace-family-education-son-malhar-wife-neelkanti-and-separation-hrc-97/|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> 56-ാം വയസ്സിൽ പുകവലി ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് വരെ പടേക്കർ ഒരു കടുത്ത പുകവലിക്കാരനായിരുന്നു. നാടകങ്ങളെ ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന തന്റെ പിതാവ് അവ കാണാൻ തന്നെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നെന്നും, അതാണ് അഭിനയത്തോടുള്ള ആഭിമുഖ്യം തന്നിൽ വളർത്തിയതെന്നും അദ്ദേഹം ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു. വിജയ മേത്തയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ നാടകം സംവിധാനം ചെയ്തത്.<ref name="TOI486674222">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref> 2019 ജനുവരി 29-ന് 99-ാം വയസ്സിൽ അന്തരിക്കുന്നത് വരെ, തന്നോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്ന മാതാവ് നിർമല പാട്ടേക്കറുമായി അദ്ദേഹം വളരെ അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/celebrities-nana-patekar-s-mother-nirmala-patekar-passes-away-at-99-actor-performs-last-rites-501769|title=Nana Patekar's mother Nirmala Patekar passes away at 99, actor performs last rites|date=29 January 2019|website=India TV News}}</ref> 1988-ൽ പടേക്കർ ക്യാപ്റ്റനായി ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിൽ ചേർന്നു. '''പ്രഹാർ''<nowiki/>' എന്ന സിനിമയ്ക്കായി തയ്യാറെടുക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി മൂന്ന് മാസത്തെ പരിശീലനം നേടിയ അദ്ദേഹം; ആ ചിത്രത്തിൽ അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട, അന്ന് ലഫ്റ്റനന്റ് കേണലായിരുന്ന ജനറൽ വി. കെ. സിംഗിനൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. 1999-ലെ [[കാർഗിൽ യുദ്ധം|കാർഗിൽ യുദ്ധസമയത്ത്]] മറാഠ ലൈറ്റ് ഇൻഫൻട്രി റെജിമെന്റിൽ മേജറായി പാട്ടേക്കർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. 2013-ൽ ലഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിൽ അദ്ദേഹം ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/news/india-news/article/nana-patekar-to-be-made-lt-col--144900|title=Nana Patekar to be made Lt Col?|access-date=28 February 2026|date=5 December 2011|website=Mid-day|language=en}}</ref> നാന പടേക്കർ തന്റെ ഭാര്യയിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞിരുന്നു. ഒരു വിനോദ വാർത്താ പോർട്ടലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച, സ്ഥിരീകരിക്കാത്ത ഒരു റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, [[മനീഷ കൊയ്‌രാള]], [[ആയിഷ ഝുൽക്ക|ആയിഷ ജുൽക്ക]] എന്നീ നടികളുമായിമായി അദ്ദേഹത്തിന് പ്രണയബന്ധങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="moneycontrol.com2">{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|title=When Nana Patekar made headlines for his alleged relationship with Manisha Koirala after separating from wife, broke up with her for Ayesha Jhulka|access-date=2 January 2026|website=Moneycontrol|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226151555/https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|archive-date=26 December 2024}}</ref> മുംബൈയിലെ അന്ധേരിയിലുള്ള ഒരു 1BHK അപ്പാർട്ട്മെന്റിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം താമസിച്ചിരുന്നത്. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == === ആദ്യകാല വേഷങ്ങൾ (1978–1987) === ''ഗമൻ'' (1978) എന്ന സിനിമയിലൂടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചതിനേത്തുടർന്ന് ''മാഫിച്ച സാക്ഷിദാർ'' (മറാത്തി 1986) എന്ന ചിത്രത്തിൽ വേഷമിടുകയും അതിനുശേഷം മറാത്തി സിനിമയിൽ നിരവധി ചെറിയ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ ''ലോർഡ് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ: ദി ലാസ്റ്റ് വൈസ്രോയ്'' (1986) എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം [[നഥൂറാം വിനായക് ഗോഡ്‌സെ|നാഥുറാം ഗോഡ്‌സെയെ]] അവതരിപ്പിച്ചു. ''ആജ് കി ആവാസ്'' (1984), ''അങ്കുഷ്'' (1986), ''പ്രതിഘാത്'' (1987), ''അന്ധ യുദ്ധ്'' (1987), ''മൊഹ്രെ'' (1987), ''ത്രിശാഗ്നി'' (1988), ''അവാം'' (1987), ''സാഗർ സംഗം'' (1988) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. ''അന്ധ യുദ്ധ്'' എന്ന സിനിമയിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യത്തെ മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ആദ്യ നോമിനേഷൻ നേടിക്കൊടുത്തു. === പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) === [[File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|ലഘുചിത്രം|2006-ൽ '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>'-ന്റെ പ്രീമിയറിൽ നാന പടേക്കറും [[സമീര റെഡ്ഡി|സമീറ റെഡ്ഡിയും]].]] ഈ കാലയളവിൽ, [[മീരാ നായർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[സലാം ബോംബെ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അവസ്മരണീയമായ പ്രകടനം (1988) ഉയർന്ന പ്രശംസ നേടിക്കൊടുത്തു. ''പരിന്ദ'' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചിത്രത്തിലെ കുറ്റവാളികളുടെ നേതാവായി അഭിനയിച്ചതിന് വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസയും ലഭിച്ചതോടൊപ്പം മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും ഈ ചിത്രം നേടിക്കൊടുത്തു. തുടർന്ന്, [[മാധുരി ദീക്ഷിത്]] സഹതാരമായി അഭിനയിച്ച '''പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്''<nowiki/>' (1991) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറിയ അദ്ദേഹം ഈ ചിത്രത്തിലെ ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറുടെ വേഷം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു. '<nowiki/>''അംഗാർ''<nowiki/>' (1992) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ആദ്യത്തെ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ''<nowiki/>' (1992) എന്ന റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രത്തിൽ [[ഷാരൂഖ് ഖാൻ]], [[ജൂഹി ചാവ്‌ല|ജൂഹി ചൗള]], [[അമൃത സിങ്|അമൃത സിംഗ്]] എന്നിവർക്കൊപ്പവും, '<nowiki/>''തിരംഗ''<nowiki/>' (1993) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മുതിർന്ന നടൻ രാജ് കുമാറിനൊപ്പവും അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്; ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളും മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായി തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''ക്രാന്തിവീർ''<nowiki/>' (1994) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാത്തവനും ചൂതാട്ടക്കാരനുമായ മകന്റെ വേഷം അവതരിപ്പിക്കുകയും ഈ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം, ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം, സ്ക്രീൻ പുരസ്കാരം എന്നിവ നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1994-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''അഭയ്''<nowiki/>' എന്ന കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പ്രേതമായി വേഷമിട്ട പടേക്കർ, തുടർന്ന് 1995-ൽ '<nowiki/>''ഹം ദോനോ''<nowiki/>'യിൽ [[ഋഷി കപൂർ|ഋഷി കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ചു. '<nowiki/>''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>'യിൽ (1996) ക്രൂരസ്വഭാവക്കാരനായ ഭർത്താവായും (ഇതിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു), '<nowiki/>''ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മനീഷ കൊയ്‌രാള അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രത്തിന്റെ ബധിരനായ പിതാവായും (ഈ രണ്ട് വേഷങ്ങളും മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരത്തിനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം അദ്ദേഹത്തിന് നേടിക്കൊടുത്തു) അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. കൂടാതെ, '<nowiki/>''ഗുലാം-ഇ-മുസ്തഫ''<nowiki/>'യിൽ (1997) ഒരു ഗുണ്ടാത്തലവനായും, '<nowiki/>''യശ്വന്ത്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1997) സത്യസന്ധനും എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത ശൈലിയുള്ളവനുമായ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായും, '<nowiki/>''വജൂദ്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1998) [[സ്കിസോഫ്രീനിയ|സ്കീസോഫ്രീനിയ]] ബാധിച്ച വ്യക്തിയായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. 1999-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''കോഹ്‌റാം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അമിതാഭ് ബച്ചൻ|അമിതാഭ് ബച്ചനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹം; വേഷം മാറി നടക്കുന്ന ബച്ചനെ പിന്തുടരുന്ന ഇന്ത്യൻ കരസേനാ രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനായാണ് വേഷമിട്ടത്. ഈ ദശകത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ '<nowiki/>''യുഗ്പുരുഷ്''<nowiki/>' (1998), '<nowiki/>''ഹു ടു ടു''<nowiki/>' (1999) എന്നിവയായിരുന്നു. '<nowiki/>''തർക്കീബ്''<nowiki/>' (2000) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ സിനിമയിൽ [[ആദിത്യ പഞ്ചോളി|ആദിത്യ പഞ്ചോളിക്കൊപ്പം]] സിബിഐ ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. ഏതാണ്ട് ഒരു വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം '''ശക്തി: ദ പവർ''<nowiki/>' (2002) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് ശക്തമായി തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, ചിത്രത്തിലെ അതിക്രൂരനായ ഒരു പിതാവിന്റെ വേഷം കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള രണ്ടാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. '<nowiki/>''അബ് തക് ഛപ്പൻ''<nowiki/>' (2004) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു എൻകൗണ്ടർ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് ആയ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. '<nowiki/>''അപഹരൻ''<nowiki/>' (2005) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്‌ക്രീൻ അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. '<nowiki/>''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' (2006) എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു ടാക്സി ഡ്രൈവറായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വമ്പൻ വിജയം നേടിയ ഈ സിനിമയിൽ, പടേക്കറും [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|എബ്രഹാമും]] തമ്മിലുള്ള കെമിസ്ട്രി ഏറെ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 2007 നാനാ പാട്ടേക്കറിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നേട്ടങ്ങളുടെ വർഷമായിരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ച നിരവധി ഹാസ്യ വേഷങ്ങളിൽ എടുത്തു പറയേണ്ട ഒന്നാണ് '<nowiki/>''വെൽക്കം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മികച്ച പ്രകടനം. [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രത്തിൽ, ഒരു സിനിമാ താരമാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന മുംബൈയിലെ ശക്തനായ ഒരു അധോലോക നായകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്തത്. പിന്നീട് സംഗീത് ശിവൻ സംവിധാനം ചെയ്ത '''ഏക്''<nowiki/>' (2009) എന്ന ചിത്രത്തിലും അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. 2010-ൽ '''പാഠശാല''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു സ്കൂൾ പ്രധാനാധ്യാപകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചത്. പ്രകാശ് ഝാ സംവിധാനം ചെയ്ത, ഒട്ടേറെ പ്രമുഖ താരങ്ങൾ അണിനിരന്ന രാഷ്ട്രീയ ചലച്ചിത്രമായ 'രാജ്‌നീതീ'യിലും (2010) അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനം മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} 87w54xmhgtniw5tmzqazn78lnqgrhdx 4674289 4674288 2026-10-09T05:23:53Z Malikaveedu 16584 4674289 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലച്ചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം - [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ [[പത്മശ്രീ]] പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''ഗമൻ''<nowiki/>'<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ [[ബോളിവുഡ്|ബോളിവുഡിൽ]] അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൊഹ്രെ'', [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[സലാം ബോംബെ|സലാം ബോബെ]]'' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു 1988-ൽ [[അക്കാദമി അവാർഡ്|അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന്]] നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട '''[[സലാം ബോംബെ]]'''യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, പരിന്ദ (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. 'അഗ്നിസാക്ഷി' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി ഇന്നത്തെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ഒരു മറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”).<ref name="TOI48667422">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nana Patekar breaks his khamoshi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202210316/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|archive-date=2 December 2014|access-date=9 October 2014|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> [[മുംബൈ|മുംബൈയിലെ]] സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Riveting persona|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19920131-after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire-765771-2013-06-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021052116/http://indiatoday.intoday.in/story/after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire/1/306084.html|archive-date=21 October 2014|access-date=9 October 2014|work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|title=About Nana Patekar|access-date=6 October 2010|publisher=Konkan World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713163522/http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|archive-date=13 July 2011|url-status=dead}}</ref> ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. == വ്യക്തിജീവിതം == ''1978-ൽ'' ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്.<ref name="moneycontrol.com">{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|title=When Nana Patekar made headlines for his alleged relationship with Manisha Koirala after separating from wife, broke up with her for Ayesha Jhulka|access-date=2 January 2026|website=Moneycontrol|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226151555/https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|archive-date=26 December 2024}}</ref> അവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ടായിരുന്നു. ദുർവാസ എന്ന മകൻ രണ്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അസുഖം മൂലം മരണപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/nana-patekar-opens-up-about-losing-terminally-ill-two-year-old-son-durvasa-9422334/|title=Nana Patekar opens up about losing terminally ill two-year-old son, feeling like a 'ghinauna' person for thinking only about himself|access-date=2 January 2026|date=29 June 2024|website=The Indian Express|language=en}}</ref> മറ്റൊരു മകനാണ് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. പാടേക്കറിന് 28 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ഹൃദയാഘാതം മൂലം അന്തരിച്ചു. പാട്ടേക്കറിന് രണ്ട് സഹോദരന്മാരുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/3916863/know-about-nana-patekar-birthplace-family-education-son-malhar-wife-neelkanti-and-separation-hrc-97/|title=नाना पाटेकरांचं खरं नाव माहितीये का? रायगडमध्ये जन्मलेल्या नानांची कौटुंबीक व शैक्षणिक पार्श्वभूमी वाचून थक्क व्हाल|access-date=2 January 2026|date=16 September 2023|website=Loksatta|language=mr|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202145733/https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/3916863/know-about-nana-patekar-birthplace-family-education-son-malhar-wife-neelkanti-and-separation-hrc-97/|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> 56-ാം വയസ്സിൽ പുകവലി ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് വരെ പടേക്കർ ഒരു കടുത്ത പുകവലിക്കാരനായിരുന്നു. നാടകങ്ങളെ ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന തന്റെ പിതാവ് അവ കാണാൻ തന്നെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നെന്നും, അതാണ് അഭിനയത്തോടുള്ള ആഭിമുഖ്യം തന്നിൽ വളർത്തിയതെന്നും അദ്ദേഹം ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു. വിജയ മേത്തയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ നാടകം സംവിധാനം ചെയ്തത്.<ref name="TOI486674222">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref> 2019 ജനുവരി 29-ന് 99-ാം വയസ്സിൽ അന്തരിക്കുന്നത് വരെ, തന്നോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്ന മാതാവ് നിർമല പാട്ടേക്കറുമായി അദ്ദേഹം വളരെ അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/celebrities-nana-patekar-s-mother-nirmala-patekar-passes-away-at-99-actor-performs-last-rites-501769|title=Nana Patekar's mother Nirmala Patekar passes away at 99, actor performs last rites|date=29 January 2019|website=India TV News}}</ref> 1988-ൽ പടേക്കർ ക്യാപ്റ്റനായി ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിൽ ചേർന്നു. '''പ്രഹാർ''<nowiki/>' എന്ന സിനിമയ്ക്കായി തയ്യാറെടുക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി മൂന്ന് മാസത്തെ പരിശീലനം നേടിയ അദ്ദേഹം; ആ ചിത്രത്തിൽ അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട, അന്ന് ലഫ്റ്റനന്റ് കേണലായിരുന്ന ജനറൽ വി. കെ. സിംഗിനൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. 1999-ലെ [[കാർഗിൽ യുദ്ധം|കാർഗിൽ യുദ്ധസമയത്ത്]] മറാഠ ലൈറ്റ് ഇൻഫൻട്രി റെജിമെന്റിൽ മേജറായി പാട്ടേക്കർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. 2013-ൽ ലഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിൽ അദ്ദേഹം ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/news/india-news/article/nana-patekar-to-be-made-lt-col--144900|title=Nana Patekar to be made Lt Col?|access-date=28 February 2026|date=5 December 2011|website=Mid-day|language=en}}</ref> നാന പടേക്കർ തന്റെ ഭാര്യയിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞിരുന്നു. ഒരു വിനോദ വാർത്താ പോർട്ടലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച, സ്ഥിരീകരിക്കാത്ത ഒരു റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, [[മനീഷ കൊയ്‌രാള]], [[ആയിഷ ഝുൽക്ക|ആയിഷ ജുൽക്ക]] എന്നീ നടികളുമായിമായി അദ്ദേഹത്തിന് പ്രണയബന്ധങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="moneycontrol.com2">{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|title=When Nana Patekar made headlines for his alleged relationship with Manisha Koirala after separating from wife, broke up with her for Ayesha Jhulka|access-date=2 January 2026|website=Moneycontrol|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226151555/https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|archive-date=26 December 2024}}</ref> മുംബൈയിലെ അന്ധേരിയിലുള്ള ഒരു 1BHK അപ്പാർട്ട്മെന്റിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം താമസിച്ചിരുന്നത്. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == === ആദ്യകാല വേഷങ്ങൾ (1978–1987) === ''ഗമൻ'' (1978) എന്ന സിനിമയിലൂടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചതിനേത്തുടർന്ന് ''മാഫിച്ച സാക്ഷിദാർ'' (മറാത്തി 1986) എന്ന ചിത്രത്തിൽ വേഷമിടുകയും അതിനുശേഷം മറാത്തി സിനിമയിൽ നിരവധി ചെറിയ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ ''ലോർഡ് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ: ദി ലാസ്റ്റ് വൈസ്രോയ്'' (1986) എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം [[നഥൂറാം വിനായക് ഗോഡ്‌സെ|നാഥുറാം ഗോഡ്‌സെയെ]] അവതരിപ്പിച്ചു. ''ആജ് കി ആവാസ്'' (1984), ''അങ്കുഷ്'' (1986), ''പ്രതിഘാത്'' (1987), ''അന്ധ യുദ്ധ്'' (1987), ''മൊഹ്രെ'' (1987), ''ത്രിശാഗ്നി'' (1988), ''അവാം'' (1987), ''സാഗർ സംഗം'' (1988) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. ''അന്ധ യുദ്ധ്'' എന്ന സിനിമയിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യത്തെ മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ആദ്യ നോമിനേഷൻ നേടിക്കൊടുത്തു. === പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) === [[File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|ലഘുചിത്രം|2006-ൽ '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>'-ന്റെ പ്രീമിയറിൽ നാന പടേക്കറും [[സമീര റെഡ്ഡി|സമീറ റെഡ്ഡിയും]].]] ഈ കാലയളവിൽ, [[മീരാ നായർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[സലാം ബോംബെ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അവസ്മരണീയമായ പ്രകടനം (1988) ഉയർന്ന പ്രശംസ നേടിക്കൊടുത്തു. ''പരിന്ദ'' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചിത്രത്തിലെ കുറ്റവാളികളുടെ നേതാവായി അഭിനയിച്ചതിന് വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസയും ലഭിച്ചതോടൊപ്പം മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും ഈ ചിത്രം നേടിക്കൊടുത്തു. തുടർന്ന്, [[മാധുരി ദീക്ഷിത്]] സഹതാരമായി അഭിനയിച്ച '''പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്''<nowiki/>' (1991) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറിയ അദ്ദേഹം ഈ ചിത്രത്തിലെ ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറുടെ വേഷം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു. '<nowiki/>''അംഗാർ''<nowiki/>' (1992) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ആദ്യത്തെ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ''<nowiki/>' (1992) എന്ന റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രത്തിൽ [[ഷാരൂഖ് ഖാൻ]], [[ജൂഹി ചാവ്‌ല|ജൂഹി ചൗള]], [[അമൃത സിങ്|അമൃത സിംഗ്]] എന്നിവർക്കൊപ്പവും, '<nowiki/>''തിരംഗ''<nowiki/>' (1993) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മുതിർന്ന നടൻ രാജ് കുമാറിനൊപ്പവും അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്; ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളും മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായി തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''ക്രാന്തിവീർ''<nowiki/>' (1994) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാത്തവനും ചൂതാട്ടക്കാരനുമായ മകന്റെ വേഷം അവതരിപ്പിക്കുകയും ഈ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം, ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം, സ്ക്രീൻ പുരസ്കാരം എന്നിവ നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1994-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''അഭയ്''<nowiki/>' എന്ന കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പ്രേതമായി വേഷമിട്ട പടേക്കർ, തുടർന്ന് 1995-ൽ '<nowiki/>''ഹം ദോനോ''<nowiki/>'യിൽ [[ഋഷി കപൂർ|ഋഷി കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ചു. '<nowiki/>''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>'യിൽ (1996) ക്രൂരസ്വഭാവക്കാരനായ ഭർത്താവായും (ഇതിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു), '<nowiki/>''ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മനീഷ കൊയ്‌രാള അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രത്തിന്റെ ബധിരനായ പിതാവായും (ഈ രണ്ട് വേഷങ്ങളും മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരത്തിനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം അദ്ദേഹത്തിന് നേടിക്കൊടുത്തു) അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. കൂടാതെ, '<nowiki/>''ഗുലാം-ഇ-മുസ്തഫ''<nowiki/>'യിൽ (1997) ഒരു ഗുണ്ടാത്തലവനായും, '<nowiki/>''യശ്വന്ത്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1997) സത്യസന്ധനും എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത ശൈലിയുള്ളവനുമായ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായും, '<nowiki/>''വജൂദ്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1998) [[സ്കിസോഫ്രീനിയ|സ്കീസോഫ്രീനിയ]] ബാധിച്ച വ്യക്തിയായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. 1999-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''കോഹ്‌റാം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അമിതാഭ് ബച്ചൻ|അമിതാഭ് ബച്ചനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹം; വേഷം മാറി നടക്കുന്ന ബച്ചനെ പിന്തുടരുന്ന ഇന്ത്യൻ കരസേനാ രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനായാണ് വേഷമിട്ടത്. ഈ ദശകത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ '<nowiki/>''യുഗ്പുരുഷ്''<nowiki/>' (1998), '<nowiki/>''ഹു ടു ടു''<nowiki/>' (1999) എന്നിവയായിരുന്നു. '<nowiki/>''തർക്കീബ്''<nowiki/>' (2000) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ സിനിമയിൽ [[ആദിത്യ പഞ്ചോളി|ആദിത്യ പഞ്ചോളിക്കൊപ്പം]] സിബിഐ ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. ഏതാണ്ട് ഒരു വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം '''ശക്തി: ദ പവർ''<nowiki/>' (2002) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് ശക്തമായി തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, ചിത്രത്തിലെ അതിക്രൂരനായ ഒരു പിതാവിന്റെ വേഷം കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള രണ്ടാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. '<nowiki/>''അബ് തക് ഛപ്പൻ''<nowiki/>' (2004) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു എൻകൗണ്ടർ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് ആയ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. '<nowiki/>''അപഹരൻ''<nowiki/>' (2005) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്‌ക്രീൻ അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. '<nowiki/>''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' (2006) എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു ടാക്സി ഡ്രൈവറായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വമ്പൻ വിജയം നേടിയ ഈ സിനിമയിൽ, പടേക്കറും [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|എബ്രഹാമും]] തമ്മിലുള്ള കെമിസ്ട്രി ഏറെ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 2007 നാനാ പാട്ടേക്കറിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നേട്ടങ്ങളുടെ വർഷമായിരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ച നിരവധി ഹാസ്യ വേഷങ്ങളിൽ എടുത്തു പറയേണ്ട ഒന്നാണ് '<nowiki/>''വെൽക്കം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മികച്ച പ്രകടനം. [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രത്തിൽ, ഒരു സിനിമാ താരമാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന മുംബൈയിലെ ശക്തനായ ഒരു അധോലോക നായകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്തത്. പിന്നീട് സംഗീത് ശിവൻ സംവിധാനം ചെയ്ത '''ഏക്''<nowiki/>' (2009) എന്ന ചിത്രത്തിലും അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. 2010-ൽ '''പാഠശാല''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു സ്കൂൾ പ്രധാനാധ്യാപകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചത്. പ്രകാശ് ഝാ സംവിധാനം ചെയ്ത, ഒട്ടേറെ പ്രമുഖ താരങ്ങൾ അണിനിരന്ന രാഷ്ട്രീയ ചലച്ചിത്രമായ 'രാജ്‌നീതീ'യിലും (2010) അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനം മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} lbkca8klu4tefakoj8enjuj80i4cdkp 4674290 4674289 2026-10-09T05:24:29Z Malikaveedu 16584 4674290 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലച്ചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം - [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ [[പത്മശ്രീ]] പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''ഗമൻ''<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ [[ബോളിവുഡ്|ബോളിവുഡിൽ]] അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മൊഹ്രെ, [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[സലാം ബോംബെ|സലാം ബോബെ]] എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു 1988-ൽ [[അക്കാദമി അവാർഡ്|അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന്]] നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട[[സലാം ബോംബെ]]'''യിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, പരിന്ദ (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. 'അഗ്നിസാക്ഷി' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി ഇന്നത്തെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ഒരു മറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”).<ref name="TOI48667422">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nana Patekar breaks his khamoshi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202210316/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|archive-date=2 December 2014|access-date=9 October 2014|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> [[മുംബൈ|മുംബൈയിലെ]] സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Riveting persona|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19920131-after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire-765771-2013-06-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021052116/http://indiatoday.intoday.in/story/after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire/1/306084.html|archive-date=21 October 2014|access-date=9 October 2014|work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|title=About Nana Patekar|access-date=6 October 2010|publisher=Konkan World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713163522/http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|archive-date=13 July 2011|url-status=dead}}</ref> ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. == വ്യക്തിജീവിതം == ''1978-ൽ'' ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്.<ref name="moneycontrol.com">{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|title=When Nana Patekar made headlines for his alleged relationship with Manisha Koirala after separating from wife, broke up with her for Ayesha Jhulka|access-date=2 January 2026|website=Moneycontrol|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226151555/https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|archive-date=26 December 2024}}</ref> അവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ടായിരുന്നു. ദുർവാസ എന്ന മകൻ രണ്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അസുഖം മൂലം മരണപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/nana-patekar-opens-up-about-losing-terminally-ill-two-year-old-son-durvasa-9422334/|title=Nana Patekar opens up about losing terminally ill two-year-old son, feeling like a 'ghinauna' person for thinking only about himself|access-date=2 January 2026|date=29 June 2024|website=The Indian Express|language=en}}</ref> മറ്റൊരു മകനാണ് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. പാടേക്കറിന് 28 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ഹൃദയാഘാതം മൂലം അന്തരിച്ചു. പാട്ടേക്കറിന് രണ്ട് സഹോദരന്മാരുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/3916863/know-about-nana-patekar-birthplace-family-education-son-malhar-wife-neelkanti-and-separation-hrc-97/|title=नाना पाटेकरांचं खरं नाव माहितीये का? रायगडमध्ये जन्मलेल्या नानांची कौटुंबीक व शैक्षणिक पार्श्वभूमी वाचून थक्क व्हाल|access-date=2 January 2026|date=16 September 2023|website=Loksatta|language=mr|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202145733/https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/3916863/know-about-nana-patekar-birthplace-family-education-son-malhar-wife-neelkanti-and-separation-hrc-97/|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> 56-ാം വയസ്സിൽ പുകവലി ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് വരെ പടേക്കർ ഒരു കടുത്ത പുകവലിക്കാരനായിരുന്നു. നാടകങ്ങളെ ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന തന്റെ പിതാവ് അവ കാണാൻ തന്നെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നെന്നും, അതാണ് അഭിനയത്തോടുള്ള ആഭിമുഖ്യം തന്നിൽ വളർത്തിയതെന്നും അദ്ദേഹം ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു. വിജയ മേത്തയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ നാടകം സംവിധാനം ചെയ്തത്.<ref name="TOI486674222">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref> 2019 ജനുവരി 29-ന് 99-ാം വയസ്സിൽ അന്തരിക്കുന്നത് വരെ, തന്നോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്ന മാതാവ് നിർമല പാട്ടേക്കറുമായി അദ്ദേഹം വളരെ അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/celebrities-nana-patekar-s-mother-nirmala-patekar-passes-away-at-99-actor-performs-last-rites-501769|title=Nana Patekar's mother Nirmala Patekar passes away at 99, actor performs last rites|date=29 January 2019|website=India TV News}}</ref> 1988-ൽ പടേക്കർ ക്യാപ്റ്റനായി ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിൽ ചേർന്നു. '''പ്രഹാർ''<nowiki/>' എന്ന സിനിമയ്ക്കായി തയ്യാറെടുക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി മൂന്ന് മാസത്തെ പരിശീലനം നേടിയ അദ്ദേഹം; ആ ചിത്രത്തിൽ അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട, അന്ന് ലഫ്റ്റനന്റ് കേണലായിരുന്ന ജനറൽ വി. കെ. സിംഗിനൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. 1999-ലെ [[കാർഗിൽ യുദ്ധം|കാർഗിൽ യുദ്ധസമയത്ത്]] മറാഠ ലൈറ്റ് ഇൻഫൻട്രി റെജിമെന്റിൽ മേജറായി പാട്ടേക്കർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. 2013-ൽ ലഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിൽ അദ്ദേഹം ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/news/india-news/article/nana-patekar-to-be-made-lt-col--144900|title=Nana Patekar to be made Lt Col?|access-date=28 February 2026|date=5 December 2011|website=Mid-day|language=en}}</ref> നാന പടേക്കർ തന്റെ ഭാര്യയിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞിരുന്നു. ഒരു വിനോദ വാർത്താ പോർട്ടലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച, സ്ഥിരീകരിക്കാത്ത ഒരു റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, [[മനീഷ കൊയ്‌രാള]], [[ആയിഷ ഝുൽക്ക|ആയിഷ ജുൽക്ക]] എന്നീ നടികളുമായിമായി അദ്ദേഹത്തിന് പ്രണയബന്ധങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="moneycontrol.com2">{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|title=When Nana Patekar made headlines for his alleged relationship with Manisha Koirala after separating from wife, broke up with her for Ayesha Jhulka|access-date=2 January 2026|website=Moneycontrol|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226151555/https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|archive-date=26 December 2024}}</ref> മുംബൈയിലെ അന്ധേരിയിലുള്ള ഒരു 1BHK അപ്പാർട്ട്മെന്റിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം താമസിച്ചിരുന്നത്. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == === ആദ്യകാല വേഷങ്ങൾ (1978–1987) === ''ഗമൻ'' (1978) എന്ന സിനിമയിലൂടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചതിനേത്തുടർന്ന് ''മാഫിച്ച സാക്ഷിദാർ'' (മറാത്തി 1986) എന്ന ചിത്രത്തിൽ വേഷമിടുകയും അതിനുശേഷം മറാത്തി സിനിമയിൽ നിരവധി ചെറിയ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ ''ലോർഡ് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ: ദി ലാസ്റ്റ് വൈസ്രോയ്'' (1986) എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം [[നഥൂറാം വിനായക് ഗോഡ്‌സെ|നാഥുറാം ഗോഡ്‌സെയെ]] അവതരിപ്പിച്ചു. ''ആജ് കി ആവാസ്'' (1984), ''അങ്കുഷ്'' (1986), ''പ്രതിഘാത്'' (1987), ''അന്ധ യുദ്ധ്'' (1987), ''മൊഹ്രെ'' (1987), ''ത്രിശാഗ്നി'' (1988), ''അവാം'' (1987), ''സാഗർ സംഗം'' (1988) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. ''അന്ധ യുദ്ധ്'' എന്ന സിനിമയിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യത്തെ മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ആദ്യ നോമിനേഷൻ നേടിക്കൊടുത്തു. === പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) === [[File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|ലഘുചിത്രം|2006-ൽ '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>'-ന്റെ പ്രീമിയറിൽ നാന പടേക്കറും [[സമീര റെഡ്ഡി|സമീറ റെഡ്ഡിയും]].]] ഈ കാലയളവിൽ, [[മീരാ നായർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[സലാം ബോംബെ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അവസ്മരണീയമായ പ്രകടനം (1988) ഉയർന്ന പ്രശംസ നേടിക്കൊടുത്തു. ''പരിന്ദ'' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചിത്രത്തിലെ കുറ്റവാളികളുടെ നേതാവായി അഭിനയിച്ചതിന് വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസയും ലഭിച്ചതോടൊപ്പം മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും ഈ ചിത്രം നേടിക്കൊടുത്തു. തുടർന്ന്, [[മാധുരി ദീക്ഷിത്]] സഹതാരമായി അഭിനയിച്ച '''പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്''<nowiki/>' (1991) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറിയ അദ്ദേഹം ഈ ചിത്രത്തിലെ ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറുടെ വേഷം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു. '<nowiki/>''അംഗാർ''<nowiki/>' (1992) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ആദ്യത്തെ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ''<nowiki/>' (1992) എന്ന റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രത്തിൽ [[ഷാരൂഖ് ഖാൻ]], [[ജൂഹി ചാവ്‌ല|ജൂഹി ചൗള]], [[അമൃത സിങ്|അമൃത സിംഗ്]] എന്നിവർക്കൊപ്പവും, '<nowiki/>''തിരംഗ''<nowiki/>' (1993) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മുതിർന്ന നടൻ രാജ് കുമാറിനൊപ്പവും അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്; ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളും മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായി തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''ക്രാന്തിവീർ''<nowiki/>' (1994) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാത്തവനും ചൂതാട്ടക്കാരനുമായ മകന്റെ വേഷം അവതരിപ്പിക്കുകയും ഈ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം, ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം, സ്ക്രീൻ പുരസ്കാരം എന്നിവ നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1994-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''അഭയ്''<nowiki/>' എന്ന കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പ്രേതമായി വേഷമിട്ട പടേക്കർ, തുടർന്ന് 1995-ൽ '<nowiki/>''ഹം ദോനോ''<nowiki/>'യിൽ [[ഋഷി കപൂർ|ഋഷി കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ചു. '<nowiki/>''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>'യിൽ (1996) ക്രൂരസ്വഭാവക്കാരനായ ഭർത്താവായും (ഇതിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു), '<nowiki/>''ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മനീഷ കൊയ്‌രാള അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രത്തിന്റെ ബധിരനായ പിതാവായും (ഈ രണ്ട് വേഷങ്ങളും മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരത്തിനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം അദ്ദേഹത്തിന് നേടിക്കൊടുത്തു) അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. കൂടാതെ, '<nowiki/>''ഗുലാം-ഇ-മുസ്തഫ''<nowiki/>'യിൽ (1997) ഒരു ഗുണ്ടാത്തലവനായും, '<nowiki/>''യശ്വന്ത്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1997) സത്യസന്ധനും എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത ശൈലിയുള്ളവനുമായ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായും, '<nowiki/>''വജൂദ്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1998) [[സ്കിസോഫ്രീനിയ|സ്കീസോഫ്രീനിയ]] ബാധിച്ച വ്യക്തിയായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. 1999-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''കോഹ്‌റാം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അമിതാഭ് ബച്ചൻ|അമിതാഭ് ബച്ചനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹം; വേഷം മാറി നടക്കുന്ന ബച്ചനെ പിന്തുടരുന്ന ഇന്ത്യൻ കരസേനാ രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനായാണ് വേഷമിട്ടത്. ഈ ദശകത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ '<nowiki/>''യുഗ്പുരുഷ്''<nowiki/>' (1998), '<nowiki/>''ഹു ടു ടു''<nowiki/>' (1999) എന്നിവയായിരുന്നു. '<nowiki/>''തർക്കീബ്''<nowiki/>' (2000) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ സിനിമയിൽ [[ആദിത്യ പഞ്ചോളി|ആദിത്യ പഞ്ചോളിക്കൊപ്പം]] സിബിഐ ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. ഏതാണ്ട് ഒരു വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം '''ശക്തി: ദ പവർ''<nowiki/>' (2002) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് ശക്തമായി തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, ചിത്രത്തിലെ അതിക്രൂരനായ ഒരു പിതാവിന്റെ വേഷം കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള രണ്ടാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. '<nowiki/>''അബ് തക് ഛപ്പൻ''<nowiki/>' (2004) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു എൻകൗണ്ടർ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് ആയ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. '<nowiki/>''അപഹരൻ''<nowiki/>' (2005) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്‌ക്രീൻ അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. '<nowiki/>''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' (2006) എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു ടാക്സി ഡ്രൈവറായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വമ്പൻ വിജയം നേടിയ ഈ സിനിമയിൽ, പടേക്കറും [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|എബ്രഹാമും]] തമ്മിലുള്ള കെമിസ്ട്രി ഏറെ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 2007 നാനാ പാട്ടേക്കറിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നേട്ടങ്ങളുടെ വർഷമായിരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ച നിരവധി ഹാസ്യ വേഷങ്ങളിൽ എടുത്തു പറയേണ്ട ഒന്നാണ് '<nowiki/>''വെൽക്കം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മികച്ച പ്രകടനം. [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രത്തിൽ, ഒരു സിനിമാ താരമാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന മുംബൈയിലെ ശക്തനായ ഒരു അധോലോക നായകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്തത്. പിന്നീട് സംഗീത് ശിവൻ സംവിധാനം ചെയ്ത '''ഏക്''<nowiki/>' (2009) എന്ന ചിത്രത്തിലും അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. 2010-ൽ '''പാഠശാല''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു സ്കൂൾ പ്രധാനാധ്യാപകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചത്. പ്രകാശ് ഝാ സംവിധാനം ചെയ്ത, ഒട്ടേറെ പ്രമുഖ താരങ്ങൾ അണിനിരന്ന രാഷ്ട്രീയ ചലച്ചിത്രമായ 'രാജ്‌നീതീ'യിലും (2010) അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനം മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} pj8to57z7us472eg2cqpel4tuy3inuw 4674291 4674290 2026-10-09T05:25:30Z Malikaveedu 16584 4674291 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലച്ചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം - [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ [[പത്മശ്രീ]] പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''ഗമൻ''<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ [[ബോളിവുഡ്|ബോളിവുഡിൽ]] അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മൊഹ്രെ, [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[സലാം ബോംബെ|സലാം ബോബെ]] എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു 1988-ൽ [[അക്കാദമി അവാർഡ്|അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന്]] നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട[[സലാം ബോംബെ]] എന്ന സിനിമയിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, പരിന്ദ (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. 'അഗ്നിസാക്ഷി' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി ഇന്നത്തെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ഒരു മറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”).<ref name="TOI48667422">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nana Patekar breaks his khamoshi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202210316/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|archive-date=2 December 2014|access-date=9 October 2014|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> [[മുംബൈ|മുംബൈയിലെ]] സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Riveting persona|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19920131-after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire-765771-2013-06-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021052116/http://indiatoday.intoday.in/story/after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire/1/306084.html|archive-date=21 October 2014|access-date=9 October 2014|work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|title=About Nana Patekar|access-date=6 October 2010|publisher=Konkan World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713163522/http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|archive-date=13 July 2011|url-status=dead}}</ref> ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. == വ്യക്തിജീവിതം == ''1978-ൽ'' ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്.<ref name="moneycontrol.com">{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|title=When Nana Patekar made headlines for his alleged relationship with Manisha Koirala after separating from wife, broke up with her for Ayesha Jhulka|access-date=2 January 2026|website=Moneycontrol|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226151555/https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|archive-date=26 December 2024}}</ref> അവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ടായിരുന്നു. ദുർവാസ എന്ന മകൻ രണ്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അസുഖം മൂലം മരണപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/nana-patekar-opens-up-about-losing-terminally-ill-two-year-old-son-durvasa-9422334/|title=Nana Patekar opens up about losing terminally ill two-year-old son, feeling like a 'ghinauna' person for thinking only about himself|access-date=2 January 2026|date=29 June 2024|website=The Indian Express|language=en}}</ref> മറ്റൊരു മകനാണ് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. പാടേക്കറിന് 28 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ഹൃദയാഘാതം മൂലം അന്തരിച്ചു. പാട്ടേക്കറിന് രണ്ട് സഹോദരന്മാരുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/3916863/know-about-nana-patekar-birthplace-family-education-son-malhar-wife-neelkanti-and-separation-hrc-97/|title=नाना पाटेकरांचं खरं नाव माहितीये का? रायगडमध्ये जन्मलेल्या नानांची कौटुंबीक व शैक्षणिक पार्श्वभूमी वाचून थक्क व्हाल|access-date=2 January 2026|date=16 September 2023|website=Loksatta|language=mr|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202145733/https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/3916863/know-about-nana-patekar-birthplace-family-education-son-malhar-wife-neelkanti-and-separation-hrc-97/|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> 56-ാം വയസ്സിൽ പുകവലി ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് വരെ പടേക്കർ ഒരു കടുത്ത പുകവലിക്കാരനായിരുന്നു. നാടകങ്ങളെ ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന തന്റെ പിതാവ് അവ കാണാൻ തന്നെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നെന്നും, അതാണ് അഭിനയത്തോടുള്ള ആഭിമുഖ്യം തന്നിൽ വളർത്തിയതെന്നും അദ്ദേഹം ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു. വിജയ മേത്തയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ നാടകം സംവിധാനം ചെയ്തത്.<ref name="TOI486674222">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref> 2019 ജനുവരി 29-ന് 99-ാം വയസ്സിൽ അന്തരിക്കുന്നത് വരെ, തന്നോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്ന മാതാവ് നിർമല പാട്ടേക്കറുമായി അദ്ദേഹം വളരെ അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/celebrities-nana-patekar-s-mother-nirmala-patekar-passes-away-at-99-actor-performs-last-rites-501769|title=Nana Patekar's mother Nirmala Patekar passes away at 99, actor performs last rites|date=29 January 2019|website=India TV News}}</ref> 1988-ൽ പടേക്കർ ക്യാപ്റ്റനായി ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിൽ ചേർന്നു. '''പ്രഹാർ''<nowiki/>' എന്ന സിനിമയ്ക്കായി തയ്യാറെടുക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി മൂന്ന് മാസത്തെ പരിശീലനം നേടിയ അദ്ദേഹം; ആ ചിത്രത്തിൽ അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട, അന്ന് ലഫ്റ്റനന്റ് കേണലായിരുന്ന ജനറൽ വി. കെ. സിംഗിനൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. 1999-ലെ [[കാർഗിൽ യുദ്ധം|കാർഗിൽ യുദ്ധസമയത്ത്]] മറാഠ ലൈറ്റ് ഇൻഫൻട്രി റെജിമെന്റിൽ മേജറായി പാട്ടേക്കർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. 2013-ൽ ലഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിൽ അദ്ദേഹം ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/news/india-news/article/nana-patekar-to-be-made-lt-col--144900|title=Nana Patekar to be made Lt Col?|access-date=28 February 2026|date=5 December 2011|website=Mid-day|language=en}}</ref> നാന പടേക്കർ തന്റെ ഭാര്യയിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞിരുന്നു. ഒരു വിനോദ വാർത്താ പോർട്ടലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച, സ്ഥിരീകരിക്കാത്ത ഒരു റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, [[മനീഷ കൊയ്‌രാള]], [[ആയിഷ ഝുൽക്ക|ആയിഷ ജുൽക്ക]] എന്നീ നടികളുമായിമായി അദ്ദേഹത്തിന് പ്രണയബന്ധങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="moneycontrol.com2">{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|title=When Nana Patekar made headlines for his alleged relationship with Manisha Koirala after separating from wife, broke up with her for Ayesha Jhulka|access-date=2 January 2026|website=Moneycontrol|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226151555/https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|archive-date=26 December 2024}}</ref> മുംബൈയിലെ അന്ധേരിയിലുള്ള ഒരു 1BHK അപ്പാർട്ട്മെന്റിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം താമസിച്ചിരുന്നത്. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == === ആദ്യകാല വേഷങ്ങൾ (1978–1987) === ''ഗമൻ'' (1978) എന്ന സിനിമയിലൂടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചതിനേത്തുടർന്ന് ''മാഫിച്ച സാക്ഷിദാർ'' (മറാത്തി 1986) എന്ന ചിത്രത്തിൽ വേഷമിടുകയും അതിനുശേഷം മറാത്തി സിനിമയിൽ നിരവധി ചെറിയ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ ''ലോർഡ് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ: ദി ലാസ്റ്റ് വൈസ്രോയ്'' (1986) എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം [[നഥൂറാം വിനായക് ഗോഡ്‌സെ|നാഥുറാം ഗോഡ്‌സെയെ]] അവതരിപ്പിച്ചു. ''ആജ് കി ആവാസ്'' (1984), ''അങ്കുഷ്'' (1986), ''പ്രതിഘാത്'' (1987), ''അന്ധ യുദ്ധ്'' (1987), ''മൊഹ്രെ'' (1987), ''ത്രിശാഗ്നി'' (1988), ''അവാം'' (1987), ''സാഗർ സംഗം'' (1988) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. ''അന്ധ യുദ്ധ്'' എന്ന സിനിമയിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യത്തെ മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ആദ്യ നോമിനേഷൻ നേടിക്കൊടുത്തു. === പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) === [[File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|ലഘുചിത്രം|2006-ൽ '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>'-ന്റെ പ്രീമിയറിൽ നാന പടേക്കറും [[സമീര റെഡ്ഡി|സമീറ റെഡ്ഡിയും]].]] ഈ കാലയളവിൽ, [[മീരാ നായർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[സലാം ബോംബെ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അവസ്മരണീയമായ പ്രകടനം (1988) ഉയർന്ന പ്രശംസ നേടിക്കൊടുത്തു. ''പരിന്ദ'' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചിത്രത്തിലെ കുറ്റവാളികളുടെ നേതാവായി അഭിനയിച്ചതിന് വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസയും ലഭിച്ചതോടൊപ്പം മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും ഈ ചിത്രം നേടിക്കൊടുത്തു. തുടർന്ന്, [[മാധുരി ദീക്ഷിത്]] സഹതാരമായി അഭിനയിച്ച '''പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്''<nowiki/>' (1991) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറിയ അദ്ദേഹം ഈ ചിത്രത്തിലെ ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറുടെ വേഷം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു. '<nowiki/>''അംഗാർ''<nowiki/>' (1992) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ആദ്യത്തെ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ''<nowiki/>' (1992) എന്ന റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രത്തിൽ [[ഷാരൂഖ് ഖാൻ]], [[ജൂഹി ചാവ്‌ല|ജൂഹി ചൗള]], [[അമൃത സിങ്|അമൃത സിംഗ്]] എന്നിവർക്കൊപ്പവും, '<nowiki/>''തിരംഗ''<nowiki/>' (1993) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മുതിർന്ന നടൻ രാജ് കുമാറിനൊപ്പവും അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്; ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളും മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായി തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''ക്രാന്തിവീർ''<nowiki/>' (1994) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാത്തവനും ചൂതാട്ടക്കാരനുമായ മകന്റെ വേഷം അവതരിപ്പിക്കുകയും ഈ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം, ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം, സ്ക്രീൻ പുരസ്കാരം എന്നിവ നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1994-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''അഭയ്''<nowiki/>' എന്ന കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പ്രേതമായി വേഷമിട്ട പടേക്കർ, തുടർന്ന് 1995-ൽ '<nowiki/>''ഹം ദോനോ''<nowiki/>'യിൽ [[ഋഷി കപൂർ|ഋഷി കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ചു. '<nowiki/>''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>'യിൽ (1996) ക്രൂരസ്വഭാവക്കാരനായ ഭർത്താവായും (ഇതിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു), '<nowiki/>''ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മനീഷ കൊയ്‌രാള അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രത്തിന്റെ ബധിരനായ പിതാവായും (ഈ രണ്ട് വേഷങ്ങളും മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരത്തിനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം അദ്ദേഹത്തിന് നേടിക്കൊടുത്തു) അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. കൂടാതെ, '<nowiki/>''ഗുലാം-ഇ-മുസ്തഫ''<nowiki/>'യിൽ (1997) ഒരു ഗുണ്ടാത്തലവനായും, '<nowiki/>''യശ്വന്ത്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1997) സത്യസന്ധനും എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത ശൈലിയുള്ളവനുമായ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായും, '<nowiki/>''വജൂദ്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1998) [[സ്കിസോഫ്രീനിയ|സ്കീസോഫ്രീനിയ]] ബാധിച്ച വ്യക്തിയായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. 1999-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''കോഹ്‌റാം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അമിതാഭ് ബച്ചൻ|അമിതാഭ് ബച്ചനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹം; വേഷം മാറി നടക്കുന്ന ബച്ചനെ പിന്തുടരുന്ന ഇന്ത്യൻ കരസേനാ രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനായാണ് വേഷമിട്ടത്. ഈ ദശകത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ '<nowiki/>''യുഗ്പുരുഷ്''<nowiki/>' (1998), '<nowiki/>''ഹു ടു ടു''<nowiki/>' (1999) എന്നിവയായിരുന്നു. '<nowiki/>''തർക്കീബ്''<nowiki/>' (2000) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ സിനിമയിൽ [[ആദിത്യ പഞ്ചോളി|ആദിത്യ പഞ്ചോളിക്കൊപ്പം]] സിബിഐ ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. ഏതാണ്ട് ഒരു വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം '''ശക്തി: ദ പവർ''<nowiki/>' (2002) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് ശക്തമായി തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, ചിത്രത്തിലെ അതിക്രൂരനായ ഒരു പിതാവിന്റെ വേഷം കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള രണ്ടാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. '<nowiki/>''അബ് തക് ഛപ്പൻ''<nowiki/>' (2004) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു എൻകൗണ്ടർ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് ആയ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. '<nowiki/>''അപഹരൻ''<nowiki/>' (2005) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്‌ക്രീൻ അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. '<nowiki/>''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' (2006) എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു ടാക്സി ഡ്രൈവറായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വമ്പൻ വിജയം നേടിയ ഈ സിനിമയിൽ, പടേക്കറും [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|എബ്രഹാമും]] തമ്മിലുള്ള കെമിസ്ട്രി ഏറെ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 2007 നാനാ പാട്ടേക്കറിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നേട്ടങ്ങളുടെ വർഷമായിരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ച നിരവധി ഹാസ്യ വേഷങ്ങളിൽ എടുത്തു പറയേണ്ട ഒന്നാണ് '<nowiki/>''വെൽക്കം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മികച്ച പ്രകടനം. [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രത്തിൽ, ഒരു സിനിമാ താരമാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന മുംബൈയിലെ ശക്തനായ ഒരു അധോലോക നായകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്തത്. പിന്നീട് സംഗീത് ശിവൻ സംവിധാനം ചെയ്ത '''ഏക്''<nowiki/>' (2009) എന്ന ചിത്രത്തിലും അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. 2010-ൽ '''പാഠശാല''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു സ്കൂൾ പ്രധാനാധ്യാപകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചത്. പ്രകാശ് ഝാ സംവിധാനം ചെയ്ത, ഒട്ടേറെ പ്രമുഖ താരങ്ങൾ അണിനിരന്ന രാഷ്ട്രീയ ചലച്ചിത്രമായ 'രാജ്‌നീതീ'യിലും (2010) അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനം മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} 1gr3ye76tb43y0d66vu3imzbb3z7cz7 4674293 4674291 2026-10-09T05:27:35Z Malikaveedu 16584 4674293 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Nana Patekar}}{{Recent death}}{{Infobox actor | image = Nana patekar.jpg | name = നാന പാട്ടേക്കർ | birthname = വിശ്വനാഥ പാട്ടേക്കർ | birthdate = {{Birth date|1951|01|01|df=y}} | location = മുരുദ് ജഞ്ജിറ, [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = {{death date and age|df=y|2026|10|08|1951|01|01}} | death_place = [[Dona Paula]], പനാജി, ഗോവ, ഇന്ത്യ | othername = | alma_mater = [[Sir J.J. Institute of Applied Art]]s | occupation = അഭിനേതാവ്, സം‌വിധായകൻ | yearsactive = 1978 – 2026 | organization = [[നാം ഫൗണ്ടേഷൻ]] | spouse = നീലകാന്തി പട്ടേക്കർ | children = 2 | parents = ദങ്കാർ പാട്ടേക്കർ <br /> സംഗണ പട്ടേക്കർ | awards = [[പത്മശ്രീ]] (2013) | module = {{Infobox military person |embed=yes | allegiance = {{flagu|India}} | branch = {{army|India}} | service_years = 1990–2013 | rank = [[File: Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|21px]] [[Lieutenant colonel|Honorary Lieutenant Colonel]] | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[Territorial Army (India)|Territorial Army]]<br>[[File:Marathali.gif|20px]] [[Maratha Light Infantry]] | battles = [[Kargil War|1999 Kargil War]] }} | nationalfilmawards = '''[[National Film Award for Best Actor|മികച്ച നടൻ]]'''<br /> 1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]''<br />'''[[National Film Award for Best Supporting Actor|മികച്ച സഹ നടൻ]]'''<br /> 1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />1997 ''[[അഗ്നി സാക്ഷി]]'' | filmfareawards = '''[[Filmfare Best Actor Award|മികച്ച നടൻ]]'''<br />1995 ''[[ക്രാന്തിവീർ]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|മികച്ച സഹനടൻ]]''' <br />1990 ''[[പരിന്ത]]''<br />'''[[Filmfare Best Villain Award|മികച്ച വില്ലൻ]]'''<br />1992 ''അംഗാർ''<br />2006 ''[[അപഹരൺ]]'' }} പ്രശസ്തനായ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ചലച്ചിത്ര താരവും സം‌വിധായകനുമാണ് '''നാന പാട്ടേക്കർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വിശ്വനാഥ് പടേക്കർ''' (ജനനം - [[ജനുവരി 1]] [[1951]]-08 ഒക്ടോബർ 2026).<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cj3vqr5rknpeo|title=Nana Patekar: Outspoken Indian actor Nana Patekar suddenly dies at 75|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref> പ്രധാനമായും ഹിന്ദി, മറാത്തി ചലച്ചിത്രമേഖലകളിലാണ് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/actor-nana-patekar-dies-at-hospital-in-goa-he-was-75-3012093-2026-10-08|title=Actor Nana Patekar dies at hospital in Goa. He was 75|first=|date=8 October 2026|website=India Today}}</ref> ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച, സ്വാധീനമുള്ള അഭിനേതാക്കളിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ അഭിനയമികവിന്റെ പേരിൽ മൂന്ന് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, നാല് ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ, രണ്ട് മറാത്തി ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/entertainment-spotlight/profiles/nana-patekar|title=Actor Profiles - Nana Patekar|access-date=2026-02-28|last=Mojib|first=Syed Ayan|date=2025-01-14|website=Outlook India|language=en}}</ref> ചലച്ചിത്ര-കലാ മേഖലകൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2013-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ [[പത്മശ്രീ]] പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 1978-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''ഗമൻ''<ref name="indianexpress.com2">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/about/nana-patekar/|title=Nana Patekar: News, Movies, Photos, Videos & Updates|access-date=2026-02-28|website=The Indian Express|language=en}}</ref> എന്ന നാടകീയ ചിത്രത്തിലൂടെ [[ബോളിവുഡ്|ബോളിവുഡിൽ]] അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശേഷം, പടേക്കർ ഏതാനും മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ചില ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചു. [[1987]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മൊഹ്രെ, [[1988]]ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[സലാം ബോംബെ|സലാം ബോബെ]] എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രലോകത്ത് ശ്രദ്ധ നേടികൊടുത്തു 1988-ൽ [[അക്കാദമി അവാർഡ്|അക്കാദമി പുരസ്കാരത്തിന്]] നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട[[സലാം ബോംബെ]] എന്ന സിനിമയിൽ അഭിനയിച്ചതിനുശേഷം, പരിന്ദ (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചലച്ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹം നേടി. തുടർന്ന്, സംവിധായകനെന്ന നിലയിൽ ആദ്യ ചിത്രമായ 'പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്' (1991)-ൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷവും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|work=Press Trust of India|title=Nana Patekar making biopic on social worker Baba Amte|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816224048/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/nana-patekar-making-biopic-on-social-worker-baba-amte-114112500930_1.html|archive-date=2016-08-16|access-date=2026-02-28|language=en-us}}</ref> 'രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ' (1992), മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്ത 'അംഗാർ' (1992), 'തിരംഗ' (1993), മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരവും ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും നേടിക്കൊടുത്ത 'ക്രാന്തിവീർ' (1994) എന്നിവയുൾപ്പെടെ 1990-കളിലെ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച നിരവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വേഷമിടുകയും തന്റെ പ്രകടനത്തിന് നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ചെയ്തു. 'അഗ്നിസാക്ഷി' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷത്തിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം നേടിയ അദ്ദേഹം ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ അംഗീകാരം നേടി. == ആദ്യകാലം == ഒരു പെയിൻററായ ദങ്കാർ പാട്ടേക്കറുടെയും അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നി സംഗണ പാട്ടേക്കറുടെയും മകനായി ഇന്നത്തെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ''മുരുദ് ജഞ്ജിറയിൽ'' ഒരു മറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു (യഥാർത്ഥ നാമം – “വിശ്വനാഥ് പാട്ടേക്കർ”).<ref name="TOI48667422">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Nana Patekar breaks his khamoshi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202210316/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-breaks-his-khamoshi/articleshow/25392.cms|archive-date=2 December 2014|access-date=9 October 2014|work=[[The Times of India]]|publisher=[[The Times Group]]}}</ref> [[മുംബൈ|മുംബൈയിലെ]] സർ ജെ. ജെ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ പാട്ടേക്കർ പഠനകാലത്തു തന്നെ കോളേജിലെ നാടകവേദികളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Riveting persona|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19920131-after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire-765771-2013-06-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021052116/http://indiatoday.intoday.in/story/after-successful-directorial-debut-nana-patekar-looks-to-broaden-his-cinematic-repertoire/1/306084.html|archive-date=21 October 2014|access-date=9 October 2014|work=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|title=About Nana Patekar|access-date=6 October 2010|publisher=Konkan World|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713163522/http://www.kokanworld.com/details.aspx?pid=%2013|archive-date=13 July 2011|url-status=dead}}</ref> ബിരുദ പഠനത്തിനു ശേഷമാണ് പാട്ടേക്കർ ഹിന്ദി ചലചിത്രങ്ങളിൽ സജീവമാകുന്നത്. ധാരാളം പ്രശസ്തരായ സം‌വിധായകരുടെ സിനിമകളിൽ നാന പാട്ടേക്കർ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. == വ്യക്തിജീവിതം == ''1978-ൽ'' ''നീലകാന്തി പാട്ടേക്കറെയാണ്'' നാന പട്ടേക്കർ വിവാഹം കഴിച്ചത്.<ref name="moneycontrol.com">{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|title=When Nana Patekar made headlines for his alleged relationship with Manisha Koirala after separating from wife, broke up with her for Ayesha Jhulka|access-date=2 January 2026|website=Moneycontrol|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226151555/https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|archive-date=26 December 2024}}</ref> അവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ടായിരുന്നു. ദുർവാസ എന്ന മകൻ രണ്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അസുഖം മൂലം മരണപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/nana-patekar-opens-up-about-losing-terminally-ill-two-year-old-son-durvasa-9422334/|title=Nana Patekar opens up about losing terminally ill two-year-old son, feeling like a 'ghinauna' person for thinking only about himself|access-date=2 January 2026|date=29 June 2024|website=The Indian Express|language=en}}</ref> മറ്റൊരു മകനാണ് ''മൽഹർ പാട്ടേക്കർ''. പാടേക്കറിന് 28 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ഹൃദയാഘാതം മൂലം അന്തരിച്ചു. പാട്ടേക്കറിന് രണ്ട് സഹോദരന്മാരുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/3916863/know-about-nana-patekar-birthplace-family-education-son-malhar-wife-neelkanti-and-separation-hrc-97/|title=नाना पाटेकरांचं खरं नाव माहितीये का? रायगडमध्ये जन्मलेल्या नानांची कौटुंबीक व शैक्षणिक पार्श्वभूमी वाचून थक्क व्हाल|access-date=2 January 2026|date=16 September 2023|website=Loksatta|language=mr|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202145733/https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/3916863/know-about-nana-patekar-birthplace-family-education-son-malhar-wife-neelkanti-and-separation-hrc-97/|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> 56-ാം വയസ്സിൽ പുകവലി ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് വരെ പടേക്കർ ഒരു കടുത്ത പുകവലിക്കാരനായിരുന്നു. നാടകങ്ങളെ ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന തന്റെ പിതാവ് അവ കാണാൻ തന്നെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നെന്നും, അതാണ് അഭിനയത്തോടുള്ള ആഭിമുഖ്യം തന്നിൽ വളർത്തിയതെന്നും അദ്ദേഹം ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു. വിജയ മേത്തയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ നാടകം സംവിധാനം ചെയ്തത്.<ref name="TOI486674222">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|title=Nana Patekar: I learnt acting from the hunger and humiliation I faced at 13 – The Times of India .|access-date=3 September 2015|date=26 August 2015|work=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150828060154/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nana-Patekar-I-learnt-acting-from-the-hunger-and-humiliation-I-faced-at-13/articleshow/48667422.cms|archive-date=28 August 2015|url-status=live}}</ref> 2019 ജനുവരി 29-ന് 99-ാം വയസ്സിൽ അന്തരിക്കുന്നത് വരെ, തന്നോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്ന മാതാവ് നിർമല പാട്ടേക്കറുമായി അദ്ദേഹം വളരെ അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/celebrities-nana-patekar-s-mother-nirmala-patekar-passes-away-at-99-actor-performs-last-rites-501769|title=Nana Patekar's mother Nirmala Patekar passes away at 99, actor performs last rites|date=29 January 2019|website=India TV News}}</ref> 1988-ൽ പടേക്കർ ക്യാപ്റ്റനായി ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിൽ ചേർന്നു. '''പ്രഹാർ''<nowiki/>' എന്ന സിനിമയ്ക്കായി തയ്യാറെടുക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി മൂന്ന് മാസത്തെ പരിശീലനം നേടിയ അദ്ദേഹം; ആ ചിത്രത്തിൽ അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട, അന്ന് ലഫ്റ്റനന്റ് കേണലായിരുന്ന ജനറൽ വി. കെ. സിംഗിനൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. 1999-ലെ [[കാർഗിൽ യുദ്ധം|കാർഗിൽ യുദ്ധസമയത്ത്]] മറാഠ ലൈറ്റ് ഇൻഫൻട്രി റെജിമെന്റിൽ മേജറായി പാട്ടേക്കർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. 2013-ൽ ലഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവിയിൽ അദ്ദേഹം ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/news/india-news/article/nana-patekar-to-be-made-lt-col--144900|title=Nana Patekar to be made Lt Col?|access-date=28 February 2026|date=5 December 2011|website=Mid-day|language=en}}</ref> നാന പടേക്കർ തന്റെ ഭാര്യയിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞിരുന്നു. ഒരു വിനോദ വാർത്താ പോർട്ടലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച, സ്ഥിരീകരിക്കാത്ത ഒരു റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, [[മനീഷ കൊയ്‌രാള]], [[ആയിഷ ഝുൽക്ക|ആയിഷ ജുൽക്ക]] എന്നീ നടികളുമായിമായി അദ്ദേഹത്തിന് പ്രണയബന്ധങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="moneycontrol.com2">{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|title=When Nana Patekar made headlines for his alleged relationship with Manisha Koirala after separating from wife, broke up with her for Ayesha Jhulka|access-date=2 January 2026|website=Moneycontrol|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226151555/https://www.moneycontrol.com/entertainment/when-nana-patekar-made-headlines-for-his-alleged-relationship-with-manisha-koirala-after-separating-from-wife-broke-up-with-her-for-ayesha-jhulka-article-12897566.html|archive-date=26 December 2024}}</ref> മുംബൈയിലെ അന്ധേരിയിലുള്ള ഒരു 1BHK അപ്പാർട്ട്മെന്റിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം താമസിച്ചിരുന്നത്. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == === ആദ്യകാല വേഷങ്ങൾ (1978–1987) === ''ഗമൻ'' (1978) എന്ന സിനിമയിലൂടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചതിനേത്തുടർന്ന് ''മാഫിച്ച സാക്ഷിദാർ'' (മറാത്തി 1986) എന്ന ചിത്രത്തിൽ വേഷമിടുകയും അതിനുശേഷം മറാത്തി സിനിമയിൽ നിരവധി ചെറിയ വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ ''ലോർഡ് മൗണ്ട് ബാറ്റൺ: ദി ലാസ്റ്റ് വൈസ്രോയ്'' (1986) എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം [[നഥൂറാം വിനായക് ഗോഡ്‌സെ|നാഥുറാം ഗോഡ്‌സെയെ]] അവതരിപ്പിച്ചു. ''ആജ് കി ആവാസ്'' (1984), ''അങ്കുഷ്'' (1986), ''പ്രതിഘാത്'' (1987), ''അന്ധ യുദ്ധ്'' (1987), ''മൊഹ്രെ'' (1987), ''ത്രിശാഗ്നി'' (1988), ''അവാം'' (1987), ''സാഗർ സംഗം'' (1988) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. ''അന്ധ യുദ്ധ്'' എന്ന സിനിമയിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യത്തെ മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ആദ്യ നോമിനേഷൻ നേടിക്കൊടുത്തു. === പ്രശസ്തിയിലേയ്ക്ക് (1988-2010) === [[File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nana_Patekar_Sameera_Reddy_in_2006.jpg|ലഘുചിത്രം|2006-ൽ '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>'-ന്റെ പ്രീമിയറിൽ നാന പടേക്കറും [[സമീര റെഡ്ഡി|സമീറ റെഡ്ഡിയും]].]] ഈ കാലയളവിൽ, [[മീരാ നായർ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''[[സലാം ബോംബെ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അവസ്മരണീയമായ പ്രകടനം (1988) ഉയർന്ന പ്രശംസ നേടിക്കൊടുത്തു. ''പരിന്ദ'' (1989) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ ചിത്രത്തിലെ കുറ്റവാളികളുടെ നേതാവായി അഭിനയിച്ചതിന് വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസയും ലഭിച്ചതോടൊപ്പം മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മികച്ച സഹനടനുള്ള ആദ്യ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും ഈ ചിത്രം നേടിക്കൊടുത്തു. തുടർന്ന്, [[മാധുരി ദീക്ഷിത്]] സഹതാരമായി അഭിനയിച്ച '''പ്രഹാർ: ദ ഫൈനൽ അറ്റാക്ക്''<nowiki/>' (1991) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറിയ അദ്ദേഹം ഈ ചിത്രത്തിലെ ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറുടെ വേഷം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയിരുന്നു. '<nowiki/>''അംഗാർ''<nowiki/>' (1992) എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ആദ്യത്തെ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''രാജു ബൻ ഗയാ ജെന്റിൽമാൻ''<nowiki/>' (1992) എന്ന റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രത്തിൽ [[ഷാരൂഖ് ഖാൻ]], [[ജൂഹി ചാവ്‌ല|ജൂഹി ചൗള]], [[അമൃത സിങ്|അമൃത സിംഗ്]] എന്നിവർക്കൊപ്പവും, '<nowiki/>''തിരംഗ''<nowiki/>' (1993) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മുതിർന്ന നടൻ രാജ് കുമാറിനൊപ്പവും അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്; ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളും മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായി തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. '<nowiki/>''ക്രാന്തിവീർ''<nowiki/>' (1994) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാത്തവനും ചൂതാട്ടക്കാരനുമായ മകന്റെ വേഷം അവതരിപ്പിക്കുകയും ഈ വേഷം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം, ഫിലിംഫെയർ പുരസ്കാരം, സ്ക്രീൻ പുരസ്കാരം എന്നിവ നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1994-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''അഭയ്''<nowiki/>' എന്ന കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പ്രേതമായി വേഷമിട്ട പടേക്കർ, തുടർന്ന് 1995-ൽ '<nowiki/>''ഹം ദോനോ''<nowiki/>'യിൽ [[ഋഷി കപൂർ|ഋഷി കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ചു. '<nowiki/>''അഗ്നിസാക്ഷി''<nowiki/>'യിൽ (1996) ക്രൂരസ്വഭാവക്കാരനായ ഭർത്താവായും (ഇതിലൂടെ മികച്ച സഹനടനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു), '<nowiki/>''ഖാമോഷി: ദ മ്യൂസിക്കൽ''<nowiki/>' (1996) എന്ന ചിത്രത്തിൽ മനീഷ കൊയ്‌രാള അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രത്തിന്റെ ബധിരനായ പിതാവായും (ഈ രണ്ട് വേഷങ്ങളും മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരത്തിനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം അദ്ദേഹത്തിന് നേടിക്കൊടുത്തു) അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. കൂടാതെ, '<nowiki/>''ഗുലാം-ഇ-മുസ്തഫ''<nowiki/>'യിൽ (1997) ഒരു ഗുണ്ടാത്തലവനായും, '<nowiki/>''യശ്വന്ത്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1997) സത്യസന്ധനും എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത ശൈലിയുള്ളവനുമായ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായും, '<nowiki/>''വജൂദ്''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ (1998) [[സ്കിസോഫ്രീനിയ|സ്കീസോഫ്രീനിയ]] ബാധിച്ച വ്യക്തിയായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. 1999-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '<nowiki/>''കോഹ്‌റാം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അമിതാഭ് ബച്ചൻ|അമിതാഭ് ബച്ചനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹം; വേഷം മാറി നടക്കുന്ന ബച്ചനെ പിന്തുടരുന്ന ഇന്ത്യൻ കരസേനാ രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനായാണ് വേഷമിട്ടത്. ഈ ദശകത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ '<nowiki/>''യുഗ്പുരുഷ്''<nowiki/>' (1998), '<nowiki/>''ഹു ടു ടു''<nowiki/>' (1999) എന്നിവയായിരുന്നു. '<nowiki/>''തർക്കീബ്''<nowiki/>' (2000) എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ നാടകീയ സിനിമയിൽ [[ആദിത്യ പഞ്ചോളി|ആദിത്യ പഞ്ചോളിക്കൊപ്പം]] സിബിഐ ഡയറക്ടറായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. ഏതാണ്ട് ഒരു വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം '''ശക്തി: ദ പവർ''<nowiki/>' (2002) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് ശക്തമായി തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, ചിത്രത്തിലെ അതിക്രൂരനായ ഒരു പിതാവിന്റെ വേഷം കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള രണ്ടാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. '<nowiki/>''അബ് തക് ഛപ്പൻ''<nowiki/>' (2004) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു എൻകൗണ്ടർ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് ആയ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായി അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. '<nowiki/>''അപഹരൻ''<nowiki/>' (2005) എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച വില്ലനുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്‌ക്രീൻ അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. '<nowiki/>''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' (2006) എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു ടാക്സി ഡ്രൈവറായും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു. ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വമ്പൻ വിജയം നേടിയ ഈ സിനിമയിൽ, പടേക്കറും [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|എബ്രഹാമും]] തമ്മിലുള്ള കെമിസ്ട്രി ഏറെ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 2007 നാനാ പാട്ടേക്കറിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നേട്ടങ്ങളുടെ വർഷമായിരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ച നിരവധി ഹാസ്യ വേഷങ്ങളിൽ എടുത്തു പറയേണ്ട ഒന്നാണ് '<nowiki/>''വെൽക്കം''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മികച്ച പ്രകടനം. [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രത്തിൽ, ഒരു സിനിമാ താരമാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന മുംബൈയിലെ ശക്തനായ ഒരു അധോലോക നായകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്തത്. പിന്നീട് സംഗീത് ശിവൻ സംവിധാനം ചെയ്ത '''ഏക്''<nowiki/>' (2009) എന്ന ചിത്രത്തിലും അദ്ദേഹം വേഷമിട്ടു. 2010-ൽ '''പാഠശാല''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു സ്കൂൾ പ്രധാനാധ്യാപകന്റെ വേഷമാണ് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചത്. പ്രകാശ് ഝാ സംവിധാനം ചെയ്ത, ഒട്ടേറെ പ്രമുഖ താരങ്ങൾ അണിനിരന്ന രാഷ്ട്രീയ ചലച്ചിത്രമായ 'രാജ്‌നീതീ'യിലും (2010) അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനം മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡിനായുള്ള അഞ്ചാമത്തെ നാമനിർദ്ദേശം നേടിക്കൊടുത്തു. == മരണം == 2026 ഒക്ടോബർ 8-ന് പുലർച്ചെ, ഗോവയിലുള്ള വസതിയിൽ വെച്ച് പടേക്കറിന് കടുത്ത നെഞ്ചുവേദന അനുഭവപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് ഒരു മെഡിക്കൽ സംഘത്തെ അയച്ചെങ്കിലും, അവിടെ എത്തിയപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തെ അബോധാവസ്ഥയിൽ കണ്ടെത്തുകയായിരുന്നു. [[കാർഡിയോപൾമോണറി റെസസിറ്റേഷൻ|സി.പി.ആർ]] നൽകിയ ശേഷം അദ്ദേഹത്തെ ഗോവയിലെ മണിപ്പാൽ ആശുപത്രിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയെങ്കിലും, ഹൃദയസ്തംഭനം മൂലം രാവിലെ 5:20-ന് അദ്ദേഹം മരിച്ചതായി സ്ഥിരീകരിച്ചു..<ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/bollywood/nana-patekar-death-live-updates-veteran-actor-dies-at-75-goa-tributes-last-rites-liveblog-10371964.html|title=Veteran Actor dies at 75 at his goa house}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aninews.in/news/entertainment/bollywood/cardiac-arrest-led-to-death-of-actor-nana-patekar-says-doctor-and-goas-manipal-hospital20261008090122/|title=Cardiac arrest led to death of actor Nana Patekar, says Doctor and Goa's Manipal Hospital|access-date=8 October 2026|website=ANI News|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/health/nana-patekar-cardiac-arrest-doctor-on-cpr-missed-golden-hour-10912406/|title='He never came out of it': Doctor recalls Nana Patekar's CPR and the missed 'Golden Hour'|access-date=2026-10-08|date=2026-10-08|website=The Indian Express|language=en}}</ref> == അവാർഡുകൾ == * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1990: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1992: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് * 1995: മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 1997: മികച്ച സഹനടനുള്ള സംസ്ഥാന ചലചിത്ര അവാർഡ് * 2004: മികച്ച നടനുള്ള BFJA അവാർഡ് (അബ് തക് ചപ്പൻ)'<ref>{{cite web|url=http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|title=www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm<!--INSERT TITLE-->|access-date=2008-09-06|archive-date=2009-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113214425/http://www.bfjaawards.com/awards/winlist/winlist05.htm|url-status=dead}}</ref> * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള ഫിലിഫെയർ അവാർഡ് * 2006: മികച്ച വില്ലനുള്ള സ്റ്റാർ സ്ക്രീൻ അവാർഡ് *'''മികച്ച നടനും, മികച്ച സഹനടനും, മികച്ച വില്ലനുമുള്ള, ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിയ ഏക വ്യക്തിയാണ് നാന പട്ടേക്കർ'''.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0007113/awards|title=www.imdb.com/name/nm0007113/awards<!--INSERT TITLE-->}}</ref> == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == * ഗമാൻ - 1978 * അങ്കുഷ് - 1986 * സലാം ബോബെ - 1988 * പരിന്ത - 1990 * തോടാസ റൂമാനി ഹോ ജായേൻ – 1990 * പ്രഹാർ - 1991 * ദിക്ഷ - 1991 * തിരംഗ - 1992 * രാജു ബന്ഗയ ജൻറിൽമാൻ - 1992 * അംഗാർ - 1992 * ക്രാന്തി വീർ - 1994 * ഹം ദോനോം - 1995 * അഗ്നി സാക്ഷി - 1996 * ഖാമോക്ഷി - 1996 * ഗുലാം ഇ മുസ്തഫ - 1997 * യെശ്വന്ദ് - 1997 * യുഗ് പുരുഷ് - 1998 * വാജൂത് - 1998 * ഹു തു തു - 1998 * കൊഹ്രാം - 1999 * ഗംഗ് - 2000 * തർകീൻബ് - 2000 * വാദ് - 2002 * ശക്തി - 2002 * ഭൂത് - 2003 * ഡർനാ മനാ ഹെ - 2003 * ആഞ്ച് - 2003 * അബ് തക് ചപ്പൻ - 2004 * അപഹരൺ - 2005 * പക് പക് പകക് - 2005 * ബ്ലഫ് മാസ്റ്റർ - 2005 * ടാക്സി നംബർ 9211 - 2006 * ഹാട്രിക് - 2007 * ദസ് കഹാനിയാം - 2007 * വെൽകം – 2007 == സം‌വിധാനം ചെയ്ത സിനിമകൾ == * പ്രഹാർ - 1991 ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *{{imdb name|id=0007113|name=Nana Patekar}} *[http://www.rediff.com/entertai/1998/jun/29nana.htm Nana's interview] {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestActorAward}} ‌ [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച പ്രതിനായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] {{actor-stub|Nana Patekar}} 3vz7y41m9gd3lwus69mfmx1vkdbnnjp 0 49591 4674380 3426646 2026-10-09T10:12:16Z PJ Geest 154108 Replace raster graph with SVG reconstruction: Logarithm plots - vector reconstruction.svg 4674380 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Logarithm}} {{Calculation results}} [[File:Logarithm plots - vector reconstruction.svg|right|thumb|upright=1.35|Plots of logarithm functions, with three commonly used bases. The special points {{math|log_''b'' ''b'' {{=}} 1}} are indicated by dotted lines, and all curves intersect {{nowrap|in {{math|1= log_''b'' 1 = 0.}}}}]] [[File:Binary logarithm plot with ticks.svg|right|thumb|upright=1.35|alt=Graph showing a logarithmic curve, crossing the ''x''-axis at ''x''= 1 and approaching minus infinity along the ''y''-axis.|The [[graph of a function|graph]] of the logarithm base 2 crosses the [[x axis|''x''-axis]] at {{math|''x'' {{=}} 1}} and passes through the points {{nowrap|(2, 1)}}, {{nowrap|(4, 2)}}, and {{nowrap|(8, 3)}}, depicting, e.g., {{math|log₂(8) {{=}} 3}} and {{math|2³ {{=}} 8}}. The graph gets arbitrarily close to the {{mvar|y}}-axis, but [[asymptotic|does not meet it]].]] ഒരു ആധാരസംഖ്യയുടെ എത്രാമത് ഘാതമാണ് നിർദ്ദിഷ്ടസംഖ്യ എന്ന് കാണിക്കുന്ന സംഖ്യ അതായത് ഘാതാങ്കം ആണ് '''ലോഗരിതം'''. m എന്ന സംഖ്യയെ aⁿ എന്ന രൂപത്തിലെഴുതിയാൽ a ആധാരവും n, m-ന്റെ ലോഗരിതവും ആണ്. [[പൂർണ്ണസംഖ്യ|പൂർണ്ണസംഖ്യയും]] [[ദശാംശസംഖ്യ|ദശാംശസംഖ്യയും]] ചേർന്നതാണ് ലോഗരിതം. പൂർണ്ണസംഖ്യയെ പൂർണ്ണാംശം എന്നും ദശാംശസംഖ്യയെ ഭിന്നാംശം എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന് 2.345 എന്നതിൽ 2 പൂർണ്ണാംശവും 0.345എന്നത് ഭിന്നാംശവും ആണ്. രണ്ട് തരം ലോഗരിതങ്ങൾ ഉപയോഗത്തിലുണ്ട്. #[[സാധാരണ ലോഗരിതം]](Common logarithm) അഥവാ ബ്രിഗ് ലോഗരിതം. 10 ആധാരമായ ലോഗരിതമാണ് സാധാരണ ലോഗരിതം. ഇതിനെ log എന്നാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. #[[സ്വാഭാവിക ലോഗരിതം]](Natural logarithm) അഥവാ നേപിയർ ലോഗരിതം. e ആധാരമായ ലോഗരിതമാണ് സ്വാഭാവിക ലോഗരിതം. ഇതിനെ log_e എന്നോ ln എന്നോ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. == അവലംബം == ഹൈസ്കൂൾ ശാസ്ത്രനിഘണ്ടു,കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യപരിഷത്ത് പ്രസിദ്ധീകരണം {{num-stub|Logarithm}} [[വർഗ്ഗം:ഗണിതം]] mf0bgpp7gx1lq36jj2vjp3b8k2k6cmf 0 60888 4674332 4671018 2026-10-09T08:53:52Z Akbarsha .s 223970 4674332 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = ക്രിസ്ത്യാനോ റൊണാൾഡൊ <!--Do not add order of merits per Template:Infobox person.--> | image = Cristiano Ronaldo 2018.jpg | image_size = 230 | caption = Ronaldo with [[Portugal national football team|Portugal]] at the [[2018 FIFA World Cup]] | fullname = ക്രിസ്ത്യാനോ റൊണാൾഡൊ ദോസ് സാന്റോസ് അവേരിയോ <ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/documents/fcwc/2017/pdf/fcwc_2017_squadlists.pdf|title=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF|publisher=FIFA|format=PDF|page=5|date=16 December 2017|access-date=23 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223004345/http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf|archive-date=23 December 2017|url-status=live}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1985|2|5|df=y}} | birth_place = [[Funchal]], [[Madeira]], Portugal | height = 1.87 m | position = [[Forward (association football)|Forward]] | currentclub = <nowiki>. അൽ നാസർ </nowiki> | clubnumber = 7 | youthyears1 = 1992–1995 | youthclubs1 = [[CF Andorinha|Andorinha]] | youthyears2 = 1995–1997 | youthclubs2 = [[C.D. Nacional|Nacional]] | youthyears3 = 1997–2002 | youthclubs3 = [[Sporting CP Youth Academy|Sporting CP]] | years1 = 2002–2003 | clubs1 = [[സ്പോർട്ടിങ് B]] | caps1 = 2 | goals1 = 0 | years2 = 2002–2003 | clubs2 = [[സ്പോർട്ടിങ്]] | caps2 = 25 | goals2 = 3 | years3 = 2003–2009.2021- | clubs3 = [[Manchester United F.C.|മാഞ്ചസറ്റർ യുണൈറ്റഡ്]] | caps3 = 197 | goals3 = 86 | years4 = 2009–2018 | clubs4 = [[Real Madrid C.F.|റയൽ മാഡ്രിഡ്]] | caps4 = 292 | goals4 = 311 | clubs5 = [[Juventus F.C.|യുവന്റസ്]] | years5 = 2018–2021 | caps5 = 45 | goals5 = 81 | clubs6 = [[Manchester United മാഞ്ചസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡ്]] | years6 = 2021- |caps6 = 56 |goals6 = 29 | nationalyears1 = 2001 | nationalteam1 = Portugal U15 | nationalcaps1 = 9 | nationalgoals1 = 7 | nationalyears2 = 2001–2002 | nationalteam2 = [[Portugal national under-17 football team|Portugal U17]] | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 5 | nationalyears3 = 2003 | nationalteam3 = [[Portugal national under-20 football team|Portugal U20]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2002–2003 | nationalteam4 = [[Portugal national under-21 football team|Portugal U21]] | nationalcaps4 = 10 | nationalgoals4 = 3 | nationalyears5 = 2004 | nationalteam5 = [[Portugal Olympic football team|Portugal U23]] | nationalcaps5 = 3 | nationalgoals5 = 2 | nationalyears6 = 2003– | nationalteam6 = [[Portugal national football team|Portugal]] | nationalcaps6 = 164 | nationalgoals6 = 117 | club-update = 22:50, 19 May 2019 (UTC) | nationalteam-update = 31 December 2019 | medaltemplates = {{MedalSport|Men's [[Association football|football]]}} {{MedalCountry|{{fb|POR}}}} {{Medal|Competition|[[UEFA European Championship]]}} {{Medal|Winner|[[UEFA Euro 2016|2016 France]]|}} {{Medal|RU|[[UEFA Euro 2004|2004 Portugal]]|}} {{Medal|Bronze|[[UEFA Euro 2012|2012 Poland & Ukraine]]|{{refn|group=note|Though there was no third place playoff, UEFA decided in the 2012 edition to award the semi-final losers (Germany and Portugal) bronze medals for the first time: [https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/competitions/euro/91/87/57/918757_download.pdf "Regulations for UEFA Euro 2012"]}}}} {{Medal|Competition|[[UEFA Nations League]]}} {{Medal|Winner|[[2019 UEFA Nations League Finals|2019 Portugal]]|}} {{Medal|Competition|[[FIFA Confederations Cup]]}} {{Medal|3rd|[[2017 FIFA Confederations Cup|2017 Russia]]|}} }} ഒരു [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗീസ്]] ഇതിഹാസമായ ഫുട്ബോളറാണ് '''ക്രിസ്റ്റ്യാനോ റൊണാൾഡോ ദോസ് സാന്റോസ് അവേരിയോ''', നിലവിൽ [[പോർച്ചുഗൽ]] ദേശീയ ടീമിനു വേണ്ടിയും [[അൽ നാസർ എഫ്.സി|അൽ നാസർ]] ക്ലബിന് വേണ്ടിയും കളിക്കുന്ന ഇദ്ദേഹത്തെ ലോകത്തിലെ എക്കാലത്തെയും മികച്ച [[ഫുട്ബോൾ]] കളിക്കാരിൽ ഒരാളായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. [[സി.ഡി. നാസിയൊനൽ]] ടീമിലാണ് റൊണാൾഡോ തന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്. മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെച്ച് ഇദ്ദേഹം രണ്ട് സീസണുകൾക്ക് ശേഷം സ്പോർട്ടിങ് ടീമിലേക്ക് മാറി. റൊണാൾഡോയുടെ മികച്ച കഴിവുകൾ ശ്രദ്ധിച്ച മാഞ്ചസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡിന്റെ മാനേജർ സർ അലക്സ് ഫെർഗുസൻ , 2003-ൽ 18 വയസുള്ള റൊണാൾഡോയുമായി £12.2 ലക്ഷത്തിനു കരാറിലേർപ്പെട്ടു. ആ സീസണിൽ റൊണാൾഡോ തന്റെ ആദ്യ ക്ലബ് നേട്ടമായ എഫ.എ. കപ്പ് നേടി. 2004 യുവെഫ യൂറോ കപ്പിൽ ഇദ്ദേഹമുൾപ്പെട്ട പോർച്ചുഗൽ ടീം രണ്ടാം സ്ഥാനം നേടി. 2008-ൽ റൊണാൾ‍ഡോ തന്റെ ആദ്യ [[യുവെഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]] നേടി. കലാശക്കളിയിലെ മികച്ച കളിക്കാരനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത് ഇദ്ദേഹമായിരുന്നു. അതേ വർഷം റൊണാൾഡോ ''[[ഫിഫ]] വേൾഡ്'' പ്ലയെർ ''ഓഫ് ദി ഇയർ'' ആയും ''ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ്'' പ്ലയെർ ''ഓഫ് ദി ഇയർ'' ആയും തിരഞെടുക്കപ്പെട്ടു. കൂടെ 40 വർഷത്തിൽ മാഞ്ചസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡിൽ നിന്നുമുള്ള ആദ്യ ബാലൻ''ദോർ'' ജേതാവുമായി. 2008 സീസണിൽ റൊണാൾഡോയുടെ മികച്ച പ്രകടനത്തിനു ശേഷം ഇതിഹാസ [[നെതർലൻഡ്]] താരം [[ജോഹാൻ ക്രൈഫ്]] റൊണാൾഡോവിന് [[ജോർജ് ബെസ്റ്റ്]]നും ദെന്നിസ് ലോവിനും മുകളിൽ സ്ഥാനം കൊടുത്തു.2013 വർഷത്തെ''ബാലൻ'' ഡിയൊർ പുരസ്കാരം കൂടി നേടിയതോടെ ഫുട്‌ബാല് ചരിത്രത്തിൽ പ്രധ്ന താരങ്ങളിൽ ഒരാളായി. 2015-2016 സീസൺ റൊണാൾഡോയുടെ കരിയറിലെ ഏറ്റവും മികച്ച സീസണായി കണക്കാക്കുന്നു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വിപണനപരവും പ്രശസ്തവുമായ കായികതാരങ്ങളിലൊരാളായ റൊണാൾഡോ 2016 ലും 2017 ലും ഫോബ്‌സ് ലോകത്തെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പ്രതിഫലം വാങ്ങുന്ന അത്‌ലറ്റായും 2016 മുതൽ 2019 വരെ ഇഎസ്‌പി‌എൻ ലോകത്തെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ അത്‌ലറ്റായും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സമയം ഏറ്റവും കൂടുതൽ 100 ​​പേരുടെ പട്ടികയിൽ അദ്ദേഹത്തെ ഉൾപ്പെടുത്തി. 2014 ൽ ലോകത്തെ സ്വാധീനിച്ച ആളുകൾ. അവരുടെ കരിയറിൽ ഒരു ബില്യൺ ഡോളർ സമ്പാദിച്ച ആദ്യത്തെ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരനും മൂന്നാമത്തെ കായികതാരവുമാണ് റൊണാൾഡോ. <ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/christinasettimi/2020/06/04/ronaldos-105-million-year-tops-messi-and-crowns-him-soccers-first-billion-dollar-man/|title=Ronaldo's $105 Million Year Tops Messi And Crowns Him Soccer's First Billion-Dollar Man|access-date=9 June 2020|last=Settimi|first=Christina|website=Forbes|language=en}}</ref>hacked == ജനനവും കുടുംബവും== ക്രിസ്റ്റ്യാനോ റൊണാൾഡോ ജനിക്കുന്നതിനു മുൻപ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം കൊടും ദാരിദ്രത്തിലായിരുന്നു . ഇനി ഒരു മകനെ കൂടി വളർത്താൻ ഉള്ള ശേഷി ആ കുടുംബത്തിന് ഇല്ലായിരുന്നു അത് കൊണ്ട് തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മ ഗർഭാവസ്ഥയിൽ തന്നെ ക്രിസ്റ്റിയെ ഇല്ലാതാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു , ഗാർഭവസ്ഥയിലുള്ള റോണോയെ ചൂടുള്ള ബിയർ കുടിച്ച ഇല്ലാതാക്കാൻ പലതവണ ശ്രമിച്ചു , പ്രതിസന്ധി കളെയെല്ലാം മറികടന്ന് കുഞ്ഞു റോണോ ജനിച്ചു. ക്രിസ്റ്റ്യാനോ റൊണാൾഡോ ദോസ് സാന്റോസ് അവേരിയോ ഫെബ്രുവരി 5 1985നു പോർചുഗലിലെ മദീറയിൽ ഫുൻ‌ചാലിലാണ് ജനിച്ചത്. അച്ഛൻ ''ജോസേ ഡീനിസ് അവീറോ'', അമ്മ ''മറിയ ഡൊളോറസ് ഡോസ് സാന്റോസ് അവീറോ''. തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട നടനും അന്നത്തെ [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]] പ്രസിഡന്റുമായ [[റൊണാൾഡ് റീഗൻ|റൊണാൾഡ് റീഗന്റെ]] പേരാണ് അച്ഛൻ തന്റെ ഇളയ മകന് ഇട്ടത്. റൊണാൾഡോവിന് ''ഹ്യൂഗോ'' എന്ന ഒരു ജ്യേഷ്ഠനും, ''എൽമ, ലിലിയാനാ കാഷിയ'' എന്ന രണ്ടു ജ്യേഷ്ഠത്തിമാരും ഉണ്ട്. == ക്ലബ്ബ് കരിയർ == === തുടക്കം === റൊണാൾഡോ വളർന്നു വന്നത് പോർച്ചുഗീസ് ക്ലബ്ബ് [[ബെൻഫീക്ക]] പ്രേമിയായിട്ടാണ്. എട്ടാം വയസ്സിൽ അമച്വർ ടീമായ ആൻഡോറീന്യക്ക് വേണ്ടി കളിച്ചു. 1995ൽ നാസിയോണാലിൽ ചേർന്നു. അവിടെ കപ്പ് ജയിച്ചതിനെ തുടർന്ന് സ്പ്പോറ്ട്ടിങിലേക്ക് മൂന്ന് ദിവസത്തേക്ക് പോയ റോണാൾഡോക്ക് അവർ കരാറ് കൊടുത്തു എന്നും പറയപ്പെടുന്നു === സ്പ്പോർട്ടിങ്ങ് സി. പി. === റൊണാൾഡോ സ്പോർട്ടിങ്ങിലെ മറ്റ് യുവ താരങളോടൊപ്പം സ്പോർട്ടിങ്ങിന്റെ യൂത്ത് അക്കാദമിയായ ആൽകൊചെറ്റിൽ പരിശീലനം തുടങ്ങി. സ്പോർട്ടിങ്ങിലെ അണ്ടർ-16, അണ്ടർ-17, അണ്ടർ-18, ബി-ടീം, പിന്നെ ഫസ്റ്റ് ടീം എന്നിവയിൽ ഒരേ സീസണിൽ കളിച്ച ഒരേ ഒരു കളിക്കാരനാണ് റൊണാൾഡോ. സ്പോർട്ടിങ്ങിനു വേണ്ടിയുള്ള തന്റെ ആദ്യ കളിയിൽ രണ്ട് ഗോളുകൾ നേടി റൊണാൾഡോ ശ്രദ്ധേയനായി.Cr7 പതിനഞ്ചാം വയസ്സിൽ “റേസിങ് ഹാർട്ട്” എന്ന സ്ഥിതി പിടിപെട്ട റൊണാൾഡോവിനെ അമ്മയുടെ അനുമതിയോടെ സ്പോർട്ടിങ്ങ് അധികൃതർ ആശുപത്രിയിൽ ചേർത്തു. അവിടെ ലേസർ ഉപയോഗിച്ച് ഓപറേഷൻ നടത്തിയതിനു കുറച്ച് ദിവസങൾകുള്ളിൽ റോണോ പരിശീലനം വീണ്ടും തുടങ്ങി. റൊണാൾഡോയുടെ കഴിവ് ആദ്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞത് അന്നത്തെ [[ലിവർപൂൾ]] മാനേജറായിരുന്ന [[ജെറാർഡ് ഹൂളിയർ]] ആയിരുന്നു. പക്ഷേ ലിവർപൂൾ അന്ന് റൊണാൾഡോയെ തങ്ങളുടെ ടീമിൽ ചേർത്തില്ല. റൊണാൾഡോക്ക് തീരേ ചെറുപ്പമാണെന്നും കഴിവ് വളർത്തിയെടുക്കാൻ കുറച്ചുകൂടി സമയം വേണ്ടിവരുമെന്നുമായിരുന്നു അവർ കാരണം പറഞത്. പക്ഷേ 2003ൽ എസ്റ്റാഡിയോ ജോസേ അല്വലാദെ എന്ന ലിസ്ബണിലെ കളിക്കളത്തിന്റെ ഉദ്ഘാടന മത്സരത്തിൽ സ്പ്പോർട്ടിങ് മാഞ്ചെസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡിനെ തോല്പിച്ചപ്പോൾ റൊണാൾഡോയുടെ കഴിവ് കണ്ട മാഞ്ചെസ്റ്റർ താരങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാനേജറായ സർ അലക്സ് ഫെർഗ്ഗുസ്സന്റെ ശ്രദ്ധ റോണോവിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടു. === മാഞ്ചെസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡ് === ==== 2003 - 2005 ==== 2002-2003 സീസണു ശേഷം റൊണാൾഡോ £12.24 മില്ല്യൺ എന്ന തുകക്ക് മാഞ്ചെസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡുമായി കരാറിൽ ഒപ്പ് വെച്ചു. ഇതോടെ മാഞ്ചെസ്റ്ററിൽ വരുന്ന ആദ്യത്തെ പോർച്ചുഗീസ് താരമായി റൊണാൾഡൊ. ചുവന്ന ചെകുത്താനായി മാറിയ ശേഷം റൊണാൾഡോ മാനേജറോട് ജേഴ്സി നംബർ 28 ആവശ്യപ്പെട്ടു (റൊണാൾഡോ സ്പ്പോർട്ടിങ്ങിൽ കളിച്ചത് ഈ നംബറിലായിരുന്നു). ഇതിനു കാരണം ജേഴ്സി നംബർ 7 അണിയുന്ന കളിക്കാരന്റെ മേൽ ഒരുപാട് പ്രതീക്ഷകളുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് യുണൈറ്റഡിൽ. ഇതിഹാസ താരങ്ങളായ '''ജോർജ് ബെസ്റ്റ്, ബ്രയാൻ റോബ്സൺ, എറിക് കാന്റൊണാ, [[ഡേവിഡ് ബെക്കാം]]''', തുടങ്ങിയ യുണൈറ്റഡ് നംബർ 7 കളിക്കാരുടെ പ്രകടനങ്ങൾ കണ്ട് ശീലിച്ച ആരാധകർ അടുത്ത കളിക്കാരനിൽ നിന്നും അതേ നിലവാരത്തിലുള്ള പ്രകടനങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിക്കും. റൊണാൾഡോ തന്നെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; “ഞാൻ മാഞ്ചെസ്റ്ററിൽ ചേർന്ന ശേഷം മാനേജർ എന്നോട് ചോദിച്ചു, എനിക്ക് ഏത് ജേഴ്സി നംബർ വേണമെന്ന്. ഞാൻ 28 ആവശ്യപ്പെട്ടു. പക്ഷേ, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, ‘അല്ല, നീ നംബർ 7 തന്നെ അണിയും’. ആ പ്രശസ്ത ജേഴ്സി എനിക്ക് കൂടുതൽ പ്രചോദനം നൽകി. പ്രതീക്ഷകളിലേക്കുയരാൻ അതെന്നെ നിർബ്ബന്ധിച്ചു.” റൊണാൾഡോ യുണൈറ്റഡിനു വേണ്ടി ആദ്യമായി കളിക്കളതിൽ ഇറങ്ങിയത് [[ബോൾട്ടൺ വാൻഡറേഴ്സ്|ബോൾട്ടൺ വാൻഡറേഴ്സിനെതിരെ]] 4-0ത്തിന് യുണൈറ്റഡ് ജയിച്ച കളിയിൽ 60-ആം മിനിറ്റിൽ പകരക്കാരനായിട്ടാണ്. യുണൈറ്റഡിലെ തന്റെ ആദ്യ ഗോൾ നേടിയത് [[പോർട്സ്മൌത്ത്|പോർട്സ്മൌത്തിനെതിരെ]] ഒരു ഫ്രീകിക്കിലൂടെയാണ്. ആ കളി യുണൈറ്റഡ് 3-0ത്തിന് ജയിച്ചു. റൊണാൾഡോ തന്നെയാണ് ചുവന്ന ചെകുത്താന്മാരുടെ ആയിരാമത്തെ ഗോൾ നേടിയത് - 2005 ഒക്ടോബർ 29-ആം തീയതി [[മിഡിൽ‌സ്ബ്രോ|മിഡിൽ‌സ്ബ്രോവിനോട്]] തോറ്റ കളിയിൽ. ആ സീസണിൽ റൊണാൾഡോ ആകെ മൊത്തം 10 ഗോളുകൾ നേടി. 2005ൽ ആരാധകർ റൊണാൾഡോവിനെ '''ഫിഫ്പ്രോ സ്പെഷൽ പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ''' ആയി തിരഞെടുത്തു. ==== 2006 - 2007 ==== 2006 നവംബർ, ഡിസംബർ മാസങ്ങളിൽ തുടർച്ച്യായി രണ്ട് തവണ റൊണാൾഡോ '''ബാർക്ലേസ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദി മന്ത്''' ആയി തിരഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ആറു കളികളിൽ നിന്നും ഏഴ് ഗോളുകൾ നേടിയാണ് റൊണാൾഡോ ഈ ബഹുമതികൾക്ക് അർഹനായത്. ഇംഗ്ലീഷ് പ്രീമിയർ ലീഗിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഇങ്ങനെ തുടർച്ചയായി രണ്ട് തവണ ഈ ബഹുമതി നേടുന്ന മൂന്നാമത്തെ കളിക്കാരനാണ് റൊണാൾഡോ. [[ഡെന്നിസ് ബെർകാം‌പ്]], [[റോബി ഫൌളർ]], എന്നീ കളിക്കാരാണ് റൊണാൾഡോവിന് മുമ്പ് ഈ നേട്ടം കൈവരിച്ച കളിക്കാർ. [[മാഞ്ചെസ്റ്റർ സിറ്റി|മാഞ്ചെസ്റ്റർ സിറ്റിക്കെതിരെ]] റൊണാൾഡോ യുണൈറ്റഡിലെ തന്റെ അമ്പതാമത്തെ ഗോൾ നേടി. അതേ സീസണിൽ തന്നെ യുണൈറ്റഡ് നാലു വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം തങ്ങളുടെ ആദ്യത്തെ പ്രീമിയർഷിപ്പ് കിരീടം നേടി. തുടർച്ചയായ രണ്ടാം തവണയും റൊണാൾഡോ '''ഫിഫ്പ്രോ സ്പെഷൽ പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ''' ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. മാർച്ച് 2007ൽ [[സ്പാനിഷ് ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്|സ്പാനിഷ് ക്ലബ്ബായ]] റിയൽ മാഡ്രിഡ് റൊണാൾഡോവിനെ [[സാന്റിയാഗോ ബെർണബാവോ|സാന്റിയാഗോ ബെർണബാവോയിലേക്ക്]] (റിയലിന്റെ കളിക്കളം) കൊണ്ടുപോകാൻ €80 മില്ല്യൺ വരെ കൊടുക്കാൻ തയ്യാറാണെന്ന വാർത്ത പരന്നു. പക്ഷേ, റൊണാൾഡോ യുണൈറ്റഡുമായി അഞ്ച് വർഷത്തെ കരാർ ഒപ്പു വെച്ചു - ആഴ്ച്ചയിൽ £120,000 എന്ന ശമ്പള തുകക്ക്. മാഞ്ചെസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഒരു കളിക്കാരന് ലഭിച്ച ഏറ്റവും കൂടുതൽ ശമ്പളമാണിത്. '''2007-2008''' തൻ്റെ കരിയറിലാദ്യമായി യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് കിരീടം നേടിയ സീസണാണിത്. മോസ്കോവിൽ വെച്ച് നടന്ന ഫൈനലിൽ ചെൽസിക്കെതിരെ ഗോൾ നേടാനും ക്രിസ്റ്റിയാനോയ്ക്കായി. ആ സീസണിൽ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ടോപ് സ്‌കോറർ ആവാനും അദ്ദേഹത്തിനായി. ഫൈനലിൽ പെനാൽറ്റി ഷൂട്ടൗട്ടിൽ പെനാൽറ്റി പാഴാക്കിയെങ്കിലും മാഞ്ചസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡ് ഗോൾകീപ്പർ എഡ്വിൻ വാൻ ടെർ സാറിൻറ്റെ സേവുകളുടെ പിൻബലത്തിൽ യുണൈറ്റഡ് ജയിച്ചു. ആ സീസണിൽ തന്നെ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രീമിയർ ലീഗും ക്രിസ്റ്റിയാനോ നേടി. അതു വരെയുള്ള സീസണുകളിൽ ക്രിസ്റ്റിയാനോയുടെ മികച്ച വർഷമായിരുന്നു 2007-2008. === റയൽമാഡ്രിഡ് === ==== 2009-2010 ==== 2009 വേനൽ ട്രാൻസ്ഫർ ജാലകത്തിലാണ് റൊണാൾഡോ റയൽ മാഡ്രിഡിലേക് ചേക്കേറുന്നത്. അന്നത്തെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന വിലക്കായിരുന്നു ഈ കൂടുമാറ്റം. ആദ്യ സീസണിൽ 9-ആം നമ്പർ ജേഴ്‌സി ആണ് ക്രിസ്റ്റ്യാനോ അണിഞ്ഞത്. റയൽ ഇതിഹാസമായിരുന്ന റൗൾ 7-ആം നമ്പർ ജേഴ്‌സി അണിഞ്ഞത് കൊണ്ടായിരുന്നു ക്രിസ്റ്റ്യാനോ 9-ആം നമ്പർ ജേഴ്‌സി തിരഞ്ഞെടുത്തത്. അദ്ദേഹത്തെ റയലിലേക് 80,000 പേർ സ്വാഗതം ചെയ്യാനായി റയലിന്റെ ഹോം ഗ്രൗണ്ടായ സാൻറ്റിയാഗോ ബെർണബ്യുയിൽ തടിച്ചുകൂടി. ഇത് ഒരു ലോകറെക്കോഡാണ്‌. ക്ലബ് ഇതിഹാസമായ ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്‌റ്റെഫാനോയാണ് ക്രിസ്റ്റ്യാനോയ്ക് ജേഴ്‌സി കൊടുത്തു ക്ലബിലേക് സ്വാഗതം ചെയ്തത്. റയലിനായി ക്രിസ്റ്റ്യാനോ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത് ഡീപോർട്ടീവോ ലാ കൊരുണ്യക്കെതിരെയാണ്. ആ മത്സരത്തിൽ തന്നെ ക്രിസ്റ്റ്യാനോ തന്റെ ആദ്യ ഗോൾ നേടുകയും ചെയ്തു. സൂറിച്ചിന് എതിരായ മത്സരത്തിൽ രണ്ടു അതിമനോഹരമായ ഫ്രീ കിക്കുകളോടെ റയലിനായി ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിലും ക്രിസ്റ്റ്യാനോ സ്കോർ ചെയ്തു തുടങ്ങി. പിന്നീട് ക്രിസ്റ്യാനോയെ പരിക്കുകൾ വലച്ചു. അതുകൊണ്ടു തന്നെ ആദ്യ സീസണിൽ കിരീടങ്ങളൊന്നും നേടാൻ ക്രിസ്റ്യാനോയ്ക് കഴിഞ്ഞില്ല. എന്നാൽ തൻറ്റെ ആദ്യ സീസണിൽ തന്നെ 33 ഗോളുകൾ നേടാൻ ക്രിസ്റ്യാനോയ്‌ക്കായി. മലാഗയെക്കെതിരായ ഒരു മത്സരത്തിൽ ഹാറ്റ്റിക്ക് നേടാനും ക്രിസ്റ്റ്യാനോയ്‌ക്കായി. കിരീടങ്ങൊളൊന്നും നേടാനാകാത്തതിനെ തുടന്ന് കോച്ച് മാനുവേൽ പെല്ലിഗ്രിനിയെ പുറത്താക്കുകയൂം ആ സീസണിൽ ഇൻറ്റർ മിലന് ട്രബിൾ നേടിക്കൊടുത്ത പോർച്ചുഗീസ് കോച്ച് ജോസെ മൊറീഞ്ഞോയെ റയലിൻറ്റെ അടുത്ത കോച്ച് ആക്കുകയും ചെയ്തു. ==== 2010-11 ==== [[File:Cristiano Ronaldo and Lionel Messi - Portugal vs Argentina, 9th February 2011.jpg|thumb|]] ബാഴ്സയ്ക്കെതിരെ നടന്ന സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പിന്റെ ആദ്യ പാദ മത്സരത്തിൽ റൊണാൾഡോ സീസണിലെ തന്റെ ആദ്യ ഗോൾ നേടി. മെസ്യൂട്ട് ഓസിൽ എടുത്ത കോർണർ കിക്കിൽ നിന്നും ഹെഡറിലൂടെയായിരുന്നു ഗോൾ. മത്സരത്തിൽ റയൽ 3-2ന് തോറ്റു. ആ സീസണിൽ റൗളിന്റ്റെ ജർമൻ ക്ലബ്ബായ ഷാൽക്കെയിലേക്കുള്ള കൂടുമാറ്റം മൂലം തൻ്റെ ഇഷ്ട്ടപെട്ട നമ്പർ 7 ജേഴ്‌സി ലഭിച്ചു. ആ സീസണിൽ റേസിംഗ് സാൻറ്റാൻഡറുമായി റൊണാൾഡോ ഒരു കളിയിൽ തന്നെ 4 ഗോളുകൾ നേടി. ആ സീസണിൽ തന്നെ അത്ലറ്റികോ ബിൽബാവോ, ലെവൻറ്റെ, വിയ്യാറയൽ, മലാഗ, ഗെറ്റാഫെ എന്നീ ടീമുകൾക്കെതിരെ ക്രിസ്റ്റ്യാനോ ഹാട്രിക് നേടി. അത് കൂടാതെ സെവിയ്യയിട്ടും 4 ഗോളുകൾ നേടാൻ അദ്ദേഹത്തിനായി. എന്നാൽ 40 ഗോളുകളുമായി ആ സീസണിലെ ഏറ്റവും അധികം ലാ ലിഗ ടോപ് സ്കോററായി പിച്ചിച്ചി ട്രോഫി നേടാനായെങ്കിലും റയൽ മാഡ്രിഡിന് ലീഗ് വിജയിക്കാനായില്ല. ആ സീസണിൽ 53 ഗോളുകളാണ് അദ്ദേഹം നേടിയത്. സ്പാനിഷ് ലീഗും ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗും നഷ്ടപ്പെട്ടെങ്കിലും ആ സീസണിലെ കോപ്പ ഡെൽ റേ നേടാൻ റയലിനായി. ബാർസലോണയ്‌ക്കെതിരായ ഫൈനലിൽ 103-ആം മിനുട്ടിൽ ഒരു ബുള്ളറ്റ് ഹെഡ്ഡെറിലൂടെ റൊണാൾഡോ വിജയഗോൾ നേടി. ==== 2011-12 ==== ഈ സീസണിൽ ക്രിസ്റ്റ്യാനോ തൻ്റെ ആദ്യത്തെ സ്പാനിഷ് ലീഗ് നേടി. 46 ഗോളുകളുമായി അദ്ദേഹം തൻ്റെ തന്നെ റെക്കോർഡ് തിരുത്തി. റയൽ സരഗോസ, റയോ വയ്യക്കാനോ, മലാഗ, ഒസാസുന, സെവിയ്യ, ലെവൻറ്റെ, അത്ലറ്റികോ മാഡ്രിഡ് എന്നീ ടീമുകൾക്കെതിരെ ഹാട്രിക്ക് നേടാനും അദ്ദേഹത്തിനായി.റയൽ സോസിഡാഡുമായി ഉള്ള കളിയിൽ റയൽ മാഡ്രിഡിനായി തൻറ്റെ 100-ആം ഗോൾ നേടി റൊണാൾഡോ ആഘോഷിച്ചു. വെറും 92 കളികളിലായിരുന്നു ഈ നേട്ടം. റയലിന് വേണ്ടി ഏറ്റവും വേഗം 100 ഗോളുകൾ തികച്ച കളിക്കാരനെന്ന റെക്കോർഡും ഇതോടെ ക്രിസ്റ്റ്യാനോയുടെ പേരിലായി. ഒരൊറ്റ സീസണിൽ ബാക്കിയുള്ള 19 ടീമുകൾക്കുമെതിരെയും ഗോളടിച്ച ആദ്യ താരമെന്ന അത്യപൂർവ ബഹുമതിയും റൊണാൾഡോ നേടി. അതിൽ ബാർസലോണക്കെതിരെ അവരുടെ മൈതാനമായ ക്യാമ്പ് നൗവിൽ വെച്ച് നേടിയ ഗോൾ റയലിൻറ്റെ ലാ ലിഗ വിജയം ഉറപ്പാക്കി. ആ ഗോളടിച്ച ശേഷമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ "കാൽമ, കാൽമ" (സമാദാനപ്പെടു,സമാദാനപ്പെടു) സെലിബ്രേഷൻ വളരെ പ്രശ്തമായി. പിന്നീട്‌ ബാഴ്സയ്ക്കെതിരെ ഗോളടിക്കുമ്പോഴെല്ലാം റൊണാൾഡോ ഈ സെലിബ്രേഷനാണ് പൊതുവെ ഉപയോഗിക്കാറ്. 100 പോയൻറ്റുകളോടെ റയൽ ആ വർഷം ലാ ലീഗ നേടി. 100 പോയിൻറ്റുകൾ എന്നത് ഒരു സ്പാനിഷ് റെക്കോഡായിരുന്നു.എന്നാൽ ആ വർഷം ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് സെമി ഫൈനലിൽ ബയേൺ മ്യൂണിച്ചുമായി 2 ഗോളുകൾ നേടിയെങ്കിലും റയൽ പെനാൽറ്റി ഷൂട്ടൗട്ടിൽ പുറത്തായി. ==== 2012-13 ==== പുതിയ സീസൺ റൊണാൾഡോ തുടങ്ങിയത് ബാഴ്സയ്ക്കെതിരെ സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പ് നേടിയാണ്. പിന്നീട് ലാ ലീഗയിൽ ക്യാമ്പ് നൗവിൽ വെച്ച് 2-2 സമനിലയിൽ ഗോൾ നേടി തുടർച്ചയായി 6 എൽ ക്ലാസിക്കോയിൽ ഗോൾ നേടുക എന്ന റെക്കോർഡ് ക്രിസ്റ്റ്യാനോ സ്വന്തമാക്കി. ഡച്ചു ക്ലബ്ബായ അയാക്സിനെതിരെ മൂന്ന് ഗോളുകൾ അടിച്ചു ക്രിസ്റ്റ്യാനോ മഡ്രിഡിനായി തൻ്റെ ആദ്യത്തെ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഹാട്രിക്ക് നേടി. ==== 2013-14 ==== റയൽ മാഡ്രിഡിൽ വന്നതിനു ശേഷം ആദ്യമായി യൂറോപ്യൻ കിരീടം നേടിയ സീസൺ . യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിലും ലാ ലീഗയിലും ടോപ് സ്‌കോറർ ആകുകയും തന്റെ മൂന്നാമത്തെ യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ബൂട്ട് നേടുകയും ചെയ്തു . സീസണിൽ റൊണാൾഡോ റയൽ മാഡ്രിഡിനായി 51 ഗോളുകൾ നേടി . ==== 2014-15 ==== യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പും ക്ലബ് വേൾഡ് കപ്പും നേടിയ റൊണാൾഡോ സീസണലിനെ യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിലും ലാ ലീഗയിലും ടോപ് സ്‌കോറർ ആകുകയും തന്റെ നാലാമത്തെ യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ബൂട്ട് നേടുകയും ചെയ്തു .സീസണിൽ റൊണാൾഡോ റയൽ മാഡ്രിഡിനായി 61 ഗോളുകൾ നേടി . <br /> ==== 2015-16 ==== ക്രിസ്ത്യാനോ തന്റെ കരിയറിലെ മൂന്നാം യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് കിരീടം നേടിയ സീസൺ . തുടർച്ചയായി അദ്ദേഹം ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിലെ ടോപ് സ്‌കോറർ ആയി . സീസണിൽ 51 ഗോളുകളാണ് അദ്ദേഹം റയലിനായി നേടിയത് . സ്പാനിഷ് ലീഗിൽ എസ്പാന്യോളിനെതിരെ 5 ഗോളും ഒരസിസ്റ്റുമായി ലാലിഗയിൽ റയലിന് വേണ്ടി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോൾ നേടുന്ന താരമായി . ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ ഷാക്തറിനെതിരെ ഹാട്രിക്കുമായി തുടങ്ങിയ റൊണാൾഡോ മാൽമോക്കെതിരെ ഡബിളും നേടി രണ്ടാം പാദ ഗ്രൂപ്പ് മത്സരത്തിൽ ഷാക്തറിനെതിരെ 2 ഗോളും മാൽമോക്കെതിരെ 4 ഗോളും അടിച്ചുകൂട്ടി ഗ്രൂപ്പ് സ്റ്റേജ് പൂർത്തിയാക്കി . പ്രീ ക്വാട്ടറിൽ റോമക്കെതിരെ ഇരു പാദങ്ങളിലും ഓരോ ഗോൾ വീതം നേടിയപ്പോൾ ക്വാട്ടറിൽ ആദ്യ പാദത്തിൽ ജർമൻ ക്ലബ്ബ് വൂൾസ് ബർഗ് രണ്ടു ഗോൾ ലീഡ് നേടി റയലിനെ അട്ടിമറിച്ചു . എന്നാൽ രണ്ടാം പാദത്തിൽ ഏവരെയും അത്ഭുദപെടുത്തിക്കൊണ്ട് ക്രിസ്ത്യാനോ തൻറെ മാസ്മരിക പ്രകടനം പുറത്തെടുത്തു . ക്രിസ്ത്യാനോയുടെ ഹാട്രിക്കിൽ റയൽ 3-2 ന് സെമിയിൽ കയറി . ഫൈനലിൽ വീണ്ടും അത്ലറ്റിക്കോ - റയൽ പോരാട്ടം . പെനാൽറ്റി ഷൂട്ടൗട്ടിലേക്ക് നീണ്ട മത്സരത്തിൽ ക്രിസ്ത്യാനോ റയലിന്റ് അവസാന കിക്ക് എടുത്തു ലക്‌ഷ്യം കണ്ടു . റയൽ വീണ്ടും യൂറോപ്പിലെ രാജാക്കന്മാർ , ലാ അൺഡെസിമ നേടി യൂറോപ്പിൽ തങ്ങളുടെ ആധിപത്യം വീണ്ടെടുത്തു . അതിന്റെ അമരത്തു തുടർച്ചയായി ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ടോപ് സ്‌കോറർ ആയി ക്രിസ്ത്യാനോയും. ==== 2016-17 ==== റയൽ മാഡ്രിഡിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ മികച്ച സീസണുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു 2016/17 സീസൺ . ലാ ലിഗയും ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗും യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പും ഫിഫ ക്ലബ്ബ് വേൾഡ് കപ്പും അവർ നേടി . സീസണിൽ ക്രിസ്ത്യാനോ റയലിനായി 42 ഗോളുകളാണ് നേടിയത് . വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം റയൽ ലാലിഗ നേടിയത് ഈ സീസണിലാണ് . ക്രിസ്റ്റ്യാനോയുടെ രണ്ടാമത്തെ ലാ ലിഗ ട്രോഫി ആയിരുന്നു ഇത് . ലാ ലീഗയിൽ ക്രിസ്ത്യാനോ 25 ഗോളുകൾ സീസണിൽ  നേടി . സീസണിലുടനീളം റയൽ മാഡ്രിഡ് ഗോൾ വഴങ്ങി പിന്നീട് തിരിച്ചു വരുന്ന കാഴ്ചയായിരുന്നു . ലീഗിൽ ക്രിസ്ത്യാനോ ആൽവസിനെതിരെയും അത്ലറ്റികോ മാഡ്രിഡിനെതിരെയും ഹാട്രിക് അടിച്ചപ്പോൾ സ്പോർട്ടിങ് ജിജോൺ ,ലാസ് പാൽമാസ് ,സെവിയ്യ, സെൽറ്റ വീഗൊ ടീമുകൾക്കെതിരെ രണ്ടു ഗോൾ വീതം നേടി . ക്ലബ്ബ്  വേൾഡ് കപ്പിൽ റയലിന് കാര്യമായി ഒന്നും ചെയ്യാൻ ഇല്ലായിരുന്നു . സെമിഫൈനലിൽ ക്രിസ്ത്യാനോയുടെ ഒരു  ഗോളിൽ റയൽ ഫൈനലിലേക്ക് മുന്നേറി . ഫൈനലിൽ കഷിമ ആദ്യം റയലിനെ ഞെട്ടിച്ചെങ്കിലും എക്സ്ട്രാ ടൈമിൽ ക്രിസ്ത്യാനോ തന്റെ ഹാട്രിക്ക് പൂർത്തിയാക്കി തന്റെ മൂന്നാം ക്ലബ്ബ് വേൾഡ് കപ്പ്  ട്രോഫിയും നേടി .ടൂർണമെന്റിലെ ഗോൾഡൻ ബൂട്ട് ക്രിസ്ത്യാനോക്ക് ആയിരുന്നു . ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ തുടച്ചയായി രണ്ടാം സീസണും റയൽ കിരീടം നേടിയ സീസൺ ആയിരുന്നു ഇത് . ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ടത്തിൽ നിറം മങ്ങിയ റൊണാൾഡോക്ക് നേടാനായത് സ്പോർട്ടിങ്ങിനെതിരെയും ബൊറൂസിയ ഡോട്ട്മുണ്ടിനെതിരെയും ഓരോ ഗോൾ വീതം . തന്റെ തുടച്ചയായുള്ള ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ടോപ് സ്‌കോറർ പദവി നഷ്‌ടപ്പെടുമോ എന്ന് സംശയിച്ചിരുന്ന ആരാധകരെ വിസ്മയിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് നോക്ക്ഔട്ട് റൗണ്ടിൽ മിന്നും പ്രകടനം നടത്തി ടോപ് സ്‌കോറർ പട്ടം വീണ്ടും അലങ്കരിച്ചു . ക്വാട്ടർ ഫൈനലിൽ ആദ്യ പാദത്തിൽ ബയേൺ മ്യൂണിക്കിനെതിരെ ഇരട്ട ഗോൾ നേടിയപ്പോൾ രണ്ടാം പാദത്തിലും സെമി ഫൈനലിൽ അത്ലറ്റികോ മാഡ്രിഡിനെതിരെയുള്ള  ആദ്യ പാദത്തിലും അദ്ദേഹം ഹാട്രിക് നേടി . ഫൈനലിൽ യുവന്റസിനെതിരെ ഇരട്ട ഗോൾ നേടി കളിയിലെ താരമാകുകയും ചെയ്തു . റയലിന്റെ പന്ത്രണ്ടാം യൂറോപ്യൻ കിരീടവും ക്രിസ്ത്യാനോയുടെ നാലാം യൂറോപ്യൻ കിരീടവുമായിരുന്നു ഇത് . ==== 2017-18 ==== റയൽ മാഡ്രിഡിലെ ക്രിസ്റ്യാനോയുടെ അവസാനത്തെ സീസൺ ആയിരുന്നു ഇത് . സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പിൽ പകരക്കാരനായി ഇറങ്ങി ഒരു ബുള്ളറ്റ് ഷോട്ടിലൂടെ ബാഴ്സയുടെ പോസ്റ്റിൽ ഗോൾ അടിച്ചുകൊണ്ടാണു ക്രിസ്ത്യാനോ സീസൺ തുടങ്ങിയത് <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/40918640 |title=Cristiano Ronaldo scores and sent off |publisher=BBC | date=14 August 2017 | accessdate=24 July 2019}}</ref>. യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പിൽ മാഞ്ചസ്റ്ററിനെതിരെ കളിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഗോൾ നേടാൻ സാധിച്ചിരുന്നിട്ടില്ല . സീസണിന്റെ തുടക്കത്തിൽ യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പും സ്പാനിഷ്‌ സൂപ്പർ കപ്പും നേടി റയൽ കിരീട വേട്ട തുടർന്നു<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefasupercup/history/2017/ |title=Real Madrid retain trophy at United's expense |publisher=UEFA | date=8 August 2017 | accessdate=24 July 2019}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2017/08/17/5994d0f5e2704e1a298b46ba.html |title=Real Madrid win their tenth Supercopa de Espana |publisher=MARCA | date=17 August 2017 | accessdate=24 July 2019}}</ref>.ലാലിഗയിൽ ക്രിസ്റ്യാനോയുടെ മോശം തുടക്കമായിരുന്നു ഈ സീസൺ . വർഷാവസാനം ലീഗിൽ അടിക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് വെറും നാല് ഗോൾ മാത്രം . സൂപ്പർ കപ്പിലെ വിവാദ റെഡ് കാർഡ് ക്രിസ്ത്യാനോക്ക് തുടക്കത്തിൽ മത്സരങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുത്തി . പക്ഷെ അതേ സമയം ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ ക്രിസ്ത്യാനോ വളരെ മികച്ച പ്രകടനമായിരുന്നു കാഴ്ചവെച്ചിരുന്നത് . ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ ഒരുവർഷം ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോൾ നേടുന്ന താരമായി റൊണാൾഡോ <ref>{{cite web|url=https://www.beinsports.com/us/uefa-champions-league/news/cristiano-ronaldo-sets-a-champions-league-sco/714611 |title=Cristiano Ronaldo's brace against APOEL set a record for most Champions League goals in a calendar year. |publisher=BEIN SPORTS | date=22 November 2017 | accessdate=24 July 2019}}</ref>. ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ടത്തിലെ എല്ലാ മത്സരങ്ങളിലും ഗോൾ അടിച്ചു . അത് മറ്റൊരു റെക്കോർഡ് ആയിരുന്നു<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2017/dec/06/champions-league-round-up-cristiano-ronaldo |title=Cristiano Ronaldo became the first player to score in every Champions League group stage match |publisher=| date=6 December 2017 | accessdate=24 July 2019}}</ref> . 2017 ൽ  റൊണാൾഡോ തൻറെ അഞ്ചാം ബാലൻ ഡി ഓർ സ്വന്തമാക്കി . <ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/12/07/ballon-dor-2017-will-cristiano-ronaldo-lionel-messi-triumph/ |title=Cristiano Ronaldo wins award for the fifth time |publisher=THE TELEGRAPH | date=7 December 2017 | accessdate=24 July 2019}}</ref>. ക്ലബ്ബ് വേൾഡ് കപ്പിൽ സെമിയിലും<ref>{{cite web|url=https://metro.co.uk/2017/12/13/cristiano-ronaldo-sets-fifa-club-world-cup-record-semi-final-strike-real-madrid-7157764/ |title=Cristiano Ronaldo sets FIFA Club World Cup record with semi-final strike for Real Madrid |publisher=METRO | date=13 December 2017 | accessdate=24 July 2019}}</ref> ഫൈനലിലും<ref>{{cite web|url=https://www.espn.in/football/report?gameId=499163 |title=Cristiano Ronaldo free kick helps Real Madrid win Club World Cup |publisher=ESPN | date=17 December 2017 | accessdate=24 July 2019}}</ref> ഓരോ ഗോൾ വീതം നേടിയ ക്രിസ്റ്റ്യാനോ ടൂർണമെന്റിലെ സിൽവർ ബോളും സ്വന്തമാക്കി<ref>{{cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/news/2017/12/modric-club-world-cup-golden-ball-winner |title=Cristiano Ronaldo won the Club World Cup Silver Ball. |publisher=REAL MADRID | date=17 December 2017 | accessdate=24 July 2019}}</ref> .സെമി ഫൈനലിലെ ഗോളോടെ റൊണാൾഡോ ക്ലബ്‌ വേൾഡ് കപ്പിലെ ഓൾ ടൈം ടോപ്‌ സ്കോറർ പൊസിഷനിൽ എത്തി <ref>{{cite web|url=https://metro.co.uk/2017/12/13/cristiano-ronaldo-sets-fifa-club-world-cup-record-semi-final-strike-real-madrid-7157764/ |title=Cristiano Ronaldo sets FIFA Club World Cup record with semi-final strike for Real Madrid |publisher=METRO | date=13 December 2017 | accessdate=24 July 2019}}</ref> . ക്രിസ്റ്യാനോയുടെ നാലാം ക്ലബ്ബ് വേൾഡ് കപ്പ് കിരീടം ആയിരുന്നു ഇത് . പുതിയ വർഷത്തിൽ ലാലിഗയിൽ ഫോം വീണ്ടെടുത്ത റൊണാൾഡോ സീസൺ അവസാനിക്കുന്നതിനു മുൻപ് ജിറൂണക്കെതിരെ നാല് ഗോളും സോസിഡാഡിനെതിരെ മൂന്നു ഗോളും സെവിയ്യ ,ഡീപോർട്ടിവോ , വലൻസിയ ,അലാവസ്‌ ,ഗെറ്റാഫെ ,എയ്ബർ ടീമുകൾക്കെതിരെ രണ്ടു ഗോൾ വീതവും നേടി ലീഗിൽ 26 ഗോളുകൾ നേടി . ലാലിഗയിൽ ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ 300 ഗോൾ നേടുന്ന താരവുമായി ക്രിസ്ത്യാനോ . ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ ഗോൾ വേട്ട തുടർന്ന റൊണാൾഡോ പാരീസ് സെന്റ് ജർമനെതിരെ ഇരു പാദങ്ങളിലുമായി മൂന്നു ഗോളുകൾ കൂടി നേടി . ക്വാട്ടറിൽ യുവന്റസിനെതിരെ നേടിയ ഗോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കരിയറിലെ തന്നെ മികച്ച ഗോളുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു . ഫൈനലിൽ ലിവർപൂളിനെ തകർത്ത് അഞ്ചു റയൽ തങ്ങളുടെ പതിമൂന്നാം ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് കിരീടം നേടി . തടുർച്ചയായി മൂനാം തവണയും അഞ്ചുവർഷത്തിനിടെ നാലാം തവണയും . തുടച്ചയായി ആറാം തവണയും കരിയറിലെ ഏഴാം തവണയും ക്രിസ്ത്യാനോ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് സീസൺ ടോപ് സ്‌കോറർ ആയി.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2559981.html |title=Ronaldo finishes clear as Champions League top scorer |publisher=UEFA | date=26 May 2018 | accessdate=23 July 2019}}</ref> ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് കിരീടം നേടിയതിനു പിന്നാലെ ക്രിസ്ത്യാനോ റയൽ വിടുമെന്ന കാര്യത്തിൽ റൂമറുകൾ വന്നു .വൈകാതെ പരിശീലകൻ സിദാൻ ടീം വിട്ടു . വേൾഡ് കപ്പ് ടൂർണമെന്റിനു ശേഷം ക്രിസ്ത്യാനോ ടീം വിടുമെന്ന വാർത്ത ശക്തമായി . വൈകാതെ തന്നെ റൊണാൾഡോ യുവന്റിസിലേക്ക് പോയി . റയൽ മാഡ്രിഡിന്റെ എക്കാലത്തെയും മികച്ച താരമായ ക്രിസ്ത്യാനോ 9 സീസണുകൾക്കുള്ളിൽ  റയലിൽ ഇതിഹാസം രചിച്ചു മടങ്ങി . 100 മില്യൺ യൂറോക്കാണ് യുവന്റസ് റൊണാൾഡോയെ സ്വന്തമാക്കിയത് . യുവന്റസിന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റുഫോമുകൾ  പിന്തുടരുന്നവരുടെ എണ്ണത്തിൽ കുതിച്ചുചാട്ടം ഉണ്ടായി . അവരുടെ ക്രിസ്ത്യാനോയുടെ ജേഴ്സിക്ക്  റെക്കോർഡ് സെയിൽസാണ് ലഭിച്ചത് .     === യുവന്റസ് === ==== 2018/19 ==== മറ്റൊരു സീസൺ പക്ഷെ .. പുതിയ നാട് പുതിയ ക്ലബ്ബ് പുതിയ സഹകളിക്കാർ പുതിയ ശൈലി പുതിയ അനുഭവം . ക്രിസ്ത്യാനോയുടെ ഈ സീസൺ എന്തുകൊണ്ടും അദ്ദേഹത്തിന് പുതുമ നിറഞ്ഞതായിരുന്നു . നീണ്ട 9 വർഷത്തെ മാഡ്രിഡ് ജീവിതത്തിൽ നിന്നും പുറത്തു വന്ന അദ്ദേഹം തന്റെ കരിയറിലെ മറ്റൊരു അധ്യായം ആണിവിടെ തുടങ്ങുന്നത് . മാഞ്ചസ്റ്ററിലെ ആ സൂപ്പർ സ്റ്റാർ ഇന്ന് മാഡ്രിഡിന്റെയും ഫുട്ബോൾ ലോകത്തിന്റെയും ഇതിഹാസതാരമാണ് . പ്രധിരോധത്തിലൂന്നിയുള്ള ഇറ്റാലിയൻ ശൈലിയാണ് ക്രിസ്ത്യാനോക്ക് നേരിടേണ്ട പ്രധാന വെല്ലുവിളി . സീസണിൽ തുടക്കത്തിൽ ഗോൾ കണ്ടെത്താൻ അദ്ദേഹം ഏറെ പ്രയാസപ്പെട്ടു . സിരിയ എ യിലെ ആദ്യ മൂന്നു മത്സരങ്ങളിൽ ഗോൾ കണ്ടെത്താനാവാതെ വിഷമിച്ച റൊണാൾഡോ സസ്സുവോലോക്കെതിരെ ഡബിൾ നേടി യുവന്റസിൽ അക്കൗണ്ട് തുറന്നു <ref>{{cite web|url=https://www.foxsports.com/soccer/video/1298024003630 |title=Cristiano Ronaldo scores first goal for Juventus |publisher=FOX SPORTS | date=13 August 2018 | accessdate=23 July 2019}}</ref>. സീസണിൽ സിരിയ എ യിൽ എമ്പോളിക്കെതിരെയും<ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2803080-cristiano-ronaldo-scores-twice-electrifies-in-juventus-win-vs-empoli |title=Cristiano Ronaldo Scores Twice, Electrifies in Juventus' Win vs. Empoli |publisher=BR FOOTBALL | date=28 October 2018 | accessdate=24 July 2019}}</ref> പാർമക്കെതിരെയും<ref>{{cite web|url=https://www.sportskeeda.com/football/gervinho-matches-ronaldo-double-as-parma-frustrate-juventus |title=Gervinho matches Ronaldo double as Parma frustrate Juventus |publisher=SPORTSKEEDA | date=3 February 2019 | accessdate=24 July 2019}}</ref> സാംബദോറിയക്കെതിരെയും<ref>{{cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/match-reports/juventus-sampdoria-live-stream-score-13788407 |title=Cristiano Ronaldo scores twice as VAR saves Serie A leaders |publisher=MIRROR | date=29 December 2018 | accessdate=24 July 2019}}</ref> ഡബിൾ നേടി . സീരിയ എ യുടെപുതിയ വേർഷനിൽ ചരിത്രത്തിൽ 9 എവേ മത്സരങ്ങളിൽ തുടർച്ചയായി ഗോൾ നേടുന്ന ആദ്യ താരമായി ക്രിസ്ത്യാനോ<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/47178452 |title=Cristiano Ronaldo scored his 20th Juventus goal as the unbeaten champions beat Sassuolo to go 11 points clear at the top of Serie A. |publisher=BBC | date=10 February 2019 | accessdate=23 July 2019}}</ref>. 2018 ലെ റയൽ മാഡ്രിഡിന്റെ ടോപ് സ്കോററും യുവന്റസിന്റെ സെക്കന്റെ ടോപ്സ്കോററുമാകാൻ റൊണാൾഡോക്ക് സാധിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2018/12/30/5c28f705e2704e277e8b45d2.html |title=Cristiano Ronaldo: Real Madrid's top scorer in 2018 despite summer departure |publisher=MARCA | date=30 December 2018 | accessdate=23 July 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.sportbible.com/football/news-legends-ronaldo-ends-calendar-year-as-madrids-top-scorer-second-for-juventus-20181229 |title=Cristiano Ronaldo Finishes 2018 Calendar Year As Real Madrid’s Top Scorer, Second For Juventus |publisher=SPORT BIBLE |date=29 December 2018 |accessdate=23 July 2019 |archive-date=2019-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723101050/http://www.sportbible.com/football/news-legends-ronaldo-ends-calendar-year-as-madrids-top-scorer-second-for-juventus-20181229 |url-status=dead }}</ref> 2019 വർഷത്തിൽ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ യുവന്റസിനുമൊപ്പമുള്ള ആദ്യ ട്രോഫിയും നേടി . ഇറ്റാലിയൻ സൂപ്പർ കപ്പിൽ ക്രിസ്ത്യാനോയുടെ ഗോളിൽ  മിലാനെ തോൽപ്പിച്ചു യുവന്റസ്‌ ജേതാക്കളായി<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2019/jan/16/juventus-milan-cristiano-ronaldo-supercoppa-italiana |title=Juventus beat Milan to Supercoppa Italiana after Cristiano Ronaldo winner |publisher=THE GUARDIAN | date=16 January 2019 | accessdate=23 July 2019}}</ref> . ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ ക്രിസ്ത്യാനോ ആദ്യ മത്സരത്തിൽ വലൻസിയക്കെതിരെ റെഡ് കാർഡ്  കണ്ട് പുറത്തായി<ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2796635-cristiano-ronaldo-receives-red-card-in-champions-league-debut-for-juventus |title=Cristiano Ronaldo Receives Red Card in Champions League Debut for Juventus |publisher=BR FOOTBALL | date=20 September 2018 | accessdate=23 July 2019}}</ref> .അതുകൊണ്ടുതന്നെ  രണ്ടാം മത്സരവും മുടങ്ങി . മൂന്നാം മത്സരം മാഞ്ചസ്റ്റർ യുനൈറ്റഡിനെതിരെയായിരുന്നു . വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം ക്രിസ്ത്യാനോ ഓൾഡ് ട്രാഫോഡിൽ കളിക്കുന്നു എന്ന പ്രത്യേകത ഉണ്ടായിരുന്നു ഈ മത്സരത്തിന്<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2018/oct/22/ronaldo-returns-old-trafford-juventus-manchester-united |title= Ronaldo’s return to Old Trafford a reminder of how life used to be |publisher=THE GUARDIAN | date=22 October 2018 | accessdate=23 July 2019}}</ref> . എന്നാൽ അന്നും ക്രിസ്ത്യാനോക്ക് ഗോൾ കണ്ടെത്താനായില്ല . യുണൈറ്റഡിനെതിരെയുള്ള രണ്ടാം മത്സരത്തിൽ ക്രിസ്ത്യാനോ യുവന്റസ് ജേഴ്‌സിയിൽ ആദ്യ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഗോൾ നേടി<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/ronaldo-scores-first-champions-league-goal-for-juventus-with/115txc3ieeaaqzz3vumrnj03b |title=Ronaldo scores first Champions League goal for Juventus with stunner against Man Utd |publisher=GOAL | date=8 November 2018 | accessdate=23 July 2019}}</ref> . വലൻസിയെക്കെതിരെയും യങ് ബോയ്സിനെതിരെയും ഓരോ അസിസ്റ്റ് വീതം റൊണാൾഡോ നേടി <ref>{{cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/match-reports/juventus-valencia-live-score-stream-13651901 |title=Mario Mandzukic scores from Cristiano Ronaldo assist |publisher=MIRROR | date=27 November 2018 | accessdate=23 July 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bolasport.com/read/311305844/hasil-young-boys-vs-juventus-cristiano-ronaldo-cetak-assist-i-bianconeri-juara-grup-h |title=Hasil Young Boys Vs Juventus - Cristiano Ronaldo Cetak Assist, I Bianconeri Juara Grup H |publisher=BOLA SPORT | date=13 December 2018 | accessdate=23 July 2019}}</ref>. പ്രീ ക്വാട്ടറിൽ യുവന്റസിനെ ഞെട്ടിച്ചുകൊണ്ട് അത്ലറ്റികോ മാഡ്രിഡ് ആദ്യ പാദത്തിൽ 2-0 ത്തിന് വിയജയിച്ചു <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/47283098 |title=Atletico Madrid claimed a big victory over Juventus in the Champions League last 16 first leg thanks to two goals from their centre-backs at set-pieces. |publisher=BBC | date=20 February 2019 | accessdate=23 July 2019}}</ref>. പക്ഷെ രണ്ടാം പാദത്തിൽ വീണ്ടും ഒരു 'റൊണാൾഡോ ഷോ' ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു . ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ പൊരുതിയ യുവന്റസ് ക്രിസ്ത്യാനോയുടെ ഹാട്രിക്കിൽ ക്വാട്ടറിലേക്ക് കടന്നു<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/47527895 |title=Cristiano Ronaldo once again underlined his worth in Europe's elite competition as his hat-trick overturned a 2-0 first-leg deficit against Atletico Madrid to send Juventus into the Champions League last eight. |publisher=BBC | date=13 March 2019 | accessdate=23 July 2019}}</ref> . ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ മറ്റൊരു ഹാട്രിക്കും കരസ്ഥമാക്കിയ റൊണാൾഡോ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചമപ്യൻസ് ലീഗ് ഹാട്രിക്ക് നേടിയ താരമായി<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2566405.html |title=All you ever wanted to know: Champions League hat-tricks |publisher=UEFA | date=12 March 2019 | accessdate=23 July 2019}}</ref> . എന്നാൽ ക്വാട്ടറിൽ ജുവന്റസ്‌ സ്വപ്‌നങ്ങൾ അസ്തമിച്ചു . ഇത്തവണ വില്ലൻ അയാക്‌സായിരുന്നു . ആദ്യ പാദത്തിൽ ക്രിസ്റ്റ്യാനോയുടെ ഗോളിൽ 1 -1 നു സമനില വഴങ്ങി ജുവന്റസ്‌<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/47872735 |title=Cristiano Ronaldo secured an away goal for Juventus as they drew the first leg of their Champions League quarter-final against Ajax. |publisher=BBC | date=11 April 2019 | accessdate=23 July 2019}}</ref> . ഈ ഗോളോടെ യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ 125 ഗോൾ നേടിയ റൊണാൾഡോ, ഈ നേട്ടത്തിൽ എത്തുന്ന ആദ്യ താരവുമായി <ref>{{cite web |url=http://www.sportbible.com/football/news-cristiano-ronaldo-scores-his-125th-champions-league-goal-against-ajax-20190410 |title=Cristiano Ronaldo Scores His 125th Champions League Goal Against Ajax |publisher=SPORT BIBLE |date=10 April 2019 |accessdate=23 July 2019 |archive-date=2019-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720221756/http://www.sportbible.com/football/news-cristiano-ronaldo-scores-his-125th-champions-league-goal-against-ajax-20190410 |url-status=dead }}</ref>. രണ്ടാം പാദത്തിൽ 1 -2 ന്റെ തോൽവി വഴങ്ങി പുറത്തായി . രണ്ടാം പാദത്തിലും ഗോൾ നേടി ക്രിസ്ത്യാനോ സീസണിലെ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ 6 ഗോളുകളാണ് നേടിയത് . തുടർച്ചയായി ടോപ് സ്‌കോറർ പട്ടം അലങ്കരിച്ചിരുന്ന റൊണാൾഡോക്ക് ഈ സീസണിൽ അത് നിലനിർത്താനായില്ല . ഇറ്റാലിയൻ ലീഗ് കപ്പിൽ അപ്രതീക്ഷിത പുറത്താകൽ നേരിടേണ്ടി വന്നെങ്കിലും പതിവുപോലെ ഈ സീസണിലും സീരിയ എ ജേതാക്കളാകാൻ സാധിച്ചു<ref>{{cite web|url=https://www.beinsports.com/us/serie-a/video/juventus-win-eighth-consecutive-serie-a-title/1171910 |title=Juventus Win Eighth Consecutive Serie A Title |publisher=BEIN SPORTS | date=20 April 2019 | accessdate=23 July 2019}}</ref> . ലീഗിലെ മോസ്റ്റ് വാല്യൂബിൾ പ്ലയെർ ആയി തിരഞ്ഞെടുത്തത് ക്രിസ്ത്യാനോയെയാണ്.<ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2836946-cristiano-ronaldo-wins-serie-a-mvp-in-1st-season-with-juventus |title=Cristiano Ronaldo Wins Serie A MVP in 1st Season with Juventus |publisher=Br Football | date=May 19, 2019 | accessdate=23 July 2019}}</ref>ആദ്യ സീസണിൽ യുവന്റിസിനു വേണ്ടി 28 ഗോളുകൾ നേടാൻ റൊണാൾഡോക്ക് സാധിച്ചു .<ref>{{cite web|url=https://www.juventus.com/en/news/news/2019/watch-all-of-cristiano-ronaldo-s-goals-from-this-season.php |title=Cristiano Goal Collection |publisher=JUVENTUS | date=11 June 2019 | accessdate=24 July 2019}}</ref> 2020 - 2021 അദ്ദേഹം മാഞ്ചസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി.. എന്നാൽ മോശം പെരുമാറ്റവും ഫോമില്ലായ്മയും മൂലം അദ്ദേഹം വിഷമിച്ചു.. ക്ലബ്ബിനെ പരസ്യമായി അപമാനിച്ചത് കൊണ്ട് മാഞ്ചസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡ് അദ്ദേഹത്തെ ക്ലബിൽ നിന്നും പുറത്താക്കി. യൂറോപ്യൻ ക്ലബ്‌കൾക്കൊന്നും അദ്ദേഹത്തെ താൽപ്പര്യം ഇല്ലാത്തത് കൊണ്ട് റെക്കോർഡ് തുകയ്ക്ക് അദ്ദേഹം സൗദി ക്ലബ്‌ആയ അൽനസറിൽ ചേർന്നു.. == ഇന്റർനാഷണൽ കരിയർ == 2003 ൽ കസാക്കിസ്ഥാനെതിരെയാണ് ക്രിസ്ത്യാനോ പോർചുഗലിനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുന്നത് .പോർച്ചുഗലിന്റെ എക്കാലത്തെയും മികച്ച ടോപ് സ്‌കോറർ ആയ റൊണാൾഡോ അവരുടെ രണ്ട് കിരീടങ്ങൾ നേടുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു . 10 ഇന്റർ നാഷണൽ ടൂര്ണമെന്റുകളിൽ തുടച്ചയായി ഗോൾ നേടുന്ന ആദ്യ വ്യക്തിയും  ഒരേഒരു വ്യക്തിയുടെമാണ് റൊണാൾഡോ . ഇന്റനാഷണൽ ഗോൾ വേട്ടക്കാരിലെ നിലവിലെ ടോപ് സ്‌കോററം യൂറോപ്യൻ വേൾഡ്കപ്പ് കപ്പ് യോഗ്യതാ റൌണ്ട് ടോപ് സ്കോററും പോർച്ചുഗലിന് വേണ്ടി നാല് വേൾഡ് കപ്പിൽ ഗോൾ നേടിയ താരവുമാണ് റൊണാൾഡോ. <br /> === യൂറോ കപ്പ് 2004  === [[പ്രമാണം:Cristiano Ronaldo (links unten) im EM-Halbfinale gegen die Niederlande.jpg|ലഘുചിത്രം|192x192ബിന്ദു|ക്രിസ്റ്റ്യാനോ റൊണാൾഡോ 2004 യൂറോകപ്പ് സെമിഫൈനലിൽ ഹോളണ്ടിനെതിരെ ]] 2004 യൂറോ കപ്പിൽ ഗ്രീസിനെതിരെയാണ് ക്രിസ്ത്യാനോ പോർചുഗലിനായി ആദ്യ ഗോൾ നേടിയത് .ക്വാട്ടർ ഫൈനലിൽ ഇംഗ്ലണ്ടിനെതിരെ പെനാൽറ്റി ഷൂട്ടൗട്ടിൽ തന്റെ ലക്‌ഷ്യം കണ്ട റൊണാൾഡോ സെമി ഫൈനലിൽ ഹോളണ്ടിനെതിരെ ഗോൾ നേടുകയും ചെയ്തു . ഫൈനലിൽ ഗ്രീസിനെതിരെ തോൽക്കാനായിരുന്നു വിധി . ടൂർണമെന്റിൽ 2 ഗോളുകളും 2 അസിസ്റ്റുകളും നേടിയ റൊണാൾഡോ [https://web.archive.org/web/20190803071523/https://www.uefa.com/uefaeuro/history/memories/newsid%3D1649835.html ടീം ഓഫ് ദി ടൂർണമെന്റിൽ മിഡ്ഫീൽഡിൽ] ഇടം നേടി . === വേൾഡ് കപ്പ് 2006 === 2006 ലെ വേൾഡ് കപ്പിനായുള്ള യൂറോപ്യൻ  യോഗ്യതാ മത്സരങ്ങളിലെ  രണ്ടാമത്തെ ടോപ് സ്‌കോറർ ആയിരുന്നു ക്രിസ്ത്യാനോ . യോഗ്യതാ മത്സരങ്ങളിൽ 7 ഗോളുകൾ നേടി . വേൾഡ് കപ്പിലെ തന്റെ ആദ്യ ഗോൾ ഇറാനെതിരെ നേടിയ റൊണാൾഡോ ക്വാട്ടർ ഫൈനലിൽ ഇംഗ്ലണ്ടിനെതിരെ പെനാൽറ്റി ഷൂട്ടൗട്ടിൽ ലക്‌ഷ്യം കണ്ടു .പക്ഷെ സെമി ഫൈനലിൽ ഫ്രാൻസിനോട് തോറ്റ് പോർച്ചുഗൽ പുറത്തായി.  ഇതിഹാസ തരാം [[സിനദീൻ സിദാൻ|സിനദിൻ സിദാൻ]] ആണന്ന് പോർചുഗലിനെതിരെ ഫ്രാൻസിനായി  ഗോൾ നേടിയത് . === യൂറോ കപ്പ് 2008 === യോഗ്യതാ റൗണ്ടുകളിൽ 8 ഗോളുകൾ നേടിയ റൊണാൾഡോ ടൂർണമെന്റിൽ ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിനെതിരെ ഗോൾ നേടി . ക്വാട്ടർ ഫൈനലിൽ ജർമയിയോട് തോറ്റ് പോർച്ചുഗൽ പുറത്തായി .  === വേൾഡ് കപ്പ് 2010 === ഗ്രൂപ്പ് സ്റ്റേജ് മത്സരങ്ങളിൽ ബ്രസീൽ ,ഐവറി കോസ്റ്റ് , നോർത്ത് കൊറിയ ടീമുകൾക്കെതിരെയുള്ള മത്സരങ്ങളിൽ [https://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/awards/man-of-the-match/index.html കളിയിലെ താരമാകാൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305083109/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/awards/man-of-the-match/index.html |date=2016-03-05 }} കഴിഞ്ഞെങ്കിലും ഗോൾ നേടാനായത് കൊറിയക്കെതിരെ മാത്രം .പ്രീ ക്വാട്ടറിൽ സ്പൈനിനോട് തോറ്റ് പോർച്ചുഗൽ പുറത്തായി . === യൂറോ കപ്പ് 2012 === യോഗ്യതാ റൗണ്ടുകളിൽ 7 ഗോളുകൾ നേടിയ റൊണാൾഡോ ടൂർണമെന്റിൽ 3 ഗോളുകൾ നേടി ടോപ് സ്‌കോറർമാരിൽ<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuro/season=2012/statistics/round=15172/players/type=topscorers/index.html |title=Goals Scored |publisher=UEFA |date=15 June 2017 |accessdate=23 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622101923/https://www.uefa.com/uefaeuro/season=2012/statistics/round=15172/players/type=topscorers/index.html |archive-date=2019-06-22 |url-status=dead}}</ref> ഒരാളായി .സെമി ഫൈനലിൽ സ്പൈനിനോട് തൊറ്റ് പോർച്ചുഗൽ പുറത്തായി . === വേൾഡ് കപ്പ് 2014 === യോഗ്യതാ റൗണ്ടുകളിൽ 8 ഗോളുകൾ നേടിയ റൊണാൾഡോ ടൂർണമെന്റിൽ ഘാനക്കെതിരെ ഗോൾ നേടുകയും [https://www.fifa.com/worldcup/archive/brazil2014/awards/man-of-the-match/index.html കളിയിലെ താരമാകുകയും] ചെയ്തു . പക്ഷെ പോർച്ചുഗൽ ഗോൾ വ്യത്യാസത്തിൽ ഗ്രൂപ്പ് സ്റ്റേജിൽ തന്നെ പുറത്തായി . === യൂറോ കപ്പ് 2016 === [[പ്രമാണം:Cristiano Ronaldo & Luka Modrić (Euro 2016).jpg|ലഘുചിത്രം|2016 Euro Cup : ക്രോയേഷ്യക്കെതിരെയുള്ള മത്സരത്തിൽ ]] പോർചുഗലിന്റെയും ക്രിസ്ത്യാനോയുടെയും ആദ്യത്തെ ഇന്റർനഷണൽ ട്രോഫിയാണ് യൂറോകപ്പ് 2016 . യോഗ്യതാ റൗണ്ടിൽ 5 ഗോളുകൾ നേടി ക്രിസ്ത്യാനോ പോർച്ചുഗലിന്റെ യൂറോ യോഗ്യതയിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു . ടൂര്ണമെന്റിൽ ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ടത്തിൽ ഐസ് ലാൻഡിനോടും ഓസ്ട്രിയയോടും ഹങ്കറിയോടും സമനില നേടി മികച്ച മൂന്നാം സ്ഥാനക്കാർ ആയി ക്വാട്ടറിൽ പ്രവേശിച്ചു . ഹങ്കറിക്കെതിരെയുള്ള ക്രിസ്ത്യാനോയുടെ പ്രകടനം ഇതിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു . രണ്ടു ഗോളും ഒരസിസ്റ്റുമായി കളിയിലെ താരമായി . പ്രീ ക്വാട്ടറിൽ എക്സ്ട്രാ ടൈമിൽ ക്രോയേഷ്യയെ മറികടന്നപ്പോൾ ക്വാട്ടറിൽ പോളണ്ടിനെ പെനാൽട്ടി ഷൂട്ടൗട്ടിൽ മറികടന്നു . സെമിയിൽ ക്രിസ്ത്യാനോ വെയില്സിനെതിരെ ഒരു ഗോളും ഒരസിസ്റ്റുമായി കളിയിലെ താരമായി . ഫൈനലിൽ പരിക്കേറ്റതിനെ തുടർന്ന് പുറത്തു പോകേണ്ടി വന്നെങ്കിലും ഏദറിന്റെ ഗോളിൽ പോർചുഗൽ കിരീടം നേടി . ടൂർണമെന്റിൽ 3 ഗോളുകൾ നേടി ക്രിസ്ത്യാനോ സിൽവർ ബൂട്ട് നേടി .    === കോൺഫെഡറേഷൻ കപ്പ് 2017  === റഷ്യക്കെതിരെയും ന്യൂസ് ലാൻഡിനെതിരെയും ഓരോ ഗോൾ വീതം നേടി ഇന്റർനാഷണൽ ടൂർണമെന്റുകളിലെ ഗോൾ വേട്ട തുടർന്നു . ചിലിക്കെതിരെ സെമിയിൽ തോറ്റ് പോർച്ചുഗൽ പുറത്തായി .  <br /> === വേൾഡ് കപ്പ് 2018 === യോഗ്യതാ റൗണ്ടിൽ 15 ഗോളുകൾ നേടി ക്രിസ്ത്യാനോ ടൂർണമെന്റിൽ സ്പെയ്നിനെതിരെയുള്ള മത്സരത്തിൽ തന്റെ ആദ്യ വേൾഡ് കപ്പ് ഹാട്രിക്കും ഫ്രീകിക്കും നേടി . സ്പെയ്നിനെതിരെയും മോറോക്കോക്കെതിരെയും ഗോളടിച്ച റൊണാൾഡോ രണ്ടു കളികളിലും കളിയിലെ താരമായി . ടൂർണമെന്റിൽ 4 ഗോളുകൾ . പ്രീ ക്വാട്ടറിൽ ഉറുഗ്വേയോട് തോറ്റ് പോർച്ചുഗൽ പുറത്തായി . === നേഷൻസ് ലീഗ് 2019   === യൂറോപ്യൻ ഫുട്ബോളിൽ മറ്റൊരു ഇന്റർ നാഷണൽ ടൂർണമെന്റിന് യുവേഫ തുടക്കം കുറിച്ചപ്പോൾ പ്രഥമ ജേതാക്കൾ ആയത് പോർച്ചുഗൽ . സെമിഫൈനലിൽ സ്വിറ്റ്സർലാൻഡിനെതിര ഹാട്രിക് അടിച്ച റൊണാൾഡോ ടൂർണമെന്റിലെ ഫൈനൽസ് ഘട്ടങ്ങളിലെ ടോപ് സ്‌കോറർ ആയി . നേഷൻസ് ലീഗിലെ ഗോളോടെ 10 ഇന്റർനാഷണൽ ടൂർണമെന്റുകളിൽ ഗോൾ നേടുന്ന ആദ്യ താരമായി റൊണാൾഡോ മാറി . തുടർച്ചായി 10 ഇന്റർനാഷണൽ ടൂർണമെന്റുകളിൽ ഗോൾ നേടുന്ന ആദ്യ താരവും റൊണാൾഡോയാണ് .ഫൈനലിൽ ഹോളണ്ടിനെ തോൽപ്പിച്ച് പോർച്ചുഗൽ തങ്ങളുടെ രണ്ടാം കിരീടം നേടി . === നേഷൻസ് ലീഗ് 2020 === റൊണാൾഡോ രണ്ടാം തവണയും പോർച്ചുഗലിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. തന്റെ രാജ്യത്തിനായി അദ്ദേഹം തന്റെ നൂറാമത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര ഗോൾ നേടി.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=570748|title=Sweden vs. Portugal - Football Match Report|accessdate=8 September 2020|date=8 September 2020|publisher=ESPN.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/54074907|title=Sweden 0–2 Portugal|accessdate=8 September 2020|date=8 September 2020|publisher=[[BBC Sport]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200908230022/https://www.bbc.com/sport/football/54074907|archive-date=8 September 2020|url-status=live}}</ref> എന്നാൽ ഫ്രാൻസിനോട് തോറ്റതിന് ശേഷം പ്ലേ ഓഫിലേക്ക് യോഗ്യത നേടുന്നതിൽ പോർച്ചുഗൽ പരാജയപ്പെട്ടു == സ്വകാര്യ ജീവിതം == റൊണാൾഡോയ്ക്ക് നാല് മക്കളുണ്ട്. 2010 ജൂൺ 17 ന്‌ അമേരിക്കയിൽ‌ ജനിച്ച ക്രിസ്റ്റ്യാനോ ജൂനിയർ‌ ഒരു മകന്റെ പിതാവായി. കുട്ടിയുടെ പൂർണ കസ്റ്റഡി തനിക്കുണ്ടെന്നും അവരുമായുള്ള കരാർ പ്രകാരം അമ്മയുടെ വ്യക്തിത്വം പരസ്യമായി വെളിപ്പെടുത്തില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.<ref>{{cite news|title=Baby 'joy' for Cristiano Ronaldo|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/8786871.stm|work=BBC Sport|date=4 July 2010|accessdate=4 July 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20170722144547/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/8786871.stm|archive-date=22 July 2017|url-status=live}}</ref><ref name="tel_child">{{cite news|title=Cristiano Ronaldo names son Cristiano Ronaldo|url=https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/7878410/Cristiano-Ronaldo-names-son-Cristiano-Ronaldo.html|newspaper=The Daily Telegraph|location=London|date=8 July 2010|accessdate=8 July 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20130501163740/http://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/7878410/Cristiano-Ronaldo-names-son-Cristiano-Ronaldo.html|archive-date=1 May 2013|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Cristiano Ronaldo announces he is the father of a baby boy on Twitter|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/7870962/Cristiano-Ronaldo-announces-he-is-the-father-of-a-baby-boy-on-Twitter.html|newspaper=The Daily Telegraph|date=4 July 2010|accessdate=5 July 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100821132940/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/7870962/Cristiano-Ronaldo-announces-he-is-the-father-of-a-baby-boy-on-Twitter.html|archive-date=21 August 2010|url-status=live}}</ref> റൊണാൾഡോ പിന്നീട് ഇരട്ടകൾ, മകൾ ഈവ, മകൻ മാറ്റിയോ എന്നിവർക്ക് പിതാവായി. 2017 ജൂൺ 8 ന് അമേരിക്കയിൽ സറോഗസി വഴി ജനിച്ചു. മുൻ ഷോപ്പ് അസിസ്റ്റന്റായ സ്പാനിഷ് ജോർജീന റോഡ്രിഗസുമായി അദ്ദേഹം ബന്ധത്തിലാണ്. ജോർജീന 2017 നവംബർ 12 ന് അവരുടെ മകൾ അലാന മാർട്ടിനയ്ക്ക് ജന്മം നൽകി.2020 ഒക്ടോബർ 13 ന് പോർച്ചുഗീസ് ഫുട്ബോൾ ഫെഡറേഷൻ, റൊണാൾഡോ കോവിഡ് -19 ന് പോസിറ്റീവ് പരീക്ഷിച്ചതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://www.fpf.pt/News/Todas-as-not%C3%ADcias/Not%C3%ADcia/news/27639|title=Cristiano Ronaldo não defronta Suécia|date=13 October 2020|publisher=fpf.pt|language=pt}}</ref><ref name="CR7COVIDMarca">{{cite news|title=Cristiano Ronaldo tests positive for coronavirus|url=https://www.marca.com/en/football/international-football/2020/10/13/5f85ba3eca474164598b45d3.html|accessdate=13 October 2020|work=[[Marca (newspaper)|Marca English]]|date=13 October 2020}}</ref> ഒക്ടോബർ 30 ഓടെ റൊണാൾഡോ സുഖം പ്രാപിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/161324/juve-ronaldo-has-recovered-covid|title=Juve: Ronaldo has recovered from COVID|date=30 October 2020|publisher=Football Italia}}</ref> == കരിയറിലെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == <br /> === ക്ലബ്ബ് === {| class="wikitable sortable" |+<big>വിവിധ ക്ലബ്ബ് ടൂർണമെന്റുകളിലെ ഗോളുകൾ</big> <small>(വിവരങ്ങൾ 2019 ജൂലൈ പ്രകാരം)</small> !ടൂർണമെന്റ് !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ |- |യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് |162 |128 |- |ഇംഗ്ലീഷ് പ്രീമിയർ ലീഗ് |196 |84 |- |ലാ ലീഗ |292 |311 |- |സീരിയ എ |45 |31 |- |FA കപ്പ് |26 |13 |- |കോപ്പാ ഡെൽറേ |30 |22 |- |ക്ലബ് വേൾഡ് കപ്പ്  |8 |7 |- |യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പ് |2 |2 |- |സൂപ്പർ കോപ്പ ദെ എസ്പാന |7 |4 |- |സൂപ്പർ കോപ്പ ഇറ്റാലിയാന  |1 |1 |- |EFL കപ്പ് |12 |4 |- |പോർച്ചുഗീസ് ലീഗ് |25 |3 |} {| class="wikitable" |+<big>ഗോളുകൾ ക്ലബ്ബ് അടിസ്ഥാനത്തിൽ</big> <small>(വിവരങ്ങൾ 2019 ജൂലൈ പ്രകാരം)</small> !ക്ലബ്ബ് !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ |- |സ്പോർട്ടിങ് സി പി |30 |5 |- |മാഞ്ചസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡ് |292 |118 |- |റയൽ മാഡ്രിഡ് |438 |450 |- |യുവന്റസ് |64 |40 |- !Total !824 !613 |} <br /> === അന്താരാഷ്ട്ര മത്സരങ്ങൾ === <br /> {| class="wikitable sortable" |+<big>വിവിധ അന്താരാഷ്ട്ര ടൂർണമെന്റുകളിലെ ഗോളുകൾ</big> <small>(വിവരങ്ങൾ 2019 ജൂലൈ പ്രകാരം)</small> !ടൂർണമെന്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ |- |സൗഹൃദ മത്സരങ്ങൾ |47 |17 |- |യുവേഫ യൂറോ കപ്പ് യോഗ്യതാ മത്സരങ്ങൾ |31 |25 |- |യുവേഫ യൂറോ കപ്പ് മത്സരങ്ങൾ |21 |9 |- |യുവേഫ നേഷൻസ് ലീഗ് |2 |3 |- |ഫിഫ വേൾഡ് കപ്പ് യോഗ്യതാ മത്സരങ്ങൾ |38 |30 |- |ഫിഫ വേൾഡ് കപ്പ് മത്സരങ്ങൾ |22 |8 |- |ഫിഫ കോൺഫെഡറേഷൻ കപ്പ് മത്സരങ്ങൾ |4 |2 |- !Total !165 !94 |}<br /> {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;font-size:95%" |+ഇന്റർ നാഷണൽ ടീമുകൾക്കെതിരെ നേടിയ ഗോളുകൾ <small>(വിവരങ്ങൾ 2019 ജൂലൈ പ്രകാരം)</small> |- ! scope="col" | Opponent ! scope="col" | Goals |- | style="text-align:left" |{{fb|ARM}}|| rowspan="4" | 5 |- | style="text-align:left" |{{fb|SWE}} |- | style="text-align:left" |{{fb|LAT}} |- | style="text-align:left" |{{fb|AND}} |- |🇱🇹 Lithuania |4 |- | style="text-align:left" |{{fb|NED}}|| 4 |- | style="text-align:left" |{{fb|EST}} | |- | style="text-align:left" |{{fb|HUN}} | |- | style="text-align:left" |{{fb|FRO}} | |- | style="text-align:left" |{{fb|LUX}}|| rowspan="7" | 8 |- | style="text-align:left" |{{fb|NIR}} |- | style="text-align:left" |{{fb|DEN}} |- | style="text-align:left" |{{fb|BEL}} |- | style="text-align:left" |{{fb|RUS}} |- | style="text-align:left" |{{fb|ESP}} |- | style="text-align:left" |{{fb|SUI}} |- | style="text-align:left" |{{fb|KSA}}|| rowspan="8" | 2 |- | style="text-align:left" |{{fb|AZE}} |- | style="text-align:left" |{{fb|KAZ}} |- | style="text-align:left" |{{fb|CYP}} |- | style="text-align:left" |{{fb|BIH}} |- | style="text-align:left" |{{fb|CZE}} |- | style="text-align:left" |{{fb|CMR}} |- | style="text-align:left" |{{fb|EGY}} |- | style="text-align:left" |{{fb|GRE}}|| rowspan="15" | 01 |- | style="text-align:left" |{{fb|SVK}} |- | style="text-align:left" |{{fb|IRI}} |- | style="text-align:left" |{{fb|POL}} |- | style="text-align:left" |{{fb|FIN}} |- | style="text-align:left" |{{fb|PRK}} |- | style="text-align:left" |{{fb|ISL}} |- | style="text-align:left" |{{fb|ARG}} |- | style="text-align:left" |{{fb|PAN}} |- | style="text-align:left" |{{fb|ECU}} |- | style="text-align:left" |{{fb|CRO}} |- | style="text-align:left" |{{fb|GHA}} |- | style="text-align:left" |{{fb|WAL}} |- | style="text-align:left" |{{fb|NZL}} |- | style="text-align:left" |{{fb|MAR}} |- |🇷🇸 Serbia |1 |- !Total||93 |} == കിരീടങ്ങളും വ്യക്തിഗത പുരസ്കാരങ്ങളും == {| class="wikitable sortable" |+<big>കിരീടങ്ങൾ</big> <small>(വിവരങ്ങൾ 2019 ജൂലൈ പ്രകാരം)</small> !കിരീടം !എണ്ണം !നേടിയ വർഷം |- |[[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]] |5 |2007/08,2013/14,2015/16,2016/17,2017/18 |- |[[യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പ്]] |3 |2014,2016,2017 |- |[[യുവേഫ നേഷൻസ് ലീഗ്]] |2 |2019,2025 |- |[[യൂറോ കപ്പ്|യുവേഫ യൂറോ കപ്പ്]] |1 |2016 |- |[[ഇംഗ്ലീഷ് പ്രീമിയർ ലീഗ്]]  |3 |2006/07,2007/08,2008/09 |- |[[ലാ ലിഗാ|ലാ ലീഗ]] |2 |2011/12,2016/17 |- |[[സീരി എ|സീരിയ എ]] |1 |2018/19 |- |കോപ്പ ഡെൽ റെ |2 |2010/11,2013/14 |- |[[ഫിഫ ക്ലബ്ബ് വേൾഡ് കപ്പ്]] |4 |2008,2014,2016,2017 |- |ഇറ്റാലിയൻ സൂപ്പർ കപ്പ് |1 |2019 |- |സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പ് |2 |2013,2018 |- |പോർച്ചുഗീസ് സൂപ്പർ കപ്പ് |1 |2002 |- |FA കപ്പ് |1 |2004 |- |EFL കപ്പ് |2 |2006,2009 |- |കമ്മ്യൂണിറ്റിറ്റി ഷീൽഡ് |2 |2007,2008 |} {| class="wikitable" |+വ്യക്തിഗത പുരസ്കാരങ്ങൾ !പുരസ്‌കാരം !എണ്ണം !നേടിയ വർഷം |- |ബാലൻ ഡി ഓർ |5 |2008,2013,2014,2016,2017 |- |യുവേഫ പ്ലയർ ഓഫ് ദി ഇയർ |4 |2008,2014,2016,2017 |- |ഫിഫ ദ ബെസ്റ്റ് |2 |2016,2017 |- |യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ബൂട്ട് |4 |2008,2011,2014,2015 |- |ഫിഫ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ |1 |2008 |- |യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദി ഇയർ |1 |2008 |- |യുവേഫ ബെസ്റ്റ് ഫോർവേർഡ് ഓഫ് ദി ഇയർ |3 |2008,2017,2018 |- |ഫിഫ പുസ്ക്കസ് അവാർഡ് |1 |2009 |- |ഫിഫ പ്രൊ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ |1 |2008 |- |PFA യങ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ |1 |2007 |- |PFA പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ |2 |2007,2008 |- |പ്രീമിയർ ലീഗ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദി സീസൺ |2 |2007,2008 |- |FWA ഫുട്‍ബോർ ഓഫ് ദി ഇയർ |2 |2007,2008 |- |പ്രീമിയർ ലീഗ് ഗോൾഡൻ ബൂട്ട് |1 |2008 |- |ലാലിഗ ബെസ്റ്റ് പ്ലെയർ |1 |2014 |- |ലാലിഗ ബെസ്റ്റ് ഫോർവേർഡ് |1 |2014 |- |ലാലിഗ മോസ്റ്റ് വാല്യു ബിൾ പ്ലെയർ |1 |2013 |- |സീരിയ എ മോസ്റ്റ് വാല്യുബിൾ പ്ലെയർ |1 |2019 |- |ഗ്ലോബ് സോക്കർ അവാർഡ്‌സ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ |5 |2011,2014,2016,2017,2018 |- |യൂറോ കപ്പ് സിൽവർ ബൂട്ട് |1 |2016 |- |വേൾഡ് സോക്കർ പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ |5 |2008,2013,2014,2016,2017, |- |ഫിഫ പ്രൊ സ്‌പെഷ്യൽ യങ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ |2 |2004,2005 |- |PFA പോർച്ചുഗീസ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ |2 |2016,2017 |- |ഒൻസെ ദി ഓർ |2 |2008,2017 |- |ബ്രാവോ അവാർഡ് |1 |2004 |- |ഫിഫ ക്ലബ് വേൾഡ് കപ്പ് ഗോൾഡൻ ബോൾ |1 |2016 |- |ഫിഫ ക്ലബ് വേൾഡ് കപ്പ് സിൽവർ ബോൾ |2 |2008,2014 |} {| class="wikitable" |+വിവിധ ടൂർണമെന്റുകളിൽ ടോപ് സ്‌കോറർ ആയതിന്റെ വിവരങ്ങൾ !ടൂർണമെന്റ് !എണ്ണം !വർഷം / സീസൺ |- |യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് |7 |2007/08,2012/13,2013/14,2014/15,2015/16,2016/17,2017/18 |- |യുവേഫ യൂറോ കപ്പ് |1 |2012 |- |ഇംഗ്ലീഷ് പ്രീമിയർ ലീഗ് |1 |2007/08 |- |ലാ ലിഗ |3 |2010/11,2013/14,2014/15 |- |ഫിഫ ക്ലബ് വേൾഡ് കപ്പ് |2 |2015/16,2016/17 |- |കോപ്പ ഡെൽ റെ |2 |2010/11,2012/13 |} {| class="wikitable" |+ മികച്ച 11 ഇൽ ഇടം നേടിയതിന്റെ വിവരങ്ങൾ !പേര് !തവണ !വർഷം(സ്ഥാനം(FW=Forward,MF=Midfield) |- |ഫിഫ ,ഫിഫ പ്രൊ വേൾഡ് 11 |12 |2007(MF),2008(FW),2009(FW),2010(FW),2011(FW), 2012(FW),2013(FW),2014(FW),2015(FW),2016(FW), 2017(FW),2018(FW) |- |PFA പ്രീമിയർ ലീഗ് ടീം ഓഫ് ദി ഇയർ |4 |2005/06(MF),2006/07(MF),2007/08(MF),2008/09(MF) |- |യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് സ്‌ക്വാഡ് ഓഫ് ദി സീസൺ |6 |2013/14(FW),2014/15(FW),2015/16(FW),2016/17(FW), 2017/18(FW),2018/19(FW) |- |യൂറോ കപ്പ് ടീം ഓഫ് ദി ടൂർണമെന്റ് |3 |2004(MF),2012(FW),2016(FW) |- |ഫിഫ വേൾഡ് കപ്പ് ഫാൻ ഡ്രീം ടീം |1 |2018(FW) |- |യുവേഫ അൾട്ടിമേറ്റ് ടീം |2 |2015(FW),2017(FW) |- |യുവേഫ ടീം ഓഫ് ദി ഇയർ |13 |2004(MF),2007(MF),2008(MF),2009(MF),2010(MF), 2011(FW),2012(FW),2013(FW),2014(FW),2015(FW), 2016(FW),2017(FW),2018(FW) |- |ലാ ലിഗ ടീം ഓഫ് ദി സീസൺ |3 |2013/14(FW),2014/15(FW),2015/16(FW) |} <br /> == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:1985-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 5-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പോർച്ചുഗൽ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:2006 ഫിഫ ലോകകപ്പിലെ കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:2010 ഫിഫ ലോകകപ്പിലെ കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:2014 ഫിഫ ലോകകപ്പിലെ കളിക്കാർ]] # <references /> <references group="note"/> kptk5rpd216l2mu9xf1s6mp9ayp1hcs 0 62663 4674296 3491696 2026-10-09T05:34:49Z Malikaveedu 16584 4674296 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sameera Reddy}} {{Infobox person | name = Sameera Reddy | image = Actress Sameera Reddy.jpg | caption = | image_upright = yes | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|14|df=y}} | birth_place = [[Bombay]]<!--Do not change it to Mumbai, it was known as Bombay until 1995-->, [[Maharashtra]], [[India]] | height = 170 cm | years_active = 2002–2013, 2024–present | spouse = {{marriage|Akshai Varde|2014}} | children = 2 | relatives = [[Sushama Reddy]] (sister)<br> [[Meghna Reddy]] (sister) | education = [[Sydenham College]] | occupation = Actress }} [[ബോളിവുഡ്]] ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധേയയായ ഒരു നടിയാണ് '''സമീര റെഡ്ഡി''' ({{lang-hi|समीरा रैडी }}{{lang-te|సమీరా రెడ్డి}}) (ജനനം: ഡിസംബർ 15, 1978). == ആദ്യ ജീവിതം == സമീര ജനിച്ചത് [[ആന്ധ്രപ്രദേശ്|ആന്ധ്രപ്രദേശിലാണ്]]. സമീരയുടെ മൂത്ത സഹോദരികൾ [[മേഘന റെഡ്ഡി]], [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] എന്നിവരാണ്. == അഭിനയ ജീവിതം == 2002 ലെ ഹിന്ദി ചിത്രമായ ''മെംനെ ദിൽ തുഝ്കൊ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് സമീര ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്. പക്ഷേ, ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വേഷം ചെയ്തത് ''മുസാഫിർ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്. പക്ഷേ, ഒരു മുൻ നിര നായിക വേഷത്തിൽ എത്താൻ സമീരക്ക് ഇതു വരെ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. പക്ഷേ, തെന്നിന്ത്യൻ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും തെലുംഗിൽ സമീരക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു. == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat|Sameera Reddy}} * {{imdb name|id=1213820|name=Sameera Reddy}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] 1lzk2jbnwswpd3ow7n9dnyzivuyhy8r 4674298 4674296 2026-10-09T05:43:42Z Malikaveedu 16584 4674298 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sameera Reddy}} {{Infobox person | name = സമീര റെഡ്ഡി | image = Actress Sameera Reddy.jpg | caption = | image_upright = yes | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|14|df=y}} | birth_place = [[മുംബൈ]]<!--Do not change it to Mumbai, it was known as Bombay until 1995-->, [[Maharashtra]], [[India]] | height = 170 cm | years_active = 2002–2013, 2024–തുടരുന്നു | spouse = {{marriage|അക്ഷയ് വർദെ|2014}} | children = 2 | relatives = [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി)<br> [[മേഘ്ന റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി) | education = [[സിഡെൻഹാം കോളേജ്]] | occupation = നടി }} [[ബോളിവുഡ്]] ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധേയയായ ഒരു നടിയാണ് '''സമീര റെഡ്ഡി''' ({{lang-hi|समीरा रैडी }}{{lang-te|సమీరా రెడ్డి}}) (ജനനം: ഡിസംബർ 15, 1978). ഹിന്ദി, തമിഴ്, തെലുങ്ക് ഭാഷാ സിനിമകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവർ 2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൈനേ ദിൽ തുജ്‌കോ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''ദർനാ മനാ ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവി'' (2005), ''ടാക്സി നമ്പർ 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം'' (2008), ''ദേ ദനാ'' ''ദാൻ'' (2009), ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെയാണ് സമീര പ്രേക്ഷക ശ്രദ്ധ നേടിയത്. == ആദ്യ ജീവിതം == സമീര ജനിച്ചത് [[ആന്ധ്രപ്രദേശ്|ആന്ധ്രപ്രദേശിലാണ്]]. സമീരയുടെ മൂത്ത സഹോദരികൾ [[മേഘന റെഡ്ഡി]], [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] എന്നിവരാണ്. == അഭിനയ ജീവിതം == 2002 ലെ ഹിന്ദി ചിത്രമായ ''മെംനെ ദിൽ തുഝ്കൊ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് സമീര ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്. പക്ഷേ, ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വേഷം ചെയ്തത് ''മുസാഫിർ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്. പക്ഷേ, ഒരു മുൻ നിര നായിക വേഷത്തിൽ എത്താൻ സമീരക്ക് ഇതു വരെ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. പക്ഷേ, തെന്നിന്ത്യൻ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും തെലുംഗിൽ സമീരക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു. == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat|Sameera Reddy}} * {{imdb name|id=1213820|name=Sameera Reddy}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] o8b23w2e1h6wol43njv74h028x7fn6t 4674304 4674298 2026-10-09T06:45:04Z Malikaveedu 16584 4674304 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sameera Reddy}} {{Infobox person | name = സമീര റെഡ്ഡി | image = Actress Sameera Reddy.jpg | caption = | image_upright = yes | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|14|df=y}} | birth_place = [[മുംബൈ]]<!--Do not change it to Mumbai, it was known as Bombay until 1995-->, [[Maharashtra]], [[India]] | height = 170 cm | years_active = 2002–2013, 2024–തുടരുന്നു | spouse = {{marriage|അക്ഷയ് വർദെ|2014}} | children = 2 | relatives = [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി)<br> [[മേഘ്ന റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി) | education = [[സിഡെൻഹാം കോളേജ്]] | occupation = നടി }} [[ബോളിവുഡ്]] ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധേയയായ ഒരു നടിയാണ് '''സമീര റെഡ്ഡി''' ({{lang-hi|समीरा रैडी }}{{lang-te|సమీరా రెడ్డి}}) (ജനനം: ഡിസംബർ 15, 1978). ഹിന്ദി, തമിഴ്, തെലുങ്ക് ഭാഷാ സിനിമകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവർ 2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൈനേ ദിൽ തുജ്‌കോ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''ദർനാ മനാ ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവി'' (2005), ''ടാക്സി നമ്പർ 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം'' (2008), ''ദേ ദനാ'' ''ദാൻ'' (2009), ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെയാണ് സമീര പ്രേക്ഷക ശ്രദ്ധ നേടിയത്. == ആദ്യ ജീവിതം == 1978 ഡിസംബർ 14-ന് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ബോംബെയിൽ (ഇന്നത്തെ മുംബൈ)<ref name="nt">{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-sameera-reddy-turning-42-and-her-message-women-inspiring-139351|title=Watch: Sameera Reddy is turning 42 and her message for women is inspiring|date=10 December 2020|website=The News Minute}}</ref> തെലുങ്ക് വംശജനായ പിതാവിന്റേയും മംഗളൂരു സ്വദേശിയായ കൊങ്കണി മാതാവിന്റേയും മകളായാണ് സമീറ റെഡ്ഡി ജനിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/spicing-it-up/139598|title=Spicing it up|date=21 October 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|title=Reddy-made memories, Lifestyle&nbsp;— Leisure&nbsp;— Pune Mirror, Pune Mirror|access-date=16 September 2011|publisher=Punemirror.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319023401/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|archive-date=19 March 2012|url-status=dead}}</ref> മക്കളും മാധ്യമങ്ങളും 'നിക്കി' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന ഇവരുടെ അമ്മയായ നക്ഷത്ര<ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htm|title=Haute and spicy|access-date=16 September 2011|date=15 September 2002|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> എൻ.ജി.ഒ- ആയി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റായിരുന്നു.<ref name="autogenerated1">{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|archive-url=https://archive.today/20130203214047/http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|url-status=dead|archive-date=3 February 2013|title=The Telegraph&nbsp;— Calcutta : Weekend|work=The Telegraph (India)|date=10 December 2005|access-date=16 September 2011|location=Calcutta, India|first=Arundhati|last=Basu}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htmhttp://www.mid-day.com/yourlife/2006/feb/131073.htm|title=Girl interrupted|access-date=16 September 2011|date=17 February 2006|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> സമീരയുടെ മൂത്ത സഹോദരികൾ [[മേഘന റെഡ്ഡി]] (മോഡലും മുൻ വീഡിയോ ജോക്കയും),<ref>{{cite web|url=http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|title=Mumbai (Bombay), India, Sari and Catsuit, 1999, Photo of the Day, Picture, Photography, Wallpapers|access-date=16 September 2011|date=25 June 2001|work=National Geographic|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324091034/http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|archive-date=24 March 2012|url-status=dead}}</ref> [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (ബോളിവുഡ് നടിയും മോഡലും) എന്നിവരാണ്..<ref>{{cite news|author=Barkha MathurBarkha Mathur, TNN|url=http://timesofindia.indiatimes.com/delhi-times/Why-star-siblings-dont-make-it-big/articleshow/2766766.cms|title=Why star siblings don't make it big&nbsp;— The Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com[[Times of India]]|date=9 February 2008|access-date=16 September 2011}}</ref><ref name="autogenerated2">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> മുംബൈയിലെ ബോംബെ സ്കോട്ടിഷ് സ്കൂളിൽ പഠിച്ച അവർ സിഡൻഹാം കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. == അഭിനയ ജീവിതം == 2002 ലെ ഹിന്ദി ചിത്രമായ ''മെംനെ ദിൽ തുഝ്കൊ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് സമീര ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്. പക്ഷേ, ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വേഷം ചെയ്തത് ''മുസാഫിർ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്. പക്ഷേ, ഒരു മുൻ നിര നായിക വേഷത്തിൽ എത്താൻ സമീരക്ക് ഇതു വരെ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. പക്ഷേ, തെന്നിന്ത്യൻ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും തെലുംഗിൽ സമീരക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു. == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat|Sameera Reddy}} * {{imdb name|id=1213820|name=Sameera Reddy}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] pqseukuta8x9wdci2karqi171je6z3m 4674310 4674304 2026-10-09T06:53:50Z Malikaveedu 16584 /* ആദ്യ ജീവിതം */ 4674310 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sameera Reddy}} {{Infobox person | name = സമീര റെഡ്ഡി | image = Actress Sameera Reddy.jpg | caption = | image_upright = yes | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|14|df=y}} | birth_place = [[മുംബൈ]]<!--Do not change it to Mumbai, it was known as Bombay until 1995-->, [[Maharashtra]], [[India]] | height = 170 cm | years_active = 2002–2013, 2024–തുടരുന്നു | spouse = {{marriage|അക്ഷയ് വർദെ|2014}} | children = 2 | relatives = [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി)<br> [[മേഘ്ന റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി) | education = [[സിഡെൻഹാം കോളേജ്]] | occupation = നടി }} [[ബോളിവുഡ്]] ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധേയയായ ഒരു നടിയാണ് '''സമീര റെഡ്ഡി''' ({{lang-hi|समीरा रैडी }}{{lang-te|సమీరా రెడ్డి}}) (ജനനം: ഡിസംബർ 15, 1978). ഹിന്ദി, തമിഴ്, തെലുങ്ക് ഭാഷാ സിനിമകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവർ 2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൈനേ ദിൽ തുജ്‌കോ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''ദർനാ മനാ ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവി'' (2005), ''ടാക്സി നമ്പർ 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം'' (2008), ''ദേ ദനാ'' ''ദാൻ'' (2009), ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെയാണ് സമീര പ്രേക്ഷക ശ്രദ്ധ നേടിയത്. == ആദ്യ ജീവിതം == 1978 ഡിസംബർ 14-ന് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ബോംബെയിൽ (ഇന്നത്തെ മുംബൈ)<ref name="nt">{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-sameera-reddy-turning-42-and-her-message-women-inspiring-139351|title=Watch: Sameera Reddy is turning 42 and her message for women is inspiring|date=10 December 2020|website=The News Minute}}</ref> തെലുങ്ക് വംശജനായ പിതാവിന്റേയും മംഗളൂരു സ്വദേശിയായ കൊങ്കണി മാതാവിന്റേയും മകളായാണ് സമീറ റെഡ്ഡി ജനിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/spicing-it-up/139598|title=Spicing it up|date=21 October 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|title=Reddy-made memories, Lifestyle&nbsp;— Leisure&nbsp;— Pune Mirror, Pune Mirror|access-date=16 September 2011|publisher=Punemirror.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319023401/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|archive-date=19 March 2012|url-status=dead}}</ref> മക്കളും മാധ്യമങ്ങളും 'നിക്കി' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന ഇവരുടെ അമ്മയായ നക്ഷത്ര<ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htm|title=Haute and spicy|access-date=16 September 2011|date=15 September 2002|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> എൻ.ജി.ഒ- ആയി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റായിരുന്നു.<ref name="autogenerated1">{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|archive-url=https://archive.today/20130203214047/http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|url-status=dead|archive-date=3 February 2013|title=The Telegraph&nbsp;— Calcutta : Weekend|work=The Telegraph (India)|date=10 December 2005|access-date=16 September 2011|location=Calcutta, India|first=Arundhati|last=Basu}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htmhttp://www.mid-day.com/yourlife/2006/feb/131073.htm|title=Girl interrupted|access-date=16 September 2011|date=17 February 2006|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> സമീരയുടെ മൂത്ത സഹോദരികൾ [[മേഘന റെഡ്ഡി]] (മോഡലും മുൻ വീഡിയോ ജോക്കയും),<ref>{{cite web|url=http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|title=Mumbai (Bombay), India, Sari and Catsuit, 1999, Photo of the Day, Picture, Photography, Wallpapers|access-date=16 September 2011|date=25 June 2001|work=National Geographic|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324091034/http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|archive-date=24 March 2012|url-status=dead}}</ref> [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (ബോളിവുഡ് നടിയും മോഡലും) എന്നിവരാണ്..<ref>{{cite news|author=Barkha MathurBarkha Mathur, TNN|url=http://timesofindia.indiatimes.com/delhi-times/Why-star-siblings-dont-make-it-big/articleshow/2766766.cms|title=Why star siblings don't make it big&nbsp;— The Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com[[Times of India]]|date=9 February 2008|access-date=16 September 2011}}</ref><ref name="autogenerated2">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> മുംബൈയിലെ ബോംബെ സ്കോട്ടിഷ് സ്കൂളിൽ പഠിച്ച അവർ സിഡൻഹാം കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. സമീറ റെഡ്ഡി സ്വയം തന്നെ ഒരു "ടോംബോയ്" (ആൺകുട്ടികളുടെ സ്വഭാവരീതികളുള്ള പെൺകുട്ടി) ആയും "കുടുംബത്തിലെ വിരൂപയായ കുട്ടി" എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഇതിന് കാരണമായി അവർ പറഞ്ഞത് ഇതാണ്: "19 വയസ്സുവരെ ഞാൻ അല്പം തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ളവളും കണ്ണട വെക്കുന്നവളുമായിരുന്നു, മാത്രമല്ല എന്റെ ഗ്ലാമർ നിലവാരവും വളരെ കുറവായിരുന്നു."<ref name="autogenerated22">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> == അഭിനയ ജീവിതം == 1997-ൽ ഗസൽ ഗായകൻ [[പങ്കജ് ഉദാസ്|പങ്കജ് ഉദാസിന്റെ]] "ഔർ ആഹിസ്ത" എന്ന മ്യൂസിക് വീഡിയോയിലാണ് സമീര റെഡ്ഡി ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്. 2000-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ശരവണ സുബ്ബയ്യയുടെ തമിഴ് ചിത്രമായ 'സിറ്റിസൺ' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്നുവരാൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ അതിൽനിന്ന് അവർ പിന്മാറി. സോഹൈൽ ഖാനായിരുന് ചിത്രത്തിലെ നായകൻ 2002 ലെ ഹിന്ദി ചിത്രമായ ''മെംനെ ദിൽ തുഝ്കൊ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് സമീര ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്. ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയമായിരുന്നു. "സമീരയുടെ പ്രകടനം തീർത്തും ശരാശരി നിലവാരത്തിലുള്ളതാണ്. അഭിനയപാടവം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം മുഖഭാവങ്ങളിലും സംഭാഷണ അവതരണത്തിലും (diction) അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്," എന്ന് ചലച്ചിത്ര നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.പക്ഷേ, ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വേഷം ചെയ്തത് ''മുസാഫിർ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്. പക്ഷേ, ഒരു മുൻ നിര നായിക വേഷത്തിൽ എത്താൻ സമീരക്ക് ഇതു വരെ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. പക്ഷേ, തെന്നിന്ത്യൻ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും തെലുംഗിൽ സമീരക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു. == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat|Sameera Reddy}} * {{imdb name|id=1213820|name=Sameera Reddy}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] mw87ggf5xdoopskihc1ulkp1oktxdhg 4674313 4674310 2026-10-09T06:56:47Z Malikaveedu 16584 /* അഭിനയ ജീവിതം */ 4674313 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sameera Reddy}} {{Infobox person | name = സമീര റെഡ്ഡി | image = Actress Sameera Reddy.jpg | caption = | image_upright = yes | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|14|df=y}} | birth_place = [[മുംബൈ]]<!--Do not change it to Mumbai, it was known as Bombay until 1995-->, [[Maharashtra]], [[India]] | height = 170 cm | years_active = 2002–2013, 2024–തുടരുന്നു | spouse = {{marriage|അക്ഷയ് വർദെ|2014}} | children = 2 | relatives = [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി)<br> [[മേഘ്ന റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി) | education = [[സിഡെൻഹാം കോളേജ്]] | occupation = നടി }} [[ബോളിവുഡ്]] ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധേയയായ ഒരു നടിയാണ് '''സമീര റെഡ്ഡി''' ({{lang-hi|समीरा रैडी }}{{lang-te|సమీరా రెడ్డి}}) (ജനനം: ഡിസംബർ 15, 1978). ഹിന്ദി, തമിഴ്, തെലുങ്ക് ഭാഷാ സിനിമകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവർ 2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൈനേ ദിൽ തുജ്‌കോ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''ദർനാ മനാ ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവി'' (2005), ''ടാക്സി നമ്പർ 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം'' (2008), ''ദേ ദനാ'' ''ദാൻ'' (2009), ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെയാണ് സമീര പ്രേക്ഷക ശ്രദ്ധ നേടിയത്. == ആദ്യ ജീവിതം == 1978 ഡിസംബർ 14-ന് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ബോംബെയിൽ (ഇന്നത്തെ മുംബൈ)<ref name="nt">{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-sameera-reddy-turning-42-and-her-message-women-inspiring-139351|title=Watch: Sameera Reddy is turning 42 and her message for women is inspiring|date=10 December 2020|website=The News Minute}}</ref> തെലുങ്ക് വംശജനായ പിതാവിന്റേയും മംഗളൂരു സ്വദേശിയായ കൊങ്കണി മാതാവിന്റേയും മകളായാണ് സമീറ റെഡ്ഡി ജനിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/spicing-it-up/139598|title=Spicing it up|date=21 October 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|title=Reddy-made memories, Lifestyle&nbsp;— Leisure&nbsp;— Pune Mirror, Pune Mirror|access-date=16 September 2011|publisher=Punemirror.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319023401/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|archive-date=19 March 2012|url-status=dead}}</ref> മക്കളും മാധ്യമങ്ങളും 'നിക്കി' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന ഇവരുടെ അമ്മയായ നക്ഷത്ര<ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htm|title=Haute and spicy|access-date=16 September 2011|date=15 September 2002|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> എൻ.ജി.ഒ- ആയി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റായിരുന്നു.<ref name="autogenerated1">{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|archive-url=https://archive.today/20130203214047/http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|url-status=dead|archive-date=3 February 2013|title=The Telegraph&nbsp;— Calcutta : Weekend|work=The Telegraph (India)|date=10 December 2005|access-date=16 September 2011|location=Calcutta, India|first=Arundhati|last=Basu}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htmhttp://www.mid-day.com/yourlife/2006/feb/131073.htm|title=Girl interrupted|access-date=16 September 2011|date=17 February 2006|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> സമീരയുടെ മൂത്ത സഹോദരികൾ [[മേഘന റെഡ്ഡി]] (മോഡലും മുൻ വീഡിയോ ജോക്കയും),<ref>{{cite web|url=http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|title=Mumbai (Bombay), India, Sari and Catsuit, 1999, Photo of the Day, Picture, Photography, Wallpapers|access-date=16 September 2011|date=25 June 2001|work=National Geographic|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324091034/http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|archive-date=24 March 2012|url-status=dead}}</ref> [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (ബോളിവുഡ് നടിയും മോഡലും) എന്നിവരാണ്..<ref>{{cite news|author=Barkha MathurBarkha Mathur, TNN|url=http://timesofindia.indiatimes.com/delhi-times/Why-star-siblings-dont-make-it-big/articleshow/2766766.cms|title=Why star siblings don't make it big&nbsp;— The Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com[[Times of India]]|date=9 February 2008|access-date=16 September 2011}}</ref><ref name="autogenerated2">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> മുംബൈയിലെ ബോംബെ സ്കോട്ടിഷ് സ്കൂളിൽ പഠിച്ച അവർ സിഡൻഹാം കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. സമീറ റെഡ്ഡി സ്വയം തന്നെ ഒരു "ടോംബോയ്" (ആൺകുട്ടികളുടെ സ്വഭാവരീതികളുള്ള പെൺകുട്ടി) ആയും "കുടുംബത്തിലെ വിരൂപയായ കുട്ടി" എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഇതിന് കാരണമായി അവർ പറഞ്ഞത് ഇതാണ്: "19 വയസ്സുവരെ ഞാൻ അല്പം തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ളവളും കണ്ണട വെക്കുന്നവളുമായിരുന്നു, മാത്രമല്ല എന്റെ ഗ്ലാമർ നിലവാരവും വളരെ കുറവായിരുന്നു."<ref name="autogenerated22">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> == അഭിനയ ജീവിതം == 1997-ൽ ഗസൽ ഗായകൻ [[പങ്കജ് ഉദാസ്|പങ്കജ് ഉദാസിന്റെ]] "ഔർ ആഹിസ്ത" എന്ന മ്യൂസിക് വീഡിയോയിലാണ് സമീര റെഡ്ഡി ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്. 2000-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ശരവണ സുബ്ബയ്യയുടെ തമിഴ് ചിത്രമായ 'സിറ്റിസൺ' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്നുവരാൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ അതിൽനിന്ന് അവർ പിന്മാറി. 2002 ലെ ഹിന്ദി ചിത്രമായ ''മെംനെ ദിൽ തുഝ്കൊ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് സമീര ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്. സോഹൈൽ ഖാനായിരുന്നു ചിത്രത്തിലെ നായകൻ. ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയമായിരുന്നു. "സമീരയുടെ പ്രകടനം തീർത്തും ശരാശരി നിലവാരത്തിലുള്ളതാണ്. അഭിനയപാടവം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം മുഖഭാവങ്ങളിലും സംഭാഷണ അവതരണത്തിലും അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്," എന്നാണ് ഈ ചിത്രത്തിലെ സമീരയുടെ പ്രകടനത്തെക്കുറിച്ച് ചലച്ചിത്ര നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. പക്ഷേ, ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വേഷം ചെയ്തത് ''മുസാഫിർ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്. ഹിന്ദി സിനിമിയൽ ഒരു മുൻ നിര നായിക വേഷത്തിൽ എത്താൻ സമീരക്ക് ഇതു വരെ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, തെന്നിന്ത്യൻ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും തെലുംഗിൽ സമീരക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു. == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat|Sameera Reddy}} * {{imdb name|id=1213820|name=Sameera Reddy}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] 1c6ahgojj3g2ckhwdma4xyk6p0cuxnd 4674314 4674313 2026-10-09T06:59:18Z Malikaveedu 16584 /* അഭിനയ ജീവിതം */ 4674314 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sameera Reddy}} {{Infobox person | name = സമീര റെഡ്ഡി | image = Actress Sameera Reddy.jpg | caption = | image_upright = yes | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|14|df=y}} | birth_place = [[മുംബൈ]]<!--Do not change it to Mumbai, it was known as Bombay until 1995-->, [[Maharashtra]], [[India]] | height = 170 cm | years_active = 2002–2013, 2024–തുടരുന്നു | spouse = {{marriage|അക്ഷയ് വർദെ|2014}} | children = 2 | relatives = [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി)<br> [[മേഘ്ന റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി) | education = [[സിഡെൻഹാം കോളേജ്]] | occupation = നടി }} [[ബോളിവുഡ്]] ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധേയയായ ഒരു നടിയാണ് '''സമീര റെഡ്ഡി''' ({{lang-hi|समीरा रैडी }}{{lang-te|సమీరా రెడ్డి}}) (ജനനം: ഡിസംബർ 15, 1978). ഹിന്ദി, തമിഴ്, തെലുങ്ക് ഭാഷാ സിനിമകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവർ 2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൈനേ ദിൽ തുജ്‌കോ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''ദർനാ മനാ ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവി'' (2005), ''ടാക്സി നമ്പർ 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം'' (2008), ''ദേ ദനാ'' ''ദാൻ'' (2009), ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെയാണ് സമീര പ്രേക്ഷക ശ്രദ്ധ നേടിയത്. == ആദ്യ ജീവിതം == 1978 ഡിസംബർ 14-ന് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ബോംബെയിൽ (ഇന്നത്തെ മുംബൈ)<ref name="nt">{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-sameera-reddy-turning-42-and-her-message-women-inspiring-139351|title=Watch: Sameera Reddy is turning 42 and her message for women is inspiring|date=10 December 2020|website=The News Minute}}</ref> തെലുങ്ക് വംശജനായ പിതാവിന്റേയും മംഗളൂരു സ്വദേശിയായ കൊങ്കണി മാതാവിന്റേയും മകളായാണ് സമീറ റെഡ്ഡി ജനിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/spicing-it-up/139598|title=Spicing it up|date=21 October 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|title=Reddy-made memories, Lifestyle&nbsp;— Leisure&nbsp;— Pune Mirror, Pune Mirror|access-date=16 September 2011|publisher=Punemirror.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319023401/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|archive-date=19 March 2012|url-status=dead}}</ref> മക്കളും മാധ്യമങ്ങളും 'നിക്കി' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന ഇവരുടെ അമ്മയായ നക്ഷത്ര<ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htm|title=Haute and spicy|access-date=16 September 2011|date=15 September 2002|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> എൻ.ജി.ഒ- ആയി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റായിരുന്നു.<ref name="autogenerated1">{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|archive-url=https://archive.today/20130203214047/http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|url-status=dead|archive-date=3 February 2013|title=The Telegraph&nbsp;— Calcutta : Weekend|work=The Telegraph (India)|date=10 December 2005|access-date=16 September 2011|location=Calcutta, India|first=Arundhati|last=Basu}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htmhttp://www.mid-day.com/yourlife/2006/feb/131073.htm|title=Girl interrupted|access-date=16 September 2011|date=17 February 2006|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> സമീരയുടെ മൂത്ത സഹോദരികൾ [[മേഘന റെഡ്ഡി]] (മോഡലും മുൻ വീഡിയോ ജോക്കയും),<ref>{{cite web|url=http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|title=Mumbai (Bombay), India, Sari and Catsuit, 1999, Photo of the Day, Picture, Photography, Wallpapers|access-date=16 September 2011|date=25 June 2001|work=National Geographic|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324091034/http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|archive-date=24 March 2012|url-status=dead}}</ref> [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (ബോളിവുഡ് നടിയും മോഡലും) എന്നിവരാണ്..<ref>{{cite news|author=Barkha MathurBarkha Mathur, TNN|url=http://timesofindia.indiatimes.com/delhi-times/Why-star-siblings-dont-make-it-big/articleshow/2766766.cms|title=Why star siblings don't make it big&nbsp;— The Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com[[Times of India]]|date=9 February 2008|access-date=16 September 2011}}</ref><ref name="autogenerated2">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> മുംബൈയിലെ ബോംബെ സ്കോട്ടിഷ് സ്കൂളിൽ പഠിച്ച അവർ സിഡൻഹാം കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. സമീറ റെഡ്ഡി സ്വയം തന്നെ ഒരു "ടോംബോയ്" (ആൺകുട്ടികളുടെ സ്വഭാവരീതികളുള്ള പെൺകുട്ടി) ആയും "കുടുംബത്തിലെ വിരൂപയായ കുട്ടി" എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഇതിന് കാരണമായി അവർ പറഞ്ഞത് ഇതാണ്: "19 വയസ്സുവരെ ഞാൻ അല്പം തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ളവളും കണ്ണട വെക്കുന്നവളുമായിരുന്നു, മാത്രമല്ല എന്റെ ഗ്ലാമർ നിലവാരവും വളരെ കുറവായിരുന്നു."<ref name="autogenerated22">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> == അഭിനയ ജീവിതം == 1997-ൽ ഗസൽ ഗായകൻ [[പങ്കജ് ഉദാസ്|പങ്കജ് ഉദാസിന്റെ]] "ഔർ ആഹിസ്ത" എന്ന മ്യൂസിക് വീഡിയോയിലാണ് സമീര റെഡ്ഡി ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്.<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_i-love-the-bombshell-tag-sameera-reddy_1353590|title=I love the bombshell tag: Sameera Reddy&nbsp;— Entertainment&nbsp;— DNA|access-date=16 September 2011|date=28 February 2010|work=[[Daily News and Analysis]]}}</ref> 2000-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ശരവണ സുബ്ബയ്യയുടെ തമിഴ് ചിത്രമായ 'സിറ്റിസൺ' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്നുവരാൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ അതിൽനിന്ന് അവർ പിന്മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|title=Tamil Movies Online ::::: News|access-date=24 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011030150/http://tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|archive-date=11 October 2008|url-status=dead}}</ref> 2002 ലെ ഹിന്ദി ചിത്രമായ ''മെംനെ ദിൽ തുഝ്കൊ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് സമീര ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്. സോഹൈൽ ഖാനായിരുന്നു ചിത്രത്തിലെ നായകൻ. ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയമായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|title=Sohail Khan debuts as director-producer|access-date=11 January 2024|website=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20050420015753/http://rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|archive-date=20 April 2005|url-status=live}}</ref> "സമീരയുടെ പ്രകടനം തീർത്തും ശരാശരി നിലവാരത്തിലുള്ളതാണ്. അഭിനയപാടവം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം മുഖഭാവങ്ങളിലും സംഭാഷണ അവതരണത്തിലും അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്," എന്നാണ് ഈ ചിത്രത്തിലെ സമീരയുടെ പ്രകടനത്തെക്കുറിച്ച് ചലച്ചിത്ര നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|title=Maine Dil Tujhko Diya Review by Taran Adarsh|access-date=3 July 2023|last=Adarsh|first=Taran|date=23 August 2002|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525225955/https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|archive-date=25 May 2022|url-status=live}}</ref> പക്ഷേ, ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വേഷം ചെയ്തത് ''മുസാഫിർ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്. ഹിന്ദി സിനിമിയൽ ഒരു മുൻ നിര നായിക വേഷത്തിൽ എത്താൻ സമീരക്ക് ഇതു വരെ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, തെന്നിന്ത്യൻ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും തെലുംഗിൽ സമീരക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു. == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat|Sameera Reddy}} * {{imdb name|id=1213820|name=Sameera Reddy}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] fyfy1146qamyjcxyycrchz66weibnms 4674315 4674314 2026-10-09T07:10:51Z Malikaveedu 16584 4674315 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sameera Reddy}} {{Infobox person | name = സമീര റെഡ്ഡി | image = Actress Sameera Reddy.jpg | caption = | image_upright = yes | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|14|df=y}} | birth_place = [[മുംബൈ]]<!--Do not change it to Mumbai, it was known as Bombay until 1995-->, [[Maharashtra]], [[India]] | height = 170 cm | years_active = 2002–2013, 2024–തുടരുന്നു | spouse = {{marriage|അക്ഷയ് വർദെ|2014}} | children = 2 | relatives = [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി)<br> [[മേഘ്ന റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി) | education = [[സിഡെൻഹാം കോളേജ്]] | occupation = നടി }} [[ബോളിവുഡ്]] ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധേയയായ ഒരു നടിയാണ് '''സമീര റെഡ്ഡി''' ({{lang-hi|समीरा रैडी }}{{lang-te|సమీరా రెడ్డి}}) (ജനനം: ഡിസംബർ 15, 1978). ഹിന്ദി, തമിഴ്, തെലുങ്ക് ഭാഷാ സിനിമകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവർ 2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൈനേ ദിൽ തുജ്‌കോ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''ദർനാ മനാ ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവി'' (2005), ''ടാക്സി നമ്പർ 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം'' (2008), ''ദേ ദനാ'' ''ദാൻ'' (2009), ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെയാണ് സമീര പ്രേക്ഷക ശ്രദ്ധ നേടിയത്. == ആദ്യ ജീവിതം == 1978 ഡിസംബർ 14-ന് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ബോംബെയിൽ (ഇന്നത്തെ മുംബൈ)<ref name="nt">{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-sameera-reddy-turning-42-and-her-message-women-inspiring-139351|title=Watch: Sameera Reddy is turning 42 and her message for women is inspiring|date=10 December 2020|website=The News Minute}}</ref> തെലുങ്ക് വംശജനായ പിതാവിന്റേയും മംഗളൂരു സ്വദേശിയായ കൊങ്കണി മാതാവിന്റേയും മകളായാണ് സമീറ റെഡ്ഡി ജനിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/spicing-it-up/139598|title=Spicing it up|date=21 October 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|title=Reddy-made memories, Lifestyle&nbsp;— Leisure&nbsp;— Pune Mirror, Pune Mirror|access-date=16 September 2011|publisher=Punemirror.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319023401/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|archive-date=19 March 2012|url-status=dead}}</ref> മക്കളും മാധ്യമങ്ങളും 'നിക്കി' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന ഇവരുടെ അമ്മയായ നക്ഷത്ര<ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htm|title=Haute and spicy|access-date=16 September 2011|date=15 September 2002|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> എൻ.ജി.ഒ- ആയി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റായിരുന്നു.<ref name="autogenerated1">{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|archive-url=https://archive.today/20130203214047/http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|url-status=dead|archive-date=3 February 2013|title=The Telegraph&nbsp;— Calcutta : Weekend|work=The Telegraph (India)|date=10 December 2005|access-date=16 September 2011|location=Calcutta, India|first=Arundhati|last=Basu}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htmhttp://www.mid-day.com/yourlife/2006/feb/131073.htm|title=Girl interrupted|access-date=16 September 2011|date=17 February 2006|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> സമീരയുടെ മൂത്ത സഹോദരികൾ [[മേഘന റെഡ്ഡി]] (മോഡലും മുൻ വീഡിയോ ജോക്കയും),<ref>{{cite web|url=http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|title=Mumbai (Bombay), India, Sari and Catsuit, 1999, Photo of the Day, Picture, Photography, Wallpapers|access-date=16 September 2011|date=25 June 2001|work=National Geographic|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324091034/http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|archive-date=24 March 2012|url-status=dead}}</ref> [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (ബോളിവുഡ് നടിയും മോഡലും) എന്നിവരാണ്..<ref>{{cite news|author=Barkha MathurBarkha Mathur, TNN|url=http://timesofindia.indiatimes.com/delhi-times/Why-star-siblings-dont-make-it-big/articleshow/2766766.cms|title=Why star siblings don't make it big&nbsp;— The Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com[[Times of India]]|date=9 February 2008|access-date=16 September 2011}}</ref><ref name="autogenerated2">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> മുംബൈയിലെ ബോംബെ സ്കോട്ടിഷ് സ്കൂളിൽ പഠിച്ച അവർ സിഡൻഹാം കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. സമീറ റെഡ്ഡി സ്വയം തന്നെ ഒരു "ടോംബോയ്" (ആൺകുട്ടികളുടെ സ്വഭാവരീതികളുള്ള പെൺകുട്ടി) ആയും "കുടുംബത്തിലെ വിരൂപയായ കുട്ടി" എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഇതിന് കാരണമായി അവർ പറഞ്ഞത് ഇതാണ്: "19 വയസ്സുവരെ ഞാൻ അല്പം തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ളവളും കണ്ണട വെക്കുന്നവളുമായിരുന്നു, മാത്രമല്ല എന്റെ ഗ്ലാമർ നിലവാരവും വളരെ കുറവായിരുന്നു."<ref name="autogenerated22">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> == അഭിനയ ജീവിതം == 1997-ൽ ഗസൽ ഗായകൻ [[പങ്കജ് ഉദാസ്|പങ്കജ് ഉദാസിന്റെ]] "ഔർ ആഹിസ്ത" എന്ന മ്യൂസിക് വീഡിയോയിലാണ് സമീര റെഡ്ഡി ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്.<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_i-love-the-bombshell-tag-sameera-reddy_1353590|title=I love the bombshell tag: Sameera Reddy&nbsp;— Entertainment&nbsp;— DNA|access-date=16 September 2011|date=28 February 2010|work=[[Daily News and Analysis]]}}</ref> 2000-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ശരവണ സുബ്ബയ്യയുടെ തമിഴ് ചിത്രമായ 'സിറ്റിസൺ' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്നുവരാൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ അതിൽനിന്ന് അവർ പിന്മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|title=Tamil Movies Online ::::: News|access-date=24 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011030150/http://tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|archive-date=11 October 2008|url-status=dead}}</ref> 2002 ലെ ഹിന്ദി ചിത്രമായ ''മെംനെ ദിൽ തുഝ്കൊ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് സമീര ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്. സോഹൈൽ ഖാനായിരുന്നു ചിത്രത്തിലെ നായകൻ. ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയമായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|title=Sohail Khan debuts as director-producer|access-date=11 January 2024|website=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20050420015753/http://rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|archive-date=20 April 2005|url-status=live}}</ref> "സമീരയുടെ പ്രകടനം തീർത്തും ശരാശരി നിലവാരത്തിലുള്ളതാണ്. അഭിനയപാടവം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം മുഖഭാവങ്ങളിലും സംഭാഷണ അവതരണത്തിലും അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്," എന്നാണ് ഈ ചിത്രത്തിലെ സമീരയുടെ പ്രകടനത്തെക്കുറിച്ച് ചലച്ചിത്ര നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|title=Maine Dil Tujhko Diya Review by Taran Adarsh|access-date=3 July 2023|last=Adarsh|first=Taran|date=23 August 2002|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525225955/https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|archive-date=25 May 2022|url-status=live}}</ref> തൻ്റെ അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടില്ല എങ്കിലും പിന്നീട് സമീറ റെഡ്ഡി തുടർന്നുള്ള സിനിമകളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ അംഗീകാരം നേടി: ''ദർന മന ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവ'' (2005), ''ടാക്‌സി നമ്പർ. 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം, ദേ ദാന ദാൻ (2009)'' ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) എന്നിവ പിന്നീട് അവർ അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങളാണ്. ഇവയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വേഷം ചെയ്തത് ''മുസാഫിർ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്. 2013ൽ കന്നഡ ചിത്രമായ വരദനായകയിൽ സുദീപയ്‌ക്കൊപ്പം സമീറ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|title=Review: Varadanayaka is for action lovers|access-date=25 January 2013|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130131064421/http://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|archive-date=31 January 2013|url-status=live}}</ref> ഈ ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസ് വിജയമായിരുന്നു. ഇതിനെ തുടർന്ന് സമീറ റെഡ്ഡി അഭിനയത്തിൽ നിന്ന് നീണ്ട ഒരു ഇടവേള എടുത്തു.<ref>{{Cite news|title=Sudeep ruled box-office in 2013|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|access-date=2022-04-13|website=[[The Times of India]]|language=en|archive-date=15 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220415163652/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|url-status=live}}</ref> 2024-ൽ, അജയ് ദേവ്ഗണിനൊപ്പം അവർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട മുടങ്ങിക്കിടന്ന ചിത്രമായ ''നാം'' പുറത്തിറങ്ങി.<ref>{{cite news|title='Naam' trailer: Ajay Devgn's action-packed thriller unveiled|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/bollywood/naam-trailer-ajay-devgns-action-packed-thriller-unveiled-1503362442.html|access-date=23 December 2024|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=8 November 2024}}</ref> ഹിന്ദി സിനിമിയൽ ഒരു മുൻ നിര നായിക വേഷത്തിൽ എത്താൻ സമീരക്ക് ഇനിയും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, തെന്നിന്ത്യൻ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും തെലുംഗിൽ സമീരക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു. == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat|Sameera Reddy}} * {{imdb name|id=1213820|name=Sameera Reddy}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] 4txi3znckt7v5mpmakueez8dw3efq4h 4674318 4674315 2026-10-09T07:18:08Z Malikaveedu 16584 4674318 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sameera Reddy}} {{Infobox person | name = സമീര റെഡ്ഡി | image = Actress Sameera Reddy.jpg | caption = | image_upright = yes | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|14|df=y}} | birth_place = [[മുംബൈ]]<!--Do not change it to Mumbai, it was known as Bombay until 1995-->, [[Maharashtra]], [[India]] | height = 170 cm | years_active = 2002–2013, 2024–തുടരുന്നു | spouse = {{marriage|അക്ഷയ് വർദെ|2014}} | children = 2 | relatives = [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി)<br> [[മേഘ്ന റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി) | education = [[സിഡെൻഹാം കോളേജ്]] | occupation = നടി }} [[ബോളിവുഡ്]] ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധേയയായ ഒരു നടിയാണ് '''സമീര റെഡ്ഡി''' ({{lang-hi|समीरा रैडी }}{{lang-te|సమీరా రెడ్డి}}) (ജനനം: ഡിസംബർ 15, 1978). ഹിന്ദി, തമിഴ്, തെലുങ്ക് ഭാഷാ സിനിമകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവർ 2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൈനേ ദിൽ തുജ്‌കോ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''ദർനാ മനാ ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവി'' (2005), ''ടാക്സി നമ്പർ 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം'' (2008), ''ദേ ദനാ'' ''ദാൻ'' (2009), ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെയാണ് സമീര പ്രേക്ഷക ശ്രദ്ധ നേടിയത്. == ആദ്യ ജീവിതം == 1978 ഡിസംബർ 14-ന് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ബോംബെയിൽ (ഇന്നത്തെ മുംബൈ)<ref name="nt">{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-sameera-reddy-turning-42-and-her-message-women-inspiring-139351|title=Watch: Sameera Reddy is turning 42 and her message for women is inspiring|date=10 December 2020|website=The News Minute}}</ref> തെലുങ്ക് വംശജനായ പിതാവിന്റേയും മംഗളൂരു സ്വദേശിയായ കൊങ്കണി മാതാവിന്റേയും മകളായാണ് സമീറ റെഡ്ഡി ജനിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/spicing-it-up/139598|title=Spicing it up|date=21 October 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|title=Reddy-made memories, Lifestyle&nbsp;— Leisure&nbsp;— Pune Mirror, Pune Mirror|access-date=16 September 2011|publisher=Punemirror.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319023401/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|archive-date=19 March 2012|url-status=dead}}</ref> മക്കളും മാധ്യമങ്ങളും 'നിക്കി' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന ഇവരുടെ അമ്മയായ നക്ഷത്ര<ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htm|title=Haute and spicy|access-date=16 September 2011|date=15 September 2002|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> എൻ.ജി.ഒ- ആയി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റായിരുന്നു.<ref name="autogenerated1">{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|archive-url=https://archive.today/20130203214047/http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|url-status=dead|archive-date=3 February 2013|title=The Telegraph&nbsp;— Calcutta : Weekend|work=The Telegraph (India)|date=10 December 2005|access-date=16 September 2011|location=Calcutta, India|first=Arundhati|last=Basu}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htmhttp://www.mid-day.com/yourlife/2006/feb/131073.htm|title=Girl interrupted|access-date=16 September 2011|date=17 February 2006|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> സമീരയുടെ മൂത്ത സഹോദരികൾ [[മേഘന റെഡ്ഡി]] (മോഡലും മുൻ വീഡിയോ ജോക്കയും),<ref>{{cite web|url=http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|title=Mumbai (Bombay), India, Sari and Catsuit, 1999, Photo of the Day, Picture, Photography, Wallpapers|access-date=16 September 2011|date=25 June 2001|work=National Geographic|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324091034/http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|archive-date=24 March 2012|url-status=dead}}</ref> [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (ബോളിവുഡ് നടിയും മോഡലും) എന്നിവരാണ്..<ref>{{cite news|author=Barkha MathurBarkha Mathur, TNN|url=http://timesofindia.indiatimes.com/delhi-times/Why-star-siblings-dont-make-it-big/articleshow/2766766.cms|title=Why star siblings don't make it big&nbsp;— The Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com[[Times of India]]|date=9 February 2008|access-date=16 September 2011}}</ref><ref name="autogenerated2">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> മുംബൈയിലെ ബോംബെ സ്കോട്ടിഷ് സ്കൂളിൽ പഠിച്ച അവർ സിഡൻഹാം കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. സമീറ റെഡ്ഡി സ്വയം തന്നെ ഒരു "ടോംബോയ്" (ആൺകുട്ടികളുടെ സ്വഭാവരീതികളുള്ള പെൺകുട്ടി) ആയും "കുടുംബത്തിലെ വിരൂപയായ കുട്ടി" എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഇതിന് കാരണമായി അവർ പറഞ്ഞത് ഇതാണ്: "19 വയസ്സുവരെ ഞാൻ അല്പം തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ളവളും കണ്ണട വെക്കുന്നവളുമായിരുന്നു, മാത്രമല്ല എന്റെ ഗ്ലാമർ നിലവാരവും വളരെ കുറവായിരുന്നു."<ref name="autogenerated22">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> == അഭിനയ ജീവിതം == 1997-ൽ ഗസൽ ഗായകൻ [[പങ്കജ് ഉദാസ്|പങ്കജ് ഉദാസിന്റെ]] "ഔർ ആഹിസ്ത" എന്ന മ്യൂസിക് വീഡിയോയിലാണ് സമീര റെഡ്ഡി ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്.<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_i-love-the-bombshell-tag-sameera-reddy_1353590|title=I love the bombshell tag: Sameera Reddy&nbsp;— Entertainment&nbsp;— DNA|access-date=16 September 2011|date=28 February 2010|work=[[Daily News and Analysis]]}}</ref> 2000-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ശരവണ സുബ്ബയ്യയുടെ തമിഴ് ചിത്രമായ 'സിറ്റിസൺ' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്നുവരാൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ അതിൽനിന്ന് അവർ പിന്മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|title=Tamil Movies Online ::::: News|access-date=24 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011030150/http://tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|archive-date=11 October 2008|url-status=dead}}</ref> 2002 ലെ ഹിന്ദി ചിത്രമായ ''മെംനെ ദിൽ തുഝ്കൊ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് സമീര ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്. സോഹൈൽ ഖാനായിരുന്നു ചിത്രത്തിലെ നായകൻ. ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയമായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|title=Sohail Khan debuts as director-producer|access-date=11 January 2024|website=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20050420015753/http://rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|archive-date=20 April 2005|url-status=live}}</ref> "സമീരയുടെ പ്രകടനം തീർത്തും ശരാശരി നിലവാരത്തിലുള്ളതാണ്. അഭിനയപാടവം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം മുഖഭാവങ്ങളിലും സംഭാഷണ അവതരണത്തിലും അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്," എന്നാണ് ഈ ചിത്രത്തിലെ സമീരയുടെ പ്രകടനത്തെക്കുറിച്ച് ചലച്ചിത്ര നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|title=Maine Dil Tujhko Diya Review by Taran Adarsh|access-date=3 July 2023|last=Adarsh|first=Taran|date=23 August 2002|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525225955/https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|archive-date=25 May 2022|url-status=live}}</ref> തൻ്റെ അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടില്ല എങ്കിലും പിന്നീട് സമീറ റെഡ്ഡി തുടർന്നുള്ള സിനിമകളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ അംഗീകാരം നേടി: ''ദർന മന ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവ'' (2005), ''ടാക്‌സി നമ്പർ. 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം, ദേ ദാന ദാൻ (2009)'' ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) എന്നിവ പിന്നീട് അവർ അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങളാണ്. ഇവയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വേഷം ചെയ്തത് ''മുസാഫിർ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്. 2013ൽ കന്നഡ ചിത്രമായ വരദനായകയിൽ സുദീപയ്‌ക്കൊപ്പം സമീറ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|title=Review: Varadanayaka is for action lovers|access-date=25 January 2013|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130131064421/http://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|archive-date=31 January 2013|url-status=live}}</ref> ഈ ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസ് വിജയമായിരുന്നു. ഇതിനെ തുടർന്ന് സമീറ റെഡ്ഡി അഭിനയത്തിൽ നിന്ന് നീണ്ട ഒരു ഇടവേള എടുത്തു.<ref>{{Cite news|title=Sudeep ruled box-office in 2013|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|access-date=2022-04-13|website=[[The Times of India]]|language=en|archive-date=15 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220415163652/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|url-status=live}}</ref> 2024-ൽ, അജയ് ദേവ്ഗണിനൊപ്പം അവർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട മുടങ്ങിക്കിടന്ന ചിത്രമായ ''നാം'' പുറത്തിറങ്ങി.<ref>{{cite news|title='Naam' trailer: Ajay Devgn's action-packed thriller unveiled|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/bollywood/naam-trailer-ajay-devgns-action-packed-thriller-unveiled-1503362442.html|access-date=23 December 2024|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=8 November 2024}}</ref> [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു വ്യവസായിയുടെ കാമുകിയായി അവർ വേഷമിട്ട '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസിൽ വിജയം കൈവരിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2006/feb/15milan.htm|title=Taxi 9 2 11: Surprise of the year?|access-date=15 February 2006|publisher=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20060516144700/http://www.rediff.com/movies/2006/feb/15milan.htm|archive-date=16 May 2006|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 'റേസ്' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ സഹായിയായും അവർ അഭിനയിച്ചു. 2008-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ അഞ്ചാമത്തെ ഹിന്ദി ചിത്രമായി ഇത് മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215|title=Top Earners 2008|access-date=24 July 2010|work=Box Office India|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017191814/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215|archive-date=2013-10-17|url-status=dead}}</ref> "ഈ ചിത്രത്തിലെ വിവരക്കേടുള്ള പെൺകുട്ടിയുടെ വേഷത്തിൽ സമീറ റെഡ്ഡി മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെക്കുന്നു. അതൊരു വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞ വേഷമായിരുന്നിട്ടും അവർ അത് നന്നായി കൈകാര്യം ചെയ്തു," എന്ന് നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/13399/index.html|title=Race Movie Review By Taran Adarsh|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080122010253/http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/13399/index.html|archive-date=22 January 2008|author=Taran Adarsh|url-status=dead}}</ref> 'വാരണം ആയിരം' എന്ന ചിത്രത്തിൽ സൂര്യയ്‌ക്കൊപ്പം കോളേജിലെ മികച്ച വിദ്യാർത്ഥിനിയായി അഭിനയിച്ചതിലൂടെയും അവർ കൂടുതൽ പ്രശംസ നേടി.<ref>{{Cite news|last=Iyer|first=Aruna V.|date=2011-08-05|title=Love for the shots|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/love-for-the-shots/article2325215.ece|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627174825/https://www.thehindu.com/features/metroplus/love-for-the-shots/article2325215.ece|archive-date=27 June 2021|access-date=2021-06-27|work=[[The Hindu]]|language=en}}</ref> 2008-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ തമിഴ് ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായിരുന്ന ഇത്, ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ അവർക്ക് വലിയ അംഗീകാരമാണ് നേടിക്കൊടുത്തത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2008/nov/27/great-expectations-2720.html|title=Great expectations|access-date=2021-10-07|date=14 May 2012|website=The New Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008113125/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2008/nov/27/great-expectations-2720.html|archive-date=8 October 2021|url-status=live}}</ref> "സമീറ ഊർജ്ജസ്വലത നിറഞ്ഞ പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെക്കുന്നത്; അത് പ്രേക്ഷകരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു നൊമ്പരം ഉണർത്തുന്നു," എന്ന് പവിത്ര ശ്രീനിവാസൻ കുറിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2008/nov/14its-surya-all-the-way.htm|title=Review: Vaaranam Aayiram|access-date=7 May 2012|last=Srinivasan|first=Pavithra|date=14 November 2008|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110619035227/http://www.rediff.com/movies/2008/nov/14its-surya-all-the-way.htm|archive-date=19 June 2011|url-status=live}}</ref> തന്റെ കഥാപാത്രത്തിന് "അതിരുകളില്ലാത്ത ആനന്ദം" പകരാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞുവെന്ന് സിഫിയിലെ ഒരു നിരൂപകൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/vaaranam-aayiram-review-tamil-14798041.html|title=Vaaranam Aayiram|access-date=7 May 2012|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130322015440/http://www.sify.com/movies/vaaranam-aayiram-review-tamil-14798041.html|archive-date=22 March 2013|url-status=dead}}</ref> ഹിന്ദി സിനിമിയൽ ഒരു മുൻ നിര നായിക വേഷത്തിൽ എത്താൻ സമീരക്ക് ഇനിയും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, തെന്നിന്ത്യൻ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും തെലുംഗിൽ സമീരക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു. == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat|Sameera Reddy}} * {{imdb name|id=1213820|name=Sameera Reddy}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] 8pibi2xkk49cdq9npilzx3875lonrjc 4674319 4674318 2026-10-09T07:26:07Z Malikaveedu 16584 4674319 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sameera Reddy}} {{Infobox person | name = സമീര റെഡ്ഡി | image = Actress Sameera Reddy.jpg | caption = | image_upright = yes | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|14|df=y}} | birth_place = [[മുംബൈ]]<!--Do not change it to Mumbai, it was known as Bombay until 1995-->, [[Maharashtra]], [[India]] | height = 170 cm | years_active = 2002–2013, 2024–തുടരുന്നു | spouse = {{marriage|അക്ഷയ് വർദെ|2014}} | children = 2 | relatives = [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി)<br> [[മേഘ്ന റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി) | education = [[സിഡെൻഹാം കോളേജ്]] | occupation = നടി }} [[ബോളിവുഡ്]] ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധേയയായ ഒരു നടിയാണ് '''സമീര റെഡ്ഡി''' ({{lang-hi|समीरा रैडी }}{{lang-te|సమీరా రెడ్డి}}) (ജനനം: ഡിസംബർ 15, 1978). ഹിന്ദി, തമിഴ്, തെലുങ്ക് ഭാഷാ സിനിമകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവർ 2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൈനേ ദിൽ തുജ്‌കോ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''ദർനാ മനാ ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവി'' (2005), ''ടാക്സി നമ്പർ 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം'' (2008), ''ദേ ദനാ'' ''ദാൻ'' (2009), ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെയാണ് സമീര പ്രേക്ഷക ശ്രദ്ധ നേടിയത്. == ആദ്യ ജീവിതം == 1978 ഡിസംബർ 14-ന് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ബോംബെയിൽ (ഇന്നത്തെ മുംബൈ)<ref name="nt">{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-sameera-reddy-turning-42-and-her-message-women-inspiring-139351|title=Watch: Sameera Reddy is turning 42 and her message for women is inspiring|date=10 December 2020|website=The News Minute}}</ref> തെലുങ്ക് വംശജനായ പിതാവിന്റേയും മംഗളൂരു സ്വദേശിയായ കൊങ്കണി മാതാവിന്റേയും മകളായാണ് സമീറ റെഡ്ഡി ജനിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/spicing-it-up/139598|title=Spicing it up|date=21 October 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|title=Reddy-made memories, Lifestyle&nbsp;— Leisure&nbsp;— Pune Mirror, Pune Mirror|access-date=16 September 2011|publisher=Punemirror.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319023401/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|archive-date=19 March 2012|url-status=dead}}</ref> മക്കളും മാധ്യമങ്ങളും 'നിക്കി' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന ഇവരുടെ അമ്മയായ നക്ഷത്ര<ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htm|title=Haute and spicy|access-date=16 September 2011|date=15 September 2002|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> എൻ.ജി.ഒ- ആയി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റായിരുന്നു.<ref name="autogenerated1">{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|archive-url=https://archive.today/20130203214047/http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|url-status=dead|archive-date=3 February 2013|title=The Telegraph&nbsp;— Calcutta : Weekend|work=The Telegraph (India)|date=10 December 2005|access-date=16 September 2011|location=Calcutta, India|first=Arundhati|last=Basu}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htmhttp://www.mid-day.com/yourlife/2006/feb/131073.htm|title=Girl interrupted|access-date=16 September 2011|date=17 February 2006|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> സമീരയുടെ മൂത്ത സഹോദരികൾ [[മേഘന റെഡ്ഡി]] (മോഡലും മുൻ വീഡിയോ ജോക്കയും),<ref>{{cite web|url=http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|title=Mumbai (Bombay), India, Sari and Catsuit, 1999, Photo of the Day, Picture, Photography, Wallpapers|access-date=16 September 2011|date=25 June 2001|work=National Geographic|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324091034/http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|archive-date=24 March 2012|url-status=dead}}</ref> [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (ബോളിവുഡ് നടിയും മോഡലും) എന്നിവരാണ്..<ref>{{cite news|author=Barkha MathurBarkha Mathur, TNN|url=http://timesofindia.indiatimes.com/delhi-times/Why-star-siblings-dont-make-it-big/articleshow/2766766.cms|title=Why star siblings don't make it big&nbsp;— The Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com[[Times of India]]|date=9 February 2008|access-date=16 September 2011}}</ref><ref name="autogenerated2">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> മുംബൈയിലെ ബോംബെ സ്കോട്ടിഷ് സ്കൂളിൽ പഠിച്ച അവർ സിഡൻഹാം കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. സമീറ റെഡ്ഡി സ്വയം തന്നെ ഒരു "ടോംബോയ്" (ആൺകുട്ടികളുടെ സ്വഭാവരീതികളുള്ള പെൺകുട്ടി) ആയും "കുടുംബത്തിലെ വിരൂപയായ കുട്ടി" എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഇതിന് കാരണമായി അവർ പറഞ്ഞത് ഇതാണ്: "19 വയസ്സുവരെ ഞാൻ അല്പം തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ളവളും കണ്ണട വെക്കുന്നവളുമായിരുന്നു, മാത്രമല്ല എന്റെ ഗ്ലാമർ നിലവാരവും വളരെ കുറവായിരുന്നു."<ref name="autogenerated22">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> == അഭിനയ ജീവിതം == 1997-ൽ ഗസൽ ഗായകൻ [[പങ്കജ് ഉദാസ്|പങ്കജ് ഉദാസിന്റെ]] "ഔർ ആഹിസ്ത" എന്ന മ്യൂസിക് വീഡിയോയിലാണ് സമീര റെഡ്ഡി ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്.<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_i-love-the-bombshell-tag-sameera-reddy_1353590|title=I love the bombshell tag: Sameera Reddy&nbsp;— Entertainment&nbsp;— DNA|access-date=16 September 2011|date=28 February 2010|work=[[Daily News and Analysis]]}}</ref> 2000-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ശരവണ സുബ്ബയ്യയുടെ തമിഴ് ചിത്രമായ 'സിറ്റിസൺ' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്നുവരാൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ അതിൽനിന്ന് അവർ പിന്മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|title=Tamil Movies Online ::::: News|access-date=24 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011030150/http://tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|archive-date=11 October 2008|url-status=dead}}</ref> 2002 ലെ ഹിന്ദി ചിത്രമായ ''മെംനെ ദിൽ തുഝ്കൊ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് സമീര ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്. സോഹൈൽ ഖാനായിരുന്നു ചിത്രത്തിലെ നായകൻ. ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയമായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|title=Sohail Khan debuts as director-producer|access-date=11 January 2024|website=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20050420015753/http://rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|archive-date=20 April 2005|url-status=live}}</ref> "സമീരയുടെ പ്രകടനം തീർത്തും ശരാശരി നിലവാരത്തിലുള്ളതാണ്. അഭിനയപാടവം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം മുഖഭാവങ്ങളിലും സംഭാഷണ അവതരണത്തിലും അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്," എന്നാണ് ഈ ചിത്രത്തിലെ സമീരയുടെ പ്രകടനത്തെക്കുറിച്ച് ചലച്ചിത്ര നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|title=Maine Dil Tujhko Diya Review by Taran Adarsh|access-date=3 July 2023|last=Adarsh|first=Taran|date=23 August 2002|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525225955/https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|archive-date=25 May 2022|url-status=live}}</ref> തൻ്റെ അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടില്ല എങ്കിലും പിന്നീട് സമീറ റെഡ്ഡി തുടർന്നുള്ള സിനിമകളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ അംഗീകാരം നേടി: ''ദർന മന ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവ'' (2005), ''ടാക്‌സി നമ്പർ. 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം, ദേ ദാന ദാൻ (2009)'' ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) എന്നിവ പിന്നീട് അവർ അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങളാണ്. ഇവയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വേഷം ചെയ്തത് ''മുസാഫിർ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്. 2013ൽ കന്നഡ ചിത്രമായ വരദനായകയിൽ സുദീപയ്‌ക്കൊപ്പം സമീറ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|title=Review: Varadanayaka is for action lovers|access-date=25 January 2013|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130131064421/http://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|archive-date=31 January 2013|url-status=live}}</ref> ഈ ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസ് വിജയമായിരുന്നു. ഇതിനെ തുടർന്ന് സമീറ റെഡ്ഡി അഭിനയത്തിൽ നിന്ന് നീണ്ട ഒരു ഇടവേള എടുത്തു.<ref>{{Cite news|title=Sudeep ruled box-office in 2013|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|access-date=2022-04-13|website=[[The Times of India]]|language=en|archive-date=15 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220415163652/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|url-status=live}}</ref> 2024-ൽ, അജയ് ദേവ്ഗണിനൊപ്പം അവർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട മുടങ്ങിക്കിടന്ന ചിത്രമായ ''നാം'' പുറത്തിറങ്ങി.<ref>{{cite news|title='Naam' trailer: Ajay Devgn's action-packed thriller unveiled|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/bollywood/naam-trailer-ajay-devgns-action-packed-thriller-unveiled-1503362442.html|access-date=23 December 2024|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=8 November 2024}}</ref> [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു വ്യവസായിയുടെ കാമുകിയായി അവർ വേഷമിട്ട '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസിൽ വിജയം കൈവരിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2006/feb/15milan.htm|title=Taxi 9 2 11: Surprise of the year?|access-date=15 February 2006|publisher=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20060516144700/http://www.rediff.com/movies/2006/feb/15milan.htm|archive-date=16 May 2006|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 'റേസ്' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ സഹായിയായും അവർ അഭിനയിച്ചു. 2008-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ അഞ്ചാമത്തെ ഹിന്ദി ചിത്രമായി ഇത് മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215|title=Top Earners 2008|access-date=24 July 2010|work=Box Office India|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017191814/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215|archive-date=2013-10-17|url-status=dead}}</ref> "ഈ ചിത്രത്തിലെ വിവരക്കേടുള്ള പെൺകുട്ടിയുടെ വേഷത്തിൽ സമീറ റെഡ്ഡി മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെക്കുന്നു. അതൊരു വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞ വേഷമായിരുന്നിട്ടും അവർ അത് നന്നായി കൈകാര്യം ചെയ്തു," എന്ന് നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/13399/index.html|title=Race Movie Review By Taran Adarsh|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080122010253/http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/13399/index.html|archive-date=22 January 2008|author=Taran Adarsh|url-status=dead}}</ref> 'വാരണം ആയിരം' എന്ന ചിത്രത്തിൽ സൂര്യയ്‌ക്കൊപ്പം കോളേജിലെ മികച്ച വിദ്യാർത്ഥിനിയായി അഭിനയിച്ചതിലൂടെയും അവർ കൂടുതൽ പ്രശംസ നേടി.<ref>{{Cite news|last=Iyer|first=Aruna V.|date=2011-08-05|title=Love for the shots|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/love-for-the-shots/article2325215.ece|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627174825/https://www.thehindu.com/features/metroplus/love-for-the-shots/article2325215.ece|archive-date=27 June 2021|access-date=2021-06-27|work=[[The Hindu]]|language=en}}</ref> 2008-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ തമിഴ് ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായിരുന്ന ഇത്, ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ അവർക്ക് വലിയ അംഗീകാരമാണ് നേടിക്കൊടുത്തത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2008/nov/27/great-expectations-2720.html|title=Great expectations|access-date=2021-10-07|date=14 May 2012|website=The New Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008113125/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2008/nov/27/great-expectations-2720.html|archive-date=8 October 2021|url-status=live}}</ref> "സമീറ ഊർജ്ജസ്വലത നിറഞ്ഞ പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെക്കുന്നത്; അത് പ്രേക്ഷകരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു നൊമ്പരം ഉണർത്തുന്നു," എന്ന് പവിത്ര ശ്രീനിവാസൻ കുറിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2008/nov/14its-surya-all-the-way.htm|title=Review: Vaaranam Aayiram|access-date=7 May 2012|last=Srinivasan|first=Pavithra|date=14 November 2008|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110619035227/http://www.rediff.com/movies/2008/nov/14its-surya-all-the-way.htm|archive-date=19 June 2011|url-status=live}}</ref> തന്റെ കഥാപാത്രത്തിന് "അതിരുകളില്ലാത്ത ആനന്ദം" പകരാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞുവെന്ന് സിഫിയിലെ ഒരു നിരൂപകൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/vaaranam-aayiram-review-tamil-14798041.html|title=Vaaranam Aayiram|access-date=7 May 2012|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130322015440/http://www.sify.com/movies/vaaranam-aayiram-review-tamil-14798041.html|archive-date=22 March 2013|url-status=dead}}</ref> 'ദെ ദാന ദാൻ' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[സുനിൽ ഷെട്ടി|സുനിൽ ഷെട്ടിക്കൊപ്പം]] ഒരു പഞ്ചാബി യുവതിയുടെ വേഷം സമീറ റെഡ്ഡി അവതരിപ്പിച്ചു<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/lifestyle/travel/romancing-scene-716069.html|title=Romancing the scene|access-date=2024-08-14|last=Lal|first=Preeti Verma|website=Deccan Herald|language=en}}</ref>. 2009-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ഹിന്ദി ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് മാറി.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/akshay-kumar-finally-gets-a-hit-with-de-dana-dan/articleshow/5288224.cms|title=Akshay Kumar finally gets a hit with de Dana Dan|access-date=20 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210704012758/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/akshay-kumar-finally-gets-a-hit-with-de-dana-dan/articleshow/5288224.cms|archive-date=4 July 2021|url-status=live}}</ref> 'നടുനിസി നായ്ഗൾ' എന്ന ചിത്രത്തിൽ വീരയ്‌ക്കൊപ്പം ഒരു സൈക്കോപത്തിന്റെ ഇരയായി അവർ വേഷമിടുകയും ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അപ്രതീക്ഷിത വിജയം കൈവരിച്ച ഒരു ചിത്രമായി ഇത് മാറുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/nadunisi-naaygals-post-production-begins/articleshow/6626718.cms|title=Nadunisi Naaygal's post production begins|access-date=6 April 2025|date=26 September 2010|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://archive.today/20250406113417/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/nadunisi-naaygals-post-production-begins/articleshow/6626718.cms|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tehelka.com/story_main50.asp?filename=hub090711The.asp|title=The new darlings of Kollywood|access-date=5 July 2011|last=Krishnamurthy|first=Akhila|date=9 July 2011|website=[[Tehelka]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707041158/http://www.tehelka.com/story_main50.asp?filename=hub090711The.asp|archive-date=7 July 2011|url-status=dead}}</ref> ഗൗതമൻ ഭാസ്കരൻ ഇതിലെ പ്രകടനത്തെ അവരുടെ "കരിയറിലെ ഏറ്റവും മികച്ചത്" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india/gautaman-bhaskaran-s-review-nadunisi-naaygal/story-ETIvMm7owbtMYS6p6SunvN.html|title=Gautaman Bhaskaran's review: Nadunisi Naaygal|access-date=6 April 2025|last=Bhaskaran|first=Gautaman|date=24 February 2011|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406112244/https://www.hindustantimes.com/india/gautaman-bhaskaran-s-review-nadunisi-naaygal/story-ETIvMm7owbtMYS6p6SunvN.html|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref> 'വേട്ടൈ' (Vettai) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ആർ. മാധവന്റെ നായികയായി അഭിനയിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ വായാടിയായ ഭാര്യയുടെ വേഷമാണ് സമീറ ചെയ്തത്.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/news-interviews/Sameeras-in-the-hunt/articleshow/6809305.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105031614/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-26/news-interviews/28226651_1_tamil-film-vettai-actress|url-status=live|archive-date=5 November 2012|work=[[The Times of India]]|title=Sameera's in the hunt|date=26 October 2010}}</ref> "സമീറ മികച്ച പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെച്ചതെങ്കിലും, രൂപഭാവങ്ങളിൽ അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു" എന്ന് മാലതി രംഗരാജൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2820290.ece|location=Chennai, India|work=The Hindu|first=Malathi|last=Rangarajan|title=Vettai: Brothers and the baddies|date=21 January 2012|access-date=20 June 2012|archive-date=13 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120713124127/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2820290.ece|url-status=dead}}</ref> വാണിജ്യപരമായി മികച്ച വിജയം നേടിയ ഒരു ചിത്രമായിരുന്നു ഇത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181|title=Baahubali to Thuppakki: Tamil Cinema's 100 Cr Films|access-date=13 June 2023|date=5 August 2015|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220615132934/https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181|archive-date=15 June 2022|url-status=live}}</ref> ഹിന്ദി സിനിമിയൽ ഒരു മുൻ നിര നായിക വേഷത്തിൽ എത്താൻ സമീരക്ക് ഇനിയും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, തെന്നിന്ത്യൻ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും തെലുംഗിൽ സമീരക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു. == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat|Sameera Reddy}} * {{imdb name|id=1213820|name=Sameera Reddy}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] 1mduxp1e2nlj3ebwxkp4taws1qk62y5 4674321 4674319 2026-10-09T07:31:47Z Malikaveedu 16584 4674321 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sameera Reddy}} {{Infobox person | name = സമീര റെഡ്ഡി | image = Actress Sameera Reddy.jpg | caption = | image_upright = yes | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|14|df=y}} | birth_place = [[മുംബൈ]]<!--Do not change it to Mumbai, it was known as Bombay until 1995-->, [[Maharashtra]], [[India]] | height = 170 cm | years_active = 2002–2013, 2024–തുടരുന്നു | spouse = {{marriage|അക്ഷയ് വർദെ|2014}} | children = 2 | relatives = [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി)<br> [[മേഘ്ന റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി) | education = [[സിഡെൻഹാം കോളേജ്]] | occupation = നടി }} [[ബോളിവുഡ്]] ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധേയയായ ഒരു നടിയാണ് '''സമീര റെഡ്ഡി''' ({{lang-hi|समीरा रैडी }}{{lang-te|సమీరా రెడ్డి}}) (ജനനം: ഡിസംബർ 15, 1978). ഹിന്ദി, തമിഴ്, തെലുങ്ക് ഭാഷാ സിനിമകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവർ 2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൈനേ ദിൽ തുജ്‌കോ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''ദർനാ മനാ ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവി'' (2005), ''ടാക്സി നമ്പർ 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം'' (2008), ''ദേ ദനാ'' ''ദാൻ'' (2009), ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ സമീര പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ നേടി. == ആദ്യ ജീവിതം == 1978 ഡിസംബർ 14-ന് [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ബോംബെയിൽ (ഇന്നത്തെ [[മുംബൈ]])<ref name="nt">{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-sameera-reddy-turning-42-and-her-message-women-inspiring-139351|title=Watch: Sameera Reddy is turning 42 and her message for women is inspiring|date=10 December 2020|website=The News Minute}}</ref> തെലുങ്ക് വംശജനായ പിതാവിന്റേയും [[മംഗളൂരു]] സ്വദേശിയായ കൊങ്കണി മാതാവിന്റേയും മകളായാണ് സമീറ റെഡ്ഡി ജനിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/spicing-it-up/139598|title=Spicing it up|date=21 October 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|title=Reddy-made memories, Lifestyle&nbsp;— Leisure&nbsp;— Pune Mirror, Pune Mirror|access-date=16 September 2011|publisher=Punemirror.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319023401/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|archive-date=19 March 2012|url-status=dead}}</ref> മക്കളും മാദ്ധ്യമങ്ങളും 'നിക്കി' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന ഇവരുടെ അമ്മയായ നക്ഷത്ര<ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htm|title=Haute and spicy|access-date=16 September 2011|date=15 September 2002|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> എൻ.ജി.ഒ- ആയി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന [[സൂക്ഷ്മജീവശാസ്ത്രം|മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റായിരുന്നു]].<ref name="autogenerated1">{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|archive-url=https://archive.today/20130203214047/http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|url-status=dead|archive-date=3 February 2013|title=The Telegraph&nbsp;— Calcutta : Weekend|work=The Telegraph (India)|date=10 December 2005|access-date=16 September 2011|location=Calcutta, India|first=Arundhati|last=Basu}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htmhttp://www.mid-day.com/yourlife/2006/feb/131073.htm|title=Girl interrupted|access-date=16 September 2011|date=17 February 2006|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> സമീരയുടെ മൂത്ത സഹോദരിമാർ [[മേഘന റെഡ്ഡി]] (മോഡലും മുൻ വീഡിയോ ജോക്കയും),<ref>{{cite web|url=http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|title=Mumbai (Bombay), India, Sari and Catsuit, 1999, Photo of the Day, Picture, Photography, Wallpapers|access-date=16 September 2011|date=25 June 2001|work=National Geographic|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324091034/http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|archive-date=24 March 2012|url-status=dead}}</ref> [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (ബോളിവുഡ് നടിയും മോഡലും) എന്നിവരാണ്..<ref>{{cite news|author=Barkha MathurBarkha Mathur, TNN|url=http://timesofindia.indiatimes.com/delhi-times/Why-star-siblings-dont-make-it-big/articleshow/2766766.cms|title=Why star siblings don't make it big&nbsp;— The Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com[[Times of India]]|date=9 February 2008|access-date=16 September 2011}}</ref><ref name="autogenerated2">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> [[മുംബൈ|മുംബൈയിലെ]] ബോംബെ സ്കോട്ടിഷ് സ്കൂളിൽ പഠിച്ച അവർ സിഡൻഹാം കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. സമീറ റെഡ്ഡി സ്വയം തന്നെ ഒരു "ടോംബോയ്" (ആൺകുട്ടികളുടെ സ്വഭാവരീതികളുള്ള പെൺകുട്ടി) ആയും "കുടുംബത്തിലെ വിരൂപയായ കുട്ടി" എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഇതിന് കാരണമായി അവർ പറഞ്ഞത് ഇതാണ്: "19 വയസ്സുവരെ ഞാൻ അല്പം തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ളവളും കണ്ണട വെക്കുന്നവളുമായിരുന്നു, മാത്രമല്ല എന്റെ ഗ്ലാമർ നിലവാരവും വളരെ കുറവായിരുന്നു."<ref name="autogenerated22">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> == അഭിനയ ജീവിതം == 1997-ൽ ഗസൽ ഗായകൻ [[പങ്കജ് ഉദാസ്|പങ്കജ് ഉദാസിന്റെ]] "ഔർ ആഹിസ്ത" എന്ന മ്യൂസിക് വീഡിയോയിലാണ് സമീര റെഡ്ഡി ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്.<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_i-love-the-bombshell-tag-sameera-reddy_1353590|title=I love the bombshell tag: Sameera Reddy&nbsp;— Entertainment&nbsp;— DNA|access-date=16 September 2011|date=28 February 2010|work=[[Daily News and Analysis]]}}</ref> 2000-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ശരവണ സുബ്ബയ്യയുടെ തമിഴ് ചിത്രമായ 'സിറ്റിസൺ' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്നുവരാൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ അതിൽനിന്ന് അവർ പിന്മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|title=Tamil Movies Online ::::: News|access-date=24 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011030150/http://tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|archive-date=11 October 2008|url-status=dead}}</ref> 2002 ലെ ഹിന്ദി ചിത്രമായ ''മെംനെ ദിൽ തുഝ്കൊ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് സമീര ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്. [[സൊഹേൽ ഖാൻ|സോഹൈൽ ഖാനായിരുന്നു]] ചിത്രത്തിലെ നായകൻ. ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയമായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|title=Sohail Khan debuts as director-producer|access-date=11 January 2024|website=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20050420015753/http://rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|archive-date=20 April 2005|url-status=live}}</ref> "സമീരയുടെ പ്രകടനം തീർത്തും ശരാശരി നിലവാരത്തിലുള്ളതാണ്. അഭിനയപാടവം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം മുഖഭാവങ്ങളിലും സംഭാഷണ അവതരണത്തിലും അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്," എന്നാണ് ഈ ചിത്രത്തിലെ സമീരയുടെ പ്രകടനത്തെക്കുറിച്ച് ചലച്ചിത്ര നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|title=Maine Dil Tujhko Diya Review by Taran Adarsh|access-date=3 July 2023|last=Adarsh|first=Taran|date=23 August 2002|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525225955/https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|archive-date=25 May 2022|url-status=live}}</ref> തൻ്റെ അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടില്ല എങ്കിലും പിന്നീട് സമീറ റെഡ്ഡി തുടർന്നുള്ള സിനിമകളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ അംഗീകാരം നേടി: ''ദർന മന ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവ'' (2005), ''ടാക്‌സി നമ്പർ. 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം, ദേ ദാന ദാൻ (2009)'' ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) എന്നിവ പിന്നീട് അവർ അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങളാണ്. ഇവയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വേഷം ചെയ്തത് ''മുസാഫിർ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്. 2013ൽ കന്നഡ ചിത്രമായ വരദനായകയിൽ സുദീപയ്‌ക്കൊപ്പം സമീറ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|title=Review: Varadanayaka is for action lovers|access-date=25 January 2013|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130131064421/http://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|archive-date=31 January 2013|url-status=live}}</ref> ഈ ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസ് വിജയമായിരുന്നു. ഇതിനെ തുടർന്ന് സമീറ റെഡ്ഡി അഭിനയത്തിൽ നിന്ന് നീണ്ട ഒരു ഇടവേള എടുത്തു.<ref>{{Cite news|title=Sudeep ruled box-office in 2013|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|access-date=2022-04-13|website=[[The Times of India]]|language=en|archive-date=15 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220415163652/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|url-status=live}}</ref> 2024-ൽ, [[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗണിനൊപ്പം]] അവർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട മുടങ്ങിക്കിടന്ന ചിത്രമായ ''നാം'' പുറത്തിറങ്ങി.<ref>{{cite news|title='Naam' trailer: Ajay Devgn's action-packed thriller unveiled|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/bollywood/naam-trailer-ajay-devgns-action-packed-thriller-unveiled-1503362442.html|access-date=23 December 2024|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=8 November 2024}}</ref> [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു വ്യവസായിയുടെ കാമുകിയായി അവർ വേഷമിട്ട '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസിൽ വിജയം കൈവരിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2006/feb/15milan.htm|title=Taxi 9 2 11: Surprise of the year?|access-date=15 February 2006|publisher=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20060516144700/http://www.rediff.com/movies/2006/feb/15milan.htm|archive-date=16 May 2006|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 'റേസ്' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ സഹായിയായും അവർ അഭിനയിച്ചു. 2008-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ അഞ്ചാമത്തെ ഹിന്ദി ചിത്രമായി ഇത് മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215|title=Top Earners 2008|access-date=24 July 2010|work=Box Office India|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017191814/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215|archive-date=2013-10-17|url-status=dead}}</ref> "ഈ ചിത്രത്തിലെ വിവരക്കേടുള്ള പെൺകുട്ടിയുടെ വേഷത്തിൽ സമീറ റെഡ്ഡി മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെക്കുന്നു. അതൊരു വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞ വേഷമായിരുന്നിട്ടും അവർ അത് നന്നായി കൈകാര്യം ചെയ്തു," എന്ന് നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/13399/index.html|title=Race Movie Review By Taran Adarsh|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080122010253/http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/13399/index.html|archive-date=22 January 2008|author=Taran Adarsh|url-status=dead}}</ref> 'വാരണം ആയിരം' എന്ന ചിത്രത്തിൽ സൂര്യയ്‌ക്കൊപ്പം കോളേജിലെ മികച്ച വിദ്യാർത്ഥിനിയായി അഭിനയിച്ചതിലൂടെയും അവർ കൂടുതൽ പ്രശംസ നേടി.<ref>{{Cite news|last=Iyer|first=Aruna V.|date=2011-08-05|title=Love for the shots|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/love-for-the-shots/article2325215.ece|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627174825/https://www.thehindu.com/features/metroplus/love-for-the-shots/article2325215.ece|archive-date=27 June 2021|access-date=2021-06-27|work=[[The Hindu]]|language=en}}</ref> 2008-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ തമിഴ് ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായിരുന്ന ഇത്, ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ അവർക്ക് വലിയ അംഗീകാരമാണ് നേടിക്കൊടുത്തത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2008/nov/27/great-expectations-2720.html|title=Great expectations|access-date=2021-10-07|date=14 May 2012|website=The New Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008113125/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2008/nov/27/great-expectations-2720.html|archive-date=8 October 2021|url-status=live}}</ref> "സമീറ ഊർജ്ജസ്വലത നിറഞ്ഞ പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെക്കുന്നത്; അത് പ്രേക്ഷകരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു നൊമ്പരം ഉണർത്തുന്നു," എന്ന് പവിത്ര ശ്രീനിവാസൻ കുറിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2008/nov/14its-surya-all-the-way.htm|title=Review: Vaaranam Aayiram|access-date=7 May 2012|last=Srinivasan|first=Pavithra|date=14 November 2008|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110619035227/http://www.rediff.com/movies/2008/nov/14its-surya-all-the-way.htm|archive-date=19 June 2011|url-status=live}}</ref> തന്റെ കഥാപാത്രത്തിന് "അതിരുകളില്ലാത്ത ആനന്ദം" പകരാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞുവെന്ന് സിഫിയിലെ ഒരു നിരൂപകൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/vaaranam-aayiram-review-tamil-14798041.html|title=Vaaranam Aayiram|access-date=7 May 2012|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130322015440/http://www.sify.com/movies/vaaranam-aayiram-review-tamil-14798041.html|archive-date=22 March 2013|url-status=dead}}</ref> 'ദെ ദാന ദാൻ' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[സുനിൽ ഷെട്ടി|സുനിൽ ഷെട്ടിക്കൊപ്പം]] ഒരു പഞ്ചാബി യുവതിയുടെ വേഷം സമീറ റെഡ്ഡി അവതരിപ്പിച്ചു<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/lifestyle/travel/romancing-scene-716069.html|title=Romancing the scene|access-date=2024-08-14|last=Lal|first=Preeti Verma|website=Deccan Herald|language=en}}</ref>. 2009-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ഹിന്ദി ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് മാറി.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/akshay-kumar-finally-gets-a-hit-with-de-dana-dan/articleshow/5288224.cms|title=Akshay Kumar finally gets a hit with de Dana Dan|access-date=20 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210704012758/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/akshay-kumar-finally-gets-a-hit-with-de-dana-dan/articleshow/5288224.cms|archive-date=4 July 2021|url-status=live}}</ref> 'നടുനിസി നായ്ഗൾ' എന്ന ചിത്രത്തിൽ വീരയ്‌ക്കൊപ്പം ഒരു സൈക്കോപത്തിന്റെ ഇരയായി അവർ വേഷമിടുകയും ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അപ്രതീക്ഷിത വിജയം കൈവരിച്ച ഒരു ചിത്രമായി ഇത് മാറുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/nadunisi-naaygals-post-production-begins/articleshow/6626718.cms|title=Nadunisi Naaygal's post production begins|access-date=6 April 2025|date=26 September 2010|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://archive.today/20250406113417/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/nadunisi-naaygals-post-production-begins/articleshow/6626718.cms|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tehelka.com/story_main50.asp?filename=hub090711The.asp|title=The new darlings of Kollywood|access-date=5 July 2011|last=Krishnamurthy|first=Akhila|date=9 July 2011|website=[[Tehelka]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707041158/http://www.tehelka.com/story_main50.asp?filename=hub090711The.asp|archive-date=7 July 2011|url-status=dead}}</ref> ഗൗതമൻ ഭാസ്കരൻ ഇതിലെ പ്രകടനത്തെ അവരുടെ "കരിയറിലെ ഏറ്റവും മികച്ചത്" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india/gautaman-bhaskaran-s-review-nadunisi-naaygal/story-ETIvMm7owbtMYS6p6SunvN.html|title=Gautaman Bhaskaran's review: Nadunisi Naaygal|access-date=6 April 2025|last=Bhaskaran|first=Gautaman|date=24 February 2011|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406112244/https://www.hindustantimes.com/india/gautaman-bhaskaran-s-review-nadunisi-naaygal/story-ETIvMm7owbtMYS6p6SunvN.html|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref> 'വേട്ടൈ' (Vettai) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ആർ. മാധവന്റെ നായികയായി അഭിനയിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ വായാടിയായ ഭാര്യയുടെ വേഷമാണ് സമീറ ചെയ്തത്.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/news-interviews/Sameeras-in-the-hunt/articleshow/6809305.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105031614/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-26/news-interviews/28226651_1_tamil-film-vettai-actress|url-status=live|archive-date=5 November 2012|work=[[The Times of India]]|title=Sameera's in the hunt|date=26 October 2010}}</ref> "സമീറ മികച്ച പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെച്ചതെങ്കിലും, രൂപഭാവങ്ങളിൽ അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു" എന്ന് മാലതി രംഗരാജൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2820290.ece|location=Chennai, India|work=The Hindu|first=Malathi|last=Rangarajan|title=Vettai: Brothers and the baddies|date=21 January 2012|access-date=20 June 2012|archive-date=13 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120713124127/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2820290.ece|url-status=dead}}</ref> വാണിജ്യപരമായി മികച്ച വിജയം നേടിയ ഒരു ചിത്രമായിരുന്നു ഇത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181|title=Baahubali to Thuppakki: Tamil Cinema's 100 Cr Films|access-date=13 June 2023|date=5 August 2015|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220615132934/https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181|archive-date=15 June 2022|url-status=live}}</ref> ഹിന്ദി സിനിമിയൽ ഒരു മുൻ നിര നായിക വേഷത്തിൽ എത്താൻ സമീരക്ക് ഇനിയും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, തെന്നിന്ത്യൻ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും തെലുംഗിൽ സമീരക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു. == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat|Sameera Reddy}} * {{imdb name|id=1213820|name=Sameera Reddy}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] rn7uljt1ckou6n6tu7qta3l1yns9hrw 4674322 4674321 2026-10-09T07:32:54Z Malikaveedu 16584 4674322 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sameera Reddy}} {{Infobox person | name = സമീര റെഡ്ഡി | image = Actress Sameera Reddy.jpg | caption = | image_upright = yes | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|14|df=y}} | birth_place = [[മുംബൈ]]<!--Do not change it to Mumbai, it was known as Bombay until 1995-->, മഹാരാഷ്ട്ര, ഇന്ത്യ | height = 170 cm | years_active = 2002–2013, 2024–തുടരുന്നു | spouse = {{marriage|അക്ഷയ് വർദെ|2014}} | children = 2 | relatives = [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി)<br> [[മേഘ്ന റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി) | education = [[സിഡെൻഹാം കോളേജ്]] | occupation = നടി }} [[ബോളിവുഡ്]] ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധേയയായ ഒരു നടിയാണ് '''സമീര റെഡ്ഡി''' ({{lang-hi|समीरा रैडी }}{{lang-te|సమీరా రెడ్డి}}) (ജനനം: ഡിസംബർ 15, 1978). ഹിന്ദി, തമിഴ്, തെലുങ്ക് ഭാഷാ സിനിമകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവർ 2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൈനേ ദിൽ തുജ്‌കോ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''ദർനാ മനാ ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവി'' (2005), ''ടാക്സി നമ്പർ 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം'' (2008), ''ദേ ദനാ'' ''ദാൻ'' (2009), ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ സമീര പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ നേടി. == ആദ്യ ജീവിതം == 1978 ഡിസംബർ 14-ന് [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ബോംബെയിൽ (ഇന്നത്തെ [[മുംബൈ]])<ref name="nt">{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-sameera-reddy-turning-42-and-her-message-women-inspiring-139351|title=Watch: Sameera Reddy is turning 42 and her message for women is inspiring|date=10 December 2020|website=The News Minute}}</ref> തെലുങ്ക് വംശജനായ പിതാവിന്റേയും [[മംഗളൂരു]] സ്വദേശിയായ കൊങ്കണി മാതാവിന്റേയും മകളായാണ് സമീറ റെഡ്ഡി ജനിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/spicing-it-up/139598|title=Spicing it up|date=21 October 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|title=Reddy-made memories, Lifestyle&nbsp;— Leisure&nbsp;— Pune Mirror, Pune Mirror|access-date=16 September 2011|publisher=Punemirror.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319023401/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|archive-date=19 March 2012|url-status=dead}}</ref> മക്കളും മാദ്ധ്യമങ്ങളും 'നിക്കി' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന ഇവരുടെ അമ്മയായ നക്ഷത്ര<ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htm|title=Haute and spicy|access-date=16 September 2011|date=15 September 2002|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> എൻ.ജി.ഒ- ആയി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന [[സൂക്ഷ്മജീവശാസ്ത്രം|മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റായിരുന്നു]].<ref name="autogenerated1">{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|archive-url=https://archive.today/20130203214047/http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|url-status=dead|archive-date=3 February 2013|title=The Telegraph&nbsp;— Calcutta : Weekend|work=The Telegraph (India)|date=10 December 2005|access-date=16 September 2011|location=Calcutta, India|first=Arundhati|last=Basu}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htmhttp://www.mid-day.com/yourlife/2006/feb/131073.htm|title=Girl interrupted|access-date=16 September 2011|date=17 February 2006|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> സമീരയുടെ മൂത്ത സഹോദരിമാർ [[മേഘന റെഡ്ഡി]] (മോഡലും മുൻ വീഡിയോ ജോക്കയും),<ref>{{cite web|url=http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|title=Mumbai (Bombay), India, Sari and Catsuit, 1999, Photo of the Day, Picture, Photography, Wallpapers|access-date=16 September 2011|date=25 June 2001|work=National Geographic|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324091034/http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|archive-date=24 March 2012|url-status=dead}}</ref> [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (ബോളിവുഡ് നടിയും മോഡലും) എന്നിവരാണ്..<ref>{{cite news|author=Barkha MathurBarkha Mathur, TNN|url=http://timesofindia.indiatimes.com/delhi-times/Why-star-siblings-dont-make-it-big/articleshow/2766766.cms|title=Why star siblings don't make it big&nbsp;— The Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com[[Times of India]]|date=9 February 2008|access-date=16 September 2011}}</ref><ref name="autogenerated2">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> [[മുംബൈ|മുംബൈയിലെ]] ബോംബെ സ്കോട്ടിഷ് സ്കൂളിൽ പഠിച്ച അവർ സിഡൻഹാം കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. സമീറ റെഡ്ഡി സ്വയം തന്നെ ഒരു "ടോംബോയ്" (ആൺകുട്ടികളുടെ സ്വഭാവരീതികളുള്ള പെൺകുട്ടി) ആയും "കുടുംബത്തിലെ വിരൂപയായ കുട്ടി" എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഇതിന് കാരണമായി അവർ പറഞ്ഞത് ഇതാണ്: "19 വയസ്സുവരെ ഞാൻ അല്പം തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ളവളും കണ്ണട വെക്കുന്നവളുമായിരുന്നു, മാത്രമല്ല എന്റെ ഗ്ലാമർ നിലവാരവും വളരെ കുറവായിരുന്നു."<ref name="autogenerated22">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> == അഭിനയ ജീവിതം == 1997-ൽ ഗസൽ ഗായകൻ [[പങ്കജ് ഉദാസ്|പങ്കജ് ഉദാസിന്റെ]] "ഔർ ആഹിസ്ത" എന്ന മ്യൂസിക് വീഡിയോയിലാണ് സമീര റെഡ്ഡി ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്.<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_i-love-the-bombshell-tag-sameera-reddy_1353590|title=I love the bombshell tag: Sameera Reddy&nbsp;— Entertainment&nbsp;— DNA|access-date=16 September 2011|date=28 February 2010|work=[[Daily News and Analysis]]}}</ref> 2000-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ശരവണ സുബ്ബയ്യയുടെ തമിഴ് ചിത്രമായ 'സിറ്റിസൺ' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്നുവരാൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ അതിൽനിന്ന് അവർ പിന്മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|title=Tamil Movies Online ::::: News|access-date=24 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011030150/http://tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|archive-date=11 October 2008|url-status=dead}}</ref> 2002 ലെ ഹിന്ദി ചിത്രമായ ''മെംനെ ദിൽ തുഝ്കൊ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് സമീര ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്. [[സൊഹേൽ ഖാൻ|സോഹൈൽ ഖാനായിരുന്നു]] ചിത്രത്തിലെ നായകൻ. ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയമായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|title=Sohail Khan debuts as director-producer|access-date=11 January 2024|website=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20050420015753/http://rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|archive-date=20 April 2005|url-status=live}}</ref> "സമീരയുടെ പ്രകടനം തീർത്തും ശരാശരി നിലവാരത്തിലുള്ളതാണ്. അഭിനയപാടവം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം മുഖഭാവങ്ങളിലും സംഭാഷണ അവതരണത്തിലും അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്," എന്നാണ് ഈ ചിത്രത്തിലെ സമീരയുടെ പ്രകടനത്തെക്കുറിച്ച് ചലച്ചിത്ര നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|title=Maine Dil Tujhko Diya Review by Taran Adarsh|access-date=3 July 2023|last=Adarsh|first=Taran|date=23 August 2002|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525225955/https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|archive-date=25 May 2022|url-status=live}}</ref> തൻ്റെ അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടില്ല എങ്കിലും പിന്നീട് സമീറ റെഡ്ഡി തുടർന്നുള്ള സിനിമകളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ അംഗീകാരം നേടി: ''ദർന മന ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവ'' (2005), ''ടാക്‌സി നമ്പർ. 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം, ദേ ദാന ദാൻ (2009)'' ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) എന്നിവ പിന്നീട് അവർ അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങളാണ്. ഇവയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വേഷം ചെയ്തത് ''മുസാഫിർ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്. 2013ൽ കന്നഡ ചിത്രമായ വരദനായകയിൽ സുദീപയ്‌ക്കൊപ്പം സമീറ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|title=Review: Varadanayaka is for action lovers|access-date=25 January 2013|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130131064421/http://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|archive-date=31 January 2013|url-status=live}}</ref> ഈ ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസ് വിജയമായിരുന്നു. ഇതിനെ തുടർന്ന് സമീറ റെഡ്ഡി അഭിനയത്തിൽ നിന്ന് നീണ്ട ഒരു ഇടവേള എടുത്തു.<ref>{{Cite news|title=Sudeep ruled box-office in 2013|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|access-date=2022-04-13|website=[[The Times of India]]|language=en|archive-date=15 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220415163652/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|url-status=live}}</ref> 2024-ൽ, [[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗണിനൊപ്പം]] അവർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട മുടങ്ങിക്കിടന്ന ചിത്രമായ ''നാം'' പുറത്തിറങ്ങി.<ref>{{cite news|title='Naam' trailer: Ajay Devgn's action-packed thriller unveiled|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/bollywood/naam-trailer-ajay-devgns-action-packed-thriller-unveiled-1503362442.html|access-date=23 December 2024|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=8 November 2024}}</ref> [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു വ്യവസായിയുടെ കാമുകിയായി അവർ വേഷമിട്ട '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസിൽ വിജയം കൈവരിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2006/feb/15milan.htm|title=Taxi 9 2 11: Surprise of the year?|access-date=15 February 2006|publisher=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20060516144700/http://www.rediff.com/movies/2006/feb/15milan.htm|archive-date=16 May 2006|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 'റേസ്' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ സഹായിയായും അവർ അഭിനയിച്ചു. 2008-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ അഞ്ചാമത്തെ ഹിന്ദി ചിത്രമായി ഇത് മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215|title=Top Earners 2008|access-date=24 July 2010|work=Box Office India|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017191814/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215|archive-date=2013-10-17|url-status=dead}}</ref> "ഈ ചിത്രത്തിലെ വിവരക്കേടുള്ള പെൺകുട്ടിയുടെ വേഷത്തിൽ സമീറ റെഡ്ഡി മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെക്കുന്നു. അതൊരു വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞ വേഷമായിരുന്നിട്ടും അവർ അത് നന്നായി കൈകാര്യം ചെയ്തു," എന്ന് നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/13399/index.html|title=Race Movie Review By Taran Adarsh|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080122010253/http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/13399/index.html|archive-date=22 January 2008|author=Taran Adarsh|url-status=dead}}</ref> 'വാരണം ആയിരം' എന്ന ചിത്രത്തിൽ സൂര്യയ്‌ക്കൊപ്പം കോളേജിലെ മികച്ച വിദ്യാർത്ഥിനിയായി അഭിനയിച്ചതിലൂടെയും അവർ കൂടുതൽ പ്രശംസ നേടി.<ref>{{Cite news|last=Iyer|first=Aruna V.|date=2011-08-05|title=Love for the shots|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/love-for-the-shots/article2325215.ece|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627174825/https://www.thehindu.com/features/metroplus/love-for-the-shots/article2325215.ece|archive-date=27 June 2021|access-date=2021-06-27|work=[[The Hindu]]|language=en}}</ref> 2008-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ തമിഴ് ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായിരുന്ന ഇത്, ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ അവർക്ക് വലിയ അംഗീകാരമാണ് നേടിക്കൊടുത്തത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2008/nov/27/great-expectations-2720.html|title=Great expectations|access-date=2021-10-07|date=14 May 2012|website=The New Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008113125/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2008/nov/27/great-expectations-2720.html|archive-date=8 October 2021|url-status=live}}</ref> "സമീറ ഊർജ്ജസ്വലത നിറഞ്ഞ പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെക്കുന്നത്; അത് പ്രേക്ഷകരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു നൊമ്പരം ഉണർത്തുന്നു," എന്ന് പവിത്ര ശ്രീനിവാസൻ കുറിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2008/nov/14its-surya-all-the-way.htm|title=Review: Vaaranam Aayiram|access-date=7 May 2012|last=Srinivasan|first=Pavithra|date=14 November 2008|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110619035227/http://www.rediff.com/movies/2008/nov/14its-surya-all-the-way.htm|archive-date=19 June 2011|url-status=live}}</ref> തന്റെ കഥാപാത്രത്തിന് "അതിരുകളില്ലാത്ത ആനന്ദം" പകരാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞുവെന്ന് സിഫിയിലെ ഒരു നിരൂപകൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/vaaranam-aayiram-review-tamil-14798041.html|title=Vaaranam Aayiram|access-date=7 May 2012|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130322015440/http://www.sify.com/movies/vaaranam-aayiram-review-tamil-14798041.html|archive-date=22 March 2013|url-status=dead}}</ref> 'ദെ ദാന ദാൻ' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[സുനിൽ ഷെട്ടി|സുനിൽ ഷെട്ടിക്കൊപ്പം]] ഒരു പഞ്ചാബി യുവതിയുടെ വേഷം സമീറ റെഡ്ഡി അവതരിപ്പിച്ചു<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/lifestyle/travel/romancing-scene-716069.html|title=Romancing the scene|access-date=2024-08-14|last=Lal|first=Preeti Verma|website=Deccan Herald|language=en}}</ref>. 2009-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ഹിന്ദി ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് മാറി.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/akshay-kumar-finally-gets-a-hit-with-de-dana-dan/articleshow/5288224.cms|title=Akshay Kumar finally gets a hit with de Dana Dan|access-date=20 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210704012758/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/akshay-kumar-finally-gets-a-hit-with-de-dana-dan/articleshow/5288224.cms|archive-date=4 July 2021|url-status=live}}</ref> 'നടുനിസി നായ്ഗൾ' എന്ന ചിത്രത്തിൽ വീരയ്‌ക്കൊപ്പം ഒരു സൈക്കോപത്തിന്റെ ഇരയായി അവർ വേഷമിടുകയും ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അപ്രതീക്ഷിത വിജയം കൈവരിച്ച ഒരു ചിത്രമായി ഇത് മാറുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/nadunisi-naaygals-post-production-begins/articleshow/6626718.cms|title=Nadunisi Naaygal's post production begins|access-date=6 April 2025|date=26 September 2010|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://archive.today/20250406113417/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/nadunisi-naaygals-post-production-begins/articleshow/6626718.cms|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tehelka.com/story_main50.asp?filename=hub090711The.asp|title=The new darlings of Kollywood|access-date=5 July 2011|last=Krishnamurthy|first=Akhila|date=9 July 2011|website=[[Tehelka]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707041158/http://www.tehelka.com/story_main50.asp?filename=hub090711The.asp|archive-date=7 July 2011|url-status=dead}}</ref> ഗൗതമൻ ഭാസ്കരൻ ഇതിലെ പ്രകടനത്തെ അവരുടെ "കരിയറിലെ ഏറ്റവും മികച്ചത്" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india/gautaman-bhaskaran-s-review-nadunisi-naaygal/story-ETIvMm7owbtMYS6p6SunvN.html|title=Gautaman Bhaskaran's review: Nadunisi Naaygal|access-date=6 April 2025|last=Bhaskaran|first=Gautaman|date=24 February 2011|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406112244/https://www.hindustantimes.com/india/gautaman-bhaskaran-s-review-nadunisi-naaygal/story-ETIvMm7owbtMYS6p6SunvN.html|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref> 'വേട്ടൈ' (Vettai) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ആർ. മാധവന്റെ നായികയായി അഭിനയിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ വായാടിയായ ഭാര്യയുടെ വേഷമാണ് സമീറ ചെയ്തത്.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/news-interviews/Sameeras-in-the-hunt/articleshow/6809305.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105031614/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-26/news-interviews/28226651_1_tamil-film-vettai-actress|url-status=live|archive-date=5 November 2012|work=[[The Times of India]]|title=Sameera's in the hunt|date=26 October 2010}}</ref> "സമീറ മികച്ച പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെച്ചതെങ്കിലും, രൂപഭാവങ്ങളിൽ അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു" എന്ന് മാലതി രംഗരാജൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2820290.ece|location=Chennai, India|work=The Hindu|first=Malathi|last=Rangarajan|title=Vettai: Brothers and the baddies|date=21 January 2012|access-date=20 June 2012|archive-date=13 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120713124127/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2820290.ece|url-status=dead}}</ref> വാണിജ്യപരമായി മികച്ച വിജയം നേടിയ ഒരു ചിത്രമായിരുന്നു ഇത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181|title=Baahubali to Thuppakki: Tamil Cinema's 100 Cr Films|access-date=13 June 2023|date=5 August 2015|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220615132934/https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181|archive-date=15 June 2022|url-status=live}}</ref> ഹിന്ദി സിനിമിയൽ ഒരു മുൻ നിര നായിക വേഷത്തിൽ എത്താൻ സമീരക്ക് ഇനിയും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, തെന്നിന്ത്യൻ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും തെലുംഗിൽ സമീരക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു. == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat|Sameera Reddy}} * {{imdb name|id=1213820|name=Sameera Reddy}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] 61nfsn1x64ei7mvtbwfkq4xq1w4o98h 4674323 4674322 2026-10-09T07:43:12Z Malikaveedu 16584 4674323 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sameera Reddy}} {{Infobox person | name = സമീര റെഡ്ഡി | image = Actress Sameera Reddy.jpg | caption = | image_upright = yes | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|14|df=y}} | birth_place = [[മുംബൈ]]<!--Do not change it to Mumbai, it was known as Bombay until 1995-->, മഹാരാഷ്ട്ര, ഇന്ത്യ | height = 170 cm | years_active = 2002–2013, 2024–തുടരുന്നു | spouse = {{marriage|അക്ഷയ് വർദെ|2014}} | children = 2 | relatives = [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി)<br> [[മേഘ്ന റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി) | education = [[സിഡെൻഹാം കോളേജ്]] | occupation = നടി }} [[ബോളിവുഡ്]] ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധേയയായ ഒരു നടിയാണ് '''സമീര റെഡ്ഡി''' ({{lang-hi|समीरा रैडी }}{{lang-te|సమీరా రెడ్డి}}) (ജനനം: ഡിസംബർ 15, 1978). ഹിന്ദി, തമിഴ്, തെലുങ്ക് ഭാഷാ സിനിമകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവർ 2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൈനേ ദിൽ തുജ്‌കോ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''ദർനാ മനാ ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവി'' (2005), ''ടാക്സി നമ്പർ 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം'' (2008), ''ദേ ദനാ'' ''ദാൻ'' (2009), ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ സമീര പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ നേടി. == ആദ്യ ജീവിതം == 1978 ഡിസംബർ 14-ന് [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ബോംബെയിൽ (ഇന്നത്തെ [[മുംബൈ]])<ref name="nt">{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-sameera-reddy-turning-42-and-her-message-women-inspiring-139351|title=Watch: Sameera Reddy is turning 42 and her message for women is inspiring|date=10 December 2020|website=The News Minute}}</ref> തെലുങ്ക് വംശജനായ വ്യവസായി ചിന്താപോളി റെഡ്ഡിയുടേയും<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/fitness/sameera-reddy-93-year-old-father-chinta-poli-reddy-strong-fit-mind-expert-10831373/|title=Sameera Reddy’s 93-year-old father reveals what keeps him strong and fit}}</ref> [[മംഗളൂരു]] സ്വദേശിയായ കൊങ്കണി മാതാവിന്റേയും മകളായാണ് സമീറ റെഡ്ഡി ജനിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/spicing-it-up/139598|title=Spicing it up|date=21 October 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|title=Reddy-made memories, Lifestyle&nbsp;— Leisure&nbsp;— Pune Mirror, Pune Mirror|access-date=16 September 2011|publisher=Punemirror.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319023401/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|archive-date=19 March 2012|url-status=dead}}</ref> മക്കളും മാദ്ധ്യമങ്ങളും 'നിക്കി' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന ഇവരുടെ അമ്മയായ നക്ഷത്ര<ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htm|title=Haute and spicy|access-date=16 September 2011|date=15 September 2002|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> എൻ.ജി.ഒ- ആയി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന [[സൂക്ഷ്മജീവശാസ്ത്രം|മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റായിരുന്നു]].<ref name="autogenerated1">{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|archive-url=https://archive.today/20130203214047/http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|url-status=dead|archive-date=3 February 2013|title=The Telegraph&nbsp;— Calcutta : Weekend|work=The Telegraph (India)|date=10 December 2005|access-date=16 September 2011|location=Calcutta, India|first=Arundhati|last=Basu}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htmhttp://www.mid-day.com/yourlife/2006/feb/131073.htm|title=Girl interrupted|access-date=16 September 2011|date=17 February 2006|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> സമീരയുടെ മൂത്ത സഹോദരിമാർ [[മേഘന റെഡ്ഡി]] (മോഡലും മുൻ വീഡിയോ ജോക്കയും),<ref>{{cite web|url=http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|title=Mumbai (Bombay), India, Sari and Catsuit, 1999, Photo of the Day, Picture, Photography, Wallpapers|access-date=16 September 2011|date=25 June 2001|work=National Geographic|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324091034/http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|archive-date=24 March 2012|url-status=dead}}</ref> [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (ബോളിവുഡ് നടിയും മോഡലും) എന്നിവരാണ്..<ref>{{cite news|author=Barkha MathurBarkha Mathur, TNN|url=http://timesofindia.indiatimes.com/delhi-times/Why-star-siblings-dont-make-it-big/articleshow/2766766.cms|title=Why star siblings don't make it big&nbsp;— The Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com[[Times of India]]|date=9 February 2008|access-date=16 September 2011}}</ref><ref name="autogenerated2">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> [[മുംബൈ|മുംബൈയിലെ]] ബോംബെ സ്കോട്ടിഷ് സ്കൂളിൽ പഠിച്ച അവർ സിഡൻഹാം കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. സമീറ റെഡ്ഡി സ്വയം തന്നെ ഒരു "ടോംബോയ്" (ആൺകുട്ടികളുടെ സ്വഭാവരീതികളുള്ള പെൺകുട്ടി) ആയും "കുടുംബത്തിലെ വിരൂപയായ കുട്ടി" എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഇതിന് കാരണമായി അവർ പറഞ്ഞത് ഇതാണ്: "19 വയസ്സുവരെ ഞാൻ അല്പം തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ളവളും കണ്ണട വെക്കുന്നവളുമായിരുന്നു, മാത്രമല്ല എന്റെ ഗ്ലാമർ നിലവാരവും വളരെ കുറവായിരുന്നു."<ref name="autogenerated22">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> == അഭിനയ ജീവിതം == 1997-ൽ ഗസൽ ഗായകൻ [[പങ്കജ് ഉദാസ്|പങ്കജ് ഉദാസിന്റെ]] "ഔർ ആഹിസ്ത" എന്ന മ്യൂസിക് വീഡിയോയിലാണ് സമീര റെഡ്ഡി ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്.<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_i-love-the-bombshell-tag-sameera-reddy_1353590|title=I love the bombshell tag: Sameera Reddy&nbsp;— Entertainment&nbsp;— DNA|access-date=16 September 2011|date=28 February 2010|work=[[Daily News and Analysis]]}}</ref> 2000-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ശരവണ സുബ്ബയ്യയുടെ തമിഴ് ചിത്രമായ 'സിറ്റിസൺ' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്നുവരാൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ അതിൽനിന്ന് അവർ പിന്മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|title=Tamil Movies Online ::::: News|access-date=24 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011030150/http://tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|archive-date=11 October 2008|url-status=dead}}</ref> 2002 ലെ ഹിന്ദി ചിത്രമായ ''മെംനെ ദിൽ തുഝ്കൊ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് സമീര ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്. [[സൊഹേൽ ഖാൻ|സോഹൈൽ ഖാനായിരുന്നു]] ചിത്രത്തിലെ നായകൻ. ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയമായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|title=Sohail Khan debuts as director-producer|access-date=11 January 2024|website=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20050420015753/http://rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|archive-date=20 April 2005|url-status=live}}</ref> "സമീരയുടെ പ്രകടനം തീർത്തും ശരാശരി നിലവാരത്തിലുള്ളതാണ്. അഭിനയപാടവം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം മുഖഭാവങ്ങളിലും സംഭാഷണ അവതരണത്തിലും അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്," എന്നാണ് ഈ ചിത്രത്തിലെ സമീരയുടെ പ്രകടനത്തെക്കുറിച്ച് ചലച്ചിത്ര നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|title=Maine Dil Tujhko Diya Review by Taran Adarsh|access-date=3 July 2023|last=Adarsh|first=Taran|date=23 August 2002|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525225955/https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|archive-date=25 May 2022|url-status=live}}</ref> തൻ്റെ അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടില്ല എങ്കിലും പിന്നീട് സമീറ റെഡ്ഡി തുടർന്നുള്ള സിനിമകളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ അംഗീകാരം നേടി: ''ദർന മന ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവ'' (2005), ''ടാക്‌സി നമ്പർ. 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം, ദേ ദാന ദാൻ (2009)'' ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) എന്നിവ പിന്നീട് അവർ അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങളാണ്. ഇവയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വേഷം ചെയ്തത് ''മുസാഫിർ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്. 2013ൽ കന്നഡ ചിത്രമായ വരദനായകയിൽ സുദീപയ്‌ക്കൊപ്പം സമീറ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|title=Review: Varadanayaka is for action lovers|access-date=25 January 2013|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130131064421/http://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|archive-date=31 January 2013|url-status=live}}</ref> ഈ ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസ് വിജയമായിരുന്നു. ഇതിനെ തുടർന്ന് സമീറ റെഡ്ഡി അഭിനയത്തിൽ നിന്ന് നീണ്ട ഒരു ഇടവേള എടുത്തു.<ref>{{Cite news|title=Sudeep ruled box-office in 2013|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|access-date=2022-04-13|website=[[The Times of India]]|language=en|archive-date=15 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220415163652/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|url-status=live}}</ref> 2024-ൽ, [[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗണിനൊപ്പം]] അവർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട മുടങ്ങിക്കിടന്ന ചിത്രമായ ''നാം'' പുറത്തിറങ്ങി.<ref>{{cite news|title='Naam' trailer: Ajay Devgn's action-packed thriller unveiled|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/bollywood/naam-trailer-ajay-devgns-action-packed-thriller-unveiled-1503362442.html|access-date=23 December 2024|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=8 November 2024}}</ref> [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു വ്യവസായിയുടെ കാമുകിയായി അവർ വേഷമിട്ട '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസിൽ വിജയം കൈവരിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2006/feb/15milan.htm|title=Taxi 9 2 11: Surprise of the year?|access-date=15 February 2006|publisher=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20060516144700/http://www.rediff.com/movies/2006/feb/15milan.htm|archive-date=16 May 2006|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 'റേസ്' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ സഹായിയായും അവർ അഭിനയിച്ചു. 2008-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ അഞ്ചാമത്തെ ഹിന്ദി ചിത്രമായി ഇത് മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215|title=Top Earners 2008|access-date=24 July 2010|work=Box Office India|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017191814/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215|archive-date=2013-10-17|url-status=dead}}</ref> "ഈ ചിത്രത്തിലെ വിവരക്കേടുള്ള പെൺകുട്ടിയുടെ വേഷത്തിൽ സമീറ റെഡ്ഡി മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെക്കുന്നു. അതൊരു വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞ വേഷമായിരുന്നിട്ടും അവർ അത് നന്നായി കൈകാര്യം ചെയ്തു," എന്ന് നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/13399/index.html|title=Race Movie Review By Taran Adarsh|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080122010253/http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/13399/index.html|archive-date=22 January 2008|author=Taran Adarsh|url-status=dead}}</ref> 'വാരണം ആയിരം' എന്ന ചിത്രത്തിൽ സൂര്യയ്‌ക്കൊപ്പം കോളേജിലെ മികച്ച വിദ്യാർത്ഥിനിയായി അഭിനയിച്ചതിലൂടെയും അവർ കൂടുതൽ പ്രശംസ നേടി.<ref>{{Cite news|last=Iyer|first=Aruna V.|date=2011-08-05|title=Love for the shots|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/love-for-the-shots/article2325215.ece|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627174825/https://www.thehindu.com/features/metroplus/love-for-the-shots/article2325215.ece|archive-date=27 June 2021|access-date=2021-06-27|work=[[The Hindu]]|language=en}}</ref> 2008-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ തമിഴ് ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായിരുന്ന ഇത്, ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ അവർക്ക് വലിയ അംഗീകാരമാണ് നേടിക്കൊടുത്തത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2008/nov/27/great-expectations-2720.html|title=Great expectations|access-date=2021-10-07|date=14 May 2012|website=The New Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008113125/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2008/nov/27/great-expectations-2720.html|archive-date=8 October 2021|url-status=live}}</ref> "സമീറ ഊർജ്ജസ്വലത നിറഞ്ഞ പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെക്കുന്നത്; അത് പ്രേക്ഷകരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു നൊമ്പരം ഉണർത്തുന്നു," എന്ന് പവിത്ര ശ്രീനിവാസൻ കുറിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2008/nov/14its-surya-all-the-way.htm|title=Review: Vaaranam Aayiram|access-date=7 May 2012|last=Srinivasan|first=Pavithra|date=14 November 2008|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110619035227/http://www.rediff.com/movies/2008/nov/14its-surya-all-the-way.htm|archive-date=19 June 2011|url-status=live}}</ref> തന്റെ കഥാപാത്രത്തിന് "അതിരുകളില്ലാത്ത ആനന്ദം" പകരാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞുവെന്ന് സിഫിയിലെ ഒരു നിരൂപകൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/vaaranam-aayiram-review-tamil-14798041.html|title=Vaaranam Aayiram|access-date=7 May 2012|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130322015440/http://www.sify.com/movies/vaaranam-aayiram-review-tamil-14798041.html|archive-date=22 March 2013|url-status=dead}}</ref> 'ദെ ദാന ദാൻ' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[സുനിൽ ഷെട്ടി|സുനിൽ ഷെട്ടിക്കൊപ്പം]] ഒരു പഞ്ചാബി യുവതിയുടെ വേഷം സമീറ റെഡ്ഡി അവതരിപ്പിച്ചു<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/lifestyle/travel/romancing-scene-716069.html|title=Romancing the scene|access-date=2024-08-14|last=Lal|first=Preeti Verma|website=Deccan Herald|language=en}}</ref>. 2009-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ഹിന്ദി ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് മാറി.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/akshay-kumar-finally-gets-a-hit-with-de-dana-dan/articleshow/5288224.cms|title=Akshay Kumar finally gets a hit with de Dana Dan|access-date=20 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210704012758/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/akshay-kumar-finally-gets-a-hit-with-de-dana-dan/articleshow/5288224.cms|archive-date=4 July 2021|url-status=live}}</ref> 'നടുനിസി നായ്ഗൾ' എന്ന ചിത്രത്തിൽ വീരയ്‌ക്കൊപ്പം ഒരു സൈക്കോപത്തിന്റെ ഇരയായി അവർ വേഷമിടുകയും ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അപ്രതീക്ഷിത വിജയം കൈവരിച്ച ഒരു ചിത്രമായി ഇത് മാറുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/nadunisi-naaygals-post-production-begins/articleshow/6626718.cms|title=Nadunisi Naaygal's post production begins|access-date=6 April 2025|date=26 September 2010|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://archive.today/20250406113417/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/nadunisi-naaygals-post-production-begins/articleshow/6626718.cms|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tehelka.com/story_main50.asp?filename=hub090711The.asp|title=The new darlings of Kollywood|access-date=5 July 2011|last=Krishnamurthy|first=Akhila|date=9 July 2011|website=[[Tehelka]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707041158/http://www.tehelka.com/story_main50.asp?filename=hub090711The.asp|archive-date=7 July 2011|url-status=dead}}</ref> ഗൗതമൻ ഭാസ്കരൻ ഇതിലെ പ്രകടനത്തെ അവരുടെ "കരിയറിലെ ഏറ്റവും മികച്ചത്" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india/gautaman-bhaskaran-s-review-nadunisi-naaygal/story-ETIvMm7owbtMYS6p6SunvN.html|title=Gautaman Bhaskaran's review: Nadunisi Naaygal|access-date=6 April 2025|last=Bhaskaran|first=Gautaman|date=24 February 2011|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406112244/https://www.hindustantimes.com/india/gautaman-bhaskaran-s-review-nadunisi-naaygal/story-ETIvMm7owbtMYS6p6SunvN.html|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref> 'വേട്ടൈ' (Vettai) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ആർ. മാധവന്റെ നായികയായി അഭിനയിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ വായാടിയായ ഭാര്യയുടെ വേഷമാണ് സമീറ ചെയ്തത്.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/news-interviews/Sameeras-in-the-hunt/articleshow/6809305.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105031614/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-26/news-interviews/28226651_1_tamil-film-vettai-actress|url-status=live|archive-date=5 November 2012|work=[[The Times of India]]|title=Sameera's in the hunt|date=26 October 2010}}</ref> "സമീറ മികച്ച പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെച്ചതെങ്കിലും, രൂപഭാവങ്ങളിൽ അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു" എന്ന് മാലതി രംഗരാജൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2820290.ece|location=Chennai, India|work=The Hindu|first=Malathi|last=Rangarajan|title=Vettai: Brothers and the baddies|date=21 January 2012|access-date=20 June 2012|archive-date=13 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120713124127/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2820290.ece|url-status=dead}}</ref> വാണിജ്യപരമായി മികച്ച വിജയം നേടിയ ഒരു ചിത്രമായിരുന്നു ഇത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181|title=Baahubali to Thuppakki: Tamil Cinema's 100 Cr Films|access-date=13 June 2023|date=5 August 2015|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220615132934/https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181|archive-date=15 June 2022|url-status=live}}</ref> ഹിന്ദി സിനിമിയൽ ഒരു മുൻ നിര നായിക വേഷത്തിൽ എത്താൻ സമീരക്ക് ഇനിയും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, തെന്നിന്ത്യൻ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും തെലുംഗിൽ സമീരക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു. == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat|Sameera Reddy}} * {{imdb name|id=1213820|name=Sameera Reddy}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] 5ok3wgqiq05u37fw9o4x9k4tx5239hq 4674324 4674323 2026-10-09T07:47:30Z Malikaveedu 16584 4674324 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sameera Reddy}} {{Infobox person | name = സമീര റെഡ്ഡി | image = Actress Sameera Reddy.jpg | caption = | image_upright = yes | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|14|df=y}} | birth_place = [[മുംബൈ]]<!--Do not change it to Mumbai, it was known as Bombay until 1995-->, മഹാരാഷ്ട്ര, ഇന്ത്യ | height = 170 cm | years_active = 2002–2013, 2024–തുടരുന്നു | spouse = {{marriage|അക്ഷയ് വാർദെ|2014}} | children = ഹാൻസ് വാർദെ, നൈര വാർദെ ഉൾപ്പെടെ 2 | parents = ചിന്താപോളി റെഡ്ഡി (പിതാവ്) <br> നക്ഷത്ര (മാതാവ്) | relatives = [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി)<br> [[മേഘ്ന റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി) | education = [[സിഡെൻഹാം കോളേജ്]] | occupation = നടി }} [[ബോളിവുഡ്]] ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധേയയായ ഒരു നടിയാണ് '''സമീര റെഡ്ഡി''' ({{lang-hi|समीरा रैडी }}{{lang-te|సమీరా రెడ్డి}}) (ജനനം: ഡിസംബർ 15, 1978). ഹിന്ദി, തമിഴ്, തെലുങ്ക് ഭാഷാ സിനിമകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവർ 2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൈനേ ദിൽ തുജ്‌കോ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''ദർനാ മനാ ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവി'' (2005), ''ടാക്സി നമ്പർ 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം'' (2008), ''ദേ ദനാ'' ''ദാൻ'' (2009), ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ സമീര പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ നേടി. == ആദ്യ ജീവിതം == 1978 ഡിസംബർ 14-ന് [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ബോംബെയിൽ (ഇന്നത്തെ [[മുംബൈ]])<ref name="nt">{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-sameera-reddy-turning-42-and-her-message-women-inspiring-139351|title=Watch: Sameera Reddy is turning 42 and her message for women is inspiring|date=10 December 2020|website=The News Minute}}</ref> തെലുങ്ക് വംശജനായ വ്യവസായി ചിന്താപോളി റെഡ്ഡിയുടേയും<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/fitness/sameera-reddy-93-year-old-father-chinta-poli-reddy-strong-fit-mind-expert-10831373/|title=Sameera Reddy’s 93-year-old father reveals what keeps him strong and fit}}</ref> [[മംഗളൂരു]] സ്വദേശിയായ കൊങ്കണി മാതാവിന്റേയും മകളായാണ് സമീറ റെഡ്ഡി ജനിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/spicing-it-up/139598|title=Spicing it up|date=21 October 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|title=Reddy-made memories, Lifestyle&nbsp;— Leisure&nbsp;— Pune Mirror, Pune Mirror|access-date=16 September 2011|publisher=Punemirror.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319023401/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|archive-date=19 March 2012|url-status=dead}}</ref> മക്കളും മാദ്ധ്യമങ്ങളും 'നിക്കി' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന ഇവരുടെ അമ്മയായ നക്ഷത്ര<ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htm|title=Haute and spicy|access-date=16 September 2011|date=15 September 2002|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> എൻ.ജി.ഒ- ആയി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന [[സൂക്ഷ്മജീവശാസ്ത്രം|മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റായിരുന്നു]].<ref name="autogenerated1">{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|archive-url=https://archive.today/20130203214047/http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|url-status=dead|archive-date=3 February 2013|title=The Telegraph&nbsp;— Calcutta : Weekend|work=The Telegraph (India)|date=10 December 2005|access-date=16 September 2011|location=Calcutta, India|first=Arundhati|last=Basu}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htmhttp://www.mid-day.com/yourlife/2006/feb/131073.htm|title=Girl interrupted|access-date=16 September 2011|date=17 February 2006|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> സമീരയുടെ മൂത്ത സഹോദരിമാർ [[മേഘന റെഡ്ഡി]] (മോഡലും മുൻ വീഡിയോ ജോക്കയും),<ref>{{cite web|url=http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|title=Mumbai (Bombay), India, Sari and Catsuit, 1999, Photo of the Day, Picture, Photography, Wallpapers|access-date=16 September 2011|date=25 June 2001|work=National Geographic|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324091034/http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|archive-date=24 March 2012|url-status=dead}}</ref> [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (ബോളിവുഡ് നടിയും മോഡലും) എന്നിവരാണ്..<ref>{{cite news|author=Barkha MathurBarkha Mathur, TNN|url=http://timesofindia.indiatimes.com/delhi-times/Why-star-siblings-dont-make-it-big/articleshow/2766766.cms|title=Why star siblings don't make it big&nbsp;— The Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com[[Times of India]]|date=9 February 2008|access-date=16 September 2011}}</ref><ref name="autogenerated2">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> [[മുംബൈ|മുംബൈയിലെ]] ബോംബെ സ്കോട്ടിഷ് സ്കൂളിൽ പഠിച്ച അവർ സിഡൻഹാം കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. സമീറ റെഡ്ഡി സ്വയം തന്നെ ഒരു "ടോംബോയ്" (ആൺകുട്ടികളുടെ സ്വഭാവരീതികളുള്ള പെൺകുട്ടി) ആയും "കുടുംബത്തിലെ വിരൂപയായ കുട്ടി" എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഇതിന് കാരണമായി അവർ പറഞ്ഞത് ഇതാണ്: "19 വയസ്സുവരെ ഞാൻ അല്പം തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ളവളും കണ്ണട വെക്കുന്നവളുമായിരുന്നു, മാത്രമല്ല എന്റെ ഗ്ലാമർ നിലവാരവും വളരെ കുറവായിരുന്നു."<ref name="autogenerated22">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> == അഭിനയ ജീവിതം == 1997-ൽ ഗസൽ ഗായകൻ [[പങ്കജ് ഉദാസ്|പങ്കജ് ഉദാസിന്റെ]] "ഔർ ആഹിസ്ത" എന്ന മ്യൂസിക് വീഡിയോയിലാണ് സമീര റെഡ്ഡി ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്.<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_i-love-the-bombshell-tag-sameera-reddy_1353590|title=I love the bombshell tag: Sameera Reddy&nbsp;— Entertainment&nbsp;— DNA|access-date=16 September 2011|date=28 February 2010|work=[[Daily News and Analysis]]}}</ref> 2000-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ശരവണ സുബ്ബയ്യയുടെ തമിഴ് ചിത്രമായ 'സിറ്റിസൺ' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്നുവരാൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ അതിൽനിന്ന് അവർ പിന്മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|title=Tamil Movies Online ::::: News|access-date=24 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011030150/http://tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|archive-date=11 October 2008|url-status=dead}}</ref> 2002 ലെ ഹിന്ദി ചിത്രമായ ''മെംനെ ദിൽ തുഝ്കൊ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് സമീര ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്. [[സൊഹേൽ ഖാൻ|സോഹൈൽ ഖാനായിരുന്നു]] ചിത്രത്തിലെ നായകൻ. ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയമായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|title=Sohail Khan debuts as director-producer|access-date=11 January 2024|website=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20050420015753/http://rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|archive-date=20 April 2005|url-status=live}}</ref> "സമീരയുടെ പ്രകടനം തീർത്തും ശരാശരി നിലവാരത്തിലുള്ളതാണ്. അഭിനയപാടവം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം മുഖഭാവങ്ങളിലും സംഭാഷണ അവതരണത്തിലും അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്," എന്നാണ് ഈ ചിത്രത്തിലെ സമീരയുടെ പ്രകടനത്തെക്കുറിച്ച് ചലച്ചിത്ര നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|title=Maine Dil Tujhko Diya Review by Taran Adarsh|access-date=3 July 2023|last=Adarsh|first=Taran|date=23 August 2002|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525225955/https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|archive-date=25 May 2022|url-status=live}}</ref> തൻ്റെ അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടില്ല എങ്കിലും പിന്നീട് സമീറ റെഡ്ഡി തുടർന്നുള്ള സിനിമകളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ അംഗീകാരം നേടി: ''ദർന മന ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവ'' (2005), ''ടാക്‌സി നമ്പർ. 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം, ദേ ദാന ദാൻ (2009)'' ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) എന്നിവ പിന്നീട് അവർ അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങളാണ്. ഇവയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വേഷം ചെയ്തത് ''മുസാഫിർ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്. 2013ൽ കന്നഡ ചിത്രമായ വരദനായകയിൽ സുദീപയ്‌ക്കൊപ്പം സമീറ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|title=Review: Varadanayaka is for action lovers|access-date=25 January 2013|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130131064421/http://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|archive-date=31 January 2013|url-status=live}}</ref> ഈ ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസ് വിജയമായിരുന്നു. ഇതിനെ തുടർന്ന് സമീറ റെഡ്ഡി അഭിനയത്തിൽ നിന്ന് നീണ്ട ഒരു ഇടവേള എടുത്തു.<ref>{{Cite news|title=Sudeep ruled box-office in 2013|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|access-date=2022-04-13|website=[[The Times of India]]|language=en|archive-date=15 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220415163652/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|url-status=live}}</ref> 2024-ൽ, [[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗണിനൊപ്പം]] അവർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട മുടങ്ങിക്കിടന്ന ചിത്രമായ ''നാം'' പുറത്തിറങ്ങി.<ref>{{cite news|title='Naam' trailer: Ajay Devgn's action-packed thriller unveiled|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/bollywood/naam-trailer-ajay-devgns-action-packed-thriller-unveiled-1503362442.html|access-date=23 December 2024|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=8 November 2024}}</ref> [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു വ്യവസായിയുടെ കാമുകിയായി അവർ വേഷമിട്ട '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസിൽ വിജയം കൈവരിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2006/feb/15milan.htm|title=Taxi 9 2 11: Surprise of the year?|access-date=15 February 2006|publisher=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20060516144700/http://www.rediff.com/movies/2006/feb/15milan.htm|archive-date=16 May 2006|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 'റേസ്' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ സഹായിയായും അവർ അഭിനയിച്ചു. 2008-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ അഞ്ചാമത്തെ ഹിന്ദി ചിത്രമായി ഇത് മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215|title=Top Earners 2008|access-date=24 July 2010|work=Box Office India|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017191814/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215|archive-date=2013-10-17|url-status=dead}}</ref> "ഈ ചിത്രത്തിലെ വിവരക്കേടുള്ള പെൺകുട്ടിയുടെ വേഷത്തിൽ സമീറ റെഡ്ഡി മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെക്കുന്നു. അതൊരു വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞ വേഷമായിരുന്നിട്ടും അവർ അത് നന്നായി കൈകാര്യം ചെയ്തു," എന്ന് നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/13399/index.html|title=Race Movie Review By Taran Adarsh|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080122010253/http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/13399/index.html|archive-date=22 January 2008|author=Taran Adarsh|url-status=dead}}</ref> 'വാരണം ആയിരം' എന്ന ചിത്രത്തിൽ സൂര്യയ്‌ക്കൊപ്പം കോളേജിലെ മികച്ച വിദ്യാർത്ഥിനിയായി അഭിനയിച്ചതിലൂടെയും അവർ കൂടുതൽ പ്രശംസ നേടി.<ref>{{Cite news|last=Iyer|first=Aruna V.|date=2011-08-05|title=Love for the shots|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/love-for-the-shots/article2325215.ece|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627174825/https://www.thehindu.com/features/metroplus/love-for-the-shots/article2325215.ece|archive-date=27 June 2021|access-date=2021-06-27|work=[[The Hindu]]|language=en}}</ref> 2008-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ തമിഴ് ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായിരുന്ന ഇത്, ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ അവർക്ക് വലിയ അംഗീകാരമാണ് നേടിക്കൊടുത്തത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2008/nov/27/great-expectations-2720.html|title=Great expectations|access-date=2021-10-07|date=14 May 2012|website=The New Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008113125/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2008/nov/27/great-expectations-2720.html|archive-date=8 October 2021|url-status=live}}</ref> "സമീറ ഊർജ്ജസ്വലത നിറഞ്ഞ പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെക്കുന്നത്; അത് പ്രേക്ഷകരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു നൊമ്പരം ഉണർത്തുന്നു," എന്ന് പവിത്ര ശ്രീനിവാസൻ കുറിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2008/nov/14its-surya-all-the-way.htm|title=Review: Vaaranam Aayiram|access-date=7 May 2012|last=Srinivasan|first=Pavithra|date=14 November 2008|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110619035227/http://www.rediff.com/movies/2008/nov/14its-surya-all-the-way.htm|archive-date=19 June 2011|url-status=live}}</ref> തന്റെ കഥാപാത്രത്തിന് "അതിരുകളില്ലാത്ത ആനന്ദം" പകരാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞുവെന്ന് സിഫിയിലെ ഒരു നിരൂപകൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/vaaranam-aayiram-review-tamil-14798041.html|title=Vaaranam Aayiram|access-date=7 May 2012|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130322015440/http://www.sify.com/movies/vaaranam-aayiram-review-tamil-14798041.html|archive-date=22 March 2013|url-status=dead}}</ref> 'ദെ ദാന ദാൻ' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[സുനിൽ ഷെട്ടി|സുനിൽ ഷെട്ടിക്കൊപ്പം]] ഒരു പഞ്ചാബി യുവതിയുടെ വേഷം സമീറ റെഡ്ഡി അവതരിപ്പിച്ചു<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/lifestyle/travel/romancing-scene-716069.html|title=Romancing the scene|access-date=2024-08-14|last=Lal|first=Preeti Verma|website=Deccan Herald|language=en}}</ref>. 2009-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ഹിന്ദി ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് മാറി.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/akshay-kumar-finally-gets-a-hit-with-de-dana-dan/articleshow/5288224.cms|title=Akshay Kumar finally gets a hit with de Dana Dan|access-date=20 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210704012758/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/akshay-kumar-finally-gets-a-hit-with-de-dana-dan/articleshow/5288224.cms|archive-date=4 July 2021|url-status=live}}</ref> 'നടുനിസി നായ്ഗൾ' എന്ന ചിത്രത്തിൽ വീരയ്‌ക്കൊപ്പം ഒരു സൈക്കോപത്തിന്റെ ഇരയായി അവർ വേഷമിടുകയും ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അപ്രതീക്ഷിത വിജയം കൈവരിച്ച ഒരു ചിത്രമായി ഇത് മാറുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/nadunisi-naaygals-post-production-begins/articleshow/6626718.cms|title=Nadunisi Naaygal's post production begins|access-date=6 April 2025|date=26 September 2010|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://archive.today/20250406113417/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/nadunisi-naaygals-post-production-begins/articleshow/6626718.cms|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tehelka.com/story_main50.asp?filename=hub090711The.asp|title=The new darlings of Kollywood|access-date=5 July 2011|last=Krishnamurthy|first=Akhila|date=9 July 2011|website=[[Tehelka]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707041158/http://www.tehelka.com/story_main50.asp?filename=hub090711The.asp|archive-date=7 July 2011|url-status=dead}}</ref> ഗൗതമൻ ഭാസ്കരൻ ഇതിലെ പ്രകടനത്തെ അവരുടെ "കരിയറിലെ ഏറ്റവും മികച്ചത്" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india/gautaman-bhaskaran-s-review-nadunisi-naaygal/story-ETIvMm7owbtMYS6p6SunvN.html|title=Gautaman Bhaskaran's review: Nadunisi Naaygal|access-date=6 April 2025|last=Bhaskaran|first=Gautaman|date=24 February 2011|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406112244/https://www.hindustantimes.com/india/gautaman-bhaskaran-s-review-nadunisi-naaygal/story-ETIvMm7owbtMYS6p6SunvN.html|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref> 'വേട്ടൈ' (Vettai) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ആർ. മാധവന്റെ നായികയായി അഭിനയിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ വായാടിയായ ഭാര്യയുടെ വേഷമാണ് സമീറ ചെയ്തത്.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/news-interviews/Sameeras-in-the-hunt/articleshow/6809305.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105031614/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-26/news-interviews/28226651_1_tamil-film-vettai-actress|url-status=live|archive-date=5 November 2012|work=[[The Times of India]]|title=Sameera's in the hunt|date=26 October 2010}}</ref> "സമീറ മികച്ച പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെച്ചതെങ്കിലും, രൂപഭാവങ്ങളിൽ അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു" എന്ന് മാലതി രംഗരാജൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2820290.ece|location=Chennai, India|work=The Hindu|first=Malathi|last=Rangarajan|title=Vettai: Brothers and the baddies|date=21 January 2012|access-date=20 June 2012|archive-date=13 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120713124127/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2820290.ece|url-status=dead}}</ref> വാണിജ്യപരമായി മികച്ച വിജയം നേടിയ ഒരു ചിത്രമായിരുന്നു ഇത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181|title=Baahubali to Thuppakki: Tamil Cinema's 100 Cr Films|access-date=13 June 2023|date=5 August 2015|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220615132934/https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181|archive-date=15 June 2022|url-status=live}}</ref> ഹിന്ദി സിനിമിയൽ ഒരു മുൻ നിര നായിക വേഷത്തിൽ എത്താൻ സമീരക്ക് ഇനിയും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, തെന്നിന്ത്യൻ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും തെലുംഗിൽ സമീരക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു. == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat|Sameera Reddy}} * {{imdb name|id=1213820|name=Sameera Reddy}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] 32mrhpwhigewoiivg2plo3vhe8g2hwi 4674325 4674324 2026-10-09T07:50:54Z Malikaveedu 16584 4674325 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sameera Reddy}} {{Infobox person | name = സമീര റെഡ്ഡി | image = Actress Sameera Reddy.jpg | caption = | image_upright = yes | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|14|df=y}} | birth_place = [[മുംബൈ]]<!--Do not change it to Mumbai, it was known as Bombay until 1995-->, മഹാരാഷ്ട്ര, ഇന്ത്യ | height = 170 cm | years_active = 2002–2013, 2024–തുടരുന്നു | spouse = {{marriage|അക്ഷയ് വാർദെ|2014}} | children = ഹാൻസ് വാർദെ, നൈര വാർദെ ഉൾപ്പെടെ 2 | parents = ചിന്താപോളി റെഡ്ഡി (പിതാവ്) <br> നക്ഷത്ര (മാതാവ്) | relatives = [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി)<br> [[മേഘ്ന റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി) | education = [[സിഡെൻഹാം കോളേജ്]] | occupation = നടി }} [[ബോളിവുഡ്]] ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധേയയായ ഒരു നടിയാണ് '''സമീര റെഡ്ഡി''' ({{lang-hi|समीरा रैडी }}{{lang-te|సమీరా రెడ్డి}}) (ജനനം: ഡിസംബർ 15, 1978). ഹിന്ദി, തമിഴ്, തെലുങ്ക് ഭാഷാ സിനിമകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവർ 2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൈനേ ദിൽ തുജ്‌കോ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''ദർനാ മനാ ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവി'' (2005), ''ടാക്സി നമ്പർ 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം'' (2008), ''ദേ ദനാ'' ''ദാൻ'' (2009), ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ സമീര പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ നേടി. == ആദ്യ ജീവിതം == 1978 ഡിസംബർ 14-ന് [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ബോംബെയിൽ (ഇന്നത്തെ [[മുംബൈ]])<ref name="nt">{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-sameera-reddy-turning-42-and-her-message-women-inspiring-139351|title=Watch: Sameera Reddy is turning 42 and her message for women is inspiring|date=10 December 2020|website=The News Minute}}</ref> തെലുങ്ക് വംശജനായ വ്യവസായി ചിന്താപോളി റെഡ്ഡിയുടേയും<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/fitness/sameera-reddy-93-year-old-father-chinta-poli-reddy-strong-fit-mind-expert-10831373/|title=Sameera Reddy’s 93-year-old father reveals what keeps him strong and fit}}</ref> [[മംഗളൂരു]] സ്വദേശിയായ കൊങ്കണി മാതാവിന്റേയും മകളായാണ് സമീറ റെഡ്ഡി ജനിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/spicing-it-up/139598|title=Spicing it up|date=21 October 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|title=Reddy-made memories, Lifestyle&nbsp;— Leisure&nbsp;— Pune Mirror, Pune Mirror|access-date=16 September 2011|publisher=Punemirror.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319023401/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|archive-date=19 March 2012|url-status=dead}}</ref> മക്കളും മാദ്ധ്യമങ്ങളും 'നിക്കി' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന ഇവരുടെ അമ്മയായ നക്ഷത്ര<ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htm|title=Haute and spicy|access-date=16 September 2011|date=15 September 2002|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> എൻ.ജി.ഒ- ആയി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന [[സൂക്ഷ്മജീവശാസ്ത്രം|മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റായിരുന്നു]].<ref name="autogenerated1">{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|archive-url=https://archive.today/20130203214047/http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|url-status=dead|archive-date=3 February 2013|title=The Telegraph&nbsp;— Calcutta : Weekend|work=The Telegraph (India)|date=10 December 2005|access-date=16 September 2011|location=Calcutta, India|first=Arundhati|last=Basu}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htmhttp://www.mid-day.com/yourlife/2006/feb/131073.htm|title=Girl interrupted|access-date=16 September 2011|date=17 February 2006|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> സമീരയുടെ മൂത്ത സഹോദരിമാർ [[മേഘന റെഡ്ഡി]] (മോഡലും മുൻ വീഡിയോ ജോക്കയും),<ref>{{cite web|url=http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|title=Mumbai (Bombay), India, Sari and Catsuit, 1999, Photo of the Day, Picture, Photography, Wallpapers|access-date=16 September 2011|date=25 June 2001|work=National Geographic|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324091034/http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|archive-date=24 March 2012|url-status=dead}}</ref> [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (ബോളിവുഡ് നടിയും മോഡലും) എന്നിവരാണ്..<ref>{{cite news|author=Barkha MathurBarkha Mathur, TNN|url=http://timesofindia.indiatimes.com/delhi-times/Why-star-siblings-dont-make-it-big/articleshow/2766766.cms|title=Why star siblings don't make it big&nbsp;— The Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com[[Times of India]]|date=9 February 2008|access-date=16 September 2011}}</ref><ref name="autogenerated2">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> [[മുംബൈ|മുംബൈയിലെ]] ബോംബെ സ്കോട്ടിഷ് സ്കൂളിൽ പഠിച്ച അവർ സിഡൻഹാം കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. സമീറ റെഡ്ഡി സ്വയം തന്നെ ഒരു "ടോംബോയ്" (ആൺകുട്ടികളുടെ സ്വഭാവരീതികളുള്ള പെൺകുട്ടി) ആയും "കുടുംബത്തിലെ വിരൂപയായ കുട്ടി" എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഇതിന് കാരണമായി അവർ പറഞ്ഞത് ഇതാണ്: "19 വയസ്സുവരെ ഞാൻ അല്പം തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ളവളും കണ്ണട വെക്കുന്നവളുമായിരുന്നു, മാത്രമല്ല എന്റെ ഗ്ലാമർ നിലവാരവും വളരെ കുറവായിരുന്നു."<ref name="autogenerated22">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> == അഭിനയ ജീവിതം == 1997-ൽ ഗസൽ ഗായകൻ [[പങ്കജ് ഉദാസ്|പങ്കജ് ഉദാസിന്റെ]] "ഔർ ആഹിസ്ത" എന്ന മ്യൂസിക് വീഡിയോയിലാണ് സമീര റെഡ്ഡി ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്.<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_i-love-the-bombshell-tag-sameera-reddy_1353590|title=I love the bombshell tag: Sameera Reddy&nbsp;— Entertainment&nbsp;— DNA|access-date=16 September 2011|date=28 February 2010|work=[[Daily News and Analysis]]}}</ref> 2000-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ശരവണ സുബ്ബയ്യയുടെ തമിഴ് ചിത്രമായ 'സിറ്റിസൺ' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്നുവരാൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ അതിൽനിന്ന് അവർ പിന്മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|title=Tamil Movies Online ::::: News|access-date=24 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011030150/http://tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|archive-date=11 October 2008|url-status=dead}}</ref> 2002 ലെ ഹിന്ദി ചിത്രമായ ''മെംനെ ദിൽ തുഝ്കൊ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് സമീര ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്. [[സൊഹേൽ ഖാൻ|സോഹൈൽ ഖാനായിരുന്നു]] ചിത്രത്തിലെ നായകൻ. ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയമായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|title=Sohail Khan debuts as director-producer|access-date=11 January 2024|website=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20050420015753/http://rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|archive-date=20 April 2005|url-status=live}}</ref> "സമീരയുടെ പ്രകടനം തീർത്തും ശരാശരി നിലവാരത്തിലുള്ളതാണ്. അഭിനയപാടവം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം മുഖഭാവങ്ങളിലും സംഭാഷണ അവതരണത്തിലും അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്," എന്നാണ് ഈ ചിത്രത്തിലെ സമീരയുടെ പ്രകടനത്തെക്കുറിച്ച് ചലച്ചിത്ര നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|title=Maine Dil Tujhko Diya Review by Taran Adarsh|access-date=3 July 2023|last=Adarsh|first=Taran|date=23 August 2002|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525225955/https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|archive-date=25 May 2022|url-status=live}}</ref> തൻ്റെ അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടില്ല എങ്കിലും പിന്നീട് സമീറ റെഡ്ഡി തുടർന്നുള്ള സിനിമകളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ അംഗീകാരം നേടി: ''ദർന മന ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവ'' (2005), ''ടാക്‌സി നമ്പർ. 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം, ദേ ദാന ദാൻ (2009)'' ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) എന്നിവ പിന്നീട് അവർ അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങളാണ്. ഇവയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വേഷം ചെയ്തത് ''മുസാഫിർ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്. 2013ൽ കന്നഡ ചിത്രമായ വരദനായകയിൽ സുദീപയ്‌ക്കൊപ്പം സമീറ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|title=Review: Varadanayaka is for action lovers|access-date=25 January 2013|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130131064421/http://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|archive-date=31 January 2013|url-status=live}}</ref> ഈ ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസ് വിജയമായിരുന്നു. ഇതിനെ തുടർന്ന് സമീറ റെഡ്ഡി അഭിനയത്തിൽ നിന്ന് നീണ്ട ഒരു ഇടവേള എടുത്തു.<ref>{{Cite news|title=Sudeep ruled box-office in 2013|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|access-date=2022-04-13|website=[[The Times of India]]|language=en|archive-date=15 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220415163652/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|url-status=live}}</ref> 2024-ൽ, [[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗണിനൊപ്പം]] അവർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട മുടങ്ങിക്കിടന്ന ചിത്രമായ ''നാം'' പുറത്തിറങ്ങി.<ref>{{cite news|title='Naam' trailer: Ajay Devgn's action-packed thriller unveiled|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/bollywood/naam-trailer-ajay-devgns-action-packed-thriller-unveiled-1503362442.html|access-date=23 December 2024|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=8 November 2024}}</ref> [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു വ്യവസായിയുടെ കാമുകിയായി അവർ വേഷമിട്ട '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസിൽ വിജയം കൈവരിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2006/feb/15milan.htm|title=Taxi 9 2 11: Surprise of the year?|access-date=15 February 2006|publisher=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20060516144700/http://www.rediff.com/movies/2006/feb/15milan.htm|archive-date=16 May 2006|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 'റേസ്' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ സഹായിയായും അവർ അഭിനയിച്ചു. 2008-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ അഞ്ചാമത്തെ ഹിന്ദി ചിത്രമായി ഇത് മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215|title=Top Earners 2008|access-date=24 July 2010|work=Box Office India|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017191814/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215|archive-date=2013-10-17|url-status=dead}}</ref> "ഈ ചിത്രത്തിലെ വിവരക്കേടുള്ള പെൺകുട്ടിയുടെ വേഷത്തിൽ സമീറ റെഡ്ഡി മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെക്കുന്നു. അതൊരു വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞ വേഷമായിരുന്നിട്ടും അവർ അത് നന്നായി കൈകാര്യം ചെയ്തു," എന്ന് നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/13399/index.html|title=Race Movie Review By Taran Adarsh|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080122010253/http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/13399/index.html|archive-date=22 January 2008|author=Taran Adarsh|url-status=dead}}</ref> 'വാരണം ആയിരം' എന്ന ചിത്രത്തിൽ സൂര്യയ്‌ക്കൊപ്പം കോളേജിലെ മികച്ച വിദ്യാർത്ഥിനിയായി അഭിനയിച്ചതിലൂടെയും അവർ കൂടുതൽ പ്രശംസ നേടി.<ref>{{Cite news|last=Iyer|first=Aruna V.|date=2011-08-05|title=Love for the shots|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/love-for-the-shots/article2325215.ece|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627174825/https://www.thehindu.com/features/metroplus/love-for-the-shots/article2325215.ece|archive-date=27 June 2021|access-date=2021-06-27|work=[[The Hindu]]|language=en}}</ref> 2008-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ തമിഴ് ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായിരുന്ന ഇത്, ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ അവർക്ക് വലിയ അംഗീകാരമാണ് നേടിക്കൊടുത്തത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2008/nov/27/great-expectations-2720.html|title=Great expectations|access-date=2021-10-07|date=14 May 2012|website=The New Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008113125/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2008/nov/27/great-expectations-2720.html|archive-date=8 October 2021|url-status=live}}</ref> "സമീറ ഊർജ്ജസ്വലത നിറഞ്ഞ പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെക്കുന്നത്; അത് പ്രേക്ഷകരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു നൊമ്പരം ഉണർത്തുന്നു," എന്ന് പവിത്ര ശ്രീനിവാസൻ കുറിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2008/nov/14its-surya-all-the-way.htm|title=Review: Vaaranam Aayiram|access-date=7 May 2012|last=Srinivasan|first=Pavithra|date=14 November 2008|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110619035227/http://www.rediff.com/movies/2008/nov/14its-surya-all-the-way.htm|archive-date=19 June 2011|url-status=live}}</ref> തന്റെ കഥാപാത്രത്തിന് "അതിരുകളില്ലാത്ത ആനന്ദം" പകരാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞുവെന്ന് സിഫിയിലെ ഒരു നിരൂപകൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/vaaranam-aayiram-review-tamil-14798041.html|title=Vaaranam Aayiram|access-date=7 May 2012|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130322015440/http://www.sify.com/movies/vaaranam-aayiram-review-tamil-14798041.html|archive-date=22 March 2013|url-status=dead}}</ref> 'ദെ ദാന ദാൻ' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[സുനിൽ ഷെട്ടി|സുനിൽ ഷെട്ടിക്കൊപ്പം]] ഒരു പഞ്ചാബി യുവതിയുടെ വേഷം സമീറ റെഡ്ഡി അവതരിപ്പിച്ചു<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/lifestyle/travel/romancing-scene-716069.html|title=Romancing the scene|access-date=2024-08-14|last=Lal|first=Preeti Verma|website=Deccan Herald|language=en}}</ref>. 2009-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ഹിന്ദി ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് മാറി.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/akshay-kumar-finally-gets-a-hit-with-de-dana-dan/articleshow/5288224.cms|title=Akshay Kumar finally gets a hit with de Dana Dan|access-date=20 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210704012758/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/akshay-kumar-finally-gets-a-hit-with-de-dana-dan/articleshow/5288224.cms|archive-date=4 July 2021|url-status=live}}</ref> 'നടുനിസി നായ്ഗൾ' എന്ന ചിത്രത്തിൽ വീരയ്‌ക്കൊപ്പം ഒരു സൈക്കോപത്തിന്റെ ഇരയായി അവർ വേഷമിടുകയും ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അപ്രതീക്ഷിത വിജയം കൈവരിച്ച ഒരു ചിത്രമായി ഇത് മാറുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/nadunisi-naaygals-post-production-begins/articleshow/6626718.cms|title=Nadunisi Naaygal's post production begins|access-date=6 April 2025|date=26 September 2010|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://archive.today/20250406113417/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/nadunisi-naaygals-post-production-begins/articleshow/6626718.cms|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tehelka.com/story_main50.asp?filename=hub090711The.asp|title=The new darlings of Kollywood|access-date=5 July 2011|last=Krishnamurthy|first=Akhila|date=9 July 2011|website=[[Tehelka]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707041158/http://www.tehelka.com/story_main50.asp?filename=hub090711The.asp|archive-date=7 July 2011|url-status=dead}}</ref> ഗൗതമൻ ഭാസ്കരൻ ഇതിലെ പ്രകടനത്തെ അവരുടെ "കരിയറിലെ ഏറ്റവും മികച്ചത്" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india/gautaman-bhaskaran-s-review-nadunisi-naaygal/story-ETIvMm7owbtMYS6p6SunvN.html|title=Gautaman Bhaskaran's review: Nadunisi Naaygal|access-date=6 April 2025|last=Bhaskaran|first=Gautaman|date=24 February 2011|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406112244/https://www.hindustantimes.com/india/gautaman-bhaskaran-s-review-nadunisi-naaygal/story-ETIvMm7owbtMYS6p6SunvN.html|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref> 'വേട്ടൈ' (Vettai) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ആർ. മാധവന്റെ നായികയായി അഭിനയിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ വായാടിയായ ഭാര്യയുടെ വേഷമാണ് സമീറ ചെയ്തത്.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/news-interviews/Sameeras-in-the-hunt/articleshow/6809305.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105031614/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-26/news-interviews/28226651_1_tamil-film-vettai-actress|url-status=live|archive-date=5 November 2012|work=[[The Times of India]]|title=Sameera's in the hunt|date=26 October 2010}}</ref> "സമീറ മികച്ച പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെച്ചതെങ്കിലും, രൂപഭാവങ്ങളിൽ അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു" എന്ന് മാലതി രംഗരാജൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2820290.ece|location=Chennai, India|work=The Hindu|first=Malathi|last=Rangarajan|title=Vettai: Brothers and the baddies|date=21 January 2012|access-date=20 June 2012|archive-date=13 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120713124127/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2820290.ece|url-status=dead}}</ref> വാണിജ്യപരമായി മികച്ച വിജയം നേടിയ ഒരു ചിത്രമായിരുന്നു ഇത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181|title=Baahubali to Thuppakki: Tamil Cinema's 100 Cr Films|access-date=13 June 2023|date=5 August 2015|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220615132934/https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181|archive-date=15 June 2022|url-status=live}}</ref> ഹിന്ദി സിനിമിയൽ ഒരു മുൻ നിര നായിക വേഷത്തിൽ എത്താൻ സമീരക്ക് ഇനിയും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, തെന്നിന്ത്യൻ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും തെലുംഗിൽ സമീരക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു. == വ്യക്തിജീവിതം == 2014 ജനുവരി 21-ന് പരമ്പരാഗത മഹാരാഷ്ട്രീയ ആചാരപ്രകാരം സംരംഭകനായ അക്ഷയ് വർദെയെ സമീറ റെഡ്ഡി വിവാഹം കഴിച്ചു..<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Sameera-Reddy-ties-the-knot-today/articleshow/29141802.cms|title=Sameera Reddy ties the knot today|access-date=21 January 2014|date=21 January 2014|work=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.biharprabha.com/2013/12/sameera-reddy-and-akshai-varde-to-marry-in-april-2014/|title=Sameera Reddy and Akshai Varde to marry in April 2014|access-date=26 December 2013|work=Biharprabha News}}</ref> ഇവർക്ക് ഹാൻസ് വർദെ എന്ന ഒരു മകനും നൈര വർദെ എന്ന മകളുമുണ്ട്.<ref>[https://web.archive.org/web/20150529023743/http://www.bollywoodhungama.com/news/9957773/Motherhood-is-very-humbling---Sameera-Reddy ""Motherhood is very humbling" - Sameera Reddy"]</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/sameera-reddy-shares-pic-with-daughter-asks-how-in-our-country-the-girl-child-was-considered-a-burden/story-yhOs0ZPrutENZWipzmwn6O.html|title=Sameera Reddy shares pic with daughter asks 'how in our country the girl child was considered a burden'|access-date=19 April 2021|date=17 November 2019|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> അമേരിക്കൻ ടോക്ക് ഷോ അവതാരകയായ ഓപ്ര വിൻഫ്രിയുടെ ആരാധികയായ സമീറ റെഡ്ഡി, വിൻഫ്രി ഇന്ത്യ സന്ദർശിച്ച വേളയിൽ അവരെ നേരിൽ കാണുകയും ഒരു സാരി സമ്മാനിക്കുകയും ചെയ്തത് വാർത്തയായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/sameera-reddy-gifts-saree-to-oprah-winfrey/|title=Sameera Reddy gifts saree to Oprah Winfrey : Bollywood News - Bollywood Hungama|access-date=29 January 2024|last=Hungama|first=Bollywood|date=19 January 2012|website=[[Bollywood Hungama]]|language=en}}</ref> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat|Sameera Reddy}} * {{imdb name|id=1213820|name=Sameera Reddy}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] hek5du2ts4arsx8txuvcjx3s5pchkyg 4674326 4674325 2026-10-09T07:53:08Z Malikaveedu 16584 4674326 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sameera Reddy}} {{Infobox person | name = സമീര റെഡ്ഡി | image = Actress Sameera Reddy.jpg | caption = | image_upright = yes | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|14|df=y}} | birth_place = [[മുംബൈ]]<!--Do not change it to Mumbai, it was known as Bombay until 1995-->, മഹാരാഷ്ട്ര, ഇന്ത്യ | height = 170 cm | years_active = 2002–2013, 2024–തുടരുന്നു | spouse = {{marriage|അക്ഷയ് വാർദെ|2014}} | children = ഹാൻസ് വാർദെ, നൈര വാർദെ ഉൾപ്പെടെ 2 | parents = ചിന്താപോളി റെഡ്ഡി (പിതാവ്) <br> നക്ഷത്ര (മാതാവ്) | relatives = [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി)<br> [[മേഘ്ന റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി) | education = ബോംബെ സ്കോട്ടിഷ് സ്കൂൾ <br> [[സിഡെൻഹാം കോളേജ്]] | occupation = നടി }} [[ബോളിവുഡ്]] ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധേയയായ ഒരു നടിയാണ് '''സമീര റെഡ്ഡി''' ({{lang-hi|समीरा रैडी }}{{lang-te|సమీరా రెడ్డి}}) (ജനനം: ഡിസംബർ 15, 1978). ഹിന്ദി, തമിഴ്, തെലുങ്ക് ഭാഷാ സിനിമകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവർ 2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൈനേ ദിൽ തുജ്‌കോ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''ദർനാ മനാ ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവി'' (2005), ''ടാക്സി നമ്പർ 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം'' (2008), ''ദേ ദനാ'' ''ദാൻ'' (2009), ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ സമീര പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ നേടി. == ആദ്യ ജീവിതം == 1978 ഡിസംബർ 14-ന് [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ബോംബെയിൽ (ഇന്നത്തെ [[മുംബൈ]])<ref name="nt">{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-sameera-reddy-turning-42-and-her-message-women-inspiring-139351|title=Watch: Sameera Reddy is turning 42 and her message for women is inspiring|date=10 December 2020|website=The News Minute}}</ref> തെലുങ്ക് വംശജനായ വ്യവസായി ചിന്താപോളി റെഡ്ഡിയുടേയും<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/fitness/sameera-reddy-93-year-old-father-chinta-poli-reddy-strong-fit-mind-expert-10831373/|title=Sameera Reddy’s 93-year-old father reveals what keeps him strong and fit}}</ref> [[മംഗളൂരു]] സ്വദേശിയായ കൊങ്കണി മാതാവിന്റേയും മകളായാണ് സമീറ റെഡ്ഡി ജനിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/spicing-it-up/139598|title=Spicing it up|date=21 October 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|title=Reddy-made memories, Lifestyle&nbsp;— Leisure&nbsp;— Pune Mirror, Pune Mirror|access-date=16 September 2011|publisher=Punemirror.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319023401/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|archive-date=19 March 2012|url-status=dead}}</ref> മക്കളും മാദ്ധ്യമങ്ങളും 'നിക്കി' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന ഇവരുടെ അമ്മയായ നക്ഷത്ര<ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htm|title=Haute and spicy|access-date=16 September 2011|date=15 September 2002|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> എൻ.ജി.ഒ- ആയി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന [[സൂക്ഷ്മജീവശാസ്ത്രം|മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റായിരുന്നു]].<ref name="autogenerated1">{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|archive-url=https://archive.today/20130203214047/http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|url-status=dead|archive-date=3 February 2013|title=The Telegraph&nbsp;— Calcutta : Weekend|work=The Telegraph (India)|date=10 December 2005|access-date=16 September 2011|location=Calcutta, India|first=Arundhati|last=Basu}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htmhttp://www.mid-day.com/yourlife/2006/feb/131073.htm|title=Girl interrupted|access-date=16 September 2011|date=17 February 2006|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> സമീരയുടെ മൂത്ത സഹോദരിമാർ [[മേഘന റെഡ്ഡി]] (മോഡലും മുൻ വീഡിയോ ജോക്കയും),<ref>{{cite web|url=http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|title=Mumbai (Bombay), India, Sari and Catsuit, 1999, Photo of the Day, Picture, Photography, Wallpapers|access-date=16 September 2011|date=25 June 2001|work=National Geographic|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324091034/http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|archive-date=24 March 2012|url-status=dead}}</ref> [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (ബോളിവുഡ് നടിയും മോഡലും) എന്നിവരാണ്..<ref>{{cite news|author=Barkha MathurBarkha Mathur, TNN|url=http://timesofindia.indiatimes.com/delhi-times/Why-star-siblings-dont-make-it-big/articleshow/2766766.cms|title=Why star siblings don't make it big&nbsp;— The Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com[[Times of India]]|date=9 February 2008|access-date=16 September 2011}}</ref><ref name="autogenerated2">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> [[മുംബൈ|മുംബൈയിലെ]] ബോംബെ സ്കോട്ടിഷ് സ്കൂളിൽ പഠിച്ച അവർ സിഡൻഹാം കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. സമീറ റെഡ്ഡി സ്വയം തന്നെ ഒരു "ടോംബോയ്" (ആൺകുട്ടികളുടെ സ്വഭാവരീതികളുള്ള പെൺകുട്ടി) ആയും "കുടുംബത്തിലെ വിരൂപയായ കുട്ടി" എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഇതിന് കാരണമായി അവർ പറഞ്ഞത് ഇതാണ്: "19 വയസ്സുവരെ ഞാൻ അല്പം തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ളവളും കണ്ണട വെക്കുന്നവളുമായിരുന്നു, മാത്രമല്ല എന്റെ ഗ്ലാമർ നിലവാരവും വളരെ കുറവായിരുന്നു."<ref name="autogenerated22">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> == അഭിനയ ജീവിതം == 1997-ൽ ഗസൽ ഗായകൻ [[പങ്കജ് ഉദാസ്|പങ്കജ് ഉദാസിന്റെ]] "ഔർ ആഹിസ്ത" എന്ന മ്യൂസിക് വീഡിയോയിലാണ് സമീര റെഡ്ഡി ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്.<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_i-love-the-bombshell-tag-sameera-reddy_1353590|title=I love the bombshell tag: Sameera Reddy&nbsp;— Entertainment&nbsp;— DNA|access-date=16 September 2011|date=28 February 2010|work=[[Daily News and Analysis]]}}</ref> 2000-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ശരവണ സുബ്ബയ്യയുടെ തമിഴ് ചിത്രമായ 'സിറ്റിസൺ' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്നുവരാൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ അതിൽനിന്ന് അവർ പിന്മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|title=Tamil Movies Online ::::: News|access-date=24 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011030150/http://tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|archive-date=11 October 2008|url-status=dead}}</ref> 2002 ലെ ഹിന്ദി ചിത്രമായ ''മെംനെ ദിൽ തുഝ്കൊ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് സമീര ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്. [[സൊഹേൽ ഖാൻ|സോഹൈൽ ഖാനായിരുന്നു]] ചിത്രത്തിലെ നായകൻ. ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയമായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|title=Sohail Khan debuts as director-producer|access-date=11 January 2024|website=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20050420015753/http://rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|archive-date=20 April 2005|url-status=live}}</ref> "സമീരയുടെ പ്രകടനം തീർത്തും ശരാശരി നിലവാരത്തിലുള്ളതാണ്. അഭിനയപാടവം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം മുഖഭാവങ്ങളിലും സംഭാഷണ അവതരണത്തിലും അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്," എന്നാണ് ഈ ചിത്രത്തിലെ സമീരയുടെ പ്രകടനത്തെക്കുറിച്ച് ചലച്ചിത്ര നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|title=Maine Dil Tujhko Diya Review by Taran Adarsh|access-date=3 July 2023|last=Adarsh|first=Taran|date=23 August 2002|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525225955/https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|archive-date=25 May 2022|url-status=live}}</ref> തൻ്റെ അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടില്ല എങ്കിലും പിന്നീട് സമീറ റെഡ്ഡി തുടർന്നുള്ള സിനിമകളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ അംഗീകാരം നേടി: ''ദർന മന ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവ'' (2005), ''ടാക്‌സി നമ്പർ. 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം, ദേ ദാന ദാൻ (2009)'' ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) എന്നിവ പിന്നീട് അവർ അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങളാണ്. ഇവയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വേഷം ചെയ്തത് ''മുസാഫിർ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്. 2013ൽ കന്നഡ ചിത്രമായ വരദനായകയിൽ സുദീപയ്‌ക്കൊപ്പം സമീറ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|title=Review: Varadanayaka is for action lovers|access-date=25 January 2013|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130131064421/http://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|archive-date=31 January 2013|url-status=live}}</ref> ഈ ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസ് വിജയമായിരുന്നു. ഇതിനെ തുടർന്ന് സമീറ റെഡ്ഡി അഭിനയത്തിൽ നിന്ന് നീണ്ട ഒരു ഇടവേള എടുത്തു.<ref>{{Cite news|title=Sudeep ruled box-office in 2013|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|access-date=2022-04-13|website=[[The Times of India]]|language=en|archive-date=15 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220415163652/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|url-status=live}}</ref> 2024-ൽ, [[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗണിനൊപ്പം]] അവർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട മുടങ്ങിക്കിടന്ന ചിത്രമായ ''നാം'' പുറത്തിറങ്ങി.<ref>{{cite news|title='Naam' trailer: Ajay Devgn's action-packed thriller unveiled|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/bollywood/naam-trailer-ajay-devgns-action-packed-thriller-unveiled-1503362442.html|access-date=23 December 2024|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=8 November 2024}}</ref> [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു വ്യവസായിയുടെ കാമുകിയായി അവർ വേഷമിട്ട '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസിൽ വിജയം കൈവരിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2006/feb/15milan.htm|title=Taxi 9 2 11: Surprise of the year?|access-date=15 February 2006|publisher=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20060516144700/http://www.rediff.com/movies/2006/feb/15milan.htm|archive-date=16 May 2006|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 'റേസ്' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ സഹായിയായും അവർ അഭിനയിച്ചു. 2008-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ അഞ്ചാമത്തെ ഹിന്ദി ചിത്രമായി ഇത് മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215|title=Top Earners 2008|access-date=24 July 2010|work=Box Office India|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017191814/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215|archive-date=2013-10-17|url-status=dead}}</ref> "ഈ ചിത്രത്തിലെ വിവരക്കേടുള്ള പെൺകുട്ടിയുടെ വേഷത്തിൽ സമീറ റെഡ്ഡി മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെക്കുന്നു. അതൊരു വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞ വേഷമായിരുന്നിട്ടും അവർ അത് നന്നായി കൈകാര്യം ചെയ്തു," എന്ന് നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/13399/index.html|title=Race Movie Review By Taran Adarsh|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080122010253/http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/13399/index.html|archive-date=22 January 2008|author=Taran Adarsh|url-status=dead}}</ref> 'വാരണം ആയിരം' എന്ന ചിത്രത്തിൽ സൂര്യയ്‌ക്കൊപ്പം കോളേജിലെ മികച്ച വിദ്യാർത്ഥിനിയായി അഭിനയിച്ചതിലൂടെയും അവർ കൂടുതൽ പ്രശംസ നേടി.<ref>{{Cite news|last=Iyer|first=Aruna V.|date=2011-08-05|title=Love for the shots|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/love-for-the-shots/article2325215.ece|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627174825/https://www.thehindu.com/features/metroplus/love-for-the-shots/article2325215.ece|archive-date=27 June 2021|access-date=2021-06-27|work=[[The Hindu]]|language=en}}</ref> 2008-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ തമിഴ് ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായിരുന്ന ഇത്, ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ അവർക്ക് വലിയ അംഗീകാരമാണ് നേടിക്കൊടുത്തത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2008/nov/27/great-expectations-2720.html|title=Great expectations|access-date=2021-10-07|date=14 May 2012|website=The New Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008113125/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2008/nov/27/great-expectations-2720.html|archive-date=8 October 2021|url-status=live}}</ref> "സമീറ ഊർജ്ജസ്വലത നിറഞ്ഞ പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെക്കുന്നത്; അത് പ്രേക്ഷകരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു നൊമ്പരം ഉണർത്തുന്നു," എന്ന് പവിത്ര ശ്രീനിവാസൻ കുറിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2008/nov/14its-surya-all-the-way.htm|title=Review: Vaaranam Aayiram|access-date=7 May 2012|last=Srinivasan|first=Pavithra|date=14 November 2008|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110619035227/http://www.rediff.com/movies/2008/nov/14its-surya-all-the-way.htm|archive-date=19 June 2011|url-status=live}}</ref> തന്റെ കഥാപാത്രത്തിന് "അതിരുകളില്ലാത്ത ആനന്ദം" പകരാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞുവെന്ന് സിഫിയിലെ ഒരു നിരൂപകൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/vaaranam-aayiram-review-tamil-14798041.html|title=Vaaranam Aayiram|access-date=7 May 2012|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130322015440/http://www.sify.com/movies/vaaranam-aayiram-review-tamil-14798041.html|archive-date=22 March 2013|url-status=dead}}</ref> 'ദെ ദാന ദാൻ' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[സുനിൽ ഷെട്ടി|സുനിൽ ഷെട്ടിക്കൊപ്പം]] ഒരു പഞ്ചാബി യുവതിയുടെ വേഷം സമീറ റെഡ്ഡി അവതരിപ്പിച്ചു<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/lifestyle/travel/romancing-scene-716069.html|title=Romancing the scene|access-date=2024-08-14|last=Lal|first=Preeti Verma|website=Deccan Herald|language=en}}</ref>. 2009-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ഹിന്ദി ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് മാറി.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/akshay-kumar-finally-gets-a-hit-with-de-dana-dan/articleshow/5288224.cms|title=Akshay Kumar finally gets a hit with de Dana Dan|access-date=20 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210704012758/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/akshay-kumar-finally-gets-a-hit-with-de-dana-dan/articleshow/5288224.cms|archive-date=4 July 2021|url-status=live}}</ref> 'നടുനിസി നായ്ഗൾ' എന്ന ചിത്രത്തിൽ വീരയ്‌ക്കൊപ്പം ഒരു സൈക്കോപത്തിന്റെ ഇരയായി അവർ വേഷമിടുകയും ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അപ്രതീക്ഷിത വിജയം കൈവരിച്ച ഒരു ചിത്രമായി ഇത് മാറുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/nadunisi-naaygals-post-production-begins/articleshow/6626718.cms|title=Nadunisi Naaygal's post production begins|access-date=6 April 2025|date=26 September 2010|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://archive.today/20250406113417/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/nadunisi-naaygals-post-production-begins/articleshow/6626718.cms|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tehelka.com/story_main50.asp?filename=hub090711The.asp|title=The new darlings of Kollywood|access-date=5 July 2011|last=Krishnamurthy|first=Akhila|date=9 July 2011|website=[[Tehelka]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707041158/http://www.tehelka.com/story_main50.asp?filename=hub090711The.asp|archive-date=7 July 2011|url-status=dead}}</ref> ഗൗതമൻ ഭാസ്കരൻ ഇതിലെ പ്രകടനത്തെ അവരുടെ "കരിയറിലെ ഏറ്റവും മികച്ചത്" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india/gautaman-bhaskaran-s-review-nadunisi-naaygal/story-ETIvMm7owbtMYS6p6SunvN.html|title=Gautaman Bhaskaran's review: Nadunisi Naaygal|access-date=6 April 2025|last=Bhaskaran|first=Gautaman|date=24 February 2011|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406112244/https://www.hindustantimes.com/india/gautaman-bhaskaran-s-review-nadunisi-naaygal/story-ETIvMm7owbtMYS6p6SunvN.html|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref> 'വേട്ടൈ' (Vettai) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ആർ. മാധവന്റെ നായികയായി അഭിനയിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ വായാടിയായ ഭാര്യയുടെ വേഷമാണ് സമീറ ചെയ്തത്.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/news-interviews/Sameeras-in-the-hunt/articleshow/6809305.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105031614/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-26/news-interviews/28226651_1_tamil-film-vettai-actress|url-status=live|archive-date=5 November 2012|work=[[The Times of India]]|title=Sameera's in the hunt|date=26 October 2010}}</ref> "സമീറ മികച്ച പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെച്ചതെങ്കിലും, രൂപഭാവങ്ങളിൽ അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു" എന്ന് മാലതി രംഗരാജൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2820290.ece|location=Chennai, India|work=The Hindu|first=Malathi|last=Rangarajan|title=Vettai: Brothers and the baddies|date=21 January 2012|access-date=20 June 2012|archive-date=13 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120713124127/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2820290.ece|url-status=dead}}</ref> വാണിജ്യപരമായി മികച്ച വിജയം നേടിയ ഒരു ചിത്രമായിരുന്നു ഇത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181|title=Baahubali to Thuppakki: Tamil Cinema's 100 Cr Films|access-date=13 June 2023|date=5 August 2015|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220615132934/https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181|archive-date=15 June 2022|url-status=live}}</ref> ഹിന്ദി സിനിമിയൽ ഒരു മുൻ നിര നായിക വേഷത്തിൽ എത്താൻ സമീരക്ക് ഇനിയും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, തെന്നിന്ത്യൻ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും തെലുംഗിൽ സമീരക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു. == വ്യക്തിജീവിതം == 2014 ജനുവരി 21-ന് പരമ്പരാഗത മഹാരാഷ്ട്രീയ ആചാരപ്രകാരം സംരംഭകനായ അക്ഷയ് വർദെയെ സമീറ റെഡ്ഡി വിവാഹം കഴിച്ചു..<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Sameera-Reddy-ties-the-knot-today/articleshow/29141802.cms|title=Sameera Reddy ties the knot today|access-date=21 January 2014|date=21 January 2014|work=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.biharprabha.com/2013/12/sameera-reddy-and-akshai-varde-to-marry-in-april-2014/|title=Sameera Reddy and Akshai Varde to marry in April 2014|access-date=26 December 2013|work=Biharprabha News}}</ref> ഇവർക്ക് ഹാൻസ് വർദെ എന്ന ഒരു മകനും നൈര വർദെ എന്ന മകളുമുണ്ട്.<ref>[https://web.archive.org/web/20150529023743/http://www.bollywoodhungama.com/news/9957773/Motherhood-is-very-humbling---Sameera-Reddy ""Motherhood is very humbling" - Sameera Reddy"]</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/sameera-reddy-shares-pic-with-daughter-asks-how-in-our-country-the-girl-child-was-considered-a-burden/story-yhOs0ZPrutENZWipzmwn6O.html|title=Sameera Reddy shares pic with daughter asks 'how in our country the girl child was considered a burden'|access-date=19 April 2021|date=17 November 2019|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> അമേരിക്കൻ ടോക്ക് ഷോ അവതാരകയായ ഓപ്ര വിൻഫ്രിയുടെ ആരാധികയായ സമീറ റെഡ്ഡി, വിൻഫ്രി ഇന്ത്യ സന്ദർശിച്ച വേളയിൽ അവരെ നേരിൽ കാണുകയും ഒരു സാരി സമ്മാനിക്കുകയും ചെയ്തത് വാർത്തയായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/sameera-reddy-gifts-saree-to-oprah-winfrey/|title=Sameera Reddy gifts saree to Oprah Winfrey : Bollywood News - Bollywood Hungama|access-date=29 January 2024|last=Hungama|first=Bollywood|date=19 January 2012|website=[[Bollywood Hungama]]|language=en}}</ref> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat|Sameera Reddy}} * {{imdb name|id=1213820|name=Sameera Reddy}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] 01tqtink8eivqwksvkvf6ticvqn6yjd 0 67727 4674221 4673006 2026-10-08T16:58:46Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674221 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kumarakom Bird Sanctuary}} {{Infobox settlement | name = കുമരകം പക്ഷിസങ്കേതം<br/>Kumarakom Bird Sanctuary | native_name = | nativeഡ_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ദേശീയോദ്യാനം | image_skyline = Kerala Kumarakom Bird Sanctuary.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിൽ സ്ഥാനം | latd = 9.5 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 76.52 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|സംസ്ഥാനം]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ജില്ല]] | subdivision_name2 = &nbsp;&nbsp;'''[[Kottayam district|കോട്ടയം]]''' | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 0 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ഭാഷകൾ | demographics1_title1 = ഔദ്യോഗികം | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | unemployment_rate = | blank1_name_sec1 = അടുത്ത നഗരം | blank1_info_sec1 = [[കോട്ടയം]] | blank1_name_sec2 = വേനൽക്കാലത്തെ ശരാശരി താപനില | blank1_info_sec2 = {{convert|34|°C|°F}} | blank2_name_sec2 = തണുപ്പുകാലത്തെ ശരാശരി താപനില | blank2_info_sec2 = {{convert|22|°C|°F}} | website = | footnotes = }} '''കുമരകം പക്ഷിസങ്കേതം''' [[കേരളm|കേരളത്തിലെ]] [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] [[കുമരകം|കുമരകത്ത്]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നന്നു.<ref>{{cite web|title=Kumarakom|url=http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=41|access-date=21 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120716231211/http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=41|archive-date=16 July 2012|url-status=dead}}</ref> [[വേമ്പനാട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിന്റെ]] തീരത്തായി നിലകൊള്ളുന്ന ഇത് '''വേമ്പനാട് പക്ഷിസങ്കേതം''' എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. 1847-ൽ [[ആൽഫ്രഡ് ജോർജ് ബേക്കർ]] ആണ് ഒരു റബ്ബർ തോട്ടത്തിൽ ഈ പക്ഷിസങ്കേതം സ്ഥാപിച്ചത്. അക്കാലത്ത് ബേക്കർ എസ്റ്റേറ്റ് എന്നായിരുന്നു ഇത് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. 5.7 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ് ഇതിന്റെ വിസ്തൃതി. [[File:Kumarakam_P_Niger.jpg|thumb|350px|center|കുമരകത്തുള്ള ഒരു ജലാശയത്തിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം.]] കേരളത്തിലെ പ്രശസ്തമായ കായൽ പ്രദേശങ്ങളുടെ ഭാഗമായ ഈ പക്ഷിസങ്കേതം നിരവധി ദേശാടന പക്ഷികളുടെ പ്രധാന ആവാസകേന്ദ്രമാണ്.<ref name = "Bird1">{{cite web | url = http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2006111603952100.htm&date=2006/11/16/&prd=th& | archive-url = https://web.archive.org/web/20070921124754/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2006111603952100.htm&date=2006/11/16/&prd=th& | url-status = usurped | archive-date = 21 September 2007 | title =KTDC to construct hotel in Chennai | access-date = 2008-02-13 | last = Radhakrishnan | first =S. Anil | publisher =The Hindu, 16 November 2006 }}</ref> == ചരിത്രം == ഇംഗ്ലീഷുകാരനായ ജോർജ് ആൽഫ്രഡ് ബേക്കർ ഒരു റബ്ബർ തോട്ടത്തിൽ പക്ഷിസങ്കേതം സ്ഥാപിച്ചതോടെയാണ് കുമരകം പക്ഷിസങ്കേതത്തിന്റെ ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത്. അതിനാൽ ഈ പ്രദേശം മുമ്പ് “ബേക്കേഴ്സ് എസ്റ്റേറ്റ്” എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. നിലവിൽ കേരള ടൂറിസം ഡെവലപ്‌മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ (KTDC) ആണ് പക്ഷിസങ്കേതത്തിന്റെ നടത്തിപ്പ് നിർവഹിക്കുന്നത്.<ref>"Kumarakom Bird Sanctuary." Kerala Tourism. Department of Tourism, Government of Kerala, n.d. Web. 10 Nov. 2017. <http://www.keralatourism.org/kumarakom/kumarakom-bird-sanctuary.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190131181248/http://www.keralatourism.org/kumarakom/kumarakom-bird-sanctuary.php |date=2019-01-31 }}>.</ref> the sanctuary was formerly known as Baker's Estate.<ref name = "Book">Ayub, Akber (ed), ''Kerala: Maps & More'', ''Kumarakom'', 2006 edition 2007 reprint, p. 53, Stark World Publishing, Bangalore, {{ISBN|81-902505-2-3}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == കുമരകം പക്ഷിസങ്കേതം [[മീനച്ചിൽ നദി]]യുടെ തെക്കേക്കരയിൽ 14 ഏക്കർ (ഏകദേശം 5.7 ഹെക്ടർ) വിസ്തൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു.<ref>{{cite web| url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/article2274836.ece| title = Seductive symphony| access-date = 2008-02-13| last = Ayub| first = Akber| publisher = The Hindu, 7 January 2007 }} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> കോട്ടയം നഗരത്തിൽ നിന്ന് കുമരകത്തേക്ക് ഏകദേശം 14 കിലോമീറ്റർ ദൂരമുണ്ട്. സ്റ്റേറ്റ് ഹൈവേ നമ്പർ 1 വഴി എറണാകുളം, തിരുവനന്തപുരം എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യാം. നെടുമ്പാശ്ശേരി കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം കുമരകത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 106 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്.<ref>{{cite web | url = http://www.shubhyatra.com/kerala/kumarakom-bird-sanctuary.html | title = Kumarakom Bird Sanctuary | access-date = 2008-02-13 | publisher = shubhyatra.com | archive-date = 2008-02-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080201044650/http://www.shubhyatra.com/kerala/kumarakom-bird-sanctuary.html | url-status = dead }}</ref> കുമരകത്തിന് സമീപമുള്ള കൈപ്പുഴമുട്ട്, പാതിരാമണൽ, നാരകത്തറ, തൊള്ളായിരം കായൽ, പൂത്തൻപാണ്ടി കായൽ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളും പക്ഷിനിരീക്ഷണത്തിന് അനുയോജ്യമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.<ref name = "Book"/> == ജന്തുജാലം == കുമരകം പക്ഷിസങ്കേതത്തിലെ പ്രധാന ആകർഷണം വൈവിധ്യമാർന്ന പക്ഷികളാണ്. നീർക്കാക്കകൾ, കുയിൽ, മൂങ്ങ, കൊക്ക്, അരിവാൾകൊക്ക്, കറുത്തകാക്ക (Cormorant), മൂർഹെൻ, ഡാർട്ടർ, ബ്രാഹ്മിണി പട്ടം തുടങ്ങിയ തദ്ദേശീയ പക്ഷികളെ ഇവിടെ കാണാം.<ref name = "Book"/><ref>{{cite web | url = http://www.kumarakom.com/bird.htm | title = Kumarakom Bird Sanctuary| access-date = 2008-02-13 | publisher = kumarakom.com}}</ref> കൂടാതെ, വിവിധ കാലങ്ങളിൽ നിരവധി ദേശാടന പക്ഷികളും ഇവിടെ എത്തുന്നു. ടീൽ, കടൽക്കാക്ക (Gull), ടേൺ, ഫ്ലൈകാച്ചർ തുടങ്ങിയവ അവയിൽപ്പെടുന്നു. ചില ദേശാടന പക്ഷികൾ ഹിമാലയ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും മറ്റു ചിലത് സൈബീരിയയിൽ നിന്നുമാണ് എത്തുന്നത്.<ref>{{cite web | url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article1178085.ece | title = Two camps for bird watchers | access-date = 2008-02-13 | publisher = The Hindu, 13 January 2008 }} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Image:Kerala Kumarakom Bird Sanctuary2.jpg|thumb|200px|right|Sanctuary from Kavanar River]] == പക്ഷിനിരീക്ഷണ പരിപാടികൾ == 2008-ൽ ലോക തണ്ണീർത്തട ദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് WWF-ഇന്ത്യ കുമരകം പക്ഷിസങ്കേതത്തിൽ രണ്ട് ദിവസത്തെ പക്ഷിനിരീക്ഷണ പരിപാടി സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഈ പരിപാടി പക്ഷിനിരീക്ഷണത്തിന്റെയും തണ്ണീർത്തട സംരക്ഷണത്തിന്റെയും പ്രാധാന്യം ജനങ്ങളിൽ എത്തിക്കുന്നതിന് സഹായകമായി. ==അവലംബം== {{reflist}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== * [https://web.archive.org/web/20260616144420/https://thattekadtrails.com/ Thattekad Bird Sanctuary] {{commons category|Kumarakom Bird Sanctuary}} {{Protected areas of Kerala}} {{Waters of Kerala}} {{Bird Sanctuaries}} {{Tourism in Kerala}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പക്ഷിസങ്കേതങ്ങൾ]] ikzqggmdywxww6708qnol4ja09hb364 0 110199 4674220 3642346 2026-10-08T16:56:47Z Vinayaraj 25055 4674220 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|U. Srinivas}} {{Infobox musical artist |name = U. Srinivas |background = non_vocal_instrumentalist |image = U. Srinivas (01).jpg |image_size = |caption = U. Srinivas |native_name = |birth_name = Uppalapu Srinivas |alias = U. Srinivas, Mandolin Srinivas |birth_date = {{Birth date|df=yes|1969|2|28}} |birth_place = [[Palakollu]], [[West Godavari|West Godavari District]], [[Andhra Pradesh]], [[India]] |origin = Andhra Pradesh, India |death_date = {{Death date and age|df=yes|2014|09|19|1969|2|28}} |death_place = [[Chennai]], [[Tamil Nadu]], India |genre = [[Indian classical music]] |occupation = Musician ([[Mandolin]] Maestro) |instrument = [[electric mandolin|Electric Mandolin]]<ref name=cnn/> |years_active = 1978–2014 |label = [[Real World Records]]<br />[[EMI Classics|Virgin Classics]]/[[EMI]] |website = [https://www.mandolinbrothers.in/ Mandolin U Shrinivas] |current_members = |past_members = }} ഭാരതീയനായ ഒരു [[മൻഡോലിൻ]] വാദകനായിരുന്നു '''യു.ശ്രീനിവാസ്''' അഥവാ ഉപ്പലാപു ശ്രീനിവാസ് (ജനനം 1969 [[ഫെബ്രുവരി 28]] - മരണം 2014 സെപ്തംബർ 19). പാശ്ചാത്യവാദ്യമായ മൻഡോലിനിൽ [[കർണാടക സംഗീതം]] വായിക്കുന്നതിനാണ് ഇദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയനായിട്ടുള്ളത്. 1998 ൽ [[Padma Shri|പത്മശ്രീ]] യും 2010 ൽ സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡും ഇദ്ദേഹത്തിനു ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കരൾ സംബന്ധമായ അസുഖത്തെ തുടർന്ന് 2014 സെപ്തംബർ 19 ന് ഇദ്ദേഹം നിര്യാതനായി.<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/india/Mandolin-U-Srinivas-popular-carnatic-musician-passes-away/articleshow/42877658.cms</ref> ==ജീവിതരേഖ== [[ആന്ധ്രപ്രദേശ്|ആന്ധ്രപ്രദേശിൽ]] [[പശ്ചിമ ഗോദാവരി ജില്ല|പശ്ചിമ ഗോദാവരി ജില്ലയിലുള്ള]] പാലക്കൊല്ല് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിൽ 1969 ഫെബ്രുവരി 28-ന് യു. സത്യനാരായണയുടെയും കാന്തമ്മയുടെയും മൂത്ത മകനായി ശ്രീനിവാസ് ജനിച്ചു. പിതാവ് സത്യനാരായണയാണ് മാൻഡലിനിൽ ആദ്യ ഗുരു. ചലച്ചിത്ര സംഗീതസംവിധായകൻ വാസു റാവുവിൽനിന്ന് പടിഞ്ഞാറൻ സംഗീതത്തിലും [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈയുടെ]] ശിഷ്യൻ സുബ്ബരാജുവിൽനിന്ന് വായ്പാട്ടിലും പരിശീലനം നേടി. 1978 ൽ ഒമ്പതാം വയസ്സിൽ അരങ്ങേറ്റം നടത്തി. 1983ൽ [[ജർമനി|ജർമനിയിൽ]] അന്താരാഷ്ട്ര ജാസ് മേളയിൽ 13 ആം വയസ്സിൽ പങ്കെടുത്തു. ഇന്ത്യക്കകത്തും [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലെയും]] [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിലെയും]] പ്രമുഖ നഗരങ്ങളിലെല്ലൊം നിരവധി പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ജോ മക്ലോളിനും മൈക്കൽ നൈമാനും മൈക്കൽ ബ്രൂക്കിനുമൊപ്പം അന്താരാഷ്ട്ര സംഗീതമേളകളിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. [[സാക്കിർ ഹുസൈൻ|സാക്കിർ ഹുസൈനും]] [[ഹരിപ്രസാദ് ചൗരസ്യ|ഹരിപ്രസാദ് ചൗരസ്യക്കും]] ശിവമണിക്കുമൊപ്പം ഫ്യൂഷൻ സംഗീത അരങ്ങുകളിലും ശോഭിച്ചു. പുതിയ പ്രതിഭകളെ മാൻഡലിൻ പഠിപ്പിക്കുന്നതിനായി ശ്രീനിവാസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് വേൾഡ് മ്യൂസിക് എന്ന സ്ഥാപനം തുടങ്ങിയിരുന്നു. <ref>{{cite web|title=മാൻഡലിൻ വാദകൻ യു. ശ്രീനിവാസ് അന്തരിച്ചു|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=485517|publisher=www.mathrubhumi.com|accessdate=20 സെപ്റ്റംബർ 2014}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> പ്രശസ്ത മാൻഡലിൻ വാദകൻ യു. രാജേഷ് സഹോദരനാണ്. യു. ശ്രീയായിരുന്നു ഭാര്യ. 2012-ൽ വിവാഹമോചിതരായ ഇവർക്ക് ഒരു മകനുണ്ട്. 2014 സെപ്റ്റംബർ 11-ന് കരൾ രോഗം ബാധിച്ച് ചെന്നൈയിലെ അപ്പോളോ ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം അവിടെ വച്ച് കരൾ മാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് വിധേയനായി. എന്നാൽ, തുടർന്നുണ്ടായ സങ്കീർണ്ണതകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവനെടുത്തു. 2014 സെപ്റ്റംബർ 19-ന് രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയോടെയാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്. 45 വയസ്സായിരുന്നു അപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്. മൃതദേഹം പൂർണ ഔദ്യോഗിക ബഹുമതികളോടെ ബസന്ത് നഗർ വൈദ്യുതിശ്മശാനത്തിൽ സംസ്കരിച്ചു. ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== *[[പത്മശ്രീ]] (1998) *[[സംഗീത നാടക അക്കാദമി]]ഡ് (2010) *രാജീവ് ഗാന്ധി പുരസ്‌കാരം *മദ്രാസ് മ്യൂസിക് അക്കാദമി പുരസ്‌കാരം *രാജലക്ഷ്മി പുരസ്‌കാരം *സംഗീത രത്‌ന പുരസ്‌കാരം ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://www.mandolinshrinivas.org/ The official website] [[വർഗ്ഗം:1969-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2014-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 28-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 19-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സംഗീതജ്ഞർ]] hpwf7jra0051st1qtmeh8vcai5gxbuc 1 116733 4674249 727210 2026-10-08T21:07:21Z Fab Feb 186981 /* */ 4674249 wikitext text/x-wiki {{WP_Kerala_Places|class=stub|importance=low}} duzpjbv4fvwg6krsdu2nem6212glb7m 0 119872 4674250 4665917 2026-10-08T21:11:58Z ~2026-54275-29 223964 4674250 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Mecca}} {{തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനം}} {{Infobox City |official_name = മക്ക |nickname = ഉമ്മുൽ ഖുറ (''ഗ്രാമങ്ങളുടെ മാതാവ്‌'') |motto = |image_skyline = kaaba.jpg |image_caption = മക്കയിലെ കഅബക്ക് ചുറ്റും വിശ്വാസികൾ |image_flag = Flag of Saudi Arabia.svg |flag_link = Flag_of_Saudi_Arabia |flag_size = 80px |image_shield = Emblem of Saudi Arabia.svg |shield_link = Coat of arms of Saudi Arabia |shield_size = 40px |image_map = Mecca, Saudi Arabia locator map.png |map_caption = സൗദി അറേബ്യൻ ഭൂപടത്തിൽ മക്കയുടെ സ്ഥാനം |subdivision_type = [[രാജ്യം]] |subdivision_name = [[പ്രമാണം:Flag of Saudi Arabia.svg|25px]] |established_title3 = സൗദി അറേബ്യയിൽ ലയിച്ചത്‌ |established_date3 = 1924 |area_magnitude = |unit_pref = Metric |area_magnitude = |area_km2 = 760 |area_metro_km2 = 1200 |area_urban_km2 = 850 |elevation_m = |area_footnotes = <small>[http://www.holymakkah.gov.sa/ മക്ക നഗരസഭ]</small> |population_note = മക്ക നഗരസഭയുടെ കണക്ക്<ref>{{Cite web |url=http://www.mapsofworld.com/pages/most-visited-cities/mecca/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-03-12 |archive-date=2013-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130312124513/http://www.mapsofworld.com/pages/most-visited-cities/mecca/ |url-status=live }}</ref> |population_as_of = 2012 |population_total = 2000000 |population_density_km2 = 4200 |population_density_sq_mi = 2625 |population_urban = 2053912 |population_metro = 2500000 |population_footnotes = |timezone = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset = +3 |timezone_DST = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset_DST = +3 |postal_code_type = പോസ്റ്റ്‌ കോഡ് |postal_code = (5 digits) |area_code = +966-2 |website = [http://www.holymakkah.gov.sa/ മക്ക നഗരസഭ] }} [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയുടെ]] പടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പുരാതന നഗരമാണ് [[മുസ്‌ലിം|മുസ്‌ലിങ്ങളുടെ]] വിശുദ്ധ നഗരമായ '''മക്ക''' ([[അറബി]]: مكة / مكّة المكرمة‎‎)<ref name= >{{cite web | url = http://wwp.greenwichmeantime.com/time-zone/asia/saudi-arabia/mecca/index.htm | title = മക്കയുടെ വിവരങ്ങൾ | accessdate = | publisher = ഗ്രീൻവിച്ച്മീൻ ടൈം.കോം | archive-date = 2013-01-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130129172402/http://wwp.greenwichmeantime.com/time-zone/asia/saudi-arabia/mecca/index.htm | url-status = dead }}</ref>. സൗദി അറേബ്യയുടെ ഭാഗമാകുന്നതിന് മുൻപ് [[ഹിജാസ്]] ഭരണത്തിൻ കീഴിലായിരുന്നു പുരാതന കാലത്ത് ബക്ക എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന മക്ക. 26 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ [[വിസ്തീർണ്ണം|വിസ്തീർണ്ണമുള്ള]] മക്കയിൽ [[2012]]-ലെ [[കാനേഷുമാരി|കണക്കനുസരിച്ച്]] 2,000,000 ജനങ്ങൾ അധിവസിക്കുന്നു. [[ഹജ്ജ്]], [[റമദാൻ]] തുടങ്ങി തീർഥാടകർ കൂടുതലായി വരുന്ന സമയങ്ങളിൽ ജനസംഖ്യയേക്കാൾ കൂടുതൽ തീർഥാടകർ നഗരത്തിൽ ഉണ്ടായിരിക്കും. കുന്നുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന മക്കയിൽ നിന്നും 80 കി.മി ദൂരം പിന്നിട്ടാൽ [[ചെങ്കടൽ]] തീരത്ത് എത്തിചേരാം. [[സമുദ്രനിരപ്പ്|സമുദ്രനിരപ്പിൽ]] നിന്നും 277 ''mecca'' എന്ന വാക്ക് ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക വിഷയത്തിലെ കേന്ദ്രത്തെ സൂചിപ്പിക്കാനാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. [[ഹജ്ജ്]]-[[ഉംറ]] തീർഥാടന കേന്ദ്രം, [[ഖുർആൻ]] അവതരിച്ച പ്രദേശം, [[സംസം]] കിണർ നില കൊള്ളുന്ന പ്രദേശം, [[മുഹമ്മദ് നബി| ഏറ്റവും വലിയ മസ്ജിദായ [[മസ്ജിദുൽ ഹറം11 മീറ്റർ കുറവാണ് അബ്രാജ് അൽ ബൈത് ടവറിന്റെ ഉയരം. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ സമയ ഗോപുരമായ മക്ക റോയൽ വാച്ച് ടവർ [[അബ്രാജ് അൽ ബൈത് ടവർ|അബ്രാജ് അൽ ബൈത് ടവറിൽ]] മസ്ജിദുൽ ഹറമിനോട് ചേർന്നാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പർവതങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട മക്ക തിഹാമ താഴ്വരകലുലെ സംഗമസ്ഥാനം ആണ്. == പേരിനു പിന്നിൽ == ബക്ക എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന പുരാതന [[ഗ്രാമം]] പിന്നീട് മക്ക എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു എന്നാണ് [[ചരിത്രം|ചരിത്രകാരനായ]] [[ഇബ്‌നു ഖൽദൂൻ]] രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. [[ഖുർആൻ|ഖുർആനിലും]മക്കയെ ബക്ക എന്നാണ് പരാമർശിച്ചിട്ടുള്ളത. [[ഇംഗ്ലീഷ് (ഭാഷ)|ഇംഗ്ലീഷിൽ]] സ്ഥലനാമം Mecca എന്നും Makkah എന്നും എഴുതാറുണ്ട്. ബക്ക എന്നത് [[കഅബ|കഅബയെ]] സൂചിപ്പിക്കുമ്പോൾ മക്ക എന്നാൽ [[പട്ടണം|പട്ടണത്തെയും]] ഉദ്ദേശിക്കുന്നു എന്നാണ് പ്രമുഖ [[മുസ്‌ലിം]] നിയമ വിദഗ്ദ്ധനായ അൽ-നഖായിയുടെ പക്ഷം. മറ്റൊരു ചരിത്രകാരനായ അൽ-സുഹരി വ്യക്തമാക്കുന്നത് ബക്ക എന്നാൽ [[മസ്ജിദുൽ ഹറാം|മസ്ജിദുൽ ഹറാമും]] മക്ക നഗരത്തിന്റെ ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളും ആണ് എന്നാണ്. [[പൊക്കിൾ]] തടം എന്നർത്ഥം വരുന്ന ബക്ക എന്ന [[അറബി ഭാഷ|അറബി]] വാക്ക് വന്നത് മക്ക ഭൂമിയുടെ കേന്ദ്ര ബിന്ദുവായത് കൊണ്ടാണെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. [[ഗ്രാമം|ഗ്രാമങ്ങളുടെ]] മാതാവ് എന്ന് അർഥം വരുന്ന ഉമ്മുൽ ഖുറാ എന്നും മക്കക്ക് പേരുണ്ട്. ഇവിടെ നിന്നാണ് ലോക നാഗരികത ഉൽഭവിച്ചത് എന്നും അത് കൊണ്ടാണ് ഈ പേര് വരാൻ കാരണമെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ മക്ക ഗ്രാമങ്ങളുടെ മാതാവായും (The Mother of Villages) പറയപ്പെടുന്നുണ്ട്. മക്ക എന്ന പേരു ലഭിക്കാൻ കാരണം, അത് പാപങ്ങളെ മായ്ച്ച് കളയുന്നതുകൊണ്ട്, ജനങ്ങളെ ആകർഷിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, [[ജലം|വെള്ളം]] കുറവായതു കൊണ്ട്, [[ഭൂമി|ഭൂമിയുടെ]] മധ്യത്തിലായതു കൊണ്ട് എന്നിങ്ങനെ വിവിധ അഭിപ്രായങ്ങൾ ഇ‌സ്‌ലാം മതപണ്ഡിതർ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അൽബലദ്(നഗരം), ഖർയ, ഗ്രാഡാ ബലദ് അമീൻ(നിർഭയനഗരം) എന്നീ പേരുകളിലും മക്കയെ [[ഖുർആൻ|ഖുർആനിൽ]] പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. == ചരിത്രം == [[പ്രമാണം:Marwa qadem makkah.jpg|right|thumb|മർവയുടെ പഴയ രൂപം]] [[ഇസ്‌ലാം|ഇസ്‌ലാമിക]] [[നാഗരികത|നാഗരികതയുടെയും]] സംസ്കാരത്തിന്റെയും ഈറ്റില്ലമാണ് മക്ക. അതിപുരാതനകാലം മുതൽ ജനവാസമുണ്ടായിരുന്ന, പൊതുവർഷാരംഭത്തിനു മുൻപ് രണ്ടായിരമാണ്ടിൽ [[ഇബ്രാഹിം നബി|ഇബ്രാഹിം നബിയുടെ]] പ്രബോധന കേന്ദ്രമായി തീരുകയും ചെയ്ത ഈ പ്രദേശം വിവിധ [[ഇസ്ലാമിലെ പ്രവാചകന്മാർ|പ്രവാചകരുടെയും]] രാജാക്കൻമാരുടെയും താവളമായിരുന്നിട്ടുണ്ട്. അത് കൊണ്ട് തന്നെ ഇസ്‌ലാമിക ചരിത്രത്തിലെ പ്രാധാന്യമുള്ള വിവിധ സ്ഥലങ്ങൾ മക്കയിലുണ്ട്. സംരക്ഷണത്തിലെ വീഴ്ച മൂലം പല ചരിത്ര സ്ഥാപനങ്ങളും നാമാവശേഷമായിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ അടുത്ത കാലത്തായി [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി]] ഗവൺമെന്റ് പുരാവസ്തു സംരക്ഷണത്തിനും മക്ക, മദീന പട്ടണങ്ങളിലെ ചരിത്ര പ്രധാന സ്ഥാപനങ്ങളും സ്മാരകങ്ങളും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും ഒരു പ്രത്യേക സമിതിക്ക് രൂപം കൊടുത്തിട്ടുണ്ട്. === പുരാതന ചരിത്രം === [[പ്രമാണം:Mecca-1850.jpg|left|thumb|മക്ക - 1850 ൽ]] [[അറേബ്യൻ ഉപദ്വീപ്|അറേബ്യയുടെ]] പടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്ത്, [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] നിന്ന് 80 [[കിലോമീറ്റർ]] അകലെയായി നിലകൊള്ളുന്ന മക്ക പുരാതന കാലത്ത് നാല് ഭാഗവും വരണ്ട കുന്നുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ചെറിയ ഗ്രാമമായിരുന്നു. [[ഇബ്രാഹിം]] നബി മകൻ [[ഇസ്മായിൽ]] നബിയുടെ സഹായത്തോടെ മരുഭൂമിയിൽ [[കഅബ]] പുനർ നിർമ്മിക്കുന്നത് മുതൽ തുടങ്ങുന്നു മക്കയുടെ ചരിത്രം. അറേബ്യയിലെ [[ബാബിലോണിയ|ബാബിലോണിയയിലായിരുന്നു]] ഇബ്രാഹിം നബിയുടെ ജനനം. അറിയപ്പെട്ട ചരിത്രപ്രകാരം മക്കയിൽ ജനങ്ങൾ സ്ഥിരവാസമാരംഭിച്ചത് [[ഇസ്മാഈൽ|ഇസ്മാഈലിന്റെ]] കാലം മുതൽക്കാണ്. [[ഇറാഖ്‌|ഇറാഖിൽ]] നിന്ന് [[ഇബ്രാഹിം]] നബി പുത്രനെയും പത്നിയെയും മക്കയിലെത്തിച്ചു പുതിയ കുടുംബത്തിനസ്ഥിവാരമിടുകയായിരുന്നു. മക്കളില്ലാതെ വിഷമിച്ച അദ്ദേഹത്തിന് വയസ്സുകാലത്ത് ദൈവം വരദാനമെന്നോണം രണ്ടാം ഭാര്യ [[ഹാജറ|ഹാജറയിൽ]] ഒരു മകനെ നൽകി. മക്കാ മരുഭൂമിയിൽ ഹാജിറയും കുഞ്ഞു ഇസ്മായിലും ഒരിക്കൽ ഒറ്റപ്പെട്ടുപോയി. കുഞ്ഞ് ദാഹിച്ചു കരഞ്ഞപ്പോൾ എന്തു ചെയ്യണമെന്നറിയാതെ ഹാജിറ ദൈവത്തെ ധ്യാനിച്ച് സഫ-മർവ എന്നീ കുന്നുകളിലൂടെ ഓടിക്കയറി. കുഞ്ഞിനെ കിടത്തിയ സ്ഥലത്ത് ഒരു ഉറവ പൊട്ടിയൊഴുകി. അതാണ് [[സംസം]] എന്ന ദിവ്യതീർത്ഥം എന്നാണു ഇസ്ലാമിക വിശ്വാസം. ഇത് ഇന്നും മക്കയിലെത്തുന്ന [[തീർത്ഥാടനം|തീർത്ഥാടകരുടെ]] ദാഹം ശമിപ്പിക്കുന്നു. മക്കയിൽ [[ഹജ്ജ്]] തീർത്ഥാടനത്തിനെത്തുന്നവർ സഫയിൽ നിന്ന് മർവയിലേയ്ക്കും തിരിച്ചും ഏഴുതവണ നടക്കുന്നു. ഹാജറയുടെ സഫ-മർവ ഓട്ടം അനുസ്മരിച്ചാണ് ഈ ചടങ്ങ്. . [[പ്രമാണം:Kaba.jpg|right|thumb|1850-ലെ കഅബയുടെ ഒരു ചിത്രം]] തരിശു ഭൂമിയായിരുന്ന മക്കയിൽ വെച്ച് ഇബ്രാഹിം നബിയുടെ പ്രാർഥന മക്ക എന്ന വിശുദ്ധ നഗരത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിലും സ്ഥാപനത്തിലും നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചതായാണ് ഇസ്ലാമിക ചരിത്രം പറയുന്നത്. ഒരു തരിശുനിലം ആയതു കൊണ്ട് അവിടം ഒരു താമസസ്ഥലമായി സ്വീകരിക്കുന്നതിന് ആരും തയ്യാറായിരുന്നില്ല. അതിനാൽ തന്നെ ഇബ്രാഹീം നബി മക്കയെ ഒരു ആകർഷക ഭൂമിയായിത്തീരുന്നതിന് ആവശ്യമായ ഭൌതിക സാഹചര്യവുമാവശ്യപ്പെട്ടു. അക്കാലത്ത് സഞ്ചാരികളും കച്ചവടക്കാരും ഒരു വിശ്രമ കേന്ദ്രമെന്ന നിലയിൽ മക്കയെ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. [[യെമൻ|യമനിലെ]] ജുർഹും ഖബീലക്കാരായ ഒരു യാത്രാ സംഘം മക്കയുടെ പരിസരത്തെത്തി വിശ്രമിക്കുമ്പോൾ അവിടെ ജലാശയത്തിനു മീതെ മാത്രം പറക്കാറുള്ള പക്ഷികളുടെ കൂട്ടത്തെ കാണുകയും അതിനെ കുറിച്ച് അന്വേഷണം നടത്തുകയും ചെയ്തു. അവരുടെ അറിവനുസരിച്ച് അത് വരെ മക്കയിലെങ്ങും ഒരു ജലാശയത്തിന്റെ സാധ്യത ഇല്ലായിരുന്നു. അവരുടെ അന്വേഷണത്തിൽ വിജനമായ ആ സ്ഥലത്ത് ഹാജറ ബീവിയും മകൻ ഇസ്മായിലിനെയും കാണുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അവർ തങ്ങളുടെ നാട്ടിലെ ബന്ധുക്കളെയും കൂടി അങ്ങോട്ട് വരുത്തി താമസമാക്കി. ഇതോടെ മക്കയിൽ ജനജീവിതത്തിന് തുടക്കമായി. സംസമിന്റെ സ്രോതസ്സ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്ഷ്യവിഭവങ്ങളും പഴങ്ങളും ഇറക്കുമതി ചെയ്യപ്പെടുന്ന കേന്ദ്രവുമായി മക്ക ദേശം മാറി. [[പ്രമാണം:Ruined castle in Mecca.jpg|right|thumb|മക്കയിലെ തകർന്നടിഞ്ഞ പഴയ ഒരു കോട്ട]] [[പ്രമാണം:OldmapofMecca.jpg|left|thumb|1787-ൽ മസ്ജിദുൽ ഹറമിൽ സ്ഥാപിച്ച ഒരു തുർകിഷ് കലാരൂപം]] [[ജലസേചനം|ജലസേചന സൗകര്യം]] ലഭ്യമായതോടെ നാടോടി വർഗങ്ങൾ അവിടെ കുടിൽകെട്ടി താമസിക്കാൻ തുടങ്ങി. കല്ലുകൊണ്ട് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കെട്ടിടം അന്ന് മക്കയിൽ കഅബാ മന്ദിരം മാത്രമായിരുന്നു. [[കഅബ|കഅബാ]] മന്ദിരത്തിനു ചുറ്റും വസിക്കുന്നവർ അവിടെ കെട്ടിടം പണിയുന്നത് അതിനോടുള്ള അനാദരവായി കണക്കാക്കി ടെന്റുകളിലും കൂടാരങ്ങളിലുമായി അവർ താമസിച്ചു. ഇപ്രകാരം കാലങ്ങളോളം കൂടാരസമുച്ചയങ്ങളുടെ വിശാലമായ പട്ടണമായിരുന്നു മക്ക. ഇബ്രാഹീം നബി ഭാര്യ ഹാജറയെയും മകനെയും താമസിപ്പിക്കുവാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തത് കഅബക്ക് സമീപമാണ്. ജുർഹും ഗോത്രക്കാരാണ് ഹാജറയുടെ കുടിലിനു സമീപം ആദ്യമായി താമസമാക്കിയത്. ഈ ഗോത്രത്തിൽപെട്ട പ്രസിദ്ധനായ മുളാളിന്റെ മകളെയാണ് ഇസ്മാഈൽ വിവാഹം കഴിച്ചത്. അക്കാലത്ത് മക്കയിലെ കഅബാ മന്ദിരം അലങ്കാരവും പ്രൗഢിയുമില്ലാത്ത, മേൽക്കൂരയോ വാതിൽപൊളിയോ ഒന്നുമില്ലാത്ത ചതുരാകൃതിയിലുള്ള ഒരു നിർമ്മിതിയായിരുന്നു. യൂസഫ് നബി അതിന്റെ മേലധികാരിയായപ്പോൾ അദ്ദേഹം അതിന് ഈന്തപ്പനത്തടി കൊണ്ട് മേൽക്കൂര പാകി. പിന്നീട് വന്ന ഭരണാധികാരികളിൽ ചിലർ ആ കഅബക്ക് സ്വർണം ചാർത്തിയതായും ചരിത്രത്തിലുണ്ട്. യാതൊരു കൃഷിയുമില്ലാത്ത ഈ മലഞ്ചെരുവിൽ, അതിന്റെ ജീർണാവസ്ഥ മാറ്റി പുനരുദ്ധരിക്കുന്ന പ്രവൃത്തി അവർ നിർവഹിച്ചു. അവിടെ വിവിധ ജനവിഭാഗങ്ങൾ ഒത്തുകൂടി. ജനവാസം പുനരാരംഭിച്ചു. നാഗരികത വളർന്നു വികസിച്ചു. തുടർന്ന് ഇബ്രാഹീം നബിയും മകൻ ഇസ്മാഈലും കൂടി [[കഅബ|കഅബയുടെ ]] പുനർനിർമ്മാണം നടത്തി. തുടർന്ന് മക്കയിൽ അറബികൾ പല ഗോത്രങ്ങളായി താമസിച്ചു. ഗോത്രങ്ങൾ തമ്മിൽ നിരന്തരം കലഹിച്ചിരുന്നു. ഒരു ഏകീകൃത ഭരണമോ നിയമമോ ഇല്ലാത്തതിനാൽ കൈയ്യൂക്കുള്ളവർ കാര്യക്കാർ എന്ന നിലയിൽ കാര്യങ്ങൾ നടന്നതിനാൽ സാധാരണക്കാരും ദുർബലരും പലപ്പോഴും മർദ്ദനപീഡനങ്ങൾക്ക് വിധേയരായിരുന്നു. മനുഷ്യരെ അടിമകളാക്കി പണിയെടുപ്പിക്കുന്ന സമ്പ്രദായവും നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. ചില ഗോത്രക്കാർ പെൺകുട്ടികൾ ജനിക്കുന്നതുതന്നെ കുടുംബത്തിനും സമൂഹത്തിനും അപമാനമായി കരുതി അവരെ ജീവനോടെ കുഴിച്ചുമൂടുക പോലും ചെയ്തിരുന്നു. ബഹുദൈവ വിശ്വാസികളും വിഗ്രഹാരാധകരുമായിരുന്ന ഓരോ ഗോത്രത്തിനും പ്രത്യേകം കുലദൈവങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. പൊതുവെ വിഗ്രഹാരാധകരായിരുന്നുവെങ്കിലും ഇബ്രാഹീം നബി പഠിപ്പിച്ച ഏകദൈവവിശ്വാസം നിലനിർത്തിപ്പോന്ന അപൂർവ്വം ആളുകൾഉണ്ടായിരുന്നു. ഇവർ ഹനീഫിയ്യ എന്ന പേരിൽ ആണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. === ബസാൾട്ട് പാറകൾ === മക്കയിൽ കാണുന്ന ബസാൾട്ട് പാറകൾ ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കംചെന്ന പാറകളാണെന്ന് ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്{{തെളിവ്}}. കഅബയിലുള്ള ഹജറുൽ അസ്‌വദ് എന്ന കറുത്ത കല്ല് ഏറ്റവും പ്രാക്തനമായ ബസാൾട്ടിക് പാറയുടെ പ്രതീകമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന പാറക്കഷണങ്ങളായി ബ്രിട്ടീഷ് മ്യൂസിയത്തിൽ മക്കയിലെ ബസാൾട്ടിക് പാറക്കഷണങ്ങൾ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. === മുഹമ്മദ്‌ നബി === {{പ്രലേ|മുഹമ്മദ്}} [[പ്രമാണം:Muhammad Salat.svg|left|thumb|അറബിൽ കാലിഗ്രാഫിയായ തുളുത് എഴുത്തു രീതിയിൽ മുഹമ്മദ് എന്ന് എഴുതിയിരിക്കുന്നു]] [[സൗദി അറേബ്യ]]യിലെ [[ഹിജാസ്]] പ്രവിശ്യയിൽ പെട്ട മക്കയിലെ പ്രമുഖ ഗോത്രമായിരുന്ന ഖുറൈശി ഗോത്രത്തിലെ ഉന്നതമായ ഹാഷിം കുടുംബത്തിൽ ക്രിസ്തു വർഷം 571 ഏപ്രിൽ 21-നാണ് [[മുഹമ്മദ്|മുഹമ്മദിന്റെ]] ജനനം. പിതാവ് അബ്ദുള്ള മുഹമ്മദിന്റെ ജനനത്തിന് മുന്പ് തന്നെ മരണപ്പെട്ടതോടെ അനാഥനായി പിറന്ന കുഞ്ഞിന്റെ സംരക്ഷണം പിതാമഹനായ അബ്ദുൽ മുത്വലിബ് ഏറ്റെടുത്തു. ബാല്യകാലം ആടുകളെ മേച്ചായിരുന്നു മുഹമ്മദ്‌ നബി ജീവിതം കഴിച്ചുകൂട്ടിയിരുന്നത് . യൗവനം കച്ചവടരംഗത്ത് കഴിച്ചുകൂട്ടി. തൻറെ ഇരുപത്തഞ്ചാമത്തെ വയസ്സിൽ 20 [[ഒട്ടകം]] മഹ്റായി നൽകി ഖദീജയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. അന്ന് ഖദീജക്ക് നാൽപത് വയസ്സായിരുന്നു പ്രായം. ഖദീജയിൽ കാസിം, അബ്ദുല്ല എന്നീ രണ്ട് ആൺമക്കളും സൈനബ, റുഖിയ്യ, ഉമ്മുകുൽഥൂം, ഫാത്വിമ എന്നീ നാല് പെൺമക്കളും ജനിച്ചു. നബിക്ക് മുപ്പത്തഞ്ച് വയസ്സ് പ്രായമായ സമയത്ത്, അതിശക്തമായ നിലക്കുണ്ടായ വെള്ളപ്പൊക്കവും മറ്റും കാരണത്താൽ കഅബാലയത്തിന് കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കുകയും ഖുറൈശികൾ അത് പുതുക്കിപ്പണിയാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. വലീദ്ബ്നു മുഗീറയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കഅബ പുതുക്കിപ്പണിയുന്ന ജോലി ആരംഭിച്ചു. മക്കയിലെ നാട്ടുപ്രമാണിമാരും ഗോത്രത്തലവന്മാരും പ്രസ്തുത കർമ്മത്തിൽ സഹായിക്കുകയും സഹകരിക്കുകയും ചെയ്തു. മക്കയിൽ അക്കാലത്ത് നിലനിന്നിരുന്ന വിഗ്രഹാരാധന, മദ്യപാനം, ചൂതാട്ടം, പലിശ തുടങ്ങിയ ജനദ്രോഹപരവും നീചവുമായ കാര്യങ്ങളോട് അങ്ങേയറ്റം അമർഷം തോന്നുകയും അതിൽ നിന്നും അത്തരം ദുർവൃത്തികളിലേർപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നവരിൽ നിന്നും അകന്ന് ഏകനായി ജീവിക്കാനുള്ള താൽപ്പര്യം ജനിക്കുകയും ചെയ്ത മുഹമ്മദ് അതിനായി മക്കയിൽനിന്ന് ഏതാനും കിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരമുള്ള ജബൽനൂർ എന്ന പർവ്വതമുകളിലെ ഹിറാ ഗുഹയിൽ ഏകാന്തമായി പ്രാർത്ഥനയിൽ മുഴുകുകയും ചെയ്തു. ശത്രുക്കളുടെ നിരന്തര ആക്രമണങ്ങളും പരിഹാസവും കാരണം മുഹമ്മദ്‌ നബി മക്കയിൽ ഒളിവിൽ താമസിക്കുകയും പിന്നീട് യദരിബ് (മദീന) എന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പാലായനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. അറുപത്തി മൂന്നാമത്തെ വയസിൽ മദീനയിൽ വെച്ച് മുഹമ്മദ്‌ നബി മരണപ്പെട്ടു. [[പ്രമാണം:Mecca2.jpg|right|thumb|ജംറയുടെ പഴയ രൂപം]] === ഹുദൈബിയ സന്ധി === മുഹമ്മദ്‌ നബിയും അനുയായികളും എതിർ വിഭാഗമായ ഖുറൈഷികളും തമ്മിൽ മക്കയിൽ വെച്ച് നടത്തിയ ചരിത്ര പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കരാറാണ് [[ഹുദൈബിയ സന്ധി]]. ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഹുദൈബിയ സന്ധി മുസ്‌ലിംകളെ സംബന്ധിച്ചേടത്തോളം കയ്‌പും മധുരവും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. എതിരാളികൾ മുന്നോട്ടുവെച്ച മുഴുവൻ വ്യവസ്ഥകളും അംഗീകരിച്ചാണ് മുഹമ്മദ്‌ നബി കരാറൊപ്പിട്ടത്. ദീർഘമായ സംഭാഷണങ്ങളുടെ അവസാനം സന്ധി വ്യവസ്ഥകൾ ഇങ്ങനെ നിലവിൽ വന്നു. # മുസ് ലിങ്ങളും ഖുറൈശികളും തമ്മിൽ പത്ത് വർഷത്തിന് യുദ്ധം ഉണ്ടാവില്ല. # ഈ വർഷം മുസ്ലിങ്ങൾ മടങ്ങിപ്പോകണം. അടുത്തവർഷം മക്കയിൽ നിരായുധരായി വന്നു മൂന്ന് ദിവസം താമസിച്ച്, ഉംറ നിർവ്വഹിച്ച് തിരിച്ച് പോവാം. # ഖുറൈശികൾക്കും മുസ്ലിങ്ങൾക്കും ഇഷ്ടമുള്ള ഗോത്രങ്ങളുമായി സന്ധി ചെയ്യാം. # ഖുറൈശികളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്നും രക്ഷിതാക്കളുടെ അനുവാദമില്ലാതെ ആരെങ്കിലും മദീനയിൽ അഭയം തേടിയാൽ അവരെ തിരിച്ചയക്കണം. എന്നാൽ മുസ്ലിം പക്ഷത്ത് നിന്നും ആരെങ്കിലും മക്കയിൽ വന്ന് അഭയം തേടിയാൽ അവരെ തിരിച്ചയക്കേണ്ടതില്ല. === ആനക്കലഹ സംഭവം === മക്കയെ ആക്രമിക്കാനായി യമനിൽ നിന്നും പുറപ്പെട്ട അബ്രഹത്തിന്റെ ആനപ്പടയെ തുരത്തിയോടിച്ച സംഭവം മക്കാ ചരിത്രത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന ഒരധ്യായമാണ്. മുഹമ്മദ്‌ നബി ജനിച്ച വർഷമാണ് ഇത് നടന്നത്. കഅബ പൊളിക്കുകയെന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ ആനപ്പട അടക്കം സർവസന്നാഹവുമായിവന്ന അബ്റഹത് രാജാവിനെയും സൈന്യത്തെയും പക്ഷികളെക്കൊണ്ട് അല്ലാഹു നശിപ്പിച്ചു കളഞ്ഞു എന്നാണ് ഇസ്ലാമിക് ചരിത്ര ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പറയുന്നത്. പ്രസ്തുത സംഭവം അനുസ്മരിച്ചുകൊണ്ട് ചരിത്രകാരന്മാർ ആ വർഷത്തിന്‌ ആനക്കലഹ വർഷം (അറബി-ആമുൽ ഫീൽ) എന്നാണു പറഞ്ഞു വന്നിരുന്നത്. === ആധുനിക ഭരണത്തിനു മുമ്പ് === [[പ്രമാണം:Mecca 3.jpg|right|thumb|മസ്ജിദുൽ ഹറമിന്റെ ഒരു പഴയ പ്രവേശന കവാടം]] ആദ്യ കാലത്ത് കഅബക്ക് ചുറ്റുമുള്ള മസ്ജിദുൽ ഹറം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന താഴ്ന്ന പ്രദേശത്തിന് ബത്ഹ (താഴ്വാരം) എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. മസ്ജിദുൽ ഹറമിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തിന് ഹജൂൻ എന്നും മുഅല്ല (ഉയർന്ന ഭാഗം) എന്നും തെക്ക് പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തിന് മിസ്ഫല (താഴ്ന്ന ഭാഗം) എന്നും അറിയപ്പെട്ടു. മുഹമ്മദ്‌ നബി ജനിച്ചതും വളർന്നതും മുഅല്ല ഭാഗത്തായിരുന്നു എന്നാണ് ചരിത്രം പറയുന്നത്. അക്കാലത്തു മസ്ജിദുൽ ഹറമിലേക്ക് മുഖ്യമായും മൂന്നു പ്രവേശന കവാടങ്ങളാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. പിന്നീട് മണൽക്കാടിനു നടുവിലെ പാറക്കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞ മക്കയിൽ ഒരു വലിയ നാഗരികത ഉടലെടുക്കുകയായിരുന്നു. അതിനു കാരണം ഒരിക്കലും വറ്റാത്ത ജലസ്രോതസ്സായ [[സംസം]] എന്ന നീരുറവയായിരുന്നു. [[പ്രമാണം:Makkah-1910.jpg|left|thumb|മക്കയിലെ മസ്ജിദുൽ ഹറം - 1910 ൽ]] ആധുനിക ഭരണത്തിനു മുമ്പ് മക്കയുടെ നിലനിൽപ്പ് തന്നെ വിദേശികളെ സ്വീകരിക്കുന്നതിലൂടെയായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് കാൽ നടയായും പിന്നീട് [[കപ്പൽ]] വഴിയും മാസങ്ങളോളം സഞ്ചരിച്ചു കൊണ്ടാണ് ആളുകൾ ഹജ്ജിനു വേണ്ടി മക്കയിലെത്തിയിരുന്നത്. മക്കയുടെ ജനസംഖ്യയിലേറെയും ആധുനിക ഭരണത്തിനു മുമ്പ് ഹജ്ജിനു വന്ന് നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാതിരുന്നവരും അവരുടെ പരമ്പരകളുമാണ്. എല്ലാ രാജ്യങ്ങളുടേയും വേരുള്ള ഒരു നഗരമായി മക്ക വളർന്നു കൊണ്ടിരുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.asiarooms.com/en/travel-guide/saudi-arabia/mecca/mecca-overview/history-of-mecca.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-22 |archive-date=2012-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124045528/http://www.asiarooms.com/en/travel-guide/saudi-arabia/mecca/mecca-overview/history-of-mecca.html |url-status=dead }}</ref>. === 1916-ലെ മക്ക യുദ്ധം === 1916 ജൂൺ-ജൂലൈ മാസങ്ങളിലാണ് മക്ക യുദ്ധം നടന്നത്. അന്നത്തെ മക്ക ഗവർണറും(ഹിജാസ്), ബനൂ ഹാഷിം ഗോത്ര തലവനുമായ ഹുസൈൻ ബിൻ അലി ഒട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യവുമായി മക്കയിൽ വെച്ച് 1916 ജൂലൈ 10-നു തുടങ്ങിയ യുദ്ധമാണ് മക്ക യുദ്ധം. ഒന്നാം ലോക മഹാ യുദ്ധത്തിന്റെ അറബ് പതിപ്പായാണ്‌ ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. === സൗദ്‌ രാജഭരണം === സൗദി അറേബ്യയിലെ [[സൗദി അറേബ്യയുടെ ഭരണാധികാരികൾ|സൗദ്‌ കുടുംബത്തിന്റെ]] കീഴിലാണ് ആധുനിക മക്കയിലും വികസനത്തിന്റെ സുവർണ കാലത്തിനു തുടക്കമായത്. [[പെട്രോളിയം|എണ്ണ]] സമ്പത്തിന്റെ സമൃദ്ധിയും വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളിലെ നിപുണതയും ഇവിടെ വികസനത്തിന് ആക്കം കൂട്ടി. ഹറം മസ്ജിദ് സമീപത്തെ കുന്നുകളിലേക്ക്‌ വരെ വലുതാക്കി. ഇന്ന് സഫ-മർവ കുന്നുകൾ വരെ ഹറം പള്ളിയുടെ ഭാഗമാണ്. സൗദ്‌ കുടുംബത്തിന്റെ ഒന്നാം പുനർ നിർമ്മാണത്തിൽ തന്നെ പള്ളിക്ക് നാല് മിനാരങ്ങളും സഫാ-മർവാ പാതയിൽ മേൽക്കൂരയും പണിതു. [[ഫഹദ്‌ ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌|ഫഹദ് രാജാവിന്റെ]] ഭരണകാലത്ത് 1982 മുതൽ 1988 വരെയാണ് മസ്ജിദുൽ ഹറമിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടം വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നത്. ഇക്കാലത്ത് പള്ളിക്ക് പുറത്തെ പ്രാർഥനാ സ്ഥലങ്ങളിൽ സൗകര്യം വർധിപ്പിച്ചു. ഈ സമയത്താണ് ഫഹദ് രാജാവ് തന്റെ സ്ഥാനപ്പേരിൽ മാറ്റം വരുത്തി മക്ക-മദീന മസ്ജിദുകളുടെ പരിപാലകൻ എന്നർത്ഥം വരുന്ന തിരു ഗേഹങ്ങളുടെ പരിപാലകൻ എന്നാക്കി മാറ്റിയത്. മൂന്നാം ഘട്ട വികസനത്തിൽ മസ്ജിദിനു പതിനെട്ടു പുതിയ കവാടങ്ങളും മൂന്നു താഴികക്കുടങ്ങളും നിർമ്മിച്ചു. ഓരോ ഗേറ്റിനും അഞ്ഞൂറ് വീതം [[മാർബിൾ]] പാളികളാണ് ഉപയോഗിച്ചത്. തറയിൽ മൊത്തം മാർബിൾ വിരിക്കലും ശീതീകരണ സംവിധാനം പൂർണ തോതിൽ നടപ്പാക്കിയതും ഈ ഘട്ടത്തിലാണ്. == ആധുനിക മക്ക == [[പ്രമാണം:Makkah (Mecca) (2).jpg|left|thumb|ആധുനിക മക്കയുടെ ഒരു ചിത്രം (മക്ക ക്ലോക്ക് ടവറിൽ നിന്നും എടുത്തത്‌)]] ആധുനിക [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയിലെ]] [[മക്ക പ്രവിശ്യ|മക്ക പ്രവിശ്യയുടെ]] തലസ്ഥാന നഗരം കൂടിയായ മക്ക, [[ചെങ്കടൽ]] തീരത്തുള്ള തുറമുഖ നഗരമായ [[ജിദ്ദ|ജിദ്ദയിൽ]] നിന്ന് 73 കിലോമീറ്റർ ഉള്ളിലോട്ടുമാറി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. [[സമുദ്രനിരപ്പ്|സമുദ്രനിരപ്പിൽ]] നിന്ന് 277 മീറ്റർ(910 അടി) ഉയരത്തിലാണ് മക്കയുടെ സ്ഥാനം. ഭൂമിയുടെ കരഭാഗത്തിൽ തൊട്ടുതൊട്ടു കിടക്കുന്ന [[ഏഷ്യ]], [[യൂറോപ്പ്]], [[ആഫ്രിക്ക]] വൻകരകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന കരഭാഗത്തിന്റെ ഏതാണ്ട് മധ്യത്തിലാണ് ഇത്<ref>{{Cite web |url=http://www.asiarooms.com/en/travel-guide/saudi-arabia/mecca/mecca-overview/geography-of-mecca.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-08 |archive-date=2012-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125064024/http://www.asiarooms.com/en/travel-guide/saudi-arabia/mecca/mecca-overview/geography-of-mecca.html |url-status=dead }}</ref>. === വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ === [[File:Salman bin Abdull aziz December 9, 2013.jpg|thumb|Salman bin Abdull aziz December 9, 2013]] സൽമാൻ രാജാവിന്റെ ഹറം വികസന പദ്ധതികൾ 2020 ൽ പൂർത്തിയാകുന്ന രീതിയിലാണ് പുരോഗമിക്കുന്നത്. ഇതോടു കൂടി മസ്ജിദുൽ ഹറമിലെ പ്രാർഥനാ സൌകര്യങ്ങൾ 35 ശതമാനം വർധിക്കുന്നതാണ്. അതിന്റെ ഭാഗമായി ഇപ്പോൾ മക്കയിലെ മസ്ജിദുൽ ഹറം വടക്ക് മുറ്റം വികസനപദ്ധതി പൂർത്തിയായി വരുന്നുണ്ട്. അണ്ടർ ഗ്രൗണ്ടടക്കം നാല് നിലകളോട് കൂടിയാണ് പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കി വരുന്നത്. കിങ് അബ്ദുല്ല ഇബ്‌നു അബ്ദുൽ അസീസ് ഗേറ്റ് എന്ന പേരിൽ ഭീമൻ ഗേറ്റ് വടക്ക് മുറ്റത്ത് നിർമ്മിക്കുന്നുണ്ട്<ref name= />. മക്കയിലെത്തുന്ന തീർത്ഥാടകർക്ക് മികച്ച സേവനം ലഭ്യമാക്കുന്നതിന് അതിന്റെ പൂർണതയിലേക്ക് എത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്<ref name= />. [[പ്രമാണം:Haram night view.jpg|right|thumb|മസ്ജിദുൽ ഹറമിലെ രാത്രി ദൃശ്യം]] നാഗരികവും സങ്കേതികവും സുരക്ഷാപരവുമായ മേഖലകളിലൂന്നിയ വികസനമാണ് പുതിയ ഹറം വികസന പദ്ധതിയിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഒരേ സമയം പത്ത് ലക്ഷത്തിലധികം പേരെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ പാകത്തിൽ ഹറം കെട്ടിടം വികസിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. തുരങ്കങ്ങളും നടപ്പാതകളും അംഗശുചീകരണങ്ങളും മറ്റു സേവന വകുപ്പുകളും ഉൾകൊള്ളുന്നവിധത്തിൽ ആണ് ഹറം മുറ്റം വികസിപ്പിക്കുന്നത്. എയർകണ്ടീഷനിങ്,[[വൈദ്യുതി]], [[ജലം]] തുടങ്ങിയവക്കാവശ്യമായ സംവിധാനങ്ങളും കേന്ദ്രങ്ങളും വികസിപ്പിക്കുക എന്നിങ്ങനെ മൂന്നായി തിരിച്ചാണ് പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നത്. മസ്ജിദുൽ ഹറമിന്റെ വടക്ക് മുറ്റത്ത് നിന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന പുതിയ വികസന പദ്ധതി പരിസരത്തെ പല പുരാതന ഡിസ്ട്രിക്റ്റുകളിലെ പല ഭാഗങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ്. ഹറമിനടുത്ത മുദ്ദഇ, ശാമിയ, ഖറാറ എന്നീ ഡിസ്ട്രിക്റ്റുകൾ ഇതിലുൾപ്പെടും. കിഴക്ക് ഭാഗത്ത് നിന്ന് ചന്ദ്രക്കല ആകൃതിയിൽ ആരംഭിക്കുന്ന വികസനം പടിഞ്ഞാറ് ശുബൈയ്ക്കയിലെ ഖാലിദ് ബ്‌നു വലീദ് റോഡ് വരെയും അൽമുദ്ദഇ, അബൂസുഫ്‌യാൻ, റാഖൂബ, ശാമിയയിലെ അബ്ദുല്ലാഹിബ്‌നു സുബൈർ റോഡുകളും കടന്ന് ജബലുൽ കഅബ വരെ നീളുന്നതാണ്. [[പ്രമാണം:Aerial View of Abraj Al Bait Under Construction.jpg|left|thumb|വളരെ വേഗത്തിൽ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന മക്കയുടെ ദൃശ്യം ]] നിലവിലുള്ള മെട്രോ റെയിൽവേ പദ്ധതി മക്ക പട്ടണത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഭാഗങ്ങളെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിനു വേണ്ടി 180 കി. മീറ്ററിൽ നാല് ട്രാക്കുകളോട് കൂടിയ മെട്രോപാത നിർമ്മിക്കാനാണ് പദ്ധതി. 88 സ്‌റ്റേഷനുകളുണ്ടാകും. മക്കയുടെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് സ്‌റ്റേഷനോട് കൂടിയ മദീന- ജിദ്ദ- മക്ക പട്ടണങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന അൽ ഹറമൈൻ റെയിൽവേ, ജംറയുടെ കിഴക്ക് അവസാനിക്കുന്ന അൽമശാഇർ റെയിൽവേ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായിട്ടുണ്ട്. ഈ രണ്ട് പദ്ധതികളെയും ഹറമുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഏറ്റവുമൊടുവിലത്തെ കണക്കെടുപ്പ് അനുസരിച്ച് മക്കയിലെ ജനസംഖ്യ1.8 ദശലക്ഷത്തിലധികമാണ്. അടുത്ത 20 വർഷത്തിനുള്ളിൽ അത് 2.5 ദശലക്ഷം കവിയുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. ഇതിനുപുറമെ ഒരോ വർഷവും 20 ലക്ഷത്തിനകം ആളുകൾ ഹജ്ജിനും അഞ്ച് ദശലക്ഷത്തോളം പേർ ഉംറക്കും എത്തുന്നുണ്ട്. ഇവരുടെ യാത്രാ നടപടികൾ എളുപ്പമാക്കാൻ മെട്രോ സഹായിക്കും<ref>{{Cite web |url=http://www.constructionweekonline.com/article-12861-27bn-makkah-development-plan-to-be-showcased/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-19 |archive-date=2015-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150607123148/http://www.constructionweekonline.com/article-12861-27bn-makkah-development-plan-to-be-showcased/ |url-status=live }}</ref>. കിങ് അബ്ദുല്ല ഹറം വടക്കേ മുറ്റ വികസനപദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി മദീനയിലുള്ളത് പോലെ മക്ക ഹറം മുറ്റങ്ങളിൽ തണലിടുന്ന കുടകളും ഹെലിപാഡും നിർമ്മിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. എട്ട് വലിയ കുടകളും 42 ചെറിയ കുടകളും രണ്ട് ഹെലിപാഡുകളാണ് നിർമ്മിക്കുന്നത്. വലിയ കുടകൾ 53x53 മീറ്ററും ചെറിയ കുടകൾ 25x25 മീറ്റർ അളവിലുമുള്ളതാണ്. നൂതന സംവിധാനത്തിൽ ആകർഷകമായ രീതിയിലാണ് കുടകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നത്. കിങ് അബ്ദുല്ല ഹറം വികസനപദ്ധതിയും പ്രഥമ സൗദി ഹറം വികസനവും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പദ്ധതിയിൽ നാല് പാലങ്ങളുണ്ട്. അഞ്ചാമത്തേത് കിങ് അബ്ദുല്ല ഹറം വികസന പദ്ധതിയെ സഫാ-മർവയുമായി (മസ്അ) ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതാണ്. നിലവിലെ ഹറമിന്റെ വാസ്തുശിൽപ ചാരുതക്ക് സമാനമായ രീതിയിലാണ് പുതിയ വികസനപദ്ധതികളും നടപ്പിലാക്കുന്നത്. തീർഥാടകർക്ക് വെള്ളം കുടിക്കാനുള്ള ടാപ്പുകൾ, മാലിന്യം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള നൂതന സംവിധാനം, ഇലക്ട്രിക് ലിഫ്റ്റുകൾ, കോണികൾ, മികച്ച എയർ കണ്ടീഷനിങ്-ലൈറ്റ് സംവിധാനങ്ങൾ, സുരക്ഷ നിരീക്ഷണത്തിനാവശ്യമായ സംവിധാനങ്ങൾ തുടങ്ങി തീർഥാടകർക്കാവശ്യമായ എല്ലാ സേവനങ്ങളും ലഭ്യമാകുന്ന തരത്തിലാണ് പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കുന്നത്. പുതിയ ഹറം വികസനം പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ 15 ലക്ഷം പേർക്ക് കൂടി നമസ്കരിക്കാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ടാകും. 75000 ചതു.മീറ്റർ സ്ഥലത്ത് വെള്ള ടാങ്ക്, എയർകണ്ടീഷനിങ് കേന്ദ്രം, മാലിന്യസംസ്കരണ പ്ളാൻറ് എന്നിവയും പദ്ധതിക്ക് കീഴിൽ ഉൾപ്പെടുന്നുണ്ട്. വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായി 15000·ൽ അധികം കക്കൂസുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നുണ്ട്. ഏതു ഭാഗത്തു നിന്നും തീർഥാടകർക്ക് എത്തിപ്പെടാൻ കഴിയുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലാണ് ഇവ നിർമ്മിക്കുന്നത്. ഉത്തൈബിയ, ജർവൽ, ജബലുൽ കഅബ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് കാൽനടയായി ഹറമിന്റെ വടക്ക് മുറ്റത്ത് എളുപ്പത്തിൽ എത്താൻ സഹായിക്കുന്ന നാല് തുരങ്കങ്ങളുടെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായി കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. === മക്കയുടെ അതിർത്തികൾ === [[കഅബ|കഅ‌ബയ്‌ക്ക്‌]] ചുറ്റുമുള്ള പള്ളിയാണ്‌ [[മസ്ജിദുൽ ഹറാം]]. ഹറം എന്നറിയപ്പെടുന്ന കഅ‌ബക്ക്‌ ചുറ്റുമുള്ള ഹറം മേഖല [[ഇബ്രാഹിം|ഇബ്രാഹിം നബിയുടെ]] കാലം മുതലേ അറിയപ്പെട്ടതാണ്‌. മക്കാ വിജയത്തിന്‌ ശേഷം മുഹമ്മദ്‌ നബി ഹറം മേഖലയുടെ അതിർത്തികൾക്ക്‌ പ്രത്യേക അടയാളമിടാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. അന്ന്‌ മലകളും കുന്നുകളുമായിരുന്നു അടയാളങ്ങൾ. പിന്നീട്‌ വന്ന പല പ്രധാനികളും ഭരണകർത്താക്കളും ഹറമിന്റെ പരിധിയെവിടെയാണെന്ന്‌ ജനങ്ങളറിയാൻ വേണ്ടി അടയാളങ്ങൾ പുതുക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു. അവസാനമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ മുൻ ഭരണാധികാരി ഫഹദ് രാജാവ് പ്രമുഖ പണ്ഢിതസഭയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഏറ്റവും വ്യക്തമായ അടയാളങ്ങൾ ഹറം അതിർത്തികളിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. വിശുദ്ധ ഹറമിന്റെ അതിർത്തി ഏറ്റവും കൂടുതൽ അകന്നു നിൽക്കുന്നത് പടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്തുകൂടി [[ജിദ്ദ]] വഴി മക്കയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നിടത്താണ്. പ്രസ്തുത അതിർത്തിയിൽ നിന്ന് കഅബയിലേക്ക് പതിനെട്ട് മൈൽ ദൂരമാണുള്ളത്. ജിദ്ദയിൽ നിന്നും മക്കയിലേക്കുള്ള എക്സ്പ്രസ്സ്‌ റോഡിൽ പെട്ട ഈ സ്ഥലത്തിന് ഹുദൈബിയ എന്നും ശുമൈസി എന്നും പേരുണ്ട്. ഇന്ന് ‌സൗദി അറേബ്യൻ ഭരണകൂടം കൂറ്റൻ കാലുകളിൽ വലിയ ബോർഡുകൾ സ്ഥാപിച്ച്‌ [[അറബി|അറബിയിലും]] [[ഇംഗ്ലീഷ്|ഇംഗ്ലീഷിലും]] വ്യക്തമായി എഴുതി വെച്ചിട്ടുണ്ട്. വളരെ ദൂരെ നിന്ന്‌ പോലും കാണാൻ കഴിയുന്ന വിധത്തിലാണ്‌ ഇവ സ്ഥാപിച്ചത്‌. ഏകദേശം 550 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ ആണ്‌ ഹറം മേഖലുടെ വിശാലത<ref>{{Cite web |url=http://www.islamicencyclopedia.org/%28S%28ndj3nmfgxsbiav45us31hhvf%29%29/Default.aspx?Page=Haram&NS=&AspxAutoDetectCookieSupport=1 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-27 |archive-date=2021-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211202120345/http://www.islamicencyclopedia.org/%28S%28ndj3nmfgxsbiav45us31hhvf%29%29/Default.aspx?Page=Haram&NS=&AspxAutoDetectCookieSupport=1 |url-status=live }}</ref>. ഹറം മേഖലയുടെ പ്രധാന അതിർത്തികളായി കണക്കാക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ ഇവയാണ്‌: * തൻഈം മക്കയുടെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള മസ്‌ജിദ്‌ ആഇശ നിലകൊള്ളുന്ന തൻഈം എന്ന സ്ഥലം. ഇവിടെ നിന്ന്‌ കഅബയിലേക്ക്‌ 7.5 കിലോമീറ്ററാണ്‌. ഇതാണ്‌ കഅബയോട്‌ ഏറ്റവും അടുത്ത അതിർത്തി. ഹറം അതിരുകളിൽ ഏറ്റവും ദൂരം കുറഞ്ഞ തൻഈം പ്രദേശത്തേക്കാണ് അധികമാളുകളും മക്കയിൽ നിന്നും ഉംറക്ക് ഇഹ്റാം ചെയ്യാനുദ്ദേശിച്ച് പോകാറുള്ളത്. അവിടെ മസ്ജിദ് ആഇശ എന്ന പേരിൽ വിശാലമായ പള്ളിയും കുളിക്കാനും മറ്റുമുള്ള സൌകര്യങ്ങളുമുണ്ട്. * ജിഅറാന ഹറമിന്റെ മറ്റൊരു അതിർത്തിയാണ്‌ ജിഅറാന. ഇവിടെ നിന്ന്‌ 22 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ്‌ കഅ‌ബയിലേക്ക്‌. ബനൂതമീം കുടുംബത്തിലെ ഒരു സ്‌ത്രീയുടെ പേരാണിത്‌. കഅ‌ബയുടെ വടക്ക്‌ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്‌ ഇതിന്റെ തൊട്ടടുത്തുള്ള ശരീഫിൽ നിന്ന്‌ ഇപ്പോൾ നേരിട്ട്‌ ഒരു റോഡ്‌ മക്കാ പട്ടണത്തിലേക്കുണ്ട്‌. ആയിരം പേർക്ക്‌ നമസ്‌കരിക്കാനുള്ള ഒരു പള്ളി ഇവിടെയുണ്ട്‌. ജിഅറാന എന്ന സ്ഥലത്ത് പോയാണ് മുഹമ്മദ്‌ നബി ഉംറക്ക് ഇഹ്റാം ചെയ്തത്. അതിനാൽ ഏറ്റവും നല്ലത് അവിടെ വെച്ച് ഇഹ്റാം ചെയ്യുന്നതാണ്. * ഹുദൈബിയ മക്കയുടെയും ജിദ്ദയുടെയും ഇടയിലുള്ള ഹറം മേഖലയ്‌ക്ക്‌ പുറത്തായി നില്‌ക്കുന്ന ഒരു സ്ഥലമാണ്‌ ഹുദൈബിയ. അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു കിണറിന്റെ പേരാണ്‌ ഹുദൈബിയ. ഇപ്പോൾ ഈ സ്ഥലത്തിന്‌ സുമേശിയെന്നാണ്‌ പേര്‌. ഇവിടെ നിന്ന്‌ 24 കിലോമീറ്ററാണ്‌ മക്കാ പട്ടണത്തിലേക്ക്‌. ജിദ്ദയുടെയും മക്കയുടെയും ഇടയിലുള്ള പ്രധാന ചെക്ക്‌പോസ്റ്റ്‌ സുമേശിയിലാണ്‌. ഹിജ്‌റ 6ൽ നടന്ന പ്രശസ്‌തമായ രിദ്‌വാൻ പ്രതിജ്ഞ ഹുദൈബിയയിൽ വെച്ചായിരുന്നു. ഹുദൈബിയ സന്ധി ഇസ്‌ലാമിക ചരിത്രത്തിലെ ഒരു സുപ്രധാന വഴിത്തിരിവായിരുന്നു. അവിടെയുള്ള ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ വെച്ചായിരുന്നു മുഹമ്മദ്‌ നബി പ്രതിജ്ഞയെടുത്തത്‌. * നഖ്‌ല മറ്റൊരു അതിർത്തി മക്കയുടെയും ത്വാഇഫിന്റെയും ഇടയിലുള്ള നഖ്‌ലയാണ്‌. കഅബയുടെ വടക്ക്‌ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന നഖ്‌ല യമാനിയുടെയും കിഴക്ക്‌ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന നഖ്‌ല ശാമിയുടെയും ഒന്നിച്ചുള്ള കേന്ദ്രമാണ്‌ നഖ്‌ല. മസ്‌ജിദുൽ ഹറാമിൽ നിന്നും 45 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ്‌ ഈ സ്ഥലം. [[മുഹമ്മദ്|മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ]] പ്രശസ്‌തമായ [[താഇഫ്]] യാത്രയുമായി നഖ്‌ല ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പ്രവാചകത്വത്തിന്‌ ശേഷം മക്കയിലെ ഖുറൈശികളുടെ ഉപദ്രവത്തിൽ നിന്നും രക്ഷ കിട്ടാൻ തന്റെ കുടുംബങ്ങളുള്ള ത്വാഇഫിലേക്ക്‌ പോയി നിരാശനായി മടങ്ങുമ്പോൾ പ്രവാചകൻ വഴിമധ്യേ നഖ്‌ലയിൽ താമസിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ ഇസ്‌ലാമിക ചരിത്രത്തിലെ ഒരുപാട്‌ സംഭവങ്ങൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം സാക്ഷിയായിട്ടുണ്ട്‌. * അറഫ വിശുദ്ധ ഹറം മേഖലയുടെ മറ്റൊരു അതിർത്തി അറഫയാണ്‌. ഹജ്ജ്‌ തീർത്ഥാടകർ നിർബന്ധമായും ഒരു ദിവസം പ്രഭാതത്തിനും സൂര്യാസ്‌തമയത്തിനുമിടയിൽ കഴിച്ചുകൂട്ടേണ്ട പ്രദേശമാണിത്‌. കഅബയിൽ നിന്‌ 18 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ്‌ ഈ സമതല പ്രദേശം. മൂന്നരലക്ഷം പേർക്ക്‌ നമസ്‌കരിക്കാൻ സൗകര്യമുള്ള വിശാലമായ മസ്‌ജിദ്‌ നമിറ ഇവിടെയാണ്‌. ഹറം പരിധിക്ക്‌ പുറത്താണ്‌ അറഫാ പ്രദേശം. അദാത്ത്‌ ലബൻ എന്ന തെക്ക്‌ ഭാഗത്തുള്ള സ്ഥലമാണ്‌ ഹറമിന്റെ മറ്റൊരു അതിർത്തി. മസ്‌ജിദുൽ ഹറാമിൽ നിന്നും 16 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണിത്‌. ഇന്ന്‌ ഈ സ്ഥലത്തിന്‌ ഉഖൈശിയ്യ എന്നാണ്‌ പേര്‌. ആ ഭാഗത്തുണ്ടായിരുന്ന ഒരു നാട്ടുരാജാവായ ഇബ്‌നു ഉഖൈശിന്റെ പേരിലാണ്‌ ഇപ്പോൾ ഈ സ്ഥലം അറിയപ്പെടുന്നത്‌<ref>{{Cite web |url=http://www.lawaonline.com/blog/boundaries-of-haram-makkah/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-23 |archive-date=2012-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120602173523/http://www.lawaonline.com/blog/boundaries-of-haram-makkah/ |url-status=dead }}</ref>. === മക്ക ക്ലോക്ക് ടവർ === {{പ്രലേ|അബ്രാജ് അൽ ബൈത് ടവർ}} [[പ്രമാണം:Clock tower makkah.jpg|left|thumb|മക്ക ക്ലോക്ക് ടവർ]] [[പ്രമാണം:Clock tower02.jpg|right|thumb|ക്ലോക്ക് ടവറിന്റെ പിൻവശം]] ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമയഗോപുരമാണ് മക്ക ക്ലോക്ക് ടവർ<ref>{{Cite web |url=http://www.skyscrapercenter.com/building.php?building_id=%2084 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-23 |archive-date=2012-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121115190814/http://www.skyscrapercenter.com/building.php?building_id=%2084 |url-status=dead }}</ref>. മക്കയിൽ മസ്ജിദുൽ ഹറമിനോട് ചേർന്നുള്ള [[അബ്രാജ് അൽ ബൈത് ടവർ|അബ്രാജ് അൽബൈത്ത് ടവറിലാണ്]] (മക്ക റോയൽ ക്ലോക്ക് ടവർ). [[ബുർജ് ഖലീഫ]] കഴിഞ്ഞാൽ ലോകത്ത് രണ്ടാം സ്ഥാനവും ഈ കെട്ടിടത്തിനാണ്. [[ലണ്ടൻ]] ടവറിലുള്ള ബിഗ് ബൻ വാച്ചിന്റെ ആറിരട്ടി വലിപ്പമാണ് മക്ക ടവർ വാച്ചിനുള്ളത്. പകൽവെട്ടത്തിൽ സ്വർണനിറത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഘടികാരങ്ങളും ചന്ദ്രക്കലയും രാത്രിവെളിച്ചത്തിൽ ഹരിതപ്പകർച്ച നേടും. ഘടികാരമുഖം രാത്രിയിൽ പ്രകാശമാനമാക്കുന്നതിന് എട്ടു ലക്ഷം എൽ.ഇ.ഡി. ബൾബുകൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ടവറിന്റെ നാലു വശത്തുമുള്ള ക്ലോക്കുകളിൽ രണ്ടെണ്ണത്തിന് 80 മീറ്റർ ഉയരവും 65 മീറ്റർ വീതിയും 35 മീറ്റർ വ്യാസവുമുണ്ട്. മറ്റ് രണ്ട് ക്ലോക്കുകളുടെ വ്യാസം 25 മീറ്ററാണ്. 400 മീറ്ററിലധികം ഉയരത്തിലുള്ള ക്ലോക്ക് മക്കയിലെ മുഴുവൻ ജില്ലകളിൽ നിന്നുംകാണാനാകും. [[ജർമ്മനി]], [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള എഞ്ചിനീയർമാരും [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിൽ]] നിന്നുള്ള വിദഗ്ദ്ധരുമാണ് രൂപകൽപനയും നിർമ്മാണവും പൂർത്തിയാക്കിയത്. ഇടിമിന്നലേൽക്കാതിരിക്കാനുള്ള പ്രത്യേക സംവിധാനവും ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഏഴു കിലോമീറ്റർ അകലെ നിന്നുവരെ ഗോപുരം കാണാൻ സാധിക്കും. മക്ക റോയൽ ക്ലോക്ക് ടവർ 2011-ൽ ആണ് പൂർണമായും പ്രവർത്തനക്ഷമമായത്. അതോടെ ഗ്രീനിച്ച് മീൻ ടൈമിനു (ജി.എം.ടി) പകരമായി മക്ക മീൻടൈമും (എം.എം.ടി) നിലവിൽ വന്നു<ref>{{Cite web |url=http://leanman.hubpages.com/hub/Makkah-Clock-Royal-Tower |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-12 |archive-date=2012-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126062552/http://leanman.hubpages.com/hub/Makkah-Clock-Royal-Tower |url-status=live }}</ref>. === ടൂറിസവും വിനോദവും === ഹജ്ജ് ഉംറ തീർഥാടകരെ ആശ്രയിച്ചു മാത്രമാണ് ഇവിടെ ടൂറിസം രംഗം നില നിൽക്കുന്നത്. ഹജ്ജ് ഉംറ തീർഥാടകരെ താമസിപ്പിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന കെട്ടിടങ്ങൾ ലൈസൻസിനായി ടൂറിസംവകുപ്പ് വെബ്സൈറ്റിൽ റജിസ്റ്റർ ചെയ്യണം. 2013-ലെ കണക്ക് പ്രകാരം മക്കയിൽ 644 താമസ കേന്ദ്രങ്ങൾ ടൂറിസം ലൈസൻസുള്ളതുണ്ട്. ഇതിൽ 15 ലക്ഷത്തോളം പേരെ ഉൾകൊള്ളാനാകും വിധം 123500 റൂമുകളുണ്ട്. ലൈസൻസുള്ള ഹോട്ടലുകളുടെ എണ്ണം 564 ആണ്. ഇതിൽ 19 എണ്ണം ഫൈവ് സ്റ്റാറും 17 എണ്ണം ഫോർസ്റ്റാറും 117 എണ്ണം ത്രീസ്റ്റാറും 104 എണ്ണം റ്റൂസ്റ്റാറും ഗണത്തിൽപ്പെടും. കൂടാതെ 80 ലൈസൻസുള്ള ഫർണിഷ്ഡ് അപാർട്ട്മെൻറുകളും മക്കയിലുണ്ട്. [[തീർത്ഥാടനം|തീർത്ഥാടനത്തിനൊപ്പം]] വിനോദത്തിനുതകുന്ന നിരവധി പൂന്തോട്ടങ്ങളും പാർക്കുകളും ഉൾകൊള്ളുന്ന പ്രദേശമാണ് മക്ക. കുട്ടികൾക്ക് കളിക്കാനും വിനോദത്തിനുമായി നഗരത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ 193 പാർക്കുകളും പൂന്തോട്ടങ്ങളും ഉണ്ട്. നഗര സൌന്ദര്യവൽക്കരണ പദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി പുതിയതായി അൽ നവാരിയ ഗാർഡൻ എന്ന പേരിൽ ഒരു വലിയ പദ്ധതി ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്<ref name= />. ചൂട് കാലത്ത് രാത്രി സമയങ്ങളിൽ പാർക്കുകളിൽ ആളുകൾ കൂടുതലായി എത്തുന്നു. കഠിനമായ ചൂടും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വെല്ലുവിളികളും കാരണം ചെടികളും മൃഗങ്ങളും അപൂർവമായി മാത്രമേ മക്കയിൽ കാണപ്പെടുന്നുള്ളൂ. പ്രകൃതി സംരക്ഷണത്തിന്റെയും നഗരസൌന്ദര്യ വൽക്കരണത്തിന്റെയും ഭാഗമായി മക്ക നഗരസഭ പലവിധത്തിലുള്ള അക്കേഷ്യകളും ഈന്തപ്പനകളും ചെറിയ ചെടികളും എല്ലായിടത്തും വെച്ച് പിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. വന്യ മൃഗങ്ങളായ കാട്ടുപൂച്ച, ചെന്നായ, കാട്ടുനായ, കുറുക്കൻ, കീരി എന്നിവയെ മക്കയിലെ ജനവാസമില്ലാത്ത പർവതങ്ങളിൽ കാണാം<ref name= />. === കായിക രംഗം === 1945-ൽ സ്ഥാപിതമായ അൽ-വഹ്ദ ക്ലബ്‌ ആണ് മക്കയിലെ കായിക മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രമുഖ ക്ലബ്‌. മക്കയിലെ സാമൂഹിക, സാംസ്കാരിക മേഖലകളിലും അൽ-വഹ്ദ ക്ലബ്‌ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. മറ്റു സൗദി നഗരങ്ങളിലേതു പോലെ [[ഫുട്ബോൾ]] തന്നെയാണ് മക്കയിലെയും പ്രധാന കായിക മത്സരം.38,000 പേരെ ഉൾക്കൊള്ളാവുന്ന കിംഗ്‌ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ സ്റ്റേഡിയം ആണ് മക്കയിലെ വലിയ സ്റ്റേഡിയം<ref name= />. === സുരക്ഷാ സംവിധാനം === [[പ്രമാണം:Jamarat Bridge in Mina.JPG|left|thumb|തീർത്ഥാടകരുടെ സുരക്ഷയ്ക്ക് വേണ്ടി അഞ്ചു നിലകളിൽ നിർമ്മിച്ച ജംറ]] ഹജ്ജ്- ഉംറ കർമങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി ലോക രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നും വരുന്ന വിശ്വാസികൾക്ക് സുരക്ഷയൊരുക്കുന്നതിനു വേണ്ടി അത്യന്താധുനിക സംവിധാനങ്ങളാണ് ഇവിടെ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്. മക്കയിലെ അടിയന്തര സേവനത്തിനായി പ്രതിരോധ മന്ത്രാലയം ഹോയ്‌സർ ഇനം ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. തീകെടുത്തുന്നതിനും, അടിയന്തര ആരോഗ്യ സേവനം നടത്തുന്നതിനുമാണ് പ്രധാനമായും ഇത്തരം ആധുനിക ഇനം [[ഹെലികോപ്റ്റർ|ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ]] ഉപയോഗിക്കുന്നത്. തിരക്കുള്ള സമയങ്ങളിൽ മക്കയിലേക്ക് എത്തുന്ന എല്ലാ റോഡുകളിലും ഹറമിനടുത്തും സുരക്ഷാ ട്രാഫിക് നിരീക്ഷണത്തിനായി ഇത്തരം ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ ചുറ്റിക്കറങ്ങി കൊണ്ടിരിക്കും. ആധുനിക സംവിധാനങ്ങളോടു കൂടിയ ഈ ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ ഏത് പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയിലും പറക്കാൻ കഴിയുന്നവയാണ്. നൂതന വയർലസ് സംവിധാനവും ഇരുട്ടിൽ കാണാൻ കഴിയുന്ന ക്യാമറ സംവിധാനങ്ങളും ഇവക്കുണ്ട്. ഹറമിനടുത്ത് സുരക്ഷാ ട്രാഫിക് നിരീക്ഷണത്തിനും ടവറുകളിലെ അടിയന്തര സേവനത്തിനും ആംബുലൻസ് സേവനത്തിനുമെല്ലാം ഇത്തരം ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ ആണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. കൂടാതെ പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾക്കിടയിലെ തീർത്ഥാടകരുടെ പോക്കുവരവുകൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിന് രാത്രിയിലും നിരീക്ഷണം നടത്താൻ കഴിയുന്ന അത്യാധുനിക സങ്കേതിക സംവിധാനങ്ങളോട് കൂടിയ എസ്-92 വിമാനങ്ങളും ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. [[വെള്ളപ്പൊക്കം]] പോലുള്ള അടിയന്തര ഘട്ടങ്ങളിലെ രക്ഷാ പ്രവർത്തനത്തിന് സിവിൽ ഡിഫെൻസിന് കീഴിൽ മിനായിൽ വിവിധ യൂണിറ്റുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വെള്ളത്തിൽ കുടുങ്ങിയവരെ രക്ഷപ്പെടുത്താനും തെരച്ചിൽ നടത്താനും പ്രാപ്തരായ വിദഗ്ദ്ധർ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ് ഈ യൂണിറ്റുകൾ. ഇവർക്കാവശ്യമായ ബോട്ടുകളും മറ്റ് ഉപകരണങ്ങളും സിവിൽ ഡിഫൻസ് മിനയിൽ പ്രത്യേകമായി തന്നെ ഒരുക്കാറുണ്ട്‌<ref>http://www.go-makkah.com/english/news/00559/saudi-civil-defense-launches-hajj-weather-hotline.html</ref>. [[റമദാൻ|റമദാനിലെ]] തിരക്ക് നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി പൊലീസിനു പുറമെ സുരക്ഷാ കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുന്നതിനായി ഉംറ സേനയും രംഗത്തുണ്ടാകാറുണ്ട്. അടിയന്തരഘട്ടം നേരിടുന്നതിനു വിവിധ ഗവൺമെന്റ് വകുപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചു എകീകൃത കൺട്രോൾ റൂം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഹറമിലേക്കുള്ള തീർത്ഥാടകരുടെ പോക്കുവരവുകൾ എളുപ്പമാക്കുന്നതിന് റോഡുകളിൽ കൂടുതൽ ചെക്‌പോയിന്റുകൾ സ്ഥാപിക്കാറുണ്ട്. ഹറമിനടുത്ത റോഡുകളിലെ തിരക്ക് കുറക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി നമസ്‌കാരത്തിന്റെ മുമ്പും ശേഷവും ഓരോ മണിക്കൂർ ഹറമിനടുത്തേക്ക് വാഹനങ്ങൾക്ക് നിയന്ത്രണമേർപ്പെടുത്തും. വെള്ളിയാഴ്ച [[ജുമുഅ|ജുമുഅക്ക്]] മുമ്പ് ഒരു മണിക്കൂറും ശേഷം രണ്ട് മണിക്കൂറുമായിരിക്കും വാഹന നിയന്ത്രണം. ഹറം പരിസരം, തീർത്ഥാടകർ കടന്നുപോകുന്ന റോഡുകൾ, ടവറുകൾ, താമസകേന്ദ്രങ്ങൾ, പവർ സ്‌റ്റേഷനുകൾ, തുരങ്കങ്ങൾ, പാർക്കിങ് കേന്ദ്രങ്ങൾ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിരീക്ഷണം ശക്തിപ്പെടുത്താറുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://arabnews.com/saudiarabia/article117536.ece |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-19 |archive-date=2012-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120407180514/http://arabnews.com/saudiarabia/article117536.ece |url-status=live }}</ref>. വഴികളിലെ ഇരുത്തവും കിടത്തവും തടയുക, തീർഥാടകർക്ക് മാർഗദർശനം നൽകുക, ബോർഡുകളും മാപ്പുകളും സ്ഥാപിക്കുക, ഹജ്ജ് സംബന്ധമായ പുസ്തകങ്ങളും ഗൈഡുകളും വിതരണം ചെയ്യുക തുടങ്ങിയവയെല്ലാം സുരക്ഷാ സംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗമായി നടക്കുന്നു. === പ്രവേശനം === [[പ്രമാണം:Riyadh-Makkah Road near Tuwaiq Escarpment.JPG|right|thumb|റിയാദ്-മക്ക റോഡ്‌]] മക്കയിലേക്ക് [[മുസ്ലിം|മുസ്ലിംകൾക്ക്]] മാത്രമാണ് പ്രവേശനമുള്ളത് <ref name= />. മറ്റു സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും വരുന്ന വാഹനങ്ങൾ മക്കക്കടുത്തുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിൽ വെച്ച് സൗദി [[പാസ്പോർട്ട്]] വിഭാഗത്തിന്റെ കർശനമായ പരിശോധനക്ക് ശേഷമാണ് കടത്തി വിടുന്നത്. അഭ്യന്തര തീർത്ഥാടകരിൽ തസ്രീഹ് (അനുമതി പത്രം) ലഭിച്ചവർക്ക് മാത്രമാണ് ഹജ്ജിനു മക്കയിലേക്ക് പ്രവേശനമുള്ളത്‌. അഞ്ചു വർഷത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രമാണ് ഹജ്ജ് അനുമതി പത്രം ലഭിക്കുക. ചെക്ക്പോസ്റ്റുകളിൽ തസ്രീഹ്, ഇഖാമ(താമസ രേഖ) എന്നിവ വ്യാജമാണോ എന്ന് പരിശോധിക്കാൻ അത്യാധുനിക ഉപകരണങ്ങൾ സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഹജ്ജ് വേളയിൽ മക്കയിൽ വിവിധ ജോലികളിലേർപ്പെടുന്നവർ അതിനായുള്ള അനുമതി പത്രം നേടിയിരിക്കണം. പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലേക്കുള്ള അവരുടെ പ്രവേശനം, ജോലി എന്നിവ എളുപ്പമാക്കുന്നതിനാണ് സൗദി ഹജ്ജ് അനുമതി പത്ര വിഭാഗം ഈ പദ്ധതി ആവിഷ്കരിച്ചിരിക്കുന്നത്. കരാർ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ജോലിക്കാണോ കച്ചവട ആവശ്യത്തിനാണോ തുടങ്ങി പുണ്യ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാനുള്ള കാരണങ്ങൾ സ്പോൺസറുടെ ഉത്തരവാദിത്തത്തിൽ അനുമതി പത്രത്തിൽ വ്യക്തമാക്കണം. കൂടാതെ ജോലിക്ക് നിയമിക്കപ്പെടുന്ന ആൾ ഇഹ്റാമിൽ പ്രവേശിക്കാനും പാടില്ല. ചെക്പോസ്റ്റുകളിൽ പിടികൂടി തിരിച്ചയച്ച നിയമലംഘകരും നുഴഞ്ഞുകയറ്റക്കാരുമായ തീർഥാടകർക്കെതിരെ ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ ആൻറ് പ്രോസിക്യൂഷന് മുമ്പാകെ ഹാജരാക്കി നിയമാനുസൃത ശിക്ഷാനടപടികൾ കൈക്കൊള്ളും<ref name= />. [[പ്രമാണം:Miqat Yalamlam.jpg|left|thumb|മക്കയുടെ കിഴക്ക് ഭാഗത്ത് നിന്നും വരുന്ന ഹജ്ജ് ഉമ്ര യാത്രികരുടെ മീകാത്തായ യലംലം മസ്ജിദ്]] വിദേശത്തു നിന്നും വരുന്നവർ അംഗീകൃത ഏജൻസികളിൽ നിന്നും [[ഹജ്ജ്]]-[[ഉംറ]] വിസകൾ തരപ്പെടുത്തണം.അംഗീകൃത ഏജൻസികളും ഉപ ഏജൻസികളും ഹജ്ജ് - ഉംറ സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ട്. സൗദി അറേബ്യൻ അധികാരികളിൽ നിന്നും അനുമതി പത്രം നേടിയ ഏജൻസികളാണ് അംഗീകൃത ഏജൻസികൾ. അംഗീകാരമുള്ള ഏജൻസികളിൽ നിന്നും വിസ തരപ്പെടുത്തി നൽകുന്നവരാണ് ഉപ ഏജന്റുമാർ. തീർഥാടനത്തിനു പോകാൻ അവരവരുടെ പാസ്പോർട്ടുകൾ ഏജൻസികൾക്ക് നൽകി അതതു രാജ്യങ്ങളിലെ സൗദി നയതന്ത്ര കാര്യാലയങ്ങളിൽ വിസ മുദ്രണം ചെയ്യണം.തുടർന്ന് തീർഥാടകർക്കുള്ള എല്ലാ നടപടി ക്രമങ്ങളും പാലിച്ചു കൊണ്ട് യാത്ര ചെയ്യണം. മക്കയിലേക്കുള്ള തീർഥാടകർ ജിദ്ദ വിമാനത്താവളത്തിൽ ഇറങ്ങി റോഡ്‌ മാർഗ്ഗം ആണ് മക്കയിലെത്തുന്നത്<ref>{{Cite web |url=http://www.hajinformation.com/main/t30.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-27 |archive-date=2012-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120216192011/http://www.hajinformation.com/main/t30.htm |url-status=live }}</ref>. === വാർത്താ വിനിമയ സംവിധാനം === [[പ്രമാണം:Setting up for live shot - Flickr - Al Jazeera English.jpg|left|thumb|ഹജ്ജ് സംപ്രേഷണം നടത്തുന്ന വാർത്താ സംഘം]] ഹിജാസ് കാലഘട്ടത്തിൽ ഹാഷിമീ ഭരണ കാലത്താണ് മക്കയിൽ ആദ്യമായി പരിമിതമായ രീതിയിൽ [[റേഡിയോ]] സംപ്രേഷണം തുടങ്ങുന്നത്. പിന്നീട് രണ്ടാം ലോക മഹാ യുദ്ധാനന്തരം മക്കയിലെ ഹജ്ജ് തീർഥാടനം റേഡിയോയിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്തു കൊണ്ട് വാർത്താ വിനിമയ രംഗത്ത് വലിയ ഒരു മാറ്റത്തിന് തുടക്കമിട്ടു. ഇപ്പോൾ [[ഹജ്ജ്]] കർമങ്ങൾ തത്സമയം സംപ്രേഷണം ചെയ്യാൻ വിദേശ ചാനലുകൾ അടക്കം നിരവധി മാധ്യമങ്ങൾ എത്തുന്നുണ്ട്. മക്കയിലെയും മദീനയിലെയും അഞ്ചു നേരമുള്ള നമസ്കാരങ്ങളും പ്രത്യേക ചടങ്ങുകളും സൗദി [[ടെലിവിഷൻ]] തൽസമയ സംപ്രേഷണം നടത്തുന്നുണ്ട്. സൗദിയിൽ നിന്നുള്ള ആഭ്യന്തര തീർഥാടകരടക്കം മുപ്പതു ലക്ഷത്തോളം ഹാജിമാർ ഒരേ സമയം ഹജ്ജിനു വേണ്ടി ഇവിടെ ഒരുമിച്ചു കൂടുന്നതിനാൽ സേവനദാതാക്കൾ നൂതന സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഇവിടെ സാധ്യമാക്കുന്നുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://www.telecompaper.com/news/stc-says-smart-device-use-surges-in-mecca-medina-in-ramadan |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-27 |archive-date=2023-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409164405/https://www.telecompaper.com/news/stc-says-smart-device-use-surges-in-mecca-medina-in-ramadan |url-status=live }}</ref>. [[സൗദി ടെലികോം കമ്പനി]] (എസ്.ടി.സി), ഇത്തിഹാദ് ഇതിസാലാത് (മൊബൈലി), സൈൻ എന്നിവയാണ് പ്രധാന ടെലിഫോൺ, [[ഇന്റർനെറ്റ്‌]] സേവന ദാതാക്കൾ. മക്ക, അറഫ, മിനാ, മുസ്ദലിഫ എന്നിവിടങ്ങളിൽ എല്ലാം പ്രത്യേകമായി താൽകാലിക ടവറുകളും മറ്റും ഉപയോഗിക്കുന്നു. തീർഥാടകർക്കു ഹജ്ജ് വേളയിൽ സൗജന്യ ഇന്റർനെറ്റ് സേവനവും നൽകാറുണ്ട്<ref>http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&contentID=2009112155094{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. സൗദി ഗെസെറ്റ്, ഒക്കാസ്, അൽ-മദീന, അൽ-ബിലാദ് അടക്കമുള്ള സൗദി അറബിൻ പത്രങ്ങളും തീർഥാടക നഗരമായത് കൊണ്ട് അന്താരാഷ്‌ട്ര പത്രങ്ങളും ഇവിടെ കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. സൗദി അറേബ്യൻ ദേശീയ ചാനലുകളായ സൗദി ടി.വി 1 , സൗദി ടി.വി 2, സൗദി ടി.വി സ്പോർട്സ്, അൽ അക്ബരിയ കൂടാതെ മറ്റു സ്വകാര്യ ടെലിവിഷൻ, റേഡിയോ സേവന ദാതാക്കളും മക്കയിൽ നിന്നും തൽസമയ സംപ്രേഷണം നടത്തുന്നുണ്ട്. <ref>{{Cite web |url=http://www.meccatraveller.info/view/culture-lifestyle-in-mecca.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-23 |archive-date=2012-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121114050657/http://www.meccatraveller.info/view/culture-lifestyle-in-mecca.html |url-status=dead }}</ref>. === ഭിക്ഷാടനം === [[പ്രമാണം:Beggars out at Arafat - Flickr - Al Jazeera English.jpg|right|thumb|അറഫയിൽ ഭിക്ഷ യാചിക്കുന്ന കുട്ടി]] അധികൃതരുടെ കണ്ണ് വെട്ടിച്ചു ഭിക്ഷാടന മാഫിയ തന്നെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രദേശമാണ് മക്ക. കൈകാലുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ട വികലാംഗരെ മക്കയിൽ കൊണ്ടുവന്ന് പണം വാരുന്ന സംഘങ്ങൾ തന്നെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഹജ്ജിന്റെ മറവിൽ ഭിക്ഷാടനത്തിനു വേണ്ടി കൊണ്ടുവരുന്ന വികലാംഗരും ദരിദ്രരുമാണ് സമയപരിധി കഴിഞ്ഞിട്ടും തിരിച്ചുപോകാതെ ഇവിടെ തങ്ങുന്നത്. തിരക്ക് സമയങ്ങളിലാണ് മക്കയിലെ തെരുവോരങ്ങളിൽ ഭിക്ഷാടകർ കൂടുതലായി കാണുന്നത്. മക്ക നഗരസഭ ഹറം അതിർത്തിയിൽ നിന്നും ഭിക്ഷാടകരെ പൂർണമായും നീക്കം ചെയ്യാറുണ്ട്. എങ്കിലും മക്കയുടെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളായ മിസ്ഫല, അജ്യാദ്, ശുബൈഖ, അഫയർ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചു ഭിക്ഷാടനം നടത്തുന്നു<ref name= />. ബംഗ്ളാദേശ്, ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഭിക്ഷാടകരാണ് കൂടുതലുള്ളത്. മക്ക പോലീസ് ഭിക്ഷാടന നിർമ്മാർജ്ജനത്തിന് സാമൂഹിക ക്ഷേമ വിഭാഗവുമായി സഹകരിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്നത് കാരണം ഒരു പരിധി വരെ ഇത് നിയന്ത്രണ വിധേയമാണ്<ref name= />. == തീർത്ഥാടനം == [[പ്രമാണം:La mecque pelerinage.png|right|thumb|ഹജ്ജ് കർമങ്ങൾ നടക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളുടെ രൂപരേഖ (മസ്ജിദുൽ ഹറാം, മിന, അറഫ, മുസ്തലിഫ)]] ലോകത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ഉള്ള മുസ്ലിങ്ങൾ [[ഹജ്ജ്]], [[ഉംറ]] കർമങ്ങൾ ചെയ്യാൻ മക്കയിലേക്കാണ് വരുന്നത്. വർഷത്തിൽ ഒരിക്കൽ (ദുൽഹജ്ജ് മാസം 8 മുതൽ 12 വരെ) നടക്കുന്ന ഒരു ആരാധനാ കർമമായ ഹജ്ജ് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മുസ്ലീം തീർത്ഥാടനമാണ്<ref name= />. [[ഭൂമി|ഭൂമിയിൽ]] പടുത്തുയർത്തിയ ആദ്യ [[ആരാധനാലയം|ആരാധനാലയമായ]] കഅബ ലക്ഷ്യമാക്കിയാണ് വിശ്വാസികൾ ഇവിടേക്ക് പുറപ്പെടുന്നത്. [[ആദാം|ആദം നബി]] നിർമ്മിച്ചു പിന്നീട് [[ഇബ്രാഹിം|ഇബ്രാഹിം നബി]] പുതുക്കി പണിത ശേഷം വിശ്വാസികളെ ഇവിടേയ്ക്ക് ക്ഷണിക്കുകയായിരുന്നു. ഈ ക്ഷണം സ്വീകരിച്ചു കൊണ്ടാണ് ഇപ്പോഴും അനേക ലക്ഷം തീർത്ഥാടകർ മക്കയിലേക്ക് വരുന്നത്. ധനികനും ദരിദ്രനും ഭരണാധികാരിയും സാധാരണക്കാരനും കറുത്തവനും വെളുത്തവനും ഇവിടെ ഒരേ വേഷത്തിലും ഒരേ മന്ത്രത്തിലും ആണ് എത്തുന്നത്‌. [[പുരുഷൻ|പുരുഷന്മാരുടെ]] വേഷം മുണ്ടും മേൽമുണ്ടും ആണ്, സ്ത്രീകൾക്ക് [[പർദ്ദ|പർദ്ദയും]]. ഹജിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനമായ അറഫ സംഗമത്തിൽ എല്ലാവർക്കും ഒരേ സൗകര്യം മാത്രമാണ്. [[മിന|മിനയിലെ]] തമ്പുകളിൽ താമസിക്കുകയും തുടർന്ന് കല്ലേറിനു പോകുന്നതും എല്ലാം ഒരേ പോലെ തന്നെയാണ്. കഅബ പ്രദക്ഷിണത്തിനും രോഗികൾക്കല്ലാതെ പ്രത്യേകം വഴികളൊന്നുമില്ല. രോഗികൾക്ക് ഇരു ചക്ര കസേര ഉപയോഗിക്കാൻ പള്ളിയുടെ ഒന്നാം നിലയിൽ പ്രത്യേക സ്ഥലമുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://www.asiarooms.com/en/travel-guide/saudi-arabia/mecca/festivals-and-events-in-mecca/index.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-22 |archive-date=2012-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125064011/http://www.asiarooms.com/en/travel-guide/saudi-arabia/mecca/festivals-and-events-in-mecca/index.html |url-status=dead }}</ref>. === ഹജ്ജ് === {{പ്രലേ|ഹജ്ജ്}} [[പ്രമാണം:Mina's tents.JPG|left|thumb|ഹജ്ജ് ദിവസങ്ങളിൽ മിനായിൽ എത്തുന്ന തീർത്ഥാടകർ താമസിക്കുന്ന തമ്പുകൾ]] മക്കയിലെത്തുന്ന വിശ്വാസികളുടെ ഏറ്റവു പ്രധാന ആരാധനാ കർമമാണ് ഹജ്ജ്. മക്കയിൽ താമസിക്കുന്നവർ തൻഈം എന്ന പ്രദേശത്ത് നിന്നും മറ്റു പ്രദേശത്തു നിന്നും വരുന്നവർ മക്കയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിന് മുമ്പും ഇഹ്റാം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് മക്കയിൽനിന്ന് ഏകദേശം 5 കി.മീ ദൂരത്തുള്ള മിനായിൽ മുത്വവ്വിഫ് ഒരുക്കുന്ന തമ്പുകളിൽ താമസിക്കുന്നു. അടുത്ത ദിവസം മിനായിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 11 കി.മീ ദൂരെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മൈതാനമായ അറഫയിലേക്ക് പോകുന്നു. [[ദുൽഹജ്ജ്]] 9ന് അറഫാത്തിൽ ഒരുമിച്ചു കൂടൽ നിർബന്ധമാണ്. അറഫാ സംഗമത്തിന് ശേഷം മിനായിൽനിന്ന് അറഫയിലേക്കുള്ള വഴിയിൽ ഏകദേശം 5 കി.മീ നീളത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മുസ്ദലിഫയിൽ രാപാർക്കുകയും വിശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യണം. ഇവിടെ നിന്നും ആണ് കല്ലേറ് നടത്തുന്നതിനു വേണ്ടി കല്ല്‌ എടുക്കുന്നത്. അടുത്ത ദിവസം രാവിലെ മിനയിലേക്ക് കല്ലെറിയാൻ പോകുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.performhajj.com/dos_and_donts.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-28 |archive-date=2012-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321190400/http://www.performhajj.com/dos_and_donts.php |url-status=live }}</ref>. തുടർന്ന് തല മുണ്ഡനം ചെയ്തു മക്കയിലെത്തി വിടവാങ്ങൽ തവാഫ് ചെയ്യുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.islamicperspectives.com/Hajj.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-15 |archive-date=2012-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120110164906/http://www.islamicperspectives.com/Hajj.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.asiarooms.com/en/travel-guide/saudi-arabia/mecca/festivals-and-events-in-mecca/index.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-22 |archive-date=2012-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125064011/http://www.asiarooms.com/en/travel-guide/saudi-arabia/mecca/festivals-and-events-in-mecca/index.html |url-status=dead }}</ref>. [[പ്രമാണം:Amellie - Stoning of the devil 2006 Hajj.jpg|right|thumb|മിനായിലെ ജംറയിൽ കല്ലേറ് നടത്തുന്ന ഹജ്ജ് തീർഥാടകർ ]] ഏതാനും വർഷങ്ങളായി സൗദി ഭരണകൂടം മക്കയിൽ ആസൂത്രണം ചെയ്ത് നടപ്പാക്കിയ നവീകരണ പദ്ധതിയുടെ ഫലമായി ഹജ്ജ് വേളയിൽ മിനായിൽ അനുഭവപ്പെടാറുള്ള തിക്കും തിരക്കും ഇപ്പോൾ അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല<ref>http://www.hajinformation.com/display_news.php?id=3045{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.hajinformation.com/main/h50.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-28 |archive-date=2012-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120513183658/http://hajinformation.com/main/h50.htm |url-status=live }}</ref>. ശീതീകരിക്കപ്പെട്ട അഞ്ചുനില ജംറ സമുച്ചയം പൂർണസജ്ജമായതോടെ കൂടുതൽ പ്രയാസങ്ങളോ അത്യാഹിതങ്ങളോ ഇല്ലാതെ ഹാജിമാർക്ക് സുഗമമായി ജംറകളിൽ എറിയാൻ കഴിയുന്നു. മിനായിലെ ട്രെയിൻ സ്‌റ്റേഷനും ജംറ പാലവും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചതിനാൽ ഹാജിമാർക്ക് ജംറകളെറിയാൻ കൂടുതൽ സൗകര്യമുണ്ട്. മശാഇർ ട്രെയിൻ സംവിധാനം മിനായിലെ തിരക്ക് കുറക്കാൻ സഹായകരമായിട്ടുണ്ട്. ഹജ്ജ് വേളയിൽ മിനയിലെ ജംറകളിൽ കല്ലെറിയുന്ന തീർഥാടകർക്ക് ചൂടിന് ആശ്വാസം പകരാൻ നൂതന എയർകണ്ടീഷനിങ് സംവിധാനവും നിലവിലുണ്ട് . മരുഭൂമികളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതരത്തിലുള്ള എയർകണ്ടീഷനിങ് യൂനിറ്റുകളാണ് ജംറകളിലെത്തുന്ന തീർഥാടകർക്ക് തണുത്ത കാറ്റ് ലഭിക്കാൻ ഇവിടെ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്. ഇതുമൂലം ജംറയുടെ ഏറ്റവും മുകളിലെ ഓപൺ ടെറസിലും പുറത്ത് മൈതാനത്തും ചൂടിന്റെ അളവ് 24 സെൽഷ്യസ് വരെയായി കുറക്കാനാവും. പുതിയ എയർകണ്ടീഷനിങ് യൂനിറ്റുകളിൽ നിന്ന് ഒരോ നിലകളിലുമുള്ള തീർഥാടകർക്ക് തണുത്ത കാറ്റ് ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രത്യേക സംവിധാനങ്ങൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. അഞ്ചാം നിലക്ക് മുകളിൽ ഫൈബർ കൊണ്ടുള്ള പന്തലുകളാണ് ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്. ഇവിടെ ചൂട് കുറക്കുന്നതിന് ഫാനുകളും ഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. തിരക്കൊഴിവാക്കാൻ ജംറകളിലേക്കുള്ള വിവിധ പ്രവേശന കവാടങ്ങളിലും ചുറ്റുമുള്ള മൈതാനത്തും നൂറുക്കണക്കിന് സുരക്ഷ ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും വിന്ന്യസിക്കാറുണ്ട്. തിരക്കിന്റെ ദൃശ്യങ്ങൾ തീർഥാടകർക്ക് ടന്റുകളിലൊരുക്കിയ ടെലിവിഷൻ സ്‌ക്രീനുകളിൽ തന്നെ കാണാം. കൂടാതെ ജംറകളിലേക്ക് എത്തുന്ന പ്രധാന റോഡുകളിൽ ഭീമൻ സ്‌ക്രീനുകളും ഉണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://www.reuters.com/article/2011/11/09/us-saudi-mecca-idUSTRE7A82R320111109 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-27 |archive-date=2011-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111213153813/http://www.reuters.com/article/2011/11/09/us-saudi-mecca-idUSTRE7A82R320111109 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.hajinformation.com/main/m90.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-27 |archive-date=2012-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222224044/http://www.hajinformation.com/main/m90.htm |url-status=live }}</ref>. === ഉംറ === {{പ്രലേ|ഉംറ}} [[പ്രമാണം:Safa marwa.jpg|right|thumb|ഉംറയുടെ ചടങ്ങായ സഅയ് (സഫ-മർവ കുന്നുകൾക്കിടയിലൂടെയുള്ള നടത്തം)]] മക്കയിലെത്തുന്ന വിശ്വാസികളുടെ ഒരു പ്രധാന ആരാധനാ കർമമാണ് ഉംറ. ഉംറ നിർവഹിക്കാൻ [[ഹജ്ജ്]] കർമ്മത്തെപ്പോലെ പ്രത്യേക കാലമോ സമയമോ ഇല്ല. ഏത് കാലത്തും എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും നിർവ്വഹിക്കാവുന്നതാണ്. ഒരു [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലിമിന്]] ജീവിതത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം നിർബന്ധമുള്ള ആരാധനാ കർമമാണ് ഉംറ. മക്കയുടെ അതിർത്തിക്കു പുറത്തു നിന്നും കുളിച്ച് ഇഹ്‌റാം വസ്ത്രമണിഞ്ഞ് ഇഹ്‌റാമിൽ പ്രവേശിച്ചു ലബൈക ഉംറ എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുക. തുടർന്ന് ഉംറയുടെ മന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലിക്കൊണ്ട് കഅബയിലേക്ക് നീങ്ങുക. കഅബയെ ഏഴു തവണ ത്വവാഫ് (ചുറ്റുക) ചെയ്യുക. മഖാമു ഇബ്‌റാഹീമിന്റെ പിന്നിൽ രണ്ടു റക്അത്ത് നമസ്‌കരിക്കുക. പിന്നീട് സഫയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി മർവയിൽ അവസാനിക്കുന്ന വിധം ഏഴുതവണ നടക്കുക. തുടർന്ന് തലമുടി വെട്ടുകയോ വടിക്കുകയോ ചെയ്യണം. സ്ത്രീകൾക്ക് ഇഹ്‌റാമിന്ന് പ്രത്യേക വസ്ത്രമില്ല. അവർ തലമുടി കൂട്ടിപ്പിടിച്ച് അറ്റത്തുനിന്ന് അല്പം മുറിച്ചുകളഞ്ഞാൽ മതി<ref name= />. === മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ വീട് === [[പ്രമാണം:Prophet home.jpg|left|thumb|മക്കയിലെ മുഹമ്മദ്‌ നബി ജനിച്ചു എന്ന് പറയപ്പെടുന്ന പ്രദേശം]] മക്കയിലെ സഫ-മർവ കുന്നുകൾക്കടുത്തു സൂഖുല്ലൈലിലാണ് [[മുഹമ്മദ്|മുഹമ്മദ്‌ നബി]] ജനിച്ച വീട്<ref name= /><ref name= />. അബ്ദുള്ളയുടെയും ആമിനയുടെയും പുത്രനായി എ ഡി 571 -ൽ (റബിഉൽ അവൽ 12 ന്) ആയിരുന്നു മുഹമ്മദ് നബിയുടെ ജനനം. കുഞ്ഞിന് സ്തുതിക്കപ്പെട്ടവൻ എന്നർത്ഥം വരുന്ന മുഹമ്മദ് എന്ന പേര് നൽകിയത് മുത്തച്ഛനായിരുന്നു. മുഹമ്മദ്‌ നബി ജനിച്ചു എന്ന് പറയപ്പെടുന്ന അവിടെ ഇപ്പോൾ വഖഫ് മന്ത്രാലയത്തിന്റെ കീഴിൽ മക്തബതു മക്കതുൽ മുകറമ എന്ന പേരിൽ വലിയ ഒരു ലൈബ്രറി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ഹറമിന്റെ അടുത്തുള്ള ഈ ലൈബ്രറിയിൽ ഹറമിലെ പുരാതന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ സൂക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്. ഇവിടേയ്ക്ക് പൊതു ജനങ്ങൾക്ക്‌ പ്രവേശനമുണ്ട്. മക്കയിലെത്തുന്ന വിശ്വാസികളുടെ പ്രധാന സന്ദർശന കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഈ പ്രദേശം. നബി ജനിച്ച പ്രദേശം എന്നതിന് വ്യക്തമായ തെളിവ് ഇല്ലാത്തതിനാൽ നമസ്കരിക്കലും പ്രത്യേക പ്രാർഥനകൾ നടത്തലും ഇവിടെ വിലക്കിയിട്ടുണ്ട്. === സംസം കിണർ === {{പ്രലേ|സംസം}} [[പ്രമാണം:Mecca_zamzam.jpg|right|thumb|സംസം വെള്ളം ശേഖരിക്കുന്ന വിശ്വാസികൾ]] മസ്ജിദുൽ ഹറമിനകത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കിണറാണ് [[സംസം]] കിണർ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇതിലെ വെള്ളം കുടിക്കുന്നതു കൊണ്ട് വളരെ അധികം പ്രതിഫലമുണ്ട് എന്നാണ് ഇസ്ലാം മത വിശ്വാസം. ചരിത്രത്തിലൊരിക്കലും വറ്റാത്ത മരുഭൂമിയിലെ ഈ നീരുറവ അത്ഭുത പ്രതിഭാസമാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.central-mosque.com/fiqh/zamzam.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-23 |archive-date=2012-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309084426/http://www.central-mosque.com/fiqh/zamzam.htm |url-status=live }}</ref>. നാലായിരം വർഷമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന സംസം വെള്ളം ഒരു ഭരണക്കാലത്തും വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിൽ വിതരണം നടത്തിയിട്ടില്ല. സംസം കിണർ ആദ്യ കാലത്ത് സാധാരണ കിണറായിട്ടാണ് നില നിർത്തിയിരുന്നത്. എ ഡി 771-ൽ അബ്ബാസിയ ഖലീഫ അബൂ ജഹ്ഫർ അൽ-മൻസൂർ കിണറിനു മുകളിൽ താഴികക്കുടം നിർമ്മിച്ചു. എ ഡി 775 -ൽ അൽ മഹ്ദി കിണർ പുതുക്കി പണിതു മുകളിൽ തേക്ക് കൊണ്ട് താഴികക്കുടം നിർമ്മിച്ചു. എ ഡി 835-ൽ ഈ താഴികക്കുടം മാർബിൾ ആക്കി മാറ്റി. പിന്നീടും പല മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. ഒട്ടോമാൻ ഭരണാധികാരി സുൽത്താൻ അബ്ദുൽ ഹമീദ് രണ്ടാമൻ 1915-ൽ കഅബയുടെ പ്രദക്ഷിണ മുറ്റത്തു നിന്നും കിണർ പള്ളിക്ക് പുറത്തേക്ക് വരെ നീട്ടി [[കഅബ]] പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കുന്നവർക്ക് തടസമുണ്ടാകാതെ ജലം ശേഖരിക്കാൻ സജ്ജമാക്കി. മക്കയിലെ കഅബാലയത്തിനു 20 മീറ്റർ അടുത്തായാണ് ഈ നീരുറവ. ഈ നീരുറവക്കടുത്തായി മൈലുകളോളം മറ്റു ജലാശയങ്ങളോ കിണറുകളോ ഇല്ല. ത്വവാഫിനു ശേഷം സംസം വെള്ളം കുടിക്കുന്നത് നബിചര്യയാണ്. ചിലർ പല ചികിത്സകൾക്കും സംസം ഉപയോഗിക്കുന്നു. സംസം വെള്ളത്തിന് പറയത്തക്ക ഒരു രുചിയോ നിറമോ ഇല്ല. ഹജ്ജിനായും ഉം‌റയ്ക്കായും ഇവിടെ എത്തുന്ന എല്ലാവർക്കും ആവശ്യം പോലെ ഇവിടെ നിന്നും വെള്ളം ശേഖരിച്ച് സ്വന്തം നാടുകളിലേക്ക് കൊണ്ട് പോകാവുന്നതാണ്. ആദ്യ കാലത്ത് ഇത് കല്ലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ചെറിയ ഒരു കുഴി മാത്രമായിരുന്നു. പിന്നീട് വന്ന ഖലീഫമാരും ഭരണാധികാരികളും സംസം കിണറിന് ഏറെ മാറ്റം വരുത്തി. ഇപ്പോൾ കിണർ മൂടി അടുത്തു തന്നെ പമ്പ്‌ ചെയ്ത് ടാപ്പുകളിലൂടെയാണ് വിശ്വാസികൾക്ക് നൽകുന്നത്<ref>{{Cite web |url=http://www.hajinformation.com/main/f0102.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-23 |archive-date=2012-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117030806/http://www.hajinformation.com/main/f0102.htm |url-status=live }}</ref>. മക്കയിലെ കുദായിലാണ് പുതുതായി തുടങ്ങിയ കിങ് അബ്ദുല്ല സംസം വിതരണ കേന്ദ്രം. ഇവിടെ കാനുകളിൽ സംസം നിറക്കുന്നതും പാക്കിങും പ്രധാന ഗോഡൗണിൽ നിന്ന് വിതരണത്തിനായി കാനുകൾ കൗണ്ടറുകളിലെത്തുന്നതുമെല്ലാം ഓട്ടോമാറ്റിക് സംവിധാനത്തിലൂടെയാണ്. സംസം വിതരണ വിതരണത്തിന് 42 ഓട്ടോമാറ്റിക് പോയിന്റുകളുണ്ട്<ref name= />. കേന്ദ്രത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലൊരുക്കിയ വിതരണ കൗണ്ടറിൽ കാശടച്ച് മാഗ്‌നറ്റിക് കൂപ്പൺ വാങ്ങി വിതരണപോയിന്റിലെ യന്ത്രത്തിൽ വെച്ചുകൊടുത്താൽ സംസം കാനുകൾ താനെ ലഭിക്കും. ഒരാൾക്ക് ഒരു കാൻ എന്ന തോതിലാണ് വിതരണം ചെയ്യുന്നത്. 13405 ചതു.മീറ്റർ വിസ്തൃതിയിൽ മക്ക‍ ജലമന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിൽ ആണ് ഈ സംസം വിതരണ കേന്ദ്രം. സംസം ചരിത്രത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ വികസന പദ്ധതിയായ ഇവിടെ നിന്നും ദിവസവും അഞ്ച് ദശലക്ഷം ലിറ്റർ സംസം വിതരണം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന അത്യാധുനിക സൗകര്യങ്ങൾ ഉണ്ട്<ref name= />. === ശ്മശാനങ്ങൾ === [[പ്രമാണം:Mecca-51.jpg|left|thumb|ജന്നത്തുൽ മുഅല്ല .ഖബറിടം]] മക്കയിൽ സൗദ് രാജകുടുംബാംഗങ്ങളെ മറവു ചെയ്യാറുള്ള അൽഅദ്ൽ, സ്വഹാബികളെയും മറ്റു പ്രധാനപ്പെട്ടവരെയും മറവു ചെയ്ത മഖ്ബറതുൽ മുഅല്ല, മഖ്ബറതുൽ ശ്ശറാഇ എന്നീ മൂന്ന് മഖ്ബറകളാണ് പ്രധാനപ്പെട്ടവ. മക്കയിലെ ഏറ്റവും വലിയ പൊതു ഖബർസ്ഥാൻ (ശ്മശാനം) ആണ് [[ജന്നത്തുൽ മുഅല്ല]]. ഇവിടെ ഒട്ടേറെ സ്വഹാബികളെയും മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ അടുത്ത കുടുംബ പരമ്പരയിൽ പെട്ടവരെയും മറവു ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. മദീനയിലെ [[ജന്നത്തുൽ ബഖീ|ജന്നത്തുൽ ബഖീക്ക്]] ശേഷം പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് ചരിത്ര പ്രാധാന്യമുള്ള മക്കയിലെ ജന്നതുൽ മുഅല്ല. മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ ഭാര്യ ഖദീജയുടെ ഖബർ ഇവിടെയാണ്‌. മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ വലിയുപ്പമാരായിരുന്ന അബ്ദു മനാഫ്, ഹാഷിം, അബ്ദുൽ മുത്തലിബ്, മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ ഉമ്മ ആമിന ബീവി, എന്നിവരും ശൈശവത്തിൽ മരിച്ച നബിയുടെ പുത്രൻ ഖാസിം തുടങ്ങി നിരവധി പേരുടെ ഖബറുകൾ നില കൊള്ളുന്നത്‌ ഇവിടെയാണ്‌. മക്കയിൽ തീർഥാടനത്തിനു വന്നു മരണമടയുന്ന സ്വദേശികളും വിദേശികളും ആയ എല്ലാ വ്യക്തികളെയും ഇവിടെ മറവു ചെയ്യാറുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://valleyofpeaceus.com/Jannat-Al-Maulla.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-22 |archive-date=2019-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190911033052/http://valleyofpeaceus.com/Jannat-Al-Maulla.html |url-status=dead }}</ref>. മസ്ജിദുൽ ഹറമിന്റെ കിഴക്ക് ഭാഗത്താണ് അൽഅദ്ൽ മഖ്ബറ. മുഹമ്മദ്‌ നബി മക്കയിലേക്ക് നടന്നു വരാറുള്ളത് അൽഅദ്ൽ പ്രദേശത്ത് കൂടെയായിരുന്നുവെന്നാണ് ചരിത്രം. 1927 ലാണ് ഇവിടെ മഖ്ബറ സ്ഥാപിച്ചത്. സൗദ് രാജ കുടുംബത്തിൽ പെട്ട മക്കയിലെ മുൻ ഭാരണാധികാരികളായിരുന്ന അമീർ നായിഫ്. മൻസൂർ, ഫവാസ്, മാജിദ്, മശാരി, മുഹമ്മദ് അബ്ദുല്ല അൽഫൈസൽ, മുൻ ഗ്രാന്റ് മുഫ്തി ശൈഖ് അബ്ദുൽ അസീസ് ബിൻ ബാസ് എന്നിവരുടെ ഖബറുകൾ ഇവിടെയാണ്‌. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == [[പ്രമാണം:Makkah (Mecca) (4).jpg|left|thumb|കുന്നുകൾക്കിടയിൽ മക്ക നഗരം]] [[സമുദ്രനിരപ്പ്|സമുദ്ര നിരപ്പിൽ]] നിന്നും 280 മീറ്റർ (910 അടി) ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മക്ക നഗരം [[ചെങ്കടൽ]] തീരത്ത് നിന്നും 80 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് നില കൊള്ളുന്നത്‌. കുന്നുകൾക്കിടയിൽ പരന്നു കിടക്കുന്ന മക്കയുടെ മധ്യ ഭാഗത്തെ താഴ്ന്ന മക്ക എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു. അൽ-തനീം [[താഴ്വര]], ബക്ക താഴ്വര, അബ്ഖാർ താഴ്വര എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ അടങ്ങുന്നതാണ് മധ്യ മക്ക. പർവതങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ കുറെ ഭാഗങ്ങൾ ഇപ്പോൾ നഗര വികസനത്തിനു വേണ്ടി നിരപ്പാക്കി. നഗരത്തിനെ പ്രധാന ഭാഗമായ മസ്ജിദുൽ ഹറം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പ്രദേശം മക്കയിലെ മറ്റു പ്രദേശങ്ങളെക്കാൾ താഴ്ന്ന ഭാഗമാണ്. മക്കയിലെ പ്രധാന വീഥികളായ അൽ-മുദ്ദ, സൂഖ് അൽ-ലൈൽ എന്നിവ മസ്ജിദുൽ ഹറമിനു വടക്ക് ഭാഗത്താണ്. അസ്സഗീർ സൂഖ് തെക്ക് ഭാഗത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. മസ്ജിദുൽ ഹറം വിപുലമാക്കാൻ വേണ്ടി അടുത്തുള്ള നൂറു കണക്കിന് കെട്ടിടങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്തു നിരപ്പാക്കി പകരം വിശാലമായ രീതിയിൽ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ പുരോഗമിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ട്‌. മസ്ജിദുൽ ഹറമിനു ചുറ്റുമുള്ള കുന്നുകളും വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ക്ക് വേണ്ടി നിരപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്. മക്കയുടെ മൊത്തം പ്രദേശം ഇപ്പോൾ 1200 കിലോ മീറ്റർ (460 ച;അടി) വിസ്തൃതിയുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://www.asiarooms.com/en/travel-guide/saudi-arabia/mecca/mecca-overview/geography-of-mecca.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-08 |archive-date=2012-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125064024/http://www.asiarooms.com/en/travel-guide/saudi-arabia/mecca/mecca-overview/geography-of-mecca.html |url-status=dead }}</ref>. [[പ്രമാണം:Makkah (Mecca).jpg|right|thumb|മസ്ജിദുൽ ഹറം - മുകളിൽ നിന്നും ഒരു രാത്രി കാഴ്ച]] === പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ === {{Col-begin}} {{Col-6}} * അൽ-അജ്യാദ് * അൽ-അദ്ൽ * അൽ-ഫൈസലിയ്യ * അൽ-ഹിന്ദാവിയ്യ * അൽ-ഇസ്കാൻ {{Col-6}} * അൽ-നുസ്ല * അൽ-റസൈഫ * അൽ-ശോഖിയ്യ * അൽ-ഹുദൈബിയ്യ * അൽ-സാഹിർ {{Col-6}} * ജബൽ അൽ-നൂർ * ജർവൽ മിസ്ഫല * അൽ-മൻസൂർ * സൂക്ക് അൽ-ലൈൽ * അൽ-ഗമീസ {{Col-6}} * അൽ-ഗസ്സാല * അൽ-ഖാലിദിയ്യ * അൽ-സഹ്റ * അൽ-അസീസിയ്യ * മിന {{Col-6}} * അൽ-ഗാസ * അൽ-ശാമിയ * അൽ-മുഐസിം {{Col-end}} === കാലാവസ്ഥ === [[താപം|ചൂട്]] കാലത്ത് ഇവിടെ ഉയർന്ന താപ നില 45 ഡിഗ്രിക്ക് മുകളിൽ എത്താറുണ്ട്<ref name= />. മറ്റു സമയങ്ങളിൽ 17 ഡിഗ്രിക്കും 25 ഡിഗ്രിക്കും ഇടയിലായിരിക്കും താപ നില. ചെറിയ കുന്നുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട മക്ക പട്ടണത്തിൽ ചെറിയ [[മഴ]] പെയ്താൽ പോലും [[വെള്ളം]] നിറയുന്ന പ്രദേശമാണ്. നവംബർ അവസാനത്തിൽ തുടങ്ങി വർഷാവസാനത്തിലും മക്കയിൽ അസാധാരണമായ ശൈത്യവും അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. [[നവംബർ]]-[[ജനുവരി]] മാസങ്ങൾക്കിടയിലാണ് വളരെ അപൂർവമായി മാത്രം ഇവിടെ മഴ ലഭിക്കാറുള്ളത്<ref name= />. സൗദി കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണ കേന്ദ്രം ഹജ്ജ് അടുത്ത ദിവസങ്ങളിൽ ഓരോ മണിക്കൂറിലും മക്കയിലെ ഹജ്ജ് സ്ഥലങ്ങളിലെ [[കാലാവസ്ഥ]] സംബന്ധിച്ച് പ്രത്യേക ബുള്ളറ്റിൻ ഇറക്കാറുണ്ട്. ഹജ്ജ് പ്രദേശങ്ങളിൽ മഴവെള്ളം തിരിച്ചുവിടാനുള്ള പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്. വെള്ളക്കെട്ട് ഒഴിവാകാൻ വേണ്ടി അങ്ങിങ്ങായി കനാലുകൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്<ref name= />. {{Infobox Weather |collapsed= |metric_first= 1 |single_line= 1 |location = മക്ക |Jan_Hi_°C = 30.2 |Jan_REC_Hi_°C = 37.0 |Feb_Hi_°C = 31.4 |Feb_REC_Hi_°C = 38.3 |Mar_Hi_°C = 34.6 |Mar_REC_Hi_°C = 42.0 |Apr_Hi_°C = 38.5 |Apr_REC_Hi_°C = 44.7 |May_Hi_°C = 41.9 |May_REC_Hi_°C = 49.4 |Jun_Hi_°C = 43.7 |Jun_REC_Hi_°C = 49.4 |Jul_Hi_°C = 42.8 |Jul_REC_Hi_°C = 49.8 |Aug_Hi_°C = 42.7 |Aug_REC_Hi_°C = 49.6 |Sep_Hi_°C = 42.7 |Sep_REC_Hi_°C = 49.4 |Oct_Hi_°C = 39.9 |Oct_REC_Hi_°C = 46.8 |Nov_Hi_°C = 35.0 |Nov_REC_Hi_°C = 40.8 |Dec_Hi_°C = 31.8 |Dec_REC_Hi_°C = 37.8 |Year_Hi_°C = 43.7 |Year_REC_Hi_°C = 49.8 |Jan_Lo_°C = 18.6 |Jan_REC_Lo_°C = 11.0 |Feb_Lo_°C = 18.9 |Feb_REC_Lo_°C = 10.0 |Mar_Lo_°C = 21.0 |Mar_REC_Lo_°C = 13.0 |Apr_Lo_°C = 24.3 |Apr_REC_Lo_°C = 15.6 |May_Lo_°C = 27.5 |May_REC_Lo_°C = 20.3 |Jun_Lo_°C = 28.3 |Jun_REC_Lo_°C = 22.0 |Jul_Lo_°C = 29.0 |Jul_REC_Lo_°C = 23.4 |Aug_Lo_°C = 29.3 |Aug_REC_Lo_°C = 23.4 |Sep_Lo_°C = 28.8 |Sep_REC_Lo_°C = 22.0 |Oct_Lo_°C = 25.8 |Oct_REC_Lo_°C = 18.0 |Nov_Lo_°C = 22.9 |Nov_REC_Lo_°C = 16.4 |Dec_Lo_°C = 20.2 |Dec_REC_Lo_°C = 12.4 |Year_Lo_°C = 18.9 |Year_REC_Lo_°C = 10.0 |Jan_MEAN_°C =23.9 |Feb_MEAN_°C =24.5 |Mar_MEAN_°C =27.2 |Apr_MEAN_°C =30.8 |May_MEAN_°C =34.3 |Jun_MEAN_°C =35.7 |Jul_MEAN_°C =35.8 |Aug_MEAN_°C =35.6 |Sep_MEAN_°C =35.0 |Oct_MEAN_°C =32.1 |Nov_MEAN_°C =28.3 |Dec_MEAN_°C =25.5 |Year_MEAN_°C =30.7 |Jan_Rain_mm = 20.6 |Feb_Rain_mm = 1.4 |Mar_Rain_mm = 6.2 |Apr_Rain_mm = 11.6 |May_Rain_mm = 0.6 |Jun_Rain_mm = 0.0 |Jul_Rain_mm = 1.5 |Aug_Rain_mm = 5.6 |Sep_Rain_mm = 5.3 |Oct_Rain_mm = 14.2 |Nov_Rain_mm = 21.7 |Dec_Rain_mm = 21.4 |Year_Rain_mm = 110.1 |Jan_Hum= 58 |Feb_Hum=54 |Mar_Hum=48 |Apr_Hum=43 |May_Hum=36 |Jun_Hum=33 |Jul_Hum=34 |Aug_Hum=39 |Sep_Hum=45 |Oct_Hum=50 |Nov_Hum=58 |Dec_Hum=59 |Year_Hum=46 |Jan_Precip_days = 4.1 |Feb_Precip_days = 0.9 |Mar_Precip_days = 2.0 |Apr_Precip_days = 1.9 |May_Precip_days = 0.7 |Jun_Precip_days = 0.0 |Jul_Precip_days = 0.2 |Aug_Precip_days = 1.6 |Sep_Precip_days = 2.3 |Oct_Precip_days = 1.9 |Nov_Precip_days = 3.9 |Dec_Precip_days = 3.6 |Year_Precip_days = 1.9 |source = <ref name= /> |accessdate = }} == ഭരണ വ്യവസ്ഥ == [[പ്രമാണം:Saudi Arabia - Makkah province locator.png|left|thumb|സൗദി അറേബ്യൻ ഭൂപടത്തിൽ മക്ക മേഖലയുടെ സ്ഥാനം]] [[പ്രമാണം:DSC00029-jed-gate.JPG|right|thumb|മക്ക പ്രവിശ്യയിലെ പ്രധാന നഗരമായ ജിദ്ദയിലെ പഴയ ഒരു കവാടം]] [[ജിദ്ദ]], [[താഇഫ്]], മക്ക ഉൾപ്പെടെയുള്ള വലിയ നഗരങ്ങളും ധാരാളം ചെറിയ പട്ടണങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന [[സൗദി അറേബ്യയിലെ പ്രവിശ്യകൾ|സൗദി അറേബ്യയിലെ പ്രധാന പ്രവിശ്യയാണ്]] [[മക്ക പ്രവിശ്യ]]. ഖാലിദ് ബിൻ ഫൈസൽ ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ അൽ സൌദ് ആണ് മക്ക പ്രവിശ്യയുടെ ഗവർണർ. 2010 ലെ കണക്കെടുപ്പ് പ്രകാരം പ്രവിശ്യയിലെ [[ജനസംഖ്യ]] 6,915,006 ആണ്<ref name= />. ജിദ്ദയാണ് മക്ക മേഖലയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരം<ref name= />. === മക്ക പ്രവിശ്യയിലെ ഗവർണർമാർ === * പ്രിൻസ് മിശാൽ (1963-1971) * പ്രിൻസ് ഫവാസ് (1971-1980) * പ്രിൻസ് മാജിദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ (1980-1999) * പ്രിൻസ് അബ്ദുൽ-മജീദ്‌ (1999-2007) * പ്രിൻസ് ഖാലിദ്‌ അൽ-ഫൈസൽ (2007-തുടരുന്നു) മക്ക പ്രവിശ്യയിൽ വിവിധ നഗരങ്ങൾ വേർതിരിച്ചു 12 ഉപ ഭരണ വിഭാഗങ്ങളുണ്ട്. {| class="wikitable" |- ! എണ്ണം !! സ്ഥലം !! എണ്ണം !! സ്ഥലം |- | 1 || അൽ-ജുമൂം || 7 || ജിദ്ദ |- | 2 || അൽ-കാമിൽ || 8 || ഖുലയ്സ് |- | 3 || അൽ-ഖുർമ || 9 || റാബിഗ് |- | 4 || അൽ-ലൈത് || 10 || റാന്യ |- | 5 || അൽ-കുൻഫുദ || 11 || തുർബ |- | 6 || തായിഫ് || 12 || മക്ക |} മക്ക [[നഗരസഭ|നഗരസഭയാണ്]] മക്കയുടെ ഭരണം നിർവഹിക്കുന്നത്<ref name= />. തദ്ദേശീയമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട നാല്പത് അംഗങ്ങളുടെ തലവനായ നഗരാദ്ധ്യക്ഷൻ (അമീൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ആണ് ഭരണ തലവൻ. ഉസ്മാൻ അൽ-ബർ ആണ് നിലവിലെ മേയർ. നഗരത്തിന്റെ സുഗമമായ ഭരണ നിർവഹണത്തിനും വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ കാര്യക്ഷമതക്കും വേണ്ടി മക്ക നഗരസഭയുടെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങൾ വിവിധ ഉപനഗരസഭകളായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിവിധ ഉപനഗരസഭകൾ ഇവയാണ്. {{Col-begin}} {{Col-2}} * അജ്യാദ് * അസീസിയ്യ * മുആബദ * മിസ്ഫല {{Col-2}} * ഉതൈബിയ്യ * അൽ-ഹൌകിബ് * സബ്-ഉംറ * ബഹ്റ {{Col-end}} == പർവതങ്ങൾ == [[പ്രമാണം:Mecca hill.jpg|left|thumb|നബിയുടെ ജന്മ ഗ്രഹത്തിനടുത്തുള്ള മല]] [[പ്രമാണം:Makkah hills.jpg|right|thumb|മക്ക നഗരത്തിനിടയിലൂടെയുള്ള പർവതങ്ങൾ]] നിരവധി പർവതങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന നഗരമാണ് മക്ക. ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ നിരവധി ചരിത്ര മുഹൂർത്തങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച സ്ഥലങ്ങളാണ് മക്കയിലെ പർവതങ്ങൾ<ref name= />. മുഹമ്മദ്‌ നബിയും അനുയായികളും ശത്രുക്കളിൽ നിന്നും രക്ഷ നേടാനും ഏകാന്ത പ്രാർത്ഥനകൾക്കും മക്കയിലെ പർവതങ്ങളിലാണ് കഴിഞ്ഞിരുന്നത്. വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി നഗരത്തിനടുത്തുള്ള ചില പർവതങ്ങൾ നിരപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ യാത്രാ സൌകര്യത്തിനു വേണ്ടി പർവതങ്ങൾക്കുള്ളിലൂടെ നിരവധി തുരങ്കങ്ങളും നിർമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ജബല് മർവ, ജബല് കഅബ, ജബല് ഉമര് തുടങ്ങിയ അനേകം മലനിരകളാല് വലയം ചെയ്യപ്പെട്ടാണ് കഅബ നില കൊള്ളുന്നത്‌. മക്കയിലെ ഹിറ, സൗർ ഗുഹകൾ സന്ദശിക്കുന്നതിന് മലകളിൽ സുരക്ഷിത പാതകൾ ഒരുക്കുന്നതിനുള്ള പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലകളിലെ നിലവിലെ അവസ്ഥയും സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങളോട് കൂടി ചരിത്ര പ്രധാനമായ ഇരു ഗുഹകളും ഹജ്ജ്, ഉംറ തീർഥാടകർക്ക് സന്ദർശിക്കുന്നതിനുള്ള ബദൽ സംവിധാനവും ആണ് പുതിയ പദ്ധതിയിലുള്ളത്. ഇരുഗുഹകളും കാണാൻ മല കയറുന്നതിനിടെ വഴുതി വീണുണ്ടാകുന്ന അപകടങ്ങൾ കൂടി വരുന്നതിനെ തുടർന്നാണ് മലമുകളിലേക്ക് സുരക്ഷിത പാതയൊരുക്കുന്നത്. മലമുകളിലെത്താനും ഇറങ്ങാനും റോപ്‌വേ അടക്കമുള്ള ആധുനിക സംവിധാനങ്ങൾ ഈ പദ്ധതിയിൽ ഉൾപെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ദുർഘടമായ പാതയായത് കൊണ്ട് മല മുകളിലേക്ക് കയറുമ്പോൾ ആവശ്യമായ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ നടപ്പാക്കുന്നതുവരെ ആളുകളെ അങ്ങോട്ട് കടത്തിവിടരുതെന്ന് സിവിൽ ഡിഫൻസ് നേരത്തെ ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. എങ്കിലും നൂറു കണക്കിന് വിശ്വാസികൾ ചരിത്ര പ്രദേശങ്ങൾ സന്ദർശിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി ദിവസവും നൂർ, സൌർ പർവതങ്ങളിൽ കയറുന്നുണ്ട്. === സഫ-മർവ മലകൾ === [[പ്രമാണം:Sa'yee To return.jpg|left|thumb|സഫ-മർ‌വ മലകൾക്കിടയിലൂടെയുള്ള നടത്തം]] [[പ്രമാണം:Mount Safa Mecca.jpg|right|thumb|സഫ മലയുടെ ദൃശ്യം]] [[ഇസ്ലാം|ഇസ്ലാമിക]] ചരിത്രത്തിലെ [[ഇബ്രാഹിം|ഇബ്രാഹിം നബിയും]] ഭാര്യ ഹാജറയും ത്യാഗത്തിനു സാക്ഷിയായ രണ്ടു കുന്നുകളാണ് സഫയും മർവയും<ref name= />. ഹജ്ജിന്റെയും ഉംറയുടെയും ചടങ്ങുകളിൽ ഒന്നാണ് ഈ രണ്ടു മലകൾക്കിടയിലൂടെയുള്ള ഏഴു പ്രാവശ്യം നടത്തം. മരുഭൂമിയിൽ ദാഹിച്ച് മരണത്തോടടുത്ത തന്റെ മകൻ ഇസ്മായിലിനായി വെള്ളം തേടി ഇബ്രാഹിം നബിയുടെ പത്നി ഹാജറ സഫ-മർ‌വ എന്നീ മലഞ്ചെരുവുകൾക്കിടയിൽ ഏഴുപ്രാവശ്യം ഓടി. അന്ന് മക്ക ജലം ലഭ്യമല്ലാത്ത കൃഷിയും കായ്കനികളുമില്ലാത്ത വിജനമായ വരണ്ട പ്രദേശമായിരുന്നു. [[മരുഭൂമി|മരുഭൂമിയിലെ]] അത്ഭുത പ്രവാഹമായ സംസം എന്ന പുണ്യജലം പിറവിയെടുത്തതു അവിടെയാണ്. ആ സംഭവത്തെ ഓർക്കുന്നതാണ് രണ്ടു മലകൾക്കിടയിലൂടെയുള്ള നടത്തം. ഹജ്ജിലും ഉംറയിലും നിർബന്ധമായ ഈ കർമ്മത്തെ സ‌അയ് (തേടൽ /അന്വേഷിക്കൽ) എന്നാണ്‌ പറയുന്നത്<ref name= />. തിരക്ക് കുറക്കുന്നതിനു വേണ്ടി ഇവിടെ രണ്ടു മലകൾക്കിടയിലും പ്രത്യേക നടപ്പാത ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ ഇപ്പോൾ സഫ-മർവ വികസന പദ്ധതിക്ക് കീഴിൽ ലിഫ്റ്റ് സൗകര്യം, ഇലക്ട്രിക് കോണികൾ, പുറത്തേക്ക് കടക്കാൻ പാലങ്ങൾ, ഉന്തുവണ്ടികൾക്ക് പ്രത്യേക പാത, ശീതീകരണ സംവിധാനം തുടങ്ങിയ ആധുനിക സംവിധാനങ്ങൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. സഫ-മർവക്കിടയിലെ വിവിധ നിലകളിലായി സംസം കുടിക്കാൻ 43 സ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ട്. === ജബൽ നൂർ === [[പ്രമാണം:Mecca 6.jpg|right|thumb|മക്കയിലെ ജബലുന്നൂർ (നൂർ പർവതം)]] മക്ക നഗര ഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏകദേശം അഞ്ചു കിലോ മീറ്റർ അകലെയാണ് ജബലുന്നൂർ (നൂർ പർവതം). മക്കയുടെ വടക്ക് കിഴക്ക് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ജബൽനൂറിന് 642 മീറ്റർ ഉയരമുണ്ട്. വളരെ ചെരിഞ്ഞ് നിൽക്കുന്ന ഈ മലയുടെ ഏറ്റവും മുകളിലാണ് ഹിറാ ഗുഹ<ref name= />. ജബലുന്നൂർ പർവതത്തിന്റെ മുകളിലുള്ള [[ഹിറ ഗുഹ|ഹിറ ഗുഹയിൽ]] ഏകനായി ധ്യാനത്തിലിരിക്കുന്ന സമയത്താണ് മുഹമ്മദ്‌ നബിക്ക് [[ഗബ്രിയേൽ|ജിബ്രീൽ]] എന്ന [[മാലാഖ]] പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു ദിവ്യ സന്ദേശം കൈ മാറിയത്. വായിക്കുക എന്നതിന്റെ അറബി ഉച്ചാരണമായ ഇഖ്റഹ് എന്നാണ് അവിടെ വച്ച് ആദ്യമായി നൽകിയ സന്ദേശം<ref name= />. മക്കയിലേക്ക് വരുന്ന തീർഥാടകരുടെ പ്രധാന ആകർഷണ കേന്ദ്രമായ ജബൽ നൂർ ഒരു പ്രാർഥനാ കേന്ദ്രം കൂടിയാണ്. മുഹമ്മദ്‌ നബിക്ക് ഇവിടെ വച്ച് ജിബ്രീൽ എന്നാ മാലാഖ നൽകിയ വായിക്കുക എന്ന സന്ദേശമാണ് ജബൽ നൂർ (പ്രകാശം പരത്തുന്ന പർവതം) എന്ന പേര് ഈ പർവതത്തിനു വരാൻ കാരണം. === ജബൽ അറഫ (ജബൽ റഹ്മ) === [[പ്രമാണം:Jabal rahma.jpg|left|thumb|മക്കയിലെ അറഫയിലുള്ള ജബൽ റഹ്മ]] ഉറച്ച [[പാറ|പാറകൾ]] ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ജബൽ റഹ്മ എന്ന ചെറിയ കുന്ന് അറഫയുടെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ആണ് നില കൊള്ളുന്നത്‌. മസ്ജിദു നമിറ കഴിഞ്ഞാൻ അറഫയിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ സ്ഥലമാണ് ജബലുറഹ്മ. കാരുണ്യത്തിന്റെ മലയെന്നറിയപ്പെടുന്ന ജബൽ റഹ്മ ഹജ്ജിന്റെ പ്രധാന ചടങ്ങായ അറഫാ സംഗമത്തിന് സാക്ഷിയായി നില കൊള്ളുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.asiarooms.com/en/travel-guide/saudi-arabia/mecca/sightseeing-in-mecca/hill-of-arafat-in-mecca.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-16 |archive-date=2012-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126062843/http://www.asiarooms.com/en/travel-guide/saudi-arabia/mecca/sightseeing-in-mecca/hill-of-arafat-in-mecca.html |url-status=dead }}</ref>. ജബൽ റഹ്മയുടെ കിഴക്ക് ഭാഗത്ത് മുകളിലേക്കു കയറുവാനുള്ള കൽപ്പടവുകൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിൽ അറുപതാമത്തെ പടി ഒരു പ്രസംഗപീഠമാകുന്നു. ഏകദേശം 70 മീറററോളം ഉയരവും 200 മീറ്റർ ചുറ്റളവുമുണ്ട് ഈ പർവതത്തിന്പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് 100 മീറ്ററും കിഴക്കുവശത്ത് 170 മീറ്ററുമാണ് വീതി. ആകെ വിസ്തീർണം 240 ച.മീറ്റർ ആണ്. ജബൽ അൽ റഹ്മയിൽ വെച്ചാണ് പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദ് നബി അവസാനത്തെ ഹജജ് പ്രഭാഷണം നടത്തിയത്. ഇതിനെ അനുസ്മരിച്ചു കൊണ്ടാണ് ഹജ്ജിനോടനുബന്ധിച്ചു അറഫയിലെ നമിറ മസ്ജിദിൽ ഹജജ് പ്രഭാഷണം നടത്തുന്നത്. കാരുണ്യത്തിന്റെ മല (ജബലുൽറഹ്മ) പ്രാർഥനയുടെ മല (ജബലുദുആ) പാശ്ചത്താപത്തിന്റെ മല (ജബലുത്തൗബ) എന്നീ പേരുകളിൽ ഈ മല അറിയപ്പെടുന്നു. ഇസ്ലാമിന്റെ ആദ്യ ദശകങ്ങളിൽ ഇവിടെ ധാരാളം കിണറുകളും വീടുകളും നിർമ്മിച്ചതായും കൃഷി ചെയ്തതായും പറയപ്പെടുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.hajinformation.com/main/j30.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-06 |archive-date=2012-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120216190906/http://www.hajinformation.com/main/j30.htm |url-status=live }}</ref>. === ജബൽ സബീർ === [[മിന|മിനായിൽ]] നിന്നും അറഫയിലേക്കുള്ള വഴിയിൽ ഇടതു ഭാഗത്താണ് ചരിത്ര പ്രാധാന്യമുള്ള ജബൽ സബീർ എന്ന വലിയ മല സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ മലഞ്ചെരുവിൽ വച്ചാണ് ഇബ്രാഹിം നബി ദൈവ കല്പന പ്രകാരം തന്റെ മകൻ ഇസ്മായീലിനെ ബലി കൊടുക്കാൻ ഒരുങ്ങിയത്. മിനയിലെ ഈ മലയുടെ ചെരുവിലാണ് മസ്ജിദുൽ കബ്ശ ഉണ്ടായിരുന്നത്. പുനരുദ്ധരിക്കപ്പെടാത്ത കാരണത്താൽ പൊളിഞ്ഞു പോയതിനാൽ ഈ പള്ളി ഇപ്പോൾ ഇവിടെ ദൃശ്യമല്ല. === സൗർ മല === [[പ്രമാണം:Cave sour (1).JPG|thumb|right|സൗർ ഗുഹ ]] മക്കയിൽ നിന്നും അറഫയിലേക്കുള്ള വഴിയിൽ തെക്ക് ഭാഗത്താണ് ജബർ സൗർ അഥവാ സൗർ പർവതം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സമുദ്ര നിരപ്പിൽ നിന്നും 759 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഈ പർവ്വതം മക്കയിലെ മസ്ജിദുൽ ഹറമിൽനിന്ന് ഏകദേശം അഞ്ച് കി.മീ അകലെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ പർവതത്തിന് മുകളിലാണ്‌ മക്കയിൽ നിന്നും മദീനയിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ മുഹമ്മദ്‌ നബിയും [[അബൂബക്കർ സിദ്ദീഖ്|അബൂബക്കർ സിദ്ദീക്കും]] മൂന്നു നാൾ ഒളിച്ചു കഴിഞ്ഞ സൗർ ഗുഹ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സൌർ മലയുടെ മുകളിൽ ഭീമാകാരമായ ഒരു പാറയുണ്ട്. അകം പൊള്ളയായതിനാൽ അവിടം സാമാന്യം വിശാലമായ [[ഗുഹ|ഗുഹയാണ്]]. അതിനു കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും ഓരോ കവാടങ്ങളുണ്ട്. പടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്തുള്ള കവാടത്തിലൂടെയാണ് മുഹമ്മദ്‌ നബിയും അബൂബക്കർ സിദ്ദീഖും ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചത്. മക്കയിലെത്തുന്ന തീർഥാടകർ ഈ ഗുഹ സന്ദർശിക്കാറുണ്ട്. ദുർഘടം പിടിച്ച പാതയിലൂടെ വേണം ഈ ഗുഹക്കരികിലെത്താൻ. അബ്ദുമനാഫിന്റെ മകൻ സൌർ ജനിച്ച സ്ഥലമായതിനാലാണ് ആ പ്രദേശത്തിന് പ്രസ്തുത പേര് ലഭിച്ചത്. സൌറിലേക്കുള്ള പാതയുടെ ഇരുവശവും പർവതങ്ങളാണ്. === ജബൽ അബീ ഖുബൈസ് === മക്കയിലെ ചരിത്ര പ്രാധാന്യമുള്ള പർവതമാണ് സമുദ്ര നിരപ്പിൽ നിന്നും 327 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ നില കൊള്ളുന്ന ജബൽ അബീ ഖുബൈസ്. മക്കയിൽ നിന്നും ഇരുപതു [[കിലോമീറ്റർ]] ദൂരത്തു കിഴക്ക് വശത്താണ് ജബൽ അബീ ഖുബൈസ്. ഈ മലയുടെ മുകളിലാണ് ഹസ്രത്ത്‌ ബിലാലിന്റെ സ്മരണയിൽ നിർമ്മിച്ച പള്ളി നില കൊള്ളുന്നത്‌. കൂടാതെ മക്കാ പ്രളയത്തിന്റെ കാലം തൊട്ട്‌ ഇബ്രാഹിം നബി കഅബാ നിർമ്മാണം നടത്തുന്നതു വരെ ഹജറുൽ അസ്‌വദ്‌ അബീ ഖുബൈസ്‌ പർവ്വതത്തിൽ മറഞ്ഞു കിടക്കുകയായിരുന്നു. പിന്നീട് മാലാഖ നല്കിയ വിവരമനുസരിച്ച് ഇബ്രാഹിം നബി അടുത്തുള്ള അബീ ഖുബൈസ് പർവതത്തിലെത്തി ശില കണ്ടെത്തുകയായിരുന്നു. === ജബൽ ഒമർ === മക്കയിലെ ഹൃദയ ഭാഗത്താണ് ജബൽ ഒമർ. മക്കയുടെ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി ഇപ്പോൾ ജബൽ ഒമറിന്റെ കുറെ ഭാഗങ്ങൾ നിരപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഹോട്ടൽ, പാർപ്പിട സമുച്ചയങ്ങൾ അടങ്ങിയ പദ്ധതികളാണ് ഇവിടെ നടപ്പാക്കി കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. ജബൽ ഒമറിന്റെ ഒരു ഭാഗം മക്കാ ഹിൽടൺ ഹോട്ടൽ ആണ്. == സന്ദർശന സ്ഥലങ്ങൾ == ഇസ്ലാമിക [[നാഗരികത|നാഗരികതയുടെയും]] സംസ്കാരത്തിന്റെയും ഈറ്റില്ലമാണ് മക്കാ ശരീഫ്. മനുഷ്യാരംഭം മുതൽ ജനവാസമാരംഭിക്കുകയും ബി.സി നാലായിരമാണ്ടിൽ ഇബ്രാഹിം നബിയുടെ പ്രബോധന കേന്ദ്രമായിത്തീരുകയും ചെയ്ത മക്കാ പട്ടണം വിവിധ പ്രവാചകന്മാരുടെയും രാജാക്കന്മാരുടെയും താവളമായി വർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. പിന്നീട് മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ ജന്മം കൊണ്ട് കൂടുതൽ പ്രശസ്തി വർധിച്ചു. അത് കൊണ്ട് തന്നെ ഇസ്ലാമിക ചരിത്ര പ്രാധാന്യമുള്ള നിരവധി പ്രദേശങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്. സുപ്രധാനമായ പലതും സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ സംഭവിച്ച വീഴ്ച കാരണം പല ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങളും നിലവിലില്ല. ഹജ്ജിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ മക്കയിലെ അനുഗൃഹീത സ്ഥലങ്ങൾ സന്ദർശിക്കൽ വിശ്വാസത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ജന്നത്തുൽ മുഅല്ല, തഹ്‌ഫീളുൽ ഖുർആൻ മദ്രസ്സയാക്കിയ ഖദീജാ ബീവിയുടെ വീട്‌, മുഹമ്മദ്‌ നബി ജനിച്ച വീട്‌,(മക്കത്തുൽ മുകറമ എന്ന ലൈബ്രറി നിൽക്കുന്ന സ്ഥാനം) ഹിറാ ഗുഹ, സൗർ ഗുഹാ, തുടങ്ങിയ ചരിത്ര പ്രാധാന്യമേറിയ കേന്ദ്രങ്ങൾ സന്ദർശിക്കുക എന്നത്‌ അഭികാമ്യമാണ്‌. [[പ്രമാണം:Masjid al-Haram panorama.JPG|thumb|center|850px|<div class="center">വിശ്വാസികളാൽ നിറഞ്ഞ ഹറം മസ്ജിദ് (മധ്യത്തിൽ കാണുന്നതാണ് കഅബ)</div>]] === കഅബ === {{പ്രലേ|കഅബ}} [[പ്രമാണം:1937mecca-makkah.jpg|left|thumb|കഅബയുടെ 1937 -ലെ ഒരു ചിത്രം]] [[പ്രമാണം:Kaaba.png|right|thumb|കഅബയുടെ രേഖാ ചിത്രം. 1 ഹജറുൽ അസ്‌വദ് 2. പ്രവേശന കവാടം 3. മഴവെള്ളം പോകുവാനുള്ള ചാൽ 4. അടിത്തറ 5. ഹജറുൽ ഇംസ്മായീൽ 6. അൽ മുൽതസം 7.മഖാമു ഇബ്രാഹീം 8. ഹജറുൽ അസ്‌വദിന്റെ കോണ് 9. യമനിന്റെ കോണ് 10. സിറിയയുടെ കോണ് 11. ഇറാഖിന്റെ കോണ് 12. കഅബയെ മൂടിയിട്ടുള്ള തുണി 13.ത്വവാഫ് ചെയ്യൽ തുടങ്ങുന്ന സ്ഥലം]] മക്കയിൽ മസ്ജിദുൽ ഹറമിനകത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സമചതുരാകൃതിയിലുള്ള കെട്ടിടമാണ്‌ [[കഅബ]]. [[ഭൂമി|ഭൂമിയിലെ]] ആദ്യത്തെ ദൈവിക ഭവനമായ കഅബ ആദം നബിയാണ് നിർമ്മിച്ചത്‌. പിന്നീട് [[നോഹ|നൂഹ്]] നബിയുടെ കാലത്തുണ്ടായ ശക്തമായ പ്രളയത്തിൽ കഅബ അപ്രത്യക്ഷമായി. തുടർന്ന് ഇബ്രാഹീം നബിയും പുത്രൻ ഇസ്മായീലും കഅബ പുനർ നിർമ്മിച്ചു. മുസ്ലിംകൾ ദിവസേന നമസ്കാരം നടത്തുന്ന ദിശയായ ഖിബ്‌ല ഭൂമിയിൽ അവർ നിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്തു നിന്നും കഅബയുടെ നേരെയുള്ളതാണ്. ഹജ്ജ്, ഉംറ എന്നീ കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നവർ കഅബയെ ഏഴ് തവണ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യൽ നിർബന്ധമാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.asiarooms.com/en/travel-guide/saudi-arabia/mecca/festivals-and-events-in-mecca/index.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-22 |archive-date=2012-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125064011/http://www.asiarooms.com/en/travel-guide/saudi-arabia/mecca/festivals-and-events-in-mecca/index.html |url-status=dead }}</ref>. നഗ്ന പാതരായി കഅബയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്ന മതാഫ് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന തുറസ്സായ ഭാഗത്ത് തീർത്ഥാടകർക്ക് ആശ്വാസം പകരുന്നതിന് വേനലിൽ ചുട്ടു പഴുക്കാത്ത, സൂര്യപ്രകാശത്തെ പ്രതിരോധിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഇനം മാർബിളുകളാണ് പതിച്ചിരിക്കുന്നത്. രാത്രിയിൽ ഈർപ്പം വലിച്ചെടുക്കുകയും പകൽ അത് പുറത്തേക്ക് വിടുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ പകൽ സമയത്ത് ഈ [[മാർബിൾ|മാർബിളിൽ]] ചൂട് അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല. എല്ലാ വർഷവും ഹജ്ജിനു മുന്നോടിയായി കഅബയെ പുതപ്പിക്കാനുള്ള പുതിയ കിസ്‌വ യുടെ കൈമാറ്റം നടക്കുകയും അതിനു അർഹതപ്പെട്ടവർ കഅബാലയത്തിൽ അത് അണിയിക്കുകയും ചെയ്യും. ഹറം കാര്യാലയ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും കിസ്‌വ ഫാക്ടറി അധികൃതരുടെയും മേൽനോട്ടത്തിൽ അറഫ ദിനത്തിൽ രാവിലെയാണ് കഅബയുടെ പഴയ കിസ്‌വ മാറ്റി പുതിയത് അണിയിക്കുന്നത്. മക്കയിലെ ഉമ്മുൽജൂദിലെ ഫാക്ടറിയിൽ ഒരുവർഷത്തോളം നീണ്ട പ്രയത്‌നത്തിലൂടെയാണ് കിസ്‌വ രൂപപ്പെടുത്തുന്നത്. മേൽത്തരം പട്ടിൽ നിർമ്മിക്കുന്ന ഇതിന് രണ്ട് കോടി റിയാലിന് മേലെ ചെലവ് വരും. 14 മീറ്ററാണ് കിസ്‌വയുടെ ഉയരം. സ്വർണലിപിയിൽ ആകർഷകമായ രൂപകൽപനകളോടും ഖുർആൻ സൂക്തങ്ങൾ ആലേഖനം ചെയ്തുമാണ് ഇവ നെയ്‌തെടുക്കുന്നത്. 47 മീറ്റർ നീളത്തിലും 95 സെന്റി മീറ്റർ വീതിയിലും16 കഷ്ണങ്ങളായാണ് ഇവ നിർമ്മിക്കുന്നത്. കഅബയുടെ വാതിൽ വിരിക്ക് ആറര മീറ്റർ നീളവും മൂന്നര മീറ്റർ വീതിയുമുണ്ട്. === മസ്ജിദുൽ ഹറാം === {{പ്രലേ|മസ്ജിദുൽ ഹറാം}} [[പ്രമാണം:Masjid al-Haram, Mecca. Inside..jpg|left|thumb|250px|മക്കയിലെ മസ്ജിദുൽ ഹറമിന്റെ ഉൾവശം]] [[പ്രമാണം:Quran shelf.jpg|right|thumb|250px|മസ്ജിദുൽ ഹറമിലെ ഖുറാൻ അലമാര]] മക്കയിൽ കഅബ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന വിശാലമായ ആരാധനാലയമാണ് ഹറം മസ്ജിദ് ([[മസ്ജിദുൽ ഹറാം]]). ഭൂമിയിൽ ആരാധനയ്ക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നത് മസ്ജിദുൽ ഹറാമിലെ പ്രാർത്ഥനക്കാണ് എന്നതാണ് ഈ മസ്ജിദിന്റെ പ്രധാന പ്രത്യേകത. ഹറമിനെ കുറിച്ച് ഖുർആൻ തന്നെ വ്യക്തമാക്കുന്നത് ദൈവികാരാധനക്ക് വേണ്ടി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ആദ്യഭവനമെന്നാണ്. മക്ക നഗരത്തിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സാധാരണ മസ്ജിദുകളെക്കാൾ ഒരു ലക്ഷം മടങ്ങ്‌ പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്നതാണ് മസ്ജിദുൽ ഹറാമിലെ പ്രാർത്ഥനക്ക് എന്നാണു ഇസ്ലാമിക ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പരാമർശിച്ചിട്ടുള്ളത്. മസ്ജിദുൽ ഹറം ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മസ്ജിദ് ആണ്. 3.57 ലക്ഷം ചതുരശ്ര മീറ്റർ വിസ്തീർണമുള്ള ഹറം പള്ളിയുടെ അകത്തും പുറത്തുമായി ഇപ്പോൾ ഒരേ സമയം നാൽപ്പതു ലക്ഷത്തോളം ആളുകൾക്ക് പ്രാർത്ഥന നിർവഹിക്കാൻ സൌകര്യമുണ്ട്. ചുറ്റു ഭാഗത്തും മൂന്നു നിലകളിൽ ഒരു വൻ കോട്ട പോലെ ഹറം പള്ളി നില കൊള്ളുന്നു. സഫാ, മർവാ, അബൂ ഖുബൈസ്, ജബൽ ഹിന്ദ്‌ എന്നീ നാല് മലകൾക്കിടയിലാണ് ഹറം മസ്ജിദ് നില കൊള്ളുന്നത്‌. ഹറം പള്ളിയുടെ കേന്ദ്ര ബിന്ദു കഅബയാണ്. കഅബയുടെ പ്രദക്ഷിണ മുറ്റമാണ് ഹറം പള്ളിയുടെ പ്രധാന ഭാഗം. മതാഫ് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന നടുമുറ്റം പോലെയുള്ള അതിവിശാലമായ ഈ ഭാഗത്തിന് മേൽക്കൂരയില്ല. ചുറ്റു ഭാഗങ്ങളിലും കൂടി 95 കവാടങ്ങളും ഒൻപതു മിനാരങ്ങളും മസ്ജിദുൽ ഹറാമിനുണ്ട്. ലോകത്തെ മറ്റെല്ലാ മസ്ജിദുകളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ഹറം പള്ളിയിൽ വൃത്തത്തിൽ നിന്നാണ് നമസ്കാരം നിർവഹിക്കുന്നത്. നമസ്കാര വേളയിൽ അഭിമുഖമായി നിൽക്കേണ്ട കഅബ ഹറം മസ്ജിദിന്റെ മധ്യത്തിലായത് കൊണ്ടാണ് ഇവിടെ ഇങ്ങനെ നമസ്കരിക്കുന്നത്. റമദാനിൽ ആണ് ഇവിടെ വലിയ തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്നത്. ഈ കാലയളവിൽ തീർത്ഥാടകർക്ക് ആവശ്യമായ മാർഗ ദർശനം നൽകുന്നതിന് പ്രത്യേകം ആളുകളെ നിയോഗിക്കാറുണ്ട്<ref>http:// http://www.sacred-destinations.com/saudi-arabia/mecca-haram-mosque {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171012201408/http://www.sacred-destinations.com/saudi-arabia/mecca-haram-mosque |date=2017-10-12 }}</ref>. [[പ്രമാണം:Haram minaret.jpg|thumb|250px|മക്കയിലെ മസ്ജിദുൽ ഹറമിന്റെ പ്രധാന കവാടത്തിലെ മിനാരം]] വളരെയധികം പുണ്യസ്ഥാനങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാന് മസ്ജിദുൽ ഹറം. * വിശുദ്ധ കഅബ: കഅബക്ക് ചുറ്റുമാണ് തവാഫ് ചെയ്യുന്നത്. കഅബയുടെ വ്യത്യസ്ത മൂലകൾ വ്യത്യസ്ത പേരുകളിൽ ആണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. # ഹജറുൽ അസ്‌വദ്: കഅബയുടെ ചുമരിൽ, തവാഫ് ആരംഭിക്കുന്ന മൂലയിൽ അരക്കിട്ടുറപ്പിച്ച ഒരു കല്ലാണിത്. ഇത് ചുംബിച്ചതിനുശേഷമോ ഇതിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ് ദൂരെനിന്ന് കൈകൊണ്ട് ആംഗ്യംകാണിച്ചിട്ടോ ആണ് ഓരോ തവാഫും ആരംഭിക്കേണ്ടത്. സ്വർഗത്തിൽനിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് അയയ്ക്കപ്പെട്ട ശിലയാണ് ഹജറുൽ അസ്‌വദ്. # റുക്‌നുൽഇറാഖി: ഇറാഖിന്റെ ഭാഗത്തേക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. # റുക്‌നുശ്ശാമി: സിറിയയുടെ ഭാഗത്തേക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. # റുക്‌നുൽയമാനി: തെക്ക്പടിഞ്ഞാറ് മൂല. ഇത് യമനിന്റെ ദിക്കിലേക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. * മുൽതസം: ഹജറുൽ അസ്‌വദിന്റെയും കഅബാ കവാടത്തിന്റെയും ഇടയിലുള്ള സ്ഥലമാണിത്. ഇവിടെ വെച്ച് പ്രാർത്ഥിക്കൽ സുന്നത്താണ്. * ഹഥീം (ഹജ്ർ ഇസ്മാഈൽ): കഅബയോട് ചേർന്ന് വടക്കുഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലം. ഇത് കഅബയിൽ പെട്ടതാകുന്നു. * മീസാബുർ റഹ്മത്: ഹഥീമിൽ കഅബയുടെ മുകളിൽ നിന്ന് വെള്ളം വീഴുന്ന സ്വർണപ്പാത്തി. * മഖാമു ഇബ്‌റാഹിം: കഅബ നിർമ്മാണ സമയത്ത് ഇബ്‌റാഹിംനബി കയറിനിന്ന കല്ല്. കഅബയുടെ വാതിലിന് മുൻഭാഗത്താണ് ഇത്. * ബാബുസ്സലാം: മസ്ജിദുൽ ഹറമിലെ ഒരു വാതിൽ. ആദ്യ പ്രവേശനം ഇതിലൂടെയാകൽ പ്രത്യേക സുന്നത്തുണ്ട്. ഈ വാതിൽ സ്വഫാ-മർവയുടെ പുറം ചുമരിനിടയിലാണ്. * സ്വഫാ: കഅബയുടെ കിഴക്കുമൂലയുടെ ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലം. ഇവിടെനിന്നാണ് സഅയ് തുടങ്ങുന്നത്. * മർവ: കഅബയുടെ വടക്കുമൂലയുടെ ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇവിടെയാണ് സഅയ് അവസാനിക്കുന്നത്. * മസ്ആ: സ്വഫാ-മർവ കുന്നുകൾക്കിടയിൽ സഅയ് നടത്തേണ്ട സ്ഥലം. * മീലൈനി [[അഖഌറെൻ]]: സ്വഫാമർവയിൽ സഅയ് നടത്തുമ്പോൾ പുരുഷന്മാർ വേഗതയിൽ നടക്കേണ്ടതിനായി പച്ച ചായമടിച്ച രണ്ട് തൂണുകൾ. * സംസം: മസ്ജിദുൽ ഹറമിനകത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കിണർ. ഇതിലെ വെള്ളം കുടിക്കുന്നതുകൊണ്ട് വളരെ അധികം പ്രതിഫലമുണ്ട്. രോഗശമനങ്ങൾക്കും മറ്റു ഉദ്ദേശ്യ സാഫല്യങ്ങൾക്കും നിയ്യത്ത്‌ ചെയ്ത് സംസംവെള്ളം കുടിക്കുന്നത് നല്ലതാണ് === മസ്ജിദുൽ നമിറ === [[പ്രമാണം:Makkah arafat.jpg|left|thumb|അറഫാ സംഗമം നടക്കുന്ന നമിറ]] [[ഹിജ്റ വർഷം|ഹിജ്റ]] പത്താം വർഷം ദുൽഖഅദ് മാസം ഇരുപത്തിയഞ്ചിന് മുഹമ്മദ്‌ നബിയും അനുയായികളും ഹജ്ജ് കർമ്മത്തിനായി പുറപ്പെടുകയും ശേഷം അറഫയുടെ സമീപത്ത് നമിറ എന്ന സ്ഥലത്ത് നിർമ്മിച്ച തമ്പിൽ ഉച്ചവരെ കഴിച്ചു കൂട്ടുകയും ചെയ്തു. ളുഹറിൻറെ സമയമായപ്പോൾ മുഹമ്മദ്‌ നബി തൻറെ ഒട്ടകപുറത്ത് കയറി ബത്വനുൽ വാദി എന്ന ഇന്ന് അറഫയിലെ നമിറ പള്ളി നിൽക്കുന്നിടത്ത് തൻറെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ വിടവാങ്ങൽ പ്രസംഗം നടത്തി. ഈ പ്രദേശത്താണ് പിന്നീട് നമിറ പള്ളി സ്ഥാപിച്ചത്. പരിശുദ്ധമായ ഹജ്ജ്‌ കർമ്മത്തിനായി ലോകത്തിന്റെ നാനാഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും എത്തുന്ന ലക്ഷക്കണക്കിന് വിശ്വാസികൾ അറഫയിൽ സമ്മേളിക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്‌.‌ അറഫയിൽ നമിറ പള്ളിയിൽ ളുഹർ നമസ്‌കാരത്തോടെയാണ് ഇവിടുത്തെ ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നത്. 124,000 ചതുരശ്ര അടി വിസ്തീർണമുള്ള പള്ളിയിൽ മൂന്നു ലക്ഷം ആളുകൾക്ക് ഒരുമിച്ചു നമസ്കാരം നിർവഹിക്കാൻ സൗകര്യമുണ്ട്. അറഫാ പള്ളിയെന്നും ഹസ്രത്ത് ഇബ്റാഹീമിന്റെ പള്ളിയെന്നും ഇതിനു പേരുണ്ട്. ഒരു ലക്ഷത്തി ഇരുപത്തിനാലായിരം ചതുരശ്രമീറ്റർ വിസ്തീർണമുള്ള മസ്ജിദുന്നമിറയുടെ ഒരു ഭാഗം അറഫയുടെ പരിധിക്ക് പുറത്താണ്. അത് അടയാളപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വാദീ നമിറയിൽസ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് കൊണ്ടാണിതിന് മസ് ജിദുന്നമിറ എന്ന് പേർവന്നത്. മിനയുടെ ദിശയിലാണ് മസ് ജിദുന്നമിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്<ref>{{Cite web |url=http://www.hajinformation.com/main/k10.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-03-21 |archive-date=2010-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100114214613/http://hajinformation.com/main/k10.htm |url-status=live }}</ref>. === മിന === {{പ്രലേ|മിന}} മക്കയിൽ നിന്ന് അഞ്ച് കിലോമീറ്റർ അകലെ കിഴക്ക് ഭാഗത്താണ് [[മിന|മിനാ താഴ്‌വര]] .ഹജജ് കർമ്മത്തിന്റെ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി മക്കയിൽ നിന്ന് ഹാജിമാർ എത്തുന്നത് ടെന്റുകളുടെ നഗരമായ മിനാ താഴ്‌വരയിലേക്ക് ആണ്. ഹജ്ജ് കർമത്തിന് വേണ്ടി ദുൽഹജ്ജ് 11, 12, 13 എന്നീ മൂന്നു ദിവസങ്ങളിൽ ആണ് മിനയിൽ രാപാർക്കേണ്ടത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ വളരെ ഭക്തിയോടും ഹൃദയ സാന്നിധ്യത്തോടും മിനയിൽ കഴിഞ്ഞുകൂടണം. രാത്രിയുടെ മുഖ്യഭാഗം മിനയിൽ താമസിക്കൽ നിർബന്ധമാണ്. പകൽ മിനയിലുണ്ടായിരിക്കണമെന്നില്ല<ref name= />. [[പ്രമാണം:Masjid khaif mina.JPG‎|thumb|center|750px|<div class="center">മിനാ താഴ്‌വരയിലെ തമ്പുകൾ. മധ്യത്തിൽ മസ്ജിദുൽ ഖൈഫ്</div>]] === മസ്ജിദുൽ ഖൈഫ് === മക്കയുടെയും [[അറഫാ സംഗമം|അറഫയുടെയും]] മധ്യേ തെക്കുഭാഗത്തായി [[മിന|മിനയിലാണ്]] മസ്ജിദുൽ ഖൈഫ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 25000 ചതുരശ്ര മീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള ഖൈഫ് പള്ളിയിൽ 25000 പേർക്ക് ഒരുമിച്ചു നമസ്കരിക്കാൻ സൌകര്യമുണ്ട്. വിശാലമായി, നീളാകൃതിയിൽ വളരെ ഭംഗിയായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഖൈഫ് പള്ളിയുടെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ചുമരുകളോട് ചേർന്നതാണ് മിഹ്റാബ്. മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ വിടവാങ്ങൽ ഹജ്ജിൽ മിനായിൽ അദ്ദേഹത്തിന് കൂടാരമൊരുക്കിയത് ഇവിടെയാണ്. ഹിജ്റ 256-ൽ [[അബ്ബാസി ഖിലാഫത്ത്|അബ്ബാസി ഖലീഫ]] അൽ-മുഅതമദ് മുതൽ അധികാരത്തിലിരുന്ന രാജാക്കൻമാരും [[ഗവൺമെന്റ്|ഭരണാധികാരികളും]] ഈ പള്ളിയുടെ പുനർനിർമ്മാണ പ്രക്രിയയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധ പതിപ്പിച്ചിരുന്നു<ref name= />. === മശ്അറുൽ ഹറാം === മുസ്ദലിഫയിലെ ഖുസഅ എന്ന പർവതത്തിന്‌ താഴെയാണ് മസ്ജിദ് മശ്അറുൽ ഹറാം എന്ന പള്ളിയടങ്ങിയ മശ്അറുൽ ഹറാം എന്ന പ്രദേശം. 5040 ച.മീറ്റർ വിസ്തീർണമുള്ള പള്ളിയിൽ 12000 പേർക്ക് നമസ്‌കരിക്കാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദ്‌ നബി ഹജ്ജിന്റെ സമയത്ത് രാത്രി താമസിച്ച സ്ഥലത്ത് പിന്നീട് നിർമിച്ചതാണ് ഈ പള്ളി. === മുഹമ്മദ്‌ ബിൻ അലി ശാഫി മസ്ജിദ് === മക്കയിൽ തൻഈം എന്ന സ്ഥലത്താണ് മുഹമ്മദ്‌ ബിൻ അലി ശാഫി മസ്ജിദ്. ഇവിടെ ഇപ്പോൾ 15,000 ആളുകൾക്ക്‌ നമസ്‌കരിക്കാൻ സൗകര്യമുണ്ട്‌. തന്ഈം മക്കക്കാരുടെ ഉംറയുടെ മീഖാത്താണ്. ഇവിടെയാണ്‌ പ്രശസ്‌ത സ്വഹാബി ഖുബൈബ് രക്തസാക്ഷിയായത്‌. === മസ്ജിദുൽ റായ === മക്കയിലെ ജൌദരീ ടൌണിന്റെ നടുവിൽ ജഫ്ഫാലി ബജാറിലേക്ക് കടക്കുന്ന ഒരു ചെറിയ വഴിയുടെ ഇടതുഭാഗത്തുള്ള പള്ളിയാണിത്. ഈ സ്ഥാനം മുഹമ്മദ്‌ നബി മക്കാ ഫതഹ് വേളയിൽ മുഅല്ലായിൽകൂടി കടന്ന് വന്ന് പതാക നാട്ടിയതും നിസ്കരിച്ചിട്ടുള്ളതുമായ സ്ഥലമാകുന്നു. ഈ പതാക ഇപ്പോൾ തുർക്കിയിലെ ഇസ്താംപൂൾ മ്യൂസിയത്തിലുണ്ട്. ഈ പള്ളിയുടെ മൂന്നുവശവും റോഡുകളുണ്ട്. പള്ളി ഇപ്പോൾ പുതുക്കിപ്പണിത് വലുതാക്കിയിരിക്കുന്നു. === മസ്ജിദുൽ ജിന്ന് === അൽ-മുഅല്ലയുടെ വടക്കെ അതിർത്തിയിൽ ആണ് മക്കക്കാരുടെ ഖബർസ്ഥാനമായ മസ്ജിദുൽ ജിന്ന് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മുഹമ്മദ്‌ നബിയിൽ നിന്ന് ജിന്നുകൾ ഖുർആൻ ശ്രവിക്കുകയും നബിയുമായി ബൈഅത്ത് ചെയ്യുകയും ഉണ്ടായത് ഈ സ്ഥലത്തു വെച്ചായിരുന്നു. പിന്നീട് ഇവിടെ പണിത പള്ളിക്ക് മസ്ജിദുൽ ജിന്ന് (ജിന്ന് പള്ളി) എന്ന് പേരിട്ടത്. ഇപ്പോൾ ഈ പള്ളി പുതുക്കിപ്പണിത് വളരെ ഭംഗിയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. === മസ്ജിദുൽ മുബായഅ === മക്കയിലെ കബറിടമായ മുഅല്ലയിൽ നിന്നും വടക്കോട്ട് മിനയിലേക്ക് പോകുന്ന വഴിയുടെ വലതുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പള്ളിയാണ് മസ്ജിദുൽ മുബായഅ. മക്കാ ഫത്ഹ്(മക്കാ വിജയം) വേളയിൽ മുഹമ്മദ്‌ നബി ജനങ്ങളുമായി ഇവിടെ വെച്ച് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തിരുന്നതായി ചരിത്രമുണ്ട്. === മസ്ജിദുൽ ഇജാബ === ഹജ്ജിന്റെ കർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി മുഹമ്മദ്‌ നബി മിനയിൽ നിന്ന് മക്കയിലേക്ക് മടങ്ങിയപ്പോൾ മക്കയിൽ പ്രവേശിക്കും മുമ്പ് വിശ്രമിക്കാൻ താവളമടിച്ച മക്കാ ഖബർ സ്ഥാനിനടുത്തുള്ള അൽ മുഹസ്സബ് എന്ന് പറയുന്ന സ്ഥലത്താണ് മസ്ജിദുൽ ഇജാബ നിലകൊള്ളുന്നത്. === തഹ്ഫീളുൽ ഖുർആൻ കേന്ദ്രം === മക്കയിലെ സഖാഖിലാണ് തഹ്ഫീളുൽ ഖുർആൻ കേന്ദ്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ പ്രഥമ ഭാര്യ ഖദീജയുടെ വീട് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് ഇവിടെയാണ്‌. ഇവിടെ വെച്ചാണ് ഖദീജയുടെയും മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെയും വിവാഹം നടന്നത്. ഖദീജയുടെ മരണശേഷവും ഹിജ്റ വരെ നബി ഇവിടെ താമസിച്ചു. മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ മക്കളിൽ ഇബ്റാഹീം ഒഴിച്ചുള്ളവർ ജനിച്ചത് ഈ വിട്ടിൽവെച്ചാണ്. === വാദി മുഹസ്സിർ === മുസ്ദലിഫക്കും മിനക്കുമിടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒഴിഞ്ഞ ഒരു താഴ്‌വരയാണ് ചരിത്ര പ്രാധാന്യമുള്ള വാദി മുഹസ്സിർ. കഅബ പൊളിക്കാൻ വന്ന അബ്രഹത്തിനും സൈന്യത്തിനും നേരെ ദൈവ ശിക്ഷ ഇറങ്ങിയത് ഈ പ്രദേശത്ത് വെച്ചാണ് എന്നാണു വിശ്വാസം. ക്ഷീണിതരായി നിലം പൊത്തുന്നതിനാണ് അറബിയിൽ 'ഹസ്സറ' എന്ന് പറയുന്നത്. ഈ വാക്കിൽ നിന്നാണ് വാദി മുഹസ്സിർ എന്ന പേര് വന്നത്. ദൈവകോപമിറങ്ങിയ സ്ഥലമായതു കൊണ്ട് മുഹമ്മദ്‌ നബി ഈ താഴ്‌വരയിലെത്തിയപ്പോൾ തന്റെ ഒട്ടകത്തിന്റെ വേഗത വർദ്ധിപ്പിച്ചിരുന്നു എന്ന് ഇസ്‌ലാമിക ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ വന്നിട്ടുണ്ട്. == സംസ്കാരം == പുണ്യ നഗരമായത് കൊണ്ട് തന്നെ ലോകത്തിന്റെ നാനാ തുറകളിൽ നിന്നും ഉള്ള ആളുകൾ മക്കയിൽ വന്നു പോകുന്നുണ്ട്. അത് കൊണ്ട് മക്കയുടെ പ്രബുദ്ധമായ സംസ്കാരവും അതിൽ നിഴലിച്ചു കാണുന്നുണ്ട്. ഹിജാസ് അറബിയാണ് പ്രാദേശികമായി ഇവിടെ ഉപയോഗത്തിലുള്ള ഭാഷ. വിവിധ ഭാഗത്ത്‌ നിന്നും വരുന്ന തീർത്ഥാടകർ അവരവരുടെ ഭാഷകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. മക്കയിലെ ഹജിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള പ്രധാന തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളിലെല്ലാം പ്രാദേശികമായ ഭാഷയിലുള്ള സൂചനാ ബോർഡുകളും വിവിധ ഭാഷക്കാരായ വളണ്ടിയർമാരെയും കാണാം<ref>{{Cite web |url=http://www.mideasttravelling.net/saudi_arabia/mecca/mecca_culture.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-27 |archive-date=2014-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141114062900/http://www.mideasttravelling.net/saudi_arabia/mecca/mecca_culture.htm |url-status=dead }}</ref>. === ജനസംഖ്യ === 2007-ലെ കണക്കെടുപ്പ് പ്രകാരം മക്കയിൽ 1700000 ജനങ്ങൾ വസിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിൽ 75 ശതമാനം സ്വദേശികളും 25 ശതമാനം വിദേശികളുമാണ്. വിദേശികളിൽ 19 ശതമാനം ഉള്ള യെമൻ സ്വദേശികളാണ് മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നത്. ഇന്ത്യ പാകിസ്താൻ അടക്കം ഏഷ്യൻ രാജ്യക്കാരും ഈജിപ്ത് അടക്കമുള്ള ആഫ്രിക്കൻ വംശജരും ബാക്കിയുള്ള ആറു ശതമാനത്തിൽ പെടുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://ttc-ad4.com/Travel/index.php?option=com_content&view=article&id=52&Itemid=68 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-27 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220248/http://ttc-ad4.com/Travel/index.php?option=com_content&view=article&id=52&Itemid=68 |url-status=dead }}</ref>. === ജീവിത രീതി === മക്കയിലെ ജീവിതരീതി മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ കാലം മുതൽ തന്നെ മതപരമായ ചട്ടക്കൂടിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുള്ളതാണ്. മുസ്ലിങ്ങൾക്ക്‌ മാത്രം പ്രവേശനമുള്ള നഗരം കൂടിയാണ് മക്ക. അഞ്ചു നേരത്തെ നമസ്കാരത്തിനും ഇവിടുത്തെ ആളുകൾ അധികവും മസ്ജിദുൽ ഹറമിലെത്തുന്നു. ഹജ്ജിനെത്തുവർക്ക് സേവനം ചെയ്യാനും ഇവിടെ സ്വദേശികൾ മുൻപന്തിയിൽ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. രാജ്യത്തെ വിവിധ സർവകലാശാലാ വിദ്യാർത്ഥികളടക്കം എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളും വിദേശ വളണ്ടിയർമാരും ഇവിടെ നിന്നും മടങ്ങുന്നത് വരെ ഹാജിമാരെ സേവിക്കാൻ രംഗത്തുണ്ടാകാറുണ്ട്. === ആഹാര ക്രമം === [[പ്രമാണം:Mixed Shawarma (2843435528).jpg|right|thumb|റൊട്ടിയിൽ തയ്യാറാക്കിയ ഷവർമ]] [[പ്രമാണം:Mandi.PNG|left|thumb|യെമൻ ഭക്ഷണമായ മന്തി]] മറ്റു സൗദി അറേബ്യൻ നഗരങ്ങളെ പോലെ അരിയും ഇറച്ചിയും ചേർത്ത് വേവിച്ച [[കബ്സ]] തന്നെയാണ് മക്കയിലെയും പ്രധാന ഭക്ഷണം<ref name= />. അത് പോലെ [[മന്തി|യെമനി മന്തിയും]] ഒരു പ്രധാന ഭക്ഷണമാണ്. ഇറച്ചിയിൽ വേവിച്ച ഭക്ഷണങ്ങളായ [[ഷവർമ]], കഫ്ത, [[കബാബ്]] എന്നിവ ഇവിടെ അധികം വില്പന നടക്കുന്ന ഭക്ഷണങ്ങളിൽ പെടുന്നു. റമദാനിൽ നോമ്പ് തുറ സമയങ്ങളിൽ [[സമൂസ]], മധുര പലഹാരങ്ങൾ, [[ഈന്തപ്പഴം]], [[സംസം|സംസം വെള്ളം]], അറബിക് കോഫി എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും ഉപയോഗിക്കുന്നത്. [[മസ്ജിദുൽ ഹറാം|മസ്ജിദുൽ ഹറമിൽ]] നോമ്പ് തുറ സമയങ്ങളിൽ എത്തുന്ന വിശ്വാസികൾക്കും ഇത്തരം ഭക്ഷണം നൽകുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ ഹജ്ജ് വേളകളിൽ [[അറഫാ സംഗമം|അറഫയിലും]] [[മിന|മിനായിലും]] സൗദി ഭരണ കൂടവും വിവിധ കമ്പനികളും മറ്റു വ്യക്തികളും സൌജന്യമായി ഭക്ഷണ വിതരണം നടത്തുന്നു. വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നും വരുന്ന [[തീർത്ഥാടനം|തീർത്ഥാടകർക്ക്]] സ്വന്തം നാടുകളിലെ പ്രാദേശിക ഭക്ഷണങ്ങൾ ഇവിടെ ലഭിക്കുന്നു. [[ഹജ്ജ്]] സമയത്ത് മിനായിൽ ടെന്റുകളിൽ ഹാജിമാർക്ക് അതതു മുതവഫ് കേന്ദ്രങ്ങളാണ് ഭക്ഷണം ഒരുക്കുന്നത്. പലചരക്ക് കടകൾ, ഹോട്ടലുകൾ, ബൂഫിയകൾ എന്നിങ്ങനെ വിവിധ തരം ബസ്തകൾ മിനായിൽ താൽക്കാലികമായി ഒരുക്കാറുണ്ട്‌. ഇവിടെ തീർത്ഥാടകർക്ക് വേണ്ടി വിൽപനക്ക് വെച്ച ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളുടെ ഗുണമേന്മ, കാലാവധി, ബസ്തകളുടെ ശുചിത്വം, മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ലൈസൻസ് എന്നിവ വാണിജ്യമന്ത്രാലയ ഉദ്യോഗസ്ഥർ പരിശോധന നടത്തി ഗുണമേന്മ ഉറപ്പു വരുത്തുന്നു<ref name= />. == സാമ്പത്തിക രംഗം == [[പ്രമാണം:makkah_shopping_center.jpg|left|thumb|മക്കയിലെ അബ്രാജ് അൽ- ബൈത്ത് ഷോപ്പിംഗ്‌ സെന്റർ]] മക്കയുടെ സാമ്പത്തിക മേഖല കൂടുതലും ഇവിടെയെത്തുന്ന [[തീർത്ഥാടനം|തീർത്ഥാടകരെ]] ആശ്രയിച്ചാണ് നില കൊള്ളുന്നത്‌. തീർത്ഥാടകർ ഇവിടെ എത്തി താമസിക്കുന്ന ഹോട്ടലുകൾ, ഇവിടെ നിന്നും ഷോപ്പിംഗ്‌ നടത്തുന്നതും മറ്റും ആണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വരുമാന സ്രോതസ്<ref name= />. ചെറിയ തോതിലുള്ള വ്യാവസായിക സ്ഥാപനങ്ങൾ അല്ലാതെ മക്കയിൽ കൂടുതലായി [[വ്യവസായം|വ്യാവസായിക]] ശാലകളോ മറ്റു കൃഷിയിടങ്ങളോ ഒന്നും ഇല്ല. മറ്റു പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും കപ്പൽ മാർഗ്ഗം ജിദ്ദയിലെത്തി അവിടെനിന്നും [[റോഡ്‌]] മാർഗ്ഗം ആണ് ഇവിടേയ്ക്ക് ചരക്കുകൾ എത്തുന്നത്. ലോകത്തെ പ്രമുഖ [[ഹോട്ടൽ]] ഗ്രൂപ്പുകൾ എല്ലാം ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രമുഖ വിദേശ ട്രാവൽ പ്രതിനിധികൾ എല്ലാം ഇവിടേയ്ക്ക് തീർത്ഥാടകരെ എത്തിക്കുന്നുണ്ട്. മത ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വിൽക്കുന്ന [[പുസ്തകം|പുസ്തക]] ശാലകൾ, വിദേശ കറൻസി കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങി തീർത്ഥാടകരെ ബന്ധിപ്പിച്ചുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇവിടെ കൂടുതലായി കാണുന്നു. === വാണിജ്യം === [[പ്രമാണം:Trade - a part of Meccan life - Flickr - Al Jazeera English.jpg|right|thumb|മക്കയിലെ തുണിത്തരങ്ങൾ വിൽക്കുന്ന ഒരു കട]] ഹജ്ജ് കഴിയുന്നതോടെ മക്കയിലെ കച്ചവട കേന്ദ്രങ്ങളിൽ തിരക്കേറുന്നു. മടക്കയാത്രക്ക് മുമ്പായി പുണ്യഭൂമിയിലെത്തിയതിന്റെ സ്മരണക്കും കുടുംബത്തിനും അടുത്ത ബന്ധുക്കൾക്കും സാധനങ്ങളും ഉപഹാരങ്ങളും വാങ്ങിയാണ് തീർത്ഥാടകർ ഇവിടെ നിന്നും തരിച്ചു പോകുന്നത്. ഹജ്ജ് വേളയിൽ കൂടുതലായി വിറ്റഴിക്കുന്ന ചരക്കുകൾ കച്ചവടക്കാർ നേരത്തെ സ്‌റ്റോക്ക് ചെയ്യാറുണ്ട്. കൂടാതെ പലയിനം സാധനങ്ങളുമായി വഴിവാണിഭക്കാരും രംഗത്തുണ്ടാകും. [[ഈത്തപ്പഴം]], [[ഉപഹാരം|ഉപഹാരങ്ങൾ]], സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, [[ഇലക്ട്രോണിക്സ്]] സാമഗ്രികൾ, [[വസ്ത്രം|വസ്ത്രങ്ങൾ]] എന്നിവയുടെ കടകളിലാണ് കൂടുതലായി തീർത്ഥാടകരെ ആകർഷിക്കുന്നത്. ഹജ്ജ് കഴിഞ്ഞ ശേഷം. തസ്ബീഹ് മാല, നമസ്‌കാര വിരിപ്പ്, തൊപ്പി, ഇരുഹറമുകളുടെ ഫോട്ടോകൾ, മോതിര കല്ലുകൾ, ആഭരണങ്ങൾ, അത്തറുകൾ, റെഡിമെയ്ഡ് വസ്ത്രങ്ങൾ, ഇലക്‌ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങൾ എന്നിവ വിൽക്കുന്ന കേന്ദ്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതൽ തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടാറുള്ളത്. മക്കയിലെ പ്രധാന മാർക്കറ്റാണ് ഉതൈബിയ്യ മാർക്കറ്റ് (സൂക്ക്‌ ഉതൈബിയ്യ). ഇവിടെ സുഗന്ധ ദ്രവ്യ ഉല്പന്നങ്ങളുടെ പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഉണ്ട്<ref name= />. === ടൂറിസം === മക്കയിലെ ടൂറിസം രംഗം തീർഥാടകരെ ആശ്രയിച്ചാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. ടൂറിസം വകുപ്പിന്റെ ലൈസൻസില്ലാതെ നഗരത്തിൽ ഹോട്ടലുകൾ പ്രവർത്തിക്കാൻ പാടില്ല. ഹറമിനടുത്തും പരിസരങ്ങളിലുമായി താമസ രംഗത്ത് തീർഥാടകർക്ക് മികച്ച സേവനങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി ടൂറിസം വകുപ്പ് നിർദ്ദേശം പാലിക്കാത്ത ഹോട്ടലുകൾ മക്ക ടൂറിസം വകുപ്പ് അടച്ചു പൂട്ടുന്നു. == അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ == === ഗതാഗതം === കുന്നുകളും [[മല|മലകളും]] നിറഞ്ഞ പ്രദേശമായ മക്കയിൽ മലകൾ തുരന്നിട്ടാണ് റോഡ് [[ഗതാഗതം]] സുഗമമാക്കിയിരിക്കുന്നത്. [[പാറ|പാറക്കല്ലുകളും]] ഉറച്ച പര്’വതങ്ങളും നിറഞ്ഞ മക്ക പ്രദേശത്ത് നിരവധി തുരങ്കങ്ങളാണ് ഇത്തരത്തിൽ ഉള്ളത്. മക്കയിലെ വിവിധ റോഡുകളിലും പ്രധാന പ്രവേശന കവാടങ്ങളിലും വിവിധ പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിന് ബൃഹദ് പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കി കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. റോഡുകളിലെ തിരക്ക് കുറക്കുന്നതിനാവശ്യമായ [[തുരങ്കം|തുരങ്കങ്ങളും]] [[പാലം|പാലങ്ങളും]] നിർമ്മിക്കുന്നതടക്കമുള്ള വിവിധ പദ്ധതികൾ ദ്രുത ഗതിയിലാണ് ഇവിടെ നടക്കുന്നത്. ==== റോഡ്‌ ==== [[പ്രമാണം:Makkah road rush.jpg|left|thumb|മക്കയിലെ തിരക്ക് പിടിച്ച വീഥി]] [[പ്രമാണം:Saptco mecca.jpg|right|thumb|മക്ക നഗരത്തിൽ സർവീസ് നടത്തുന്ന സൗദി ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപറേഷൻ ബസ്]] മക്ക മുനിസിപ്പാലിറ്റി റോഡുകളുടെ വികസനത്തിന് വലിയ പ്രധാന്യം നൽകുന്നുണ്ട്. മക്കയിലെ എല്ലാ റോഡുകളും വളരെയധികം തിരക്ക് പിടിച്ചതാണ്<ref>{{Cite web |url=http://hafeezrm.hubpages.com/hub/Hajj-II |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-27 |archive-date=2012-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120908103353/http://hafeezrm.hubpages.com/hub/Hajj-II |url-status=dead }}</ref>. പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ തീർത്ഥാടകർക്ക് വളരെ സഹായകരമാണ് ഇവിടുത്തെ ഷട്ടിൽ ബസ് സർവീസ്<ref>{{Cite web |url=http://www.hajinformation.com/main/m80335.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-27 |archive-date=2012-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206001818/http://www.hajinformation.com/main/m80335.htm |url-status=live }}</ref>. ഹജ്ജ് തീർത്ഥാടകർക്ക് വേണ്ടി മിനായിൽ കിഴക്കുപടിഞ്ഞാറായി അനേകം സമാന്തര റോഡുകളും അവയെ പരസ്പരം ബന്ധിക്കുന്ന സ്ട്രീറ്റുകളും അവക്കൊക്കെ പേരും നമ്പറും ഉണ്ട്. കൂടാതെ ഇരുപത്തിനാലു മണിക്കൂറും പൊലീസ് സർവീസും ആയിരക്കണക്കിന് സന്നദ്ധ പ്രവർത്തകരുടെ സേവനവും തിരക്ക് സമയങ്ങളിൽ സഹായകരമാണ്. തീർത്ഥാടകരെ താമസ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ നിന്ന് ഹറമിലെത്തിക്കുന്നതിനും തിരിച്ചും സർവീസ് നടത്തുന്നതിനു ഗോൾഫ് വണ്ടികൾ ഇപ്പോൾ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. നേരത്തെ ഇന്ത്യൻ നിർമ്മിത [[ഓട്ടോറിക്ഷ|ഓട്ടോറിക്ഷകളായിരുന്നു]] തീർത്ഥാടകർക്ക് നൽകിയിരുന്നത്. പുകയും ശബ്ദവും മൂലമുണ്ടാകുന്ന മലിനീകരണം ഒഴിവാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായാണ് അതൊഴിവാക്കി പകരം ഗോൾഫ് വണ്ടികൾ ഏർപ്പെടുത്തിയത്. ഹജ്ജ് വേളകളിൽ നഗര മധ്യത്തിലെ തിരക്കൊഴിവാക്കാൻ ഹറമിനടുത്തേക്കും പുണ്യ സ്ഥലങ്ങളിലേക്കും മിനി ബസുകൾക്ക് കർശന നിയന്ത്രണമേർപ്പെടുത്തുന്നു. മിനി ബസുകൾ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് കടക്കുന്നത് നിരീക്ഷിക്കാൻ പ്രത്യേക ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും വിന്യസിക്കാറുണ്ട്‌. [[പ്രമാണം:To mina3.jpg|left|thumb|ഹജ്ജ് കർമങ്ങൾക്കായി മിനായിലേക്ക് വാഹനങ്ങളിൽ പോകുന്ന ഹാജിമാർ]] ഹജ്ജ് അനുമതി പത്രമില്ലാത്തവരുടെയും അനധികൃത താമസക്കാരുടെയും നുഴഞ്ഞുകയറ്റം തടയുന്നതിന് ഹജ്ജ് സമയങ്ങളിൽ മക്കക്കടുത്ത 12 പ്രവേശന കവാടങ്ങളിൽ പാസ്‌പോർട്ട് വിഭാഗം പരിശോധന കൂടുതൽ കർശനമാക്കാറുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://article.wn.com/view/2011/10/29/Men_dressed_as_women_caught_at_Makkah_checkpoint/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-27 |archive-date=2012-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121216003034/http://article.wn.com/view/2011/10/29/Men_dressed_as_women_caught_at_Makkah_checkpoint/ |url-status=live }}</ref>. [[മരുഭൂമി|മരുഭൂമികളിലൂടെയുള്ള]] നുഴഞ്ഞുകയറ്റം പൊലീസിന്റെ സഹായത്തോടെ നിരീക്ഷിക്കുന്നു. സ്ത്രീകളെ പരിശോധിക്കുന്നതിന് ചെക്ക്പോസ്റ്റുകളിൽ സ്ത്രീകളെ ജോലിക്ക് നിയമിക്കാറുണ്ട്. ഹജ്ജ് അനുമതിപത്രമില്ലാത്തവരെയും അനധികൃത താമസക്കാരെയും പ്രവേശന കവാടങ്ങളിലെത്തുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ തടയുന്നതിന് മക്കയിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്ന വാഹന പാർക്കിങ് കേന്ദ്രങ്ങളിലും മറ്റും രഹസ്യ നിരീക്ഷണം നടത്താൻ പ്രത്യേക സംഘം ഉണ്ട്. അമിത വേഗത, സിഗ്‌നൽ കട്ടിങ് തുടങ്ങിയ ട്രാഫിക് നിയമങ്ങൾ ലംഘിച്ച് പോകുന്നവരെ പിടികൂടുന്നതിനു പുതിയ രീതിയായ സാഹിർ സംവിധാനം നിലവിലുണ്ട്. ഇത് വഴി അതിസൂക്ഷ്മമായാണ് ട്രാഫിക് നിയമലംഘനങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നത്. വാഹന നമ്പർ, സ്ഥലം, സമയം, വാഹനമോടിക്കുന്ന ആൾ എന്നിവ കാമറയിൽ വ്യക്തമായി പതിയുന്നു. ശഅബാൻ, [[റമദാൻ]] മാസങ്ങളിൽ മക്കയിലത്തുന്ന തീർത്ഥാടകരുടെ തിരക്കും പരിഗണിച്ചു ഹറമിനടുത്ത് ഗതാഗതക്കുരുക്ക് ഒഴിവാക്കാൻ മക്ക ട്രാഫിക്കിനു കീഴിൽ പുതിയ വികസന പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കിവരുന്നുണ്ട്. തീർത്ഥാടകരുമായെത്തുന്ന ബസുകൾ ഹറമിനടുത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത് തടഞ്ഞ് മക്ക പ്രവേശന കവാടങ്ങളിൽ വെച്ച് വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലൊരുക്കിയ പാർക്കിങ് കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടാനായി ഹറമിലേക്ക് എത്തുന്ന റോഡുകളിൽ പ്രത്യേക ചെക്ക് പോയിൻറുകൾ സ്ഥാപിക്കുന്ന നടപടികൾ പൂർത്തിയായിട്ടുണ്ട്. പാർക്കിങ് കേന്ദ്രങ്ങളിലത്തുന്ന തീർഥാടകരെ പിന്നീട് റിങ് റോഡ് ബസ് സർവീസ് വഴി ഹറമിലത്തിക്കും. മക്കയിൽ തിരക്കേറിയതോടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ട്രാഫിക് നിരീക്ഷണത്തിനും നിയന്ത്രണത്തിനും കൂടുതൽ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ട്രാഫിക് വകുപ്പ് നിയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിയമലംഘനങ്ങൾ പിടികൂടാൻ രഹസ്യ ട്രാഫിക് നിരീക്ഷകരും രംഗത്തുണ്ട്. ട്രാഫിക് രംഗത്തെ നിയമങ്ങളും നിർദ്ദേശങ്ങളും കർശനമായി പാലിക്കുകയും ഹറമിനടുത്ത റോഡുകളിൽ വാഹനങ്ങൾ പാർക്ക് ചെയ്യരുതെന്നും മക്ക ട്രാഫിക് നിയമപാലകർ നിർദ്ദേശം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. തിരക്ക് കൂടുന്ന റമദാൻ മാസത്തിൽ അനധികൃതമായി ഓടുന്ന ഇരുചക്രവാഹനങ്ങൾ പിടികൂടാൻ പ്രത്യേക പദ്ധതി ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത്തരം ഇരുചക്രവാഹനങ്ങൾ ഗതാഗതക്കുരുക്കിനും കാൽനടക്കാർക്കും പ്രശ്നമാകുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് ഇത്തരം പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇവരെ പിടികൂടാൻ മക്കയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ രഹസ്യട്രാഫിക് നിരീക്ഷകരെ നിയോഗിക്കാറുമുണ്ട്. '''ട്രെയിലർ ബസ് സർവീസ്''' ഹജ്ജ്-ഉംറ സീസണിൽ ഹറമിലേക്കും തിരിച്ചും തീർഥാടകരെ എത്തിക്കുന്നതിനുള്ള ട്രെയിലർ ബസ് സർവീസ് സൗജന്യമായി നഗരത്തിൽ സേവനം നടത്തുന്നുണ്ട്. മക്ക ഗവർണറേറ്റ്, ചേംബർ ഓഫ് കോമേഴ്സ്, ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് സെന്റർ സൊസൈറ്റി എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ട സാമൂഹി പങ്കാളിത്ത പദ്ധതിയുടെ കീഴിലാണ് ട്രെയിലർ ബസ് സർവീസ് നടത്തുന്നത്. തീർഥാടകർക്ക് ഇതിൽ യാത്ര സൗജന്യമാണ്. പ്രായം കൂടിയവർക്കും വികലാംഗർക്കും അനായാസേന ഉപയോഗിക്കാവുന്ന വിധമാണ് ബസ് സംവിധാനിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഹറമിനടുത്ത് തിരക്ക് കുറക്കുക എന്നാ ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് 200 പേർക്ക് കയറാവുന്ന ഈ ബസുകൾ തയ്യാറാക്കിയിരിക്കുന്നത്. ;ജിദ്ദ-മക്ക ഹൈവേ: [[പ്രമാണം:An Entrance of Mecca on Jeddah Highway.JPG|left|thumb|ജിദ്ദ-മക്ക റോഡിലെ ഖുറാൻ രൂപത്തിലുള്ള പ്രവേശന കവാടം(ഹറം അതിർത്തി)]] വിശുദ്ധ നഗരമായ മക്കയെയും ജിദ്ദയെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന റോഡായതിനാൽ സൗദി അറേബ്യയിലെ തിരക്കേറിയ പാതകളിൽ ഒന്നാണ് ജിദ്ദ-മക്ക അതിവേഗ പാത. മക്ക-ജിദ്ദ റോഡിനു മുകൾ ഭാഗത്ത് ഖുർആൻ വാക്യങ്ങൾ ആലേഖനം ചെയ്ത നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ശിൽപ്പഭംഗി നിറഞ്ഞ കമാനം പ്രധാന ഹറം അതിർത്തി ആണ്. ജിദ്ദ-മക്ക എക്‌സപ്രസ് റോഡിലെ ശുമൈസിയിലാണ് പ്രധാന പരിശോധനാ കേന്ദ്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. തിരക്ക് സമയങ്ങളിൽ ഈ ചെക്ക്‌ പോസ്റ്റിനടുത്ത് റോഡിൽ കൂടുതൽ ട്രാക്കുകളും തുറക്കുന്നു. മക്കയിലേക്കുള്ള തീർത്ഥാടകർ ജിദ്ദ വിമാനത്താവളത്തിൽ ഇറങ്ങി ഇത് വഴി റോഡ്‌ മാർഗ്ഗമാണ് മക്കയിലെത്തുന്നത്. മക്കയിൽ നിന്നും ജിദ്ദയിലേക്കും തിരിച്ചും സൗദി ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപറേഷൻ (saptco) കൂടാതെ സ്വകാര്യ വാഹനങ്ങളും ഇത് വഴി സർവീസ് നടത്തുന്നുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://www.meccatraveller.info/view/airport-transfers-of-mecca.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-23 |archive-date=2011-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110906010740/http://www.meccatraveller.info/view/airport-transfers-of-mecca.html |url-status=dead }}</ref>. ;മക്ക-താഇഫ് മലമ്പാത: [[പ്രമാണം:Ta'if, Saudi Arabia locator map.png|right|thumb|സൗദി ഭൂപടത്തിൽ തായിഫിന്റെ സ്ഥാനം]] പുരാതന കാലം മുതൽ മക്കയെയും ത്വായിഫിനെയും ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്ന മലമ്പാതയാണ് മക്ക-[[താഇഫ്]] മലമ്പാത. ആയിരത്തോളം വർഷം പഴക്കമുള്ള ഈ മലമ്പാത [[സൗദി അറേബ്യ]]യിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിൽ പെട്ടതാണ് . ഒരു കാലത്ത് മക്കക്കും താഇഫിനുമിടയിൽ യാത്രക്കും ചരക്കുകൾ കൊണ്ടുപോകുന്നതിനും ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഏക വഴിയായിരുന്നു ഇത്. താഇഫ് അൽകറ-മക്ക ഇരട്ടപ്പാത റോഡ് നിലവിൽവരുന്നതുവരെ കാൽനടയായും ഒട്ടകപ്പുറത്തും ആളുകളുടെ ഇതുവഴിയായിരുന്നു സഞ്ചരിച്ചിരുന്നത്. ഒട്ടകങ്ങളുടെ സഞ്ചാരം എളുപ്പമാക്കും വിധമായിരുന്നു മലമ്പാത നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്. നൂറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിട്ടും യാതൊരു കേടുപാടുമില്ലാതെ നിലനിന്ന ഈ മലമ്പാത ഇന്നും അത്ഭുതമാണ്. മലമ്പാതയുടെ ചരിത്രപുരാതന രൂപം നിലനിർത്തിയാണ് 1700 മീറ്ററോളം നീളത്തിൽ അറ്റകുറ്റപണികൾ പൂർത്തിയാക്കിയിരിക്കുന്നത്. മൂന്നുമുതൽ 10 മീറ്റർ വരെ ഇതിനു വീതിയുണ്ട്. ടൂറിസ്റ്റുകൾക്കായി പ്രവേശന കവാടത്തിൽ വിശ്രമകേന്ദ്രങ്ങളും പാർക്കിങ് സൗകര്യവും ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. പാതവക്കുകളിലായി ഇരിപ്പിടങ്ങളും അവശിഷ്ടങ്ങൾ നിക്ഷേപിക്കാനുള്ള പെട്ടികളും പാതയുടെ ചരിത്ര പ്രാധാന്യം പരിചയപ്പെടുത്തുന്ന ബോർഡുകളും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചരിത്ര പുരാതനമായ ഈ നടപ്പാതയുടെ പുനരുദ്ധാരണം നടത്തി മേഖലയുടെ ടൂറിസ വികസനത്തിന് മുതൽക്കൂട്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://arabnews.com/saudiarabia/article561462.ece |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-27 |archive-date=2012-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118170308/http://arabnews.com/saudiarabia/article561462.ece |url-status=live }}</ref>. ;തുരങ്കങ്ങൾ: [[പ്രമാണം:Mecca tunnel.jpg|left|thumb|മക്കയിലെ വാഹനങ്ങൾ കടന്നു പോകുന്ന ഒരു തുരങ്കം]] പ്രധാനമായും ഹജ്ജ് വേളയിൽ ഹറമിലേക്കും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലേക്കും തിരിച്ചുമുള്ള തീർത്ഥാടകരുടെ യാത്ര എളുപ്പമാക്കുന്നതിനു വേണ്ടി നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതാണ് മക്കയിലെ [[തുരങ്കം|തുരങ്കങ്ങൾ]]. വലിയ [[പാറ]]ക്കെട്ടുകൾ നിറഞ്ഞ കുന്നുകൾക്കിടയിലൂടെയുള്ള തുരങ്കങ്ങൾ മക്കയിലെ റോഡുകളുടെ കയറ്റിറക്കം വലിയ തോതിൽ കുറക്കുകയും തീർത്ഥാടന പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ സഹായിക്കുന്നതുമാണ്. മക്കയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായി 51തുരങ്കങ്ങളാണുള്ളത്. ഇതിൽ പത്തോളം തുരങ്കങ്ങൾ കാൽനടക്കാർക്ക് മാത്രമായി നീക്കിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. വാഹനങ്ങൾക്കും കാൽനടക്കാർക്കും അത്യാധുനിക സൗകര്യങ്ങളോടെ വെവ്വേറെ റോഡുകളും തുരങ്കങ്ങളുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://www.gearthblog.com/blog/archives/2009/10/tunneling_under_the_city_of_mecca.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-27 |archive-date=2012-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104125218/http://www.gearthblog.com/blog/archives/2009/10/tunneling_under_the_city_of_mecca.html |url-status=live }}</ref>. ഈ തുരങ്കങ്ങൾ വഴി കിലോമീറ്റർ ദൂരത്ത് നിന്ന് തീർത്ഥാടകർക്ക് നേരിട്ട് വേഗം ഹറമിലെത്താനും തിരിച്ചുപോകാനും സാധിക്കുന്നു. ഹറമിനടുത്ത റോഡുകളിലെ ട്രാഫിക് കുരുക്കൊഴിവാക്കാനും ഇത് വഴി കഴിയുന്നു. മസ്ജിദുൽ ഹറമിലെ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായി കാൽനടയാത്രക്കാർക്കായി പുതിയ മൂന്ന് തുരങ്കങ്ങളുടെ നിർമ്മാണം നടക്കുന്നുണ്ട്. ജബൽ ഹിന്ദിന് (ഇന്ത്യൻ മല) സമീപത്തെ വടക്കൻ മുറ്റത്തുനിന്ന് തുടങ്ങി ഹജൂൻ ഡിസ്ട്രിക്ടിലെ സിവിൽ ഡിഫൻസ് ആസ്ഥാനത്തിനടുത്ത ജബൽ ദുഫാനിൽ അവസാനിക്കുന്ന 1200 മീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ള തുരങ്കമാണ് ഇതിൽ വലുത്. 1100 മീറ്റർ നീളമുള്ള പടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്തെ തുരങ്കം ശാമിയയിൽനിന്ന് തുടങ്ങി ദഹലത് ഹർബ് വഴി ജർവൽ വരെയായിരിക്കും. ജബൽ കഅബ റോഡിൽനിന്ന് തുടങ്ങുന്ന 700 മീറ്റർ നീളമുള്ള മൂന്നാമത്തെ തുരങ്കം മറ്റു രണ്ടു തുരങ്കങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കും<ref>{{Cite web |url=http://www.bloomberg.com/news/2011-12-13/saudi-arabia-plans-133-million-mecca-tunnel-works-awsat-says.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-27 |archive-date=2021-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121220015/http://www.bloomberg.com/news/2011-12-13/saudi-arabia-plans-133-million-mecca-tunnel-works-awsat-says.html |url-status=live }}</ref>. ==== റോഡപകടങ്ങൾ ==== രാജ്യത്ത് നടന്ന അപകടങ്ങളിൽ അധികവും ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ മക്കയിലും വിവിധ നഗരങ്ങളിൽ നിന്നും മക്കയിലേക്കുള്ള പാതകളിലുമാണ്. മക്കയിൽ അപകടമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ 60 ശതമാനം പങ്കും അവിദഗ്ദ്ധരായ വിദേശി ഡ്രൈവർമാർ മൂലമാണെന്ന് ഹജ്ജ്-ഉംറ ട്രാൻസ്പോർട്ട് സർവീസ് കമ്പനികൾ പറയുന്നു. കിഴക്കൻ യൂറോപ്പ് പോലുള്ള വിദൂര നാടുകളിൽ നിന്ന് ആഴ്ചകൾ നീണ്ട യാത്ര ചെയ്തെത്തുന്ന ഡ്രൈവർമാരാണ് അപകടം വരുത്തുന്നതിൽ ഏറെയുമെന്ന് കമ്പനികൾ പറയുന്നു. ആളപായമുണ്ടാകുന്ന അപകടങ്ങളിൽ അധികവും ഹജ്ജ്-ഉംറ സീസണുകളിലാണ്. സീസണുകളല്ലാത്ത സമയങ്ങളിൽ കുറഞ്ഞ ആളപായങ്ങൾ മാത്രമാണ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. ഹജ്ജ്-ഉംറ സീസണുകളിൽ ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്പനികൾ പുറം രാജ്യങ്ങളിൽനിന്ന് ഡ്രൈവർമാരെ താൽക്കാലികമായി കൂലിക്കെടുക്കുകയാണ് ചെയ്യുക. ഇങ്ങനെ എടുക്കുന്നവർ ഡ്രൈവിങിൽ അത്ര വിദഗ്ദ്ധരാകില്ല. അനുഭവ പരിചയവും ഇത്തരക്കാർക്ക് കുറവായിരിക്കും. തന്നെയുമല്ല ഹജ്ജ് തുടങ്ങുന്നതിന്റെ തൊട്ടടുത്ത ദിവസങ്ങളിൽ ധൃതി പിടിച്ചാണ് കമ്പനികൾ ഡ്രൈവർമാരെ കണ്ടെത്തുന്നത്. ഇതുമൂലം വിദഗ്ദ്ധരെ കണ്ടെത്താൻ കമ്പനികൾക്ക് കഴിയാതെ പോകുന്നതെന്നു ട്രാൻസ്പോർട്ട് സർവീസ് രംഗത്തെ വിദക്തരുടെ അഭിപ്രായം. മക്കയിൽ നടക്കുന്ന അപകടങ്ങളിൽ 85 ശതമാനവും വാഹനങ്ങൾ തമ്മിലിടിച്ചല്ല. മറിച്ച് വഴിയാത്രക്കാർ കാരണമായുണ്ടാകുന്നതാണെന്ന് ഇതുസംബന്ധിച്ച ട്രാഫിക് വകുപ്പിന്റെ പഠനം വ്യക്തമാക്കുന്നു. അമിത വേഗത, ഡ്രൈവറുടെ പരിചയക്കുറവും അശ്രദ്ധയും ട്രാഫിക് വ്യവസ്ഥ ലംഘനം, ഡ്രൈവർമാരുടെ മാനസിക പിരിമുറുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയും അപകട കാരണങ്ങളാണെന്ന് റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു ==== റെയിൽവേ ==== ;മക്ക മെട്രോ: [[പ്രമാണം:Line Graph.png|right|thumb|150px|മക്ക മെട്രോ റെയിൽപാതയുടെ രേഖാ ചിത്രം]] മക്കയിൽ ഹജ്ജിന്റെ വിവിധ കർമങ്ങൾ നടക്കുന്ന വിശുദ്ധ സ്ഥലങ്ങളായ മിന, മുസ്ദലിഫ, അറഫ എന്നിവയെ ബന്ധിപ്പിച്ച് [[2010]]-ൽ തുടങ്ങിയതാണ്‌ മശാഇർ മെട്രോ. ഹജ്ജിന് വരുന്നവർക്ക് പ്രത്യേകിച്ചും പ്രായമായവർക്കും ശാരീരിക പ്രശ്‌നങ്ങളുള്ളവർക്കും ഏറെ പ്രയോജനപ്പെടുന്ന മക്ക മെട്രോക്ക് മിന, മുസ്ദലിഫ, അറഫ എന്നിവിടങ്ങളിൽ മൂന്ന് വീതം സ്‌റ്റേഷനുകളുണ്ട്. ഓരോ സ്‌റ്റേഷനും 300 മീറ്ററാണ് നീളം. മക്ക മെട്രോയുടെ കീഴിൽ മൊത്തം 20 ട്രെയിനുകളാണ് സർവീസ് നടത്തുന്നത്. പദ്ധതി പൂർത്തിയായാൽ മണിക്കൂറിൽ 80 മുതൽ 120 കിലോമീറ്റർ വരെയായിരിക്കും ഇവയുടെ വേഗത. ഇതുവഴി മണിക്കൂറിൽ 72,000 തീർത്ഥാടകരെ മിനയിൽ നിന്ന് അറഫയിലെത്തിക്കാൻ കഴിയും. ഭാവിയിൽ ഹജ്ജ് തീർഥാകാർക്ക് മുഴുവനായും പ്രയോജനകരമായ രീതിയിൽ മക്ക മെട്രോ പദ്ധതി ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://arabnews.com/saudiarabia/article336744.ece |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-27 |archive-date=2011-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005013418/http://arabnews.com/saudiarabia/article336744.ece |url-status=live }}</ref>. [[പ്രമാണം:Jamarat Bridge 23.JPG|left|thumb|ഹജ്ജ് വേളയിൽ മിനയിലെ കാഴ്ച. ഇടതു വശത്ത് കാണുന്നതാണ് മെട്രോ പാത]] മെട്രോയുടെയും അനുബന്ധ സംവിധാനങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനവും പൂർണ്ണമായും ഇലക്ട്രോണിക് രീതിയിലാണ്. കൈയിൽ അണിയുന്ന വളയുടെ രൂപത്തിലുള്ള പാസ് കൈവശമുള്ളവരുടെ മുന്നിൽ മാത്രമേ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ കവാടങ്ങൾ തുറക്കുകയുള്ളൂ. ഹജ്ജ് ഹംലകൾ മുഖേനയാണ് പാസുകൾ വിതരണം ചെയ്യുക എന്നതിനാൽ അനധികൃത തീർത്ഥാടകർക്ക് ഈ സേവനം ഉപയോഗപ്പെടുത്താനാവില്ല. ആറ് മണിക്കൂറിനകം അഞ്ച് ലക്ഷം തീർത്ഥാടകരെ ലക്ഷ്യ സ്ഥാനത്തെത്തിക്കാൻ മെട്രോ സംവിധാനത്തിലൂടെ സാധിക്കും. ഇതിലൂടെ ഹജ്ജ് നഗരങ്ങളിലെ നിരത്തുകളിൽ നിന്ന് 30,000 വാഹനങ്ങൾ ഒഴിവായിക്കിട്ടുമെന്നതിനാൽ വാഹനങ്ങളുടെ തിരക്ക് ഗണ്യമായി കുറക്കാനാവും. ഇതിലുപരി പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണവും അത് മുഖേനയുള്ള അസുഖങ്ങളും നിയന്ത്രിക്കാനുമാവും. അത്യാധുനിക സുരക്ഷാ മുൻകരുതലുകളാണ് മെട്രോ നിർമ്മാണത്തിലും ഉപയോഗത്തിലും സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. മിനയിലെ ടെന്റുകൾ നിർമ്മിച്ച രീതിയിൽ [[തീ]] പിടിക്കാത്ത വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് സ്റ്റേഷനുകളുടെ നിർമ്മാണം. സ്റ്റേഷനിലേക്ക് സംഘമായെത്തുന്ന തീർത്ഥാടകരുടെ എണ്ണത്തിലും സുരക്ഷാ കാരണങ്ങളാൽ നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തും. മെട്രോയുടെ ചലനങ്ങൾ തെർമൽ ക്യാമറ ഉപയോഗിച്ച് നിരീക്ഷിക്കും<ref>http://www.islamicbulletin.com/newsletters/issue_26/metro.aspx</ref>. റമദാനിൽ രണ്ട് ലക്ഷത്തിലധികം ഉംറ തീർഥാടകരെ മെട്രോ ട്രെയിൻ വഴി ഹറമിലത്തിക്കാനും തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരാനും സാധിക്കുന്ന തരത്തിൽ മശാഇർ മെട്രോ റെയിൽവേയെ ഹറമുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാനുള്ള ആലോചനയുണ്ട്. ഹറമുമായി മശാഇർ റെയിൽവേയെ ബന്ധിപ്പിക്കാനായാൽ ഹറമിനടുത്ത് വാഹന തിരക്ക് കുറക്കാനും തീർഥാടകരുടെ പോക്കുവരവുകൾ എളുപ്പമാക്കാനും സഹായകമാകും. ഹറമിലേക്ക് മെട്രോ സർവീസ് നീട്ടുന്നതോടെ ഏഴര ലക്ഷം തീർഥാടകരെ ഇതു വഴി ലക്ഷ്യത്തിലെത്തിക്കാനാവും. ഇത് പൂർത്തിയായാൽ പുണ്യ സ്ഥലങ്ങളുടെ മധ്യ ഭാഗത്ത് കൂടിയുള്ള മെട്രോപാതയുടെ നടപടികൾ ആരംഭിക്കും. ഇതോടെ പുണ്യ സ്ഥലങ്ങളിലെ ഏത് ഭാഗത്ത് നിന്നും തീർഥാടകർക്ക് ജംറകളിലത്തൊൻ സാധിക്കും. ;ഹറമൈൻ റെയിൽവേ: [[പ്രമാണം:Rail transport map of Saudi Arabia.png|left|thumb|സൗദി അറേബ്യയിലെ റെയിൽവേ ചിത്രം]] സൗദി അറേബ്യയിലെ പുണ്യകേന്ദ്രങ്ങളായ മക്ക-മദീന എന്നിവയെ ബന്ധിപ്പിച്ച് പണിയുന്ന പാതയാണ് ഹറമൈൻ [[റെയിൽവേ]]. മക്ക, മദീന, ജിദ്ദ, റാബിഗ് എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് സ്റ്റേഷനുകൾ<ref>{{Cite web |url=http://www.hajinformation.com/main/h511.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-27 |archive-date=2011-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111219233849/http://hajinformation.com/main/h511.htm |url-status=live }}</ref>. കൂടാതെ ഹറമൈൻ റെയിൽ പാതയിൽ ജിദ്ദ കിങ് അബ്ദുൽ അസീസ് വിമാനത്താവളത്തിൽ അഞ്ചാമതൊരു സ്റ്റേഷൻ കൂടി നിർമ്മിക്കുന്നുണ്ട്. 450 കിലോമീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ള റെയിൽവേ 20 [[ദശലക്ഷം]] യാത്രക്കാർക്ക് ഉപകരിക്കും. ഹജ്ജ്, ഉംറ തീർത്ഥാടകർക്കും മറ്റു സന്ദർശകർക്കുമാണ് ഹറമൈൻ റെയിൽവേ ഏറെ ഗുണം ചെയ്യുക. അതോടൊപ്പം ജിദ്ദ, മക്ക, മദീന, റാബിഗ് നഗരങ്ങൾക്കിടയിലെ സാധാരണ യാത്രക്കാർക്ക് ഇടയിലും പദ്ധതി ഏറെ ഗുണം ചെയ്യും. മണിക്കൂറിൽ 300 കിലോമീറ്റർ വേഗത്തിൽ ഓടുന്ന ട്രെയിനാണ് ഹറമൈൻ റെയിൽവേയിൽ സർവീസ് നടത്തുക. മക്കയിൽ നിന്ന് മദീനയിൽ എത്താൻ രണ്ടുമണിക്കൂറാണ് യാത്രാസമയം<ref>{{Cite web |url=http://www.railway-technology.com/projects/haramain-high-speed/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-04 |archive-date=2010-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100201174456/http://www.railway-technology.com/projects/haramain-high-speed/ |url-status=live }}</ref>. === ആരോഗ്യ രംഗം === [[പ്രമാണം:Trash everywhere - Flickr - Al Jazeera English.jpg|right|thumb|ഹജ്ജ് സമയത്ത് മക്കയിൽ കുമിഞ്ഞു കൂടുന്ന മാലിന്യങ്ങൾ]] തീർത്ഥാടക നഗരമായതിനാൽ എല്ലാ വർഷവും മക്ക [[നഗരം]] [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യ]] രംഗത്തെ വളരെയധികം വെല്ലുവിളികൾ നേരിടാൻ സമഗ്ര പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.nytimes.com/2009/09/29/health/29glob.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-27 |archive-date=2011-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717114006/http://www.nytimes.com/2009/09/29/health/29glob.html |url-status=live }}</ref>. റമദാൻ മാസത്തിൽ ഉംറ തീർത്ഥാടനത്തിനെത്തുന്ന വിശ്വാസികളുടെ ആരോഗ്യ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി റസ്റോറന്റുകളിലെ [[അടുക്കള|അടുക്കളയിൽ]] കാമറ സ്ഥാപിക്കാൻ [[നഗരസഭ]] നിർദ്ദേശം നൽകാറുണ്ട്. ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യുന്ന തൊഴിലാളികൾ ആരോഗ്യ സുരക്ഷാ പ്രകാരം പാചകം ചെയ്യുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പ് വരുത്താനാണ് ഇത്തരം കാമറകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നത്. ഈ കാമറയിലൂടെ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് അടുക്കളയിൽ എങ്ങനെയാണ് ഭക്ഷണം ഉണ്ടാക്കുന്നതെന്ന് കാണാൻ കഴിയും. മക്കയിലെ ആരോഗ്യ നിലവാരം ഉയർത്തുന്നതിന്റെ ഭാഗമായാണ് ഇത്തരം നടപടി സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. വൃത്തിഹീനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങളെ കണ്ടെത്തിയാൽ കനത്ത പിഴയും സ്ഥാപനം തന്നെ അടച്ച് പൂട്ടുകയും ചെയ്യും. ഹജ്ജ് സമയത്ത് മക്കയിൽ ധാരാളം മാലിന്യങ്ങൾ കുമിഞ്ഞു കൂടുന്നു. ഇവയെല്ലാം ഹജ്ജ് കഴിഞ്ഞ ഉടനെ കൂടുതൽ തൊഴിലാളികളെ ഉപയോഗിച്ചാണ് വൃത്തിയാക്കുന്നത്. തീർത്ഥാടന സീസണുകളിൽ മക്കയിലെ റോഡുകളിൽ വൻ ഗതാഗത കുരുക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്നതിനാൽ പലപ്പോഴും രോഗികളെ യഥാസമയം ആശുപത്രികളിലെത്തിക്കാൻ സാധിക്കാറില്ല. നിരവധി പേരാണ് ഇത്തരത്തിൽ മരണപ്പെടുന്നത്. റമദാൻ, ഹജ്ജ് സീസണിൽ രോഗികളെ ആശുപത്രിയിലെത്തിക്കാൻ വേണ്ടി മസ്ജിദുൽ ഹറമിന്റെ ഭാഗത്ത്‌ ഹെലിപാഡ് നിർമ്മിക്കുന്നുണ്ട്. [[പ്രമാണം:Quality control - Flickr - Al Jazeera English.jpg|left|thumb|സംസം വെള്ളം ബോട്ടിലുകളിൽ നിറക്കുന്നു]] തീർത്ഥാടകർക്ക് സൌജന്യമായി വിതരണം ചെയ്യുന്ന സംസം വെള്ളം എല്ലാ സമയവും ലാബോറട്ടറികളിൽ പരിശോധന നടത്തി ഗുണനിലവാരം ഉറപ്പ് വരുത്താറുണ്ട്. ചരിത്ര പ്രാധാന്യമുള്ള [[സംസം]] വെള്ളം സ്റെയിൻലസ് പൈപ്പ് വഴി പമ്പ് ചെയ്ത് അൾട്രാ വൈലറ്റ് രശ്മി വഴി കടത്തി വിട്ട് ശുദ്ധീകരിച്ചതിന് ശേഷമാണ് ശീതീകരിച്ച് മക്കയിലും മദീനയിലും വിതരണം ചെയ്യുന്നത്. ഇത് പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ യന്ത്ര സംവിധാനത്തിൽ ബോട്ടിലുകളിലാക്കിയും നൽകുന്നുണ്ട്. റംസാൻ മാസത്തിൽ ഹറമിലും പരിസരത്തും ആരോഗ്യ ശുചീകരണ പരിശോധനക്കും ക്ലീനിംഗിനും സംസം വിതരണത്തിനും ഇഫ്താറിനും ഹറം കാര്യാലയത്തിനു കീഴിൽ കൂടുതൽ ആളുകൾ രംഗത്തുണ്ടാകും. ആരോഗ്യ സേവന രംഗത്ത് ഹറമിനകത്തെ മെഡിക്കൽ സെന്റുകളിലും മക്കയിലെ ആശുപത്രികളിലുമെല്ലാം ആവശ്യമായ ഒരുക്കങ്ങൾ ആരോഗ്യ വകുപ്പ് അധികൃതർ നടത്താറുണ്ട്‌. സൗദി ഗവണ്മെന്റിനു കീഴിലുള്ള ആശുപത്രികളിൽ തീർത്ഥാടകർക്ക് ചികിത്സ സൌജന്യമാണ്. മക്കയിലേക്ക് വരുന്ന തീർത്ഥാടകർ പുറപ്പെടുന്ന സ്ഥലത്ത് നിന്നും പ്രതിരോധ കുത്തിവെപ്പ് നടത്താൻ സൗദി ആരോഗ്യ മന്ത്രാലയം നിർദ്ദേശം നൽകിയിട്ടുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://www.upi.com/Health_News/2011/08/25/Health-requirements-for-Mecca-pilgrimage/UPI-68201314252183/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-27 |archive-date=2011-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110827235313/http://www.upi.com/Health_News/2011/08/25/Health-requirements-for-Mecca-pilgrimage/UPI-68201314252183/ |url-status=live }}</ref>. കൂടാതെ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളും തങ്ങളുടെ പൌരന്മാർക്ക് മക്കയിലേക്കുള്ള തീർത്ഥാടന സമയത്ത് പ്രതിരോധ നിർദ്ദേശങ്ങളും സംവിധാനങ്ങളും നൽകുന്നുമുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://www.fhi.no/eway/default.aspx?pid=238&trg=MainLeft_5812&MainLeft_5812=5825:92152::0:5967:1:::0:0 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-02-27 |archive-date=2011-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111127163618/http://www.fhi.no/eway/default.aspx?pid=238&trg=MainLeft_5812&MainLeft_5812=5825:92152::0:5967:1:::0:0 |url-status=dead }}</ref>. മക്കയിലെ പ്രമുഖ ആശുപത്രികൾ ഇവയാണ്. * അജ്യാദ് ഹോസ്പിറ്റൽ * കിംഗ്‌ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ ഹോസ്പിറ്റൽ * അൽ-നൂർ ഹോസ്പിറ്റൽ * ഹിറ ഹോസ്പിറ്റൽ * ഷീഷ ഹോസ്പിറ്റൽ === പാർപ്പിടം === [[പ്രമാണം:Mecca residence.jpg|left|thumb|മസ്ജിദുൽ ഹറമിന് ചുറ്റും ഉള്ള താമസ കേന്ദ്രങ്ങൾ]] നഗരത്തിന്റെ പുതിയ പ്രദേശങ്ങളെക്കാളും ജനങ്ങൾ താമസിക്കുന്നത് പഴയ ഭാഗങ്ങളിലാണ്. പഴയ ഭാഗങ്ങളിൽ ഇപ്പോഴും പുരാതനമായ അനേകം ചേരി പ്രദേശങ്ങൾ ഉണ്ട്. ആദ്യ കാലത്ത് മക്കയിലേക്ക് തീർത്ഥാടനത്തിനു വന്നു തിരിച്ചു പോകാതെ ഇവിടെ തന്നെ സ്ഥിര താമസമാക്കിയവാരാണ് ഇത്തരം ചേരി പ്രദേശങ്ങളിലെ താമസക്കാർ<ref name= />. മക്കയിൽ സ്ഥിര താമസക്കാർ കുറവാണെങ്കിലും പുറത്തു നിന്നും വരുന്നവർ വളരെ കൂടുതലാണ്. 50 ലക്ഷം [[തീർത്ഥാടനം|തീർത്ഥാടകർ]] വർഷത്തിൽ വന്നു പോകുന്ന നഗരമായ മക്കയിൽ താമസ സൌകര്യമുള്ള നിരവധി വലിയ കെട്ടിടങ്ങളുണ്ട്<ref name= />. 10000 പേർക്ക് താമസ സൌകരം ഉള്ള [[അബ്രാജ് അൽ ബൈത് ടവർ]] ആണ് മക്കയിലെ വലിയ താമസ കേന്ദ്രം. കൂടാതെ പുതിയതായി മസ്ജിദുൽ ഹറമിന് ചുറ്റും ഉള്ള പഴയ കെട്ടിടങ്ങളും സ്ഥാപനങ്ങളും ഏറ്റെടുത്തു ബഹുനില കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു കൊണ്ട് താമസ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കുന്നുണ്ട്. രണ്ടു ലക്ഷം ആളുകളെ ഉൾക്കൊള്ളാവുന്ന ജബൽ ഉമർ പ്രൊജക്റ്റ്‌ അടക്കം നിരവധി ബഹുനില കെട്ടിടങ്ങൾ മക്കയിൽ നിർമ്മാണത്തിലാണ്<ref name= />.<ref name= />. ഓരോ വർഷവും ഹജ്ജിനു മുമ്പ് എല്ലാ കെട്ടിടങ്ങളിലും അധികൃതർ പരിശോധന നടത്തി താമസ യോഗ്യമായവക്ക് മാത്രം അനുമതി കൊടുക്കുകയും അല്ലാത്ത കെട്ടിടങ്ങൾ പൊളിച്ചു നീക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യും. തീർത്ഥാടക ബാഹുല്യം കാരണം മക്കയിൽ തിരക്ക് സമയങ്ങളിൽ വലിയ നിരക്ക് വേണ്ടി വരുന്നു. തീർത്ഥാടകരുടെ വർധന കണക്കിലെടുത്ത് മിനയിലെ താമസ സൗകര്യം കൂട്ടുന്നത്തിനു പദ്ധതി ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്. മിനയിൽ നിലവിലെ തീർത്ഥാടകരെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ സ്ഥലമുണ്ടെങ്കിലും ഭാവിയിലേക്ക് ടെന്റുകളുടെ എണ്ണം വർധിപ്പിക്കുകയാണ് ലക്‌ഷ്യം. ഹജ്ജ് , ഉംറ തീർത്ഥാടകരുടെ വർധിച്ചുവരുന്ന ആവശ്യം കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ മക്കയിൽ [[ഹോട്ടൽ]], താമസ സൗകര്യങ്ങൾ ഓരോ വർഷവും വൻതോതിൽ ആവശ്യമായി വരുന്നുണ്ട്. 2020 ആകുമ്പോഴേക്കും പ്രതിവർഷം 88 ദശലക്ഷം സന്ദർശകരെയാണ് സൗദി ആകർഷിക്കുക എന്ന് സൗദി വിനോദ സഞ്ചാര, പുരാവസ്തു സംരക്ഷണ വിഭാഗത്തിന്റെ റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു. മക്കയിൽ വർധിച്ചുവരുന്ന താമസസൗകര്യങ്ങളുടെ ആവശ്യകത കണക്കിലെടുത്തു നിർമ്മിക്കുന്ന മറ്റൊരു പദ്ധതിയാണ് ജബൽ അൽ കഅബ പദ്ധതി. ജബൽ അൽ കഅബ പദ്ധതിയിൽ 8500 ഹോട്ടൽ മുറികളാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഹോട്ടലുകളുടെ ഈ സമുച്ചയം ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ പൂർത്തിയാവും. കൂടാതെ അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരം കാത്തുസൂക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, ഹിജാസി സംസ്കാരിക പൈതൃകത്തോടെ അൻജുൽ ഹോട്ടൽ ശൃംഖലയും കമ്പനിയുടെ കീഴിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നുണ്ട്. [[2013]] ആദ്യത്തോടെ 1795 മുറികളുള അൻജൂം മക്ക ഹോട്ടൽ സേവനനിരതമാകും<ref name= />. === വെള്ളം === [[ജലം]] ലഭ്യമല്ലാത്ത [[കൃഷി|കൃഷിയും]] കായ്കനികളുമില്ലാത്ത വിജനമായ വരണ്ട പ്രദേശമായിരുന്നു പുരാതന മക്ക. പിന്നീട് സംസം കിണറും ജലസേചന സൗകര്യവും ലഭ്യമായതോടെ നാടോടി വർഗങ്ങൾ അവിടെ കുടിൽകെട്ടി താമസിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഇന്ന് ലോകത്തെല്ലായിടത്തും മക്കയിൽ നിന്നും സംസം വെള്ളം വിശ്വാസികൾ കൊണ്ട് പോകുന്നുണ്ട്. [[ഇസ്‌ലാം|ഇസ്‌ലാമിക]] ചരിത്രത്തിൽ എക്കാലവും സ്മരിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ജീവകാരുണ്യ സംരംഭമാണ് മക്കയിൽ സുബൈദ നിർമിച്ച കുടിവെള്ള പദ്ധതി. മക്ക, മിന, അറഫ എന്നിവിടങ്ങളിൽ രൂക്ഷമായ ശുദ്ധജല ക്ഷാമം അനുഭവിച്ചിരുന്ന ഹാജിമാർക്ക് ഒരു കുപ്പി വെള്ളത്തിന് ഒരു ദിനാർ വരെ കൊടുക്കേണ്ടിവന്നിരുന്നു. ഹാജിമാരുടെ ഈ ശോചനീയാവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കിയ സുബൈദ അന്നത്തെ പ്രഗല്ഭരായ എഞ്ചിനീയർമാരെ വിളിച്ചുകൂട്ടി മക്കയിൽ എല്ലായിടത്തും കുടിവെള്ളം എത്തിക്കാൻ പര്യാപ്തമായ ഒരു പദ്ധതി ആവിഷ്കരിച്ചു. തുടർന്ന് പത്തു വർഷത്തെ കഠിന പ്രയത്‌നത്തിന്റെ ഫലമായി ശുദ്ധജലം വഹിച്ച കനാൽ അറഫയിലെ ജബലുർറഹ്മ, മിന, മുസ്ദലിഫ എന്നിവിടങ്ങളിലെത്തിനൂറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിട്ടെങ്കിലും സുബൈദ അരുവി ഇന്നും അൽഭുതമായി നില നിൽക്കുന്നുണ്ട്. കാലപ്പഴക്കത്താലും പിൽകാലത്ത് നേരിട്ട അശ്രദ്ധമൂലവും, പ്രകൃതി ദുരന്തത്താലും, പലഇടങ്ങളിലും കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും കിടയറ്റ എഞ്ചീനീയറിങ്ങിൻറെയും കൃത്യമായ രൂപകൽപനയുടെയും കണിശമായ വൈദഗ്ദ്യത്തിൻറെയും പര്യായമായി ഐൻ സുബൈദ നില നിൽക്കുന്നു. 1200 വർഷങ്ങളായി, മുസ്‌ലിം പൈതൃകത്തിൻറെ വലിയ ഒരു അടയാളമായ ഈ അരുവി ഇന്നും ഹാജിമാർക്ക് തെളിനീർ ഒരുക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നുണ്ട്. ഇസ്‌ലാമിക ഭരണത്തിൻറെ സുവർണ്ണകാലത്തെ മികവിൻറെ അടയാളമായ ഈ അരുവിയെ കൂടുതൽ സജീവമക്കാനും വരും കാലങ്ങളിൽ അതിനെ ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്താനും സൗദി ഭരണകൂടം തീരുമാനിച്ചതിന്റെ ഭാഗമായി ഐൻ സുബൈദയുടെ പുനരുദ്ധാരണത്തിന് വേണ്ടി അബ്ദുല്ല രാജാവിന്റെ നിർദ്ദേശ പ്രകാരം കമ്മിറ്റി രൂപീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. === വൈദ്യുതി === സൗദി ഇലക്ട്രിസിറ്റി കമ്പനിയാണ് മക്കയിൽ വൈദ്യുതി വിതരണം നടത്തുന്നത്. ഡീസൽ നിലയങ്ങളിൽ നിന്നും ആണ് വൈദ്യുതി നിർമ്മിക്കുന്നത്. കൂടാതെ പാരമ്പര്യ ഊർജ്ജ ഉറവിടങ്ങളുടെ സാധ്യതകളും മക്കയിൽ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. പുനരുദ്‌പാദനം സാധ്യമായ സൗരോർജ്ജത്തിൽ ആണ് മക്കയുടെ തെരുവു വിളക്കുകൾ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നത്. 30,000 മുതൽ 40,000 വരെയുള്ള വിളക്കുകൾ ഇവിടത്തെ തെരുവുകളിൽ സൗരോർജ്ജം വഴി പ്രകാശംപരത്തുന്നുണ്ട്‌. മറ്റ്‌ ഭാഗങ്ങളിലേക്കും സൗരോർജ്ജമുപയോഗ പദ്ധതി വ്യാപിപ്പിക്കാൻ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്നുമുണ്ട്<ref>http://www.arabnews.com/saudi-arabia/solar-street-lights-makkah-soon</ref>. 20 വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഖജനാവിന്‌ 2.2 ബില്ല്യൺ സൗദി റിയാൽ സൗരോർജ്ജ ഉപയോഗം ലാഭം നേടിക്കൊടുത്തതായി മക്ക നഗരസഭ അവകാശപ്പെടുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.arabnews.com/saudi-arabia/makkah-solar-project-save-sr-22-billion |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-03-20 |archive-date=2013-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130315215116/http://arabnews.com/saudi-arabia/makkah-solar-project-save-sr-22-billion |url-status=live }}</ref>. === വിദ്യാഭ്യാസം === ഒട്ടോമാൻ കാലം മുതലാണ്‌ മക്കയിൽ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിൽ വികസനത്തിന്‌ തുടക്കമായത്. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത് മക്കയിലെ പ്രഥമ സ്ഥാപനമാണ്‌ ഉമ്മുൽ ഖുറാ സർവകലാശാല. 1949-ൽ ചെറിയ [[കോളേജ്]] ആയി തുടങ്ങിയ ഈ സ്ഥാപനം പിന്നീട് [[സർവ്വകലാശാല|സർവ്വകലാശാലയായി]] മാറ്റുകയായിരുന്നു<ref name= />. ലോകത്തെ ഖുർആൻ പ്രചാരണയത്നങ്ങളിൽ സജീവമായ പങ്കുവഹിക്കുന്ന വിഭാഗമാണ്‌ ഉമ്മുൽ ഖുറാ യൂനിവേഴ്സിറ്റിയിലെ കിങ് അബ്ദുല്ല ഖുർആൻ ചെയർ. ജിദ്ദയിലെ വ്യാപാരിയായിരുന്ന മുഹമ്മദ്‌ അലി സൈനുൽ റിദ എന്ന വ്യക്തി 1911-12 വർഷങ്ങളിൽ സ്ഥാപിച്ച മദ്രസത് അൽ-ഫല മക്കയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്തെ പ്രധാന കാൽവെപ്പാണ്‌. ഇന്ന് വളരെയധികം സ്വകാര്യ, പൊതു വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ ആൺകുട്ടികൾക്കും പെൺകുട്ടികൾക്കും പ്രത്യേകമായി ഇവിടെയുണ്ട്. 2005 -ലെ കണക്കു പ്രകാരം 532 സ്കൂളുകൾ ആൺ കുട്ടികൾക്കും 681 സ്കൂളുകൾ പെൺകുട്ടികൾക്കും പ്രത്യേകമായി ഉണ്ട്. മക്കയിലെ അസീസിയയിലാണ് വിദ്യാർഥികൾക്കും ഗവേഷകർക്കും ഒരു പോലെ പ്രയോജനപ്പെടുന്ന ഹറം ലൈബ്രറി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കിങ് അബ്ദുല്ല ഹറം വികസന പദ്ധതിയിലുൾപ്പെടുത്തി നിലവിലുള്ള ഹറം ലൈബ്രറിക്ക് പുതിയ കെട്ടിടസമുച്ചയം നിർമ്മിക്കുന്നുണ്ട്. അത്യാധുനിക രീതിയിൽ മുഴുവൻ സേവന സൗകര്യങ്ങളും അടങ്ങുന്നതാണ് പുതിയ കെട്ടിടസമുച്ചയം. വിദ്യാർഥികൾക്കും ഗവേഷകർക്കും പ്രയോജനപ്പെടുന്ന ആധുനിക സാങ്കേതിക വിദ്യ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയുള്ള സജ്ജീകരണമാണ് ഒരുക്കുന്നത്. പ്രവാചകസ്മൃതി മ്യൂസിയം എന്നാ പേരിൽ മക്കയിൽ പ്രവാചക കാലഘട്ടത്തെ അനുസ്മരിപ്പിക്കും വിധം സജ്ജീകരിച്ച പ്രത്യേക മ്യൂസിയം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രവാചകരെ, താങ്കൾക്ക് സമാധാനം എന്ന നാമധേയത്തിലുള്ള ഈ മ്യൂസിയത്തിൽ നബിയുടെ കാലത്തെ പൗരാണിക വസ്തുക്കളുടെ 1500 ഓളം വരുന്ന ശേഖരം ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. പഴയ വീടുകൾ, യുദ്ധോപകരണങ്ങൾ, നിത്യോപയോഗ വസ്തുക്കൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളാണ് മ്യൂസിയത്തിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. മ്യൂസിയത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച വലിയ സ്ക്രീനിൽ പൗരാണിക മക്ക, മദീന നഗരികളുടെയും പ്രവാചക ജീവിതത്തെയും സവിസ്തരം പ്രതിപാദിക്കുന്ന സൈ്ളഡുകളും ശബദവും സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. നബിയും അനുചരന്മാരും ജീവിച്ച കാലഘട്ടത്തെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന വസ്തുക്കൾ അക്കാലത്തെ പഠിക്കാനുപകരിക്കും. അത്യാധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സഹായത്തോടെ പൗരാണിക വസ്തുക്കളുടെ പ്രദർശനം സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുള്ള മ്യൂസിയത്തിൽ മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ ഗൃഹത്തിൻെറയും പത്നിമാരുടെ ഗൃഹങ്ങളുടെയും രൂപം കൃത്യമായും മ്യൂസിയത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്<ref name= />. == ചിത്രശാല == <gallery> ചിത്രം:Minarets in Makkah (Mecca).jpg‎|മസ്ജിദുൽ ഹറമിന്റെ മിനാരങ്ങൾ |മസ്ജിദുൽ ഹറാം-പുറത്തു നിന്നുള്ള ദൃശ്യം പ്രമാണം:Pilgrims boarding buses, heading to Mina at the start of Hajj - Flickr - Al Jazeera English.jpg|മിനായിൽ ഹജ്ജ് തീർത്ഥാടകർക്കുള്ള ബസ് File:Supplicating Pilgrim at Masjid Al Haram. Mecca, Saudi Arabia.jpg|മക്കായിലെ അൽ ഹറം മസ്ജിത് ചിത്രം:Omm Al Qura ST - Mecca.JPG‎|ഉമ്മുൽ ഖുറാ തെരുവ് ചിത്രം:Praying at Arafat - Flickr - Al Jazeera English.jpg‎|ഹാജിമാർഅറഫാ മലയിൽ പ്രാർഥനയിൽ ചിത്രം:dove_in_mecca.jpg‎|മസ്ജിദുൽ ഹറമിനടുത്തുള്ള പ്രാവുകൾ ചിത്രം:Road in mecca.jpg|സഫ-മർവക്കടുത്തുള്ള ഒരു റോഡ്‌ ചിത്രം:Mina Overview.JPG|മിനായിലെ ടെന്റുകൾ ചിത്രം:Masjid al-Haram, Mecca at night.jpg|മസ്ജിദുൽ ഹറം(രാത്രി കാഴ്ച) ചിത്രം:Haram interior.jpg|മസ്ജിദുൽ ഹറമിന്റെ മുകൾ നിലയിലെ ദൃശ്യം ചിത്രം:Jamarat Bridge 24.JPG|മിനായിലെ ജമ്രയുടെ മുകൾ നില ചിത്രം:Praying at Arafat - Flickr - Al Jazeera English.jpg|അറഫയിൽ പ്രാർത്ഥനയിൽ മുഴുകിയ ഹജ്ജ് തീർഥാടകർ ചിത്രം:Mecca aziziyah.jpg|മക്ക അസീസിയ്യയിലെ ഒരു റോഡ്‌ ചിത്രം:The sprawling Jamarat bridge - Flickr - Al Jazeera English.jpg|കല്ലെറിയൽ കർമം നടക്കുന്ന ജമ്രയുടെ പുതിയ കെട്ടിടം </gallery> == അവലംബം == <div class="reflist4" style="height: 440px; overflow: auto; padding: 3px" > {{Reflist|colwidth=30em}} </div> {{coord|21|25|00|N|39|49|00|E|display=title|type:city}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.holymakkah.gov.sa/ മക്ക മുനിസിപ്പാലിറ്റി] (അറബിക്) * [http://www.saudinf.com/main/a83.htm മക്ക - സൌദി വിവരങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060821222527/http://www.saudinf.com/main/a83.htm |date=2006-08-21 }} * [http://etext.library.adelaide.edu.au/b/burton/richard/b97p/chapter27.html മക്ക തീർത്ഥാടനം - റിച്ചാർഡ് ബർട്ടൺ] * [http://www.hajinformation.com/ സൗദി ഹജ്ജ് മന്ത്രാലയം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100323171308/http://www.hajinformation.com/ |date=2010-03-23 }} * [http://www.makkah.gov.sa/ മക്കാ പ്രവിശ്യ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100131214524/http://www.makkah.gov.sa/ |date=2010-01-31 }} {{Saudi cities}} [[വർഗ്ഗം:സൗദി അറേബ്യയിലെ നഗരങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അറബി വാക്കുകളുള്ള ലേഖനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വിശുദ്ധനഗരങ്ങൾ]] eupljypnx8m47x425fd4evw0s29yozz 0 125764 4674185 2478904 2026-10-08T12:02:39Z ~2026-54096-01 223949 4674185 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Astrologer}} Miran [[ജ്യോതിഷം]] ജനനസമയത്തെ ഗ്രഹനില ആധാരമാക്കി ഭൂത- ഭാവി-വർത്തമാനകാലത്തെ ഫലങ്ങൾ പ്രവചിക്കുന്നആളുകളാണ് ജോത്സ്യന്മാർ. ഭാരതീയ ജ്യോതിഷത്തിന്റെ ഫലഭാ‌ഗമാണ് ഇക്കുട്ടർ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. ജാതകപ്പൊരുത്തം, മുഹുർത്തം, ദോഷങ്ങൾ മാറുന്നതിനുള്ള വഴിപാടുകൾ നിർദ്ദേശിക്കൽ എന്നിവയെല്ലാം ജ്യോത്സ്യന്മാരുടെ പ്രവർത്തികളിൽപ്പെടുന്നു. ഭാവി ഫലപ്രവചനങ്ങൾക്ക് ശാസ്ത്രീയ അടിത്തറ അവകാശപ്പെടാനില്ലാത്തതിനാൽ ഇത്തരം പ്രവചനങ്ങൾ വിശ്വാസത്തിലധിഷ്ഠിതമായി മാത്രം നടത്തുന്നവയാണ്{{തെളിവ്}}. ഈ കാര്യങ്ങൾക്ക് ജ്യോത്സ്യന്മാർ പ്രതിഫലവും വാങ്ങാറുണ്ട്. പ്രാചീന കാലം മുതൽ പരമ്പരാഗതമായി ഈ ശാസ്ത്ര വിഷയത്തിൽ ജ്ഞാനം ഉണ്ടായിരുന്നവരെ [[കണിയാൻ|ഗണക]] എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇവരിൽ ഗണക ബ്രാഹ്മണർ,നക്ഷത്ര ദർശകർ,അചാര്യർ, ജോശ്ശി(ജ്യോതിഷി),പണ്ഡിറ്റുകൾ തുടങ്ങിയ നാമങ്ങളിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നവർ ഉത്തര ഭാരതത്തിലും, [[കണിയാൻ|കണിയാർ]] ദക്ഷിണ ഭാരതത്തിലും [[ജ്യോതിഷം|ജ്യോതിഷ]] ശാസ്ത്രത്തിൽ സമ്പൂർണ ആധിപത്യം ചെലുത്തിയിരുന്നു. വേദാങഗ ജ്യോതിഷവും കാല വിതാന ഗണിതവും സമനയിപ്പിച്ചാണു [[കണിയാൻ|കണിയാർ]] വിഭാഗം ജ്യോതിഷത്തെ കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്നത്.ആദ്യകാല ജ്യോതിഷികൾ , ഗണിത പണ്ഡിതരും, മഹാ ജ്യോതിശാസ്ത്രഞരും കൂടിയായിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത് മറ്റ് സമുദായങ്ങളിൽ ഉള്ളവരും [[ജ്യോതിഷം|ജ്യോതിഷത്തിൽ]] അറിവ് നേടി,ജ്യോതിഷം ഒരിക്കലും ഒരു ജോലി അല്ല ,അതൊരു സേവനമാണ് ,പണം വാങ്ങി ജ്യോതിഷം പറയാൻ  പാടില്ല ,ജ്യോതിഷത്തിലെ ഒരു ഗ്രന്ഥത്തിലും അത് പറഞ്ഞിട്ടുമില്ല , == അവലംബം == <references /> ജ്യോതിഷം ഒരിക്കലും ഒരു ജോലി അല്ല ,അതൊരു സേവനമാണ് ,പണം വാങ്ങി ജ്യോതിഷം പറയാൻ  പാടില്ല ,ജ്യോതിഷത്തിലെ ഒരു ഗ്രന്ഥത്തിലും അത് പറഞ്ഞിട്ടുമില്ല , {{astrology-stub}} [[വർഗ്ഗം:ജ്യോതിഷം]] [[En:Astrologer]] 1ihtlj210t761ixbsc7y6ck2gnvtt87 4674186 4674185 2026-10-08T12:04:54Z ~2026-54096-01 223949 4674186 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Astrologer}} [[ജ്യോതിഷം]] ജനനസമയത്തെ ഗ്രഹനില ആധാരമാക്കി ഭൂത- ഭാവി-വർത്തമാനകാലത്തെ ഫലങ്ങൾ പ്രവചിക്കുന്നആളുകളാണ് ജോത്സ്യന്മാർ. ഭാരതീയ ജ്യോതിഷത്തിന്റെ ഫലഭാ‌ഗമാണ് ഇക്കുട്ടർ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. ജാതകപ്പൊരുത്തം, മുഹുർത്തം, ദോഷങ്ങൾ മാറുന്നതിനുള്ള വഴിപാടുകൾ നിർദ്ദേശിക്കൽ എന്നിവയെല്ലാം ജ്യോത്സ്യന്മാരുടെ പ്രവർത്തികളിൽപ്പെടുന്നു. ഭാവി ഫലപ്രവചനങ്ങൾക്ക് ശാസ്ത്രീയ അടിത്തറ അവകാശപ്പെടാനില്ലാത്തതിനാൽ ഇത്തരം പ്രവചനങ്ങൾ വിശ്വാസത്തിലധിഷ്ഠിതമായി മാത്രം നടത്തുന്നവയാണ്{{തെളിവ്}}. ഈ കാര്യങ്ങൾക്ക് ജ്യോത്സ്യന്മാർ പ്രതിഫലവും വാങ്ങാറുണ്ട്. പ്രാചീന കാലം മുതൽ പരമ്പരാഗതമായി ഈ ശാസ്ത്ര വിഷയത്തിൽ ജ്ഞാനം ഉണ്ടായിരുന്നവരെ [[കണിയാൻ|ഗണക]] എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇവരിൽ ഗണക ബ്രാഹ്മണർ,നക്ഷത്ര ദർശകർ,അചാര്യർ, ജോശ്ശി(ജ്യോതിഷി),പണ്ഡിറ്റുകൾ തുടങ്ങിയ നാമങ്ങളിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നവർ ഉത്തര ഭാരതത്തിലും, [[കണിയാൻ|കണിയാർ]] ദക്ഷിണ ഭാരതത്തിലും [[ജ്യോതിഷം|ജ്യോതിഷ]] ശാസ്ത്രത്തിൽ സമ്പൂർണ ആധിപത്യം ചെലുത്തിയിരുന്നു. വേദാങഗ ജ്യോതിഷവും കാല വിതാന ഗണിതവും സമനയിപ്പിച്ചാണു [[കണിയാൻ|കണിയാർ]] വിഭാഗം ജ്യോതിഷത്തെ കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്നത്.ആദ്യകാല ജ്യോതിഷികൾ , ഗണിത പണ്ഡിതരും, മഹാ ജ്യോതിശാസ്ത്രഞരും കൂടിയായിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത് മറ്റ് സമുദായങ്ങളിൽ ഉള്ളവരും [[ജ്യോതിഷം|ജ്യോതിഷത്തിൽ]] അറിവ് നേടി,ജ്യോതിഷം ഒരിക്കലും ഒരു ജോലി അല്ല ,അതൊരു സേവനമാണ് ,പണം വാങ്ങി ജ്യോതിഷം പറയാൻ  പാടില്ല ,ജ്യോതിഷത്തിലെ ഒരു ഗ്രന്ഥത്തിലും അത് പറഞ്ഞിട്ടുമില്ല , == അവലംബം == <references /> ജ്യോതിഷം ഒരിക്കലും ഒരു ജോലി അല്ല ,അതൊരു സേവനമാണ് ,പണം വാങ്ങി ജ്യോതിഷം പറയാൻ  പാടില്ല ,ജ്യോതിഷത്തിലെ ഒരു ഗ്രന്ഥത്തിലും അത് പറഞ്ഞിട്ടുമില്ല , {{astrology-stub}} [[വർഗ്ഗം:ജ്യോതിഷം]] [[En:Astrologer]] 93cw4nihhxq200ntekgvjopi1vnyabo 0 137276 4674305 4660567 2026-10-09T06:46:36Z Vicharam 9387 4674305 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|T.T. Sreekumar}} {{Infobox Writer | name = ടി.ടി. ശ്രീകുമാർ | image = T.T. Sreekumar.JPG | imagesize = | caption = | pseudonym = | birthdate = 1964 | birthplace = [[അമ്പലപ്പുഴ]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] | occupation = എഴുത്തുകാരൻ, അദ്ധ്യാപകൻ | nationality = {{IND}} | period = | genre = | subject = | movement = | debutworks = | influences = | influenced = | signature = | website =www.ttsreekumar.net | footnotes = | notableworks ='ICTs and Development in India, ഉത്തരാധുനികതക്കപ്പുറം, പുനർവായനകളിലെ മാർക്സിസം, പോസ്റ്റ്‌ഹ്യുമൻ വിചാരലോകങ്ങൾ, നരവംശശാസ്ത്ര കുറിപ്പുകളിലെ കാൾ മാർക്സ്, നവോത്ഥാന ചരിത്രദർശനം }} രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകനും നിരൂപകനും അദ്ധ്യാപകനുമാണ് '''ഡോ. ടി.ടി.ശ്രീകുമാർ''' എന്ന തണ്ണിയിൽ തെക്കേതിൽ ശ്രീകുമാർ. പ്രധാന സംഭാവനകൾ [[ചരിത്രം]], [[സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം|സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം]], [[സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം|സാമൂഹ്യ ശാസ്ത്രം]], [[സാഹിത്യം]] എന്നീ മേഖലകളിൽ. ഇംഗ്ലീഷിലും മലയാളത്തിലും എഴുതുന്നു. സിവിൽ സമൂഹത്തിന്റെ രാക്ഷ്ട്രീയത്തെ കുറിച്ചും പോസ്റ്റ്‌ഹ്യുമനിസത്തെ കുറിച്ചും <ref>{{Cite web|url=https://truecopythink.media/book-review/posthuman-vichara-lokangal-book-reading|title=മനുഷ്യന് ശേഷം സൈബോർഗ്|access-date=20-08=2026|last=Alex|first=Soorya|date=17-05-2022|website=True Copy Think}}</ref> വികസനാനന്തര സമൂഹത്തെക്കുറിച്ചുമുള്ള ചർച്ചകൾക്കു മലയാളത്തിൽ തുടക്കം കുറിച്ചു<ref>{{cite news|title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/411|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 687|date = 2011 ഏപ്രിൽ 25|accessdate = 2013 മാർച്ച് 12|language = മലയാളം}}</ref>. 2010-ൽ കേരളത്തിൽ ഉയർന്നുവന്ന സ്വത്വരാഷ്ട്രീയ സംവാദത്തിൽ ടി.ടി. ശ്രീകുമാറിന്റെ നിലപാടുകൾ ശ്രദ്ധനേടുകയുണ്ടായി<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/365776/2010-06-18/kerala |title=Mathrubhumi Daily , June 19, 2010 |access-date=2010-12-17 |archive-date=2010-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101125201458/http://mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/365776/2010-06-18/kerala |url-status=dead }}</ref>.<ref>Madhyamam Weekly, July 12, 2010</ref> മാധ്യമം ദിനപ്പത്രത്തിൽ 2014 മുതൽ 'നാലാംകണ്ണ്' എന്ന ദ്വൈവാര പംക്തി എഴുതുന്നു. ==ജീവിതരേഖ== [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] [[അമ്പലപ്പുഴ|അമ്പലപ്പുഴയിൽ]] 1964ൽ ജനിച്ചു. വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാനത്തിലും, നവ സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലും പ്രവർത്തിച്ചു. [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാല|ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർവകലാശാലയിൽ]] നിന്നു എം ഫിൽ ബിരുദവും, ഹോങ്കോങ് ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയിൽ നിന്നു പി.എച്.ഡി യും നേടി. സിംഗപ്പൂർ നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലും അഹമ്മദാബാദിൽ മുദ്ര ഇൻസ്‌റ്റിറ്റ്യൂട്ട്‌ ഓഫ്‌ കമ്യൂണിക്കേഷൻസിലും അധ്യാപകനായിരുന്നു. വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലായി നിരവധി അന്താരാഷ്ട്ര സമ്മേളനങ്ങളിൽ പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രമുഖ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ (ജേർണ്ണലുകൾ/പുസ്തകങ്ങൾ) പഠനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://profile.nus.edu.sg/fass/cnmsttp/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-12-15 |archive-date=2010-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007092415/http://profile.nus.edu.sg/fass/cnmsttp/ |url-status=dead }}</ref> ഇപ്പോൾ ഹൈദരാബാദ് ഇ.എഫ്.എൽ.യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ  സേവനം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. == <small>പഠനങ്ങൾ</small> == പ്രഭാഷകനും എഴുത്തുകാരനും കോളമിസ്റ്റുമായ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പ്രധാന കൃതികളിൽ ''ഉത്തരധുനികപ്പുറം, ചരിത്രവും ആധുനികതയും, സിവിൽസമൂഹവും ഇടതുപക്ഷവും, നവസമൂഹികത, വായനയും പ്രതിരോധവും, പുനർവായനകളിലെ കാൾ മാർക്‌സ്, പോസ്റ്റ്‌ഹ്യുമൻ വിചാരലോകങ്ങൾ, നവോത്ഥാന ചരിത്രദർശനം'' എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ''മാധ്യമം'' ദിനപത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻറെ ‘നാലാം കണ്ണ്’ എന്ന ദ്വൈവാര പംക്തി ദേശീയ-അന്തർദ്ദേശീയ സാമൂഹിക—രാഷ്ട്രീയ—സാഹിത്യ—സാംസ്കാരിക  വിഷയങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. സമകാലിക രാഷ്ട്രീയത്തെയും സംസ്കാരത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ഉറച്ചതും നേരിട്ടുള്ളതുമായ വിമർശനം അദ്ദേഹത്തെ കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ ബൗദ്ധികവ്യക്തിത്വങ്ങളിൽ ഒരാളാക്കി മാറ്റുന്നു. ''മാതൃഭൂമി'' വാരികയടക്കം വിവിധ ആനുകാലികങ്ങളിൽ അദ്ദേഹവുമായുള്ള അഭിമുഖങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അറുനൂറിലധികം ലേഖനങ്ങൾ മലയാളത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകൃതമായിട്ടുണ്ട് . ഏഷ്യയിലെ വിവരസാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സാമൂഹിക രാഷ്ട്രീയ വിമർശനങ്ങൾ, അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ICTs and Development: Perspectives on the Rural Network Society (ആന്തം ബുക്സ്, 2011) എന്ന പുസ്തകത്തിൽ വിശദമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ''ജേണൽ ഓഫ് ക്രിയേറ്റീവ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ''സിൻ്റെ ചീഫ് എഡിറ്ററായും (2013-2017), ''മീഡിയ ഏഷ്യ''യുടെ (ടെയ്‌ലർ & ഫ്രാൻസിസ്) അസോസിയേറ്റ് എഡിറ്ററായും (2014-2019) അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിലവിൽ ഇംഗ്ലീഷ് ആൻഡ് ഫോറിൻ ലാംഗ്വേജസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന ''ഇൻ്റർനാഷണൽ ജേണൽ ഓഫ് മീഡിയ സ്റ്റഡീ''സിൻ്റെ എഡിറ്ററാണ്. കൂടാതെ, നിരവധി പ്രമുഖ അക്കാദമിക് ജേണലുകളുടെ എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡുകളിലും അംഗമാണ് അദ്ദേഹം. == പുരസ്കാരങ്ങൾ == ''വായനയും പ്രതിരോധവും'' എന്ന പുസ്തകത്തിന് 2020-ലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ സി.ബി.കുമാർ എൻഡോവ്‌മെൻ്റ് അവാർഡ് ലഭിച്ചു. 'നവോത്ഥാന ചരിത്ര ദർശനം' എന്ന പുസ്തകത്തിന് 2025 ൽ ഡോ. സിപി മേനോൻ അവാർഡ്‌ ലഭിച്ചു. 2026-ൽ പതിമൂന്നാമത് [[കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്]] ടി. ടി. ശ്രീകുമാറിന് ലഭിച്ചു.<ref name="Sahityotsav2026">{{cite news |url=https://www.reporterlive.com/topnews/kerala/2026/07/24/t-t-sreekumar-wins-13th-kerala-sahithyotsav-award |title=പതിമൂന്നാമത് കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ് ടി ടി ശ്രീകുമാറിന് |date=24 July 2026 |work=Reporter Live |language=ml |access-date=28 July 2026}}</ref> മലയാള സാഹിത്യത്തിനും സാമൂഹിക-സാംസ്‌കാരിക വിമർശന രംഗത്തിനും നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ചാണ് ഈ പുരസ്കാരം നൽകിയത്.<ref name="Sahityotsav2026" /> 2026-ലെ ഇരുപത്തി മൂന്നാമത് കൊളാടി ഗോവിന്ദൻകുട്ടി സ്മാരക സമഗ്ര സംഭാവനാ പുരസ്‌കാരം ടി ടി ശ്രീകുമാറിന് ലഭിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://ckmnews.com/?p=75536|title=കൊളാടി ഗോവിന്ദൻകുട്ടി സ്മാരക സമഗ്ര സംഭാവനാ പുരസ്‌കാരം ഡോ: ടി.ടി. ശ്രീകുമാറിന്|access-date=20-08-2026|last=CKM News|date=13-08-2026}}</ref> == കൃതികൾ == === മലയാള പുസ്തകങ്ങൾ === #''ഒരു ഇന്ത്യൻകമ്മ്യൂണിസ്റ്റിന്റെ സ്മരണകൾ (സമ്പൂർണ്ണം), കെ. ദാമോദരൻ /താരീഖ് അലി''. എഡിറ്റിംഗ്, വിവർത്തനം (പത്തനംതിട്ട: പ്രസക്തി ബുക്സ്, 2026). #''യർഗൻ ഹേബർമസ്: രാഷ്ട്രീയം, ദർശനം, വിമർശനം'' (പുസ്തകപ്രസാധകസംഘം, 2026) #''അൽഗോരിതം, അദ്ധ്വാനം, അധികാരം: നിർമ്മിതബുദ്ധിയും ഡിജിറ്റൽ മൂലധനവും'' (ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്, 2025) #പരികല്പനകളുടെ സാംസ്കാരിക രാഷ്ട്രീയം (കോട്ടയം: ഡി സി ബുക്സ് 2025) #''നവോത്ഥാന ചരിത്രദർശനം'' (കോഴിക്കോട്: മാതൃഭൂമി ബുക്സ്, 2024). #രാഷ്ട്രം, ചരിത്രം, ഭൗമരാഷ്ട്രീയം: സാംസ്കാരിക വിശകലനങ്ങൾ. (കോഴിക്കോട്: പുസ്തകപ്രസാധകസംഘം, 2024). #''നരവംശശാസ്ത്ര കുറിപ്പുകളിലെ കാൾ മാർക്സ്'' (കോഴിക്കോട്: പ്രോഗ്രസ് ബുക്ക്സ്, 2023). #''ഏക സിവിൽകോഡിൻ്റെ വിമർശനധാരകൾ,'' എഡിറ്റർ. (കോഴിക്കോട്: പുസ്തകപ്രസാധകസംഘം, 2023). #''സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങളുടെ സൂക്ഷ്മരാഷ്ട്രീയം''. (കോഴിക്കോട്: പ്രോഗ്രസ് ബുക്ക്സ്, 2022). #''പോസ്റ്റ്‌ഹ്യുമൻ വിചാരലോകങ്ങൾ: ശാസ്ത്രം, സൗന്ദര്യം മൃത്യുരാഷ്ട്രീയം'' (കോഴിക്കോട്: പുസ്തകപ്രസാധകസംഘം, 2021). #''റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ സാക്ഷാത്കാരങ്ങൾ'' ( തൃശൂർ: ഫ്ലെയിം ബുക്സ്, 2021). #''സംസ്കാരത്തിൻറെ സമരമുഖങ്ങൾ'' ( മാവേലിക്കര: ക്യുവൈവ് ടെക്സ്റ്റ്, 2020). #''പുനർവായനകളിലെ മാർക്സിസം'' (കോട്ടയം: ഡി സി ബുക്സ്, 2019). #''പലായനങ്ങൾ: ഭൂഖണ്ഡാന്തര രാഷ്ട്രീയം'' (പത്തനംതിട്ട: പ്രസക്തി ബുക്സ്, 2019). #''ചരിത്രവും സംസ്കാരവും'' (തിരുവനന്തപുരം: ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, 2019). #''വായനയും പ്രതിരോധവും'' (കോഴിക്കോട്: ഒലീവ് പബ്ലിക്കേഷൻസ്, 2017). #''നവസാമൂഹികത: ശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, രാഷ്ട്രീയം'' (കോഴിക്കോട്: പ്രതീക്ഷാ ബുക്സ്, 2011). #''സിവിൽസമൂഹവും ഇടതുപക്ഷവും'' (കോഴിക്കോട്: ഒലീവ് പബ്ലിക്കേഷൻസ്, 2007). #''കടലറിവുകൾ'', എഡിറ്റർ (കോട്ടയം: ഡി സി ബുക്സ്, 2004). #''കഥ ഇതുവരെ: കേരള വികസന സംവാദങ്ങൾ'' , എഡിറ്റർ. (കോട്ടയം: ഡി സി ബൂക്സ്, 2003). #''ചരിത്രവും ആധുനികതയും'' (കോട്ടയം: ഡി സി ബൂക്സ്, 2001). #''ഉത്തരാധുനികതക്കപ്പുറം'' ( കോട്ടയം: ഡി സി ബുക്സ്, 2000). #''കൃഷിഗീത: ചൊല്ലും വായനയും'', എഡിറ്റർ. (തൃശ്ശൂർ: നാട്ടറിവ് പഠന കേന്ദ്രം, 1999). #''ആണവനിലയവും വികസനരാക്ഷ്ട്രീയവും'', എഡിറ്റർ. (ആലപ്പുഴ: സാമൂഹിക പഠന കേന്ദ്രം, 1991). === ഇംഗ്ലീഷ് പുസ്തകങ്ങൾ === *''അർബൻ പ്രോസസ് ഇൻ കേരള'' (1994, സി ഡി എസ്, തിരുവനന്തപുരം) *''ഐ സി ടീസ് ആൻഡ് ഡെവലപ്മെന്റ് ഇൻ ഇൻഡ്യ: പെർസ്പെക്ടീവ്സ് ഓൺ ദ റൂറൽ നെറ്റ്‌വർക് സൊസൈറ്റി'' (''ICTs and Development in India: Perspectives on the Rural Network Society'', Anthem Press, London, 2011) === പ്രധാന ഇംഗ്ലീഷ് പഠനങ്ങൾ === *''മൊബൈൽ ഫോൺസ് അൻഡ് ദ കൾചറൽ ഇക്കോളൊജി ഓഫ് ഫിഷിങ് ഇൻ കേരള'' [http://www.indiana.edu/~tisj/27/3/ab-sreekumar.html (2011)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811143336/http://www.indiana.edu/~tisj/27/3/ab-sreekumar.html |date=2011-08-11 }} *''സൈബർ കിയൊസ്ക്സ്സ് ആന്റ് ഡയലമാസ് ഓഫ് സോഷ്യൽ ഇൻക്ലുഷൻ ഇൻ ഇന്ത്യ'' [http://mcs.sagepub.com/content/29/6/869.abstract (2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119191742/http://mcs.sagepub.com/content/29/6/869.abstract |date=2016-01-19 }} *''കൺടൻഷൻസ് ആന്റ് കൊൺട്രാഡിക്ഷൻസ് ഓഫ് ടൂറിസം ഡെവലപ്മെന്റ് ഇൻ കേരള'' [http://www.informaworld.com/smpp/content~db=all~content=a713701295~frm=titlelink (2002)] *''ഐ സി ടീസ് ആന്റ് ഡെവപലപ്മെന്റ്: റിവിസിറ്റിങ് ഏഷ്യൻ എക്സ്പീരിയൻസ്'' (ഗസ്റ്റ് എഡിറ്റർ) [http://sts.sagepub.com/content/13/2/159.refs?patientinform-links=yes&legid=spsts;13/2/159 (2008)]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *''ഡിക്രിപ്റ്റിങ് ഈ-ഗവേർണൻസ്'' [http://www.ejisdc.org/ojs2/index.php/ejisdc/article/view/465/233 (2007)] *''സിവിൽ സൊസൈറ്റി ആന്റ്റ് സൈബർ ലിബെർടേറിയൻ ഡെവലപ്മെന്റലിസം [http://www.palgraveconnect.com/pc/doifinder/10.1057/9780230595613 (2006)]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' *''ഡീ-ഹൈപ്പിങ് ഐ സി ടീസ്'' [http://www.i4donline.net/issue/may03/pdfs/sreekumar.pdf (2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041028185258/http://www.i4donline.net/issue/may03/pdfs/sreekumar.pdf |date=2004-10-28 }} == പുരസ്കാരങ്ങൾ == # [[കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്|2026 - കേരള സാഹിത്യോത്സവ് അവാർഡ്]] ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച ദിവസം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളം എഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളസാഹിത്യനിരൂപകർ]] [[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] ntcyt3zty1jjtgs7ovf7owoykmz2dw5 0 139731 4674382 2259506 2026-10-09T10:12:26Z PJ Geest 154108 Replace raster graph with SVG reconstruction: SNIacurva.svg 4674382 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Type Ia supernova}} [[Image:Main tycho remnant full.jpg|thumb|Multiwavelength [[X-ray]] / infrared image of [[SN 1572]] or [[Tycho Brahe|Tycho]]'s Nova, the remnant of a Type Ia supernova]]സ്പെക്ട്രത്തിൽ [[ഹൈഡ്രജൻ രേഖ]]കളുടെ അഭാവമുള്ള,6150[[നാനോമീറ്റർ|നാനോമീറ്ററി]]ൽ അയണീകൃത [[സിലിക്കൺ|സിലിക്കണി]]ന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമുള്ള [[സൂപ്പർനോവ]]കളാണ് '''Type Ia സൂപ്പർനോവ'''.[[വെള്ളക്കുള്ളൻ|വെള്ളക്കുള്ളൻ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ]] പൊട്ടിത്തെറിയാണിത്.[[ദ്രവ്യമാനം]] കുറഞ്ഞ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ പരിണാമപ്രക്രിയയുടെ അവസാന ഘട്ടമാണ് വെള്ളക്കുള്ളന്മാർ.എങ്കിലും കാർബൺ-ഓക്സിജൻ വെള്ളക്കുള്ളന്മാരുടെ താപനില വേണ്ടത്ര ഉയർന്നാൽ ന്യൂക്ലിയർ ഫ്യൂഷൻ പ്രക്രിയ പുനരാരംഭിക്കും. ഒരു [[ദ്വന്ദ്വനക്ഷത്രം|ദ്വന്ദ്വനക്ഷത്രവ്യൂഹ]]ത്തിന്റെ ഭാഗമാവാനിടയാകുന്ന വെള്ളക്കുള്ളൻ അതിന്റെ പങ്കാളിയിൽ നിന്നും ദ്രവ്യം വലിച്ചെടുത്ത് [[കാർബൺ ഫ്യൂഷൻ|കാർബൺ ഫ്യൂഷനാ]]വശ്യമായ താപനിലയിലെത്തുന്നു.ഫ്യൂഷൻ തുടങ്ങി നിമിഷങ്ങൾക്കകം വെള്ളക്കുള്ളനിലെ ദ്രവ്യത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം runaway reaction നടന്ന് ഒരു സൂപ്പർനോവ വിസ്ഫോടനത്തിനാവശ്യമായ ഊർജ്ജം (1–{{Val|2|e=44|ul=J}}) പുറന്തള്ളുന്നു. ഇത്തരത്തിലുണ്ടാകുന്ന സുപ്പർനോവകളുടെ peak luminosity സമാനമായിരിക്കും.വിസ്ഫോടനത്തിനു മുൻപ് വെള്ളക്കുള്ളന്മാരിൽ അടിഞ്ഞുകൂടുന്ന [[പിണ്ഡം]] സമമായതിനാലാണിത്. [[ദൃശ്യകാന്തിമാനം|ദൃശ്യകാന്തിമാന]]ത്തിലുള്ള ഈ സ്ഥിരത മൂലം Type Ia സൂപ്പർനോവകൾ അവ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന [[ഗാലക്സി|ഗാലക്സികളി]]ലേക്കുള്ള ദൂരം അളക്കാനുള്ള [[സ്റ്റാൻഡേർഡ് കാൻഡിൽസ്]] ആയി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ==പൊതുസമ്മത മാതൃക== [[Image:SN1998aq max spectra.svg|thumb|Spectrum of SN1998aq, a Type Ia supernova, one day after maximum light in the B band<ref>{{cite journal | author=Matheson, Thomas; Kirshner, Robert; Challis, Pete; Jha, Saurabh ''et al'' | title=Optical Spectroscopy of Type Ia Supernovae | periodical=Astronomical Journal | year=2008 | volume=135 | pages=1598&ndash;1615 | doi=10.1088/0004-6256/135/4/1598 | url=http://arxiv.org/abs/0803.1705 | accessdate= 2008-05-19 }}</ref>]] Type Ia സൂപ്പർനോവ മിൻകോവ്സ്കി-സ്വിക്കി സൂപ്പർനോവ വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ ഒരു ഉപവിഭാഗമാണ്.അമേരിക്കൻ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞരായ റുഡോൾഫ് മിൻകോവ്സ്കിയും ഫ്രിറ്റ്സ് സ്വിക്കിയും ആണ് ഈ വർഗ്ഗീകരണരീതിയുടെ ഉപജ്ഞാതാക്കൾ.ഈ സൂപ്പർനോവകൾ രൂപപ്പെടുന്നത് വിവിധതരത്തിലാകാം,എങ്കിലും അവയുടെ അടിസ്ഥാന രൂപീകരണപ്രക്രിയ ഒന്നുതന്നെയാണ്. സാവധാനം ഭ്രമണം ചെയ്യുന്ന ഒരു കാർബൺ ഓക്സിജൻ വെള്ളക്കുള്ളൻ തന്റെ പങ്കാളിയിൽ നിന്ന് ദ്രവ്യം വലിച്ചെടുത്ത് [[ചന്ദ്രശേഖർ സീമ]]യായ 1.38 സൂര്യപിണ്ഡത്തിലധികം ഭാരമാർജ്ജിക്കുമ്പോൾ അവയുടെ സന്തുലനാവസ്ഥ നഷ്ടപ്പെടുന്നു. സൂപ്പർനോവ Ia യെ നിരീക്ഷിക്കുന്ന സമകാലീന ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഇവ ചന്ദ്രശേഖർ സീമയിലെത്തുന്നില.മറിച്ച് ആർജ്ജിത പിണ്ഡത്തിന്റെ ഫലമായുണ്ടാകുന്ന ഉയർന്ന മർദ്ദവും സാന്ദ്രതയും വെള്ളക്കുള്ളന്റെ കാമ്പിന്റെ താപനില ഉയർത്തുന്നു.ചന്ദ്രശേഖർസീമയിലെത്തനാവശ്യമായ പിണ്ഡത്തിന്റെ 1% ആർജ്ജിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ ഏകദേശം 1000 വർഷം നീണ്ടുനിൽക്കാവുന്ന താപസംവഹന ചക്രം ആരംഭിക്കുന്നു.ഈ പ്രക്രിയയുടെ ഒരു ഘട്ടത്തിൽ കാർബൺ ഫ്യൂഷന്റെ ഫലമായി deflagration തുടങ്ങുന്നു.അതിനുശേഷം ഓക്സിജൻ ഫ്യൂഷൻ ആരഭിക്കുന്നുവെങ്കിലും ഓക്സിജന്റെ സമ്പൂർണജ്വലനം നടക്കുന്നില്ല. ==Light curve== [[Image:SNIacurva.svg|thumb|പ്രകാശമാനവും(relative to the Sun, L₀) സമയവും തമ്മിലുള്ള ഈ ഗ്രാഫ് Type&nbsp;Ia സൂപ്പർനോവയുടെ light curve ആണ് . The peak is primarily due to the decay of Nickel (Ni), while the later stage is powered by Cobalt (Co).]] വിസ്ഫോടനശേഷമുള്ള Type Ia സൂപ്പർനോവയ്ക്ക് സവിശേഷമായ light curve-പ്രകാശമാനവും സമയവും തമ്മിലുള്ള ആരേഖം- ഉണ്ട്.പ്രമാവധി പ്രകാശമാനത്തിനു സമീപമെത്തുമ്പോൾ സ്പെക്ട്രത്തിൽ ഇടത്തരം പിണ്ഡസംഖ്യയുള്ള-ഓക്സിജൻ മുതൽ കാൽസ്യം വരെ- മൂലകങ്ങളുടെ രേഖകൾ കാണം.ഇവയാണ് നക്ഷത്രത്തിലെ പുറംപാളിയിലെ പ്രധാനമൂലകങ്ങൾ.വിസ്ഫോടനം നടന്ന് മാസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ്,പുറംപാളികൾ വികസിച്ച് ഇല്ലാതായശേഷം,സ്പെക്ട്രത്തിൽ കാമ്പിലുള്ള ഭാരമേറിയ മൂലകങ്ങളുടെ സാന്നിദ്ധ്യം കാണാം. നിക്കൽ-56ന്റെ കൊബാൾട്ട്-56ലൂടെ ഇരുമ്പ്-56 ലേക്കുള്ള ആണവവികിരണം(Radio active decay) ഉയർന്ന ഊർജ്ജമുള്ള വിദ്യുത്കാന്തികതരംഗങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:സൂപ്പർനോവകൾ]][[വർഗ്ഗം:Standard candles]] [[de:Supernova#Thermonukleare Supernovae vom Typ Ia]] [[nl:Supernova#Type Ia: witte dwergen]] g5q13ydmi46lav4q4ea7gvaqdzt0391 3 147688 4674369 4673919 2026-10-09T09:46:40Z TheGreatEditor024 211141 /* വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4674369 wikitext text/x-wiki * [https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86_%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%82:Vinayaraj/%E0%B4%AA%E0%B4%B4%E0%B4%AF%E0%B4%B5 പഴയവ] == അഭിനന്ദനങ്ങൾ == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Flower pot (7965479110).jpg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ആശംസകൾ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | പുതിയ കാര്യനിർവാഹകന് ഹൃദയംഗമമായ ആശംസകൾ :-) --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 15:54, 28 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC) :പുതിയകാര്യനിർവാഹകന് ആശംസകൾ. --'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 16:24, 28 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC) |} {{നന്ദി}}--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 16:22, 28 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC) == തീയർ == ഇമേജ് ക്യാപ്ഷൻ ഇങ്ങനെ അന്നാലോ , ആ ഏതോ fake id ഈ പേജ് വികലം ആക്കുന്നതിനും ഉള്ളടക്കം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനും മുൻപ് അങ്ങനെ ആയിരുന്നു .അത് യഥേ പടി ആക്കി == മുൻപ്രാപനം ചെയ്യുന്നത് ഉചിതം == [[ഘടകം:Citation/CS1/Configuration]] ഘടകത്തിൽ നടത്തിയ ഏറ്റവും പുതിയ ഇറക്കുമതി പുനഃപരിശോധിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. താളിന്റെ നാൾവഴി നോക്കിയാൽ തർജ്ജമകൾ നഷ്ടമായിട്ടുണ്ട്. ആയതിനാൽ താങ്കൾ നടത്തിയ ഇറക്കുമതി ഒഴിവാക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 16:09, 4 മേയ് 2021 (UTC) ==ഉദ്ധരിച്ചതിലെ പിഴവുകൾ== തർജ്ജമ ചെയ്യുമ്പോൾ പരാമർശങ്ങൾ എന്ന ഇടത്ത് പലപ്പോഴും '''ഉദ്ധരിച്ചതിൽ പിഴവ്: അസാധുവായ <nowiki><ref> ടാഗ്; "Stod or Doda river"</nowiki> എന്ന പേര് വ്യത്യസ്തമായ ഉള്ളടക്കത്തോടെ നിരവധി തവണ നിർവ്വചിച്ചിരിക്കുന്നു''' എന്ന് വരുന്നു. ഇത് എങ്ങനെ വൃത്തിയാക്കാം. {{unsigned|Dvellakat}} :{{ping|Dvellakat}} താളിൽ ഒന്ന് കൂടി നോക്കാവോ ? [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 14:43, 1 ജൂൺ 2021 (UTC) പരാമർശങ്ങളിൽ ശരിയായി പക്ഷേ മുകളിൽ പ്രശ്നമായി. പിന്നെ ഇത് ചെയ്യുന്നതെങ്ങനെ എന്നൊന്ന് പറയാമോ--[[User:dvellakat|ദിനേശ് വെള്ളക്കാട്ട്]]''':'''[[User talk:dvellakat|<font color="green" style="font-size: 70%">സംവാദം</font>]] 14:59, 1 ജൂൺ 2021 (UTC) ::ഞാൻ പിന്തുടരുന്ന വഴി ഇതാണ്: ::1)ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുക. ::2)ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത് ഒരേ പേരിൽ വ്യത്യസ്ത കണ്ണികൾ ചേർത്തു എന്നാണ്. ::ഉദ്ദാഹരണം: <nowiki><ref name ="abc">{{cite web|url=google.com}}</ref></nowiki>. ::ഈ വരി താങ്കൾ ഒരു സ്ഥലത്ത് ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ മറ്റൊരു സ്ഥലത്ത് (അതേ ലേഖനത്തിൽ) <nowiki><ref name ="abc">{{cite web|url=facebook.com}}</nowiki> എന്ന് ചേർക്കുവാൻ പാടില്ല. ::ഇനി രണ്ടിനും വേണ്ടത് ഒരേ കണ്ണിയാണെങ്കിൽ ആദ്യത്തെ സ്ഥലത്ത് <nowiki><ref name ="abc">{{cite web|url=google.com}}</nowiki> എന്നും രണ്ടാമത്തെ സ്ഥലത്ത് ഇതേ അവലംബമാണ് ഉപയോഗിക്കേണ്ടതെങ്കിൽ <nowiki><ref name="abc" /></nowiki> എന്നാണ് ചേർക്കേണ്ടത്. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 15:28, 1 ജൂൺ 2021 (UTC) നന്ദി--[[User:dvellakat|ദിനേശ് വെള്ളക്കാട്ട്]]''':'''[[User talk:dvellakat|<font color="green" style="font-size: 70%">സംവാദം</font>]] 15:41, 1 ജൂൺ 2021 (UTC) {{ping|Dvellakat}} {{ping|Adithyak1997}} അത് ട്രാൻസ്ലേലേഷൻ ടൂളിൻ്റ പ്രശ്നമാണ് citebook പോലുള്ള റഫറൻസിൽ കൂടുതലായി വരുന്നുണ്ട്. മാനുവൽ എഡിറ്റിൽ റഫറൻസ് ക്ലോസിന് (</ref) തൊട്ട് മുമ്പ് /cite> എന്ന് ഉള്ളവയാണ് എററുള്ളവ. ഞാൻ മാനുവലി തിരുത്തി ശരിയാക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. അത്തരം റഫറൻസിൻ്റയെല്ലാം റഫറൻസ് പേരിന് ശേഷം / ചിഹ്നമിട്ട് ബാക്കി മുഴുവൻ മായ്ച്ചാൽ പ്രശ്നം തീരും.അതായത് ഇങ്ങനെ <ref name="xxx"> എന്നുള്ളത് < > ന് ഉള്ളിൽ ref name="xxx"/എന്ന് മാറ്റുക എന്നിട്ട് ബാക്കി മുഴുവൻ മായ്ക്കുക. അപ്പൊ ശരിയാകും. [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 03:06, 2 ജൂൺ 2021 (UTC) == GFDL == Hi! I made a suggestion at [[മീഡിയവിക്കി_സംവാദം:Licenses]] but it is probably not a page that many users notice. Could you have a look or give me a link to a better page to make the suggestion? --[[ഉപയോക്താവ്:MGA73|MGA73]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MGA73|സംവാദം]]) 18:10, 8 ജൂൺ 2021 (UTC) :{{ping|MGA73}} Sorry for the delay. The same has now been mentioned in [[Wikipedia:Administrators' noticeboard|Administrators' noticeboard]]. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 18:28, 8 ജൂൺ 2021 (UTC) :: {{ping|Adithyak1997}} Thank you very much! --[[ഉപയോക്താവ്:MGA73|MGA73]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MGA73|സംവാദം]]) 18:36, 8 ജൂൺ 2021 (UTC) ==വാക്സിനേഷൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞം== വാക്സിനേഷൻ എഡിറ്റത്തോണിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനം കരസ്ഥമാക്കിയ താങ്കൾക്ക് അഭിനന്ദനങ്ങൾ! ഒന്നാം സമ്മാനം 8000 രൂപ വിലമതിക്കുന്ന ആമസോൺ ഗിഫ്റ്റ് കാർഡ് ആണ്. ഗിഫ്റ്റ് കാർഡ് താങ്കൾക്ക് അയച്ചു തരുന്നതിനായി nethahussain (at) gmail.com എന്ന ഈ-മെയിൽ വിലാസത്തിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ പേരും, ഉപയോക്തൃനാമവും, ഇ-മെയിൽ വിലാസവും അയച്ച് തരുമല്ലോ. വിവരങ്ങൾ ലഭിക്കുന്ന മുറയ്ക്ക് താങ്കളുടെ ഈ-മെയിൽ വിലാസത്തിലേക്ക് ഗിഫ്റ്റ് കാർഡ് അയയ്ക്കുന്നതായിരിക്കും. എന്ന് സംഘാടകസമിതിയ്ക്കു വേണ്ടി [[User:Netha Hussain|<font color="navy">നത</font>]] [[User talk:Netha Hussain|<font color="purple">(സംവാദം)</font>]] 07:32, 10 ജൂൺ 2021 (UTC) :വാക്സിനേഷൻ എഡിറ്റത്തോണിൽ ലഭിച്ച സമ്മാനത്തുക മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ദുരിതാശ്വാസനിധിയിലേക്ക് സംഭാവന നൽകിയതിന്റെ റസീറ്റ്--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 10:40, 10 ജൂൺ 2021 (UTC) [[File:CMDRF receipt.jpg|thumb|left|CMDRF receipt]] == ലാസിയോബെമ സ്കാൻഡെൻസ് == [[ലാസിയോബെമ സ്കാൻഡെൻസ്]] എന്ന ചെടി [[നാഗവള്ളി|മന്ദാരനാഗവള്ളി]] (ശാസ്ത്രീയനാമം: Bauhinia scandens) എന്ന ചെടിയുമായി രൂപസാദൃശ്യത്തിൽ ഏറെക്കുറെ സാമ്യം പുലർത്തുന്നുണ്ടെങ്കിലും രണ്ടുചെടിയും രണ്ടു ജീനസുമാണ്. കാറ്റലോഗ് ഓഫ് ലൈഫ് പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുമുണ്ട്. പിന്നെന്തിനാണ് ലയിപ്പിക്കുന്നത്. --[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 05:54, 17 ജൂൺ 2021 (UTC) :[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/ild-43567 ഇതു] സഹായകരമായേക്കാം--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 07:58, 17 ജൂൺ 2021 (UTC) ::[https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/L4BB ഇതും]--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 08:00, 17 ജൂൺ 2021 (UTC) == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:34, 23 ജൂലൈ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774789 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:Evolvulus]] == [[:Evolvulus]] എന്ന താൾ ഇപ്പോഴും ഇംഗ്ലീഷിൽ ആണല്ലോ.. നീക്കം ചെയ്തേക്കട്ടെ? --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jacob.jose|സംവാദം]]) 21:56, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) :നീക്കി, പുതുതായി പിന്നെ തുടങ്ങാം--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 01:43, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) == [[റൊണാൾഡ് കാമറൂൺ]] == ഇത് ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്ന് തർജ്ജമ ചെയ്തതാണ്. ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ നോട്ടബിലിറ്റി ഉള്ള വ്യക്തിക്ക് എന്ത് കൊണ്ടാണ് ഇവിടെ ശ്രദ്ധേയത ഇല്ലാത്തതെന്ന് വ്യക്തമാക്കാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:Sholez|Sholez]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sholez|സംവാദം]]) 09:11, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) == താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[പ്രമാണം:Rosetta Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''റോസെറ്റാ താരകം''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | മികച്ച ലേഖനങ്ങൾ സമ്മാനിക്കുന്നതിന് [[ഉപയോക്താവ്:Viradeya|Viradeya]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Viradeya|സംവാദം]]) 13:13, 19 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) |} == തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യ == സുഹൃത്തെ Vinayaraj, വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റീ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിങ്ങൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യാൻ യോഗ്യതയുള്ളതിനാലാണ് നിങ്ങൾക്ക് ഈ ഇമെയിൽ ലഭിക്കുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2021 ഓഗസ്റ്റ് 18 ന് ആരംഭിച്ച്, 2021 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് അവസാനിക്കും. വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ പോലുള്ള പ്രോജക്ടുകൾ ഒരു ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻറെ തീരുമാനമെടുക്കൽ സമിതിയാണ്. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി കളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]]. ഈ വർഷം ഒരു സമുദായ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ നാല് സീറ്റുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കണം. ഈ സീറ്റുകളിലേക്ക് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 19 സ്ഥാനാർത്ഥികൾ മത്സരിക്കുന്നു. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021 ലെ ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റി സ്ഥാനാർത്ഥികളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]]. സമുദായത്തിലെ 70,000 അംഗങ്ങളോട് വോട്ടുചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു! വോട്ടിംഗ് 23:59 UTC ആഗസ്റ്റ് 31 വരെ മാത്രം. *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''വോട്ട് ചെയ്യാൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ SecurePoll - ൽ പോവുക''']]. നിങ്ങൾ ഇതിനകം വോട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, വോട്ട് ചെയ്തതിന് നന്ദി, ദയവായി ഈ ഇമെയിൽ അവഗണിക്കുക. ആളുകൾക്ക് എത്ര അക്കൗണ്ടുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ഒരു തവണ മാത്രമേ വോട്ട് ചെയ്യാൻ കഴിയൂ. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ വായിക്കുക]]. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:08, 29 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21949539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> ==വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2021== വികസിപ്പിച്ച ലേഖനം ഫൗണ്ടൻ ടൂളിൽ ചേർക്കാൻ കഴിയുന്നില്ലല്ലോ ? അതെന്താണ് കാരണം ?--[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 13:32, 6 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) == ട്വിങ്കിൾ == ലേഖനങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്ന സമയങ്ങളിൽ താളുകളിൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായുളള ഫലകം ചേർക്കുന്നത് ട്വിങ്കിൾ ഉപയോഗിച് നൽകുന്നതാണ്‌ ഉചിതം. താങ്കൾ അവസാനം നിർദ്ദേശിച്ച രണ്ടു താളുകളും ([[ജെ ബിന്ദുരാജ്‌|1]], [[ശ്രീജിത്ത് ദിവാകരൻ|2]]) [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ|AFD യിൽ]] വരാത്തത് അതിനാൽ ആണ്. ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ...... [[ഉപയോക്താവ്:TheWikiholic|TheWikiholic]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheWikiholic|സംവാദം]]) 10:27, 12 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) == കുടമുല്ല == *പ്രിയ {{ping|Vinayaraj}}, [[സംവാദം:കുടമുല്ല#കുടമുല്ല എന്നറിയപ്പെടുന്ന പൂവ് ഇതല്ല|ഇതൊന്നു നോക്കാമോ?]]--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 14:59, 16 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) ==നശീകരണ പ്രവർത്തനം== [[കാവി ഭീകരത]] എന്ന താളിൽ നശീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. --[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 11:40, 24 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC) ==സോമവല്ലി== [[കണവേലം]] എന്ന താളും [[സോമവല്ലി]] എന്ന താളും ഒന്നുതന്നെയല്ലേ. --[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 18:01, 15 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) :എങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കാനാണ്?--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 18:08, 15 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) :രണ്ടു താളും Ceropegia juncea എന്ന plant നെക്കുറിച്ചല്ലേ പറയുന്നത്. --[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 18:15, 15 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) ::കണവേലം എന്ന താളിൽ അങ്ങനെയൊരു സൂചന പോലുമില്ലല്ലോ--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 13:25, 16 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) ::കണവേലം എന്ന താൾ തിരിച്ചുവിട്ടിരിക്കുന്നത് Leafies Guglet Flower [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=Leafies_Guglet_Flower&redirect=no] [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=Ceropegia_juncea&redirect=no] ൽ നിന്നുമാണ്.--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 13:42, 16 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC) == ''WLWSA-2021 Newsletter #6 (Request to provide information)'' == <div style="background-color:#FAC1D4; padding:10px"> <span style="font-size:200%;">'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''</span> <br/>'''September 1 - September 30, 2021''' <span style="font-size:120%; float:right;">[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|<span style="font-size:10px;color:red">''view details!''</span>]]</span> </div> <div style="background-color:#FFE7EF; padding:10px; font-size:1.1em;">[[File:Wiki_Loves_Women_South_Asia.svg|right|frameless]]Thank you for participating in the Wiki Loves Women South Asia 2021 contest. Please fill out <span class="plainlinks">[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc7asgxGgxH_6Y_Aqy9WnrfXlsiU9fLUV_sF7dL5OyjkDQ3Aw/viewform?usp=sf_link '''this form''']</span> and help us to complete the next steps including awarding prizes and certificates. <small>If you have any questions, feel free to reach out the organizing team via emailing [[metawiki:Special:EmailUser/Hirok_Raja|@here]] or discuss on [[metawiki:Talk:Wiki Loves Women South Asia 2021|the Meta-wiki talk page]]</small> ''Regards,'' <br/>[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|'''''Wiki Loves Women Team''''']] <br/>07:10, 17 നവംബർ 2021 (UTC) <!-- sent by [[User:Hirok Raja|Hirok Raja]] --> </div> ==[[കിവിപ്പഴം]]== [[കിവി പഴം]], [[കിവിപ്പഴം]] ഈ രണ്ടുതാളുകളുടെയും തലക്കെട്ട് ഒന്നു ശ്രദ്ധിക്കുമോ.--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 18:15, 31 ഡിസംബർ 2021 (UTC) :ഇപ്പോൾ ശരിയായോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 13:32, 1 ജനുവരി 2022 (UTC) ::{{കൈ}}--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 13:40, 1 ജനുവരി 2022 (UTC) == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 18:18, 4 ജനുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(5)&oldid=22532651 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == നശീകരണം നടക്കുന്നു == [[കേരളത്തിലെ ജാതി സമ്പ്രദായം]] എന്ന പേജിൽ {{User|Vishnu Ganeshan 123}} എന്ന യൂസർ വലിയ തോതിൽ നശീകരണ സ്വപാവം ഉള്ള എഡിറ്റ് നടത്തുന്നു. എല്ലാം പല തവണ revert ആക്കാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും വീണ്ടും edit war നടത്താൻ ഈ യൂസർ ശ്രമിക്കുന്നു. ഒന്നിനും വ്യക്തമായ source അവലംബം കാണിക്കാൻ തയ്യാറാവുന്നുമില്ല ഈ യൂസർ. എത്രയും പെട്ടന്ന് ഈ യൂസർ നടത്തിയ നശീകരണങ്ങൾ പഴയ പടി ആക്കുക[[ഉപയോക്താവ്:K.M.M Thomas sebastian|K.M.M Thomas sebastian]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:K.M.M Thomas sebastian|സംവാദം]]) ==ദയവായി ശ്രദ്ധിക്കൂ== [[ഹല്ലെലൂയ്യാ]], [[മുത്ത്നബിയുടെ നോമ്പുനേരങ്ങൾ]] എന്നീ ലേഖനങ്ങൾ ദയവായി ശ്രദ്ധിക്കൂ.-[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 14:52, 23 ജനുവരി 2022 (UTC) == ''WLWSA-2021 Newsletter #7 (Request to provide information)'' == <div style="background-color:#FAC1D4; padding:10px"> <span style="font-size:200%;">'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''</span> <br/>'''September 1 - September 30, 2021''' <span style="font-size:120%; float:right;">[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|<span style="font-size:10px;color:red">''view details!''</span>]]</span> </div> <div style="background-color:#FFE7EF; padding:10px; font-size:1.1em;">[[File:Wiki_Loves_Women_South_Asia.svg|right|frameless]]Thank you for participating in the Wiki Loves Women South Asia 2021 contest. Unfortunately, your information has not reached us. Please fill out <span class="plainlinks">[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc7asgxGgxH_6Y_Aqy9WnrfXlsiU9fLUV_sF7dL5OyjkDQ3Aw/viewform?usp=sf_link '''this form''']</span> and help us to complete the next steps including awarding prizes and certificates. <small>If you have any questions, feel free to reach out the organizing team via emailing [[metawiki:Special:EmailUser/Aishik_Rehman|@here]] or discuss on [[metawiki:Talk:Wiki Loves Women South Asia 2021|the Meta-wiki talk page]]</small> ''Regards,'' <br/>[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|'''''Wiki Loves Women Team''''']] <br/>13:37, 1 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:MdsShakil/WLWSA2021&oldid=23091023 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:MdsShakil@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:ബിനീഷ് ബാസ്റ്റിൻ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ബിനീഷ് ബാസ്റ്റിൻ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനീഷ് ബാസ്റ്റിൻ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:JoxinMcDaniel|JoxinMcDaniel]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:JoxinMcDaniel|സംവാദം]]) 03:27, 6 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC) == [[:ബിനീഷ് ബാസ്റ്റിൻ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ബിനീഷ് ബാസ്റ്റിൻ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനീഷ് ബാസ്റ്റിൻ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 11:22, 26 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC) == [[:ടി.പി. പദ്മനാഭൻ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ടി.പി. പദ്മനാഭൻ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി.പി. പദ്മനാഭൻ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 13:35, 8 ജൂൺ 2022 (UTC) == എബിൻ എന്ന പേരിന്റെ അർഥം == ഒന്നുല്ല [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/2409:4073:4D09:EC33:BA8E:CEAD:C594:59|2409:4073:4D09:EC33:BA8E:CEAD:C594:59]] 17:26, 12 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 11:25, 16 നവംബർ 2022 (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == WikiConference India 2023: Help us organize! == Dear Wikimedian, You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:m:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 18 നവംബർ 2022 (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24094749 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == വിക്കിമീഡിയ സ്ട്രാറ്റജി കരട് സംബന്ധിച്ച ചർച്ച == പ്രിയപ്പെട്ടവരേ.. വിക്കിമീഡിയ പ്രസ്ഥാനത്തിൻറെ മൂവ്മെൻറ് സ്ട്രാറ്റജിയെ കുറിച്ച് താങ്കൾ അറിഞ്ഞിരിക്കുമല്ലോ. മൂവ്‌മെന്റ് ചാർട്ടറിൻറെ കരട് തയ്യാറാക്കിയ അതിൻറെ കമ്മിറ്റി പ്രസ്തുത ചാർട്ടറിന്റെ പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഉപ വിഭാഗങ്ങളെ കുറിച്ച് (ആമുഖം, മൂല്യങ്ങളും തത്വങ്ങളും, പങ്കാളിത്തവും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും ) ചർച്ച സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. വിവിധ വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന താങ്കളെപ്പോലുള്ളവരുടെ അഭിപ്രായങ്ങളും നിർദേശങ്ങളും ഏറെ വിലപ്പെട്ടതാണ് . അതറിയാനാണ് ഈ യോഗം സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. ആയതിനാൽ ഈ മാസം നാലിന് ( ഞായറാഴ്ച) ഇന്ത്യൻ സമയം രാവിലെ പത്ത് മണിക്ക് ( IST 10.00 AM )ഒരു ഓൺലൈൻ യോഗം ചേരുന്നു. പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് താങ്കളെ വിനയത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു. താങ്കൾ ഈ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ ഈ [[metawiki:Movement_Charter/Community_Consultations/2022/Malayalam_Wikimedia_Community|പേജിൽ]] നിങ്ങളുടെ പേര് ചേർക്കുക. ഓൺലൈൻ യോഗത്തിൽ ചേരാനുള്ള സൂം മീറ്റിംഗ് [https://us04web.zoom.us/j/75635791895?pwd=2p3yaYmYj7W38OdZk6iuoLDgtoLMyC.1 ലിങ്ക്] പ്രസ്തുത യോഗത്തിന് മുമ്പായി താഴെകൊടുക്കുന്ന 3 അധ്യായങ്ങളുടെ (ആമുഖം, മൂല്യങ്ങൾ & തത്വങ്ങൾ, റോളുകൾ & ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ) കരട് റിപ്പോർട്ട് വായിക്കുകയാണെങ്കിൽ ഏറെ ഉപകാരപ്രദമാകും. * ആമുഖം https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Content/Preamble * മൂല്യങ്ങളും തത്വങ്ങളും https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Content/Values_%26_Principles * ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Content/Roles_%26_Responsibilities<nowiki> ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എന്തെങ്കിലും സംശയങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ,ദയവായി ബന്ധപ്പെടുക നന്ദി, ~~~~</nowiki> [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|Akbarali]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|talk]]) 10:20, 2 December 2022 (UTC) [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 10:41, 2 ഡിസംബർ 2022 (UTC) == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:21, 2 ഡിസംബർ 2022 (UTC) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == വിക്കിമീഡിയ സ്ട്രാറ്റജി കരട് സംബന്ധിച്ച ചർച്ച-2 == പ്രിയരേ.. വിക്കിമീഡിയ മൂവ് മെൻറ് ചാർട്ടർ സംബന്ധിച്ച് താങ്കൾ നേരത്തെ അറിഞ്ഞിരിക്കുമല്ലോ.വിക്കിമീഡിയയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എങ്ങിനെയെല്ലാം ആകണമെന്നാണ് താങ്കൾ കരുതുന്നത് എന്നത് സംബന്ധിച്ച സുപ്രധാനമായ ആലോചനയും ചർച്ചയും നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇതിൻറെ ഭാഗമായി കഴിഞ്ഞ നാലിന് (2022 ഡിസംബർ 4ന് ) മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പ്രവർത്തകരുടെ ഒരു ഓൺലൈൻ യോഗം നടന്നിരുന്നു. പ്രസ്തുത യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ സാധിക്കാത്തവർക്കും വിക്കിമീഡിയ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ താൽപ്പര്യമുള്ള മറ്റുള്ളവർക്കെല്ലാം പങ്കെടുക്കാൻ സാധിക്കുന്ന തരത്തിൽ ഒരു സംഗമം ഈ മാസം 16ന് നടത്താൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു. ഇതെ കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ അറിയാൻ ഈ പേജ് സന്ദർശിക്കുക https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Community_Consultations/2022/Malayalam_Wikimedia_Community#Offline_Conversation [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|അക്ബറലി{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 04:05, 10 ഡിസംബർ 2022 (UTC) == WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 == Dear Wikimedian, As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call. * [WCI 2023] Open Community Call * Date: 18 December 2022 * Time: 1900-2000 [7 pm to 8 pm] (IST) * Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:11, 18 ഡിസംബർ 2022 (UTC) <small> On Behalf of, WCI 2023 Organizing team </small> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24099166 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:കരൾ മാറ്റിവയ്ക്കൽ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:കരൾ മാറ്റിവയ്ക്കൽ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കരൾ മാറ്റിവയ്ക്കൽ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 06:44, 14 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC) == വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 ലേക്ക് സ്വാഗതം == {| style="border:4px #018543 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- ! style="background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:1em;" align=left | <span class="plainlinks"> പ്രിയ {{BASEPAGENAME}}, വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഇരുപത്തൊന്നാം ജന്മദിനാഘോഷം]] 2023 ഡിസംബർ 23 ന് തൃശ്ശൂർ സെന്റ്.തോമസ്സ് കോളേജിൽ വച്ച് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023ന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുകയാണ്. അന്നേ ദിവസം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെയും അനുബന്ധപദ്ധതികളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളും അവലോകനവും ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്വയർ, മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്, ഓപ്പൺ ഡാറ്റ, ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ്മാപ്പ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള പ്രൊജക്റ്റുകളുടെ അവതരണങ്ങളുമുണ്ടാകും. [[File:Wiki Conference Kerala 2023 Post Card ml.png|upright|820px|center|link=[[m:WikiConference Kerala]]]] വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങളുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനുബന്ധ സംഘടനകളുടേയും കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടേയും ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി [[m:WikiConference Kerala|വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന്റെ ഔദ്യോഗിക താൾ]] കാണുക. വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന് പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1LEY2kfPykJ_LARAM4P2nq42bhFirb6SAS75sYyMXzz0 രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]. ഈ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമാവാൻ താങ്കളെ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. [[:m:WikiConference Kerala/Community|സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]]. -- [[User:Gnoeee|<span style="color:#990000">❙❚❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span><span style="color:#000"> ജിനോയ് </span><span style="color:#006699">❚❙❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span>]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 17:39, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC) |} == Report == Hello, please check this user for spam/promotion: [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/Muhammed Ali POOKKUNNAN]] Thanks. [[ഉപയോക്താവ്:Ternera|Ternera]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ternera|സംവാദം]]) 15:57, 12 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) == ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്സ് ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പ്സാ - ങ്കേതിക കൂടിയാലോചനകൾ 2024 == സുഹൃത്തുക്കളേ, വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിൽ സംഭാവന നൽകുമ്പോൾ വിവിധ സാങ്കേതിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ നേരിടുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനായി [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്‌സ് യൂസർ ഗ്രൂപ്പ്]] ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി സാങ്കേതിക കൂടിയാലോചന നടത്തുന്നു. വിക്കിസമൂഹങ്ങളിലുടനീളമുള്ള വെല്ലുവിളികൾ നന്നായി മനസിലാക്കുക, പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസിലാക്കുക, ഭാവി സാങ്കേതിക വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാര്യക്ഷമമാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. താങ്കളുടെ പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ, ആശയങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യേണ്ട ഒരു സർവേയാണ്. ദയവായി (താങ്കളുടെ ഇഷ്ടമുള്ള ഭാഷയിൽ) സർവേ പൂരിപ്പിക്കുക. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link അവസാന തീയതി 2024 സെപ്റ്റംബർ 21 ആണ്. പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വായിക്കാൻ, ദയവായി സന്ദർശിക്കുക: https://w.wiki/AV78 മുകളിലെ ലിങ്കിൽ സർവേ മലയാളത്തിൽ വായിക്കാൻ ലഭ്യമാണ്. ഒന്നിലധികം പ്രശ്നങ്ങളോ ആശയങ്ങളോ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ താങ്കൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഒന്നിലധികം തവണ താങ്കൾക്ക് സർവേ പൂരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി! സസ്നേഹം, [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:38, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പർമാരുടെ പേരിൽ <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/ml&oldid=27434524 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Biplab Anand@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == IP യെ തടയൽ == [https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82:%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%AD%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B4%A8%E0%B4%95%E0%B5%BE/~2025-41593-69 ഈ തടയൽ] എന്തിനായിരുന്നു? കാരണമായി നൽകിയിരിക്കുന്ന നശീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എഡിറ്റ് ഹിസ്റ്ററിയിൽ കാണുന്നില്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 02:11, 19 ഡിസംബർ 2025 (UTC) :[[ശിവൻ]] എന്ന താളിലെ അവസാന അഞ്ചുതിരുത്തലും എന്താണ്/എന്തിനാണ്? [[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 13:02, 19 ഡിസംബർ 2025 (UTC) ::ആ താളിൽ ഈ IP നടത്തിയ അവസാന 7 തിരുത്തുകൾ മുൻപ്രാപനം ചെയ്യുക പോലും ചെയ്തിട്ടില്ല. അത് "തടയാൻ" തക്ക നശീകരണ പ്രവൃത്തിയായി തോന്നിയതുമില്ല. അതിനാലാണ് കുറിപ്പിട്ടത്. [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:21, 20 ഡിസംബർ 2025 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[പ്രമാണം:Kindness Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''സജ്ജനതാരകം''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | പുതിയ ഉപയോക്താവിനെ സഹായിക്കാനുള്ള മനസ്സിന് അഭിനന്ദനങ്ങൾ [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 11:59, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) |} == പ്രാഥമിക ഉൽപ്പാദനം ലേഖനം മറ്റു വിക്കികളുമായുള്ള ബന്ധം സംബന്ധിച്ച് == <bdi>[[പ്രാഥമിക ഉൽപ്പാദനം]] ലേഖനമെഴുതിയതിന് നന്ദി. ഈ ലേഖനം മറ്റു വിക്കിപീഡിയ പദ്ധതികളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ. അല്ലാത്തപക്ഷം പുതിയ വിക്കിഡാറ്റ ഐറ്റും ഉണ്ടാവുകയും അത് ഇരട്ടിപ്പിന് കാരണമാവുകയും ചെയ്യും. അതുകൊണ്ട് നിലവിലെ ലേഖനം ബന്ധിപ്പിക്കുക.</bdi> [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 12:53, 25 ജൂലൈ 2026 (UTC) :ചെയ്തു, നന്ദി, വിട്ടുപോയതാണ് [[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 13:06, 25 ജൂലൈ 2026 (UTC) == ഹോളോകോസ്റ്റിന്റെ മുഖ്യസൂത്രധാരന്മാർ എന്ന ലേഖനത്തിലെ ഇംഗ്ലീഷ് == ഹോളോകോസ്റ്റിന്റെ മുഖ്യസൂത്രധാരന്മാർ എന്ന ലേഖനം ശ്രദ്ധിക്കുക. <bdi>2 മേയ് 2018</bdi> ൽ തുടങ്ങിയ ലേഖനത്തിൽ മുഴുവനും ഇംഗ്ലീഷാണ്. ഈ ലേഖനം മായ്ച്ച് പുതിയ പരിഭാഷ ചെയ്യട്ടേ. അല്ലെങ്കിൽ വിവരം ഇംഗ്ലീഷാക്കുമോ. വേഗത്തിൽ ഒരു തീരുമാനം പറയുമല്ലോ. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 16:00, 18 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) :ശരിയാക്കിയിട്ടുണ്ട്, തിരിച്ചാക്കൂ [[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 14:34, 20 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഹോളോകോസ്റ്റിന്റെ മുഖ്യസൂത്രധാരന്മാർ കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു == [[കരട്:ഹോളോകോസ്റ്റിന്റെ മുഖ്യസൂത്രധാരന്മാർ|ഹോളോകോസ്റ്റിന്റെ മുഖ്യസൂത്രധാരന്മാർ]] ലേഖനം തുടങ്ങിയതിന് നന്ദി. എന്നാൽ ഈ ലേഖനം നന്നാക്കിയെടുത്ത് വിക്കിപീഡിയ ലേഖനമാക്കാനുള്ള നിലവാരത്തിലാക്കേണ്ടതുകൊണ്ട് തൽക്കാലം ഇത് കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ ലേഖനം വികസിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ലേഖനം തയ്യാറായാൽ പുനപരിശോധനക്കുശേഷം പ്രധാന നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റുുന്നതാണ്. ലേഖനം നന്നാക്കുമല്ലോ. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:06, 21 ജൂലൈ 2026 (UTC) :ശരിയാക്കിയിട്ടുണ്ട് [[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 16:46, 19 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == അവലംബങ്ങളില്ലാത്ത ലേഖനങ്ങൾ == താങ്കളുടെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടു. വായനക്കാർക്ക് വിവരങ്ങൾ കൂടുതൽ വിശ്വസനീയമാക്കാൻ ലേഖനങ്ങളിൽ അവലംബങ്ങൾ കൂടി ചേർക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ. സഹകരണത്തിന് നന്ദി! [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 07:44, 6 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC) :ഓരോ സ്ഥലത്തെപ്പറ്റിയും ഉള്ള ലേഖനത്തിൽ അവിടുത്തെ ലാറ്റ്-ലോങ് കൃത്യമായി കൊടുത്തിട്ടുണ്ട്. പലപ്പോഴും ആ സ്ഥലത്തിന്റെ പേരുകൾ ആ സ്ഥലത്തുള്ളവർ ഉപയോഗിക്കുന്നതല്ലാതെ, ഒരു പഞ്ചായത്ത് വാർഡിലും ചെറിയ സ്ഥലമാണെങ്കിൽ ഒരു പ്രിന്റ് മീഡിയയിലും ഓൺലൈൻ മീഡിയയിലും അവയെപ്പറ്റി ഒരു കുറിപ്പുപോലും വന്നിട്ടുണ്ടാവില്ല, ചിലപ്പോൾ ആ റോഡിൽക്കൂടിയുള്ള ഗൂഗിൾ സ്ട്രീറ്റ് വ്യൂവിൽ അവയുടെ പേരുള്ള ബോർഡു കണ്ടേക്കാം. എന്റെ ഗ്രാമം തിരുത്തൽ യജ്ഞം നടക്കുമ്പോൾ ഈ ഗ്രാമങ്ങളെ വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തേണ്ടേ? ഏതു തരത്തിലാണ് ഇത്തരം ലേഖനങ്ങൾക്ക് അവലംബങ്ങൾ കൊടുക്കേണ്ടതെന്ന് പറഞ്ഞുതന്നാലും [[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 15:52, 6 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC) ::പ്രാദേശികമായ ഗ്രാമങ്ങളെയും വിക്കിപീഡിയയിൽ അടയാളപ്പെടുത്താനുള്ള താങ്കളുടെ പരിശ്രമം മനസ്സിലാക്കുന്നു. പക്ഷെ വിക്കിപീഡിയയുടെ അടിസ്ഥാന നയമായ പരിശോധനായോഗ്യത (Verifiability) എന്നിവ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടു ഈ ലേഖനങ്ങൾ തയ്യാറാക്കേണ്ടതുണ്ട് എന്നറിയാമല്ലോ. ::ഗ്രാമങ്ങൾ, ചെറിയ വാർഡുകൾ, അല്ലെങ്കിൽ റവന്യൂ വില്ലേജുകൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സെൻസസ് ഡയറക്ടറിയോ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പിന്റെ വെബ്സൈറ്റുകളോ ഉപയോഗിക്കാമല്ലോ. കൂടാതെ പഞ്ചായത്തുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച സുവനീറുകളോ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളോ ഉണ്ടെങ്കിൽ അവയും ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 11:25, 8 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC) :::വാർഡിലും താഴെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളെപ്പറ്റി റഫറൻസുകൾ ഒന്നും ലഭിക്കാൻ സാധ്യതയില്ല പലപ്പോഴും, എന്നാൽ അത്താരം സ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ടുതാനും, അതുകൊണ്ടാണ് കൃത്യമായി അവയുടെ ലാറ്റ്-ലോങ് നൽകാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്. [[പോതിപാറ]] എന്നൊരു സ്ഥലമുണ്ട്, അവിടെ ഒരു ട്രാൻസ്ഫോർമറിന്റെ ബോർഡിൽ ആ സ്ഥലപ്പേർ കാണാം, അതല്ലാതെ മറ്റ് റഫറൻസുകൾ ഒന്നും ഇല്ല, ആ സ്ഥലം വിക്കിപീഡിയയ്ക്ക് അനുയോജ്യം അല്ലെന്നാണോ? അവിടൊരു പന്നി ചത്ത വാർത്ത മാതമാണ് ഓൺലൈനിൽ ഉള്ളത്, ആ ലിങ്ക് മതിയാകുമോ? [[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 14:14, 8 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC) ::::ഒരു സ്ഥലം യഥാർത്ഥത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം അത് വിക്കിപീഡിയയിൽ ഒരു സ്വതന്ത്ര ലേഖനമാകാൻ യോഗ്യമാകണമെന്നില്ല. സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ ദ്വിതീയ സ്രോതസ്സുകളിൽ ആഴത്തിലുള്ള പ്രതിപാദ്യം ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ വിക്കിപീഡിയയിലെ നയപ്രകാരം ഒരു വിഷയത്തിന് 'ശ്രദ്ധേയത' കൈവരൂ എന്നറിയാമല്ലോ. ::::പല ഗ്രാമങ്ങളിലെ ചെറിയ ജംഗ്ഷനുകൾക്കോ വാർഡിനും താഴെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾക്കോ മാത്രമായി ഒരു സ്വതന്ത്ര ലേഖനം നിലനിർത്താൻ പ്രയാസമാണ് (അവ പലപ്പോഴും ഒഴിവാക്കൽ ചർച്ചകളിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം). എന്നാൽ ഈ വിവരങ്ങൾ പാഴായിപ്പോകാതിരിക്കാൻ.അവ ഉൾപ്പെടുന്ന റവന്യൂ വില്ലേജ് അല്ലെങ്കിൽ പഞ്ചായത്ത് അല്ലെങ്കിൽ വാർഡ് ലേഖനങ്ങളിൽ ഒരു ഉപവിഭാഗമായി (Sub-section) ചേർക്കാവുന്നതാണ്.പിന്നീട് വിശ്വസനീയമായ അവലംബങ്ങൾ ലഭ്യമാകുന്ന മുറയ്ക്ക് വേണമെങ്കിൽ പ്രത്യേക ലേഖനങ്ങളാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്യാം.ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ഓരോ പോയിന്റുകളും വിക്കിപീഡിയയിൽ ലേഖനങ്ങളാക്കുന്നതിനേക്കാൾ ഇത്തരം വിവരങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്താൻ വിക്കിഡാറ്റ മതിയല്ലോ. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 11:18, 10 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC) :::[[വിക്കിപീഡിയ:എന്റെ ഗ്രാമം 2026]] യജ്ഞം നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണല്ലോ, അതിന്റെ ലക്ഷ്യമായി പറയുന്നതുപ്രകാരം. :::* സ്വന്തം ഗ്രാമത്തെക്കുറിച്ച് വിക്കിപീഡിയയിൽ ലേഖനം ചേർക്കാനും നിലവിലുള്ള താളുകൾ വികസിപ്പിക്കാനും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക. :::* എല്ലാ ഗ്രാമങ്ങൾക്കും ജിയോകോഡിങ്ങ് ചെയ്യുക. :::എന്ന പോയന്റുകളും ഉണ്ട്. താങ്കളുടെ കമന്റിൽ പറയുന്നതുപകാരം ''പല ഗ്രാമങ്ങളിലെ ചെറിയ ജംഗ്ഷനുകൾക്കോ വാർഡിനും താഴെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾക്കോ മാത്രമായി ഒരു സ്വതന്ത്ര ലേഖനം നിലനിർത്താൻ പ്രയാസമാണ്'' അങ്ങനെയെങ്കിൽ ഈ അഭിപ്രായത്തിൽ തീരുമാനം ആകുന്നതുവരെ എന്റെ ഗ്രാമം തിരുത്തൽ യജ്ഞം നിർത്തി വയ്ക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുമല്ലോ? [[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 13:22, 10 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC) ::::യജ്ഞം നിർത്തിവെക്കേണ്ട യാതൊരു സാഹചര്യവുമില്ല. മറിച്ച്, പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ദേശ്യശുദ്ധി നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടുതന്നെ വിക്കിപീഡിയയുടെ അടിസ്ഥാന നയങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്ന രീതിയിൽ മുന്നോട്ടുപോകുകയാണ് വേണ്ടത്. ::::തനതായ ചരിത്രവും പ്രാധാന്യവും വിശ്വസനീയമായ അവലംബങ്ങളിലൂടെ രേഖപ്പെടുത്താൻ കഴിയുന്ന ചെറുഗ്രാമങ്ങളുടെ ലേഖനങ്ങൾ തീർച്ചയായും വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉണ്ടാകേണ്ടതാണ്. എന്നാൽ ഒരു ട്രാൻസ്ഫോർമർ ബോർഡിന്റെയോ ഒരു ജംഗ്ഷന്റെയോ പേരിൽ മാത്രം അറിയപ്പെടുന്ന, വാർഡിനേക്കാൾ ചെറിയ പ്രദേശങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും സ്വതന്ത്ര ലേഖനത്തിനാവശ്യമായ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാകാം. വിക്കിപീഡിയ ഒരു ഗസറ്റിയറോ ഡയറക്ടറിയോ മാപ്പിംഗ് ടൂളോ അല്ല (WP). അതിനാൽ ഒരു സ്ഥലത്തിന് Lat-Long ലഭ്യമാണ് എന്നത് മാത്രം അതിന് സ്വതന്ത്ര വിക്കിപീഡിയ ലേഖനം വേണമെന്നതിന് മതിയായ മാനദണ്ഡമല്ല. ::::എന്നാൽ ഇത്തരം വിവരങ്ങൾ പാഴാകേണ്ടതില്ല. ഉൾപ്പെടുന്ന റവന്യൂ വില്ലേജ്, പഞ്ചായത്ത്, വാർഡ് തുടങ്ങിയ പ്രധാന ഭൂമിശാസ്ത്ര ഘടകങ്ങളുടെ ലേഖനത്തിൽ, ആവശ്യമായ അവലംബങ്ങളോടെ 'ഭൂമിശാസ്ത്രം' അല്ലെങ്കിൽ അനുയോജ്യമായ മറ്റൊരു ഉപവിഭാഗത്തിൽ ഇവ രേഖപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്. വിശ്വസനീയമായ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും ചരിത്രരേഖകളും ലഭിക്കുന്ന ഘട്ടത്തിൽ, അവയെ പിന്നീട് സ്വതന്ത്ര ലേഖനങ്ങളായി വികസിപ്പിക്കാനും കഴിയും. ::::അതുപോലെ, എല്ലാ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പോയിന്റുകൾക്കും സ്വതന്ത്ര വിക്കിപീഡിയ ലേഖനം ഉണ്ടാക്കുന്നതിനേക്കാൾ, അവയുടെ അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങൾ വിക്കിഡാറ്റയിൽ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതും കൂടുതൽ അനുയോജ്യമായ മാർഗമായേക്കാം. വിക്കിപീഡിയയും വിക്കിഡാറ്റയും ഒരേ ആവശ്യത്തിനുള്ള പദ്ധതികളല്ല എന്നതിനാൽ, ഓരോ വിവരത്തിനും അനുയോജ്യമായ പ്ലാറ്റ്ഫോം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതാണ് ഉചിതം. ::::'വിക്കിപീഡിയ:എന്റെ ഗ്രാമം 2026' യജ്ഞത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളിലൊന്ന് സ്വന്തം ഗ്രാമത്തെക്കുറിച്ച് ലേഖനം ചേർക്കാനും നിലവിലുള്ള താളുകൾ വികസിപ്പിക്കാനും എല്ലാ ഗ്രാമങ്ങൾക്കും ജിയോകോഡിങ് നടത്താനും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ്. ഈ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നടപ്പാക്കുന്നതിനിടയിലും വിക്കിപീഡിയയുടെ ശ്രദ്ധേയത, അവലംബം തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന നയങ്ങൾ പാലിക്കാനാകും. അതിനാൽ യജ്ഞം നിർത്തിവയ്ക്കേണ്ടതില്ല; പകരം, ശ്രദ്ധേയത ഉറപ്പാക്കാനാകുന്ന സ്ഥലങ്ങൾക്ക് സ്വതന്ത്ര ലേഖനവും, അതിന് കഴിയാത്ത ചെറിയ പ്രദേശങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ നിലവിലുള്ള ലേഖനങ്ങളിലോ വിക്കിഡാറ്റയിലോ വിവരങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യാം. ::::ഒരു തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിലും വിക്കിപീഡിയയുടെ അടിസ്ഥാന നയങ്ങൾ ലംഘിക്കപ്പെടണമെന്ന് ആരും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലല്ലോ. അനുഭവസമ്പന്നനായ താങ്കളുടെ പ്രവർത്തനം വിക്കിപീഡിയയ്ക്ക് വലിയ മുതൽക്കൂട്ടാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, യജ്ഞത്തിന്റെ ലക്ഷ്യവും വിക്കിപീഡിയയുടെ ഗുണനിലവാരവും ഒരുപോലെ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് നമുക്ക് മുന്നോട്ടുപോകാം. സ്നേഹത്തോടെ. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 18:01, 14 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC) == ഫോർമാറ്റിംഗ് == ഈ ലേഖനങ്ങൾ ബോട്ട് / എഐ ജനറേറ്റഡ് ആണോ..? വില്ലേജുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അടുത്തിടെ എഴുതിയ എല്ലാ ലേഖനങ്ങളിലും ചില ** അധികമായി കാണുന്നുണ്ട്. ഉദാഹരണമായി **ഏറ്റവും അടുത്ത വിമാനത്താവളം** എന്ന ഭാഗത്ത് * അധികമായി ചേർത്തത് കാണുന്നു. അവ ഒഴിവാക്കുമല്ലോ.. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 11:13, 10 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC) :ഉദാഹരണത്തിന് ഈ ലേഖനത്തിലെ [[ആലങ്കോട് (എടപ്പാൾ)]] ഗതാഗതം എന്ന ഭാഗം നോക്കൂമല്ലോ... [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 18:03, 14 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC) == തൃശൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ == [[തൃശൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] എന്നതരത്തിലുള്ള ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാതിരിക്കുക. കൂടാതെ ഗ്രാമങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള ലേഖനങ്ങളിൽ അവയുടെ കാര്യമാത്രപ്രസക്തമായ വിജ്ഞാനകോശത്തിനനുസരണമായ വിവരങ്ങൾ ചേർക്കുക. കാണേണ്ട സ്ഥലങ്ങളും ദൂരവും ചേർത്ത് ഒരു വിനോദസഞ്ചാരസഹായി ഉണ്ടാക്കുന്നതിനായി മലയാളം [https://ml.wikivoyage.org വിക്കിയാത്രയിൽ] ലേഖനം എഴുതാവുന്നതാണ്. അവിടേക്ക് സ്വാഗതം. അത്തരം ലേഖനങ്ങൾ ഇവിടെ എഴുതുന്നത് ഒഴിവാക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 17:18, 15 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC) == 02 October 2026 == നമസ്കാരം @[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]], ദയവായി നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്#രണ്ട് പുതിയ വിക്കിപദ്ധതികൾക്കുള്ള അഭ്യർത്ഥന|ഇവിടെ]] പറയാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 14:01, 2 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) == ലേഖനങ്ങളിലെ ശൈലികൾ == താങ്കൾ എഴുതുന്ന ലേഖനങ്ങളുടെ ശൈലികൾ വിക്കിപീഡിയയുടെ പൊതു ശൈലീരൂപത്തിലുള്ളതല്ല. അവ പലതും ഒരു വിനോദസഞ്ചാര സഹായിപോലെ അനുഭവപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ട് മിക്കലേഖനങ്ങളും വ്യാപകമായി തിരുത്തിയെഴുതപ്പെടുകയോ ഒഴിവാക്കപ്പെടുകയോചെയ്യുമെന്ന് മുന്നറിവുതരുന്നു. കഴിയുമെങ്കിൽ ശൈലിമാറ്റുകയും വിജ്ഞാനകോശ പ്രധാനമായി ലേഖനമെഴുതുകയും ചെയ്യുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 12:45, 6 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) :മൊത്തമായി ഒഴിവാക്കിക്കോളൂ, മുന്നറിയൊപ്പൊന്നും വേണമെന്നില്ല. ഇനിമുതൽ [[ഗുരേ]], [[മാൻ, പഞ്ചാബ്]], [[കൗൻകെ]] എനീ ലേഖനങ്ങളുടെ ശൈലിയിൽ ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ ശ്രമിക്കാം. [[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 03:40, 7 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) == വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം == [[നവി പിള്ള]]-ലേക്കുള്ള നിങ്ങളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി. മറ്റ് എഡിറ്റർമാരുമായി സഹകരിക്കുന്നതിനും അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങളുടെ കവറേജ് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുമായി '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം|വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം]]'''-ൽ ചേരാൻ നിങ്ങളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 09:46, 9 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) 9kkr8fy10bip5bb002wem0d5evusgfk 0 162494 4674286 4613255 2026-10-09T05:16:56Z ShajiA 1528 പടം 4674286 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Parasuram Express}} {{Infobox train | name = പരശുറാം എക്സ്പ്രസ്സ് | image = പരശുറാം എക്സ്പ്രസ്സ് 2.jpg | imagesize = | caption = | service = | manufacturer = ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ | factory = | family = | replaced = | yearconstruction = | yearservice = | refurbishment = | yearscrapped = | numberconstruction= | numberbuilt = | numberservice = | numberpreserved = | numberscrapped = | formation = | fleetnumbers = | capacity = | operator = ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ | depots = | lines = | carbody = | trainlength = | carlength = | width = | height = | floorheight = | platformheight = | entrylevelorstep = | doors = | art-sections = | maxspeed = | weight = | axleload = | acceleration = | deceleration = | traction = | engine = | poweroutput = | transmission = | aux = | powersupply = | hvac = | electricsystem = | collectionmethod = | uicclass = | aarwheels = | bogies = | brakes = | safety = | coupling = | multipleworking = | gauge = }} [[മംഗലാപുരം|മംഗലാപുരത്തിനും]] [[കന്യാകുമാരി |കന്യാകുമാരിക്കും ]] ഇടയിലോടുന്ന ഒരു എക്സ്പ്രസ് തീവണ്ടിയാണ് '''പരശുറാം എക്സ്പ്രസ്'''. കേരളത്തിലൂടെ പകൽമാത്രം ഓടുന്ന രണ്ടു വണ്ടികളിൽ ഒരു വണ്ടിയാണ് ഇത്. ഈ വണ്ടി തുടങ്ങിയ സമയത്ത് മംഗലാപുരത്തുനിന്നും [[കൊച്ചി|കൊച്ചിവരെ]] ആയിരുന്നു ഓടിയിരുന്നത്. 16649(മംഗലാപുരം - നാഗർകോവിൽ), 16650(നാഗർകോവിൽ - മംഗലാപുരം) എന്നിവയാണ് തീവണ്ടിയുടെ നമ്പറുകൾ. മുഴുവനായും  വൈദ്യുതീകരിച്ച  ലൈനിലൂടെ  ഓടുന്ന  വണ്ടി ആണ്  പരശുറാം. 2026-ൽ ഭാരതത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഒക്യുപൻസി റേറ്റുള്ള (267.67%) വണ്ടിയാണ് പരശുറാം എക്സ്പ്രസ്<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/04/14/southern-railway-marks-platinum-jubilee-with-record-train-occupancy.html</ref> [[പ്രമാണം:പരശുറാം എക്സ്പ്രസ്സ് എൽ എച് ബി കോച്ച്.jpg| |ലഘുചിത്രം |പരശുറാം എക്സ്പ്രസ്സ് എൽ എച് ബി കോച്ച് ]] കന്യാകുമാരി - മംഗലാപുരം(16650) പരശുറാം എക്സ്പ്രസ് നിറുത്തുന്ന ചില സ്റ്റേഷനുകൾ <ref>https://indiarailinfo.com/train/parasuram-express-16650/8070/801/1470</ref> {| class="wikitable" border="1" |- ! കോഡ് ! സ്റ്റേഷന്റെ പേര് ! എത്തിച്ചേരുന്ന സമയം ! പുറപ്പെടുന്ന സമയം |- | CAPE | കന്യാകുമാരി | തുടക്കം | 03:45 |- | NCJ |നാഗർ കോവിൽ ജംഗ്ഷൻ |04:05 |04:10 |- | ERL | [[എരണീൽ]] | 04:35 | 04:36 |- | KZT | [[കുഴിത്തുറൈ തീവണ്ടി നിലയം|കുഴിത്തുറൈ]] | 04:51 | 04:52 |- | PASA | [[പാറശ്ശാല]] | 05:02 | 05:03 |- | NYY | [[നെയ്യാറ്റിൻകര]] | 05:15 | 05:16 |- | TVC | തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ | 06:10 | 06:15 |- | VAK | [[വർക്കല]] | 06:59 | 07:00 |- | PVU | [[പരവൂർ]] | 07:10 | 07:11 |- | QLN | [[കൊല്ലം]] | 07:23 | 07:26 |- |- | STKT | [[ശാസ്താംകോട്ട]] | 07:43 | 07:44 |- |- | KPY | [[കരുനാഗപ്പള്ളി]] | 07:54 | 07:55 |- |- | KYJ | [[കായംകുളം]] ജംഗ്ഷൻ | 08:10 | 08:12 |- |- | MVLK | [[മാവേലിക്കര]] | 08:21 | 08:22 |- |- | CNGR | [[ചെങ്ങന്നൂർ]] | 08:34 | 08:36 |- |- | TRVL | [[തിരുവല്ല]] | 08:45 | 08:46 |- |- | [[ചങ്ങനാശ്ശേരി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|CGY]] | [[ചങ്ങനാശ്ശേരി_തീവണ്ടിനിലയം|ചങ്ങനാശ്ശേരി]] | 08:55 | 08:56 |- |- | KTYM | [[കോട്ടയം]] | 09:20 | 09:23 |- |- | ETM | [[ഏറ്റുമാനൂർ]] | 09:34 | 09:35 |- |- | PVRD | [[പിറവം]] റോഡ് | 09:59 | 10:00 |- |- | TRTR | [[തൃപ്പൂണിത്തുറ തീവണ്ടിനിലയം|തൃപ്പൂണിത്തുറ]] | 10:23 | 10:24 |- |- | ERN | [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം ടൗൺ]] (നോർത്ത്) | 10:55 | 11:00 |- |- | AWY | [[ആലുവ തീവണ്ടി നിലയം|ആലുവ]] | 11:20 | 11:22 |- |- | AFK | [[അങ്കമാലി തീവണ്ടി നിലയം|അങ്കമാലി]] | 11:31 | 11:32 |- <!-- |- | DINR | [[ഡിവൈൻ നഗർ തീവണ്ടിനിലയം|ഡിവൈൻ നഗർ]] | 11:52 | 11:53 |- --> |- | CKI | [[ചാലക്കുടി തീവണ്ടിനിലയം|ചാലക്കുടി]] | 11:49 | 11:50 |- |- | IJK | [[ഇരിങ്ങാലക്കുട തീവണ്ടിനിലയം|ഇരിങ്ങാലക്കുട]] | 11:57 | 11:58 |- |- | TCR | [[തൃശ്ശൂർ തീവണ്ടി നിലയം|തൃശ്ശൂർ]] | 12:26 | 12:28 |- |- | WKI | [[വടക്കാഞ്ചേരി തീവണ്ടിനിലയം|വടക്കാഞ്ചേരി]] | 12:48 | 12:49 |- |- | SRR | [[ഷൊറണൂർ ജങ്ക്ഷൻ]] | 14:00 | 14:05 |- |- | PTB | [[പട്ടാമ്പി]] | 14:23 | 14:24 |- |- | KTU | [[കുറ്റിപ്പുറം തീവണ്ടി നിലയം|കുറ്റിപ്പുറം]] | 14:41 | 14:42 |- |- | TIR | [[തിരൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ|തിരൂർ]] | 14:55 | 14:57 |- |- | TA | [[താനൂർ തീവണ്ടിനിലയം|താനൂർ]] | 15:04 | 15:05 |- |- | PGI | [[പരപ്പനങ്ങാടി തീവണ്ടി നിലയം|പരപ്പനങ്ങാടി]] | 15:11 | 15:12 |- |- | FK | [[ഫറോക്ക്]] | 15:31 | 15:32 |- |- | CLT | [[കോഴിക്കോട് തീവണ്ടി നിലയം|കോഴിക്കോട്]] | 16:25 | 17:00 |- |- | QLD | [[കൊയിലാണ്ടി തീവണ്ടി നിലയം|കൊയിലാണ്ടി]] | 17:18 | 17:19 |- |- | BDJ | [[വടകര തീവണ്ടി നിലയം|വടകര]] | 17:36 | 17:37 |- |- | MAHE | [[മയ്യഴി തീവണ്ടി നിലയം|മാഹി]] | 17:52 | 17:53 |- |- | TLY | [[തലശ്ശേരി തീവണ്ടി നിലയം|തലശ്ശേരി]] | 18:02 | 18:03 |- |- | CAN | [[കണ്ണൂർ തീവണ്ടി നിലയം|കണ്ണൂർ]] | 18:28 | 18:29 |- |- | KPQ | [[കണ്ണപുരം]] | 18:41 | 18:42 |- |- | PAZ | [[പഴയങ്ങാടി]] | 18:50 | 18:51 |- |- | PAY | [[പയ്യന്നൂർ തീവണ്ടി നിലയം|പയ്യന്നൂർ]] | 19:03 | 19:04 |- |- | NLE | [[നീലേശ്വരം തീവണ്ടിനിലയം|നീലേശ്വരം]] | 19:28 | 19:29 |- |- | KZE | [[കാഞ്ഞങ്ങാട് തീവണ്ടിനിലയം|കാഞ്ഞങ്ങാട്]] | 19:39 | 19:40 |- |- | KGQ | [[കാസർഗോഡ് തീവണ്ടി നിലയം|കാസർഗോഡ്]] | 19:56 | 19:59 |- |- | MAQ | [[മംഗലാപുരം സെൻട്രൽ തീവണ്ടിനിലയം|മംഗലാപുരം സെൻട്രൽ]] | 21:15 | ലക്ഷ്യം |} == അവലംബം == * [http://indiarailinfo.com/train/8070?kkk=1317029768468 ഇന്ത്യൻ റെയിൽ ഇൻഫോ.കോം] {{കേരളത്തിലൂടെ ഓടുന്ന എക്‌സ്പ്രസ്സ് തീവണ്ടികൾ}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ യാത്രാതീവണ്ടികൾ]] tm8zgv1p5pvxu0awtux2l26bj3jz7jt 0 181523 4674377 4654444 2026-10-09T10:02:59Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674377 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Gentoo Penguin}} {{Taxobox | name = ജെന്റൂ പെൻഗ്വിൻ <br /> Gentoo Penguin | status = NT | status_system = IUCN3.1 | image =Gentoo_Penguin_at_Cooper_Bay,_South_Georgia.jpg | image_caption = In Cooper Bay, [[South Georgia]], British Overseas Territories | regnum = [[ജന്തു]] | phylum = [[Chordata|കോർഡേറ്റ]] | classis = [[പക്ഷി]] | ordo = [[penguins|Sphenisciformes]] | familia = [[Spheniscidae]] | genus = ''[[Pygoscelis]]'' | species = '''''P. papua''''' | binomial = ''Pygoscelis papua'' | binomial_authority = ([[Johann Reinhold Forster|Forster]], 1781) | range_map = Gentoo Penguin.png | range_map_caption = Distribution of the Gentoo Penguin }} [[File:Pygoscelis papua MHNT.ZOO.2010.11.43.17.jpg|thumb| ''Pygoscelis papua'']] ഒരിനം [[പെൻ‌ഗ്വിൻ|പെൻ‌ഗ്വിനാണ്]] '''ജെന്റൂ പെൻഗ്വിൻ''' (ശാസ്ത്രീയനാമം: ''Pygoscelis papua''). ഇവയുടെ തലയിലായി കാണുന്ന വെള്ളപ്പാടും, ഓറഞ്ചും ചുവപ്പും കലർന്ന ചുണ്ടും ഇവയെ എളുപ്പത്തിൽ തിരിച്ചറിയാൻ സാധിക്കുന്നു. പ്രായപൂർത്തിയായ ഒരു ജെന്റൂവിന് 50 മുതൽ 90 സെന്റീമീറ്റർ വരെ ഉയരം ഉണ്ടാകുന്നു. പെൻ‌ഗ്വിനുകളിൽ മൂന്നാമത് വലിയ സ്പീഷിസാണ് ഇവയുടേത്. == അവലംബം == {{Reflist}} * {{IUCN2006|assessors=BirdLife International|year=2004|id=40260|title=Pygoscelis papua|downloaded=5 May 2006}} Database entry includes a brief justification of why this species is near threatened == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commons|Pygoscelis papua}} [[പ്രമാണം:Pygoscelis papua on Carcass Island 1.jpg|right|thumb|Gentoo colony on [[Carcass Island]] in the Falklands]] * [http://www.iucnredlist.org/search/details.php?species=40260 Gentoo Penguin in the International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN) Homepage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190522213947/http://www.iucnredlist.org/search/details.php?species=40260 |date=2019-05-22 }} * [http://www.70south.com/resources/antarctic-animals/antarctic-penguins/gentoopenguin 70South – more info on the Gentoo penguin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060316081704/http://www.70south.com/resources/antarctic-animals/antarctic-penguins/gentoopenguin |date=2006-03-16 }} * [http://www.penguins.cl/gentoo-penguins.htm Gentoo penguins from the International Penguin Conservation Web Site] * [http://www.pinguins.info www.pinguins.info : information about all species of penguins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190418040315/http://www.pinguins.info/ |date=2019-04-18 }} * [http://www.thomasoneil.com/species2.php?n=61 Gentoo Penguin images] * [http://www.planetavivo.org/French/drupal/ArdleyIsland1 Biodiversity at Ardley Island] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210625155026/http://www.planetavivo.org/French/drupal/ArdleyIsland1 |date=2021-06-25 }} Small place near King Luis Island, special protected area and colony of Gentoo Penguins. * [https://web.archive.org/web/20080607041846/http://www.martingrund.de/pinguine/ Gentoo penguin webcam from the Antarctic] – worldwide first webcam with wild penguins; photo quality [[വർഗ്ഗം:പെൻ‌ഗ്വിനുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:അന്റാർട്ടിക്കയിലെ പക്ഷികൾ]] aom0jtq047mji0bmw0uj4k82m4wm220 0 219157 4674260 4673591 2026-10-09T03:42:19Z ~2026-54229-00 223966 /* പ്രതിഷ്ഠ */ 4674260 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}}{{Infobox deity<!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--> | type = Hindu | image = Guruvayurappan.jpg | name = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | Sanskrit_transliteration = Guruvāyūrappan | script_name = [[മലയാളം]] | script = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | affiliation = [[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിനാരായണൻ]](മഹാവിഷ്‌ണു)/[[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] | god_of = [[മഹാവിഷ്ണു|ആദിനാരായണൻ]]/[[മഹാവിഷ്ണു]] | abode = [[വൈകുണ്ഠം]], [[ഗുരുവായൂർ]] | mantra = ഓം നമോ നാരായണായ <br/> ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ <br/> ഓം ശ്രീകൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ നമഃ | weapon= [[സുദർശന ചക്രം]], [[പാഞ്ചജന്യം]], [[കൗമോദകി]] ([[ഗദ]]), [[താമര]] | consort = [[ലക്ഷ്മി]] | mount = [[ഗരുഡൻ]] | planet = [[ഭൂമി]] }} [[തെക്കേ ഇന്ത്യ|തെക്കേ ഇന്ത്യയിൽ]], പ്രധാനമായും [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ഭഗവാൻ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] ഒരു രൂപഭേദമാണ് '''ഗുരുവായൂരപ്പൻ'''. പ്രസിദ്ധമായ [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തി എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ രൂപത്തെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ എന്ന് വിളിച്ചുപോരുന്നത്. രൂപഭാവങ്ങൾ കൊണ്ടും പൂജാരീതികൾ കൊണ്ടും മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും, ഭക്തജനവിശ്വാസമനുസരിച്ച് ഗുരുവായൂരപ്പൻ [[ദശാവതാരം|ദശാവതാരങ്ങളിൽ]] ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണനാണ്]]. ഐതിഹ്യപരമായും ചരിത്രപരമായും ഏറെ പ്രാധാന്യം നേടിയ ഈ ദൈവത്തിന്, ഇപ്പോൾ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും]] പുറത്തുമായി നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഇവയിലധികവും മലയാളികളുടെ കുടിയേറ്റത്തെത്തുടർന്നാണ് രൂപം കൊള്ളുന്നത്. == പ്രതിഷ്ഠ == ശിശുരൂപിയായ ചതുർഭുജമൂർത്തിയാണ് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ''''പാതാളാഞ്ജനം'''' എന്ന അപൂർവ്വയിനം ശിലയിൽ തീർത്ത അതിമനോഹരമായ വിഗ്രഹത്തിന് ഏകദേശം നാലടി ഉയരമുണ്ട്. നാലു കൈകൾ ഉള്ള വിഗ്രഹത്തിൻ്റെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[സുദർശനചക്രം|സുദർശനചക്രവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[പാഞ്ചജന്യം|പാഞ്ചജന്യം]] എന്ന [[ശംഖ്|ശംഖും]] മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]]യും മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ തലകീഴായി [[കൗമോദകി]] എന്ന [[ഗദ]]യും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ വിഷ്ണുവിഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ളതാണ് ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹവും. ഭഗവാൻ്റെ കയ്യിലെ ശംഖ് പ്രണവ നാദമായ ഓംകാരത്തേയും ചക്രം കാലചക്രത്തേയും ഗദ മനുഷ്യൻ്റെ അഹങ്കാരത്തെ തകർക്കുന്ന ആത്മശക്തിയേയും താമര നിർമ്മലമായ മനസ്സിനേയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പൻ്റെ വിഗ്രഹത്തിന് പന്ത്രണ്ട് ഭാവങ്ങളുണ്ട്. ഓരോന്നിനും പ്രത്യേകം ദർശന ഫലങ്ങളുമുണ്ട്. തന്ത്രശാസ്ത്രപ്രകാരം, വിഷ്ണുവിഗ്രഹത്തിന് 24 രൂപഭേദങ്ങളുണ്ട്. കാഴ്ചയിൽ ഈ 24 പേരും ഒരേപോലെ തോന്നുമെങ്കിലും രൂപഭേദങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ശംഖചക്രഗദാപത്മങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന കൈകൾക്ക് വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകും. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[ചക്രം]], പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ശംഖ്]], മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ഗദ]], മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]] എന്നിങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്ന വിഷ്ണു വിഗ്രഹരൂപത്തിന് '''ജനാർദ്ദനൻ''' എന്നാണ് പേര്. ഗുരുവായൂരടക്കം കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം വൈഷ്ണവ ദേവാലയങ്ങളിലും ഈ രൂപത്തിലാണ് വിഗ്രഹമുള്ളത്. പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത മൂലവിഗ്രഹം കൂടാതെ വേറെയും രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഗുരുവായൂർ ശ്രീലകത്തുണ്ട്. അവയിൽ വലതുവശത്തുള്ളത് പഞ്ചലോഹത്തിൽ തീർത്ത ആറാട്ടുതിടമ്പും ഇടതുവശത്തുള്ളത് സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ശീവേലിത്തിടമ്പുമാണ്. ആദ്യത്തെ വിഗ്രഹം, ഇന്നത്തെ [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]യിൽ പെട്ട [[മാന്നാർ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട, അല്പം രൗദ്രഭാവ ത്തോടുകൂടിയ മഹാവിഷ്ണു രൂപമാണ്. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമേ ഇത് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാറുള്ളൂ. രണ്ടാമത്തെ വിഗ്രഹം, മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന തിടമ്പിന് കേടുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1975-ൽ പണികഴിപ്പിച്ചതാണ്. [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] സ്വദേശിയായിരുന്ന വേലപ്പൻ ആചാരിയും പുത്രനായ കുട്ടൻ ആചാരിയും ചേർന്നാണ് ഈ തിടമ്പ് പണികഴിപ്പിച്ചത്. നിത്യശീവേലിയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് ഈ വിഗ്രഹമാണ്. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ഹൈന്ദവ ഭവനങ്ങളിലും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചിത്രങ്ങൾ കാണാം. അവയിലധികവും ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ തന്നെയാണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതെങ്കിലും അപൂർവ്വം ചിലതിൽ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിലും വരച്ചുകാട്ടാറുണ്ട്. ഈ രൂപത്തിലുള്ള ചിത്രങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ, ചുവന്ന പട്ടുകോണകം ചാർത്തി വലതുകയ്യിൽ [[വെണ്ണ]]യും ഇടതുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലും പിടിച്ച രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉഷഃപൂജ സമയത്തെ ദർശനരൂപമാണിത്. ഭഗവാന് ചാർത്തിയ കോണകം, ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകാറുണ്ട്. ഉഷഃപൂജയ്ക്കുള്ള ഈ രൂപം കൂടാതെ പന്തീരടിപൂജയ്ക്കും ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമായി വേറെയും രണ്ട് അലങ്കാരങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ, ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം ഓരോ ദിവസവും ഓരോ രൂപത്തിലാണ്. സാധാരണയായി ശ്രീകൃഷ്ണരൂപങ്ങളിൽ, അവയിൽത്തന്നെ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപങ്ങളിൽ തന്നെയാണ് അലങ്കാരമുണ്ടാകാറുള്ളതെങ്കിലും ചില പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റുള്ള അവതാരങ്ങളായും അത്യപൂർവ്വമായി മറ്റുള്ള വൈഷ്ണവക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തികളായും ഗുരുവായൂരപ്പനെ അലങ്കരിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ, യഥാരൂപത്തിൽ തന്നെ ഭഗവാനെ അലങ്കരിച്ചുവരാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം അതിവിശേഷമാണ്. === ഉച്ചപ്പൂജ അലങ്കാരവർണ്ണന === 2020 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞുള്ള കളഭച്ചാർത്തിന്റെ വിശദമായ ഒരു വർണ്ണന ആരംഭിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിയും ദീർഘകാലമായി ഉച്ചപ്പൂജ തൊഴുതുവരുന്ന വ്യക്തിയുമായ തിരുവാലൂർ ശ്രീകുമാരൻ നമ്പൂതിരിയാണ് ഇത് തുടങ്ങിയത്. [[അർബുദം]] ബാധിച്ച് ചികിത്സയിലായിരുന്ന സുധ എന്ന സ്ത്രീയ്ക്ക് കേൾക്കാനായി തുടങ്ങിയ ഈ ശ്രമം, പിന്നീട് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ വൻ ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റുകയായിരുന്നു. [[കോവിഡ്-19 മഹാമാരി]] മൂലം ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിയ്ക്കാതിരുന്ന ഭക്തർ, തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ഒരു അനുഗ്രഹമായി ഇതിനെ കാണുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് വിവിധ യൂട്യൂബ് ചാനലുകളിൽ ലഭ്യമായിരുന്ന അലങ്കാരവർണ്ണന, 2021 ഒക്ടോബർ 28-ന് പൂർണ്ണമായും ദേവസ്വത്തിന് കീഴിലായി. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഐതിഹ്യകഥകൾ == ഗുരുവായൂരപ്പനുമായും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായും ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി ഐതിഹ്യകഥകളുണ്ട്. അവയിൽ പലതും ഇന്നും പ്രസിദ്ധമാണ്. അത്തരത്തിലുള്ള ചില കഥകളാണ് ഇവിടെ ചേർക്കുന്നത്. === ക്ഷേത്രോല്പത്തിയും ജനമേജയന്റെ കുഷ്ഠരോഗവും === [[നാരദപുരാണം|ശ്രീ നാരദപുരാണത്തിലേതെന്ന്]] ചിലർ പറയുന്നതും, എന്നാൽ അതിൽ ഇല്ലാത്തതുമായ '''ഗുരുപവനപുര മാഹാത്മ്യത്തിലാണ്''' ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകഥ വിവരിക്കുന്നത്. [[കുരുവംശം|കുരുവംശത്തിലെ]] പിന്മുറക്കാരനും, [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനന്റെ]] പൗത്രനും [[അഭിമന്യു]]വിന്റെ പുത്രനുമായ [[പരീക്ഷിത്ത്]], ശമീകമഹർഷിയുടെ പുത്രനായ ശൃംഗിയുടെ ശാപം മൂലം ഉഗ്രസർപ്പമായ [[തക്ഷകൻ|തക്ഷകന്റെ]] കടിയേറ്റ് അപമൃത്യു വരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനായ [[ജനമേജയൻ]], തന്റെ പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് കാരണക്കാരനായ തക്ഷകനെയും അവന്റെ വംശത്തെയും ഒന്നാകെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യാൻ '''[[സർപ്പസത്രയാഗം|സർപ്പസത്രം]]''' എന്ന മഹായാഗം നടത്തി. നിരപരാധികളായ അസംഖ്യം സർപ്പങ്ങൾ യാഗാഗ്നിയിൽ ചത്തൊടുങ്ങി. എന്നാൽ, [[അമൃത്]] കുടിച്ചവനായതിനാൽ, തക്ഷകൻ മാത്രം ചത്തില്ല. ഇതെത്തുടർന്ന്, ജനമേജയനെ ഉഗ്രമായ സർപ്പശാപം പിടികൂടുകയും അദ്ദേഹം [[കുഷ്ഠം|കുഷ്ഠരോഗ ബാധിതനാകുകയും]] ചെയ്തു. രോഗ വിമുക്തിയ്ക്കായി ഒരുപാട് വഴികൾ നോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഇതോടെ ജീവിതാശ നശിച്ചുപോയ ജനമേജയനെ കാണാൻ ഒരു ദിവസം [[ആത്രേയൻ|ആത്രേയമഹർഷി]] വരികയും രോഗവിമുക്തിയ്ക്കായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഭജിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ആ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം ജനമേജയന് പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. ആ കഥ ഇങ്ങനെ: പദ്മകല്പത്തിന്റെ ആദിയിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്]] സൃഷ്ടികർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരി ക്കുമ്പോൾ മഹാവിഷ്ണു അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി. തനിക്കും തന്റെ സൃഷ്ടികൾക്കും കർമ്മബന്ധം കൂടാതെ മുക്തി നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം കാട്ടണമെന്ന് [[ബ്രഹ്മാവ്]] അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ, [[ബിസ്മത്ത്|പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ]] തൻ്റെ ഒരു വിഗ്രഹം സൃഷ്ടിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. വരാഹകല്പം വരെ വിഗ്രഹം ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, പിന്നീട് സന്താന ഭാഗ്യത്തിനായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഭജിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന സുതപസ്സ് എന്ന പ്രജാപതിയ്ക്കും, പത്നിയായ പ്രശ്നിയ്ക്കും വിഗ്രഹം കൈമാറി. വിഗ്രഹം കിട്ടിയശേഷം പൂർവ്വാധികം ഭക്തിയോടെ ഭജനം തുടർന്ന അവർക്ക് മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭഗവാൻ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ താൻ തന്നെ പുത്രനായി അവതരിയ്ക്കാമെന്ന് വാക്കുനൽകുകയും, ആ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിലും ഈ വിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടാകുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zy4-AAAAIAAJ&pg=PA30&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CDkQuwUwAg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=Krsna | publisher=Taylor & Francis | author=A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda | pages=30 |accessdate=24 June 2013}}</ref> അതനുസരിച്ച് [[സത്യയുഗം|സത്യയുഗത്തിലെ]] ആദ്യജന്മത്തിൽ ഭഗവാൻ, സുതപസ്സിന്റെയും പൃശ്നിയുടെയും പുത്രനായി '''പൃശ്നിഗർഭൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പൃശ്നിഗർഭൻ [[ബ്രഹ്മചര്യം|ബ്രഹ്മചര്യത്തിന്റെ]] പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിയ്ക്കുകയും ഭക്തനായ [[ധ്രുവൻ|ധ്രുവനുവേണ്ടി]] പുതിയൊരു ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. [[ത്രേതായുഗം|ത്രേതായുഗത്തിലെ]] അടുത്ത ജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ്, [[കശ്യപൻ|കശ്യപനായും]] പൃശ്നി [[അദിതി]]യായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരുടെ പുത്രനായി '''[[വാമനൻ]]''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പിന്നീട്, [[ദ്വാപരയുഗം|ദ്വാപരയുഗത്തിലെ]] അവസാനജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ് വസുദേവരായും പൃശ്നി ദേവകിയായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ വീണ്ടും അവരുടെ എട്ടാമത്തെ പുത്രനായി ''' കൃഷ്‌ണൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. ഈ മൂന്നുജന്മങ്ങളിലും അവർക്ക് ഭഗവദ്നിർമ്മിതമായ ദിവ്യവിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടായി.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zLkrkjn1Yv0C&pg=PA238&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CEwQuwUwBg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=The Concise Śrīmad Bhāgavataṁ | publisher=SUNY Press | author=Swami Venkatesananda | year=1989 | pages=238 | isbn=1438422830 |accessdate=24 June 2013}}</ref> മാതാപിതാക്കൾ നിത്യപൂജ നടത്തിവന്നിരുന്ന ഈ വിഗ്രഹം, അവരുടെ കാലശേഷം ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ കയ്യിൽ തന്നെയെത്തി. തന്റെ വാസസ്ഥാനമായ [[ദ്വാരക|ദ്വാരകയിൽ]] ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയുകയും വിഗ്രഹം അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, എന്നും രാവിലെ പത്നിമാരായ [[രുക്മിണി]]-[[സത്യഭാമ]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി പൂജ നടത്തുമായിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ഭഗവാന് [[വൈകുണ്ഠം|വൈകുണ്ഠത്തിലേയ്ക്ക്]] മടങ്ങാൻ സമയമായി. സ്വർഗ്ഗാരോഹണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, തന്റെ സുഹൃത്തും ശിഷ്യനും ഭക്തനുമായ [[ഉദ്ധവൻ|ഉദ്ധവരോട്]] ഭഗവാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഉദ്ധവരേ, ഇന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടാകും. ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ച ദ്വാരക അതിൽ പൂർണ്ണമായും നശിച്ചു പോകും. എന്നാൽ, മൂന്ന് ജന്മങ്ങളിൽ ഞാനും എന്റെ മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച ദിവ്യവിഗ്രഹം നശിക്കാൻ ഉള്ളതല്ല. ആ പുണ്യവിഗ്രഹം എടുത്ത് ഉചിതമായ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ദേവഗുരുവായ [[ബൃഹസ്പതി|ബൃഹസ്പതിയോട്]] പറയുക. ആ പുണ്യകർമ്മത്തിന് ശേഷം [[ബദരിനാഥ്|ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക്]] പോയി തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച് എന്നെ പ്രാപിക്കൂ. അധർമ്മം നിറയുന്ന [[കലിയുഗം|കലിയുഗത്തിൽ]], ഭക്തജനങ്ങളെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഞാൻ ആ വിഗ്രഹത്തിൽ കുടികൊള്ളും.}} ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടായി. ദേവശില്പിയായ [[വിശ്വകർമ്മാവ്]] നിർമ്മിച്ച ദ്വാരക, അതിൽ പൂർണ്ണമായും മുങ്ങി. തപസ്സിനായി പോകുന്നതിനുമുമ്പ് ഉദ്ധവർ ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ട് കാര്യം പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം എത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും ദ്വാരക സമുദ്രത്തിനടിയിലായി. മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ ഭഗവാനും മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച പരമപവിത്രമായ വിഷ്ണുവിഗ്രഹം, മഹാപ്രളയത്തെ അതിജീവിച്ച് കടലിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു! പക്ഷേ, പ്രളയജലം കാരണം അദ്ദേഹത്തിന് വിഗ്രഹത്തിനടുത്തു വരെ പോകാനായില്ല. ബൃഹസ്പതി, തന്റെ ശിഷ്യനായ [[വായു|വായുദേവനെ]] വിളിച്ചുവരുത്തുകയും, വായുദേവൻ, സമുദ്രദേവനായ [[വരുണൻ|വരുണന്റെ]] സഹായത്തോടെ വിഗ്രഹം തന്റെ ഗുരുവിൻ്റെ അടുത്ത് എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. വിഗ്രഹവുമായി പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോഴാണ് അടുത്ത പ്രശ്നം വന്നത്: എവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണം? ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ആകാശ മാർഗ്ഗം സഞ്ചരിക്കവെ ഭാർഗ്ഗവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, കടലിൽ നിന്ന് വളരെ അടുത്തായി അതിവിശാലമായ ഒരു തടാകം അവർ കണ്ടു. നിർമ്മലമായ ജലത്തോടുകൂടിയ ആ തടാകത്തിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് താമരപ്പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷികൾ കളകൂജനം പൊഴിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. മൃഗങ്ങൾ അങ്ങിങ്ങായി സ്വൈരവിഹാരം നടത്തുന്നു. ആ പ്രദേശത്തിനാകെ ഒരു ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് അവർക്ക് തോന്നി. ലോകത്തിൻ്റെ മാതാപിതാക്കളായ [[ശിവൻ|ശിവഭഗവാനും]] [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീദേവിയും]] അവിടെ ആനന്ദ താണ്ഡവമാടുന്നത് കണ്ട ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും താഴെയിറങ്ങി ശിവപാർവ്വതിമാരെ വന്ദിച്ചു. താൻ ദേവഗുരുവിൻ്റെ ആഗമനം പ്രതീക്ഷിച്ച് ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്ന് ശിവഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. തുടർന്ന്, ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹം ബൃഹസ്പതിയ്ക്ക് വിവരിച്ചു കൊടുത്തു: {{cquote|ബൃഹസ്പതേ, വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ ഈ ദിവ്യവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ഏറ്റവും ഉചിതമായ സ്ഥലം ഈ ഭാർഗ്ഗവക്ഷേത്രം തന്നെയാണ്. [[പ്രാചീനബർഹിസ്സ്]] എന്ന രാജാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ '''പ്രചേതസ്സുകൾ''' എന്ന യോഗിവര്യന്മാർ പ്രജാപതി സ്ഥാനം നേടാൻ കഠിന തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചതും അവർക്ക് ഞാൻ '''[[രുദ്രഗീതം]]''' ഉപദേശിച്ചു കൊടുത്തതും ഇവിടെവച്ചാണ്. <ref>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-07-09 |archive-date=2010-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100125035449/http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |url-status=dead }}</ref>{{better source|date=April 2017}}ബൃഹസ്പതേ, ഗുരുവായ അങ്ങും വായുദേവനും ചേർന്ന് വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്തുന്ന ഈ പുണ്യസ്ഥലം, ഇനി '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നറിയപ്പെടും. കലിയുഗത്തിലെ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ ഭക്തർ ഇവിടെ വന്ന് ഭജിയ്ക്കും.}} ഇത്രയും കേട്ടതോടെ ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവനും സന്തോഷമായി. ബൃഹസ്പതി, ഉടനെ ദേവശില്പിയായ വിശ്വകർമ്മാവിനെ വിളിച്ചുവരുത്തി. സ്ഥലമാകെ നോക്കിക്കണ്ട വിശ്വകർമ്മാവ്, അവിടെ എല്ലാ വാസ്തുശാസ്ത്ര നിബന്ധനകളുമനുസരിച്ച് മനോഹരമായ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിതു. വിഷ്ണുഭഗവാനാൽ നിർമ്മിച്ചതും അവതാരമായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ പൂജിച്ചതുമായ ആ പുണ്യവിഗ്രഹം, ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ചേർന്ന് എല്ലാ ആചാരവിധികളോടുകൂടി അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ശിവഭഗവാൻ വിഗ്രഹത്തിന് ആദ്യപൂജ നടത്തി. പാർവ്വതീദേവി നിവേദ്യമുണ്ടാക്കി സമർപ്പിച്ചു. [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രാദിദേവകൾ]] പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി. [[തുംബുരു]]-[[നാരദൻ|നാരദമഹർഷിമാരും]] [[യക്ഷന്മാർ|യക്ഷ]]-[[കിന്നരർ|കിന്നര]]-[[ഗന്ധർവ്വൻ|ഗന്ധർവ്വാദികളും]] സ്തുതിഗീതങ്ങൾ പാടി. ഗുരുവും വായുവും ഒരുമിച്ച് ഭഗവദ്വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച പുണ്യഭൂമിയ്ക്ക് '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നും അവർ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഭഗവാന് 'ഗുരുവായൂരപ്പൻ' എന്നും പേരുകൾ വന്നു. ഈ മംഗളമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാർ, ''രുദ്രതീർത്ഥം'' എന്നുപേരുള്ള വലിയ തടാകത്തിന്റെ മറുകരയിലുള്ള മമ്മിയൂരിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനഭാവത്തിൽ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചു. അവിടെയും തൊഴുതാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ. വൈകുണ്ഠത്തിലെ പോലെ ഇവിടെയും ഭഗവാൻ പൂർണ്ണ ചൈതന്യത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ ഇവിടം ''ഭൂലോക വൈകുണ്ഠം'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇത്രയും കേട്ടപ്പോൾ [[ജനമേജയൻ]] കുടുംബസമേതം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഒരു വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം അവിടെ ഭജനമിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|മമ്മിയൂരിലെ ശിവക്ഷേത്രത്തിലും]] ദർശനം നടത്തി. ഓരോ ദിവസം ചെല്ലുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടു വരികയും ഒരു വർഷം തികയുന്നതിന്റെ തലേന്ന് രാത്രി അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവദ് ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ രോഗം പൂർണ്ണമായും ഭേദമാകുകയും ചെയ്തു. നാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, പിന്നീട് അരോഗദൃഢഗാത്രനായി ഒരുപാടുകാലം ജീവിച്ചു. === പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റെ കഥ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്ന മറ്റൊരു കഥയാണ് ഒരു [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റേത്]]. ഈ രാജാവ്, ഒരു ദിവസം തന്റെ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധനായ ജ്യോത്സ്യരെ വരുത്തുകയും അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ ജാതകം കാണിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. രാജാവിന്റെ ജാതകം പരിശോധിച്ച ജ്യോത്സ്യർ അദ്ദേഹം ഏഴ് ദിവസങ്ങൾക്കകം പാമ്പുകടിയേറ്റ് മരിയ്ക്കും എന്ന് വിധിയെഴുതി. ഇതറിഞ്ഞ് കുപിതനായ രാജാവ് ജ്യോത്സ്യരെ ജയിലിലടയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും മന്ത്രിമാർ അദ്ദേഹത്തെ തടഞ്ഞു. തുടർന്ന്, അപമൃത്യുവടയാനാണോ തന്റെ വിധി എന്നാലോചിച്ച് രാജാവ് ചിന്താധീനനായി ഇരിയ്ക്കേ സദസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു [[നമ്പൂതിരി]] പാപപരിഹാരത്തിന് ഗുരുവായൂരിൽ പോകണമെന്നും അവിടെ വച്ച് മരിച്ചാൽത്തന്നെയും മോക്ഷം കിട്ടുമെന്നും നിർദ്ദേശിച്ചു. അതനുസരിച്ച് രാജാവും കുടുംബാംഗങ്ങളും നമ്പൂതിരിയും ജ്യോത്സ്യരും ഒരുമിച്ച് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ രാജാവ്, തന്റെ മരണം പ്രവചിച്ച ദിവസം വരെയും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അതനുസരിച്ചുള്ള എല്ലാ ചിട്ടകളും അദ്ദേഹം പാലിച്ചുപോന്നു. ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. നാളെയാണ്, തൻ്റെ മരണമെത്തുന്ന ദിവസം! ഗുരുവായൂരപ്പനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച് അദ്ദേഹം ഉറങ്ങാൻ കിടന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ഉണർന്നുനോക്കിയ രാജാവ്, താൻ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നതായി കണ്ട് അമ്പരന്നു. ഒരേസമയം സന്തോഷവും കോപവും തോന്നിയ രാജാവ്, ജ്യോത്സ്യരുടെ അടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തെ ശാസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തലേന്നുരാത്രി താൻ ഒരു പാമ്പിനെ കണ്ടതുപോലുമില്ല എന്നായിരുന്നു രാജാവിന്റെ വാദം. അപ്പോൾ ജ്യോത്സ്യർ രാജാവിന്റെ കാലിലേയ്ക്ക് നോക്കുകയും അവിടെയുള്ള ഒരു പാട് കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അത് പാമ്പുകടിച്ച പാടായിരുന്നു! ഭഗവദ്കാരുണ്യം കൊണ്ടുമാത്രമാണ് താൻ രക്ഷപ്പെട്ടതെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ രാജാവ്, അപ്പോൾ ജീർണ്ണാവസ്ഥയിലായിരുന്ന ക്ഷേത്രം പുനരുദ്ധരിയ്ക്കുന്നതിന് നിർദ്ദേശം നൽകി. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ക്ഷേത്രം, സ്വർണ്ണം കൊണ്ടും വെള്ളി കൊണ്ടും രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടും പുതുക്കിപ്പണിയുകയും ശ്രീകോവിലിന്റെ ചുമരുകളിൽ മനോഹര ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുചേർക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം, ശിഷ്ടകാലം തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായി ജീവിച്ചുപോന്നു.<ref name='G3'>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-06-22 |archive-date=2009-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628214507/http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |url-status=dead }}</ref> === ശങ്കരാചാര്യരുടെ വീഴ്ച === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ സവിശേഷ പ്രാധാന്യത്തോടെ പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുള്ളതാണ് [[അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായ [[ശങ്കരാചാര്യർ]]ക്ക് സംഭവിച്ച വീഴ്ച. ഒരു [[ഏകാദശി]]നാളിലാണ് ആ സംഭവം നടന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ആ കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരുപാട് യോഗസിദ്ധികൾ സ്വന്തമായി ഉണ്ടായിരുന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ആകാശമാർഗ്ഗം സഞ്ചരിയ്ക്കാനുള്ള കഴിവുമുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം അത്തരത്തിൽ [[കാലടി]]യിൽ നിന്ന് [[ശൃംഗേരി]]യിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊണ്ടിരുന്ന സമയത്താണ് അത് സംഭവിച്ചത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിലൂടെയായിരുന്നു യാത്ര. ആകാശത്തുനിന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ ക്ഷേത്രം കണ്ടെങ്കിലും അവിടെയിറങ്ങാനോ ഭഗവാനെ തൊഴാനോ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചില്ല. ശ്രീകോവിലിന്റെ മുകളിലുള്ള ഭാഗം പിന്നിട്ട ഉടനെ ശങ്കരാചാര്യർ ഒറ്റ വീഴ്ച! അദ്ദേഹം നേരെ ചെന്നുവീണത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയിലാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ അപ്പോൾ ശീവേലി നടക്കുകയായിരുന്നു. ശീവേലി വടക്കേ നടയിലെത്തിയപ്പോൾ എഴുന്നള്ളിപ്പിന്റെ നേരെ മുന്നിൽ വച്ചാണ് ശങ്കരാചാര്യർ ചെന്നുവീണത്. ആളുകൾ പരിഭ്രാന്തരായി ഓടിക്കൂടി. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ബോധമുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, ശരീരത്തിലെവിടെയും പരുക്കുകളും കണ്ടില്ല. ശാന്തിക്കാർ വന്ന് പുണ്യതീർത്ഥം മുഖത്ത് തെളിച്ചതും ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ശങ്കരാചാര്യർ, ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നടയിൽ പോയി സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിയ്ക്കുകയും സമസ്താപരാധം ഏറ്റുപറയുകയും ചെയ്തു. കുറച്ചുദിവസം കൂടി ക്ഷേത്രത്തിൽ തങ്ങിയ അദ്ദേഹം, ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജകളും ചടങ്ങുകളും പുനഃക്രമീകരിയ്ക്കുകയും, ഗുരുവായൂരപ്പനെ സ്തുതിച്ച് ''ഗോവിന്ദാഷ്ടകം'' എന്ന കൃതി രചിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള [[ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം|പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതും അദ്ദേഹമാണ്. === നെന്മിനി ഉണ്ണി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് നെന്മിനി മന. ഈ കുടുംബത്തിൽ പെട്ടവർ ഇന്നും ഗുരുവായൂരിലുണ്ട്. ഈ കുടുംബത്തിന്റെ വകയായി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ ഒരു ലോഡ്ജും ഹോട്ടലുമടക്കമുള്ള സൗകര്യങ്ങളുണ്ട്. എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി]]യോടനുബന്ധിച്ചുള്ള [[സപ്തമി]] വിളക്ക് സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത് ഈ കുടുംബമാണ്. ഇവിടത്തെ പൂർവ്വികനായിരുന്ന ഒരു ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ കാണിയ്ക്കുന്നത്. നെന്മിനി മനയിലെ അച്ഛൻ നമ്പൂതിരി ആയിരുന്നു ഒരിയ്ക്കൽ ഗുരുവായൂരിലെ മേൽശാന്തി. ഒരു ദിവസം, അദ്ദേഹത്തിന് അത്യാവശ്യമായി ഒരു സ്ഥലം വരെ പോകേണ്ടിവന്നു. സഹായിയായ കീഴ്ശാന്തിയും അന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഭഗവാന്റെ പൂജ മുടങ്ങുമല്ലോ എന്നാലോചിച്ച് വിഷമിച്ച മേൽശാന്തി, ഒടുവിൽ തന്റെ മകനായ ഉണ്ണിയെ പൂജയേല്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. പോകും മുമ്പ് മേൽശാന്തി, ഉണ്ണിയ്ക്ക് പൂജാവിധികളെല്ലാം പറഞ്ഞു കൊടുത്തു. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് കയറിയ ഉണ്ണി, മലരുനിവേദ്യവും ഉഷഃപൂജയുമെല്ലാം വിധിപോലെ ചെയ്തു. അപ്പോഴാണ് ഉണ്ണി അത് ശ്രദ്ധിച്ചത്: നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ അതുപോലെത്തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! ഉണ്ണി ആശങ്കാകുലനായി. തന്റെ പൂജ പിഴച്ചോ? ഭഗവാൻ നിവേദ്യം നേരിട്ടുണ്ണും എന്നായിരുന്നു അവന്റെ വിചാരം. പിന്നീട് അടുത്തുള്ള ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് ഉപ്പുമാങ്ങയും തൈരും കൊണ്ടുവരികയും അവ ചോറിന്റെ കൂടെ കൂട്ടിക്കുഴച്ചു വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ, യാതൊരു ഫലവും കണ്ടില്ല. ഉണ്ണി പൊട്ടിക്കരയാൻ തുടങ്ങി. {{cquote|ഉപ്പുമാങ്ങയുമുറതൈരുമുണ്ടിനി കൈപ്പയ്ക്കാക്കൊണ്ടാട്ടം വേണോ-കൃഷ്‌ണാ പപ്പടവും മറ്റും വല്ലതും വേണെങ്കിൽ കൽപിച്ചുകൊൾക ഞാൻ കേട്ടു-കൊള്ളാം ഊണുകഴിക്കാഞ്ഞാലയ്യോ വിശന്നുപോം ക്ഷീണിച്ചുപോയിടും ദേഹമേറ്റം അച്ഛൻ വന്നാലെന്നെത്തല്ലു മറിഞ്ഞാലും അച്യുതനൂണുകഴിച്ചില്ലെങ്കിൽ.}} ആ കണ്ണീരുകണ്ട് ഉണ്ണിക്കണ്ണൻ, അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ഉണ്ണിയുടെ കയ്യിൽ നിന്ന് ചോറ് മുഴുവൻ വാങ്ങിക്കഴിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. സന്തോഷത്താൽ മതിമറന്ന ഉണ്ണി, സമയം പോയതറിഞ്ഞില്ല. സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും നടതുറക്കാത്തതിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരായ [[വാര്യർ|വാര്യരും]] [[മാരാർ|മാരാരും]] ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഉണ്ണിയ്ക്ക് വല്ലതും സംഭവിച്ചോ എന്നായിരുന്നു അവരുടെ ചിന്ത. എന്നാൽ, തൊട്ടുപിന്നാലെ ഒഴിഞ്ഞ പൂജാപാത്രങ്ങളുമായി ഉണ്ണി പുറത്തെത്തി. പാത്രങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട വാര്യർ തനിയ്ക്ക് അവകാശപ്പെട്ട നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ ഉണ്ണി ഉണ്ടുതീർത്തു എന്ന് വിചാരിച്ചു. അയാൾ അവനെ വിളിച്ചുകൊണ്ടു പോകുകയും കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. താനല്ല, ഭഗവാനാണ് എല്ലാം കഴിച്ചതെന്ന് ഉണ്ണി ഒരുപാടു തവണ പറഞ്ഞെങ്കിലും വാര്യർ അത് അംഗീകരിച്ചില്ല. ഒരുപാട് തവണ അയാൾ ഉണ്ണിയെ തല്ലി. ഇതിനിടയിൽ മേൽശാന്തി മടങ്ങിയെത്തി. വാര്യരിൽ നിന്ന് വിവരമറിഞ്ഞ അദ്ദേഹവും ഉണ്ണിയെ ഒരുപാട് തല്ലി. അപ്പോഴാണ് ശ്രീകോവിലിൽ നിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങിയത്. ഉണ്ണി പറഞ്ഞതെല്ലാം ശരിയാണെന്നും അതിനാൽ തല്ലേണ്ടത് തന്നെയാണെന്നുമായിരുന്നു ആ അശരീരി. കുറ്റബോധം താങ്ങാനാകാതെ മേൽശാന്തിയും വാര്യരും ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിൽ സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. ഇതിൻ്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായാണ് ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന തൈര് നിവേദ്യവും നിറപുത്തരി ദിവസം ഉപ്പുമാങ്ങയും നിവേദിക്കുന്നത്. === നാരായണീയത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === [[ശ്രീമദ്ഭാഗവതം|ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തെ]] ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച പ്രസിദ്ധമായൊരു [[സംസ്കൃതസാഹിത്യം|സംസ്കൃതകാവ്യമാണ്]] '''[[നാരായണീയം]]'''. പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠനായ [[മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി|മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിയാണ്]] ഈ മഹാകാവ്യം രചിച്ചത്. പന്ത്രണ്ട് സ്കന്ധങ്ങളും പതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളുമടങ്ങിയ ഭാഗവതകാവ്യത്തെ, വെറും നൂറു ദശകങ്ങളിലും ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളിലും ഒതുക്കിയ നാരായണീയം, ഭാഗവതത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കവി ഭഗവാനോട് സംവദിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രചിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധമുള്ള ഈ കാവ്യം ഉദ്ഭവിയ്ക്കാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: 1560-ൽ ഇന്നത്തെ [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ]] [[തിരുനാവായ|തിരുനാവായയ്ക്കടുത്തുള്ള]] [[ചന്ദനക്കാവ് (മലപ്പുറം ജില്ല)|ചന്ദനക്കാവിലെ]] പണ്ഡിതകുടുംബമായ മേല്പുത്തൂർ ഇല്ലത്ത് ജനിച്ച നാരായണഭട്ടതിരി, മഹാപണ്ഡിതനായിരുന്ന അച്ഛൻ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[മീമാംസ|മീമാംസയും]] മാധവൻ എന്ന ഗുരുവിൽ നിന്ന് [[ഋഗ്വേദം|ഋഗ്വേദവും]] ജ്യേഷ്ഠൻ ദാമോദരഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[തർക്കശാസ്ത്രം|തർക്കശാസ്ത്രവും]] പഠിച്ചെടുത്തശേഷം, [[തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടി|തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടിയുടെ]] കീഴിൽ ഉപരിപഠനം നടക്കുന്ന കാലത്താണ് നാരായണീയത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ച സംഭവങ്ങൾ നടന്നത്. ഗുരുതരമായ [[വാതരോഗം]] ബാധിച്ച അച്യുതപ്പിഷാരടിയെ മേല്പുത്തൂർ നല്ല രീതിയിൽ ശുശ്രൂഷിച്ചുപോന്നു. ഒടുവിൽ ഗുരുനാഥന്റെ അസുഖം മാറുകയും, അതേസമയം മേല്പുത്തൂരിന് അസുഖസൂചനകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവിൽ നിന്ന് മേല്പുത്തൂർ അസുഖം ഇരന്നുവാങ്ങി എന്നാണ് കഥ. വാതരോഗം മാറാൻ നിരവധി ചികിത്സാരീതികൾ ചെയ്തുനോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഒടുവിൽ, സാക്ഷാൽ [[ധന്വന്തരി|ധന്വന്തരിമൂർത്തിയായ]] ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെ ശരണം എന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, 1587 ഓഗസ്റ്റ് 27-ന് (കൊല്ലവർഷം 763 ചിങ്ങം 16), [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] [[തിരുവോണം (നക്ഷത്രം)|തിരുവോണം]] നാളിൽ, മാതാപിതാക്കൾക്കും അനുജനും കവിയുമായ ചെറിയ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയ്ക്കും ചില സഹായികൾക്കുമൊപ്പം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അമ്മാത്തായ പയ്യൂരില്ലമടക്കം പല സ്ഥലങ്ങളിലും തങ്ങിയ ശേഷം മൂന്നാം നാൾ അവർ ഗുരുവായൂരിലെത്തി. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ച് ഒരു കവിതയെഴുതണമെന്ന് മേല്പുത്തൂരിന് തോന്നി. പക്ഷേ, എവിടെനിന്ന് തുടങ്ങണം, എങ്ങനെ തുടങ്ങണം എന്നൊന്നും അദ്ദേഹത്തിന് പിടികിട്ടിയില്ല. ഉറ്റ സുഹൃത്തും, [[മലയാളം|മലയാളഭാഷയുടെ]] പിതാവുമായ [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ|തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛനെത്തന്നെ]] സമീപിയ്ക്കാമെന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, തന്റെ സഹായികളെ [[തൃക്കണ്ടിയൂർ|തൃക്കണ്ടിയൂരിലേയ്ക്ക്]] അയച്ചു. സഹായികൾ തൃക്കണ്ടിയൂരിലെ എഴുത്തച്ഛന്റെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം തന്റെ [[അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട്|അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ടിലെ]] വരികൾ ചൊല്ലിക്കൊണ്ട് ചാരുകസേരയിൽ ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. സഹായികൾ എഴുത്തച്ഛനോട് ആഗമനോദ്ദേശ്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് 'മത്സ്യം തൊട്ടുകൂട്ടാൻ പറയൂ' എന്നാണ് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്. ഗുരുവായൂർ മടങ്ങിയെത്തിയ സഹായികൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് വിവരം പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം സന്തോഷിച്ചു. ഇത് കണ്ട് സഹായികൾ സ്തബ്ധരായിപ്പോയി. [[മത്സ്യം (അവതാരം)|മത്സ്യം]] തൊട്ടുള്ള വൈഷ്ണവാവതാരങ്ങളെ സ്തുതിച്ച് കീർത്തനമെഴുതുക എന്നാണ് എഴുത്തച്ഛൻ പറഞ്ഞതിന്റെ അന്തരാർത്ഥം എന്ന് മേല്പുത്തൂർ അവരോട് പറഞ്ഞു. ''സാന്ദ്രാനന്ദാവബോധാത്മകമനുപമിതം...'' എന്ന് തുടങ്ങുന്ന നാരായണീയത്തിന്റെ ആദ്യദശകം പിറന്നത് അങ്ങനെയാണ്. തുടർന്ന്, ഓരോ ദിവസവും ഓരോ ദശകം എന്ന കണക്കിൽ നൂറുദിവസം കൊണ്ട് നൂറുദശകം പൂർത്തിയാക്കി. ഓരോ ദിവസം കഴിയുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടുവന്നു. ഒടുവിൽ, നൂറാം ദിവസം അദ്ദേഹം നാരായണീയരചന പൂർത്തിയാക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന് വേണുഗോപാലരൂപത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ അദ്ദേഹം രോഗവിമുക്തനാകുകയും ചെയ്തു. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിലെ കിഴക്കേ അറ്റത്തെ തൂണിലിരുന്നാണ് മേല്പുത്തൂർ നാരായണീയം രചിച്ചത്. വാതരോഗം വന്ന് ശരീരം മുഴുവൻ തളർന്നുപോയ മേല്പുത്തൂർ ചൊല്ലുന്ന ശ്ലോകങ്ങളെല്ലാം അനുജൻ പകർത്തി എടുക്കുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ്റെ നരസിംഹാവതാരത്തെ വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയാതെ വിഷമിച്ച മേൽപ്പത്തൂരിന് മുമ്പിൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ നരസിംഹരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുവത്രെ. നാരായണീയം രചിച്ചതോടുകൂടി ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുത്ത അദ്ദേഹം, പിന്നീട് കുറഞ്ഞത് 86 വയസ്സ് വരെയെങ്കിലും ജീവിച്ചിരുന്നു. ഈ കാലഘട്ടത്തിനിടയിൽ അദ്ദേഹം [[കൊച്ചി]], [[അമ്പലപ്പുഴ]], [[കോഴിക്കോട്]], [[മൂക്കുതല]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലായി ജീവിച്ചുപോരുകയും, അവിടങ്ങളിലെല്ലാം പ്രശസ്തനാകുകയും ചെയ്തു. [[പ്രക്രിയാ സർവ്വസ്വം]], [[ശ്രീപാദ സപ്തതി]], ഒരുപാട് [[ചമ്പു|ചമ്പുക്കൾ]], [[പ്രശസ്തി (ചരിത്രം)|പ്രശസ്തികൾ]] തുടങ്ങി വേറെയും ചില കൃതികൾ ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. മൂക്കുതലയിൽ വച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്. അനായാസ മരണമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. === ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉത്ഭവം === മേല്പുത്തൂരിന്റെ സമകാലികനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മറ്റൊരു കവിയായിരുന്നു [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി]]. ഇന്നത്തെ മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[പെരിന്തൽമണ്ണ]]യ്ക്കടുത്ത് [[കിഴാറ്റൂർ|കീഴാറ്റൂരിലായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇല്ലം. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] വലിയ പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനം, മലയാളത്തിലാണ് കവിതകൾ രചിച്ചിരുന്നത്. തന്മൂലം സംസ്കൃത പണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ ഒരുപാട് പരിഹസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''മലയാളത്തിലെ [[ഭഗവദ്ഗീത]]'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ' ''[[ജ്ഞാനപ്പാന]]''യാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കൃതി. ഈ കൃതി എഴുതാൻ കാരണമായ ഒരു സംഭവമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെക്കാലം സന്താനഭാഗ്യമില്ലാതെ വിഷമിച്ചിരുന്ന പൂന്താനം, അതിനായി 'സന്താനഗോപാലം പാന' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. അതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകനുണ്ടായി. എന്നാൽ, [[ചോറൂണ്|ചോറൂണിന്റെ]] ദിവസം അവൻ അഴിച്ചിട്ട വസ്ത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ശ്വാസം മുട്ടി മരിച്ചു. ഇതിലുണ്ടായ വിഷമമാണ് ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ചത്. നാമജപത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും പ്രാധാന്യം അറിയിയ്ക്കുന്നതിനോടൊപ്പം കടുത്ത സാമൂഹ്യവിമർശനവും ഉൾക്കൊണ്ട ഈ കൃതിയ്ക്ക്, കേരളീയസമൂഹത്തിൽ ലഭിച്ച സ്വാധീനം വലുതാണ്. {{cquote|കണ്ടുകണ്ടെന്നിരിയ്ക്കും ജനങ്ങളെ കണ്ടില്ലെന്ന് വരുത്തുന്നതും ഭവാൻ<br>രണ്ടുനാലുദിനം കൊണ്ടൊരുത്തനെ തണ്ടിലേറ്റി നടത്തുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|മാളികമുകളേറിയ മന്നന്റെ തോളിൽ മാറാപ്പ് കേറ്റുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|ഉണ്ണിയുണ്ടായി വേൾപ്പിപ്പതിലൊരു ഉണ്ണിയുണ്ടായിക്കണ്ടാവൂ ഞാനെന്നും<br>ഇത്ഥമോരോന്ന് ചിന്തിച്ചിരിയ്ക്കുമ്പോൾ ചത്തുപോകുന്നു പാവം ശിവ!ശിവ!}} {{cquote|അമ്മയ്ക്കും പുനരച്ഛന്നും ഭാര്യയ്ക്കും ഉണ്മാൻ പോലും കൊടുക്കുന്നില്ല ചിലർ.}} തുടങ്ങിയ വരികൾ വേദാന്തചിന്തയുടെയും സാമൂഹ്യവിമർശനത്തിന്റെയും ഉദാഹരണങ്ങളാകുമ്പോൾ ആദ്യഭാഗവും അവസാനഭാഗവും തികഞ്ഞ ഭക്തിയുടെ പ്രതീകങ്ങളായി മാറുകയാണ്. കലികാലത്ത് ഭക്തർക്ക് മോക്ഷത്തിനുള്ള ഏക ഉപാധി നാമപജമാണെന്ന് പൂന്താനം ഇതിലൂടെ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നു. {{cquote|ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ മനസ്സിൽ കളിയ്ക്കുമ്പോൾ<br>ഉണ്ണികൾ പിന്നെ വേണമോ മക്കളായ്?}} എന്ന വാക്യം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭഗവദ്ഭക്തിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ്.<ref>{{cite news|title=Rendered with devotion|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article657658.ece|date=March 13, 2009}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> വാർദ്ധക്യത്തിൽ [[വസൂരി]]രോഗം വന്ന് തളർന്നുപോയ പൂന്താനം അത് ഭേദമാകാൻ തന്റെ നാട്ടിലുള്ള [[അങ്ങാടിപ്പുറം തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ]]യെ സ്തുതിച്ച് രചിച്ച ''ഘനസംഘം'' എന്ന സ്തോത്രവും വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. 1964-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ഓമനക്കുട്ടൻ (ചലച്ചിത്രം|ഓമനക്കുട്ടൻ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലുപയോഗിച്ച ''കണികാണും നേരം'' രചിച്ചതും അദ്ദേഹമാണ്. [[നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ|''നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ'']] എന്ന അതിപ്രസിദ്ധമായ ശിവസ്തുതിയും അദ്ദേഹത്തിന്റേതാണ്. ഇവ കൂടാതെ വേറെയും കൃതികൾ രചിച്ച അദ്ദേഹം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ്റെ ഐതിഹ്യ കഥകളിലെ സ്ഥിരം സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. 93-ാ൦ വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠം പൂകി എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. === ഭക്തിയും വിഭക്തിയും === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്ന മറ്റൊരു ഐതിഹ്യകഥയാണ് ''ഭക്തിയും വിഭക്തിയും''. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവുമാണ് ഈ കഥയിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ. സംസ്കൃതപണ്ഡിതന്മാർക്ക് അക്കാലത്ത് മലയാളകവികളോടും മലയാളകൃതികളോടുണ്ടായിരുന്ന പുച്ഛവും അവയിലെ ഭഗവാന്റെ നിലപാടുമാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രമേയം. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: വാതരോഗം ബാധിച്ച് ഗുരുവായൂരിൽ മേല്പുത്തൂർ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലത്തുതന്നെ പൂന്താനവും ഭജനമിരിയ്ക്കാനുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, പൂന്താനം താൻ രചിച്ച സന്താനഗോപാലം പാന മേല്പുത്തൂരിന് കാണിച്ചുകൊടുക്കാൻ ചെന്നു. എന്നാൽ, സംസ്കൃതപണ്ഡിതനായിരുന്ന മേല്പുത്തൂർ, ആ ആവശ്യം നിരസിച്ചു. ഇത് പൂന്താനത്തെ അത്യധികം ദുഃഖിതനാക്കി. അന്നുരാത്രി, മേല്പുത്തൂരിന് വാതരോഗം വീണ്ടും മൂർച്ഛിച്ചു. അല്പസമയം അദ്ദേഹത്തിന് ബോധക്ഷയമുണ്ടായി. ബോധം വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവാന്റെ ഒരു ദർശനമുണ്ടായി. ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഹേ മേല്പത്തൂരേ! പണ്ഡിത ശ്രേഷ്ഠനായ അങ്ങയുടെ വിഭക്തിയെക്കാൾ എനിയ്ക്ക് ഇഷ്ടം പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനത്തിന്റെ ഭക്തിയാണ്. അങ്ങ് നാളെത്തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് മാപ്പ് പറയുകയും ജ്ഞാനപ്പാന പരിശോധിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും വേണം.}} ഇതനുസരിച്ച് പിറ്റേന്ന് രാവിലെ മേല്പുത്തൂർ, ക്ഷേത്രദർശനം കഴിഞ്ഞ് തെക്കേ നാലമ്പലത്തിലിരുന്ന് അന്നത്തെ ദശകവും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം പൂന്താനത്തിനടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തോട് മാപ്പുപറഞ്ഞ് ജ്ഞാനപ്പാന വായിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും പൂന്താനത്തെ മുഗ്ദകണ്ഠം പ്രശംസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="thehindu">{{cite news|title=To lovers of Krishna, in Tamil|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|newspaper=The Hindu|date=July 19, 2012|access-date=2019-12-06|archive-date=2012-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723041304/http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|url-status=dead}}</ref> === 'പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു' === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. സംസ്കൃതത്തിൽ പൂന്താനത്തിനുണ്ടായിരുന്ന പ്രാവീണ്യക്കുറവും അതുമൂലം അദ്ദേഹം നേരിട്ട അപമാനങ്ങളും അവയിലുള്ള ഭഗവാന്റെ പ്രതികരണവും അടങ്ങിയതാണ് ഈ കഥ. അതിങ്ങനെ: സംസ്കൃതത്തിൽ വലിയ പാണ്ഡിത്യമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും പൂന്താനം നിത്യേന ക്ഷേത്രനടയിൽ വന്ന് [[വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം]] വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുമായിരുന്നു. അപ്പപ്പോൾ വായയിൽ വരുന്ന രീതിയിലാണ് അദ്ദേഹം വ്യാഖ്യാനം കൊടുത്തിരുന്നത്. ഒരിയ്ക്കൽ, അത്തരത്തിൽ അദ്ദേഹം വിഷ്ണു സഹസ്രനാമത്തിലെ '''പദ്മനാഭോऽമരപ്രഭു''' എന്ന ഭാഗം '''പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു''' എന്ന് തെറ്റായി ഉച്ചരിച്ച് അതിന് വ്യാഖ്യാനം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ, സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന [[വേദം|വേദപണ്ഡിതന്മാരായ]] ചില ബ്രാഹ്മണർ പൂന്താനത്തെ അപഹസിച്ചു. ഈ സമയത്ത് അദ്ദേഹം മരപ്രഭു ആരാണെന്ന് വിചാരിച്ച് ചിന്താധീനനായി. അപ്പോൾ, മരപ്രഭുവും താൻ തന്നെയാണെന്ന് അറിയിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീലകത്തുനിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങി. ഇത് കേട്ടതും പണ്ഡിതസമൂഹം ലജ്ജിച്ച് തലതാഴ്ത്തി. <ref>{{cite web|url=https://ml.wikisource.org/wiki/%E0%B4%90%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B2/%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81_%E0%B4%A8%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B4%BF |title=ഐതിഹ്യമാല/പൂന്താനത്തു നമ്പൂരി - വിക്കിഗ്രന്ഥശാല |language=ml|publisher=Ml.wikisource.org |date=2016-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഈ സംഭവത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഗുരുവായൂർ തെക്കേ നടയിലെ ശ്രീവത്സം വി.ഐ.പി. റസ്റ്റ് ഹൗസ് വളപ്പിൽ മരപ്രഭുവിന്റെ അതിഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. കളിമണ്ണിൽ തീർത്ത ഇത്, അത്തരത്തിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ശില്പമാണ്. 1995-ലാണ് ഈ ശില്പം സ്ഥാപിച്ചത്. പ്രശസ്ത ശില്പി [[ആലുവ]] പി.വി. രാമചന്ദ്രന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1200 പേർ ചേർന്ന് മൂന്നുമാസം കഠിനവ്രതം എടുത്താണ് ഈ ശില്പം നിർമ്മിച്ചെടുത്തത്.<ref>{{cite web|author=Ramachandran P.V. |url=http://guruvayoormaraprabhu.blogspot.in/ |title=Guruvayoor Maraprabhu |publisher=Guruvayoormaraprabhu.blogspot.in |date=2009-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനും മുൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയും]] അന്നത്തെ കേന്ദ്ര വ്യവസായ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ. കരുണാകരനാണ്]] ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കളിമണ്ണിനോടൊപ്പം പല ഔഷധകൂട്ടുകളും ഇതിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. വൃക്ഷസങ്കല്പത്തിൽ ശരീരവും ധ്യാനഭാവത്തിലുള്ള ഭഗവാന്റെ ശിരസ്സും ഒത്തുച്ചേർന്ന ഈ ശില്പത്തിന് ജാപ്പനീസ് നിർമ്മാണശൈലിയാണ് അവലംബിച്ചത്. 2008-ൽ ഇതിനോട് ചേർന്ന് ഏതാനും ദിവ്യാത്മാക്കളുടെ രൂപങ്ങളും, 2011-ൽ പ്രഭാമണ്ഡലവും ചാർത്തുകയുണ്ടായി. ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടാണ് മരപ്രഭു ശില്പം ഗുരുവായൂരിലെ ഭക്തരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയത്. ഇതിന്റെ ചെറുപതിപ്പുകളും ഇപ്പോൾ നിർമ്മാണത്തിലുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |title=ഗുരുവായൂർ മരപ്രഭു ചെറുപതിപ്പുകളുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു &#124; mangalam.com |publisher=Origin.mangalam.com |date=2015-04-17 |accessdate=2016-12-20 |archive-date=2016-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220161718/http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |url-status=dead }}</ref> ഇവയുടെ ശില്പിയും പി.വി. രാമചന്ദ്രനാണ്. === ഭാഗവതപ്രിയനായ കൊട്ടിയൂരപ്പൻ === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. ഗുരുവായൂരുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ ധാരാളമായി അനുഗ്രഹിച്ചതായി കഥകളുള്ളതിനാൽ ഇതും ആ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം. [[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിലെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[കൊട്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രം|കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവുമായും]] അവിടത്തെ ദേവനായ പരമശിവനുമായാണ് ഈ കഥയ്ക്ക് നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ളത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവത പാരായണം എങ്ങനെ കൊട്ടിയൂരപ്പനെ പ്രസന്നനാക്കി എന്ന് ഈ കഥയിൽ കാണാം. ഒരിക്കൽ, ഒരു [[വൈശാഖം|വൈശാഖകാലത്ത്]] പൂന്താനം കൊട്ടിയൂരിൽ ദർശനത്തിനെത്തി. [[ബാവലിപ്പുഴ]]യിൽ കുളിച്ച് അക്കരെയും ഇക്കരെയുമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തിയ ശേഷം അദ്ദേഹം, വലിയൊരു സദസ്സിനെ സാക്ഷിയാക്കി തന്റെ ഭാഗവതപാരായണം തുടങ്ങി. ഭാഗവതത്തിലെ അതിപ്രധാനമായ ദശമസ്കന്ധത്തിലെ അറുപതാം അദ്ധ്യായമായ 'കർഹിചിദദ്ധ്യായ'മാണ് അദ്ദേഹത്തിന് അന്ന് വായിക്കാനുണ്ടായിരുന്നത്. പ്രസ്തുത അദ്ധ്യായത്തിലെ 'കർഹി ചിത് സുഖമാസീനം' എന്നു തുടങ്ങുന്ന ശ്ലോകം കാരണമാണ് അദ്ധ്യായത്തിന് ഇങ്ങനെയൊരു പേരുതന്നെ വന്നത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവതപാരായണം കേട്ട സദസ്യർ, അദ്ദേഹത്തെ വാനോളം പുകഴ്ത്തി. തുടർന്ന്, താൻ വായിച്ചുതീർന്ന ഭാഗം അദ്ദേഹം മയിൽപ്പീലി വച്ച് അടച്ചു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ എണീറ്റ് ദിനകൃത്യങ്ങളെല്ലാം കഴിച്ച് പൂന്താനം ഗ്രന്ഥം തുറന്നുനോക്കുമ്പോൾ മയിൽപ്പീലി കർഹിചിദദ്ധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! തന്റെ ഓർമ്മക്കുറവായിരിയ്ക്കാം കാരണമെന്ന് വിചാരിച്ച അദ്ദേഹം, അന്നും അതേ അദ്ധ്യായം തന്നെ വായിച്ചു. രണ്ടു മൂന്നു ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് ആവർത്തിച്ചപ്പോൾ ഇത് ഭഗവാന്റെ ലീലയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. അന്നും ഭാഗവതം വായിച്ച ശേഷം സന്തോഷത്തോടെ അദ്ദേഹം കൊട്ടിയൂർ വിട്ടു. അപ്പോഴാണ് തന്റെ ഭാഗവതഗ്രന്ഥം എടുക്കാൻ മറന്നുപോയ കാര്യം അദ്ദേഹം അറിഞ്ഞത്. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ച് കൊട്ടിയൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടെങ്കിലും അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. അദ്ദേഹം വാതിൽപ്പഴുതിലൂടെ നോക്കിയപ്പോൾ കണ്ട കാഴ്ച അതിശയകരമായിരുന്നു: ശിവഭഗവാൻ പാർവ്വതീദേവിയ്ക്ക് ഭാഗവതത്തിലെ കർഹിചിദദ്ധ്യായം വായിച്ചുകൊടുക്കുന്നു! അത് സശ്രദ്ധം കേട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദേവി, ഭഗവാന്റെ വായന നന്നായെങ്കിലും പൂന്താനം വായിച്ചുകേൾക്കാനാണ് കൂടുതൽ രസകരമെന്ന് പറയുകയുണ്ടായി! പൂന്താനം പുറത്തുണ്ടെന്ന വിവരമറിഞ്ഞ ഭഗവാനും ദേവിയും, അദ്ദേഹത്തിന് ദർശനം നൽകുകയും, ഭാഗവതഗ്രന്ഥം തങ്ങളുടെ മറ്റൊരു വാസകേന്ദ്രമായ [[തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രം|തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലെ]] മണ്ഡപത്തിന്റെ ഉത്തരത്തിലുണ്ടെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അതനുസരിച്ച് പൂന്താനം, ഒരുപാട് ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലെത്തുകയും]] വടക്കുന്നാഥനെയും ഉപദേവതകളെയും തൊഴുതശേഷം മണ്ഡപത്തിലെത്തി അതിന്റെ ഉത്തരത്തിൽ നിന്ന് ഗ്രന്ഥം തിരികെ എടുക്കുകയും ചെയ്തു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ മങ്ങാട്ടച്ചനായി === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. [[സാമൂതിരി]]യുടെ സൈന്യാധിപനായ [[മങ്ങാട്ടച്ചൻ|മങ്ങാട്ടച്ചന്റെ]] രൂപത്തിൽ വന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ രക്ഷിച്ചതാണ് ഈ കഥയിലെ ഉള്ളടക്കം. തന്റെ ഭക്തരെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഭഗവാൻ ഏതു രൂപത്തിലും വരും എന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ തെളിവായി ഭക്തർ ഇതിന്റെ കണ്ടുവരുന്നു. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ പൂന്താനം, കീഴാറ്റൂരിലുള്ള ഇല്ലത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്നു. നേരം അർദ്ധരാത്രിയായിരുന്നു. ചുറ്റും കൂരിരുട്ട്. എങ്ങും കനത്ത നിശ്ശബ്ദത. തീർത്തും വിജനമായ പ്രദേശത്തുകൂടിയാണ് അദ്ദേഹം കടന്നുപോകുന്നുണ്ടായിരുന്നത്. പെട്ടെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു സംഘം അക്രമികൾ തടഞ്ഞുനിർത്തി ആക്രമിച്ചു. അവർ പൂന്താനത്തോട് വൻ തുക ആവശ്യപ്പെട്ടു. തന്റെ കയ്യിൽ ഒരു ഭാഗവതഗ്രന്ഥം മാത്രമാണുള്ളതെന്നും അത് തരാൻ തനിയ്ക്കാകില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞപ്പോൾ അക്രമികളിലൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തോളിലെ ഭാണ്ഡം പിടിച്ചുവലിയ്ക്കുകയും, മറ്റൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തെ വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. വേദന താങ്ങാനാകത്തെ പൂന്താനം, ഇഷ്ടദേവനെ ഉറക്കെ വിളിച്ചു. അപ്പോൾ ദൂരെനിന്ന് ഒരു [[കുതിര]]യുടെ കുളമ്പടിശബ്ദം കേൾക്കാൻ തുടങ്ങി. ഓരോ നിമിഷം കഴിയുംതോറും അത് അടുത്തെത്താൻ തുടങ്ങി. സാമൂതിരിയുടെ സൈന്യാധിപനായ മങ്ങാട്ടച്ചനായിരുന്നു കുതിരപ്പുറത്ത്. മങ്ങാട്ടച്ചൻ, തന്റെ കയ്യിലെ വാളെടുത്ത് അക്രമികൾക്കുനേരെ ആഞ്ഞുവീശുകയും അവർ പേടിച്ചോടുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചന് പൂന്താനം തന്റെ കയ്യിലെ മോതിരം ഊരി സമ്മാനിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങാൻ തയ്യാറായില്ല. ഒടുവിൽ പൂന്താനത്തിന്റെ നിർബന്ധത്തിന് വഴങ്ങി അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങുകയായിരുന്നു. മോതിരവും വാങ്ങിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചൻ, ഉടനെ സ്ഥലം വിട്ടു. മനസ്സുനിറയെ സന്തോഷത്തോടെ പൂന്താനം യാത്ര തുടർന്നു. നേരം ഏഴരവെളുപ്പായി. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറക്കാനുള്ള സമയമായി. മേല്പുത്തൂരടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ, ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം കണ്ടുതൊഴാൻ പുറത്ത് വരിയായി നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മേൽശാന്തി എഴുന്നേറ്റ് കുളികഴിഞ്ഞുവന്ന് ശ്രീകോവിലിന്റെ വാതിൽ തുറക്കാൻ കഠിനപ്രയത്നം തുടങ്ങി. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും വാതിൽ തുറക്കുന്നില്ല! അപ്പോഴാണ്, '''കൃഷ്ണാ! ഗുരുവായൂരപ്പാ! ഭഗവാനേ!''' എന്ന വിളിയോടെ പൂന്താനം ക്ഷേത്രനടയിലെത്തിയത്. തൊട്ടുപിന്നാലെ, മേൽശാന്തിയ്ക്ക് നടതുറക്കാൻ സാധിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു! ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിച്ച് ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണം വച്ച് ശ്രീകോവിലിനടുത്തെത്തിയ പൂന്താനത്തെ മേൽശാന്തി വിളിയ്ക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മോതിരം സമ്മാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പൂന്താനം മോതിരം പരിശോധിച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ ഞെട്ടിപ്പോയി. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ മോതിരമായിരുന്നു! ഇതിനെക്കുറിച്ച് പൂന്താനം മേൽശാന്തിയോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ തനിയ്ക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വപ്നദർശനമുണ്ടായെന്നും, ഭക്തനായ പൂന്താനത്തിന് മോതിരം തിരിച്ചു കൊടുക്കണമെന്ന് അതിൽ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞുവെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പൂന്താനം, ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. === വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും കുറൂരമ്മയും === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയാത്ത സാന്നിദ്ധ്യങ്ങളാണ് ഭക്തസന്ന്യാസിയായിരുന്ന [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും]] [[കുറൂരമ്മ]]യും. മേല്പുത്തൂരിന്റെയും പൂന്താനത്തിന്റെയും സമകാലികരായിരുന്നു ഇവരെന്നാണ് കേൾവി. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനായിരുന്ന വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, പക്ഷേ എല്ലാ ദേവതകളെയും ഭജിച്ചിരുന്നു. കേരളത്തിലെ ഒരുപാട് മഹാക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പിറവിയുടെ കാരണക്കാരനും അദ്ദേഹമാണ്. ഏത് ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയാലും അവിടത്തെ മൂർത്തിയെ നേരിട്ടുകാണാനുള്ള കഴിവ് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. കുറൂരമ്മയാകട്ടെ, അക്ഷരാഭ്യാസം പോലുമില്ലാത്ത ഒരു അന്തർജനമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ തന്നെയുള്ള [[അടാട്ട്]] എന്ന സ്ഥലത്തെ കുറൂരില്ലത്തെ അമ്മയായിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവരെ ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന് വിളിച്ചുപോയിരുന്നത്. അവരുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമായും പറയാനുള്ളത്. പുറയന്നൂർ ഇല്ലത്തെ ഗൗരി അന്തർജനമാണ് പിൽക്കാലത്ത് ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായത്. അക്കാലത്ത് നമ്പൂതിരി സമുദായത്തിലെ ആചാരമനുസരിച്ച് വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഇവരെ വേളി കഴിപ്പിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. കുറൂരില്ലത്തെ വലിയ നമ്പൂതിരിയാണ് അന്തർജനത്തെ വേളി കഴിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് ഇല്ലത്ത് കുടിയിരുത്തിയത്. നിർഭാഗ്യവശാൽ അധികം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. തികഞ്ഞ കൃഷ്ണഭക്തയായിരുന്ന അന്തർജനം, തന്റെ ദുഃഖങ്ങളെല്ലാം കൃഷ്ണപാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ച് കഴിഞ്ഞുകൂടി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ, ഒരു ദിവസം ഇല്ലത്ത് പണിക്കാരനായി ഒരു ഉണ്ണി കടന്നുവന്നു. കുറൂരമ്മ അവനെ പൂർണ്ണമനസ്സോടെ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും തന്റെ കൂടെത്തന്നെ താമസിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അമ്മയ്ക്കുവേണ്ട എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഉണ്ണി തന്നെ ചെയ്തുവന്നു. അവൻ വികൃതി കാണിച്ചാൽ കുറൂരമ്മ ശാസിക്കുമായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, ഇല്ലത്ത് കൃഷ്ണപൂജ നടത്തുന്നതിനിടയിൽ വികൃതി കാട്ടിയപ്പോൾ കൂറൂരമ്മ അവനെ കരി നിറച്ച ഒരു കലത്തിൽ വച്ച് അടച്ചു. ഇതേ സമയം, തന്റെ മഠത്തിൽ സ്വാമിയാർ കൃഷ്ണപൂജ ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ വരാൻ വൈകുന്നത് കണ്ട സ്വാമിയാർ ഇതെന്ത് മറിമായമെന്ന് ചിന്തിച്ചിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ദേഹമാസകലം കരിയുമായി ഭഗവാൻ സ്വാമിയാർക്കുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. വികൃതി കാട്ടിയതിന് കുറൂരമ്മ തന്നെ കലത്തിലടച്ചതിനാലാണ് താൻ വരാൻ വൈകിയതെന്ന് ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. കുറൂരമ്മ നിസ്സാരക്കാരിയല്ലെന്ന് സ്വാമിയാർക്ക് തോന്നി. താൻ ഉടനെ കുറൂരില്ലത്ത് പൂജയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ടെന്ന് കുറൂരമ്മയോട് പറയാൻ അദ്ദേഹം ഭഗവാനോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. ഇതിനിടയിൽ, അടുത്തുതന്നെയുള്ള മറ്റൊരു ഇല്ലമായ ചെമ്മങ്ങാട്ട് ഇല്ലത്തെ നമ്പൂതിരിയും ഇക്കാര്യമറിയുകയുണ്ടായി. അദ്ദേഹവും സ്വാമിയാരെ തന്റെ ഇല്ലത്തെ പൂജയ്ക്ക് വിളിച്ചു. ഇത് കുറൂരമ്മയോടുണ്ടായിരുന്ന അസൂയ കൊണ്ടാണെന്ന് ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. കാരണം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ ഒരു ഇല്ലത്ത് പൂജ നടത്താൻ വരുന്നത് അക്കാലത്ത് വലിയൊരു അംഗീകാരമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നിർഭാഗ്യവശാൽ രണ്ട് പൂജകളും പറഞ്ഞുവച്ചിരുന്നത് ഒരേ ദിവസമാണ്. എന്തു ചെയ്യണമെന്നറിയാതെ സ്വാമിയാർ വിഷമിച്ചു. അവസാനം, ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്കുതന്നെ പോകാം എന്നായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീരുമാനം. അതനുസരിച്ച് അന്നേദിവസം പ്രഭാതകൃത്യങ്ങളെല്ലാം വേഗം കഴിച്ച് സ്വാമിയാർ ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, ശങ്കരാചാര്യ പരമ്പരയിൽ പെട്ട സന്ന്യാസിയായതിനാൽ യാത്ര പുറപ്പെടും മുമ്പ് ശംഖനാദം മുഴക്കണമെന്ന് ചിട്ടയുണ്ട്. അതനുസരിച്ച് മഠത്തിലെ പരിചാരകർ ശംഖൂതാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും ശംഖിൽ നിന്ന് ശബ്ദം വന്നില്ല. ഇതെന്ത് മറിമായം എന്നറിയാതെ പരിചാരകർ അമ്പരന്നു നിന്നപ്പോൾ താൻ കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് പോകണമെന്നാണ് ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛ എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. അതനുസരിച്ച് യാത്ര കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് മാറ്റാൻ സ്വാമിയാർ തീരുമാനിച്ചു. ഈ സമയം, കുറൂരമ്മ സ്വാമിയാരുടെ പൂജയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ഉണ്ണിയും ഇല്ലത്തെ പരിചാരികയും അവരെ സഹായിച്ചു. പൂജാപുഷ്പങ്ങളും നിവേദ്യങ്ങളും [[ആവണപ്പലക]]യുമെല്ലാം ഒരുക്കിവച്ചു. സ്വാമിയാർ ഇല്ലത്തെത്തിയതും കുറൂരമ്മ അദ്ദേഹത്തെ കാലുകഴുകി സ്വീകരിയ്ക്കുകയും പൂജാമുറിയിലേയ്ക്ക് ആനയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ഇഷ്ടദേവന്റെ വിഗ്രഹം കണ്ട സ്വാമിയാർ ധ്യാനനിമഗ്നനായി. അദ്ദേഹം അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന പൂക്കളിലോരോന്നായി ഭഗവദ്പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, അവ ചെന്നുവീണത് ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങളിലാണ്! സ്തബ്ധനായ സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു. താൻ പൂജയും ധ്യാനവും കൊണ്ട് നേടിയ ഭാഗ്യം കുറൂരമ്മ വെറും നിഷ്കളങ്കഭക്തി കൊണ്ട് നേടി എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പക്ഷം. ഉണ്ണിയായി കൂടെക്കൂടിയത് തന്റെ ഇഷ്ടദേവനാണെന്നറിഞ്ഞ കുറൂരമ്മ, ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങൾ തൊട്ട് നമസ്കരിച്ചു. പിന്നീടും തികഞ്ഞ ഭക്തയായിത്തന്നെ ജീവിച്ച അവർ, 93-ആം വയസ്സിൽ ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠലോകം പൂകി എന്നാണ് വിശ്വാസം. === മഞ്ജുള === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരി ആയിരുന്ന ഒരു വാരസ്യാരായിരുന്നു മഞ്ജുള. കൃഷ്‌ണ ഭക്തയായ അവൾ നിത്യവും ഭഗവാന് ചാർത്താൻ മാലകെട്ടിക്കൊടുക്കുമായിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരുദിവസം, പതിവിലധികം പണിയുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ വളരെ വൈകി മാത്രമാണ് അവൾക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെത്താനായത്. അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. നിരാശയായ മഞ്ജുള, കിഴക്കേ നടയിലുള്ള തന്റെ വാര്യത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുനടന്നു. പോകുന്ന വഴിയിൽ, ഒരു [[ആൽമരം|ആൽമരത്തിന്റെ]] തറയിൽ അവൾ വിശ്രമിയ്ക്കാനിരുന്നു. അപ്പോൾ, ഭക്തോത്തമനായ പൂന്താനം, ദർശനം കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങിവരികയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് മഞ്ജുളയെ പരിചയമുണ്ടായിരുന്നു. ദുഃഖിതയായി ഇരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട് കാര്യം തിരക്കിയപ്പോൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൾ പറഞ്ഞു. {{cquote| ഗുരുവായൂരപ്പന് മുടങ്ങാതെ പൂമാല ചാർത്തണമെന്ന അടിയൻ്റെ വ്രതം ഇന്നു മുടങ്ങി, നടയടച്ചുപോയി തിരുമേനി.}} മഞ്ജുളയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച പൂന്താനം, ആൽച്ചുവട്ടിലെ കല്ലിൽ ഭഗവാനെ സങ്കല്പിച്ച് മാലചാർത്താൻ പറഞ്ഞു. ആദ്യമൊന്ന് ഞെട്ടിയെങ്കിലും അവൾ പൂന്താനത്തെ അനുസരിയ്ക്കുക തന്നെ ചെയ്തു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യദർശനം നടത്തിയശേഷം മേൽശാന്തി, പതിവുപോലെ വിഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദനമുഴുക്കാപ്പും ആഭരണങ്ങളും മാലകളും നീക്കം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ, എത്ര മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും ഒരു മാല മാത്രം വിഗ്രഹത്തിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നതായി മനസ്സിലാക്കി. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവും വില്വമംഗലവുമടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ പുറത്തു നില്പുണ്ടായിരുന്നു. പരിഭ്രാന്തനായ മേൽശാന്തി പുറത്തുവന്ന് ഭഗവാന്റെ വാകച്ചാർത്തും അഭിഷേകവും മുടങ്ങിയതായി അറിയിച്ചു. അപ്പോൾ പൂന്താനത്തിന് തലേ രാത്രിയിലെ സംഭവം ഓർമ്മ വന്നു. ഉടനെ പൂന്താനം മഞ്ജുളയുടെ മാലയാണെങ്കിൽ അത് നീങ്ങട്ടെ എന്ന് വിളിച്ചു പറയുകയും അപ്പോൾ തന്നെ ആ മാല താഴെ വീഴുകയും ചെയ്തു! പോകുന്ന വഴിയിൽ മഞ്ജുള വിശ്രമിച്ചതും, അവൾ മാലചാർത്തിയ കല്ല് സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നതുമായ ആൽമരം, ഇപ്പോൾ 'മഞ്ജുളാൽ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അര കിലോമീറ്റർ നേരെ കിഴക്കുമാറി, സ്വകാര്യ ബസ് സ്റ്റാൻഡിന്റെയും [[ഗുരുവായൂർ നഗരസഭ|നഗരസഭാ കാര്യാലയത്തിന്റെയും]] ഇടയിലാണ് ഈ ആൽമരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇതിന്റെ ചുവട്ടിൽ, ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡന്റെ]] ഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പമുണ്ട്. 1975-ൽ ഒരു ഭക്തൻ സമർപ്പിച്ച ഈ ശില്പം, ഇന്ന് ഗുരുവായൂർ പട്ടണത്തിന്റെ മുഖമുദ്രകളിലൊന്നാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വരുന്ന ഭക്തരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നത് ഈ ശില്പമാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ കൊടിമരങ്ങളിലും മണ്ഡപങ്ങളിലും കാണുന്ന രൂപത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ശരിയ്ക്കും ഒരു [[പരുന്ത്|പരുന്തിന്റെ]] രൂപം തന്നെയാണ് ഈ ശില്പത്തിന്. സർപ്പപീഠത്തിൽ, അതീവരൗദ്രഭാവത്തോടെ നിൽക്കുന്ന ഈ ഗരുഡനെ വാഹനത്തിലിരിയ്ക്കുന്നവരടക്കം എല്ലാ ഭക്തരും കൈകൂപ്പിത്തൊഴുന്നു. ഇതിന്റെ മറുവശത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പൂന്താനത്തിന്റെ പളുങ്കുശില്പവുമുണ്ട്. === കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === കേരളത്തിന്റെ തനതു കലാരൂപങ്ങളിൽ ഒന്നായ [[കൃഷ്ണനാട്ടം| കൃഷ്ണനാട്ടത്തെ]]ക്കുറിച്ച് പരാമർശിയ്ക്കാതെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കഥകൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിയ്ക്കില്ല. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി ആയിരുന്ന [[മാനവേദൻ|മാനവേദൻ രാജ]], ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച '''[[കൃഷ്ണഗീതി]]''' എന്ന സംസ്കൃത കാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം ഉദ്ഭവിച്ചത്. കേരളത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായ [[കഥകളി]]യുടെ ആദ്യരൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടം. ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവ കഥ ഇപ്രകാരമാണ്: കോഴിക്കോട് സ്വദേശിയായിരുന്നെങ്കിലും മാനവേദൻ രാജ കൂടുതൽ കാലവും ചെലവഴിച്ചത് ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയാണ്. അക്കാലത്തൊരിയ്ക്കൽ അദ്ദേഹം വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരെ കാണുകയുണ്ടായി. തൻ്റെ ദിവ്യദൃഷ്ടി കൊണ്ട് ഭഗവാനെ നിത്യവും കാണുന്ന സ്വാമിയാരോട്, തനിയ്ക്കും അതിനുള്ള ഭാഗ്യം ഉണ്ടാക്കണമെന്ന് മാനവേദൻ അപേക്ഷിച്ചു. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ അത് സാധിയ്ക്കില്ല എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വീണ്ടും മാനവേദനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭഗവാൻ അതിനുള്ള അനുവാദം നൽകിയെന്നും, എന്നാൽ ഒരിയ്ക്കലേ സാധിയ്ക്കൂ എന്നും സ്വാമിയാർ പറഞ്ഞു. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ [[കൂത്തമ്പലം| കൂത്തമ്പലമുണ്ടായിരുന്നില്ല]]. തദ്സ്ഥാനത്ത് ഒരു [[ഇലഞ്ഞി]]മരമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. സ്വാമിയാർ ഒന്ന് കാണിച്ചുകൊടുത്തതും അവിടെ ഓടക്കുഴലൂതിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ മാനവേദൻ കണ്ടു. തന്റെ ജന്മം സഫലമായെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ഓടിച്ചെന്ന് ഭഗവാനെ ആലിംഗനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ഭഗവാൻ അപ്പോഴേയ്ക്കും അപ്രത്യക്ഷനായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഭഗവാൻ നിന്നിടത്ത് കുറച്ച് മയിൽപ്പീലി കിടന്നിരുന്നു, ആ മയിൽപ്പീലി ഉപയോഗിച്ചാണ് മാനവേദൻ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം അലങ്കരിച്ചത്. തനിയ്ക്ക് ദർശനം കിട്ടിയ ഇലഞ്ഞി മരത്തിന്റെ തടികൊണ്ട് ഒരു കൃഷ്ണവിഗ്രഹം തീർത്ത് അതിനെ വാഴ്‌ത്തിക്കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം കൃഷ്ണഗീതി രചിച്ചത്. അതിൻ്റെ തടികൊണ്ടുതന്നെയാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം ചെയ്തെടുത്തത്. [[ജയദേവർ|ജയദേവരുടെ]] [[ഗീതഗോവിന്ദം|ഗീതഗോവിന്ദത്തെ]]യാണ് കൃഷ്ണഗീതിയ്ക്ക് മാതൃകയാക്കിയത്. തുടർന്ന്, ഒരു തുലാം 30-ന് അദ്ദേഹം തന്റെ കൃതി ഗുരുവായൂരപ്പനു മുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചു. ആ ദിവസം ഇന്ന് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. === ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ കഥ === ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തിൽ പറയുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കഥയാണ് അജാമിളമോക്ഷം. ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും എല്ലാവിധ ദുഷ്ടതകളോടും ജീവിച്ച [[അജാമിളൻ]] എന്നയാൾ, ജീവിതാവസാനത്തിലെ ഒരു നിമിഷം തന്റെ പുത്രനായ നാരായണനെ വിളിച്ചപ്പോൾ സാക്ഷാൽ നാരായണൻ തന്നെ വിളികേട്ടതും അയാളെ വൈകുണ്ഠ ത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയതുമാണ് ഈ കഥയിലെ സാരം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും സമാനമായ ഒരു കഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. ചേലേപ്പറമ്പ് എന്ന് ഇല്ലപ്പേരുണ്ടായിരുന്ന ഒരു നമ്പൂതിരിയാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രം. ഒരു കവിയും, പ്രാസംഗികനുമൊക്കെയായിരുന്നിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും പലതരം ഹീനപ്രവൃത്തികളിലും ഏർപ്പെട്ട ചേലേപ്പറമ്പ്, വാർദ്ധക്യത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും തുടർന്നുള്ള സംഭവവികാസങ്ങളുമാണ് ഈ കഥയുടെ ആകെത്തുക. കഥ ഇങ്ങനെ: ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചെങ്കിലും, ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വേദപുരാണാദികളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയെങ്കിലും, വളരെ കുത്തഴിഞ്ഞ ഒരു ജീവിതമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് നയിച്ചിരുന്നത്. സ്ത്രീസേവയിലും മദ്യപാനത്തിലും താത്പര്യം കിട്ടിയ അദ്ദേഹം സകലമാന തിന്മകളിലും വ്യാപരിച്ചു. ഒരുപാട് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് വിവാഹം കഴിച്ചു, അവയിലെല്ലാം സന്തതികളുണ്ടായി. പലരും അച്ഛനെ അറിയാതെ കാലം കഴിച്ചുകൂട്ടി. കാലം അങ്ങനെ കുറേ കടന്നുപോയി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരിൽ താമസമാക്കിയ ശേഷവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. പരസ്ത്രീഗമനവും മോഷണവും മദ്യപാനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിത്യവൃത്തിയായിരുന്നു. ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന ഭാഗത്തേയ്ക്ക് അദ്ദേഹം തിരിഞ്ഞു നോക്കിയതു പോലുമില്ല. പരദൂഷണം മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നിരുന്നത്. അങ്ങനെ നാട്ടുകാരുടെ മൊത്തം സ്വൈരം കെടുത്തുന്ന ഒരാളായി അദ്ദേഹം മാറി. കാലം പിന്നെയും കടന്നുപോയി. ചേലേപ്പറമ്പിന് തൊണ്ണൂറു വയസ്സ് കഴിഞ്ഞു. എങ്കിലും സ്വഭാവത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ആ സംഭവം നടക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് കഴിഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൈ കഴുകുന്ന തിരക്കിലിരിയ്ക്കേ ചേലേപ്പറമ്പ് സമൃദ്ധമായി എണ്ണയും ഇഞ്ചയും തേച്ച് കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ട് കുപിതനായ ബ്രാഹ്മണരിലൊരാൾ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞ കാര്യം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു: {{quote|ഹേ ചേലേപ്പറമ്പേ, ഇതെന്താണ് അങ്ങ് കാണിയ്ക്കുന്നത്? എത്രയോ കോടി ജന്മങ്ങളിൽ അങ്ങു ചെയ്ത മഹാപുണ്യത്തിന്റെ ഫലമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഈ ബ്രാഹ്മണജന്മം. അതും പോരാതെ ഇപ്പോൾ ഭൂലോകവൈകുണ്ഠത്തിലും എത്തിച്ചേർന്നിരിയ്ക്കുന്നു. എന്നിട്ടും എന്തേ മനസ്സുമാറുന്നില്ല? ദുഷ്ചിന്തകൾ പോകുന്നില്ല? കലികാലത്ത് മോക്ഷത്തിന് നാമജപം മാത്രമേ ഫലം ചെയ്യൂ എന്ന കാര്യം അങ്ങ് മറന്നുപോയോ? ഇനിയെങ്കിലും ഈ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ മതിയാക്കൂ. ഭഗവദ്പാദങ്ങളെ ആശ്രയിയ്ക്കൂ. അങ്ങേയ്ക്ക് മോക്ഷം ലഭിയ്ക്കും.}} ഈ വാക്കുകൾ ചേലേപ്പറമ്പിനെ ഇരുത്തിച്ചിന്തിപ്പിച്ചു. അതുവരെയുള്ള തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോയി. താൻ എത്രമാത്രം അധഃപതിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. കുളി കഴിഞ്ഞ് ഈറനോടെത്തന്നെ ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് നടന്നു. ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് കയറുന്നത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഭക്തർ അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കിനിന്നു. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് കയറി ഭഗവാനെ തൊഴുത ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ മണ്ഡപത്തിൽ കയറി ഈ ശ്ലോകം ജപിച്ചു: {{quote|അബ്ദാർധേന ഹരിം പ്രസന്നമകരോദൗത്താനപാദിശ്ശിശുഃ സപ്താഹേന നൃപഃ പരീക്ഷിദബലാ യാമാർദ്ധതഃ പിംഗലാ ഖട്വാംഗോ ഘടികാദ്വയേന നവതിപ്രായോഽപി തന്ന വ്യഥേ, തം കാരുണ്യനിധിം പ്രപദ്യ ശരണം ശേഷായുഷാ തോഷയേ. <br> അർത്ഥം: ഉത്താനപാദപുത്രനായ [[ധ്രുവൻ]] അരവർഷം കൊണ്ട് (ആറുമാസംകൊണ്ട്) അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. [[പരീക്ഷിത്ത്]] മഹാരാജാവ് സപ്താഹം (ഒരാഴ്ച) കൊണ്ടും [[പിംഗള]] അരയാമം കൊണ്ടും [[ഖട്വാംഗൻ]] രണ്ടുമണിക്കൂർകൊണ്ടും അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. എന്നാൽ തൊണ്ണൂറുവയസ്സായിട്ടും എനിയ്ക്ക് അങ്ങയെ പ്രസാദിപ്പിയ്ക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. അല്ലയോ ഗുരുവായൂരപ്പാ, അര നാഴിക (24 മിനിറ്റ്) മാത്രം ബാക്കിയുള്ള ഈ ആയുസ്സിനാലിതാ ഞാൻ അങ്ങയെ സന്തോഷിപ്പിയ്ക്കുന്നു.}} ഇത്രയും ചൊല്ലിയ ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് മണ്ഡപത്തിൽ സാഷ്ടാംഗം നമസ്കരിച്ചു. ഏറെ നേരം കഴിഞ്ഞിട്ടും ചേലേപ്പറമ്പ് അങ്ങനെത്തന്നെ കിടക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ച ഭക്തർ അദ്ദേഹത്തിനടുത്തേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തി. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം നോക്കിയ അവർ, അദ്ദേഹം മരിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് മനസ്സിലാക്കി. അവസാനനിമിഷം സദ്ബുദ്ധി തോന്നിയ ചേലേപ്പറമ്പ്, ഭഗവാനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. . . === കിട്ടയുടെ ഇളനീർ === കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആറാട്ടിനോടനു ബന്ധിച്ച് ഉത്സവവിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ അഭിഷേകം നടത്തുന്നത് ഒരു ആചാരമാണ്. ആറാട്ടുകടവിൽ വിഗ്രഹമെത്തിച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തീർത്ഥാവാഹനം നടത്തിയശേഷം വിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ആറാട്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ ആറാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ച് അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഇളനീർ കൊണ്ടുവരുന്നത് ഗുരുവായൂരിനടുത്ത് [[ഇരിങ്ങപ്പുറം|ഇരിങ്ങപ്പുറത്തുള്ള]] തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാരാണ്. [[ഈഴവർ|ഈഴവ]]സമുദായത്തിൽ പെട്ട ഇവർക്ക് ഈ അവകാശം ലഭിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെ വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് നടന്ന കഥയാണിത്. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഈഴവർ അടക്കമുള്ള 'താഴ്ന്ന' ജാതിക്കാർക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രപരിസരത്തൂടെ നടക്കാൻ പോലും അവർക്ക് അവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽ വരെയേ അവർക്ക് പ്രവേശനം ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവിടെയുള്ള ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാനത്തിന് 'തീയരമ്പലം' എന്ന പേരിട്ടുവന്നിരുന്നു. എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിനുള്ള അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം അത് പൊളിച്ചുമാറ്റി. എങ്കിലും ഇന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ഒരു കൽവിളക്ക് അവിടെ കാണാം. 2022-ൽ ഈ വിളക്ക് പൂർണ്ണമായും സ്വർണ്ണം പൂശുകയുണ്ടായി. [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്]] [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.|എസ്.എൻ.ഡി.പി.]] യൂണിയൻ വകയാണ് ഇത് നവീകരിച്ചത്. ഈ കഥ നടക്കുന്ന കാലത്ത് മേല്പറഞ്ഞ കുടുംബത്തിലെ കാരണവർ കിട്ടയെന്ന് പേരുള്ള ഒരു കള്ളുചെത്തുകാരനായിരുന്നു. ഭാര്യയും മക്കളുമടക്കമുള്ള വലിയൊരു കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന കിട്ട, കള്ളുചെത്തിക്കിട്ടുന്ന വരുമാനം കൊണ്ടാണ് കുടുംബം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്നത്. ദിവസവും ഒരു നൂറു തെങ്ങിൽ കയറി അയാൾ ചെത്തുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന കിട്ട, തനിയ്ക്ക് ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിന് അർഹതയില്ലാത്തതിൽ അഗാധമായി ദുഃഖിച്ചിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക്, ആറടിയിലധികം ഉയരത്തോടും കറുത്ത് സുന്ദരമായ ശരീരത്തോടുംകൂടി ഒരു യുവാവ് കിട്ടയുടെ വീട്ടിലേയ്ക്ക് കടന്നുവന്നു. ദാഹിച്ചവശനായ ആ യുവാവ് കിട്ടയെ കാണുകയും തനിയ്ക്ക് ഇളനീർ വേണമെന്നും താൻ അല്പം ധൃതിയിലാണെന്നും ഉടനെ ആറാട്ടുകടവിൽ എത്തിയ്ക്കണമെന്നും താൻ അവിടെയുണ്ടാകുമെന്നും അറിയിച്ചു. ആ യുവാവ് സാക്ഷാൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയായിരുന്നു! തുടർന്ന് കിട്ട, അടുത്തുള്ള തെങ്ങിൽ കയറി അല്പം ഇളനീർ വെട്ടിക്കൊണ്ടുവരികയും, വിവരങ്ങളെല്ലാം തന്റെ ജന്മിയോട് പറഞ്ഞശേഷം അദ്ദേഹത്തെ ഏല്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ആറാട്ടുദിവസമായിരുന്നു അന്ന്. കിട്ടയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ജന്മി, ഉടനെത്തന്നെ ഇളനീരുമായി രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെ ആറാട്ടുകടവിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു. കിട്ട മഞ്ജുളാൽത്തറ വരെ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ചു. ഈ സമയത്ത് തന്ത്രിയ്ക്കും മേൽശാന്തിയ്ക്കും ഒരു അരുളപ്പാടുണ്ടായി. കിട്ട ഇളനീരുമായി മഞ്ജുളാൽത്തറയിലുണ്ടെന്നും ഉടനെ അവിടെ വന്ന് സ്വീകരിയ്ക്കണമെന്നുമായിരുന്നു അത്. തുടർന്ന് ഇരുവരും മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ എത്തുകയും കിട്ടയിൽ നിന്ന് ഇളനീർ വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആ ഇളനീർ കൊണ്ടാണ് ഭഗവാന് അഭിഷേകം നടത്തിയത്. തുടർന്ന് എല്ലാ വർഷവും കിട്ടയുടെ കുടുംബത്തിനായിരിയ്ക്കും ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാൻ അവകാശമെന്ന് തന്ത്രി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാർക്ക് ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാനുള്ള അവകാശം ലഭിച്ചത്. ഇപ്പോൾ കുടുംബം അതിസമ്പന്നമാണ്. എങ്കിലും പരമ്പരാഗതമായ അവകാശം കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഭംഗിയായി നിറവേറ്റിപ്പോരുന്നു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ ഓണക്കോടി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് മല്ലിശ്ശേരി മന. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഊരാളന്മാരാണ് ഈ കുടുംബത്തിലുള്ളവർ. ഒരുകാലത്ത് നാടുവാഴിസ്ഥാനം അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ഈ കുടുംബത്തിന് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പിതൃസ്ഥാനമാണ് കല്പിച്ചുപോരുന്നത്. തന്മൂലം, ഇവർ ശ്രീലകത്ത് കയറി പൂജകൾ നടത്താറില്ല. ഈ കുടുംബത്തിലെ ഒരു കാരണവർക്ക് ഭഗവാൻ ദർശനം നൽകിയ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രതിപാദിയ്ക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: മല്ലിശ്ശേരി മനയിലെ കാരണവരായിരുന്ന കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് പ്രായമേറെ ആയിട്ടും സന്താനസൗഭാഗ്യമുണ്ടായില്ല. ഇതിൽ ഏറെ ദുഃഖിച്ച അദ്ദേഹം സുഹൃത്തായ ഒരു ജ്യോത്സ്യരെ കാണാനിടയായി. അതിസമ്പന്നാണെങ്കിലും നമ്പൂതിരി ദാനധർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താത്തതാണ് സന്താനങ്ങളില്ലാത്തതിന് കാരണമെന്ന് ജ്യോത്സ്യർ കണ്ടെത്തി. ഇതെത്തുടർന്ന് നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു നടക്കുന്ന കുട്ടികൾക്കും മറ്റും ധാരാളം ദാനധർമ്മങ്ങൾ നടത്താൻ തുടങ്ങി. അധികം കാലം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹധർമ്മിണിയായ അന്തർജനം ഗർഭിണിയായി. ഈ വിവരമറിഞ്ഞ് സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂരപ്പന് വിശേഷാൽ വഴിപാടുകൾ കഴിച്ചു. തന്റെ വംശം നിലനിൽക്കുന്നതിനായി ഒരു പുത്രൻ തന്നെ ജനിയ്ക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച നമ്പൂതിരി, അവന് തന്റെയും ഭഗവാന്റെയും പേര് (കൃഷ്ണൻ) തന്നെ ഇടാമെന്നും ഇനിയുള്ള ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യത്തെ പുരുഷസന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിടണമെന്നും തീരുമാനിച്ചു. മാസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നാളിൽ അന്തർജനം ഒരു ആൺകുട്ടിയ്ക്ക് ജന്മം നൽകി. സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, അവന് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടു. ചെറിയ കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയുടെ കളിചിരികളും തമാശകളും മല്ലിശ്ശേരി മനയെ സന്തോഷത്തിലാറാടിച്ചു. മാതാപിതാക്കൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട സന്തതിയായിത്തന്നെ അവൻ വളർന്നുവന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ അവന് ബ്രാഹ്മണാചാരപ്രകാരം [[ഉപനയനം|ഉപനയനത്തിനുള്ള]] സമയമായി. ചിങ്ങമാസത്തിൽ അവന്റെ പിറന്നാളിനോടടുത്താണ് ഉപനയനത്തിനുള്ള സമയം നിശ്ചയിച്ചത്. ആ സമയത്ത് നമ്പൂതിരി, അവിടെയുള്ള എല്ലാ കുട്ടികൾക്കുമായി ഓണക്കോടി വാങ്ങിച്ചുകൂട്ടിയതിനൊപ്പം തന്റെ ഉണ്ണിയ്ക്കും ഒരെണ്ണം വാങ്ങിയ്ക്കുകയും മറ്റുള്ള മുണ്ടുകൾ അതാത് കുട്ടികൾക്ക് കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് ഇല്ലത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവരുന്നതിനിടയിൽ കാഴ്ചയിൽ അതീവസുന്ദരനായ ഒരു ബാലനെ അദ്ദേഹം കാണാനിടയായി. ഏകദേശം ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ അതേ പ്രായം തന്നെ തോന്നിയ്ക്കുന്ന അവൻ തനിയ്ക്കും ഒരു മുണ്ടുവേണമെന്ന് നമ്പൂതിരിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. മുണ്ടെല്ലാം താൻ കൊടുത്തുകഴിഞ്ഞെന്നും ഇനിയുള്ളത് തന്റെ ഉണ്ണിയ്ക്കാണെന്നും നമ്പൂതിരി മറുപടി പറഞ്ഞു. എന്നാൽ ആ മുണ്ട് തനിയ്ക്കുതന്നെ വേണമെന്ന ബാലന്റെ ശാഠ്യം സഹിയ്ക്കാൻ കഴിയാതായപ്പോൾ അവന് മുണ്ടു കൊടുക്കാൻ തന്നെ നമ്പൂതിരി തീരുമാനിച്ചു. പിറ്റേദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറന്നപ്പോൾ നമ്പൂതിരി അടക്കമുള്ള നിരവധി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തി. മേൽശാന്തി നടതുറന്ന് പൂജ തുടങ്ങിയപ്പോൾ ഭഗവാന്റെ കയ്യിലൊരു മുണ്ട്! ഈ സംഭവം കണ്ടെത്തിയ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി സ്തബ്ധനായി. തന്റെ മുന്നിൽ വന്ന് ഓണക്കോടി ചോദിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. പിന്നീട് അധികകാലം അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, അദ്ദേഹം നിശ്ചയിച്ചുവച്ചതുപ്രകാരം ഇന്നും മല്ലിശ്ശേരിയിലെ ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യ സന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടുവരുന്നു. === തേങ്ങയ്ക്ക് മുളച്ച കൊമ്പ് === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ അത്ഭുതകഥകളിലെ മറ്റൊരു സാന്നിദ്ധ്യമാണ് കൊമ്പുമുളച്ച ഒരു തേങ്ങ. തന്റെ ഭക്തനും നാളികേര കർഷകനുമായ ഒരു ഗൃഹനാഥന്റെ വാക്കുകൾ ഭഗവാൻ സഫലമാക്കിയതാണ് ഇതിന്റെ ഇതിവൃത്തം. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്നതും ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക മ്യൂസിയത്തിൽ പ്രദർശനത്തിന് വച്ചിരിയ്ക്കുന്നതുമായ ഈ തേങ്ങയുടെ വരവിന് പിന്നിലും രസകരമായ ഒരു ഐതിഹ്യകഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഒരിയ്ക്കൽ, മമ്മിയൂർ ദേശത്തെ ഒരു ഗൃഹനാഥൻ തന്റെ വീട്ടിൽ ഒരുപാട് തെങ്ങിൻതൈകൾ നട്ടു. കാലപ്രവാഹത്തിൽ അവ വളർന്ന് വലിയ തെങ്ങുകളാകുകയും അവയിൽ തേങ്ങകളുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. ആദ്യമായുണ്ടായ തേങ്ങാക്കുല ഗൃഹനാഥൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഈ തേങ്ങാക്കുല സ്ഥലത്തെ ഒരു ജന്മിയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ പെട്ടുപോയി. ആ കുലയിലെ തേങ്ങ മുഴുവൻ തനിയ്ക്ക് വേണമെന്ന് അയാൾ ഗൃഹനാഥനോട് പറഞ്ഞു. അത് സാദ്ധ്യമല്ലെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ തിരിച്ചും. അപ്പോൾ തേങ്ങയ്ക്കെന്താ കൊമ്പുണ്ടോ എന്ന് ജന്മി ചോദിയ്ക്കുകയും അതിന് മറുപടിയായി ഭഗവാൻ വിചാരിച്ചാൽ അതും അതിനപ്പുറവും സംഭവിയ്ക്കുമെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ പറയുകയും ചെയ്തു. അത്യദ്ഭുതം! ആ കുലയിലെ ഓരോ തേങ്ങയ്ക്കും കൊമ്പുമുളച്ചുതുടങ്ങി! തുടർന്ന് ജന്മിയും ഗൃഹനാഥനും ചേർന്ന് ആ തേങ്ങാക്കുല ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിച്ചു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് വരുന്ന ഭക്തരുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആകർഷണമായിരുനു ഈ തേങ്ങ. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്ന ഈ തേങ്ങ ഐശ്വര്യചിഹ്നമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു വന്നിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത്, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന നവീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി അത് അവിടെനിന്ന് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം മ്യൂസിയത്തിലാണ് ഈ തേങ്ങയുള്ളത്. നിരവധി ആളുകളാണ് ഇത് കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടേയ്ക്ക് വരുന്നത്. === ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണനും === [[മൈസൂരു കടുവ|''മൈസൂരു കടുവ'']] എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] മലബാറിൽ നടത്തിയ പടയോട്ടത്തിന്റെ സമയത്ത് ഗുരുവായൂരിന് വടക്ക് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരുപാട് പ്രസിദ്ധ ക്ഷേത്രങ്ങൾ (ഉദാ: [[തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വരക്ഷേത്രം]], [[കടലായി ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം]], [[തിരുവങ്ങാട് ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]], [[കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം|കോഴിക്കോട് തളി മഹാക്ഷേത്രം]]) തകർക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. അവയിൽ പലതും പിൽക്കാലത്ത് പുനർനിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും ചിലതിൽ ഇന്നും പടയോട്ടത്തിന്റെ പാടുകൾ കാണാം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവും ടിപ്പുവിന്റെ പടയാളികൾ തകർത്തുകളയുമോ എന്ന ആശങ്ക നാട്ടുകാരായ ഭക്തരിൽ ഉണർന്നുവന്നു. ക്ഷേത്രം തകർക്കപ്പെട്ടാലും കുഴപ്പമില്ല, പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹം തകർക്കപ്പെട്ടാൽ അതുപോലൊരു വിഗ്രഹം പിന്നീടുണ്ടാക്കിയെടുക്കാൻ പാടാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഭക്തർ, ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെയും തന്ത്രി, ഓതിയ്ക്കന്മാർ, ശാന്തിക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവരെയും വിവരമറിയിച്ചു. അപകടം മനസ്സിലാക്കിയ അവർ സുരക്ഷിതമായ ഒരു സ്ഥാനം അന്വേഷിച്ചുനടന്നപ്പോൾ കണ്ടെത്തിയത്, കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രസിദ്ധ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമായ [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രമാണ്]]. [[അമ്പലപ്പുഴ]] അന്ന് [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. അതിനാൽ, അങ്ങോട്ട് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് തിരുവിതാംകൂർ രാജാവിന്റെ അനുമതി വേണമായിരുന്നു. ''[[ധർമ്മരാജ]]'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യായിരുന്നു അപ്പോഴത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ്. അമ്പലപ്പുഴയിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവരുന്നതിന് അദ്ദേഹം തന്ത്രിയ്ക്കും ഊരാളന്മാർക്കും പൂർണ്ണ അനുമതി നൽകി. തുടർന്ന് ഘോഷയാത്രയായി വിഗ്രഹം അമ്പലപ്പുഴയിലെത്തിച്ചു. അവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള പഴയ [[ചെമ്പകശ്ശേരി രാജ്യം|ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ]] കൊട്ടാരമായിരുന്ന തെക്കേ മഠത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറും പണിത് ഗുരുവായൂരപ്പനെ അവിടെ താത്കാലികമായി കുടിയിരുത്തി. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാമുണ്ട്. പിന്നീട് കുറച്ചുകാലം മാവേലിക്കരയിലെ എണ്ണയ്ക്കാട്ട് കൊട്ടാരത്തിലും ഗുരുവായൂരപ്പനെ കുടിയിരുത്തി. അതിനുശേഷമാണ് വീണ്ടും ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവന്നത്. ഇതിനിടയിൽ സമീപത്തുള്ള പല ക്ഷേത്രങ്ങളും തകർത്തശേഷം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ആക്രമിയ്ക്കാൻ വന്ന ടിപ്പുവിന്, ചില ദുർനിമിത്തങ്ങൾ മൂലം ആ പദ്ധതി ഉപേക്ഷിയ്ക്കേണ്ടി വരികയും, പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഗുരുവായൂരപ്പന് ചില സമർപ്പണങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുകയുണ്ടായി. ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ടിരുന്ന കാലത്തുണ്ടായ രസകരമായ ചില സംഭവങ്ങൾ [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി]] തന്റെ പ്രസിദ്ധകൃതിയായ [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''ചില ഈശ്വരന്മാരുടെ പിണക്കം'' എന്ന പേരിലുള്ള ലേഖനത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഒരേ ഈശ്വരന്റെ രൂപഭാവങ്ങളായ ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണനും തമ്മിൽ നടന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന വഴക്കിന്റെ കഥ വിവരിയ്ക്കുന്നത്. ആ കഥ ഇങ്ങനെ പോകുന്നു: ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നമസ്കാരസദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്ന വിഭവങ്ങൾ മറ്റുള്ള പാത്രങ്ങളിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്ന പതിവില്ല. എന്നാലും സാധാരണയായി അവയ്ക്ക് ക്ലാവുചുവ പിടിയ്ക്കാറുമില്ല. എന്നാൽ, അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഭഗവാൻ കുടികൊണ്ട സമയത്ത് സദ്യയ്ക്കുണ്ടാക്കുന്ന [[കാളൻ]] മുതലായ കറികളിൽ ക്ലാവുചുവ ഉണ്ടാകുക പതിവായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പനോടുള്ള സ്പർദ്ധ നിമിത്തം അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണൻ ചെയ്തതാണെന്ന് ഭക്തർ പറഞ്ഞുപരത്തി. കുറച്ചുദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|പാൽപ്പായസനിവേദ്യത്തിൽ]] അട്ടയും പാറ്റയും കൊതുകും മറ്റും ചത്തുവീഴുന്ന സ്ഥിതിയും കാണാനിടയായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതികാരമായും വ്യഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരപ്പനെ മാവേലിക്കരയിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്നതുവരെ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. എങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ട കാലം ഇരുക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ പ്രശസ്തിയുണ്ടാക്കി. പുതിയ ചില സങ്കല്പങ്ങൾ ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പിറവിയെടുക്കുന്നതിന് ഇത് വഴിതെളിച്ചു. അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയ്ക്കുമുകളിൽ ഒരു [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]] വട്ടമിട്ട് പറക്കുന്നത് കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. തന്മൂലം ഗുരുവായൂരിൽ ഉച്ചപ്പൂജ അമ്പലപ്പുഴയിലെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് മുമ്പ് അവസാനിപ്പിയ്ക്കുകയും അതുകഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടയടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗുരുവായൂരിലെ ഉച്ചശീവേലി വൈകീട്ട് നടതുറന്ന ശേഷമാണ് നടത്തുന്നത്. മറ്റൊരു ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ പ്രത്യേകതയില്ല. === ചെമ്പൈയുടെ കഥ === [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണ്ണാടകസംഗീതചക്രവർത്തിയായിരുന്ന]] [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരുമായും]] ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, സംഗീതലോകത്ത് തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച സംഭാവനകളെല്ലാം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കുകയും തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച പൈസ കൊണ്ട് ഭഗവാന് നിരവധി തവണ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായാണ് എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിൽ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിക്കാലത്ത്]] [[ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം]] നടത്തിവരുന്നത്. അദ്ദേഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി കഥകളുണ്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോഴുള്ള കഥയാണ് കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധം. അതിങ്ങനെ: 1952-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ പതിവിനുവിപരീതമായി കോഴിക്കോട്ടെ സാമൂതിരി കോവിലകത്തായിരുന്നു ചെമ്പൈയ്ക്ക് കച്ചേരി. പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം കച്ചേരിയ്ക്കായി കോവിലകത്തെത്തിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാവിൽ നിന്ന് ശബ്ദം പുറത്തുവന്നില്ല. ഇതിൽ ദുഃഖിതനായ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ഗുരുവായൂരിലെത്തുകയും ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത്, വൈദ്യകുലപതി [[വൈദ്യമഠം വലിയ നാരായണൻ നമ്പൂതിരി]] ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെമ്പൈയുടെ വിഷമാവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം, ചെമ്പൈയെ പൂമുള്ളി മനയിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും അവിടെ വച്ച് പത്തുദിവസം വിശദമായി ചികിത്സിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു പ്രത്യേകതരം പൊടി പാലിൽ കലക്കി നൽകിയാണ് വൈദ്യമഠം ചെമ്പൈയെ ചികിത്സിച്ചത്. തദ്ഫലമായി ചെമ്പൈയ്ക്ക് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടുകയും, അദ്ദേഹം വൈദ്യമഠത്തിൽ ഒരു കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മരണം വരെ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരിയ്ക്കലും ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായില്ല. 1896 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കോട്ടായി]]യ്ക്കടുത്ത് ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ, സംഗീതജ്ഞനായിരുന്ന അനന്തരാമഭാഗവതരുടെയും പാർവ്വതിയമ്മാളുടെയും മൂത്ത മകനായി ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നക്ഷത്രത്തിൽ ജനിച്ച വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ, ചെറുപ്പത്തിലേ പിതാവിൽ നിന്ന് സംഗീതം അഭ്യസിച്ചു. എട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ, [[വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ]] വച്ച് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അദ്ദേഹം, ചെറുപ്പത്തിലേ [[വൈക്കം]], ഗുരുവായൂർ, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]], [[കൊല്ലൂർ]] തുടങ്ങി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. പിൽക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം [[വയലിൻ]] വായിയ്ക്കാനും പഠിച്ചു. ഇക്കാലത്തുതന്നെ അദ്ദേഹം നാട്ടിൽ വച്ച് കുട്ടികളെ സംഗീതം അഭ്യസിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആദ്യകാലത്ത് അനുജനായിരുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യഭാഗവതർക്കൊപ്പമാണ് ചെമ്പൈ കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുവന്നത്. വയലിൻ വിദ്വാൻ കൂടിയായിരുന്ന അച്ഛൻ അനന്തരാമഭാഗവതർ വയലിനിലും തദ്ദേശീയരായ സംഗീതജ്ഞർ [[മൃദംഗം|മൃദംഗത്തിലും]] അകമ്പടി സേവിച്ചാണ് ഈ കച്ചേരികൾ നടന്നുപോയിരുന്നത്. പിന്നീട് അദ്ദേഹം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ഒറ്റയ്ക്ക് കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. കർണാടകസംഗീതത്തിലെ അതികായനാകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അധികകാലം വേണ്ടിവന്നില്ല. [[അരിയക്കുടി രാമാനുജ അയ്യങ്കാർ]], [[മഹാരാജപുരം വിശ്വനാഥ അയ്യർ]] തുടങ്ങിയ അക്കാലത്തെ മഹാരഥന്മാരുടെ നിരയിലേയ്ക്ക് പതുക്കെ ചെമ്പൈയും ഉയർന്നുവന്നു. നിരവധി പ്രശസ്ത വാദ്യകലാകാരന്മാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി സേവിച്ചുതുടങ്ങി. വയലിനിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം, ചില സംഗീതജ്ഞർക്ക് വയലിനിലും അകമ്പടി സേവിച്ചു. 1913 മുതൽ 1927 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലുമായി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. 1913-ൽ തമിഴ്നാട്ടിലെ [[കരൂർ|കരൂരിൽ]] പെത്താച്ചി ചെട്ടിയാർ എന്ന പ്രമാണി നടത്തിയ സംഗീതോത്സവത്തിലെ കച്ചേരി, 1915-ൽ [[പുതുച്ചേരി]]യിൽ ഒരു വിവാഹത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി, 1916-ൽ [[പാലക്കാട്|പാലക്കാട്ടു വച്ച്]] നടത്തിയ [[രാമനവമി]] സംഗീതോത്സവം, 1927-ൽ [[മദ്രാസ് സംഗീത അക്കാദമി]]യുടെ ഉദ്ഘാടനത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി തുടങ്ങിയവ അതിൽ പ്രധാനമാണ്. സ്വന്തമായി കൃതികൾ രചിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും നിരവധി പ്രശസ്ത വാഗ്ഗേയകാരന്മാരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിയ്ക്കുന്നതിൽ ചെമ്പൈ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധിച്ചു. ''ലളിതാദാസൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന തൃപ്പൂണിത്തുറ സ്വദേശിയായിരുന്ന ടി.ജി. കൃഷ്ണയ്യർ, ''മീനാക്ഷീസുതൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന [[ബെംഗളൂരു]] നാഗരാജൻ എന്നിവർ അവരിൽ പ്രധാനികളാണ്. ലളിതാദാസൻ [[ഹംസാനന്ദി]] രാഗത്തിലും [[രൂപകതാളം|രൂപകതാളത്തിലും]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''പാവന ഗുരുപവനപുരാധീശമാശ്രയേ'' എന്ന കൃതി, കർണാടകസംഗീതത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കുറിച്ച് രചിയ്ക്കപ്പെട്ട അപൂർവ്വം കൃതികളിൽ പ്രഥമസ്ഥാനം വഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ കൃതി ചെമ്പൈ സ്ഥിരമായി കച്ചേരികളിൽ പാടുന്നത് വഴി പ്രസിദ്ധി നേടുകയും, അതുവഴി നിരവധി ഭക്തരെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ആകർഷിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. മീനാക്ഷീസുതൻ [[നാട്ട]] രാഗത്തിലും [[ആദിതാളം|ആദിതാളത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''രക്ഷമാം ശരണാഗതം'' എന്ന കൃതി, അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടിയ ശേഷം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമ്മാനമായി സമർപ്പിച്ചു. ആദ്യകാലത്ത് മലയാളകൃതികൾ പാടുന്നതിൽ ഉപേക്ഷ കാണിച്ചിരുന്ന ചെമ്പൈ, പിന്നീട് ഒരു സുഹൃത്തിന്റെ ആവശ്യമനുസരിച്ച് [[ഇരയിമ്മൻ തമ്പി]]യുടെ ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കീർത്തനം പാടാൻ തുടങ്ങുകയും, പതുക്കെ ആ കൃതിയ്ക്കും പ്രചാരം ലഭിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. [[ശ്രീരാഗം|ശ്രീരാഗത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഈ കൃതി, അദ്ദേഹം [[യദുകുല കാംബോജി]] രാഗത്തിൽ പുതുതായി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. ഇത് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായി മാറി. വാതാപി ഗണപതിം ഭജേഹം, ശിവ ശിവ ശിവ എനരാദ, ക്ഷീരസാഗര തുടങ്ങിയ കൃതികളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആലാപനശൈലിയിൽ ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ ജീവിതത്തിലെ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങൾക്കും കാരണക്കാരൻ ഗുരുവായൂരപ്പനാണെന്ന് അന്ത്യം വരെ വിശ്വസിച്ചുവന്നു. 1907-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിലാണ് അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അന്ന് അനുജന്നും അച്ഛന്നുമൊപ്പം നടത്തിയ കച്ചേരിയ്ക്കുശേഷം മടങ്ങിപ്പോകാനൊരുങ്ങുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് ഏതാനും പോലീസുകാർ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിലെത്തി. ഒരുനിമിഷം സ്തബ്ധരായിപ്പോയ ചെമ്പൈയോട് അവർ അടുത്ത കച്ചേരിയ്ക്ക് ക്ഷണിയ്ക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഈ സംഭവത്തിനുശേഷം എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ വന്ന് കച്ചേരി നടത്തിപ്പോകുന്നത് അദ്ദേഹം പതിവാക്കി. ഒരിയ്ക്കലും പണം കൂട്ടിവയ്ക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടാതിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ സമ്പാദ്യത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗവും ഗുരുവായൂരപ്പന് ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്താൻ ഉപയോഗിച്ചു. ബാക്കി വന്ന പണം കൊണ്ട് നിരവധി ജനക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങളും അദ്ദേഹം നടത്തി. ജാതീയവും മതപരവുമായ പല വിലക്കുകളെയും മറികടന്ന് പ്രശസ്തരും അപ്രശസ്തരുമായ നിരവധി സംഗീതജ്ഞർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിച്ചു. [[കെ. ജെ. യേശുദാസ്]], [[ടി. വി. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]], [[പി. ലീല]], [[ജയവിജയന്മാർ (സംഗീതജ്ഞർ)|ജയവിജയന്മാർ]], [[മണ്ണൂർ രാജകുമാരനുണ്ണി]], [[ഒളപ്പമണ്ണ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]], [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തുടങ്ങിയവർ അവരിൽ പ്രമുഖരാണ്. നിരവധി പ്രശസ്തർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി വായിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വയലിനിൽ [[മൈസൂർ ചൗഡയ്യ]]യും മൃദംഗത്തിൽ [[പാലക്കാട് മണി അയ്യർ|പാലക്കാട് മണി അയ്യരുമാണ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അകമ്പടി സേവിച്ചത്. മൂവരുമൊന്നിച്ചുള്ള കച്ചേരികൾ വളരെയധികം ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റി. നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ ചെമ്പൈയെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്. മദ്രാസ് മ്യൂസിക്ക് അക്കാദമിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീത കലാനിധി'' (1951), [[കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമി]] പുരസ്കാരം (1958), മദ്രാസ് ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീതകലാ ശിഖാമണി'' (1964), [[കേരള കലാമണ്ഡലം]] വക സുവർണമുദ്ര (1965), [[ഭാരത സർക്കാർ]] വക [[പദ്മഭൂഷൺ]] (1973) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഇവ കൂടാതെ, 1935-ൽ അക്കാലത്തെ പ്രസിദ്ധ ആത്മീയാചാര്യനായിരുന്ന [[സ്വാമി ശിവാനന്ദ]]യിൽ നിന്ന് ''സംഗീത സമ്രാട്ട്'', 1937-ൽ [[മൈസൂർ രാജ്യം|മൈസൂർ മഹാരാജാവിൽ]] നിന്ന് വിശേഷാൽ അംഗീകാരം, 1940-ൽ പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞനും വാഗ്ഗേയകാരനുമായിരുന്ന [[ഹരികേശനല്ലൂർ മുത്തയ്യാ ഭാഗവതർ|മുത്തയ്യാ ഭാഗവതരിൽ]] നിന്ന് ''ഗായനഗന്ധർവ്വൻ'', [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], [[ബറോഡ രാജ്യം|ബറോഡ]], [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം|വിജയനഗരം]], [[ബൊബ്ബിലി രാജ്യം|ബൊബ്ബിലി]], [[ജയ്പൂർ രാജ്യം|ജയ്പൂർ]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിശേഷാൽ ബഹുമതികൾ തുടങ്ങിയവയും അദ്ദേഹം കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ കൂടാതെ ജന്മനാട്ടിലെ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം, [[ഒറ്റപ്പാലം|ഒറ്റപ്പാലത്തെ]] [[പൂഴിക്കുന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെമ്പൈ നിത്യേന കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുപോന്നിരുന്നു. എത്ര തിരക്കുണ്ടായാലും ചെമ്പൈ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശി ആഘോഷം കൂടാൻ അദ്ദേഹം സ്ഥിരമായി വരുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വേദികളിലൊന്നായിരുന്ന പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[നവരാത്രി]]യുടെ ആദ്യദിവസം നടക്കുന്ന കച്ചേരിയും അദ്ദേഹം ആജീവനാന്തം മുടക്കം കൂടാതെ നടത്തിപ്പോന്നു. അത്തരത്തിലൊരു ദിവസം തന്നെയാണ് അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞതും. 1974 ഒക്ടോബർ 16-ന് നവരാത്രിയുടെ ആദ്യദിവസം പതിവുപോലെ അദ്ദേഹം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരുകയും ഏകദേശം മൂന്ന് മണിക്കൂർ നേരം തുടർച്ചയായി കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കൃതികളെല്ലാം അന്ന് അദ്ദേഹം പാടി. അവയിൽ അവസാനം പാടിയത് ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കൃതിയാണ്. കച്ചേരി അവസാനിപ്പിച്ചശേഷം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ തൊഴുത അദ്ദേഹം, നടയിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും 78 വയസ്സുള്ള തന്നെ തിരിച്ചെടുത്തുകൂടേ എന്ന് ഭഗവാനോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു മാരാർ, ചെമ്പൈ 120 വയസ്സുവരെ ജീവിയ്ക്കണമെന്നാണ് തന്റെ ആഗ്രഹമെന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അത്രയൊന്നും തനിയ്ക്ക് വേണ്ടെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി. തുടർന്ന്, ശിഷ്യനായ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ചേർന്ന അദ്ദേഹം, അവിടെവച്ച് അല്പസമയം ശിഷ്യനോട് സംസാരിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ കുഴഞ്ഞുവീഴുകയും ചെയ്തു. വിവരമറിഞ്ഞ് ഓടിയെത്തിയ ശിഷ്യനായ [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം പരിശോധിച്ചുനോക്കി മരണം സ്ഥിരീകരിച്ചു. അങ്ങനെ ആ മഹാസംഗീതജ്ഞൻ ഗുരുവായൂരപ്പനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു. ജന്മനാടായ ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശരീരം സംസ്കരിച്ചു. === [[ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]] === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ പറ്റാത്ത കഥാപാത്രമാണ് ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവന്റേത്. നീണ്ട 55 വർഷം ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തെ സേവിച്ച ഈ ഗജവീരൻ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തരിൽ തന്നെ പ്രമുഖസ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു ആന ചരിഞ്ഞ ശേഷം അതിന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി ഒരു ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത് മറ്റൊരിടത്തും നടന്നതായി അറിയില്ല. ഒരു ആനയുടെ ചരമവാർഷികം എല്ലാ വർഷവും ആചരിച്ചുവരുന്നതും അങ്ങനെത്തന്നെ. ഇങ്ങനെ ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്തും ചരിഞ്ഞശേഷവും അത്ഭുതകഥാപാത്രമായി നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന കേശവൻ ഗുരുവായൂരിൽ എത്തിച്ചേരാനുണ്ടായ കാരണം ഇങ്ങനെയാണ്: [[ഏഷ്യ]]യിലെത്തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ തേക്കുമരക്കാടുകൾ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന [[നിലമ്പൂർ|നിലമ്പൂരിലാണ്]] കേശവൻ പിറന്നുവീണത്. എട്ടാം വയസ്സിൽ വാരിക്കുഴിയിൽ വീണ കേശവനെ സാമൂതിരി കുടുംബത്തിന്റെ ശാഖകളിലൊന്നായ [[നിലമ്പൂർ കോവിലകം]] ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു. നിലമ്പൂർ കോവിലകത്തെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിക്കൊമ്പനായിരുന്നു കേശവൻ. കോവിലകത്തെത്തിയ കേശവൻ അവിടെ കൂട്ടാനയ്ക്കൊപ്പം സുഖമായി കളിച്ചുവളർന്നു. അവന്റെ കളിചിരികളും തമാശകളും കോവിലകത്തുള്ളവരെയെല്ലാം സന്തോഷിപ്പിച്ചു. കോവിലകത്തെ കുട്ടികൾ കേശവനോടൊപ്പം കളിയ്ക്കുന്നതും പതിവായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ പോലും ആരെയും ദ്രോഹിയ്ക്കാതെ നിന്ന അവൻ നാട്ടുകാർക്കും വളരെ പ്രിയങ്കരനായി മാറി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേയാണ് [[മലബാർ കലാപം]] പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്. അതിന്റെ ഭാഗമായി നിരവധി ആപത്തുകൾ കോവിലകത്തുള്ളവർക്ക് നേരിടേണ്ടിവന്നു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് കോവിലകത്തെ വലിയ തമ്പുരാനും തമ്പുരാട്ടിയും കുടുംബവും സ്വത്തുക്കളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം മുഴുവൻ കാര്യസ്ഥനായ പണിയ്ക്കരെ ഏല്പിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലേയ്ക്ക്]] താമസം മാറി. എന്നാൽ കലാപകാരികൾ പണിയ്ക്കരെ വധിച്ചതോടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ആകെ ഗുരുതരമായി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ നഷ്ടപ്പെടുമല്ലോ എന്നോർത്ത് ഭയപ്പെട്ട തമ്പുരാൻ, പൂജാമുറിയിൽ കയറി ഗുരുവായൂരപ്പനെ വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റാതെ കാത്താൽ തന്റെ ആനകളിലൊരെണ്ണത്തിന്റെ താൻ നടയ്ക്കുവയ്ക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം നേർച്ച നേർന്നു. അങ്ങനെ കുറച്ചുമാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റിയില്ലെന്ന വിവരം തമ്പുരാൻ അറിയാനിടവരികയും തുടർന്ന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്താൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ 1922 ജനുവരി നാലിന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്തി. കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന കാലത്ത് ഗുരുവായൂരിൽ ആനകളുടെ എണ്ണം വളരെക്കുറവായിരുന്നു. അവരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയായിരുന്നത് [[ഗുരുവായൂർ പഴയ പത്മനാഭൻ|പദ്മനാഭൻ]] എന്ന ഗജവീരനാണ്. അക്കാലത്ത് കേരളത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഗജവീരന്മാരിൽ തലയെടുപ്പുകൊണ്ടും ആകാരഭംഗി കൊണ്ടുമെല്ലാം മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്നത് പദ്മനാഭനായിരുന്നു. [[തൃശ്ശൂർ പൂരം|തൃശ്ശൂർ പൂരമടക്കം]] കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം ഉത്സവങ്ങളിലും അവനായിരുന്നു താരം. തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] അവന് ചാർത്തിയ വീരശൃംഖല ഇന്നും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തിൽ ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിത്യവും രണ്ടുശീവേലികൾക്ക്{{efn|അക്കാലത്ത് വൈകീട്ടത്തെ ശീവേലിയ്ക്ക് ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടായിരുന്നില്ല.}} ഭഗവാനെ എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നതും പദ്മനാഭന്റെ പുറത്താണ്. കേശവൻ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ ശേഷം പലപ്പോഴായി അവന് പദ്മനാഭന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് കാണാനിടവരികയും അതിന്റെ സ്വഭാവസവിശേഷകൾ മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പതുക്കെ അവൻ പദ്മനാഭൻ്റെ നിലയിലേയ്ക്ക് ഉയരുകയും ഒടുവിൽ പദ്മനാഭനെ കടത്തിവെട്ടുകയും ചെതു. 1934-ൽ [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കണ്ണമ്പ്ര വേല]]യ്ക്കിടയിലുണ്ടായ ഒരു അപകടത്തിൽ പദ്മനാഭൻ ചരിഞ്ഞതോടെ കേശവയുഗം ആരംഭിച്ചു. കേശവന്റെ പല സ്വഭാവസവിശേഷതകളും അവനെ പതുക്കെ ജനപ്രിയനാക്കി മാറ്റി. കേരളത്തിലെ പലയിടത്തെ ഉത്സവങ്ങളിലും അവൻ പങ്കെടുക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ എവിടെപ്പോയാലും തിടമ്പ് തന്റെ തലയിൽ തന്നെ വേണമെന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ, [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിനടുത്ത്]] [[തിരുവഞ്ചിക്കുളം ശിവക്ഷേത്രം|തിരുവഞ്ചിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ശിവരാത്രി]] ഉത്സവത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് പറ്റാനയ്ക്ക് കേശവനെക്കാൾ ഒരല്പം ഉയരം കൂടിയ സാഹചര്യം വന്നപ്പോൾ തിടമ്പു വച്ച് അളന്നുനോക്കാൻ അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. തിടമ്പുവച്ചപ്പോൾ കേശവന്റെ തലയെടുപ്പ് അപാരമായിരുന്നു. തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിനും കേശവൻ പങ്കെടുക്കുന്നത് പതിവായി. [[തൃശ്ശൂർ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|പാറമേക്കാവ്]], [[തൃശ്ശൂർ തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|തിരുവമ്പാടി]] എന്നീ ഇരുവിഭാഗങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും അവൻ തിടമ്പേറ്റിയിട്ടുണ്ട്. കേശവന് രണ്ട് പാപ്പാന്മാരാണുണ്ടായിരുന്നത് - അച്യുതൻ നായരും മാണി നായരും. മാണിനായർ അസാമാന്യമായ ഉയരവും വണ്ണവുമുള്ള ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ മെലിഞ്ഞ് ശുഷ്കിച്ച ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നു. ഇവരുടെ സ്വഭാവത്തിലും വ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നു. മാണി നായർ കേശവനെ ഭയപ്പെടുത്തി അനുസരിപ്പിയ്ക്കുന്ന പ്രകൃതക്കാരനായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ അവനെ ഒരു മകനെപ്പോലെയാണ് കണ്ടത്. സ്നേഹസമ്പന്നനായിരുന്ന അച്യുതൻ നായർ, ചിലപ്പോൾ കുറുമ്പുകാണിച്ചതിന് അടിച്ചാലും അതൊന്നും സാരമില്ല മകനേ എന്നുപറഞ്ഞ് അവനെ ആശ്വസിപ്പിയ്ക്കുമായിരുന്നു. ജീവിതാന്ത്യം വരെ അദ്ദേഹം കേശവനെ നോക്കിനടന്നു. ആദ്യകാലത്ത് മദപ്പാടുകാലത്ത് കാട്ടുന്ന ചില വിക്രിയകൾ കാരണം കേശവന് ''ഭ്രാന്തൻ കേശവൻ'' എന്നൊരു അപരനാമമുണ്ടായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഈ രണ്ടുപാപ്പാന്മാരും ചേർന്ന് കേശവനെ നല്ലപോലെ നോക്കി. കേശവന്റെ ഭ്രാന്ത് മാറുന്നതായി വിധിപ്രകാരം അവനെ 41 ദിവസം ഭജനമിരുത്തുകയും ഭഗവാന് നേദിച്ച വെണ്ണ ജപിച്ചുനൽകുകയും ചെയ്തതോടെ കേശവന്റെ മനസ്സുമാറി. പിന്നീട് അവൻ കേരളീയ ഗജപ്രേമികളുടെ ഇഷ്ടതാരമായി മാറി. ഗജലക്ഷണശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള പല യോഗ്യതകളും കേശവന്നുണ്ടായിരുന്നു. പതിനൊന്നരയടിയായിരുന്നു അവന്റെ ഉയരം. കൊമ്പിന്റെ കടവായിൽ നിന്നു പുറത്തേയ്ക്കുള്ള ദൂരം നാലരയടി. അപൂർവങ്ങളിൽ അപൂർവമായി കാണുന്ന ലക്ഷണമൊത്ത, നിരയൊത്ത 20 വെള്ള നഖങ്ങൾ. ഇതിനെല്ലാം പുറമേ അപൂർവ്വതയുള്ള അനേകം സ്വഭാവസവിശേഷതകളും. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ചടങ്ങുകളെക്കുറിച്ചെല്ലാം വ്യക്തമായ അറിവുണ്ടായിരുന്ന കേശവൻ, തന്നെ ആവശ്യമുള്ള ചടങ്ങിന് മുമ്പ് ഒരുങ്ങിനിൽക്കുമായിരുന്നു. മദപ്പാടുകാലത്ത് ചില വേലത്തരങ്ങൾ കാണിയ്ക്കുന്ന കേശവൻ ഇടഞ്ഞോടിയാൽ പിന്നെ എത്ര ദൂരെയുള്ള സ്ഥലത്തായാലും ഗുരുവായൂരിൽ ചെന്നേ നിൽക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ. ഒരിയ്ക്കൽ തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് മദമിളകി [[തേക്കിൻകാട് മൈതാനം]] ചുറ്റി വടക്കുന്നാഥനെ പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷമാണ് കേശവൻ സ്ഥലം വിട്ടത്. ജില്ലാ കളക്ടറും ഡി.എമ്മും അടക്കമുള്ള പല ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഇടപെട്ടിട്ടും മയക്കുവെടി വയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി]] സ്വദേശിയായ അമ്പാടിയിൽ കൃഷ്ണൻ നായർ എന്നൊരാൾ ഓടിവന്ന് കേശവനെ തളച്ചുവെന്നാണ് കഥ. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ, തൃശ്ശൂരിന് തെക്കുള്ള [[കൂർക്കഞ്ചേരി ശ്രീ മഹേശ്വര ക്ഷേത്രം|കൂർക്കഞ്ചേരി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[തൈപ്പൂയം|തൈപ്പൂയത്തിന്]] എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുന്ന വഴിയിൽ, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ആറുകിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുഴയ്ക്കൽ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പെട്ടെന്ന് തിരിഞ്ഞുനടന്നതും രസകരമായ ഒരു സംഭവമാണ്. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് ഒരാളെ പോലും അവൻ കൊന്നിട്ടില്ല. ഒരിയ്ക്കൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ സമയത്ത് മദമിളകിയ അവൻ, വഴിയിൽ വച്ച് ഏതാനും സ്കൂൾ കുട്ടികളെ കണ്ടപ്പോൾ അവരെ ഉപദ്രവിയ്ക്കാതെ നടന്നുപോയത് അതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ മദമിളകിയപ്പോൾ ഇടുങ്ങിയ വഴിയിലൂടെ ഓടിയ അവൻ, വഴിയിൽ കണ്ട കാലുകളില്ലാത്ത ഒരു രോഗിയെ ചവിട്ടാതെ കടന്നുപോയത് മറ്റൊരു ഉദാഹരണം. സമയത്ത് ശീവേലിയ്ക്ക് തിടമ്പെഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനും ഇറക്കാനുമല്ലാതെ ഒരിയ്ക്കലും അവൻ മുൻകാലുകൾ താഴ്ത്തിക്കൊടുത്തിട്ടില്ല. തിടമ്പേറ്റുന്നയാൾ മാത്രമേ തന്റെ മുന്നിലൂടെ കയറാവൂ എന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. തിടമ്പേറ്റിക്കഴിഞ്ഞാൽ അത് തലയിൽ നിന്ന് മാറ്റുന്നതുവരെ അവൻ തലയുയർത്തിത്തന്നെ നിൽക്കുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷ ഉത്സവങ്ങൾക്കും കേശവന്റെ പുറത്ത് കയറ്റിയാണ് എഴുന്നള്ളത്തുകൾ നടന്നുവന്നിരുന്നത്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[പൂയം]] നാൾ തൊട്ട് പത്തുദിവസം നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവം, വൃശ്ചികമാസത്തിലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരദിനമായ ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[അഷ്ടമിരോഹിണി]] എന്നീ അവസരങ്ങളിൽ കേശവന്റെ പുറത്താണ് എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ പല സുപ്രധാന സംഭവങ്ങളിലും അവന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. 1952-ൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഇന്നുള്ള സ്വർണ്ണക്കൊടിമരത്തിനുള്ള തടി വെട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നത് കേശവനാണ്. ആദ്യകാലത്ത് ക്ഷേത്രം തെക്കുഭാഗത്തുണ്ടായിരുന്ന കോവിലകപ്പറമ്പിൽ (ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക പാഞ്ചജന്യം, ശ്രീവത്സം റെസ്റ്റ് ഹൗസുകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്ത്) സ്ഥലക്കുറവ് അനുഭപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുന്നത്തൂർ കോട്ട]]യിലേയ്ക്ക് 1975 ജൂൺ 25-ന് ആനകളെ മാറ്റുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി നടത്തിയ ഗജരാജയാത്രയെ നയിച്ചതും കേശവനാണ്. പ്രായാധിക്യം വകവയ്ക്കാതെയുള്ള ആ യാത്ര പലരുടെയും മനസ്സിൽ ഇന്നും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. കേശവൻ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് നൽകിയ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിഫമായി 1972-ൽ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം അവനെ ഗജരാജപട്ടം നൽകി ആദരിച്ചു. കേശവന്റെ സേവനത്തിന്റെ 50-ആം വാർഷികം പ്രമാണിച്ചാണ് അവന് ഈ വിശേഷാൽ ബഹുമതി ലഭിച്ചത്. അപ്പോൾ തന്നെയായിരുന്നു കേശവന്റെ ഷഷ്ടിപൂർത്തി ആഘോഷവും. ഇവയോടനുബന്ധിച്ച് ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകൾക്കും വിശേഷാൽ സദ്യ നൽകിയതും ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സംഭവമാണ്. ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനകാലത്ത് കേശവൻ വിവിധ രോഗങ്ങളുമായി ബുദ്ധിമുട്ടി. 1976 നവംബർ 30-ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള നവമി വിളക്ക് നടക്കുന്ന സമയമായിരുന്നു. കേശവന്റെ പുറത്താണ് അപ്പോഴും തിടമ്പേറ്റിയിരുന്നത്. രാത്രി ഏകദേശം പതിനൊന്നുമണി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് കേശവന് ഒരു അസ്വസ്ഥത അനുഭവപ്പെട്ടു. ആനപ്പുറത്തുണ്ടായിരുന്നവർ ആശങ്കാകുലരായി താഴെയിറങ്ങി. തിടമ്പ് പറ്റാനയായിരുന്ന കുട്ടികൃഷ്ണന് നൽകിയശേഷം അവസാനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ തൊഴുതുകൊണ്ട് കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിന് തെക്കുഭാഗത്തെ പറമ്പിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിമരത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പാപ്പാന്മാർ അവനെ കെട്ടിനിർത്തി. തുടർന്നുവന്ന രണ്ടുദിവസം കടുത്ത ഉപവാസമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടാണ് അവൻ കഴിച്ചുകൂട്ടിയത്. വിദഗ്ദ്ധരായ ആനഡോക്ടർമാർ മുഴുവൻ കേശവന്റെ രോഗവിവരമറിഞ്ഞ് അവനെ ചികിത്സിയ്ക്കാനെത്തി. എന്നാൽ എല്ലാ ചികിത്സകളും നിഷ്ഫലമാക്കിക്കൊണ്ട് കേശവന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി അനുദിനം വഷളായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഡിസംബർ 2 വ്യാഴാഴ്ച. പുണ്യദിനമായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായിരുന്നു അന്ന്. പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയായപ്പോൾ കൊടിമരത്തിന്റെ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് നമസ്കരിച്ചുകിടന്നുകൊണ്ട് കേശവൻ അന്ത്യശ്വാസം വലിച്ചു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ വിവരമറിയിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിൽ കൂട്ടമണി മുഴങ്ങി. കേശവൻ മരിച്ചു എന്നാണ് നാട്ടുകാർ വിവരമറിയിച്ചത്. ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്ന പല പരിപാടികളും കേശവന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് റദ്ദാക്കി. അങ്ങനെ ചടങ്ങുമാത്രമാക്കി ആ ഏകാദശി കടന്നുപോയി. കേരളം മുഴുവൻ കേശവന് അന്ത്യാഞ്ജലി അർപ്പിയ്ക്കാൻ കോവിലകപ്പറമ്പിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. വൈകീട്ട് ആറുമണിയ്ക്ക് [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്തുള്ള [[അകമല]]യിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയ കേശവന്റെ മൃതദേഹം അവിടെ വച്ച് ആചാരവിധികളോടെ സംസ്കരിച്ചു. പതിവിനുവിപരീതമായി അവനെ ദഹിപ്പിയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്തതെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള പത്രങ്ങളിൽ അവന്റെ മരണവാർത്ത അടിച്ചുവന്നു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞശേഷം 1977-ൽ അവന്റെ ജീവിതകഥ ആസ്പദമാക്കി ''[[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]]'' എന്ന പേരിൽ ഒരു ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി. [[ഭരതൻ (സംവിധായകൻ)|ഭരതൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചലച്ചിത്രത്തിൽ കേശവനെ അവതരിപ്പിച്ചത് [[നായരമ്പലം ശിവജി]] എന്ന ആനയാണ്. [[എം.ജി. സോമൻ]], [[ജയഭാരതി]], [[അടൂർ ഭാസി]], [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]], [[സുകുമാരി]] തുടങ്ങിയവർ മറ്റ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചു. ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അധികം ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും [[പി. ഭാസ്കരൻ]]-[[ജി. ദേവരാജൻ]] ടീം ഒരുക്കിയ ഇതിലെ ഗാനങ്ങൾ സൂപ്പർഹിറ്റുകളായി. ''നവകാഭിഷേകം കഴിഞ്ഞു'', ''ഉഷാകിരണങ്ങൾ പുൽകിപ്പുൽകി'', ''ഇന്നെനിയ്ക്ക് പൊട്ടുകുത്താൻ'', ''ധിംതതക്ക കൊടുമല ഗണപതി'', ''മാരിമുകിലിൻ കേളിക്കയ്യിൽ'' തുടങ്ങിയ ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ജനപ്രിയമായി തുടരുന്നു. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]], [[പി. ജയചന്ദ്രൻ]], [[പി. ലീല]], [[പി. മാധുരി]] എന്നിവരാണ് ഇവ ആലപിച്ചത്. 2007-ൽ കേശവന്റെ ജീവിതം ഒരു സീരിയലുമാക്കി മാറ്റി. [[സൂര്യ ടി.വി.]]യിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ഈ സീരിയലിൽ കേശവനായി അഭിനയിച്ചത് ഇപ്പോൾ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ ആനയായ [[തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രൻ|തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രനാണ്]]. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ സ്ഥാനത്ത് അവന്റെ ഒരു പൂർണ്ണകായ പ്രതിമ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1982-ൽ കേശവന്റെ ആറാം ചരമവാർഷികദിനത്തിലാണ് ഈ പ്രതിമ അനാച്ഛാദനം ചെയ്തത്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ ഏകാദശിക്കാലത്തും ചരമദിനമായ ഏകാദശിയുടെ തലേന്ന് ദേവസ്വം വകയായുള്ള ആനകളെ കേശവന്റെ പ്രതിമ വരെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന ചടങ്ങ് നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്നടുത്തുള്ള [[ഗുരുവായൂർ തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രം|തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നുതുടങ്ങുന്ന ഈ യാത്ര റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രവും പിന്നിട്ടാണ് കേശവന്റെ പ്രതിമയ്ക്ക് മുന്നിലെത്തുക. അകമ്പടിയായി [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും]]. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന കൊമ്പനാണ് കേശവന്റെ ചിത്രം ഏറ്റുന്നതും അവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നതും. മറ്റുള്ള ആനകൾ കൊമ്പുകളുയർത്തി പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കും. അങ്ങനെ ഇന്നും ഓർമ്മകളിൽ മായാതെ കേശവൻ നിൽക്കുന്നു. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ == === ഉദയാസ്തമനപൂജ === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വഴിപാടുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജ. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉദയം മുതൽ അസ്തമയം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പൂജയാണിത്. കേരളത്തിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നിലവിലുള്ള വഴിപാടാണിത്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാണ്. ഇരുപത്തിയൊന്ന് പൂജകളാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. പൂജയുടെ തലേദിവസം വൈകീട്ട് ഗണപതിപൂജയോടെയാണ് ചടങ്ങുകളുടെ ആരംഭം. ഭഗവാന് നേദിച്ച അപ്പം, പായസം, കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര തുടങ്ങിയവയും മുഖത്ത് ചാർത്തിയ ചന്ദനം, കളഭം മുതലായവയും അഭിഷേകം ചെയ്ത തീർത്ഥജലവും എണ്ണയും പാദങ്ങളിലർച്ചിച്ച പൂക്കളുമെല്ലാം പൂജനടത്തുന്നവർക്ക് നൽകുന്നു. ഏറെക്കാലമായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വഴിപാടാണെങ്കിലും കർണാടക സംഗീത സമ്രാട്ടായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് പ്രചാരമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിച്ചത്. കുറഞ്ഞത് നൂറ് ഉദയാസ്തമനപൂജകളെങ്കിലും അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിൽ കഴിച്ചിട്ടുണ്ടാകണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. === കൃഷ്ണനാട്ടം === കേരളത്തിന്റെ തനതുകലാരൂപങ്ങളിലൊന്നായ കൃഷ്ണനാട്ടം, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിലൊന്നാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ രചിച്ച 'കൃഷ്ണഗീതി' എന്ന കാവ്യത്തെ ആസ്പദമാക്കി നിർമ്മിച്ചെടുത്ത കലാരൂപമാണിത്. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ജനനം മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള ജീവിതം എട്ടുകഥകളാക്കിത്തിരിച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം അവതരിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നത്. അവതാരം, കാളിയമർദ്ദനം, രാസക്രീഡ, കംസവധം, സ്വയംവരം, ബാണയുദ്ധം, സ്വർഗ്ഗാരോഹണം എന്നിവയാണ് ആ എട്ടുകഥകൾ. ഇവ അതത് ക്രമത്തിൽ ആടിപ്പോരുന്നു. എന്നാൽ, ദുഃഖപര്യവസായിയായ കഥയായതിനാൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അവതാരം കളിയ്ക്കുന്നു.<ref>[http://www.chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181029034755/http://chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html|date=2018-10-29}}.</ref> കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനമുൾക്കൊണ്ട [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ]], പിൽക്കാലത്ത് ശ്രീരാമഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി [[രാമനാട്ടം]] സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തു. പിന്നീട് [[കോട്ടയത്തു തമ്പുരാൻ|കോട്ടയം കേരളവർമ്മത്തമ്പുരാൻ]] രാമനാട്ടത്തിൽ പരിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നപ്പോഴാണ് ഇന്നത്തെ കഥകളി പിറവിയെടുത്തത്. [[കൂടിയാട്ടം|കൂടിയാട്ടത്തിലെ]] വേഷങ്ങൾ മാതൃകയാക്കിയാണ് ഈ മൂന്ന് കലാരൂപങ്ങളിലെയും വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെങ്കിലും അവയിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളും കാണാം. ഗുരുവായൂരിലെ അവതരണരീതിയ്ക്ക് കഥകളിയോടാണ് കൂടുതൽ സാദൃശ്യം. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ ചടങ്ങുകൾ പലതും കഥകളിയിലേതുപോലെയാണ്. പുറപ്പാട്, കേളി തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ കഥകളിയിലുമുണ്ട്. [[ശുദ്ധമദ്ദളം]], [[തൊപ്പിമദ്ദളം]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]] എന്നിവയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വാദ്യങ്ങൾ. രണ്ട് പിൻപാട്ടുകാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിനുണ്ടാകുക. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടാലങ്കാരവും കഥകളി സ്വീകരിച്ചതാണ്. കഥകളി പോലെ നിലവിളക്കിനെ സാക്ഷിനിർത്തിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടവും കളിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ധാരാളം വ്യത്യാസങ്ങളും ഈ കലാരൂപങ്ങൾ തമ്മിലുണ്ട്. കഥകളിയിൽ കഥയിലെ ആദ്യരംഗം തന്നെയാണ് പുറപ്പാടെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീവേഷങ്ങളെ വച്ച് നടത്തുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് മാത്രമാണ് പുറപ്പാട്. കഥകളിയിൽ സാധാരണയായി അഭിനേതാക്കൾ നിലവിളക്കിനുമുന്നിൽ പോകാറില്ല. എന്നാൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ വിളക്കിനെ ചുറ്റിയുള്ള നൃത്തം പതിവുണ്ട്. കൃഷ്ണനും യവനനും തമ്മിലും കൃഷ്ണനും മല്ലന്മാരും തമ്മിലുമുള്ള യുദ്ധരംഗങ്ങളിൽ വിളക്കിന്റെ മുന്നിൽ വന്നാണ് നൃത്തം. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പദം ആവർത്തിച്ച് പാടാറില്ല. ആവർത്തിച്ചുള്ള അഭിനയം ആവശ്യമില്ലാത്തതിനാലാണിത്. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീകഥാപാത്രങ്ങൾക്കും ചുട്ടിയുണ്ട്. കഥകളിയിൽ അഭിനേതാക്കളുടെ വശങ്ങളിലാണ് പാട്ടുകാരും വാദ്യക്കാരുമുണ്ടാകുകയെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പുറകിലാണ്. ഇത് അഭിനേതാക്കൾക്ക് നൃത്തത്തിന് കൂടുതൽ സൗകര്യമൊരുക്കാനാണ്. [[സാമവേദം|സാമവേദാലാപനത്തെയും]] [[ചാക്യാർ|ചാക്യാരുടെ]] സ്വരിയ്ക്കലിനെയും ആസ്പദമാക്കിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ സംഗീതം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, ഗുരുവായൂരിൽ കേൾക്കാൻ കഴിയുന്നത് കഥകളിസംഗീതമാണ്. ഇത് ഒരേ സമയം പ്രശംസയും വിമർശനവും ഏറ്റുവാങ്ങി. രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടച്ചശേഷം വടക്കേ നടപ്പുരയിൽ വച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ചൊവ്വാഴ്ചയും പരിശീലനകാലവുമൊഴിച്ചുള്ള എല്ലാ ദിവസവും ഇതുണ്ടാകാറുണ്ട്. എട്ട് കഥകളിൽ ഏതെങ്കിലുമൊന്നാണ് ഓരോ ദിവസം കളിയ്ക്കുന്നത്. ആദ്യകാലത്ത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും സാമൂതിരിയുടെ നാട്ടിലെ സവർണ്ണകുടുംബങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്ന കൃഷ്ണനാട്ടം, ഇപ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ അതിരുകളും കടന്ന് കടലിനപ്പുറത്തുപോലും സ്ഥാനം പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2010-ൽ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[പാരീസ്|പാരീസിൽ]] വച്ചുനടന്ന കലാരൂപങ്ങളുടെ ഒരു സെമിനാറിനോടനുബന്ധിച്ച് കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിരുന്നു. രാജ്യത്തെ പലയിടങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിട്ടുണ്ട്. === തുലാഭാരം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ് തുലാഭാരം. വഴിപാടുകാരന്റെ/കാരിയുടെ ഭാരത്തിന് തുല്യമായി ഏതെങ്കിലും ദ്രവ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ വഴിപാടിന്റെ രീതി. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഈ വഴിപാടുണ്ട്. ഒരുദിവസം നൂറിനടുത്ത് തുലാഭാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. കേരളീയ ഹൈന്ദവർ വിവിധ ആവശ്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഗുരുവായൂരിൽ തുലാഭാരം നേരാറുണ്ട്. കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, ശർക്കര, അരി, ഗോതമ്പ്, എള്ള്, കയർ തുടങ്ങി സ്വർണവും വെള്ളിയും വരെ നീളുന്നു തുലാഭാരത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ നിര. കൂടാതെ നോട്ടുകെട്ടുകൾ കൊണ്ടും താമര കൊണ്ടുമെല്ലാം തുലാഭാരം നേർന്നവരുണ്ട്. == ഉപദേവതകളും വഴിപാടുകളും == === ഗണപതി === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ, നാലമ്പലത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയോട് മുട്ടിനിൽക്കുന്ന ഒരു ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സർവ്വവിഘ്നവിനാശകനായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരടി മാത്രം ഉയരമുള്ള ഒരു ചെറുവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന ഭഗവാൻ, മൂന്നുകൈകളിൽ മഴു, കയർ, മോദകം എന്നിവ ധരിച്ച് നാലാമത്തെ കൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെയുള്ള വിഗ്രഹം. ആദ്യകാലത്ത് ഇവിടെ പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യമില്ലായിരുന്നു. 1970-ലെ തീപ്പിടുത്തത്തിനു ശേഷമാണ് ഇവിടെ അതിനുള്ള സൗകര്യമുണ്ടായത്. ഗണപതിഹോമം, കറുകമാല, ഒറ്റയപ്പം എന്നിവയാണ് ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ള തൂണിലും ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ==== കാര്യാലയ ഗണപതി ==== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, ദേവസ്വം മ്യൂസിയം വളപ്പിൽ മറ്റൊരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. '''കാര്യാലയ ഗണപതി''' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിലാണ് മൂന്നടിയോളം ഉയരമുള്ള ഗണപതിവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ഈ ഗണപതിയുടെയും ദർശനം. ഇടത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന അപൂർവ്വ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയാണിത്. മുമ്പുകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുണ്ടായിരുന്ന [[അഗ്രഹാരം|അഗ്രഹാരത്തിൽ]] താമസിച്ചിരുന്ന തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർ പൂജിച്ചിരുന്ന ഗണപതി, പിൽക്കാലത്ത് പഴയ ദേവസ്വം ഓഫീസും ഇപ്പോഴത്തെ മ്യൂസിയവുമായ നാലുകെട്ടിലെത്തുകയായിരുന്നു. നാലുകെട്ട് പുതുക്കിപ്പണിതപ്പോൾ അതിന്റെ കന്നിമൂലയിൽ ഈ ഗണപതിയ്ക്ക് സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയായിരുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് കർക്കടകമാസത്തിൽ മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന പൂജ, ഇപ്പോൾ എല്ലാ ദിവസവും നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർ, ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതിട്ടാണ് ഭഗവദ്ദർശനത്തിന് ചെല്ലുന്നത്. പ്രത്യക്ഷ മഹാഗണപതിഹോമമാണ് ഈ ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. ഇത് എല്ലാ മുപ്പെട്ട് വെള്ളിയാഴ്ചയും നടത്തിവരുന്ന വഴിപാടാണ്. ഒരു ആനയെ ഗണപതിയായി സങ്കല്പിച്ച് നടത്തുന്ന ഹോമമാണിത്. കൂടാതെ, നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതും അതിവിശേഷമാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി|വിനായക ചതുർത്ഥിദിവസം]] ഇവിടെ പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. === അയ്യപ്പൻ === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിന് പുറത്തും പ്രദക്ഷിണവഴിയ്ക്കകത്തുമായി തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായാണ് താരകബ്രഹ്മസ്വരൂപവും ഹരിഹരപുത്രനുമായ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹത്തിന് [[ശബരിമല|ശബരിമലയിലെ]] വിഗ്രഹവുമായി പ്രകടമായ രൂപസാദൃശ്യമുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനുപുറത്തുള്ള ഏക ഉപദേവതാപ്രതിഷ്ഠ അയ്യപ്പനാണ്. നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ഇതിനായി ഒരു കല്ല് ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ചിട്ടുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ എള്ളുതിരി വഴിപാടുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും 2007-ലെ ദേവപ്രശ്നത്തിൽ ദേവന് ഹിതകരമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് അത് നിർത്തിവച്ചിരുന്നു. അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനും ഇപ്പോൾ ചുറ്റുവിളക്കുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്ത് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം ഈ അയ്യപ്പന്റെ മുന്നിലാണ്. === ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതി === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമതിലകത്തുതന്നെയാണെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പന് തുല്യപ്രാധാന്യം നേടിയ സന്നിധിയാണ് ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതിയുടേത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാവൽ ദൈവമാണ് ഭഗവതി എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, അകത്തോ പുറത്തോ എന്ന് സംശയം തോന്നുന്ന സ്ഥലത്താണ് ആദിപരാശക്തിയായ ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലും മണ്ഡപവും. ഭഗവാന്റെ ഇടതുഭാഗത്തുള്ള പ്രതിഷ്ഠയായതുകൊണ്ടാണ് ''ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതി'' എന്ന് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. [[വനദുർഗ്ഗ|വനദുർഗ്ഗാചൈതന്യത്തോടുകൂടിയ]] [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയായാണ്]] സങ്കല്പം. അമ്പാടിയിൽ [[യശോദ|യശോദയ്ക്ക്]] പിറന്ന കൃഷ്ണസഹോദരിയായ ഭഗവതിയാണിതെന്ന് സങ്കല്പമുണ്ട്. ഈ പരാശക്തിയാണ് കാളിയുടെ രൂപത്തിൽ [[കംസൻ|കംസനെ]] കൃഷ്ണജനനത്തെ പറ്റി അറിയിച്ചത് എന്ന്‌ ഭാഗവതം പറയുന്നു. വനദുർഗ്ഗാ സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. സ്വയംഭൂവായ ഒരു കണ്ണാടിവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നത്. ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. ഈ ഭഗവതി ശ്രീകൃഷ്ണനുമുമ്പേ ഇവിടെ സന്നിധാനം ചെയ്തിരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലമാണ് ഭഗവതിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചത്. കാളീഭാവത്തിലാണ് ആരാധനയെങ്കിലും ലക്ഷ്മി, [[സരസ്വതി]], പാർവതി, ദുർഗ്ഗ എന്നീ ഭാവങ്ങളിലും സങ്കല്പമുണ്ട്. ആദ്യമുണ്ടായ പ്രതിഷ്ഠ എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ, ആദ്യം ഭഗവതിയെ വന്ദിയ്ക്കണമെന്നാണ് ആചാരം. എന്നാൽ, ക്യൂവിൽ നിൽക്കുന്നവർക്ക് ഇത് സാധിയ്ക്കില്ല. ഭഗവതിയ്ക്ക് സ്ഥിരം [[വെളിച്ചപ്പാട്|വെളിച്ചപ്പാടുണ്ട്]]. ''അഴൽ'' എന്ന് പേരുള്ള ഒരു വിശേഷവഴിപാടാണ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. പച്ചരി, വെള്ളരി, നാളികേരം എന്നിവ വെച്ച്‌ വാഴത്തണ്ടിൽ തുണി ചുറ്റി എണ്ണയിൽ നനച്ച്‌ കത്തിച്ച്‌ ദേവിയ്ക്ക് അഗ്നി നേദിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടയടച്ചശേഷമാണ് ഈ വഴിപാട് നടത്തുന്നത്. മണ്ഡലകാലത്ത് ഭഗവതിയ്ക്ക് [[കളമെഴുത്തും പാട്ടും]] പതിവുണ്ട്. കാളീസങ്കല്പമായതിനാൽ ഇവിടെ [[ദാരികവധം]] പാട്ടാണ് പാടുന്നത്. [[ധനു|ധനുമാസത്തിൽ]] ''പിള്ളേർ താലപ്പൊലി'' എന്ന പേരിൽ നാട്ടുകാരുടെ വകയായും [[മകരം|മകരമാസത്തിൽ]] ദേവസ്വം വകയായും രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ ഭഗവതിയ്ക്ക് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാന ക്ഷേത്രം നേരത്തേ അടയ്ക്കുന്നു. സഹോദരിയുടെ വിശേഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ പുറപ്പെടുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടത്തുന്നതും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. [[നവരാത്രി|നവരാത്രിയും]] തൃക്കാർത്തികയും ദേവിയ്ക്ക് വിശേഷമാണ്. == മറ്റുള്ള സങ്കല്പങ്ങൾ == മേൽപ്പറഞ്ഞ മൂന്ന് ഉപപ്രതിഷ്ഠകൾ കൂടാതെ ചിലയിടങ്ങിൽ വിശേഷാൽ ആരാധന നടക്കുന്നുമുണ്ട്. അവയിൽ ചിലത് സ്വയമേവ ശ്രദ്ധേയമാണ്. === സരസ്വതി അറ === ഗണപതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിലുള്ള ഒരു ചെറിയ മുറിയിൽ സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം സങ്കല്പിച്ച് ആരാധിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. തന്മൂലം ഈ മുറി ''സരസ്വതി അറ'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പൂജവയ്പ്പ് നടത്തിയിരുന്നത് ഈ മുറിയിലാണ്. ഇപ്പോൾ അസൗകര്യം നിമിത്തം ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റി. ഗണപതിശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ സ്ഥലം വളരെക്കുറവാണ് എന്നതിനാൽ ഭക്തർ തിക്കിത്തിരക്കുന്നത് പതിവാണ്. എന്നാൽ, 2017-ൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിൽ സരസ്വതി അറയ്ക്ക് ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് തെളിഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് ഇത് പൊളിയ്ക്കരുതെന്ന് വിധി വന്നു. തന്മൂലം, സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം ഇവിടെ സ്ഥിരമായി. സരസ്വതീദേവിയുടെ ഒരു ഛായാചിത്രമാണ് നിലവിൽ ഈ അറയിലുള്ളത്. സരസ്വതി അറയിൽ വന്ദിയ്ക്കുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്കും ബുദ്ധിവർദ്ധനയ്ക്കും ഉത്തമാമാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. === [[അനന്തപദ്മനാഭൻ]] === നാലമ്പലത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, ശ്രീകോവിലിന്റെ തൊട്ടുപുറകിലായി ഭീമാകാരമായ ഒരു കരിങ്കൽശില്പം കാണാം. അനന്തശയനരൂപത്തിലുള്ള മഹാവിഷ്ണുവിന്റേതാണ് ഈ ശില്പം. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം|ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠയാണ് പരിവാരസമേതം ആവിഷ്കരിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. അനന്തനുമേൽ ശയിയ്ക്കുന്ന മഹാവിഷ്ണുഭഗവാൻ, ഭഗവദ്പാദങ്ങൾ തഴുകുന്ന ലക്ഷ്മീദേവി, നാഭീകമലത്തിലെ ബ്രഹ്മാവ്, വലതുകൈയ്ക്ക് താഴെയുള്ള [[ശിവലിംഗം]], ഭഗവാനെ തൊഴുന്ന ഭക്തോത്തമന്മാരും മഹർഷിമാരും - ഇങ്ങനെ പലരും ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഈ ശില്പം. നിത്യവും ഈ ശില്പത്തിന് വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ ഒരു ചിത്രമാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായർ എന്ന ചുവർച്ചിത്രകാരൻ വരച്ചതായിരുന്നു ചിത്രം. '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീവൈകുണ്ഠം''' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ചിത്രം, 1970-ൽ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ പൂർണ്ണമായും കത്തിനശിച്ചുപോയി. തുടർന്നുണ്ടായ പുനരുദ്ധാരണത്തെത്തുടർന്നാണ് ഇന്നത്തെ ശില്പം പണിതത്. [[കന്യാകുമാരി]]യിലെ [[വിവേകാനന്ദ സ്മാരകം]] നിർമ്മിച്ച് ശ്രദ്ധേയനായിരുന്ന സ്വാമിനാഥൻ കറുപ്പയ്യ ആചാരിയാണ് അനന്തശയനവിഗ്രഹം നിർമ്മിയ്ക്കുന്നതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. ഇന്ന് ഇതിന് നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന് നൽകുന്ന അതേ പ്രാധാന്യമാണ് ഭക്തർ ഈ രൂപത്തിനും നൽകുന്നത്. === [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യനും]] [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനും]] === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലെ കരിങ്കൽത്തൂണിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ചതുർബാഹുവായ സുബ്രഹ്മണ്യനാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വിഗ്രഹം ഭസ്മം വിതറിയ നിലയിലാണ് കാണപ്പെടുന്നതെങ്കിലും മുഖവും കൈകളും വ്യക്തമാണ്. വലതുചുമലിൽ ഭഗവാന്റെ ആയുധമായ [[വേൽ]] കാണാം. പൂജയില്ലെങ്കിലും ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തെത്തുന്ന ഭക്തർ ഈ സുബ്രഹ്മണ്യനെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്തെ വാതിലിൽ നിന്ന് അല്പം മാറി [[ഹനുമാൻ]] സ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. വീരഹനുമാന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഈ വിഗ്രഹം. വലതുകയ്യിൽ [[മൃതസഞ്ജീവനി|മരുത്വാമലയും]] ഇടതുകയ്യിൽ ഗദയും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഹനുമാന്റെ വിഗ്രഹം സിന്ദൂരം വിതറിയ രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. വിഗ്രഹത്തിൽ വെറ്റിലമാലയും രാമനാമം രചിച്ച കടലാസുകൾ കൊണ്ടുള്ള മാലയും ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ഹനുമാനെ വന്ദിച്ച് അഭീഷ്ടസിദ്ധി നേടിയ അനുഭവങ്ങൾ നിരവധിയാണ്. ഇതുകൂടാതെ ദശാവതാരരൂപങ്ങളും ശ്രീകൃഷ്ണലീലകളും ശിവനും ദേവിമാരുമടക്കമുള്ള മൂർത്തികളുമെല്ലാം തൂണുകളിൽ നിറയുന്നു. === ശിവസാന്നിദ്ധ്യം === ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവന് പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും ഭഗവാൻ അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യമായി കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും കൊണ്ടുവന്ന വിഷ്ണുവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാൻ അനുവാദം നൽകിയ ശിവൻ പാർവ്വതീഗണപതിസുബ്രഹ്മണ്യസമേതനായി സ്വയംഭൂവായി മമ്മിയൂരിൽ അവതരിച്ചു എന്ന വിശ്വാസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഭഗവതിയെ തൊഴുത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ ഭക്തർ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദിശയിലേയ്ക്ക് (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) നോക്കി ശിവനെ വന്ദിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രക്കുളമായ രുദ്രതീർത്ഥവും ക്ഷേത്രത്തിലെ മണിക്കിണറും ശിവനുമായി ഐതിഹ്യപരമായിത്തന്നെ ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. രുദ്രതീർത്ഥം പണ്ട് വലിയൊരു തടാകമായിരുന്നെന്നും ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന താമരയൂർ വരെ അത് നീണ്ടുകിടന്നിരുന്നെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഈ തടാകത്തിൽ നിറയെ താമരകൾ വിരിഞ്ഞിരുന്നെന്നും അവയിലെ ഒരു താമരയിലിരുന്നാണ് ശ്രീരുദ്രനായ ശിവൻ, പ്രചേതസ്സുകൾക്ക് രുദ്രഗീതം ഉപദേശിച്ചുകൊടുത്തതെന്നും ഐതിഹ്യകഥ പറയുന്നു. അങ്ങനെ രുദ്രൻ വസിച്ച തീർത്ഥം, രുദ്രതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും ഈ കുളത്തിൽ ശിവസാന്നിധ്യമുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഇതിലെ സ്നാനം സർവ്വപാപഹരമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും ഈ കുളത്തിൽ കുളിച്ചാണ് ദർശനത്തിനെത്തുന്നത്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാൻ ആറാടുന്നതും. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള മണിക്കിണറിന്, രുദ്രകൂപം എന്നും പേരുണ്ട്. ഇതിലെ ജലം ഉപയോഗിച്ചാണത്രേ പ്രതിഷ്ഠാസമയത്ത് ശിവഭഗവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് കലശമാടിയത്! അതാണ് ''രുദ്രകൂപം'' എന്ന പേരിനുപിന്നിലെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ പരിസരത്തെവിടെയും ഇത്രയും ശുദ്ധമായ ജലമില്ലെന്നും ഇത് കുടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ എല്ലാ അസുഖങ്ങളും മാറുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. സാളഗ്രാമം അടക്കമുള്ള നിരവധി വിശേഷവസ്തുക്കൾ ഈ കിണറ്റിലുണ്ടെന്ന് കാലാകാലമായി വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 1985-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന മോഷണത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ആഭരണങ്ങൾ 2014 ഏപ്രിൽ 25-ന് തിരിച്ചുകിട്ടിയത് ഈ കിണറ്റിൽ നിന്നാണ്. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു പറമ്പിൽ ഒരു [[കൂവളം|കൂവളവൃക്ഷം]] കാണാം. ഇതും ശൈവസാന്നിദ്ധ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഓതിയ്ക്കൻ കുടുംബമായ മുന്നൂലത്ത് മനയുടെ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന ഈ കൂവളവൃക്ഷം, 2007-ലാണ് ഇങ്ങോട്ട് പറിച്ചുനട്ടത്. ഇവിടെ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. === നാഗദൈവങ്ങളും [[കൊടുംകാളി]]യും [[രക്ഷസ്സ്|രക്ഷസ്സും]] === ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ മുമ്പ് ദേവസ്വം വക സത്രം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പറമ്പിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. നാഗരാജാവായി [[അനന്തൻ]] കുടികൊള്ളുന്ന ഈ കാവിൽ, കൂടെ നാഗയക്ഷിയും ചിത്രകൂടവുമുണ്ട്. നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ തഴച്ചുവളരുന്ന കാവ് വൃത്തിയായി സൂക്ഷിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, സർപ്പം പാട്ട് തുടങ്ങിയവയാണ് നാഗദൈവങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. എല്ലാ മാസവും [[ആയില്യം]] നാളിൽ ആയില്യപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യം നാളിൽ [[സർപ്പബലി|സർപ്പബലിയും]] പതിവുണ്ട്. സർപ്പപ്രീതിയ്ക്ക് പ്രസിദ്ധമായ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി|ചെർപ്പുളശ്ശേരിയിലെ]] പാതിരിക്കുന്നത്ത് മനയിലെ നമ്പൂതിരിയാണ് സർപ്പബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ധാരാളം കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നാഗപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കടുത്തുതന്നെ [[രക്ഷസ്സ്]], [[കൊടുംകാളി]] സങ്കല്പങ്ങളുമുണ്ട്. ഇവർക്കും വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകും. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷദിവസങ്ങൾ == === കൊടിയേറ്റുത്സവവും സഹസ്രകലശവും === {{main|ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം}} കുംഭമാസത്തിലെ പൂയം നക്ഷത്രദിവസം കൊടിയേറി പത്താം നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. പൂയം നക്ഷത്രം രാത്രി വരുന്ന ദിവസമാണ് കൊടിയേറ്റം. അങ്കുരാദി, ധ്വജാദി, പടഹാദി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നുതരത്തിൽ ഉത്സവങ്ങൾ കേരളീയക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പതിവാണ്. ഇവയിൽ ആദ്യത്തേത് മുളയിടലോടെയും രണ്ടാമത്തേത് കൊടിയേറ്റത്തോടെയും മൂന്നാമത്തേത് വാദ്യമേളങ്ങളോടെയും തുടങ്ങുന്നു. ഗുരുവായൂരിലേത് അങ്കുരാദി ഉത്സവമാണ്. ഉത്സവത്തിൽ കൊടിയേറ്റത്തിന് മുന്നോടിയായി മുളയിടലും ശുദ്ധിക്രിയകളും നടക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ഉത്സവം അങ്കുരാദിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. എങ്കിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികമായ ആരംഭം കൊടിയേറ്റത്തോടെയാണ്. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും പ്രഭാഷണങ്ങളുമെല്ലാമുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ തന്നെ ഉത്സവപ്രതീതിയുണ്ടാകുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ, വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ==== സഹസ്രകലശം ==== കൊടിയേറ്റത്തിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പാണ് ഉത്സവത്തിന് ആരംഭം കുറിച്ചുകൊണ്ടുള്ള കലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നത്. ആദ്യദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തുള്ള വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ച് ആചാര്യവരണം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, തന്ത്രി പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ഉത്സവത്തിനുള്ള കൊടിക്കൂറയും പവിത്രവും കൈമാറുന്ന ചടങ്ങാണ് ആചാര്യവരണം.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ശുദ്ധമായ പട്ടിൽ നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന, ഏഴുനിറങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്ത കൊടിക്കൂറയുടെ നീളം പത്തേമുക്കാൽ അടിയും വീതി പതിനഞ്ച് ഇഞ്ചുമാണ്; ഇത് കെട്ടാനുള്ള കയറിന്റെ നീളം 165 അടിയും. [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[വൈപ്പിൻ|വൈപ്പിൻ കരയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം|വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നാണ് ഇത് കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഇതിന്റെ ഒരുഭാഗത്ത് ഭഗവദ്വാഹനായ ഗരുഡന്റെയും മറുവശത്ത് ആയുധമായ സുദർശനചക്രത്തിന്റെയും രൂപങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ടാകും. തുടർന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള മുളയറ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മുറിയിൽ വച്ച് മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്ന മുറിയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ സ്ഥലത്തിന് മുളയറ എന്ന പേരുവന്നതുതന്നെ. മുറി ശുദ്ധിയാക്കി അലങ്കരിച്ചശേഷം അവിടെ പത്മമിട്ട് നവരനെല്ല്, യവം, തിന, വൻപയർ, ഉഴുന്ന്, എള്ള്, തുവര, കടുക്, ചാമ, മുതിര, ചെറുപയർ, അമര എന്നിവയുടെ വിത്തുകൾ നനച്ച് 16 പാലികകളിളാക്കി പൂജിച്ചശേഷം സോമനെ ആവാഹിച്ച് മുളയറയിൽ വയ്ക്കുന്നതാണ് മുളയിടൽ. തുടർന്നുള്ള എല്ലാദിവസവും മുളപൂജയുണ്ടാകും. ആറാട്ടുസമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും മേല്പറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ മുളച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> കലശത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം പ്രാസാദശുദ്ധി നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലും പരിസരത്തും അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ എല്ലാ അശുദ്ധികളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്.<ref name=" vns21">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ഇതുകൂടാതെ അസ്ത്രകലശപൂജ, വാസ്തുഹോമം, വാസ്തുകലശപൂജ, രക്ഷോഘ്നഹോമം, വാസ്തുബലി, വാസ്തുകലശാഭിഷേകം എന്നിവയും നടത്തപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം ദിവസം ബിംബശുദ്ധിയും ചതുഃശുദ്ധിയും ധാരയും പഞ്ചഗവ്യ - പഞ്ചക കലശാഭിഷേകങ്ങളും മഹാകുംഭകലശാധിവാസവും നാലാം ദിവസം മഹാകുംഭകലശാഭിഷേകവും പ്രായശ്ചിത്തഹോമവും അതിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകവും അഞ്ചാം ദിവസം ശാന്തിഹോമവും അത്ഭുതശാന്തിഹോമവും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും ആറാം ദിവസം ന്യായശാന്തി - ചോരശാന്തി ഹോമങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മേല്പറഞ്ഞ ഹോമങ്ങളും പൂജകളുമെല്ലാം നടക്കുന്നത്. ഓതിയ്ക്കന്മാർ സഹകാർമ്മികരാകും. ഏഴാം ദിവസം നടത്തുന്ന തത്ത്വകലശാഭിഷേകവും എട്ടാം ദിവസം നടത്തുന്ന ബ്രഹ്മകലശത്തോടുകൂടിയ സഹസ്രകലശാഭിഷേകവും അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രചൈതന്യവർദ്ധനവിന് നടത്തപ്പെടുന്ന അതിബൃഹത്തായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് രണ്ടും. സാധാരണ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പോലും പന്ത്രണ്ടുവർഷം കൂടുമ്പോഴോ നടത്തപ്പെടുന്ന സഹസ്രകലശം 1971 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ഗുരുവായൂർ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ 25 തത്ത്വങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന 25 കലശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന അഭിഷേകച്ചടങ്ങാണ് '''തത്ത്വകലശം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. തത്ത്വകലശാഭിഷേകത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തത്ത്വഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതും ഈ സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്നതാണ്. അതിനുശേഷം മരപ്പാണി കൊട്ടി എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന കലശങ്ങൾ തന്ത്രി ഓരോന്നായി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം സഹസ്രകലശപൂജ. തലേദിവസം കൂത്തമ്പലത്തിൽ പത്മമിട്ട് നിരത്തിവച്ച 975 വെള്ളിക്കുടങ്ങളും 26 സ്വർണ്ണക്കുടങ്ങളും വാദ്യമേളങ്ങളോടെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നശേഷമാണ് പൂജ നടത്തുന്നത്. 1001 കുടങ്ങളും പ്രത്യേകമായ രീതിയിൽ നിരത്തിവച്ചശേഷം ഇവയിൽ ഓരോന്നിലും സ്വർണ്ണക്കുടം നടുക്കുവരുന്ന രീതിയിലാണ് പൂജ. തുടർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെയും രുദ്രകൂപത്തിലെയും വിശുദ്ധജലം കൊണ്ട് ഇവ നിറച്ചുവയ്ക്കും. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ സഹസ്രകലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നിറച്ചുവച്ച ഓരോ കലശവും ക്രമത്തിൽ തന്ത്രി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ഏറ്റവും അവസാനം അതിവിശേഷമായ ബ്രഹ്മകലശം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം ഉച്ചപ്പൂജയും കഴിഞ്ഞ് നടയടയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഇതോടെ കലശച്ചടങ്ങുകൾ പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== ഉത്സവച്ചടങ്ങുകൾ ==== കൊടിയേറ്റദിവസമായ പൂയം നാളിൽ രാവിലെ ആനയില്ലാതെ ശീവേലി നടത്തുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്വന്തമായി ആനയില്ലാതിരുന്ന കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മ പുതുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ആനയില്ലാശീവേലി. അന്ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ് പ്രസിദ്ധമായ '''ആനയോട്ടം'''. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്ഥിരമായി ആനകളെ അയച്ചിരുന്ന [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[തൃക്കണാമതിലകം ശിവക്ഷേത്രം]] ഒരു വർഷത്തിലെ ഉത്സവത്തിന് അയയ്ക്കില്ലെന്ന് പറയുകയും അന്നേദിവസം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ആനകൾ കൂട്ടമായി ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തുകയും ചെയ്തതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള മഞ്ജുളാലിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രഗോപുരം വരെയാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ഇതിനായി ചില ആനകളെ പ്രത്യേകമായി തിരഞ്ഞെടുത്തുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി മൂന്നടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ആനയോട്ടം തുടങ്ങും. ആനകളോടൊപ്പം പാപ്പാന്മാരും ഓടും. ഏറ്റവും ആദ്യം ഓടിയെത്തി കൊടിമരത്തിൽ തൊടുന്ന ആനയെയാണ് വിജയിയായി പ്രഖ്യാപിയ്ക്കുക. ഈ ആന പിന്നീട് ഉത്സവം കഴിയും വരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ കഴിയും. ഉത്സവത്തിന് തിടമ്പേറ്റാനുള്ള അർഹതയും ഈ ആനയ്ക്കാണ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം രണ്ടാമത്തെ ആചാര്യവരണം നടക്കും. ക്ഷേത്രത്തിൽ വയ്ക്കാനുള്ള ദിക്കുകൊടികളാണ് ഈയവസരത്തിൽ വാങ്ങുന്നത്. ഇതിനുശേഷം സപ്തവർണ്ണക്കൊടി ഭക്തിപുരസ്സരം എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് പൂജിയ്ക്കുകയും വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകൾക്കൊടുവിൽ വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ഭക്തകണ്ഠങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന നാരായണനാമജപത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ കൊടിക്കയറിൽ കെട്ടി കൊടിമരത്തിൽ കൊടിയേറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. കൊടിയേറ്റം കഴിഞ്ഞുനടക്കുന്ന വിളക്കിന് '''കൊടിപ്പുറത്ത് വിളക്ക്''' എന്നാണ് പേര്. തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലി, മൂന്നുനേരം കാഴ്ചശീവേലികൾ, സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലുള്ള ദീപാരാധന, തുടങ്ങിയ വിശേഷങ്ങളുണ്ടാകും. ഈ ദിവസങ്ങളിലെ എഴുന്നള്ളത്തുകൾക്ക് കൊടി, തഴ, സൂര്യമറ, മുത്തുക്കുട, പട്ടുക്കുട, കുത്തുവിളക്കുകൾ, വെൺചാമരം, ആലവട്ടം തുടങ്ങിയ വിശേഷാൽ അലങ്കാരങ്ങളുമുണ്ടാകും. അങ്ങനെ ഗുരുവായൂരും കേരളം മുഴുവനും ആഘോഷലഹരിയിലമരും. രണ്ടാം ദിവസം രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലിയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ പത്തുദിക്കുകളിലായി ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കും. ഉത്സവം നടത്തിപ്പിന്റെ ജോലി ഭഗവാൻ പാർഷദന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നത്. ഭഗവാന്റെ പാർഷദന്മാരായ കുമുദൻ (കിഴക്ക്), കുമുദാക്ഷൻ (തെക്കുകിഴക്ക്), പുണ്ഡരീകൻ (തെക്ക്), വാമനൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്), ശംഖുകർണ്ണൻ (പടിഞ്ഞാറ്), സർവ്വനേത്രൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്), സുമുഖൻ (വടക്ക്), സുപ്രതിഷ്ഠൻ (വടക്കുകിഴക്ക്) എന്നിവരെ അതത് ദിക്കുകളിൽ കുടിയിരുത്തന്നതുകൂടാതെ അയ്യപ്പക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിൽ അയ്യപ്പനെയും തെക്കുഭാഗത്ത് ഭദ്രകാളിയെയും പ്രതിനിധീകരിച്ചും കൊടികൾ നാട്ടുന്നുണ്ട്. പ്രധാന കൊടിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സാധാരണ തുണിയിൽ നിർമ്മിച്ചവയാണ് ദിക്കുകൊടികൾ. ഇവയ്ക്ക് 65 ഇഞ്ച് നീളവും 13 ഇഞ്ച് വീതിയുമാണുള്ളത്. കറുപ്പ്, വെളുപ്പ്, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളാണ് ഇവയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ദിക്കുകൊടികളുടെ സ്ഥാപനവും കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഉത്സവം പൂർണ്ണതോതിലാകും. [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരി]]- [[പാണ്ടിമേളം|പാണ്ടി]] മേളങ്ങളും [[തായമ്പക]]യും നാദസ്വരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും മതിലകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള കൂത്തമ്പലത്തിൽ നടക്കുന്ന [[ചാക്യാർകൂത്ത്|ചാക്യാർകൂത്തും]] പ്രദക്ഷിണവഴിയിലെ [[പാഠകം|പാഠകവും]] ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലെ സംഗീത-നൃത്ത പരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളെ മുഖരിതമാക്കും. പ്രഗദ്ഭരായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും ഈയവസരത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തി പരിപാടികൾ നടത്താറുണ്ട്. ഇവകൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് ഉത്സവക്കഞ്ഞിയും പുഴുക്കും വിതരണം ചെയ്യുന്നതും പതിവാണ്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും ഇതിനായി വൻ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. ==== ഉത്സവബലി ==== ഉത്സവത്തിന്റെ എട്ടാം ദിവസമാണ് ഉത്സവത്തിനിടയിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലൊന്നായ ഉത്സവബലി ദർശനം. നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ശീവേലിയുടെയും ഉത്സവക്കാലത്ത് മറ്റുദിവസങ്ങളിലുള്ള ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിശദമായ രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. ഈയവസരത്തിൽ സാധാരണയായി ബലിതൂകാത്ത സ്ഥലങ്ങളിലും ബലിതൂകാറുണ്ട്. രാവിലെ പന്തീരടിപൂജ കഴിഞ്ഞാണ് ബലിതൂകൽ നടക്കാറുള്ളത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് തന്ത്രി, ശാന്തിക്കാർ, വാദ്യക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് പതിവാണ്. ഇതിനുശേഷം ബലി തൂകുന്നതിലുള്ള ചോറ്‌ (ഹവിസ്സ്‌) തൂശനിലയിൽ നിരത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് ഇത്‌ മൂന്നായി പകുത്ത്‌, ഓരോന്നിലും ഉണക്കലരി, എള്ള്‌, മഞ്ഞൾ എന്നിവയുടെ പൊടിവിതറും. മൂന്നുനിറത്തിലുള്ള ഹവിസ്സ് സത്വരജസ്തമോഗുണങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്‌. പിന്നീട്‌ ഹവിസ്സ്‌ പൂജ നടത്തുന്നു, അതിന് മരം എന്ന വാദ്യവും ശംഖ്‌, ചേങ്ങില എന്നിവയും ചേർത്തുള്ള മരപ്പാണികൊട്ടി ബലി ദേവതകളെ ഉണർത്തും. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ബലിതൂകുന്നത്. മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായിട്ടാണ് ബലിതൂകൽ. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ശ്രീകോവിലിലെ ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ ഗരുഡൻ), അഷ്ടദിക്പാലകർ, ബ്രഹ്മാവ്, സപ്തമാതൃക്കൾ, ഗണപതി, വീരഭദ്രൻ, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദുർഗ്ഗാദേവി, അനന്തൻ, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ വിഷ്വക്സേനൻ) എന്നിവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കായി ബലിതൂകുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും ഗണപതിയ്ക്കും വീരഭദ്രന്നും വിശേഷാൽ ബലിതൂകുന്നു. ഈ സമയത്താണ് ഭക്തർക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമനുവദിയ്ക്കുന്നത്. അപ്പോഴത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമാണ്. വളരെ സമയമെടുത്താണ് സപ്തമാതൃക്കളുടെ ബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനുശേഷം നാലമ്പലത്തിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ച് അവിടെ ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഈ സമയം ഭഗവാനെ പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നിരുത്തുന്നു. ഇതിനുശേഷം പുറത്തുള്ള ഓരോ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. എഴുന്നള്ളിപ്പ് വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെ ഒരു ബലിക്കല്ലായി വാഴുന്ന ക്ഷേത്രപാലന് പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ടാകും. ഇതിനെല്ലാം ശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിമരത്തിന് മുന്നിലുള്ള വലിയ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകുന്നതോടെ ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവബലി നാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഒരു ജീവി പോലും പട്ടിണി കിടക്കരുതെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. ==== പള്ളിവേട്ട ==== ഒമ്പതാം ദിവസം രാത്രിയിലാണ് ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു വിശേഷമായ പള്ളിവേട്ട. തന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള സകല തിന്മകളെയും ഭഗവാൻ കീഴടക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ട. പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഭഗവാൻ ഉത്സവത്തിനിടയ്ക്ക് ആദ്യമായി മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നത് നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിനാണ്. ഉത്സവക്കാലത്ത് എല്ലാ കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നടന്നുവരുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ടയെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലെ പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് സവിശേഷതയുണ്ട്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പുറത്തുള്ള പറമ്പിലോ അതുപോലുള്ള ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്തോ പോയി അവിടെ അലങ്കരിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും വന്യമൃഗത്തിന്റെ (പ്രധാനമായും [[പന്നി]]യുടെ) രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ചടങ്ങെങ്കിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഭക്തർ തന്നെ വന്യമൃഗങ്ങളുടെ വേഷം കെട്ടിവരുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലെ ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാണ് ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നത്. ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവത്തിടമ്പ് സ്വർണ്ണക്കോലത്തോട് കെട്ടിവച്ചശേഷം ആനപ്പുറത്ത് കയറ്റുന്നു. പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും കാണിച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് സ്വർണ്ണക്കോലമേന്തി നഗരപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നു. വാളും പരിചയുമണിഞ്ഞ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ വിശേഷാൽ ചുവടുകളോടെ എഴുന്നള്ളത്തിന് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കും. ഈ സമയത്ത് പാണ്ടിമേളമാണ് കൊട്ടുന്നത്. ഒപ്പം നാദസ്വരവും ഭക്തരുടെ ഭജനകളും കൂടിയാകുമ്പോൾ നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർണ്ണമാകും. ഗുരുവായൂർ പരിസരം മുഴുവൻ ചുറ്റി, അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും വീടുകളിലെയും വരവേല്പുകളെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും രാത്രി ഒമ്പതുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുകൂടിയുള്ള പ്രദക്ഷിണം കഴിഞ്ഞ് നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടുകൂടി പള്ളിവേട്ടയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരനായ പുതിയേടത്ത് [[പിഷാരടി]] ''പന്നിമാനുഷങ്ങളുണ്ടോ?......'' എന്ന് മൂന്നുപ്രാവശ്യം ഉറക്കെ ചോദിയ്ക്കും. ഉണ്ടെന്ന് അറിയിപ്പ് കിട്ടിക്കഴിഞ്ഞാലുടനെ മൃഗവേഷധാരികളായ ഭക്തരെല്ലാവരും കൂടി ആർപ്പുവിളിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിനകത്തേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളി അവരെ പിൻതുടരും. ഒമ്പത് പ്രദക്ഷിണമാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ടാകാറുള്ളത്. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെയാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് പുറത്ത്. അവസാന പ്രദക്ഷിണത്തിൽ ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായ കീഴ്ശാന്തി 'പന്നി'യെ അമ്പെയ്ത് വീഴ്ത്തുന്നു. 'ചത്ത' 'പന്നി'യെ കമ്പിൽ കെട്ടി കൊണ്ടുപോകുന്നതോടെ പള്ളിവേട്ട സമാപിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളോടുകൂടി എഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ ശയ്യയിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് കിടത്തുന്നു. ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണവും പള്ളിവേട്ടയും കഴിഞ്ഞ് അവശനായ ഭഗവാൻ മണ്ഡപത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള എല്ലാ ബഹളങ്ങളും താത്കാലികമായി അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഒരുതരത്തിലും ഭംഗമുണ്ടാകരുതെന്നാണ് ഭക്തവിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അടിയ്ക്കുന്ന നാഴികമണി പോലും ഈ സമയം കെട്ടിവയ്ക്കും. അബദ്ധത്തിൽ പോലും അത് ശബ്ദിയ്ക്കാൻ പാടില്ലത്രേ! ഈ സമയം തന്നെ ക്ഷേത്രം ശാന്തിക്കാർ, പിറ്റേന്ന് ഭഗവാന് കണികാണുന്നതിനുള്ള വസ്തുക്കൾ ഒരുക്കുന്ന തിരക്കിലായിരിയ്ക്കും. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടയ്ക്കിരുത്തിയ ഒരു [[പശു]]വുമുണ്ടാകും. ==== ആറാട്ട് ==== പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ആറുമണിയ്ക്കാണ് ഭഗവാന്റെ പള്ളിയുണർത്തൽ. നടയ്ക്കിരുത്തിയ പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ടുകൊണ് ഭഗവാൻ പള്ളിയുണരുന്നത്. തുടർന്ന് കണിക്കോപ്പുകൾ കൂടി കണികണ്ട ശേഷം ക്ഷേത്രച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് രാത്രിയാണ് ഉത്സവസമാപനമായ ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിൽ തന്നെയാണ് ആറാട്ട്. ഉഷഃപൂജയും എതിരേറ്റുപൂജയുമൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും അന്നേദിവസമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് അന്ന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമാണ് പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഉച്ചവരെ സാധാരണ പോലുള്ള ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നു. വൈകീട്ട് ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞ് ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിന് ഇറങ്ങുന്നു. തലേന്നത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇത്തവണ ധാരാളം നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളും ഇവയോടൊപ്പം അകമ്പടി സേവിയ്ക്കാറുണ്ട്. പുരാണങ്ങളിലെ വിവിധ സംഭവങ്ങൾ ഇവിടെ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളായി പുനർജനിയ്ക്കുന്നു. [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ]] അകമ്പടിയോടെയാണ് ആറാട്ടുനാളിലെ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നത്. ഉത്സവക്കാലത്ത് പഞ്ചവാദ്യം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളും വീടുകളും മുഴുവൻ കയറിയിറങ്ങി സ്വീകരണം മുഴുവൻ ഏറ്റുവാങ്ങിയശേഷം പ്രദക്ഷിണം രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിന്റെ വടക്കേക്കരയിലെ അത്താണിക്കല്ലിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് വാദ്യമേളങ്ങൾ നിർത്തും. പണ്ടൊരു ആറാട്ടുനാളിൽ അത്താണിക്കല്ല് നിൽക്കുന്ന ഭാഗത്തുവച്ച് അതിക്രൂരമായി കൊലചെയ്യപ്പെട്ട, തന്റെ വിശ്വസ്തഭക്തനും കഴകക്കാരനുമായിരുന്ന കണ്ടിയൂർ പട്ടത്തെ നമ്പീശന്റെ സ്മരണ ഭഗവാൻ പുതുക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം നമ്പീശന്റെ അനന്തരാവകാശികളിൽ ചിലർ അവിടെയെത്തുകയും തങ്ങൾക്ക് സങ്കടമില്ലെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം പാണ്ടിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടരും. തുടർന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള വാതിലിലൂടെ വിഗ്രഹം ആറാട്ടുകടവിലെത്തിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും നിരവധി ഭക്തർ ആറാട്ടുമുങ്ങാനായി കടവുകളിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകും. ആറാട്ടുകടവിൽ പ്രത്യേകം ഒരുക്കിവച്ച പീഠത്തിൽ വിഗ്രഹം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന തന്ത്രി, തുടർന്ന് [[ഗംഗ]], [[യമുന]], [[സരസ്വതി (നദി)|സരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ സകല തീർത്ഥങ്ങളെയും രുദ്രതീർത്ഥത്തിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് തമ്പ്രാൻപടിയ്ക്കൽ കിട്ടയുടെ പിന്മുറക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന ഇളനീരും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയും കൊണ്ട് വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വിഗ്രഹവുമായി തന്ത്രിയും ഓതിയ്ക്കന്മാരും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും മൂന്നുവട്ടം മുങ്ങുന്നു. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ ജലത്തിൽ ഭക്തരും മുങ്ങിനിവർന്ന് പുണ്യം നേടുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും വസ്ത്രം മാറി തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിലെ മണ്ഡപത്തിൽ ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ തന്റെ സഹോദരിയായ ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയെ കാണാമെന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ വാക്കുകൊടുത്തിട്ടുണ്ടെന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന് പൂജ നടത്തുന്നതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീലകത്തിന് പുറത്ത് ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ നടത്തുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. അതിനുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും പതിനൊന്ന് പ്രാവശ്യം ഓട്ടപ്രദക്ഷിണം. അവസാനം കൊടിമരത്തിൽ നിന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== നിയന്ത്രണങ്ങൾ ==== കലശം തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആറാട്ട് കഴിയുന്നതുവരെയുള്ള പതിനെട്ടുദിവസം അഞ്ചുവയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമില്ല. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് വലിയ താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളുമെല്ലാമുണ്ടാകാറുണ്ടെങ്കിലും വെടിക്കെട്ടുണ്ടാകാറില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ വസ്തുതയാണ്. ഒരു കതിനവെടി പോലും ക്ഷേത്രപരിസരത്തെങ്ങും കാണാനാകില്ല. കുട്ടികളെ ഏറെ സ്നേഹിയ്ക്കുന്ന, സ്വയം കുട്ടിയായ ഗുരുവായൂരപ്പന് അവരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നും ക്ഷേത്രപരിസരത്തുണ്ടാകരുതെന്നാണ് പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം. എന്നാൽ കൊടിയേറ്റം, കാഴ്ചശീവേലി, ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം, പള്ളിവേട്ട, ആറാട്ട് തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ ചില്ലറ കരിമരുന്നുപ്രയോഗങ്ങളുണ്ടാകാറുമുണ്ട്. ഇവയാണെങ്കിൽ യാതൊരു കുറവും കൂടാതെയാണ് ഉത്സവത്തിന് നടത്തിപ്പോരുന്നതും. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലാപരിപാടികളിൽ [[ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]], [[ശാസ്ത്രീയ നൃത്തം]], [[ഗാനമേള]], കഥകളി, [[തുള്ളൽ]] തുടങ്ങിയവയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം. സിനിമാറ്റിക് ഡാൻസോ അടിപൊളി ഗാനങ്ങളോ ഉത്സവത്തിന് പാടില്ലെന്ന് വിലക്കുണ്ട്. മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം കൂടാതെ സത്രം വളപ്പിലെ പൂന്താനം ഓഡിറ്റോറിയത്തിലും കലാപരിപാടികൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. === ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി/ഗീതാദിനം === {{main|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി}} വൃശ്ചികമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശിദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതിഷ്ഠാദിനമാണ് ഈ ദിവസമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ [[കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധം|കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധത്തിൽ]] പ്രിയപ്പെട്ടവരെ ശത്രുപക്ഷത്ത് കണ്ടു തളർന്നുപോയ [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനനെ]] സമാധാനിപ്പിയ്ക്കാൻ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ [[ഭഗവദ് ഗീത|ഗീതോപദേശം]] നടത്തിയ ദിവസമാണെന്നും വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അതിനാൽ ഈ ദിവസം '''ഗീതാദിനം''' എന്ന പേരിലും ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ വേറെയും നിരവധി പ്രത്യേകതകൾ ഈ ദിവസത്തിനുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഗോകുലത്തിൽ വച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന് ഗോവിന്ദപട്ടാഭിഷേകം നടത്തിയ ദിവസം, ആദിശങ്കരാചാര്യർ, മേല്പുത്തൂർ, പൂന്താനം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മ തുടങ്ങി നിരവധി ഭക്തർക്ക് ഭഗവദ്ദർശനം ലഭിച്ച ദിവസം, ഇവയെല്ലാം കൂടാതെ നാലുമാസത്തെ യോഗനിദ്രയിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുഭഗവാൻ ഉണരുന്ന ദിവസം (ഉത്ഥാന ഏകാദശി) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചൈതന്യം പൂർണ്ണമായി അനുഭവപ്പെടുന്ന ദിവസമായി ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹം യഥാരൂപത്തിൽ (മഹാവിഷ്ണുസ്വരൂപത്തിൽ) അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തരെല്ലാവരും വിഷ്ണുസ്വരൂപങ്ങളായി മാറുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രപ്രവേശനവിളംബരത്തിനുമുമ്പും എല്ലാവർക്കും ജാതിഭേദമെന്യേ ദർശനം അനുവദിച്ചിരുന്ന ദിവസമായിരുന്നു ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി. ==== ചുറ്റുവിളക്ക് ആരംഭം ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരുമാസം മുമ്പ് (തുലാമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശിനാളിൽ) ക്ഷേത്രത്തിൽ ചുറ്റുവിളക്കുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് നടത്തുന്നത് പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ [[അലനല്ലൂർ|അലനല്ലൂരിലുള്ള]] പറമ്പോട്ട് അമ്മിണിയമ്മയുടെ പേരിലാണ്. ഇവരെക്കൂടാതെ വിവിധ വ്യക്തികളും സംഘടനകളും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിളക്കുകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. അവയ്ക്ക് ഓരോന്നിന്നും നടത്തിപ്പുക്കാരുടെ പേരനുസരിച്ച് വിശേഷാൽ പേരുകളും പറയപ്പെടുന്നു. [[കേരള ഹൈക്കോടതി]]യിലെ അഭിഭാഷകർ നടത്തുന്ന കോടതി വിളക്ക്, [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് എസ്.ബി.ഐ. വിളക്ക്{{efn-lr|2017-ലെ ബാങ്ക് ലയനത്തിനുമുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിയിരുന്നത് [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ|സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂറിലെ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്. അന്ന് ഇതിന്റെ പേര് എസ്.ബി.ടി. വിളക്ക് എന്നായിരുന്നു.}}, [[കേരള പോലീസ്]] ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് പോലീസ് വിളക്ക്, [[അയ്യപ്പസേവാസംഘം]] നടത്തുന്ന വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര്, ക്ഷേത്രം പാരമ്പര്യാവകാശികളായ പത്തുകാരുടെ വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര് - അങ്ങനെ നീണ്ടുപോകുന്നു പേരുകളുടെ നിര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ധാരാളമായി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്നു. ഈ സമയം ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായതിനാൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് പതിന്മടങ്ങാകും. ==== പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരാഴ്ച മുമ്പുവരുന്ന [[പഞ്ചമി]] മുതൽ [[നവമി]] വരെയുള്ള വിളക്കുകൾ ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. മറ്റുള്ള വിളക്കുകൾ നടത്തുന്നത് പ്രത്യേകം ദിവസങ്ങളിലാണെങ്കിൽ ഈ വിളക്കുകൾ കൃത്യം ഒരേ ദിവസം തന്നെയാണ് നടത്തുന്നത്. ഇവ നടത്തുന്നത് ഓരോ കുടുംബക്കാരായതുകൊണ്ടാണ് ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന പേര് ഈ വിളക്കുകൾക്ക് വന്നത്. പഞ്ചമിവിളക്ക് നടത്തുന്നത് കാപ്രാട്ട് കുടുംബക്കാരാണ്; [[ഷഷ്ഠി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് മാണിക്കത്ത് കുടുംബക്കാരും. മാണിക്കത്ത് കുടുംബത്തിലെ കാരണവരായിരുന്ന ചന്ദ്രശേഖരമേനോന്റെ പേരിലാണ് ഷഷ്ഠിവിളക്ക് നടത്തുന്നത്. [[സപ്തമി]]നാളിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രസിദ്ധ ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായ നെന്മിനി മനക്കാരാണ്. ഈ വിളക്കിന് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. സാധാരണ വിളക്കുകൾക്ക് നെയ്യോ നല്ലെണ്ണയോ ആണ് ഉപയോഗിയ്ക്കാറുള്ളതെങ്കിൽ ഇതിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത് വെളിച്ചെണ്ണയാണ്. നെന്മിനി മനപ്പറമ്പിലെ തെങ്ങിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെളിച്ചെണ്ണകൊണ്ടാണ് വിളക്കുകൾ തെളിയിയ്ക്കുന്നത്. വെളിച്ചെണ്ണ കൊണ്ട് വിളക്കുകൾ കത്തിയ്ക്കുന്നത് കൂടുതൽ ശോഭയുണ്ടാക്കുമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അങ്ങനെ ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ദീപപ്രഭയിൽ കുളിച്ചുനിൽക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. [[അഷ്ടമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് പുലിക്കീഴ് വാര്യക്കാരും [[നവമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് കൊളാടി വീട്ടുകാരുമാണ്. [[ദശമി]]ദിനത്തിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ''ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ സങ്കീർത്തന ട്രസ്റ്റ്'' എന്ന സംഘടനയാണ്. ഭാഗവതാചാര്യനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന [[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി]] തുടങ്ങിവച്ച ഈ സംഘടന 1970-ലാണ് ദശമിവിളക്കിന്റെ ചുമതലയേറ്റെടുത്തത്. മുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിവന്നിരുന്ന കുടുംബം അന്യം നിന്നുപോയതിനെത്തുടർന്നായിരുന്നു ഇത്. അഷ്ടമി മുതലുള്ള വിളക്കുകൾക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കും. ഈ വിളക്കുകൾക്കെല്ലാം അകമ്പടിയായി പഞ്ചവാദ്യം, പഞ്ചാരിമേളം, നാദസ്വരം എന്നിവയോടുകൂടിയ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുമുണ്ടാകും. ദശമിനാളിൽ രാവിലെ നടതുറന്നുകഴിഞ്ഞാൽ ഏകാദശി കഴിഞ്ഞുവരുന്ന [[ദ്വാദശി]]നാളിൽ രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കുമല്ലാതെ നടയടയ്ക്കില്ല. ==== ഏകാദശിനാളിലെ പരിപാടികൾ ==== ഏകാദശിനാളിലെ നിർമ്മാല്യദർശനം അതിവിശേഷകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസത്തെ ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും ദേവസ്വം വകയാണ്. മുമ്പ് [[കുന്നംകുളം|കുന്നംകുളത്തിനടുത്തുള്ള]] [[ചിറളയം കോവിലകം]] വകയായിരുന്നു ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും. 1972-ലാണ് ഇവ ദേവസ്വം ഏറ്റെടുത്തത്. രാവിലെ ഏഴുമണിമുതൽ ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ ഗീതാപാരായണമുണ്ടാകും. ഏകാദശീവ്രതം നോൽക്കുന്ന ഭക്തർ ആഹാരമേ കഴിയ്ക്കരുതെന്നാണ് ചിട്ടയെങ്കിലും ശാരീരികസ്ഥിതി അനുകൂലമല്ലാത്തവർ അരിയാഹാരം മാത്രമേ ഒഴിവാക്കാറുള്ളൂ. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് അന്നും നിവേദ്യങ്ങൾ സാധാരണപോലെത്തന്നെയാണ്. ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്കായി വിശേഷാൽ പ്രസാദ ഊട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗോതമ്പുചോറ്, കാളൻ, ഗോതമ്പുപായസം എന്നിവയാണ് ഏകാദശി ഊട്ടിനുള്ള വിഭവങ്ങൾ. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി എഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകും. മൂന്ന് ആനകളാണ് ഈ എഴുന്നള്ളിപ്പിന് മുന്നിലുണ്ടാകുന്നത്. വലിയ ആഘോഷത്തോടുകൂടിയ എഴുന്നള്ളിപ്പ് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെത്താൻ ഒരുപാട് സമയമെടുക്കും. വൈകീട്ട് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. [[തമിഴ്നാട്]], [[കർണാടക]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]], [[തെലങ്കാന]] തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലുള്ളതുപോലെ ഭീമാകാരമായ രഥമല്ല പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു രഥമാണ്. സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ഈ രഥം സ്റ്റിയർറിങ് കൊണ്ടാണ് ഓടിയ്ക്കുന്നത്. രഥത്തിന്റെ മുന്നിൽ ചമ്മട്ടിയേന്തിയ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെയും പുറകിൽ തൊഴുതുനിൽക്കുന്ന അർജ്ജുനന്റെയും രൂപങ്ങൾ പണിതുവച്ചിട്ടുണ്ട്. 1977-ൽ നടന്ന പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം പുനഃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷമാണ് ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചത്. രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പിന് അകമ്പടിയായി ഭക്തരുടെ നാമജപമുണ്ടാകും. എഴുന്നള്ളിപ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരാൻ ഏറെ സമയമെടുക്കും. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തെ കുളമടക്കം വലംവച്ചാണ് എഴുന്നള്ളിപ്പ് അവസാനിയ്ക്കുന്നത്. ==== ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പണവും ത്രയോദശി ഊട്ടും ==== ഏകാദശിദിവസം അർദ്ധരാത്രി (ദ്വാദശിദിവസം പുലർച്ചെ) '''ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ''' എന്ന വിശേഷാൽ ചടങ്ങ് ആരംഭിയ്ക്കും. ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ വച്ചാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ശുകപുരം, പെരുവനം, [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] ഗ്രാമക്കാരായ, അഗ്നിഹോത്രികളായ നമ്പൂതിരിമാർക്ക് ഭക്തർ ദക്ഷിണ നൽകുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരായ അഗ്നിഹോത്രിമാർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് അതീവപുണ്യകരമായ കാര്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായി മേൽശാന്തിയാണ് ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തരും സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ അനുസ്യൂതം തുടരുന്നു. ദ്വാദശിനാളിൽ രാവിലെ ഏഴുമണിയ്ക്ക് ദ്വാദശി ഊട്ട് നടത്തുന്നു. ഇടിച്ചുപിഴിഞ്ഞ പായസത്തോടെ നടത്തുന്ന സദ്യയാണിത്. അന്നേദിവസം രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നരയ്ക്കേ തുറക്കൂ. ആ സമയം വിവാഹം, ചോറൂൺ, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താറില്ല. ദ്വാദശിയുടെ പിറ്റേ ദിവസം ([[ത്രയോദശി]] നാളിൽ) നടത്തുന്ന ത്രയോദശി ഊട്ട്, തന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന ഒരു പരദേശി ബ്രാഹ്മണന്റെ ശ്രാദ്ധം ഭഗവാൻ തന്നെ ഊട്ടുന്ന ചടങ്ങായി വ്യാഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. മത്തനും നേന്ത്രപ്പഴവും ചേർന്നുള്ള പച്ചടി, മത്തൻ പൊടിത്തൂവൽ, എളവൻ-ചേന-പയർ കൂട്ടുകറി, രസം, പിണ്ടിപ്പായസം എന്നിവയോടുകൂടിയ ത്രയോദശി ഊട്ടോടെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിച്ചടങ്ങുകൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ==== ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം ==== കർണാടക സംഗീതചക്രവർത്തിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥഭാഗവതരുടെ പേരിൽ എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന ഒരു വിശേഷാൽ സംഗീതോത്സവമാണ് ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് എല്ലാവർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ കച്ചേരി നടത്തിവന്നിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യത്തെത്തുടർന്ന് 1974-ലെ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചാണ് ഈ പരിപാടി ആരംഭിച്ചത്. ആദ്യം ഒരുദിവസം മാത്രമായിരുന്ന ഈ പരിപാടി, പിന്നീട് മൂന്നും അതിനുശേഷം അഞ്ചും ഏഴും പത്തും പതിമൂന്നും ഒടുവിൽ പതിനഞ്ചും ദിവസങ്ങളായി ഉയർത്തി. പ്രഗല്ഭരും അപ്രഗല്ഭരുമായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരികളും ഈയവസരത്തിൽ തങ്ങളുടെ സിദ്ധികൾ പ്രകടിപ്പിയ്ക്കാനായി ഗുരുവായൂരിൽ വരാറുണ്ട്. ഹിന്ദുക്കൾക്ക് മാത്രമേ ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവകാശമുള്ളൂ. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ രാത്രിയാണ് പ്രഗല്ഭരുടെ സംഗീതപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നതെങ്കിൽ അവസാനമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും ദിവസം മുഴുവൻ പ്രഗല്ഭരുടെ പരിപാടികളാകും. ദശമിനാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന പഞ്ചരത്നകീർത്തനാലാപനമാണ് സംഗീതോത്സവത്തിലെ പ്രധാന പരിപാടി. കർണാടക സംഗീതത്തിലെ ത്രിമൂർത്തികളിലൊരാളായ [[ത്യാഗരാജ സ്വാമികൾ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ പഞ്ചരത്നകീർത്തനങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ഗണപതിസ്തുതിയും പ്രശസ്തരായ കർണാടക സംഗീതജ്ഞർ ഒന്നിച്ച് ആലപിയ്ക്കുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. അകമ്പടിയായി വയലിൻ, [[വീണ]], പുല്ലാങ്കുഴൽ, മൃദംഗം, [[ഘടം]], [[ഗഞ്ചിറ]], [[മുഖർശംഖ്]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുമുണ്ടാകും. ഏകാദശിനാളിൽ രാത്രി ചെമ്പൈയുടെ ശിഷ്യരും ഉപശിഷ്യരുമായ ഗായകർ ഒരുമിച്ച് ചെമ്പൈയുടെ ഇഷ്ടകീർത്തനങ്ങൾ ആലപിച്ച് [[മധ്യമാവതി]] രാഗത്തിൽ മംഗളം പാടി അവസാനിപ്പിയ്ക്കുന്നതോടെ സംഗീതോത്സവം സമാപിയ്ക്കുന്നു. ==== ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ അനുസ്മരണം ==== കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ഗജവീരന്മാരിലൊരാളായിരുന്ന ഗുരുവായൂർ കേശവൻ ചരിഞ്ഞത് 1976-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ (ഡിസംബർ 2) പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയുടെ തലേദിവസമായ ദശമിനാളിൽ, ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകളും ചേർന്ന് കേശവന് പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. മറ്റൊരിടത്തും കാണാത്ത ഈ വിശേഷച്ചടങ്ങ് തുടങ്ങുന്നത് ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ്. നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ നടത്തുന്ന ഈ യാത്രയിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെയും രണ്ടാമത്തെ മുതിർന്ന ആന ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും ചിത്രങ്ങൾ വഹിയ്ക്കും. റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ സ്വീകരണവും പിന്നിട്ടാണ് ആനകൾ തെക്കേ നടയിൽ ശ്രീവത്സം റസ്റ്റ് ഹൗസിനുമുന്നിലുള്ള കേശവന്റെ പൂർണ്ണകായ പ്രതിമയ്ക്കുമുന്നിലെത്തുന്നത്. തുടർന്ന് മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നു. മറ്റുള്ള ആനകൾ അതിനനുസരിച്ചുള്ള പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. വളരെ വികാരനിർഭരമായ ഈ ചടങ്ങ് കാണാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. === അഷ്ടമിരോഹിണി === {{main|അഷ്ടമിരോഹിണി}} ചിങ്ങമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിദിവസമാണ് ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരസുദിനമായ അഷ്ടമിരോഹിണിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഈ ദിവസം അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. അവതാരകൃഷ്ണസങ്കല്പത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠയുള്ള ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും അഷ്ടമിരോഹിണി വിശേഷമാണ്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കാഴ്ചശീവേലിയും അവതാരസമയമായ അർദ്ധരാത്രിയിൽ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് ഭഗവാന്റെ പിറന്നാൾ സദ്യയായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന അപ്പം വഴിപാട് വളരെ വിശേഷമാണ്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് ക്ഷേത്രനട തുറക്കുന്നതോടെയാണ് ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ദീപക്കാഴ്ച നടത്തുന്നു. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഓടക്കുഴലൂതുന്ന ഉണ്ണിക്കണ്ണനായും പിന്നീട് ഇരുകൈകളിലും വെണ്ണ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന വെണ്ണക്കണ്ണനായും ഭഗവാനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഏഴുമണിയോടെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി എഴുന്നള്ളിപ്പ് നടത്തുന്നു. ഉത്സവക്കാലവും ഏകാദശിയുമല്ലാതെ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് അഷ്ടമിരോഹിണിയ്ക്ക് മാത്രമാണ്. പഞ്ചാരിമേളത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി അതിവിശേഷാൽ ചടങ്ങാണ്. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയോടെ ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും പിറന്നാൾ സദ്യ തുടങ്ങും. വിഭവസമൃദ്ധമായ പിറന്നാൾ സദ്യ കഴിയ്ക്കാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണി വരെ സദ്യ തുടരും. മൂന്നുമണിയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ രണ്ടാമത്തെ കാഴ്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകൾ തന്നെയാണ് ഇതിനും. വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് [[ബലരാമൻ|ബലരാമന്റെ]] എഴുന്നള്ളത്തുമുണ്ട്. തന്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനാണ് ബലരാമന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് എന്നാണ് സങ്കല്പം. അത്താഴപ്പൂജയ്ക്ക് വിശേഷാൽ അപ്പം വഴിപാട് നടത്തും. ഒരു ലക്ഷത്തിനടുത്ത് അപ്പങ്ങളാണ് അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഭഗവാന് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഇവ കൂടാതെ ഏകദേശം അഞ്ഞൂറുലിറ്റർ പാൽപ്പായസവും നേദിയ്ക്കുന്നുണ്ടാകും. രാത്രി പത്തുമണിയോടെ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടങ്ങും. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ അവതാരത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്നതാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ്. അഞ്ചു പ്രദക്ഷിണങ്ങളാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പിനുണ്ടാകുക. ആദ്യത്തെ രണ്ടിനും സാധാരണ വാദ്യോപകരണങ്ങളും മൂന്നാമത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിന് പഞ്ചവാദ്യവും നാലാമത്തേതിന് ഇടയ്ക്കയും നാദസ്വരവും അഞ്ചാമത്തേതിന് പഞ്ചാരിമേളവുമാണ് അകമ്പടിയുണ്ടാകുക. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടയ്ക്കില്ല. പകരം, ആ സമയത്ത് അവതാരവിളംബര ഘോഷയാത്രയുണ്ടാകും. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതുകാണാൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടുന്നത്. ==== ഭാഗവതസപ്താഹം, അവതാരം കളി, ശോഭായാത്ര ==== അഷ്ടമിരോഹിണിയോടനുബന്ധിച്ച് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വിശേഷാൽ ഭാഗവതസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഭാഗവതത്തിലെ കൃഷ്ണാവതരഭാഗം അഷ്ടമിരോഹിണിദിവസം വരുന്ന രീതിയിലാണ് ഇത് നടത്തിവരുന്നത്. സപ്താഹത്തിന്റെ മൂന്നാം ദിവസമാണ് അഷ്ടമിരോഹിണി വരുന്നത്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെയാണ് കൃഷ്ണാവതാരപാരായണം നടത്തുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ എല്ലാ ഭാഗവതാചാര്യന്മാരും ഈ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. രാത്രി പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ അവതാരം കളിയുമുണ്ടാകും. പുതിയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും പരിശീലനത്തിലായതിനാൽ പഴയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരുമാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിവിധ സംഘടനകളും ഈ ദിവസം പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ നായർ സമാജം നടത്തുന്ന ഉറിയടിയും ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്രയുമാണ് അവയിൽ വിശേഷം. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് നായർ സമാജം നടത്തുന്ന കലാപരിപാടികൾ തുടങ്ങുന്നത്. വിവിധ നൃത്തകലാകാരിമാർ പങ്കെടുക്കുന്ന ഗോപികാനൃത്തവും താലപ്പൊലിയോടെയുള്ള ജീവത എഴുന്നള്ളിപ്പുമെല്ലാം ഇതിന് അകമ്പടിയായി ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം കിഴക്കേ നടയിൽ വച്ചാണ് ഉറിയടി മത്സരം നടക്കുന്നത്. വൈകീട്ട് ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്ര മമ്മിയൂർ, തിരുവെങ്കടം, പെരുന്തട്ട ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നായി വീതിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണനായും [[രാധ|രാധയായും]] [[കുചേലൻ|കുചേലനായും]] വേഷം കെട്ടിയ നിരവധി കുട്ടികൾ ഒത്തുചേർന്ന് ഗുരുവായൂരിനെ അമ്പാടിയാക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിവിധ പുരാണദൃശ്യങ്ങൾ കോർത്തിണക്കിക്കൊണ്ടുള്ള ഫ്ലോട്ടുകളും ശ്രീകൃഷ്ണരഥവും പഞ്ചവാദ്യവുമെല്ലാമുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ വച്ച് ഇവ മൂന്നും കൂടിച്ചേർന്ന ശേഷമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. തുടർന്നുനടത്തുന്ന ഘോഷയാത്ര ഏറ്റവും മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ്. രാത്രി ഏറെ വൈകുവോളം ഇത്തരം പരിപാടികൾ തുടരും. ഇതുകാണാൻ നിരവധി പേർ ഉറക്കമൊഴിച്ച് എത്താറുണ്ട്. === വിഷു === മേടമാസം ഒന്നാം തീയതിയാണ് കേരളത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പുതുവർഷദിനമായ വിഷു. പണ്ടുകാലത്ത് മലയാളികളുടെ വിളവിറക്കൽ ഉത്സവമായിരുന്ന വിഷു, ഇപ്പോൾ കാലമേറെ കഴിഞ്ഞിട്ടും വലിയൊരു ആഘോഷമായിത്തുടരുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളികൾ കണി കണ്ടും പടക്കം പൊട്ടിച്ചും വിഷുദിനം ആഘോഷമാക്കുന്നു. പകലും രാത്രിയും തുല്യമായി വരുന്ന ദിവസമായ ഈ ദിനത്തിൽ സൂര്യൻ നേരെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഉദിയ്ക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഉദിച്ചുവരുന്ന സൂര്യന്റെ ആദ്യകിരണങ്ങൾ ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ പതിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതുതന്നെ. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിഷു വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ആഘോഷമാണ്. അന്നേ ദിവസം ഭഗവാനെ കണികാണുന്നത് അതിവിശേഷമായ ചടങ്ങായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതിനായി ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകുക. എല്ലാദിവസവും പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് തുറക്കുന്ന നട, ഈ ദിവസം രണ്ടരയ്ക്കുതന്നെ തുറക്കും. അതിനുമുന്നോടിയായി തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിക്കാരും ഉണർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചുവന്ന് കണിയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. <ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ ഭദ്രദീപത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ ആനത്തലേക്കെട്ടുവച്ച് അതിന്മേൽ ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണത്തിടമ്പ് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നുവയ്ക്കുന്നു. അതിനുമുന്നിലായി ഓട്ടുരുളിയിലാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. ഉരുളിയിൽ അക്ഷതം (ഉണങ്ങലരിയും നെല്ലും ചേർന്നുള്ള ഒരു മിശ്രിതം) വിതറി, അതിനുമുന്നിൽ അലക്കിയ മുണ്ട് (കോടിവസ്ത്രം), ഗ്രന്ഥം, വാൽക്കണ്ണാടി, കണ്ണിവെള്ളരി, കണിക്കൊന്ന, ചക്ക, മാങ്ങ, നാളികേരം, ഉടച്ച രണ്ടുമുറി നാളികേരത്തിൽ നെയ്യ് ചേർത്തത് എന്നിവ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുശേഷം മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും ശ്രീലകത്ത് പ്രവേശിച്ച് നെയ്വിളക്കുകൾ കൊളുത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് രണ്ടര മണിയോടെ നടതുറന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യം ഭഗവാനെ കണികാണിയ്ക്കും. തുടർന്നാണ് ഭക്തർക്ക് കണിദർശനം. കണ്ണടച്ചും കണ്ണുകെട്ടിയുമിരിയ്ക്കുന്ന ഭക്തർ ശ്രീകോവിലിനകത്തേയ്ക്ക് ചെല്ലുകയും ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ച് കണ്ണുതുറന്ന് കണികാണുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുളിച്ചുവന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തിരിച്ചുകടന്ന് ഗണപതിയെയും സുബ്രഹ്മണ്യനെയും ഹനുമാനെയും തൊഴുത് ആദ്യം ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വിഷുക്കൈനീട്ടം കിട്ടും. അതിനുശേഷം പുറത്തുകടന്ന് ഭഗവതിയെയും ശിവനെയും അയ്യപ്പനെയും തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി പുറത്തുകടക്കുന്നതോടെ കണിദർശനം പൂർത്തിയാകും.<ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> മറ്റുദിവസങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഗുരുവായൂരിൽ വിഷുത്തലേന്ന് ഭക്തർക്ക് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വിരിവയ്ക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്. പിറ്റേന്ന് കണികാണേണ്ടതുകൊണ്ടാണ് ഈ സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഷുക്കണി ദർശനവും മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വാങ്ങുന്ന വിഷുക്കൈനീട്ടവും ഭക്തർ അതിവിശേഷമായി കരുതുന്നു. വിഷുദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിൽ വിഭവസമൃദ്ധമായ വിഷുസദ്യയുമുണ്ട്. === ഓണം === കേരളത്തിന്റെ ദേശീയോത്സവമാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ ഓണം. കൃഷി നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന കാലത്ത് കേരളത്തിലെ വിളവെടുപ്പുത്സവമായിരുന്നു ഓണം. ഇന്നും മലയാളിമനസ്സുകളിൽ ഗൃഹാതുരത നിറയുന്ന ഒരു അവസരമാണ് ഓണം. വിവിധ കലാപരിപാടികളോടുകൂടി ഓണം ഇന്നും ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അഞ്ചാം അവതാരമായ വാമനനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഓണത്തിനുള്ള ഐതിഹ്യം അതിപ്രസിദ്ധമാണ്. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നക്ഷത്രവും ദ്വാദശിതിഥിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് വാമനാവതാരം നടന്നതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യപ്രകാരം അസുരചക്രവർത്തിയായ [[മഹാബലി]]യുടെ ദുർമ്മദമടക്കാൻ അവതരിച്ച വാമനൻ, ആദ്യത്തെ അടികൊണ്ട് ആകാശവും രണ്ടാമത്തെ അടികൊണ്ട് ഭൂമിയും അളക്കുകയും മൂന്നാമത്തെ അടി വയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ലാതെ വന്നപ്പോൾ മഹാബലി സ്വന്തം ശിരസ്സ് കാട്ടിക്കൊടുക്കുകയും വാമനൻ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗ്രഹിച്ച് സുതലം എന്ന ലോകത്തേയ്ക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തശേഷം എല്ലാ വർഷവും ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണത്തിന് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അനുവാദം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[തൃക്കാക്കര]] എന്ന സ്ഥലത്തായിരുന്നു മഹാബലിയുടെ രാജധാനിയെന്നും വാമനമൂർത്തിയായ ഭഗവാന്റെ കാൽ വന്നുപതിച്ച സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ആ പേരു വന്നതെന്നും കഥയുണ്ട്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രം|വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രത്തിൽ]] ഓണാഘോഷം ഭംഗിയായി നടന്നുവരുന്നു. അത്രയൊന്നുമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലും ഓണം പ്രധാനമാണ്. ഓണാഘോഷങ്ങളുടെ ആരംഭദിനമായ [[അത്തം]] മുതൽ പത്തുദിവസവും ക്ഷേത്രനടയിൽ പൂക്കളങ്ങളിടും. ഓരോ ദിവസവും വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് പൂക്കളം. ഇവയിൽ വിവിധ ദേവതാരൂപങ്ങൾ വരച്ചുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുള്ള പൂക്കളെല്ലാം ക്ഷേത്രപരിസരത്തെ പൂക്കടകളിൽ നിന്നാണ് ലഭിയ്ക്കുന്നത്. ഓണത്തിന്റെ അവസാനദിവസങ്ങളായ ഉത്രാടം, തിരുവോണം ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നവർക്ക് വിഭവസമൃദ്ധമായ ഓണസദ്യയുണ്ടാകും. ഇതിനായി നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഉത്രാടദിനത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങ് കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പണമാണ്. മേൽശാന്തിയും ദേവസ്വം പ്രതിനിധികളും ഭക്തരും മൂത്തുവിളഞ്ഞ പഴക്കുലകൾ ഭഗവാന് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ആദ്യകാലത്ത് ദേവസ്വം ഭൂമി പാട്ടത്തിനെടുത്തവർ മാത്രം നടത്തിയിരുന്ന ഈ ചടങ്ങ് പാട്ടവക നിർത്തിയതോടെയാണ് ഭക്തരുടെ വകയായത്. കൊടിമരച്ചവട്ടിലാണ് കാഴ്ചക്കുലകൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. സമർപ്പണത്തിനു മുന്നോടിയായി കൊടിമരച്ചുവട്ടിലെ തറയിൽ അരിമാവുകൊണ്ട് കോലം വരച്ചശേഷം അതിനുമുകളിൽ നാക്കില വച്ചശേഷം സമീപത്ത് നിലവിളക്ക് കൊളുത്തി ഗണപതിയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യത്തെ കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. പിന്നീട് ദേവസ്വം ചെയർമാൻ, അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ, അംഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയവർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നു. അവസാനമാണ് ഭക്തരുടെ സമർപ്പണം. ഭക്തർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുവരുമ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രാത്രിയാകും. അത്രയധികം കുലകളാണ് സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നത്. തിരുവോണം നാളിൽ ഭഗവാനെ വാമനമൂർത്തിയായി അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. മഹാബലിയുടെ ശിരസ്സിൽ പാദം വയ്ക്കുന്ന ത്രിവിക്രമന്റെ രൂപത്തിലാണ് വാമനാലങ്കാരം. അന്നത്തെ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണവും നമസ്കാരസദ്യയുമാണ്. പുലർച്ചെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഭഗവാന് ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കാൻ ഭക്തജനങ്ങളുടെ ഒരു നീണ്ട നിരതന്നെ വന്നിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി തന്നെ ആദ്യത്തെ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തർ ഓരോരുത്തരുമായി സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാത്രിയാകുവോളം ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണം നടന്നുവരും. ഉച്ചയ്ക്കാണ് ദേവസ്വം വക ഓണസദ്യ വിളമ്പുന്നത്. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാനും നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നു. ചോറ്, സാമ്പാർ, അവിയൽ, കാളൻ, ഓലൻ, പപ്പടം, നാലുതരം പായസങ്ങൾ തുടങ്ങിവയാണ് സദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്നത്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും തെക്കേ നടയിലെ പ്രത്യേകം പന്തലിലും പടിഞ്ഞാറേ നടയിലെ അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലുമായാണ് സദ്യ നടത്തപ്പെടുന്നത്. അന്ന് മൂന്നുനേരവും ഭഗവാന് പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുണ്ടാകും. അന്നത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് '''തിരുവോണവിളക്ക്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എഴുന്നള്ളത്തിന് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം തൊഴാൻ വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടായിരിയ്ക്കും. === [[വൈശാഖം|വൈശാഖമാസം]] === [[മേടം|മേടമാസത്തിലെ]] [[അമാവാസി]] മുതലുള്ള ഒരുമാസക്കാലമാണ് ''വൈശാഖമാസം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. രാജ്യമൊട്ടുക്കും ആചരിച്ചുവരുന്ന ചാന്ദ്രകലണ്ടറിലെ രണ്ടാമത്തെ മാസമാണിത്. മഹാവിഷ്ണുഭജനത്തിനും ഭാഗവതപാരായണത്തിനും ഉത്തമമായി ഈ മാസം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ''മാധവമാസം'' എന്നും ഈ മാസം അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഭാഗവതസപ്താഹങ്ങളും മറ്റും നടക്കുന്ന സമയമാണിത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ സമയം അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന സമയങ്ങളിലൊന്നാണ് വൈശാഖപുണ്യകാലം. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മുഴുവൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭാഗവതപാരായണമുണ്ടാകും. 29 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വൈശാഖമാസക്കാലത്തെ നാല് സപ്താഹങ്ങളാക്കി തിരിച്ചാണ് ഭാഗവതപാരായണം നടക്കുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ നിരവധി ഭാഗവതാചാര്യന്മാർ ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം വക അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിലാണ് സപ്താഹം മുഴുവൻ നടക്കുന്നത്. ==== അക്ഷയതൃതീയ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[തൃതീയ]] ദിവസമാണ് [[അക്ഷയതൃതീയ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം ഏറ്റവും പുണ്യം നിറഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഈ ദിലസം ചെയ്യുന്ന സത്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം ക്ഷയിയ്ക്കില്ലെന്നാണ് വിശ്വാസം.'അക്ഷയതൃതീയ' എന്ന പേരുതന്നെ ഈ വിശ്വാസത്തിന് ഉപോദ്ബലകമാണ്. ചതുർയുഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായ സത്യയുഗം (കൃതയുഗം) തുടങ്ങിയത് അക്ഷയതൃതീയനാളിലാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ [[യുധിഷ്ഠിരൻ|യുധിഷ്ഠിരന്ന്]] സൂര്യഭഗവാൻ അക്ഷയപാത്രം നൽകിയ ദിവസമായും [[ഭഗീരഥൻ|ഭഗീരഥന്റെ]] തപസ്സിൽ സംപ്രീതയായി [[ഗംഗാനദി]] ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിവന്ന ദിവസമായും ഉപനയനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ഭിക്ഷ യാചിയ്ക്കാൻ ചെന്ന ശങ്കരാചാര്യർ അവിടത്തെ അന്തർജനത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]] ചൊല്ലിയ ദിവസമായുമെല്ലാം ഈ ദിവസം അറിയപ്പെടുന്നു. സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ ജ്യോതിഷപ്രകാരം ഉച്ചത്തിലെത്തുന്ന ഈ ദിവസം തന്നെയാണ് ബലരാമജയന്തിയായും ആചരിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ അക്ഷയതൃതീയ വൻ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അക്ഷയതൃതീയയോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കാഴ്ചശീവേലിയും രാത്രി കഴക്കാരുടെ വക വിശേഷാൽ ചുറ്റുവിളക്കുമുണ്ടാകും. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ പൂജിച്ച സ്വർണ്ണം, വെള്ളി ലോക്കറ്റുകളുടെ വിതരണമുണ്ടാകും. ഇവ വാങ്ങാൻ ആയിരങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ദേവസ്വം കീഴേടമായ നെന്മിനി ബലരാമക്ഷേത്രത്തിലും ഈ ദിവസം വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ബലരാമജയന്തി എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് അവിടെയും ആഘോഷം. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന അതേ ചടങ്ങുകളാണ് അക്ഷയതൃതീയനാളിൽ നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിലും നടക്കുന്നത്. അന്നത്തെ പ്രസാദ ഊട്ടിന് പിറനാൾ സദ്യയാണ് വിളമ്പുന്നത്. അന്നേദിവസം വൈകീട്ട് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. ജ്യേഷ്ഠനായ ബലരാമന്റെ പിറന്നാളാഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. അന്ന് രാത്രി വരെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകും. ==== മറ്റുള്ള വിശേഷങ്ങൾ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശി നരസിംഹജയന്തിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകളൊന്നുമുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും ഭാഗവതത്തിലെ നരസിംഹാവതാരഭാഗം വായിയ്ക്കുന്നത് വിശേഷമാണ്. വൈശാഖപുണ്യകാലത്തുതന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യജയന്തിയും [[ബുദ്ധപൂർണ്ണിമ]]യുമെല്ലാം വരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ ശങ്കരാചാര്യജയന്തി വിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇടവമാസത്തിലെ [[അമാവാസി]]നാളിലാണ് വൈശാഖമാസം സമാപിയ്ക്കുന്നത്. === മണ്ഡലകാലം === വൃശ്ചികമാസം ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങി ധനുമാസം പതിനൊന്നാം തീയതി വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന 41 ദിവസങ്ങളാണ് ''മണ്ഡലകാലം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായ ഈ കാലത്ത് കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതും ഈ കാലത്താണ്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലകാലത്ത് വിപുലമായ ചടങ്ങുകളാണ് നടത്തിവരുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം. നിരവധി ശബരിമല തീർത്ഥാടകരാണ് മണ്ഡലകാലത്ത് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അവർക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനുമെല്ലാം വിപുലമായ സൗകര്യങ്ങൾ ദേവസ്വം ഒരുക്കുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുള്ള അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. ഗുരുവായൂരപ്പസന്നിധിയിലെ കെട്ടുനിറ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മണ്ഡലകാലം തുടങ്ങുന്നതിനുമുന്നോടിയായി തുലാം 29, 30 ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലശുദ്ധി പതിവുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ശുദ്ധിക്രിയയാണിത്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളിലൊന്നായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി വരുന്നതും മണ്ഡലകാലത്താണ്. മണ്ഡലകാലത്ത് മൂന്നുനേരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും ചുറ്റുവിളക്കുകളും പതിവാണ്. അഞ്ച് ആനകളാണ് ഇത്തരം അവസരങ്ങളിൽ എഴുന്നള്ളുന്നത്. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുള്ള വാദ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം [[ഇടുതുടി]], [[വീരാണം]] തുടങ്ങിയ വിശേഷവാദ്യങ്ങളും ഈ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുണ്ടാകും. ഇവയിൽ ഇടുതുടി കാഴ്ചയിൽ [[തബല|തബലയോടും]] വീരാണം മൃദംഗത്തോടും സാമ്യമുള്ള വാദ്യങ്ങളാണ്. മണ്ഡലകാലം ഗുരുവായൂരപ്പന്നും വിശേഷപ്പെട്ടതാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭഗവാന് വേദമന്ത്രധാരയും പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകവും നടത്തുന്നത്. ഉഷഃശീവേലിയ്ക്കും പന്തീരടിപൂജയ്ക്കുമിടയിലാണ് ഋഗ്വേദമന്ത്രധാര നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ജലം കൊണ്ടാണ് അഭിഷേകം. ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[ശിവലിംഗം|ശിവലിംഗത്തിൽ]] ധാര നടത്തുമ്പോൾ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലൊരു വെള്ളിപ്പാത്രത്തിൽ ദർഭപ്പുല്ല് സൂക്ഷിച്ചശേഷം അതിൽ വെള്ളം നിറച്ച് വിഗ്രഹത്തിൽ വെള്ളം തുള്ളിയായി വീഴ്ത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രം ഓതിയ്ക്കന്മാർ കൂട്ടംകൂടിയിരുന്ന് വേദമന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലും. മണ്ഡലകാലത്ത് ഇതിനുശേഷമേ നവകാഭിഷേകം പതിവുള്ളൂ. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. പാൽ, നെയ്യ്, തൈര്, ചാണകം, ഗോമൂത്രം എന്നിവ നിശ്ചിത അളവിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു മിശ്രിതമാണ് പഞ്ചഗവ്യം. ഗോവിൽ (പശു) നിന്നെടുക്കുന്ന അഞ്ച് വസ്തുക്കൾ എന്നാണ് പഞ്ചഗവ്യം എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. ഔഷധവീര്യം കൂടിയ ശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹത്തിൽ ഔഷധവീര്യമുള്ള ദർഭപ്പുല്ലിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന തീർത്ഥജലവും പഞ്ചഗവ്യവും സർവ്വരോഗനിവാരകമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 40 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകത്തിനൊടുവിൽ മണ്ഡലകാലാവസാനദിവസമായ ധനു പതിനൊന്നിന് ഉച്ചപ്പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് ഭഗവാന് വിശേഷാൽ കളഭാഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഭഗവാന് കളഭം ചാർത്താറുണ്ടെങ്കിലും കളഭം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത് ധനു പതിന്നൊന്നിന് മാത്രമാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ വകയാണ് കളഭാഭിഷേകം. മറ്റുദിവസങ്ങളിലെ കളഭച്ചാർത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന കശ്മീർ കുങ്കുമപ്പൂവ്, മൈസൂർ ചന്ദനം, പച്ചക്കർപ്പൂരം എന്നിവ സാധാരണയിലും ഇരട്ടി അളവിൽ ചേർത്താണ് അഭിഷേകത്തിനുള്ള കളഭം തയ്യാറാക്കുന്നത്. കീഴ്ശാന്തിമാർ തയ്യാറാക്കുന്ന കളഭം, തുടർന്ന് ഒരു സ്വർണ്ണക്കലശത്തിലേയ്ക്ക് പകർന്നശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരികയും തന്ത്രി ഏറ്റുവാങ്ങുകയും അതിൽ വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് തന്ത്രി കലശം ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും മന്ത്രപുരഃസരം വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ തൊഴുത് ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. എന്തെങ്കിലും അശുദ്ധി സംഭവിച്ചില്ലെങ്കിൽ പിറ്റേന്നുള്ള നിർമ്മാല്യദർശനം വരെ ഭഗവാൻ കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കും. === ഇടത്തരികത്തുകാവ് താലപ്പൊലികൾ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷമാണ് ധനു, മകരം എന്നീ മാസങ്ങളിൽ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്ന രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ. അവയിൽ ആദ്യത്തേത് ''പിള്ളേര് താലപ്പൊലി'' എന്നും രണ്ടാമത്തേത് ''ദേവസ്വം താലപ്പൊലി'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവ യഥാക്രമം ഗുരുവായൂർ ദേശത്തെ ഭക്തരും ദേവസ്വവും നടത്തിപ്പോരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവയ്ക്ക് ഈ പേരുകൾ വന്നുചേർന്നത്. ഗുരുവായൂർ ദേശം സാമൂതിരിയുടെ അധീനതയിലായിരുന്ന കാലത്തുതന്നെ ഇവ നടന്നുവന്നിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടക്കുന്നത് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഉച്ചയ്ക്ക് പറയെടുപ്പും നടക്കുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. പറയെടുപ്പുസമയത്ത് വെളിച്ചപ്പാട് പുറത്തുവന്ന് മഞ്ഞളിൽ ആറാടി പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കുന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാഴ്ചയാണ്. രാവിലെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലിയും ഉച്ചയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടിയ പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിപ്പും ഭഗവതിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്കൊപ്പം ഭഗവാനും പങ്കെടുക്കും. തന്റെ സഹോദരിയായ ഭഗവതിയുടെ ആഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാനും കൂടെ വരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലം ക്ഷേത്രനട പതിവിലും ഒരു മണിക്കൂർ നേരത്തേ (പതിനൊന്നരയ്ക്ക്) അടയ്ക്കുന്നു. പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവതി തിരിച്ചെഴുന്നുള്ളുന്നത് ചെണ്ടമേളത്തോടെയാണ്. പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെല്ലാം നിർത്താതെ കതിനവെടിയുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങിനുശേഷമാണ് പറവെപ്പ് തുടങ്ങുന്നത്. നെല്ല്, അരി, അവിൽ, മലർ, ശർക്കര, പഴം, പൂക്കൾ, മഞ്ഞൾ, കുങ്കുമം തുടങ്ങിയ ദ്രവ്യങ്ങൾ ഭക്തരുടെ വഴിപാടായി 1001 പറകളിലായി നിറച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി വെളിച്ചപ്പാട് വാളും ചിലമ്പുമേന്തി പുറത്തുവരും. തുടർന്ന് അവയിലുള്ള ദ്രവ്യങ്ങൾ മുഴുവൻ വാരിവിതറി പൂക്കൾ മുഴുവൻ ദേഹത്തണിഞ്ഞുവന്ന് വെളിച്ചപ്പാട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കും. അതിനുശേഷം നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കുളപ്രദക്ഷിണവും അർദ്ധരാത്രി കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതോടെ താലപ്പൊലി പൂർത്തിയാകും. === നവരാത്രി === ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് നവരാത്രി. [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ പ്രഥമ ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസമാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള എല്ലാ ദേവീസന്നിധികളിലും ഈ ദിവസങ്ങൾ അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നവരാത്രിനാളുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കാറുണ്ട്. ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും വിശേഷാൽ അലങ്കാരം ദേവിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഓരോന്നും ഭക്തരുടെ വഴിപാടായാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് പൂജവെപ്പ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൂത്തമ്പലത്തിൽ നെറ്റിപ്പട്ടം, ആലവട്ടം, വെൺചാമരം തുടങ്ങിയവയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും സരസ്വതിയുടെയും ഗണപതിയുടെയും ചിത്രങ്ങളും പീഠത്തിൽ ഒരുക്കിവച്ചശേഷം അവയ്ക്കുമുമ്പിൽ പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും മറ്റും പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് ഗണപതിനടയ്ക്കുമുമ്പിലെ സരസ്വതി അറയിലാണ് പൂജവെപ്പ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് സ്ഥലപരിമിതി കാരണം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. മഹാനവമിദിവസം മുഴുവൻ അടച്ചുപൂജ. വിജയദശമിദിവസം രാവിലെ പൂജകഴിഞ്ഞ് പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. അന്നേദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിമാരാണ് വിദ്യാരംഭത്തിന് കാർമ്മികത്വം വഹിയ്ക്കുന്നത്. വർഷങ്ങൾ നീണ്ട പരിശീലനത്തിനുശേഷം പുതിയ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നതും അന്നേദിവസം തന്നെയാണ്. === ഉപദേവതകളുടെ കലശം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് [[മിഥുനം|മിഥുനമാസത്തിൽ]] നടത്തിവരുന്ന ഉപദേവതകളുടെ കലശം. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകളായ ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി എന്നിവർക്ക് ഉത്സവക്കാലത്ത് കലശം നടത്താറില്ല. അതിനുപകരമാണ് മിഥുനമാസത്തിലെ കലശം. ഉത്സവക്കാലത്ത് സാധാരണയായി നടത്തിവരുന്ന കലശത്തിനുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഇതിനും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ അയ്യപ്പന്നും, പിന്നീട് ഗണപതിയ്ക്കും, അവസാനം ഭഗവതിയ്ക്കുമാണ് കലശം നടത്തിവരുന്നത്. === നാരായണീയദിനം === മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരി നാരായണീയസ്തോത്രം രചിച്ച് ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചത് കൊല്ലവർഷം 763 വൃശ്ചികം 28-നാണ്. അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നാരായണീയദിനം ആചരിച്ചുവരുന്നത്. നാരായണീയദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഏഴുദിവസം നാരായണീയസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നു. ഭാഗവതസപ്താഹത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിലാണ് ഇതും നടത്തിവരുന്നത്. ക്ഷേത്രം അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിൽ വച്ചാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തുന്നത്. ദേശീയതലത്തിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്ന നാരായണീയ പണ്ഡിതന്മാർ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരാറുണ്ട്. === പൂന്താനദിനം === ഭക്തകവിയായിരുന്ന പൂന്താനം നമ്പൂതിരിയുടെ ജന്മദിനമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പൂന്താനദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കുംഭമാസത്തിലെ [[അശ്വതി]] നക്ഷത്രത്തിലാണ് പൂന്താനദിനം. '''കുംഭമാസത്തിലാകുന്നു നമ്മുടെ ജന്മനക്ഷത്രം അശ്വതിനാളെന്നും..''' എന്നുതുടങ്ങുന്ന ജ്ഞാനപ്പാനയിലെ വരികളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിന്റെ മൂലഹേതു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളില്ലെങ്കിലും ധാരാളം കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരാറുണ്ട്. ഈ ദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ജ്ഞാനപ്പാന പുരസ്കാരം നൽകുന്നത്. ആത്മീയരംഗത്തെ പ്രമുഖ വ്യക്തികൾക്കാണ് സാധാരണയായി ഈ പുരസ്കാരം നൽകിവരാറുള്ളത്. എന്നാൽ, ഇതിന് വിപരീതമായും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലപ്പുറം കീഴാറ്റൂരിലുള്ള പൂന്താനത്തിന്റെ ജന്മഗൃഹത്തിലും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് പരിപാടികൾ നടക്കാറുണ്ട്. === കൃഷ്ണഗീതിദിനം === കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ, തന്റെ മഹാകാവ്യമായ കൃഷ്ണഗീതി ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ച തുലാം 30 ആണ് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|title=ഗുരുവായൂരിൽ കൃഷ്‌ണഗീതി പാരായണം തുടങ്ങി|access-date=2021-01-03|language=en|archive-date=2021-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925180154/https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|url-status=dead}}</ref> ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ഒരാഴ്ച്ച കൃഷ്ണഗീതി പാരായണം നടത്തിവരുന്നു. == ഗുരുവായൂരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ == === മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് ഗുരുവായൂരിനടുത്തുള്ള മമ്മിയൂരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലൊന്നായ]] ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി കോഴിക്കോട്/[[പൊന്നാനി]] റൂട്ടിലാണ്. പാർവ്വതീസമേതനായ പരമശിവനാണ് ഇവിടത്തെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ, തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ മഹാവിഷ്ണുവും ക്ഷേത്രത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ പരമശിവനാണ് ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥാനത്ത് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവന്നും വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്താനായി ഭഗവാൻ തന്റെ വാസസ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞുകൊടുക്കുകയായിരുന്നുവെന്നും പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചശേഷം ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രത്തിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനത്തോടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്നുമാണ് ബാക്കി കഥ. അതിനാൽ, ഗുരുവായൂർ ദർശനം നടത്തുന്നവരെല്ലാവരും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലും ദർശനം നടത്തണമെന്നും എന്നാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ എന്നുമാണ് ചിട്ട. എന്നാൽ, അതിന് കഴിയാത്തവർ ഗുരുവായൂരിലെ ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് നോക്കിത്തൊഴുതാലും മതി എന്നും പറയാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശിവൻ, മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. പാർവ്വതീദേവിയെ തന്റെ ഇടത്തേ തുടയിലിരുത്തി ദർശനം നൽകുന്ന മഹാദേവനായാണ് സങ്കല്പം. ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രത്യേകം പ്രതിഷ്ഠയില്ല. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ ശ്രീകോവിലിന് പുറകിൽത്തന്നെ ചുവർച്ചിത്രരൂപത്തിൽ ദേവിയ്ക്ക് സാന്നിദ്ധ്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശ്രീകോവിൽ ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ് എന്നിവർക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ സന്നിധികളുണ്ട്. കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിദിവസം ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന [[ശിവരാത്രി|ശിവരാത്രിയാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും എഴുന്നള്ളിപ്പുകളും നടക്കും. ധനുമാസത്തിൽ [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിരയും]] പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. വിഷ്ണുസാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതിനാൽ അഷ്ടമിരോഹിണിയും ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷമാണ്. നിത്യേന മൂന്നുപൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ഇപ്പോൾ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. === അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം === കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രം, [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ]] [[അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക്]], [[അമ്പലപ്പുഴ തെക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തെക്ക്]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ നടുക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ''തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഗുരുവായൂർ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ, ഗോശാലകൃഷ്ണനായും പാർത്ഥസാരഥിയായും സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം അറുന്നൂറിലധികം വർഷം പഴക്കം പറയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഏക ബ്രാഹ്മണ രാജവംശമായിരുന്ന ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ പരദേവതാക്ഷേത്രമായിരുന്ന അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം, പ്രസ്തുത രാജവംശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഒരിയ്ക്കൽ, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവായിരുന്ന [[പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ|പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണനും]] കൂടി ഇപ്പോൾ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പുഴയിലൂടെ തോണിയിൽ പോകുമ്പോൾ എവിടെനിന്നോ കർണ്ണാനന്ദകരമായ വേണുനാദം അവർക്ക് കേൾക്കാനിടയാകുകയും, അത് ഭഗവാന്റേതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഇരുവരും ശബ്ദം കേട്ട ഭാഗത്തേയ്ക്ക് യാത്രചെയ്യുകയും ഒരു ആൽമരച്ചുവട്ടിൽ വച്ച് ഭഗവാനെ കാണാനിടയാകുകയും ചെയ്ത സംഭവത്തെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം നടത്തിയത്. ഈ ആൽമരം ഇപ്പോഴുമുണ്ട്. അതിന് വളരെയധികം മഹത്വം കല്പിച്ചുവരുന്നു. മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരിയും [[കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ|കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുമടക്കം]] നിരവധി മഹാത്മാക്കൾ ഈ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നവരാണ്. കേരളത്തിന്റെ ക്ലാസിക് കലകളിലൊന്നായ തുള്ളലിന്റെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനം എന്ന നിലയിലും ഈ ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശം തിരുവിതാംകൂർ കീഴടക്കിയപ്പോൾ ക്ഷേത്രം തിരുവിതാംകൂറിലായി. ഗുരുവായൂരപ്പന് അഭയം നൽകിയ ക്ഷേത്രം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ മലബാർ ആക്രമണകാലത്ത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹം ഇവിടെ കൊണ്ടുവരികയും, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിൽ പണിത് അവിടെ കുടിയിരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാം കാണാം. [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പാൽപ്പായസം]] ലോകപ്രസിദ്ധമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ക്ഷേത്രനിവേദ്യമായ അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം ഇവിടെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കാണ് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഒരു ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ്, ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[തലവടി]] സ്വദേശിയായ ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്നു കടം വാങ്ങിയ കാശ് തിരിച്ചടയ്ക്കാതെ വന്നതിനെത്തുടർന്ന് അതിനുപകരമായി തുടങ്ങിവച്ചതാണ് ഈ പാൽപ്പായസം എന്നാണ് കഥ. ആറുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന അതിവിദഗ്ധമായ നിർമ്മാണപ്രക്രിയയാണ് ഈ പാൽപ്പായസത്തിന്. ശുദ്ധമായ പശുവിൻപാലും മണിക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെള്ളവും കുട്ടനാടൻ പുഞ്ചനെല്ലിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന അരിയും പഞ്ചസാരയും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് തയ്യാറാക്കുന്നത്. ഇതിന് പൊൻനിറമാണെന്നതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. പാൽപ്പായസത്തിനായി പ്രത്യേകം തിടപ്പള്ളി ക്ഷേത്രത്തിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് വടക്കേ നടയിൽ ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ടുപറക്കുന്ന കാഴ്ച കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രധാനമൂർത്തിയായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. ഒരുകയ്യിൽ ചാട്ടയും മറുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊണ്ടാടുന്നത്. അതിൽ തന്നെ, ഉത്രാടം നാളിൽ നടക്കുന്ന ഒമ്പതാമുത്സവവും അന്നത്തെ നാടകശാലസദ്യയുമാണ് ഏറ്റവും വിശേഷം. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിമാർ പുതുമന, കടിയക്കോൽ നമ്പൂതിരിമാരാണ്. ഇപ്പോൾ [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ===[[തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]]=== എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] [[ചിറ്റൂർ (എറണാകുളം ജില്ല)|ചിറ്റൂർ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം. ഐതിഹ്യമാലയിൽ പരാമർശിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, എല്ലാ മാസവും മുടങ്ങാതെ ഗുരുവായൂരിൽ പോയിവന്നിരുന്ന, പരമഭക്തനായിരുന്ന ചേരാനല്ലൂർ രാമൻ കർത്താവിന് പ്രായാധിക്യം മൂലം ഗുരുവായൂർ ദർശനം അസാധ്യമായപ്പോൾ ഭഗവാൻ തന്നെ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം വരികയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുണ്ടായിരുന്ന ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്ത് കുടികൊള്ളുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ''തെക്കൻ ഗുരുവായൂർ'' എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്ണനായാണ് സങ്കല്പം. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ അഞ്ജനശിലയിലാണ് ഇവിടെയും വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ തനിപ്പകർപ്പായ, ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. അതേ സമയം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെങ്കിലും കംസവധം കഴിഞ്ഞ് രൗദ്രഭാവത്തിൽ നിൽക്കുന്ന കൃഷ്ണഭഗവാനാണ് പ്രതിഷ്ഠ എന്നും സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ഇവിടെ ഉത്സവത്തിന് ആനകളെ ഉപയോഗിയ്ക്കാറില്ല. ഗരുഡവാഹനത്തിലാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ ഇവിടെയും വടക്കുഭാഗത്ത് അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, കണ്ടങ്കുളങ്ങര ഭഗവതി, ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. മേടമാസത്തിൽ തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഈ പത്തുദിവസങ്ങളും വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, മണ്ഡലകാലത്തെ കളമെഴുത്തും പാട്ടും എന്നിവയും ക്ഷേത്രത്തിലെ ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ചേരാനല്ലൂർ കർത്താക്കന്മാരുടെ കുടുംബക്ഷേത്രമായ ഈ ക്ഷേത്രം, പക്ഷേ ഇപ്പോൾ [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ്. == കേരളത്തിന് പുറത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ == ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. ഇവയെല്ലാം പണികഴിപ്പിച്ചത് തദ്ദേശത്തെ മലയാളിസംഘടനകളാണ്. വിദേശങ്ങളിലെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാവിധികൾ തന്നെ പിന്തുടരുന്നവയാണ്. [[ഡെൽഹി]], [[മുംബൈ]], [[ചെന്നൈ]], [[ബെംഗളൂരു]], [[ഹൈദരാബാദ്]], [[കൊൽക്കത്ത]], [[അഹമ്മദാബാദ്]], [[ലണ്ടൻ]], [[ന്യൂയോർക്ക്]] ,ഹൂസ്റ്റൺ ,ഡാലസ്‌ , [[ദുബായ്]] തുടങ്ങി നിരവധി നഗരങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. === [[ഡൽഹി മയൂർ വിഹാർ ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം]] === ഡൽഹി നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കേ അതിരായ [[മയൂർ വിഹാർ|മയൂർ വിഹാറിൽ]], [[യമുന|യമുനാനദിയുടെ]] കരയിൽ നിന്ന് അല്പം കിഴക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം'''. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കിൽ (വടക്കുഭാഗത്ത്) സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഈ ക്ഷേത്രം ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1989-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിൽ പണികഴിപ്പിച്ചതും ഗുരുവായൂരിലെ അതേ പൂജാവിധികൾ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പിൻതുടരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[ഇടവം|ഇടവമാസത്തിലാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിയേറ്റുത്സവം നടക്കുന്നത്. എട്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവം, വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ നടത്തിപ്പോരുന്നു. കൂടാതെ അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ചോറ്റാനിക്കര മകം, ശിവരാത്രി, വിനായക ചതുർത്ഥി എന്നിവയും പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. === ചെന്നൈ മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === ചെന്നൈ നഗരത്തിന്റെ തിരക്കേറിയ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[നുങ്കമ്പാക്കം|നുങ്കമ്പാക്കത്തിനടുത്ത്]] മഹാലിംഗപുരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം.''' കേരളത്തിനുപുറത്ത് ആദ്യമായി പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട കേരളീയക്ഷേത്രമാണിത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1974-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. എല്ലാ വർഷവും ശബരിമല ദർശനം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്ന ചില മലയാളികൾക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനും സൗകര്യമൊരുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന് കാരണം. [[കാണിപ്പയ്യൂർ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തയ്യാറാക്കിയ രൂപകല്പനയനുസരിച്ചാണ് ക്ഷേത്രം പണിതത്. ആദ്യം അയ്യപ്പക്ഷേത്രം മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന ഇവിടെ 1989-ലാണ് ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ഇപ്പോൾ ഇരുമൂർത്തികൾക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ, [[മാളികപ്പുറത്തമ്മ]], [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], നാഗദൈവങ്ങൾ, ഗരുഡൻ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ധനുമാസത്തിൽ അയ്യപ്പന്റെയും ഇടവമാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും നടകളിൽ നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പഭക്തസഭ എന്ന സംഘടനയാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. === മുംബൈ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === മുംബൈ നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[മട്ടുംഗ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് ശ്രീ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കൂടാതെ ശ്രീരാമനെയും തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. തമിഴ് ശൈലിയിൽ തീർത്ത, നിരവധി ദേവതാരൂപങ്ങളോടുകൂടിയ ഗോപുരമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ, പ്രധാന ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist-lr}} {{notelist}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപഭേദങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]] ammncxsl2dgf0nx6mqi1agf158qs0lk 4674261 4674260 2026-10-09T03:54:02Z ~2026-54229-00 223966 /* പ്രതിഷ്ഠ */ 4674261 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}}{{Infobox deity<!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--> | type = Hindu | image = Guruvayurappan.jpg | name = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | Sanskrit_transliteration = Guruvāyūrappan | script_name = [[മലയാളം]] | script = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | affiliation = [[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിനാരായണൻ]](മഹാവിഷ്‌ണു)/[[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] | god_of = [[മഹാവിഷ്ണു|ആദിനാരായണൻ]]/[[മഹാവിഷ്ണു]] | abode = [[വൈകുണ്ഠം]], [[ഗുരുവായൂർ]] | mantra = ഓം നമോ നാരായണായ <br/> ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ <br/> ഓം ശ്രീകൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ നമഃ | weapon= [[സുദർശന ചക്രം]], [[പാഞ്ചജന്യം]], [[കൗമോദകി]] ([[ഗദ]]), [[താമര]] | consort = [[ലക്ഷ്മി]] | mount = [[ഗരുഡൻ]] | planet = [[ഭൂമി]] }} [[തെക്കേ ഇന്ത്യ|തെക്കേ ഇന്ത്യയിൽ]], പ്രധാനമായും [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ഭഗവാൻ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] ഒരു രൂപഭേദമാണ് '''ഗുരുവായൂരപ്പൻ'''. പ്രസിദ്ധമായ [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തി എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ രൂപത്തെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ എന്ന് വിളിച്ചുപോരുന്നത്. രൂപഭാവങ്ങൾ കൊണ്ടും പൂജാരീതികൾ കൊണ്ടും മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും, ഭക്തജനവിശ്വാസമനുസരിച്ച് ഗുരുവായൂരപ്പൻ [[ദശാവതാരം|ദശാവതാരങ്ങളിൽ]] ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണനാണ്]]. ഐതിഹ്യപരമായും ചരിത്രപരമായും ഏറെ പ്രാധാന്യം നേടിയ ഈ ദൈവത്തിന്, ഇപ്പോൾ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും]] പുറത്തുമായി നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഇവയിലധികവും മലയാളികളുടെ കുടിയേറ്റത്തെത്തുടർന്നാണ് രൂപം കൊള്ളുന്നത്. == പ്രതിഷ്ഠ == ശിശുരൂപിയായ ചതുർഭുജമൂർത്തിയാണ് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ''''പാതാളാഞ്ജനം'''' എന്ന അപൂർവ്വയിനം ശിലയിൽ തീർത്ത അതിമനോഹരമായ വിഗ്രഹത്തിന് ഏകദേശം നാലടി ഉയരമുണ്ട്. നാലു കൈകൾ ഉള്ള വിഗ്രഹത്തിൻ്റെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[സുദർശനചക്രം|സുദർശനചക്രവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[പാഞ്ചജന്യം|പാഞ്ചജന്യം]] എന്ന [[ശംഖ്|ശംഖും]] മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]]യും മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ തലകീഴായി [[കൗമോദകി]] എന്ന [[ഗദ]]യും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ വിഷ്ണുവിഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ളതാണ് ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹവും. ഭഗവാൻ്റെ കയ്യിലെ ശംഖ് പ്രണവ നാദമായ ഓംകാരത്തേയും ചക്രം കാലചക്രത്തേയും ഗദ മനുഷ്യൻ്റെ അഹങ്കാരത്തെ തകർക്കുന്ന ആത്മശക്തിയേയും താമര നിർമ്മലമായ മനസ്സിനേയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഈ വിഗ്രഹത്തിന് പന്ത്രണ്ട് ഭാവങ്ങളുണ്ട്. ഓരോന്നിനും പ്രത്യേകം ദർശന ഫലങ്ങളുണ്ട് തന്ത്രശാസ്ത്രപ്രകാരം, വിഷ്ണുവിഗ്രഹത്തിന് 24 രൂപഭേദങ്ങളുണ്ട്. കാഴ്ചയിൽ ഈ 24 പേരും ഒരേപോലെ തോന്നുമെങ്കിലും രൂപഭേദങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ശംഖചക്രഗദാപത്മങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന കൈകൾക്ക് വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകും. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[ചക്രം]], പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ശംഖ്]], മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ഗദ]], മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]] എന്നിങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്ന വിഷ്ണു വിഗ്രഹരൂപത്തിന് '''ജനാർദ്ദനൻ''' എന്നാണ് പേര്. ഗുരുവായൂരടക്കം കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം വൈഷ്ണവ ദേവാലയങ്ങളിലും ഈ രൂപത്തിലാണ് വിഗ്രഹമുള്ളത്. പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത മൂലവിഗ്രഹം കൂടാതെ വേറെയും രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഗുരുവായൂർ ശ്രീലകത്തുണ്ട്. അവയിൽ വലതുവശത്തുള്ളത് പഞ്ചലോഹത്തിൽ തീർത്ത ആറാട്ടുതിടമ്പും ഇടതുവശത്തുള്ളത് സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ശീവേലിത്തിടമ്പുമാണ്. ആദ്യത്തെ വിഗ്രഹം, ഇന്നത്തെ [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]യിൽ പെട്ട [[മാന്നാർ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട, അല്പം രൗദ്രഭാവ ത്തോടുകൂടിയ മഹാവിഷ്ണു രൂപമാണ്. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമേ ഇത് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാറുള്ളൂ. രണ്ടാമത്തെ വിഗ്രഹം, മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന തിടമ്പിന് കേടുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1975-ൽ പണികഴിപ്പിച്ചതാണ്. [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] സ്വദേശിയായിരുന്ന വേലപ്പൻ ആചാരിയും പുത്രനായ കുട്ടൻ ആചാരിയും ചേർന്നാണ് ഈ തിടമ്പ് പണികഴിപ്പിച്ചത്. നിത്യശീവേലിയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് ഈ വിഗ്രഹമാണ്. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ഹൈന്ദവ ഭവനങ്ങളിലും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചിത്രങ്ങൾ കാണാം. അവയിലധികവും ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ തന്നെയാണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതെങ്കിലും അപൂർവ്വം ചിലതിൽ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിലും വരച്ചുകാട്ടാറുണ്ട്. ഈ രൂപത്തിലുള്ള ചിത്രങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ, ചുവന്ന പട്ടുകോണകം ചാർത്തി വലതുകയ്യിൽ [[വെണ്ണ]]യും ഇടതുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലും പിടിച്ച രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉഷഃപൂജ സമയത്തെ ദർശനരൂപമാണിത്. ഭഗവാന് ചാർത്തിയ കോണകം, ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകാറുണ്ട്. ഉഷഃപൂജയ്ക്കുള്ള ഈ രൂപം കൂടാതെ പന്തീരടിപൂജയ്ക്കും ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമായി വേറെയും രണ്ട് അലങ്കാരങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ, ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം ഓരോ ദിവസവും ഓരോ രൂപത്തിലാണ്. സാധാരണയായി ശ്രീകൃഷ്ണരൂപങ്ങളിൽ, അവയിൽത്തന്നെ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപങ്ങളിൽ തന്നെയാണ് അലങ്കാരമുണ്ടാകാറുള്ളതെങ്കിലും ചില പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റുള്ള അവതാരങ്ങളായും അത്യപൂർവ്വമായി മറ്റുള്ള വൈഷ്ണവക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തികളായും ഗുരുവായൂരപ്പനെ അലങ്കരിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ, യഥാരൂപത്തിൽ തന്നെ ഭഗവാനെ അലങ്കരിച്ചുവരാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം അതിവിശേഷമാണ്. === ഉച്ചപ്പൂജ അലങ്കാരവർണ്ണന === 2020 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞുള്ള കളഭച്ചാർത്തിന്റെ വിശദമായ ഒരു വർണ്ണന ആരംഭിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിയും ദീർഘകാലമായി ഉച്ചപ്പൂജ തൊഴുതുവരുന്ന വ്യക്തിയുമായ തിരുവാലൂർ ശ്രീകുമാരൻ നമ്പൂതിരിയാണ് ഇത് തുടങ്ങിയത്. [[അർബുദം]] ബാധിച്ച് ചികിത്സയിലായിരുന്ന സുധ എന്ന സ്ത്രീയ്ക്ക് കേൾക്കാനായി തുടങ്ങിയ ഈ ശ്രമം, പിന്നീട് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ വൻ ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റുകയായിരുന്നു. [[കോവിഡ്-19 മഹാമാരി]] മൂലം ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിയ്ക്കാതിരുന്ന ഭക്തർ, തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ഒരു അനുഗ്രഹമായി ഇതിനെ കാണുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് വിവിധ യൂട്യൂബ് ചാനലുകളിൽ ലഭ്യമായിരുന്ന അലങ്കാരവർണ്ണന, 2021 ഒക്ടോബർ 28-ന് പൂർണ്ണമായും ദേവസ്വത്തിന് കീഴിലായി. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഐതിഹ്യകഥകൾ == ഗുരുവായൂരപ്പനുമായും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായും ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി ഐതിഹ്യകഥകളുണ്ട്. അവയിൽ പലതും ഇന്നും പ്രസിദ്ധമാണ്. അത്തരത്തിലുള്ള ചില കഥകളാണ് ഇവിടെ ചേർക്കുന്നത്. === ക്ഷേത്രോല്പത്തിയും ജനമേജയന്റെ കുഷ്ഠരോഗവും === [[നാരദപുരാണം|ശ്രീ നാരദപുരാണത്തിലേതെന്ന്]] ചിലർ പറയുന്നതും, എന്നാൽ അതിൽ ഇല്ലാത്തതുമായ '''ഗുരുപവനപുര മാഹാത്മ്യത്തിലാണ്''' ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകഥ വിവരിക്കുന്നത്. [[കുരുവംശം|കുരുവംശത്തിലെ]] പിന്മുറക്കാരനും, [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനന്റെ]] പൗത്രനും [[അഭിമന്യു]]വിന്റെ പുത്രനുമായ [[പരീക്ഷിത്ത്]], ശമീകമഹർഷിയുടെ പുത്രനായ ശൃംഗിയുടെ ശാപം മൂലം ഉഗ്രസർപ്പമായ [[തക്ഷകൻ|തക്ഷകന്റെ]] കടിയേറ്റ് അപമൃത്യു വരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനായ [[ജനമേജയൻ]], തന്റെ പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് കാരണക്കാരനായ തക്ഷകനെയും അവന്റെ വംശത്തെയും ഒന്നാകെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യാൻ '''[[സർപ്പസത്രയാഗം|സർപ്പസത്രം]]''' എന്ന മഹായാഗം നടത്തി. നിരപരാധികളായ അസംഖ്യം സർപ്പങ്ങൾ യാഗാഗ്നിയിൽ ചത്തൊടുങ്ങി. എന്നാൽ, [[അമൃത്]] കുടിച്ചവനായതിനാൽ, തക്ഷകൻ മാത്രം ചത്തില്ല. ഇതെത്തുടർന്ന്, ജനമേജയനെ ഉഗ്രമായ സർപ്പശാപം പിടികൂടുകയും അദ്ദേഹം [[കുഷ്ഠം|കുഷ്ഠരോഗ ബാധിതനാകുകയും]] ചെയ്തു. രോഗ വിമുക്തിയ്ക്കായി ഒരുപാട് വഴികൾ നോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഇതോടെ ജീവിതാശ നശിച്ചുപോയ ജനമേജയനെ കാണാൻ ഒരു ദിവസം [[ആത്രേയൻ|ആത്രേയമഹർഷി]] വരികയും രോഗവിമുക്തിയ്ക്കായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഭജിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ആ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം ജനമേജയന് പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. ആ കഥ ഇങ്ങനെ: പദ്മകല്പത്തിന്റെ ആദിയിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്]] സൃഷ്ടികർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരി ക്കുമ്പോൾ മഹാവിഷ്ണു അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി. തനിക്കും തന്റെ സൃഷ്ടികൾക്കും കർമ്മബന്ധം കൂടാതെ മുക്തി നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം കാട്ടണമെന്ന് [[ബ്രഹ്മാവ്]] അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ, [[ബിസ്മത്ത്|പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ]] തൻ്റെ ഒരു വിഗ്രഹം സൃഷ്ടിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. വരാഹകല്പം വരെ വിഗ്രഹം ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, പിന്നീട് സന്താന ഭാഗ്യത്തിനായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഭജിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന സുതപസ്സ് എന്ന പ്രജാപതിയ്ക്കും, പത്നിയായ പ്രശ്നിയ്ക്കും വിഗ്രഹം കൈമാറി. വിഗ്രഹം കിട്ടിയശേഷം പൂർവ്വാധികം ഭക്തിയോടെ ഭജനം തുടർന്ന അവർക്ക് മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭഗവാൻ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ താൻ തന്നെ പുത്രനായി അവതരിയ്ക്കാമെന്ന് വാക്കുനൽകുകയും, ആ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിലും ഈ വിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടാകുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zy4-AAAAIAAJ&pg=PA30&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CDkQuwUwAg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=Krsna | publisher=Taylor & Francis | author=A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda | pages=30 |accessdate=24 June 2013}}</ref> അതനുസരിച്ച് [[സത്യയുഗം|സത്യയുഗത്തിലെ]] ആദ്യജന്മത്തിൽ ഭഗവാൻ, സുതപസ്സിന്റെയും പൃശ്നിയുടെയും പുത്രനായി '''പൃശ്നിഗർഭൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പൃശ്നിഗർഭൻ [[ബ്രഹ്മചര്യം|ബ്രഹ്മചര്യത്തിന്റെ]] പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിയ്ക്കുകയും ഭക്തനായ [[ധ്രുവൻ|ധ്രുവനുവേണ്ടി]] പുതിയൊരു ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. [[ത്രേതായുഗം|ത്രേതായുഗത്തിലെ]] അടുത്ത ജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ്, [[കശ്യപൻ|കശ്യപനായും]] പൃശ്നി [[അദിതി]]യായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരുടെ പുത്രനായി '''[[വാമനൻ]]''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പിന്നീട്, [[ദ്വാപരയുഗം|ദ്വാപരയുഗത്തിലെ]] അവസാനജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ് വസുദേവരായും പൃശ്നി ദേവകിയായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ വീണ്ടും അവരുടെ എട്ടാമത്തെ പുത്രനായി ''' കൃഷ്‌ണൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. ഈ മൂന്നുജന്മങ്ങളിലും അവർക്ക് ഭഗവദ്നിർമ്മിതമായ ദിവ്യവിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടായി.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zLkrkjn1Yv0C&pg=PA238&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CEwQuwUwBg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=The Concise Śrīmad Bhāgavataṁ | publisher=SUNY Press | author=Swami Venkatesananda | year=1989 | pages=238 | isbn=1438422830 |accessdate=24 June 2013}}</ref> മാതാപിതാക്കൾ നിത്യപൂജ നടത്തിവന്നിരുന്ന ഈ വിഗ്രഹം, അവരുടെ കാലശേഷം ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ കയ്യിൽ തന്നെയെത്തി. തന്റെ വാസസ്ഥാനമായ [[ദ്വാരക|ദ്വാരകയിൽ]] ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയുകയും വിഗ്രഹം അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, എന്നും രാവിലെ പത്നിമാരായ [[രുക്മിണി]]-[[സത്യഭാമ]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി പൂജ നടത്തുമായിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ഭഗവാന് [[വൈകുണ്ഠം|വൈകുണ്ഠത്തിലേയ്ക്ക്]] മടങ്ങാൻ സമയമായി. സ്വർഗ്ഗാരോഹണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, തന്റെ സുഹൃത്തും ശിഷ്യനും ഭക്തനുമായ [[ഉദ്ധവൻ|ഉദ്ധവരോട്]] ഭഗവാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഉദ്ധവരേ, ഇന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടാകും. ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ച ദ്വാരക അതിൽ പൂർണ്ണമായും നശിച്ചു പോകും. എന്നാൽ, മൂന്ന് ജന്മങ്ങളിൽ ഞാനും എന്റെ മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച ദിവ്യവിഗ്രഹം നശിക്കാൻ ഉള്ളതല്ല. ആ പുണ്യവിഗ്രഹം എടുത്ത് ഉചിതമായ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ദേവഗുരുവായ [[ബൃഹസ്പതി|ബൃഹസ്പതിയോട്]] പറയുക. ആ പുണ്യകർമ്മത്തിന് ശേഷം [[ബദരിനാഥ്|ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക്]] പോയി തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച് എന്നെ പ്രാപിക്കൂ. അധർമ്മം നിറയുന്ന [[കലിയുഗം|കലിയുഗത്തിൽ]], ഭക്തജനങ്ങളെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഞാൻ ആ വിഗ്രഹത്തിൽ കുടികൊള്ളും.}} ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടായി. ദേവശില്പിയായ [[വിശ്വകർമ്മാവ്]] നിർമ്മിച്ച ദ്വാരക, അതിൽ പൂർണ്ണമായും മുങ്ങി. തപസ്സിനായി പോകുന്നതിനുമുമ്പ് ഉദ്ധവർ ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ട് കാര്യം പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം എത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും ദ്വാരക സമുദ്രത്തിനടിയിലായി. മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ ഭഗവാനും മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച പരമപവിത്രമായ വിഷ്ണുവിഗ്രഹം, മഹാപ്രളയത്തെ അതിജീവിച്ച് കടലിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു! പക്ഷേ, പ്രളയജലം കാരണം അദ്ദേഹത്തിന് വിഗ്രഹത്തിനടുത്തു വരെ പോകാനായില്ല. ബൃഹസ്പതി, തന്റെ ശിഷ്യനായ [[വായു|വായുദേവനെ]] വിളിച്ചുവരുത്തുകയും, വായുദേവൻ, സമുദ്രദേവനായ [[വരുണൻ|വരുണന്റെ]] സഹായത്തോടെ വിഗ്രഹം തന്റെ ഗുരുവിൻ്റെ അടുത്ത് എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. വിഗ്രഹവുമായി പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോഴാണ് അടുത്ത പ്രശ്നം വന്നത്: എവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണം? ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ആകാശ മാർഗ്ഗം സഞ്ചരിക്കവെ ഭാർഗ്ഗവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, കടലിൽ നിന്ന് വളരെ അടുത്തായി അതിവിശാലമായ ഒരു തടാകം അവർ കണ്ടു. നിർമ്മലമായ ജലത്തോടുകൂടിയ ആ തടാകത്തിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് താമരപ്പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷികൾ കളകൂജനം പൊഴിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. മൃഗങ്ങൾ അങ്ങിങ്ങായി സ്വൈരവിഹാരം നടത്തുന്നു. ആ പ്രദേശത്തിനാകെ ഒരു ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് അവർക്ക് തോന്നി. ലോകത്തിൻ്റെ മാതാപിതാക്കളായ [[ശിവൻ|ശിവഭഗവാനും]] [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീദേവിയും]] അവിടെ ആനന്ദ താണ്ഡവമാടുന്നത് കണ്ട ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും താഴെയിറങ്ങി ശിവപാർവ്വതിമാരെ വന്ദിച്ചു. താൻ ദേവഗുരുവിൻ്റെ ആഗമനം പ്രതീക്ഷിച്ച് ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്ന് ശിവഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. തുടർന്ന്, ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹം ബൃഹസ്പതിയ്ക്ക് വിവരിച്ചു കൊടുത്തു: {{cquote|ബൃഹസ്പതേ, വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ ഈ ദിവ്യവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ഏറ്റവും ഉചിതമായ സ്ഥലം ഈ ഭാർഗ്ഗവക്ഷേത്രം തന്നെയാണ്. [[പ്രാചീനബർഹിസ്സ്]] എന്ന രാജാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ '''പ്രചേതസ്സുകൾ''' എന്ന യോഗിവര്യന്മാർ പ്രജാപതി സ്ഥാനം നേടാൻ കഠിന തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചതും അവർക്ക് ഞാൻ '''[[രുദ്രഗീതം]]''' ഉപദേശിച്ചു കൊടുത്തതും ഇവിടെവച്ചാണ്. <ref>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-07-09 |archive-date=2010-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100125035449/http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |url-status=dead }}</ref>{{better source|date=April 2017}}ബൃഹസ്പതേ, ഗുരുവായ അങ്ങും വായുദേവനും ചേർന്ന് വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്തുന്ന ഈ പുണ്യസ്ഥലം, ഇനി '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നറിയപ്പെടും. കലിയുഗത്തിലെ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ ഭക്തർ ഇവിടെ വന്ന് ഭജിയ്ക്കും.}} ഇത്രയും കേട്ടതോടെ ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവനും സന്തോഷമായി. ബൃഹസ്പതി, ഉടനെ ദേവശില്പിയായ വിശ്വകർമ്മാവിനെ വിളിച്ചുവരുത്തി. സ്ഥലമാകെ നോക്കിക്കണ്ട വിശ്വകർമ്മാവ്, അവിടെ എല്ലാ വാസ്തുശാസ്ത്ര നിബന്ധനകളുമനുസരിച്ച് മനോഹരമായ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിതു. വിഷ്ണുഭഗവാനാൽ നിർമ്മിച്ചതും അവതാരമായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ പൂജിച്ചതുമായ ആ പുണ്യവിഗ്രഹം, ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ചേർന്ന് എല്ലാ ആചാരവിധികളോടുകൂടി അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ശിവഭഗവാൻ വിഗ്രഹത്തിന് ആദ്യപൂജ നടത്തി. പാർവ്വതീദേവി നിവേദ്യമുണ്ടാക്കി സമർപ്പിച്ചു. [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രാദിദേവകൾ]] പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി. [[തുംബുരു]]-[[നാരദൻ|നാരദമഹർഷിമാരും]] [[യക്ഷന്മാർ|യക്ഷ]]-[[കിന്നരർ|കിന്നര]]-[[ഗന്ധർവ്വൻ|ഗന്ധർവ്വാദികളും]] സ്തുതിഗീതങ്ങൾ പാടി. ഗുരുവും വായുവും ഒരുമിച്ച് ഭഗവദ്വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച പുണ്യഭൂമിയ്ക്ക് '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നും അവർ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഭഗവാന് 'ഗുരുവായൂരപ്പൻ' എന്നും പേരുകൾ വന്നു. ഈ മംഗളമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാർ, ''രുദ്രതീർത്ഥം'' എന്നുപേരുള്ള വലിയ തടാകത്തിന്റെ മറുകരയിലുള്ള മമ്മിയൂരിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനഭാവത്തിൽ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചു. അവിടെയും തൊഴുതാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ. വൈകുണ്ഠത്തിലെ പോലെ ഇവിടെയും ഭഗവാൻ പൂർണ്ണ ചൈതന്യത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ ഇവിടം ''ഭൂലോക വൈകുണ്ഠം'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇത്രയും കേട്ടപ്പോൾ [[ജനമേജയൻ]] കുടുംബസമേതം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഒരു വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം അവിടെ ഭജനമിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|മമ്മിയൂരിലെ ശിവക്ഷേത്രത്തിലും]] ദർശനം നടത്തി. ഓരോ ദിവസം ചെല്ലുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടു വരികയും ഒരു വർഷം തികയുന്നതിന്റെ തലേന്ന് രാത്രി അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവദ് ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ രോഗം പൂർണ്ണമായും ഭേദമാകുകയും ചെയ്തു. നാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, പിന്നീട് അരോഗദൃഢഗാത്രനായി ഒരുപാടുകാലം ജീവിച്ചു. === പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റെ കഥ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്ന മറ്റൊരു കഥയാണ് ഒരു [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റേത്]]. ഈ രാജാവ്, ഒരു ദിവസം തന്റെ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധനായ ജ്യോത്സ്യരെ വരുത്തുകയും അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ ജാതകം കാണിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. രാജാവിന്റെ ജാതകം പരിശോധിച്ച ജ്യോത്സ്യർ അദ്ദേഹം ഏഴ് ദിവസങ്ങൾക്കകം പാമ്പുകടിയേറ്റ് മരിയ്ക്കും എന്ന് വിധിയെഴുതി. ഇതറിഞ്ഞ് കുപിതനായ രാജാവ് ജ്യോത്സ്യരെ ജയിലിലടയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും മന്ത്രിമാർ അദ്ദേഹത്തെ തടഞ്ഞു. തുടർന്ന്, അപമൃത്യുവടയാനാണോ തന്റെ വിധി എന്നാലോചിച്ച് രാജാവ് ചിന്താധീനനായി ഇരിയ്ക്കേ സദസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു [[നമ്പൂതിരി]] പാപപരിഹാരത്തിന് ഗുരുവായൂരിൽ പോകണമെന്നും അവിടെ വച്ച് മരിച്ചാൽത്തന്നെയും മോക്ഷം കിട്ടുമെന്നും നിർദ്ദേശിച്ചു. അതനുസരിച്ച് രാജാവും കുടുംബാംഗങ്ങളും നമ്പൂതിരിയും ജ്യോത്സ്യരും ഒരുമിച്ച് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ രാജാവ്, തന്റെ മരണം പ്രവചിച്ച ദിവസം വരെയും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അതനുസരിച്ചുള്ള എല്ലാ ചിട്ടകളും അദ്ദേഹം പാലിച്ചുപോന്നു. ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. നാളെയാണ്, തൻ്റെ മരണമെത്തുന്ന ദിവസം! ഗുരുവായൂരപ്പനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച് അദ്ദേഹം ഉറങ്ങാൻ കിടന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ഉണർന്നുനോക്കിയ രാജാവ്, താൻ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നതായി കണ്ട് അമ്പരന്നു. ഒരേസമയം സന്തോഷവും കോപവും തോന്നിയ രാജാവ്, ജ്യോത്സ്യരുടെ അടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തെ ശാസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തലേന്നുരാത്രി താൻ ഒരു പാമ്പിനെ കണ്ടതുപോലുമില്ല എന്നായിരുന്നു രാജാവിന്റെ വാദം. അപ്പോൾ ജ്യോത്സ്യർ രാജാവിന്റെ കാലിലേയ്ക്ക് നോക്കുകയും അവിടെയുള്ള ഒരു പാട് കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അത് പാമ്പുകടിച്ച പാടായിരുന്നു! ഭഗവദ്കാരുണ്യം കൊണ്ടുമാത്രമാണ് താൻ രക്ഷപ്പെട്ടതെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ രാജാവ്, അപ്പോൾ ജീർണ്ണാവസ്ഥയിലായിരുന്ന ക്ഷേത്രം പുനരുദ്ധരിയ്ക്കുന്നതിന് നിർദ്ദേശം നൽകി. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ക്ഷേത്രം, സ്വർണ്ണം കൊണ്ടും വെള്ളി കൊണ്ടും രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടും പുതുക്കിപ്പണിയുകയും ശ്രീകോവിലിന്റെ ചുമരുകളിൽ മനോഹര ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുചേർക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം, ശിഷ്ടകാലം തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായി ജീവിച്ചുപോന്നു.<ref name='G3'>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-06-22 |archive-date=2009-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628214507/http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |url-status=dead }}</ref> === ശങ്കരാചാര്യരുടെ വീഴ്ച === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ സവിശേഷ പ്രാധാന്യത്തോടെ പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുള്ളതാണ് [[അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായ [[ശങ്കരാചാര്യർ]]ക്ക് സംഭവിച്ച വീഴ്ച. ഒരു [[ഏകാദശി]]നാളിലാണ് ആ സംഭവം നടന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ആ കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരുപാട് യോഗസിദ്ധികൾ സ്വന്തമായി ഉണ്ടായിരുന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ആകാശമാർഗ്ഗം സഞ്ചരിയ്ക്കാനുള്ള കഴിവുമുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം അത്തരത്തിൽ [[കാലടി]]യിൽ നിന്ന് [[ശൃംഗേരി]]യിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊണ്ടിരുന്ന സമയത്താണ് അത് സംഭവിച്ചത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിലൂടെയായിരുന്നു യാത്ര. ആകാശത്തുനിന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ ക്ഷേത്രം കണ്ടെങ്കിലും അവിടെയിറങ്ങാനോ ഭഗവാനെ തൊഴാനോ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചില്ല. ശ്രീകോവിലിന്റെ മുകളിലുള്ള ഭാഗം പിന്നിട്ട ഉടനെ ശങ്കരാചാര്യർ ഒറ്റ വീഴ്ച! അദ്ദേഹം നേരെ ചെന്നുവീണത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയിലാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ അപ്പോൾ ശീവേലി നടക്കുകയായിരുന്നു. ശീവേലി വടക്കേ നടയിലെത്തിയപ്പോൾ എഴുന്നള്ളിപ്പിന്റെ നേരെ മുന്നിൽ വച്ചാണ് ശങ്കരാചാര്യർ ചെന്നുവീണത്. ആളുകൾ പരിഭ്രാന്തരായി ഓടിക്കൂടി. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ബോധമുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, ശരീരത്തിലെവിടെയും പരുക്കുകളും കണ്ടില്ല. ശാന്തിക്കാർ വന്ന് പുണ്യതീർത്ഥം മുഖത്ത് തെളിച്ചതും ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ശങ്കരാചാര്യർ, ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നടയിൽ പോയി സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിയ്ക്കുകയും സമസ്താപരാധം ഏറ്റുപറയുകയും ചെയ്തു. കുറച്ചുദിവസം കൂടി ക്ഷേത്രത്തിൽ തങ്ങിയ അദ്ദേഹം, ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജകളും ചടങ്ങുകളും പുനഃക്രമീകരിയ്ക്കുകയും, ഗുരുവായൂരപ്പനെ സ്തുതിച്ച് ''ഗോവിന്ദാഷ്ടകം'' എന്ന കൃതി രചിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള [[ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം|പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതും അദ്ദേഹമാണ്. === നെന്മിനി ഉണ്ണി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് നെന്മിനി മന. ഈ കുടുംബത്തിൽ പെട്ടവർ ഇന്നും ഗുരുവായൂരിലുണ്ട്. ഈ കുടുംബത്തിന്റെ വകയായി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ ഒരു ലോഡ്ജും ഹോട്ടലുമടക്കമുള്ള സൗകര്യങ്ങളുണ്ട്. എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി]]യോടനുബന്ധിച്ചുള്ള [[സപ്തമി]] വിളക്ക് സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത് ഈ കുടുംബമാണ്. ഇവിടത്തെ പൂർവ്വികനായിരുന്ന ഒരു ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ കാണിയ്ക്കുന്നത്. നെന്മിനി മനയിലെ അച്ഛൻ നമ്പൂതിരി ആയിരുന്നു ഒരിയ്ക്കൽ ഗുരുവായൂരിലെ മേൽശാന്തി. ഒരു ദിവസം, അദ്ദേഹത്തിന് അത്യാവശ്യമായി ഒരു സ്ഥലം വരെ പോകേണ്ടിവന്നു. സഹായിയായ കീഴ്ശാന്തിയും അന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഭഗവാന്റെ പൂജ മുടങ്ങുമല്ലോ എന്നാലോചിച്ച് വിഷമിച്ച മേൽശാന്തി, ഒടുവിൽ തന്റെ മകനായ ഉണ്ണിയെ പൂജയേല്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. പോകും മുമ്പ് മേൽശാന്തി, ഉണ്ണിയ്ക്ക് പൂജാവിധികളെല്ലാം പറഞ്ഞു കൊടുത്തു. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് കയറിയ ഉണ്ണി, മലരുനിവേദ്യവും ഉഷഃപൂജയുമെല്ലാം വിധിപോലെ ചെയ്തു. അപ്പോഴാണ് ഉണ്ണി അത് ശ്രദ്ധിച്ചത്: നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ അതുപോലെത്തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! ഉണ്ണി ആശങ്കാകുലനായി. തന്റെ പൂജ പിഴച്ചോ? ഭഗവാൻ നിവേദ്യം നേരിട്ടുണ്ണും എന്നായിരുന്നു അവന്റെ വിചാരം. പിന്നീട് അടുത്തുള്ള ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് ഉപ്പുമാങ്ങയും തൈരും കൊണ്ടുവരികയും അവ ചോറിന്റെ കൂടെ കൂട്ടിക്കുഴച്ചു വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ, യാതൊരു ഫലവും കണ്ടില്ല. ഉണ്ണി പൊട്ടിക്കരയാൻ തുടങ്ങി. {{cquote|ഉപ്പുമാങ്ങയുമുറതൈരുമുണ്ടിനി കൈപ്പയ്ക്കാക്കൊണ്ടാട്ടം വേണോ-കൃഷ്‌ണാ പപ്പടവും മറ്റും വല്ലതും വേണെങ്കിൽ കൽപിച്ചുകൊൾക ഞാൻ കേട്ടു-കൊള്ളാം ഊണുകഴിക്കാഞ്ഞാലയ്യോ വിശന്നുപോം ക്ഷീണിച്ചുപോയിടും ദേഹമേറ്റം അച്ഛൻ വന്നാലെന്നെത്തല്ലു മറിഞ്ഞാലും അച്യുതനൂണുകഴിച്ചില്ലെങ്കിൽ.}} ആ കണ്ണീരുകണ്ട് ഉണ്ണിക്കണ്ണൻ, അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ഉണ്ണിയുടെ കയ്യിൽ നിന്ന് ചോറ് മുഴുവൻ വാങ്ങിക്കഴിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. സന്തോഷത്താൽ മതിമറന്ന ഉണ്ണി, സമയം പോയതറിഞ്ഞില്ല. സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും നടതുറക്കാത്തതിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരായ [[വാര്യർ|വാര്യരും]] [[മാരാർ|മാരാരും]] ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഉണ്ണിയ്ക്ക് വല്ലതും സംഭവിച്ചോ എന്നായിരുന്നു അവരുടെ ചിന്ത. എന്നാൽ, തൊട്ടുപിന്നാലെ ഒഴിഞ്ഞ പൂജാപാത്രങ്ങളുമായി ഉണ്ണി പുറത്തെത്തി. പാത്രങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട വാര്യർ തനിയ്ക്ക് അവകാശപ്പെട്ട നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ ഉണ്ണി ഉണ്ടുതീർത്തു എന്ന് വിചാരിച്ചു. അയാൾ അവനെ വിളിച്ചുകൊണ്ടു പോകുകയും കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. താനല്ല, ഭഗവാനാണ് എല്ലാം കഴിച്ചതെന്ന് ഉണ്ണി ഒരുപാടു തവണ പറഞ്ഞെങ്കിലും വാര്യർ അത് അംഗീകരിച്ചില്ല. ഒരുപാട് തവണ അയാൾ ഉണ്ണിയെ തല്ലി. ഇതിനിടയിൽ മേൽശാന്തി മടങ്ങിയെത്തി. വാര്യരിൽ നിന്ന് വിവരമറിഞ്ഞ അദ്ദേഹവും ഉണ്ണിയെ ഒരുപാട് തല്ലി. അപ്പോഴാണ് ശ്രീകോവിലിൽ നിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങിയത്. ഉണ്ണി പറഞ്ഞതെല്ലാം ശരിയാണെന്നും അതിനാൽ തല്ലേണ്ടത് തന്നെയാണെന്നുമായിരുന്നു ആ അശരീരി. കുറ്റബോധം താങ്ങാനാകാതെ മേൽശാന്തിയും വാര്യരും ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിൽ സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. ഇതിൻ്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായാണ് ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന തൈര് നിവേദ്യവും നിറപുത്തരി ദിവസം ഉപ്പുമാങ്ങയും നിവേദിക്കുന്നത്. === നാരായണീയത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === [[ശ്രീമദ്ഭാഗവതം|ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തെ]] ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച പ്രസിദ്ധമായൊരു [[സംസ്കൃതസാഹിത്യം|സംസ്കൃതകാവ്യമാണ്]] '''[[നാരായണീയം]]'''. പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠനായ [[മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി|മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിയാണ്]] ഈ മഹാകാവ്യം രചിച്ചത്. പന്ത്രണ്ട് സ്കന്ധങ്ങളും പതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളുമടങ്ങിയ ഭാഗവതകാവ്യത്തെ, വെറും നൂറു ദശകങ്ങളിലും ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളിലും ഒതുക്കിയ നാരായണീയം, ഭാഗവതത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കവി ഭഗവാനോട് സംവദിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രചിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധമുള്ള ഈ കാവ്യം ഉദ്ഭവിയ്ക്കാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: 1560-ൽ ഇന്നത്തെ [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ]] [[തിരുനാവായ|തിരുനാവായയ്ക്കടുത്തുള്ള]] [[ചന്ദനക്കാവ് (മലപ്പുറം ജില്ല)|ചന്ദനക്കാവിലെ]] പണ്ഡിതകുടുംബമായ മേല്പുത്തൂർ ഇല്ലത്ത് ജനിച്ച നാരായണഭട്ടതിരി, മഹാപണ്ഡിതനായിരുന്ന അച്ഛൻ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[മീമാംസ|മീമാംസയും]] മാധവൻ എന്ന ഗുരുവിൽ നിന്ന് [[ഋഗ്വേദം|ഋഗ്വേദവും]] ജ്യേഷ്ഠൻ ദാമോദരഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[തർക്കശാസ്ത്രം|തർക്കശാസ്ത്രവും]] പഠിച്ചെടുത്തശേഷം, [[തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടി|തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടിയുടെ]] കീഴിൽ ഉപരിപഠനം നടക്കുന്ന കാലത്താണ് നാരായണീയത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ച സംഭവങ്ങൾ നടന്നത്. ഗുരുതരമായ [[വാതരോഗം]] ബാധിച്ച അച്യുതപ്പിഷാരടിയെ മേല്പുത്തൂർ നല്ല രീതിയിൽ ശുശ്രൂഷിച്ചുപോന്നു. ഒടുവിൽ ഗുരുനാഥന്റെ അസുഖം മാറുകയും, അതേസമയം മേല്പുത്തൂരിന് അസുഖസൂചനകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവിൽ നിന്ന് മേല്പുത്തൂർ അസുഖം ഇരന്നുവാങ്ങി എന്നാണ് കഥ. വാതരോഗം മാറാൻ നിരവധി ചികിത്സാരീതികൾ ചെയ്തുനോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഒടുവിൽ, സാക്ഷാൽ [[ധന്വന്തരി|ധന്വന്തരിമൂർത്തിയായ]] ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെ ശരണം എന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, 1587 ഓഗസ്റ്റ് 27-ന് (കൊല്ലവർഷം 763 ചിങ്ങം 16), [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] [[തിരുവോണം (നക്ഷത്രം)|തിരുവോണം]] നാളിൽ, മാതാപിതാക്കൾക്കും അനുജനും കവിയുമായ ചെറിയ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയ്ക്കും ചില സഹായികൾക്കുമൊപ്പം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അമ്മാത്തായ പയ്യൂരില്ലമടക്കം പല സ്ഥലങ്ങളിലും തങ്ങിയ ശേഷം മൂന്നാം നാൾ അവർ ഗുരുവായൂരിലെത്തി. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ച് ഒരു കവിതയെഴുതണമെന്ന് മേല്പുത്തൂരിന് തോന്നി. പക്ഷേ, എവിടെനിന്ന് തുടങ്ങണം, എങ്ങനെ തുടങ്ങണം എന്നൊന്നും അദ്ദേഹത്തിന് പിടികിട്ടിയില്ല. ഉറ്റ സുഹൃത്തും, [[മലയാളം|മലയാളഭാഷയുടെ]] പിതാവുമായ [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ|തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛനെത്തന്നെ]] സമീപിയ്ക്കാമെന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, തന്റെ സഹായികളെ [[തൃക്കണ്ടിയൂർ|തൃക്കണ്ടിയൂരിലേയ്ക്ക്]] അയച്ചു. സഹായികൾ തൃക്കണ്ടിയൂരിലെ എഴുത്തച്ഛന്റെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം തന്റെ [[അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട്|അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ടിലെ]] വരികൾ ചൊല്ലിക്കൊണ്ട് ചാരുകസേരയിൽ ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. സഹായികൾ എഴുത്തച്ഛനോട് ആഗമനോദ്ദേശ്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് 'മത്സ്യം തൊട്ടുകൂട്ടാൻ പറയൂ' എന്നാണ് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്. ഗുരുവായൂർ മടങ്ങിയെത്തിയ സഹായികൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് വിവരം പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം സന്തോഷിച്ചു. ഇത് കണ്ട് സഹായികൾ സ്തബ്ധരായിപ്പോയി. [[മത്സ്യം (അവതാരം)|മത്സ്യം]] തൊട്ടുള്ള വൈഷ്ണവാവതാരങ്ങളെ സ്തുതിച്ച് കീർത്തനമെഴുതുക എന്നാണ് എഴുത്തച്ഛൻ പറഞ്ഞതിന്റെ അന്തരാർത്ഥം എന്ന് മേല്പുത്തൂർ അവരോട് പറഞ്ഞു. ''സാന്ദ്രാനന്ദാവബോധാത്മകമനുപമിതം...'' എന്ന് തുടങ്ങുന്ന നാരായണീയത്തിന്റെ ആദ്യദശകം പിറന്നത് അങ്ങനെയാണ്. തുടർന്ന്, ഓരോ ദിവസവും ഓരോ ദശകം എന്ന കണക്കിൽ നൂറുദിവസം കൊണ്ട് നൂറുദശകം പൂർത്തിയാക്കി. ഓരോ ദിവസം കഴിയുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടുവന്നു. ഒടുവിൽ, നൂറാം ദിവസം അദ്ദേഹം നാരായണീയരചന പൂർത്തിയാക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന് വേണുഗോപാലരൂപത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ അദ്ദേഹം രോഗവിമുക്തനാകുകയും ചെയ്തു. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിലെ കിഴക്കേ അറ്റത്തെ തൂണിലിരുന്നാണ് മേല്പുത്തൂർ നാരായണീയം രചിച്ചത്. വാതരോഗം വന്ന് ശരീരം മുഴുവൻ തളർന്നുപോയ മേല്പുത്തൂർ ചൊല്ലുന്ന ശ്ലോകങ്ങളെല്ലാം അനുജൻ പകർത്തി എടുക്കുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ്റെ നരസിംഹാവതാരത്തെ വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയാതെ വിഷമിച്ച മേൽപ്പത്തൂരിന് മുമ്പിൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ നരസിംഹരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുവത്രെ. നാരായണീയം രചിച്ചതോടുകൂടി ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുത്ത അദ്ദേഹം, പിന്നീട് കുറഞ്ഞത് 86 വയസ്സ് വരെയെങ്കിലും ജീവിച്ചിരുന്നു. ഈ കാലഘട്ടത്തിനിടയിൽ അദ്ദേഹം [[കൊച്ചി]], [[അമ്പലപ്പുഴ]], [[കോഴിക്കോട്]], [[മൂക്കുതല]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലായി ജീവിച്ചുപോരുകയും, അവിടങ്ങളിലെല്ലാം പ്രശസ്തനാകുകയും ചെയ്തു. [[പ്രക്രിയാ സർവ്വസ്വം]], [[ശ്രീപാദ സപ്തതി]], ഒരുപാട് [[ചമ്പു|ചമ്പുക്കൾ]], [[പ്രശസ്തി (ചരിത്രം)|പ്രശസ്തികൾ]] തുടങ്ങി വേറെയും ചില കൃതികൾ ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. മൂക്കുതലയിൽ വച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്. അനായാസ മരണമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. === ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉത്ഭവം === മേല്പുത്തൂരിന്റെ സമകാലികനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മറ്റൊരു കവിയായിരുന്നു [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി]]. ഇന്നത്തെ മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[പെരിന്തൽമണ്ണ]]യ്ക്കടുത്ത് [[കിഴാറ്റൂർ|കീഴാറ്റൂരിലായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇല്ലം. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] വലിയ പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനം, മലയാളത്തിലാണ് കവിതകൾ രചിച്ചിരുന്നത്. തന്മൂലം സംസ്കൃത പണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ ഒരുപാട് പരിഹസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''മലയാളത്തിലെ [[ഭഗവദ്ഗീത]]'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ' ''[[ജ്ഞാനപ്പാന]]''യാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കൃതി. ഈ കൃതി എഴുതാൻ കാരണമായ ഒരു സംഭവമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെക്കാലം സന്താനഭാഗ്യമില്ലാതെ വിഷമിച്ചിരുന്ന പൂന്താനം, അതിനായി 'സന്താനഗോപാലം പാന' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. അതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകനുണ്ടായി. എന്നാൽ, [[ചോറൂണ്|ചോറൂണിന്റെ]] ദിവസം അവൻ അഴിച്ചിട്ട വസ്ത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ശ്വാസം മുട്ടി മരിച്ചു. ഇതിലുണ്ടായ വിഷമമാണ് ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ചത്. നാമജപത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും പ്രാധാന്യം അറിയിയ്ക്കുന്നതിനോടൊപ്പം കടുത്ത സാമൂഹ്യവിമർശനവും ഉൾക്കൊണ്ട ഈ കൃതിയ്ക്ക്, കേരളീയസമൂഹത്തിൽ ലഭിച്ച സ്വാധീനം വലുതാണ്. {{cquote|കണ്ടുകണ്ടെന്നിരിയ്ക്കും ജനങ്ങളെ കണ്ടില്ലെന്ന് വരുത്തുന്നതും ഭവാൻ<br>രണ്ടുനാലുദിനം കൊണ്ടൊരുത്തനെ തണ്ടിലേറ്റി നടത്തുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|മാളികമുകളേറിയ മന്നന്റെ തോളിൽ മാറാപ്പ് കേറ്റുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|ഉണ്ണിയുണ്ടായി വേൾപ്പിപ്പതിലൊരു ഉണ്ണിയുണ്ടായിക്കണ്ടാവൂ ഞാനെന്നും<br>ഇത്ഥമോരോന്ന് ചിന്തിച്ചിരിയ്ക്കുമ്പോൾ ചത്തുപോകുന്നു പാവം ശിവ!ശിവ!}} {{cquote|അമ്മയ്ക്കും പുനരച്ഛന്നും ഭാര്യയ്ക്കും ഉണ്മാൻ പോലും കൊടുക്കുന്നില്ല ചിലർ.}} തുടങ്ങിയ വരികൾ വേദാന്തചിന്തയുടെയും സാമൂഹ്യവിമർശനത്തിന്റെയും ഉദാഹരണങ്ങളാകുമ്പോൾ ആദ്യഭാഗവും അവസാനഭാഗവും തികഞ്ഞ ഭക്തിയുടെ പ്രതീകങ്ങളായി മാറുകയാണ്. കലികാലത്ത് ഭക്തർക്ക് മോക്ഷത്തിനുള്ള ഏക ഉപാധി നാമപജമാണെന്ന് പൂന്താനം ഇതിലൂടെ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നു. {{cquote|ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ മനസ്സിൽ കളിയ്ക്കുമ്പോൾ<br>ഉണ്ണികൾ പിന്നെ വേണമോ മക്കളായ്?}} എന്ന വാക്യം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭഗവദ്ഭക്തിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ്.<ref>{{cite news|title=Rendered with devotion|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article657658.ece|date=March 13, 2009}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> വാർദ്ധക്യത്തിൽ [[വസൂരി]]രോഗം വന്ന് തളർന്നുപോയ പൂന്താനം അത് ഭേദമാകാൻ തന്റെ നാട്ടിലുള്ള [[അങ്ങാടിപ്പുറം തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ]]യെ സ്തുതിച്ച് രചിച്ച ''ഘനസംഘം'' എന്ന സ്തോത്രവും വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. 1964-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ഓമനക്കുട്ടൻ (ചലച്ചിത്രം|ഓമനക്കുട്ടൻ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലുപയോഗിച്ച ''കണികാണും നേരം'' രചിച്ചതും അദ്ദേഹമാണ്. [[നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ|''നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ'']] എന്ന അതിപ്രസിദ്ധമായ ശിവസ്തുതിയും അദ്ദേഹത്തിന്റേതാണ്. ഇവ കൂടാതെ വേറെയും കൃതികൾ രചിച്ച അദ്ദേഹം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ്റെ ഐതിഹ്യ കഥകളിലെ സ്ഥിരം സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. 93-ാ൦ വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠം പൂകി എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. === ഭക്തിയും വിഭക്തിയും === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്ന മറ്റൊരു ഐതിഹ്യകഥയാണ് ''ഭക്തിയും വിഭക്തിയും''. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവുമാണ് ഈ കഥയിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ. സംസ്കൃതപണ്ഡിതന്മാർക്ക് അക്കാലത്ത് മലയാളകവികളോടും മലയാളകൃതികളോടുണ്ടായിരുന്ന പുച്ഛവും അവയിലെ ഭഗവാന്റെ നിലപാടുമാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രമേയം. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: വാതരോഗം ബാധിച്ച് ഗുരുവായൂരിൽ മേല്പുത്തൂർ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലത്തുതന്നെ പൂന്താനവും ഭജനമിരിയ്ക്കാനുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, പൂന്താനം താൻ രചിച്ച സന്താനഗോപാലം പാന മേല്പുത്തൂരിന് കാണിച്ചുകൊടുക്കാൻ ചെന്നു. എന്നാൽ, സംസ്കൃതപണ്ഡിതനായിരുന്ന മേല്പുത്തൂർ, ആ ആവശ്യം നിരസിച്ചു. ഇത് പൂന്താനത്തെ അത്യധികം ദുഃഖിതനാക്കി. അന്നുരാത്രി, മേല്പുത്തൂരിന് വാതരോഗം വീണ്ടും മൂർച്ഛിച്ചു. അല്പസമയം അദ്ദേഹത്തിന് ബോധക്ഷയമുണ്ടായി. ബോധം വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവാന്റെ ഒരു ദർശനമുണ്ടായി. ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഹേ മേല്പത്തൂരേ! പണ്ഡിത ശ്രേഷ്ഠനായ അങ്ങയുടെ വിഭക്തിയെക്കാൾ എനിയ്ക്ക് ഇഷ്ടം പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനത്തിന്റെ ഭക്തിയാണ്. അങ്ങ് നാളെത്തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് മാപ്പ് പറയുകയും ജ്ഞാനപ്പാന പരിശോധിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും വേണം.}} ഇതനുസരിച്ച് പിറ്റേന്ന് രാവിലെ മേല്പുത്തൂർ, ക്ഷേത്രദർശനം കഴിഞ്ഞ് തെക്കേ നാലമ്പലത്തിലിരുന്ന് അന്നത്തെ ദശകവും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം പൂന്താനത്തിനടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തോട് മാപ്പുപറഞ്ഞ് ജ്ഞാനപ്പാന വായിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും പൂന്താനത്തെ മുഗ്ദകണ്ഠം പ്രശംസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="thehindu">{{cite news|title=To lovers of Krishna, in Tamil|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|newspaper=The Hindu|date=July 19, 2012|access-date=2019-12-06|archive-date=2012-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723041304/http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|url-status=dead}}</ref> === 'പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു' === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. സംസ്കൃതത്തിൽ പൂന്താനത്തിനുണ്ടായിരുന്ന പ്രാവീണ്യക്കുറവും അതുമൂലം അദ്ദേഹം നേരിട്ട അപമാനങ്ങളും അവയിലുള്ള ഭഗവാന്റെ പ്രതികരണവും അടങ്ങിയതാണ് ഈ കഥ. അതിങ്ങനെ: സംസ്കൃതത്തിൽ വലിയ പാണ്ഡിത്യമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും പൂന്താനം നിത്യേന ക്ഷേത്രനടയിൽ വന്ന് [[വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം]] വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുമായിരുന്നു. അപ്പപ്പോൾ വായയിൽ വരുന്ന രീതിയിലാണ് അദ്ദേഹം വ്യാഖ്യാനം കൊടുത്തിരുന്നത്. ഒരിയ്ക്കൽ, അത്തരത്തിൽ അദ്ദേഹം വിഷ്ണു സഹസ്രനാമത്തിലെ '''പദ്മനാഭോऽമരപ്രഭു''' എന്ന ഭാഗം '''പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു''' എന്ന് തെറ്റായി ഉച്ചരിച്ച് അതിന് വ്യാഖ്യാനം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ, സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന [[വേദം|വേദപണ്ഡിതന്മാരായ]] ചില ബ്രാഹ്മണർ പൂന്താനത്തെ അപഹസിച്ചു. ഈ സമയത്ത് അദ്ദേഹം മരപ്രഭു ആരാണെന്ന് വിചാരിച്ച് ചിന്താധീനനായി. അപ്പോൾ, മരപ്രഭുവും താൻ തന്നെയാണെന്ന് അറിയിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീലകത്തുനിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങി. ഇത് കേട്ടതും പണ്ഡിതസമൂഹം ലജ്ജിച്ച് തലതാഴ്ത്തി. <ref>{{cite web|url=https://ml.wikisource.org/wiki/%E0%B4%90%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B2/%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81_%E0%B4%A8%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B4%BF |title=ഐതിഹ്യമാല/പൂന്താനത്തു നമ്പൂരി - വിക്കിഗ്രന്ഥശാല |language=ml|publisher=Ml.wikisource.org |date=2016-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഈ സംഭവത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഗുരുവായൂർ തെക്കേ നടയിലെ ശ്രീവത്സം വി.ഐ.പി. റസ്റ്റ് ഹൗസ് വളപ്പിൽ മരപ്രഭുവിന്റെ അതിഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. കളിമണ്ണിൽ തീർത്ത ഇത്, അത്തരത്തിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ശില്പമാണ്. 1995-ലാണ് ഈ ശില്പം സ്ഥാപിച്ചത്. പ്രശസ്ത ശില്പി [[ആലുവ]] പി.വി. രാമചന്ദ്രന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1200 പേർ ചേർന്ന് മൂന്നുമാസം കഠിനവ്രതം എടുത്താണ് ഈ ശില്പം നിർമ്മിച്ചെടുത്തത്.<ref>{{cite web|author=Ramachandran P.V. |url=http://guruvayoormaraprabhu.blogspot.in/ |title=Guruvayoor Maraprabhu |publisher=Guruvayoormaraprabhu.blogspot.in |date=2009-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനും മുൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയും]] അന്നത്തെ കേന്ദ്ര വ്യവസായ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ. കരുണാകരനാണ്]] ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കളിമണ്ണിനോടൊപ്പം പല ഔഷധകൂട്ടുകളും ഇതിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. വൃക്ഷസങ്കല്പത്തിൽ ശരീരവും ധ്യാനഭാവത്തിലുള്ള ഭഗവാന്റെ ശിരസ്സും ഒത്തുച്ചേർന്ന ഈ ശില്പത്തിന് ജാപ്പനീസ് നിർമ്മാണശൈലിയാണ് അവലംബിച്ചത്. 2008-ൽ ഇതിനോട് ചേർന്ന് ഏതാനും ദിവ്യാത്മാക്കളുടെ രൂപങ്ങളും, 2011-ൽ പ്രഭാമണ്ഡലവും ചാർത്തുകയുണ്ടായി. ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടാണ് മരപ്രഭു ശില്പം ഗുരുവായൂരിലെ ഭക്തരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയത്. ഇതിന്റെ ചെറുപതിപ്പുകളും ഇപ്പോൾ നിർമ്മാണത്തിലുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |title=ഗുരുവായൂർ മരപ്രഭു ചെറുപതിപ്പുകളുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു &#124; mangalam.com |publisher=Origin.mangalam.com |date=2015-04-17 |accessdate=2016-12-20 |archive-date=2016-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220161718/http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |url-status=dead }}</ref> ഇവയുടെ ശില്പിയും പി.വി. രാമചന്ദ്രനാണ്. === ഭാഗവതപ്രിയനായ കൊട്ടിയൂരപ്പൻ === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. ഗുരുവായൂരുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ ധാരാളമായി അനുഗ്രഹിച്ചതായി കഥകളുള്ളതിനാൽ ഇതും ആ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം. [[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിലെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[കൊട്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രം|കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവുമായും]] അവിടത്തെ ദേവനായ പരമശിവനുമായാണ് ഈ കഥയ്ക്ക് നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ളത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവത പാരായണം എങ്ങനെ കൊട്ടിയൂരപ്പനെ പ്രസന്നനാക്കി എന്ന് ഈ കഥയിൽ കാണാം. ഒരിക്കൽ, ഒരു [[വൈശാഖം|വൈശാഖകാലത്ത്]] പൂന്താനം കൊട്ടിയൂരിൽ ദർശനത്തിനെത്തി. [[ബാവലിപ്പുഴ]]യിൽ കുളിച്ച് അക്കരെയും ഇക്കരെയുമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തിയ ശേഷം അദ്ദേഹം, വലിയൊരു സദസ്സിനെ സാക്ഷിയാക്കി തന്റെ ഭാഗവതപാരായണം തുടങ്ങി. ഭാഗവതത്തിലെ അതിപ്രധാനമായ ദശമസ്കന്ധത്തിലെ അറുപതാം അദ്ധ്യായമായ 'കർഹിചിദദ്ധ്യായ'മാണ് അദ്ദേഹത്തിന് അന്ന് വായിക്കാനുണ്ടായിരുന്നത്. പ്രസ്തുത അദ്ധ്യായത്തിലെ 'കർഹി ചിത് സുഖമാസീനം' എന്നു തുടങ്ങുന്ന ശ്ലോകം കാരണമാണ് അദ്ധ്യായത്തിന് ഇങ്ങനെയൊരു പേരുതന്നെ വന്നത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവതപാരായണം കേട്ട സദസ്യർ, അദ്ദേഹത്തെ വാനോളം പുകഴ്ത്തി. തുടർന്ന്, താൻ വായിച്ചുതീർന്ന ഭാഗം അദ്ദേഹം മയിൽപ്പീലി വച്ച് അടച്ചു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ എണീറ്റ് ദിനകൃത്യങ്ങളെല്ലാം കഴിച്ച് പൂന്താനം ഗ്രന്ഥം തുറന്നുനോക്കുമ്പോൾ മയിൽപ്പീലി കർഹിചിദദ്ധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! തന്റെ ഓർമ്മക്കുറവായിരിയ്ക്കാം കാരണമെന്ന് വിചാരിച്ച അദ്ദേഹം, അന്നും അതേ അദ്ധ്യായം തന്നെ വായിച്ചു. രണ്ടു മൂന്നു ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് ആവർത്തിച്ചപ്പോൾ ഇത് ഭഗവാന്റെ ലീലയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. അന്നും ഭാഗവതം വായിച്ച ശേഷം സന്തോഷത്തോടെ അദ്ദേഹം കൊട്ടിയൂർ വിട്ടു. അപ്പോഴാണ് തന്റെ ഭാഗവതഗ്രന്ഥം എടുക്കാൻ മറന്നുപോയ കാര്യം അദ്ദേഹം അറിഞ്ഞത്. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ച് കൊട്ടിയൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടെങ്കിലും അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. അദ്ദേഹം വാതിൽപ്പഴുതിലൂടെ നോക്കിയപ്പോൾ കണ്ട കാഴ്ച അതിശയകരമായിരുന്നു: ശിവഭഗവാൻ പാർവ്വതീദേവിയ്ക്ക് ഭാഗവതത്തിലെ കർഹിചിദദ്ധ്യായം വായിച്ചുകൊടുക്കുന്നു! അത് സശ്രദ്ധം കേട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദേവി, ഭഗവാന്റെ വായന നന്നായെങ്കിലും പൂന്താനം വായിച്ചുകേൾക്കാനാണ് കൂടുതൽ രസകരമെന്ന് പറയുകയുണ്ടായി! പൂന്താനം പുറത്തുണ്ടെന്ന വിവരമറിഞ്ഞ ഭഗവാനും ദേവിയും, അദ്ദേഹത്തിന് ദർശനം നൽകുകയും, ഭാഗവതഗ്രന്ഥം തങ്ങളുടെ മറ്റൊരു വാസകേന്ദ്രമായ [[തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രം|തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലെ]] മണ്ഡപത്തിന്റെ ഉത്തരത്തിലുണ്ടെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അതനുസരിച്ച് പൂന്താനം, ഒരുപാട് ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലെത്തുകയും]] വടക്കുന്നാഥനെയും ഉപദേവതകളെയും തൊഴുതശേഷം മണ്ഡപത്തിലെത്തി അതിന്റെ ഉത്തരത്തിൽ നിന്ന് ഗ്രന്ഥം തിരികെ എടുക്കുകയും ചെയ്തു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ മങ്ങാട്ടച്ചനായി === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. [[സാമൂതിരി]]യുടെ സൈന്യാധിപനായ [[മങ്ങാട്ടച്ചൻ|മങ്ങാട്ടച്ചന്റെ]] രൂപത്തിൽ വന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ രക്ഷിച്ചതാണ് ഈ കഥയിലെ ഉള്ളടക്കം. തന്റെ ഭക്തരെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഭഗവാൻ ഏതു രൂപത്തിലും വരും എന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ തെളിവായി ഭക്തർ ഇതിന്റെ കണ്ടുവരുന്നു. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ പൂന്താനം, കീഴാറ്റൂരിലുള്ള ഇല്ലത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്നു. നേരം അർദ്ധരാത്രിയായിരുന്നു. ചുറ്റും കൂരിരുട്ട്. എങ്ങും കനത്ത നിശ്ശബ്ദത. തീർത്തും വിജനമായ പ്രദേശത്തുകൂടിയാണ് അദ്ദേഹം കടന്നുപോകുന്നുണ്ടായിരുന്നത്. പെട്ടെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു സംഘം അക്രമികൾ തടഞ്ഞുനിർത്തി ആക്രമിച്ചു. അവർ പൂന്താനത്തോട് വൻ തുക ആവശ്യപ്പെട്ടു. തന്റെ കയ്യിൽ ഒരു ഭാഗവതഗ്രന്ഥം മാത്രമാണുള്ളതെന്നും അത് തരാൻ തനിയ്ക്കാകില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞപ്പോൾ അക്രമികളിലൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തോളിലെ ഭാണ്ഡം പിടിച്ചുവലിയ്ക്കുകയും, മറ്റൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തെ വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. വേദന താങ്ങാനാകത്തെ പൂന്താനം, ഇഷ്ടദേവനെ ഉറക്കെ വിളിച്ചു. അപ്പോൾ ദൂരെനിന്ന് ഒരു [[കുതിര]]യുടെ കുളമ്പടിശബ്ദം കേൾക്കാൻ തുടങ്ങി. ഓരോ നിമിഷം കഴിയുംതോറും അത് അടുത്തെത്താൻ തുടങ്ങി. സാമൂതിരിയുടെ സൈന്യാധിപനായ മങ്ങാട്ടച്ചനായിരുന്നു കുതിരപ്പുറത്ത്. മങ്ങാട്ടച്ചൻ, തന്റെ കയ്യിലെ വാളെടുത്ത് അക്രമികൾക്കുനേരെ ആഞ്ഞുവീശുകയും അവർ പേടിച്ചോടുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചന് പൂന്താനം തന്റെ കയ്യിലെ മോതിരം ഊരി സമ്മാനിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങാൻ തയ്യാറായില്ല. ഒടുവിൽ പൂന്താനത്തിന്റെ നിർബന്ധത്തിന് വഴങ്ങി അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങുകയായിരുന്നു. മോതിരവും വാങ്ങിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചൻ, ഉടനെ സ്ഥലം വിട്ടു. മനസ്സുനിറയെ സന്തോഷത്തോടെ പൂന്താനം യാത്ര തുടർന്നു. നേരം ഏഴരവെളുപ്പായി. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറക്കാനുള്ള സമയമായി. മേല്പുത്തൂരടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ, ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം കണ്ടുതൊഴാൻ പുറത്ത് വരിയായി നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മേൽശാന്തി എഴുന്നേറ്റ് കുളികഴിഞ്ഞുവന്ന് ശ്രീകോവിലിന്റെ വാതിൽ തുറക്കാൻ കഠിനപ്രയത്നം തുടങ്ങി. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും വാതിൽ തുറക്കുന്നില്ല! അപ്പോഴാണ്, '''കൃഷ്ണാ! ഗുരുവായൂരപ്പാ! ഭഗവാനേ!''' എന്ന വിളിയോടെ പൂന്താനം ക്ഷേത്രനടയിലെത്തിയത്. തൊട്ടുപിന്നാലെ, മേൽശാന്തിയ്ക്ക് നടതുറക്കാൻ സാധിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു! ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിച്ച് ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണം വച്ച് ശ്രീകോവിലിനടുത്തെത്തിയ പൂന്താനത്തെ മേൽശാന്തി വിളിയ്ക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മോതിരം സമ്മാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പൂന്താനം മോതിരം പരിശോധിച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ ഞെട്ടിപ്പോയി. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ മോതിരമായിരുന്നു! ഇതിനെക്കുറിച്ച് പൂന്താനം മേൽശാന്തിയോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ തനിയ്ക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വപ്നദർശനമുണ്ടായെന്നും, ഭക്തനായ പൂന്താനത്തിന് മോതിരം തിരിച്ചു കൊടുക്കണമെന്ന് അതിൽ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞുവെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പൂന്താനം, ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. === വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും കുറൂരമ്മയും === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയാത്ത സാന്നിദ്ധ്യങ്ങളാണ് ഭക്തസന്ന്യാസിയായിരുന്ന [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും]] [[കുറൂരമ്മ]]യും. മേല്പുത്തൂരിന്റെയും പൂന്താനത്തിന്റെയും സമകാലികരായിരുന്നു ഇവരെന്നാണ് കേൾവി. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനായിരുന്ന വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, പക്ഷേ എല്ലാ ദേവതകളെയും ഭജിച്ചിരുന്നു. കേരളത്തിലെ ഒരുപാട് മഹാക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പിറവിയുടെ കാരണക്കാരനും അദ്ദേഹമാണ്. ഏത് ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയാലും അവിടത്തെ മൂർത്തിയെ നേരിട്ടുകാണാനുള്ള കഴിവ് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. കുറൂരമ്മയാകട്ടെ, അക്ഷരാഭ്യാസം പോലുമില്ലാത്ത ഒരു അന്തർജനമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ തന്നെയുള്ള [[അടാട്ട്]] എന്ന സ്ഥലത്തെ കുറൂരില്ലത്തെ അമ്മയായിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവരെ ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന് വിളിച്ചുപോയിരുന്നത്. അവരുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമായും പറയാനുള്ളത്. പുറയന്നൂർ ഇല്ലത്തെ ഗൗരി അന്തർജനമാണ് പിൽക്കാലത്ത് ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായത്. അക്കാലത്ത് നമ്പൂതിരി സമുദായത്തിലെ ആചാരമനുസരിച്ച് വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഇവരെ വേളി കഴിപ്പിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. കുറൂരില്ലത്തെ വലിയ നമ്പൂതിരിയാണ് അന്തർജനത്തെ വേളി കഴിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് ഇല്ലത്ത് കുടിയിരുത്തിയത്. നിർഭാഗ്യവശാൽ അധികം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. തികഞ്ഞ കൃഷ്ണഭക്തയായിരുന്ന അന്തർജനം, തന്റെ ദുഃഖങ്ങളെല്ലാം കൃഷ്ണപാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ച് കഴിഞ്ഞുകൂടി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ, ഒരു ദിവസം ഇല്ലത്ത് പണിക്കാരനായി ഒരു ഉണ്ണി കടന്നുവന്നു. കുറൂരമ്മ അവനെ പൂർണ്ണമനസ്സോടെ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും തന്റെ കൂടെത്തന്നെ താമസിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അമ്മയ്ക്കുവേണ്ട എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഉണ്ണി തന്നെ ചെയ്തുവന്നു. അവൻ വികൃതി കാണിച്ചാൽ കുറൂരമ്മ ശാസിക്കുമായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, ഇല്ലത്ത് കൃഷ്ണപൂജ നടത്തുന്നതിനിടയിൽ വികൃതി കാട്ടിയപ്പോൾ കൂറൂരമ്മ അവനെ കരി നിറച്ച ഒരു കലത്തിൽ വച്ച് അടച്ചു. ഇതേ സമയം, തന്റെ മഠത്തിൽ സ്വാമിയാർ കൃഷ്ണപൂജ ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ വരാൻ വൈകുന്നത് കണ്ട സ്വാമിയാർ ഇതെന്ത് മറിമായമെന്ന് ചിന്തിച്ചിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ദേഹമാസകലം കരിയുമായി ഭഗവാൻ സ്വാമിയാർക്കുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. വികൃതി കാട്ടിയതിന് കുറൂരമ്മ തന്നെ കലത്തിലടച്ചതിനാലാണ് താൻ വരാൻ വൈകിയതെന്ന് ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. കുറൂരമ്മ നിസ്സാരക്കാരിയല്ലെന്ന് സ്വാമിയാർക്ക് തോന്നി. താൻ ഉടനെ കുറൂരില്ലത്ത് പൂജയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ടെന്ന് കുറൂരമ്മയോട് പറയാൻ അദ്ദേഹം ഭഗവാനോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. ഇതിനിടയിൽ, അടുത്തുതന്നെയുള്ള മറ്റൊരു ഇല്ലമായ ചെമ്മങ്ങാട്ട് ഇല്ലത്തെ നമ്പൂതിരിയും ഇക്കാര്യമറിയുകയുണ്ടായി. അദ്ദേഹവും സ്വാമിയാരെ തന്റെ ഇല്ലത്തെ പൂജയ്ക്ക് വിളിച്ചു. ഇത് കുറൂരമ്മയോടുണ്ടായിരുന്ന അസൂയ കൊണ്ടാണെന്ന് ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. കാരണം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ ഒരു ഇല്ലത്ത് പൂജ നടത്താൻ വരുന്നത് അക്കാലത്ത് വലിയൊരു അംഗീകാരമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നിർഭാഗ്യവശാൽ രണ്ട് പൂജകളും പറഞ്ഞുവച്ചിരുന്നത് ഒരേ ദിവസമാണ്. എന്തു ചെയ്യണമെന്നറിയാതെ സ്വാമിയാർ വിഷമിച്ചു. അവസാനം, ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്കുതന്നെ പോകാം എന്നായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീരുമാനം. അതനുസരിച്ച് അന്നേദിവസം പ്രഭാതകൃത്യങ്ങളെല്ലാം വേഗം കഴിച്ച് സ്വാമിയാർ ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, ശങ്കരാചാര്യ പരമ്പരയിൽ പെട്ട സന്ന്യാസിയായതിനാൽ യാത്ര പുറപ്പെടും മുമ്പ് ശംഖനാദം മുഴക്കണമെന്ന് ചിട്ടയുണ്ട്. അതനുസരിച്ച് മഠത്തിലെ പരിചാരകർ ശംഖൂതാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും ശംഖിൽ നിന്ന് ശബ്ദം വന്നില്ല. ഇതെന്ത് മറിമായം എന്നറിയാതെ പരിചാരകർ അമ്പരന്നു നിന്നപ്പോൾ താൻ കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് പോകണമെന്നാണ് ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛ എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. അതനുസരിച്ച് യാത്ര കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് മാറ്റാൻ സ്വാമിയാർ തീരുമാനിച്ചു. ഈ സമയം, കുറൂരമ്മ സ്വാമിയാരുടെ പൂജയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ഉണ്ണിയും ഇല്ലത്തെ പരിചാരികയും അവരെ സഹായിച്ചു. പൂജാപുഷ്പങ്ങളും നിവേദ്യങ്ങളും [[ആവണപ്പലക]]യുമെല്ലാം ഒരുക്കിവച്ചു. സ്വാമിയാർ ഇല്ലത്തെത്തിയതും കുറൂരമ്മ അദ്ദേഹത്തെ കാലുകഴുകി സ്വീകരിയ്ക്കുകയും പൂജാമുറിയിലേയ്ക്ക് ആനയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ഇഷ്ടദേവന്റെ വിഗ്രഹം കണ്ട സ്വാമിയാർ ധ്യാനനിമഗ്നനായി. അദ്ദേഹം അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന പൂക്കളിലോരോന്നായി ഭഗവദ്പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, അവ ചെന്നുവീണത് ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങളിലാണ്! സ്തബ്ധനായ സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു. താൻ പൂജയും ധ്യാനവും കൊണ്ട് നേടിയ ഭാഗ്യം കുറൂരമ്മ വെറും നിഷ്കളങ്കഭക്തി കൊണ്ട് നേടി എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പക്ഷം. ഉണ്ണിയായി കൂടെക്കൂടിയത് തന്റെ ഇഷ്ടദേവനാണെന്നറിഞ്ഞ കുറൂരമ്മ, ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങൾ തൊട്ട് നമസ്കരിച്ചു. പിന്നീടും തികഞ്ഞ ഭക്തയായിത്തന്നെ ജീവിച്ച അവർ, 93-ആം വയസ്സിൽ ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠലോകം പൂകി എന്നാണ് വിശ്വാസം. === മഞ്ജുള === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരി ആയിരുന്ന ഒരു വാരസ്യാരായിരുന്നു മഞ്ജുള. കൃഷ്‌ണ ഭക്തയായ അവൾ നിത്യവും ഭഗവാന് ചാർത്താൻ മാലകെട്ടിക്കൊടുക്കുമായിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരുദിവസം, പതിവിലധികം പണിയുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ വളരെ വൈകി മാത്രമാണ് അവൾക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെത്താനായത്. അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. നിരാശയായ മഞ്ജുള, കിഴക്കേ നടയിലുള്ള തന്റെ വാര്യത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുനടന്നു. പോകുന്ന വഴിയിൽ, ഒരു [[ആൽമരം|ആൽമരത്തിന്റെ]] തറയിൽ അവൾ വിശ്രമിയ്ക്കാനിരുന്നു. അപ്പോൾ, ഭക്തോത്തമനായ പൂന്താനം, ദർശനം കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങിവരികയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് മഞ്ജുളയെ പരിചയമുണ്ടായിരുന്നു. ദുഃഖിതയായി ഇരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട് കാര്യം തിരക്കിയപ്പോൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൾ പറഞ്ഞു. {{cquote| ഗുരുവായൂരപ്പന് മുടങ്ങാതെ പൂമാല ചാർത്തണമെന്ന അടിയൻ്റെ വ്രതം ഇന്നു മുടങ്ങി, നടയടച്ചുപോയി തിരുമേനി.}} മഞ്ജുളയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച പൂന്താനം, ആൽച്ചുവട്ടിലെ കല്ലിൽ ഭഗവാനെ സങ്കല്പിച്ച് മാലചാർത്താൻ പറഞ്ഞു. ആദ്യമൊന്ന് ഞെട്ടിയെങ്കിലും അവൾ പൂന്താനത്തെ അനുസരിയ്ക്കുക തന്നെ ചെയ്തു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യദർശനം നടത്തിയശേഷം മേൽശാന്തി, പതിവുപോലെ വിഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദനമുഴുക്കാപ്പും ആഭരണങ്ങളും മാലകളും നീക്കം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ, എത്ര മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും ഒരു മാല മാത്രം വിഗ്രഹത്തിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നതായി മനസ്സിലാക്കി. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവും വില്വമംഗലവുമടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ പുറത്തു നില്പുണ്ടായിരുന്നു. പരിഭ്രാന്തനായ മേൽശാന്തി പുറത്തുവന്ന് ഭഗവാന്റെ വാകച്ചാർത്തും അഭിഷേകവും മുടങ്ങിയതായി അറിയിച്ചു. അപ്പോൾ പൂന്താനത്തിന് തലേ രാത്രിയിലെ സംഭവം ഓർമ്മ വന്നു. ഉടനെ പൂന്താനം മഞ്ജുളയുടെ മാലയാണെങ്കിൽ അത് നീങ്ങട്ടെ എന്ന് വിളിച്ചു പറയുകയും അപ്പോൾ തന്നെ ആ മാല താഴെ വീഴുകയും ചെയ്തു! പോകുന്ന വഴിയിൽ മഞ്ജുള വിശ്രമിച്ചതും, അവൾ മാലചാർത്തിയ കല്ല് സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നതുമായ ആൽമരം, ഇപ്പോൾ 'മഞ്ജുളാൽ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അര കിലോമീറ്റർ നേരെ കിഴക്കുമാറി, സ്വകാര്യ ബസ് സ്റ്റാൻഡിന്റെയും [[ഗുരുവായൂർ നഗരസഭ|നഗരസഭാ കാര്യാലയത്തിന്റെയും]] ഇടയിലാണ് ഈ ആൽമരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇതിന്റെ ചുവട്ടിൽ, ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡന്റെ]] ഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പമുണ്ട്. 1975-ൽ ഒരു ഭക്തൻ സമർപ്പിച്ച ഈ ശില്പം, ഇന്ന് ഗുരുവായൂർ പട്ടണത്തിന്റെ മുഖമുദ്രകളിലൊന്നാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വരുന്ന ഭക്തരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നത് ഈ ശില്പമാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ കൊടിമരങ്ങളിലും മണ്ഡപങ്ങളിലും കാണുന്ന രൂപത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ശരിയ്ക്കും ഒരു [[പരുന്ത്|പരുന്തിന്റെ]] രൂപം തന്നെയാണ് ഈ ശില്പത്തിന്. സർപ്പപീഠത്തിൽ, അതീവരൗദ്രഭാവത്തോടെ നിൽക്കുന്ന ഈ ഗരുഡനെ വാഹനത്തിലിരിയ്ക്കുന്നവരടക്കം എല്ലാ ഭക്തരും കൈകൂപ്പിത്തൊഴുന്നു. ഇതിന്റെ മറുവശത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പൂന്താനത്തിന്റെ പളുങ്കുശില്പവുമുണ്ട്. === കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === കേരളത്തിന്റെ തനതു കലാരൂപങ്ങളിൽ ഒന്നായ [[കൃഷ്ണനാട്ടം| കൃഷ്ണനാട്ടത്തെ]]ക്കുറിച്ച് പരാമർശിയ്ക്കാതെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കഥകൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിയ്ക്കില്ല. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി ആയിരുന്ന [[മാനവേദൻ|മാനവേദൻ രാജ]], ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച '''[[കൃഷ്ണഗീതി]]''' എന്ന സംസ്കൃത കാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം ഉദ്ഭവിച്ചത്. കേരളത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായ [[കഥകളി]]യുടെ ആദ്യരൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടം. ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവ കഥ ഇപ്രകാരമാണ്: കോഴിക്കോട് സ്വദേശിയായിരുന്നെങ്കിലും മാനവേദൻ രാജ കൂടുതൽ കാലവും ചെലവഴിച്ചത് ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയാണ്. അക്കാലത്തൊരിയ്ക്കൽ അദ്ദേഹം വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരെ കാണുകയുണ്ടായി. തൻ്റെ ദിവ്യദൃഷ്ടി കൊണ്ട് ഭഗവാനെ നിത്യവും കാണുന്ന സ്വാമിയാരോട്, തനിയ്ക്കും അതിനുള്ള ഭാഗ്യം ഉണ്ടാക്കണമെന്ന് മാനവേദൻ അപേക്ഷിച്ചു. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ അത് സാധിയ്ക്കില്ല എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വീണ്ടും മാനവേദനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭഗവാൻ അതിനുള്ള അനുവാദം നൽകിയെന്നും, എന്നാൽ ഒരിയ്ക്കലേ സാധിയ്ക്കൂ എന്നും സ്വാമിയാർ പറഞ്ഞു. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ [[കൂത്തമ്പലം| കൂത്തമ്പലമുണ്ടായിരുന്നില്ല]]. തദ്സ്ഥാനത്ത് ഒരു [[ഇലഞ്ഞി]]മരമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. സ്വാമിയാർ ഒന്ന് കാണിച്ചുകൊടുത്തതും അവിടെ ഓടക്കുഴലൂതിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ മാനവേദൻ കണ്ടു. തന്റെ ജന്മം സഫലമായെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ഓടിച്ചെന്ന് ഭഗവാനെ ആലിംഗനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ഭഗവാൻ അപ്പോഴേയ്ക്കും അപ്രത്യക്ഷനായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഭഗവാൻ നിന്നിടത്ത് കുറച്ച് മയിൽപ്പീലി കിടന്നിരുന്നു, ആ മയിൽപ്പീലി ഉപയോഗിച്ചാണ് മാനവേദൻ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം അലങ്കരിച്ചത്. തനിയ്ക്ക് ദർശനം കിട്ടിയ ഇലഞ്ഞി മരത്തിന്റെ തടികൊണ്ട് ഒരു കൃഷ്ണവിഗ്രഹം തീർത്ത് അതിനെ വാഴ്‌ത്തിക്കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം കൃഷ്ണഗീതി രചിച്ചത്. അതിൻ്റെ തടികൊണ്ടുതന്നെയാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം ചെയ്തെടുത്തത്. [[ജയദേവർ|ജയദേവരുടെ]] [[ഗീതഗോവിന്ദം|ഗീതഗോവിന്ദത്തെ]]യാണ് കൃഷ്ണഗീതിയ്ക്ക് മാതൃകയാക്കിയത്. തുടർന്ന്, ഒരു തുലാം 30-ന് അദ്ദേഹം തന്റെ കൃതി ഗുരുവായൂരപ്പനു മുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചു. ആ ദിവസം ഇന്ന് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. === ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ കഥ === ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തിൽ പറയുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കഥയാണ് അജാമിളമോക്ഷം. ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും എല്ലാവിധ ദുഷ്ടതകളോടും ജീവിച്ച [[അജാമിളൻ]] എന്നയാൾ, ജീവിതാവസാനത്തിലെ ഒരു നിമിഷം തന്റെ പുത്രനായ നാരായണനെ വിളിച്ചപ്പോൾ സാക്ഷാൽ നാരായണൻ തന്നെ വിളികേട്ടതും അയാളെ വൈകുണ്ഠ ത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയതുമാണ് ഈ കഥയിലെ സാരം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും സമാനമായ ഒരു കഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. ചേലേപ്പറമ്പ് എന്ന് ഇല്ലപ്പേരുണ്ടായിരുന്ന ഒരു നമ്പൂതിരിയാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രം. ഒരു കവിയും, പ്രാസംഗികനുമൊക്കെയായിരുന്നിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും പലതരം ഹീനപ്രവൃത്തികളിലും ഏർപ്പെട്ട ചേലേപ്പറമ്പ്, വാർദ്ധക്യത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും തുടർന്നുള്ള സംഭവവികാസങ്ങളുമാണ് ഈ കഥയുടെ ആകെത്തുക. കഥ ഇങ്ങനെ: ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചെങ്കിലും, ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വേദപുരാണാദികളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയെങ്കിലും, വളരെ കുത്തഴിഞ്ഞ ഒരു ജീവിതമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് നയിച്ചിരുന്നത്. സ്ത്രീസേവയിലും മദ്യപാനത്തിലും താത്പര്യം കിട്ടിയ അദ്ദേഹം സകലമാന തിന്മകളിലും വ്യാപരിച്ചു. ഒരുപാട് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് വിവാഹം കഴിച്ചു, അവയിലെല്ലാം സന്തതികളുണ്ടായി. പലരും അച്ഛനെ അറിയാതെ കാലം കഴിച്ചുകൂട്ടി. കാലം അങ്ങനെ കുറേ കടന്നുപോയി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരിൽ താമസമാക്കിയ ശേഷവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. പരസ്ത്രീഗമനവും മോഷണവും മദ്യപാനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിത്യവൃത്തിയായിരുന്നു. ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന ഭാഗത്തേയ്ക്ക് അദ്ദേഹം തിരിഞ്ഞു നോക്കിയതു പോലുമില്ല. പരദൂഷണം മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നിരുന്നത്. അങ്ങനെ നാട്ടുകാരുടെ മൊത്തം സ്വൈരം കെടുത്തുന്ന ഒരാളായി അദ്ദേഹം മാറി. കാലം പിന്നെയും കടന്നുപോയി. ചേലേപ്പറമ്പിന് തൊണ്ണൂറു വയസ്സ് കഴിഞ്ഞു. എങ്കിലും സ്വഭാവത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ആ സംഭവം നടക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് കഴിഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൈ കഴുകുന്ന തിരക്കിലിരിയ്ക്കേ ചേലേപ്പറമ്പ് സമൃദ്ധമായി എണ്ണയും ഇഞ്ചയും തേച്ച് കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ട് കുപിതനായ ബ്രാഹ്മണരിലൊരാൾ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞ കാര്യം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു: {{quote|ഹേ ചേലേപ്പറമ്പേ, ഇതെന്താണ് അങ്ങ് കാണിയ്ക്കുന്നത്? എത്രയോ കോടി ജന്മങ്ങളിൽ അങ്ങു ചെയ്ത മഹാപുണ്യത്തിന്റെ ഫലമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഈ ബ്രാഹ്മണജന്മം. അതും പോരാതെ ഇപ്പോൾ ഭൂലോകവൈകുണ്ഠത്തിലും എത്തിച്ചേർന്നിരിയ്ക്കുന്നു. എന്നിട്ടും എന്തേ മനസ്സുമാറുന്നില്ല? ദുഷ്ചിന്തകൾ പോകുന്നില്ല? കലികാലത്ത് മോക്ഷത്തിന് നാമജപം മാത്രമേ ഫലം ചെയ്യൂ എന്ന കാര്യം അങ്ങ് മറന്നുപോയോ? ഇനിയെങ്കിലും ഈ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ മതിയാക്കൂ. ഭഗവദ്പാദങ്ങളെ ആശ്രയിയ്ക്കൂ. അങ്ങേയ്ക്ക് മോക്ഷം ലഭിയ്ക്കും.}} ഈ വാക്കുകൾ ചേലേപ്പറമ്പിനെ ഇരുത്തിച്ചിന്തിപ്പിച്ചു. അതുവരെയുള്ള തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോയി. താൻ എത്രമാത്രം അധഃപതിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. കുളി കഴിഞ്ഞ് ഈറനോടെത്തന്നെ ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് നടന്നു. ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് കയറുന്നത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഭക്തർ അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കിനിന്നു. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് കയറി ഭഗവാനെ തൊഴുത ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ മണ്ഡപത്തിൽ കയറി ഈ ശ്ലോകം ജപിച്ചു: {{quote|അബ്ദാർധേന ഹരിം പ്രസന്നമകരോദൗത്താനപാദിശ്ശിശുഃ സപ്താഹേന നൃപഃ പരീക്ഷിദബലാ യാമാർദ്ധതഃ പിംഗലാ ഖട്വാംഗോ ഘടികാദ്വയേന നവതിപ്രായോഽപി തന്ന വ്യഥേ, തം കാരുണ്യനിധിം പ്രപദ്യ ശരണം ശേഷായുഷാ തോഷയേ. <br> അർത്ഥം: ഉത്താനപാദപുത്രനായ [[ധ്രുവൻ]] അരവർഷം കൊണ്ട് (ആറുമാസംകൊണ്ട്) അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. [[പരീക്ഷിത്ത്]] മഹാരാജാവ് സപ്താഹം (ഒരാഴ്ച) കൊണ്ടും [[പിംഗള]] അരയാമം കൊണ്ടും [[ഖട്വാംഗൻ]] രണ്ടുമണിക്കൂർകൊണ്ടും അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. എന്നാൽ തൊണ്ണൂറുവയസ്സായിട്ടും എനിയ്ക്ക് അങ്ങയെ പ്രസാദിപ്പിയ്ക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. അല്ലയോ ഗുരുവായൂരപ്പാ, അര നാഴിക (24 മിനിറ്റ്) മാത്രം ബാക്കിയുള്ള ഈ ആയുസ്സിനാലിതാ ഞാൻ അങ്ങയെ സന്തോഷിപ്പിയ്ക്കുന്നു.}} ഇത്രയും ചൊല്ലിയ ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് മണ്ഡപത്തിൽ സാഷ്ടാംഗം നമസ്കരിച്ചു. ഏറെ നേരം കഴിഞ്ഞിട്ടും ചേലേപ്പറമ്പ് അങ്ങനെത്തന്നെ കിടക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ച ഭക്തർ അദ്ദേഹത്തിനടുത്തേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തി. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം നോക്കിയ അവർ, അദ്ദേഹം മരിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് മനസ്സിലാക്കി. അവസാനനിമിഷം സദ്ബുദ്ധി തോന്നിയ ചേലേപ്പറമ്പ്, ഭഗവാനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. . . === കിട്ടയുടെ ഇളനീർ === കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആറാട്ടിനോടനു ബന്ധിച്ച് ഉത്സവവിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ അഭിഷേകം നടത്തുന്നത് ഒരു ആചാരമാണ്. ആറാട്ടുകടവിൽ വിഗ്രഹമെത്തിച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തീർത്ഥാവാഹനം നടത്തിയശേഷം വിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ആറാട്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ ആറാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ച് അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഇളനീർ കൊണ്ടുവരുന്നത് ഗുരുവായൂരിനടുത്ത് [[ഇരിങ്ങപ്പുറം|ഇരിങ്ങപ്പുറത്തുള്ള]] തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാരാണ്. [[ഈഴവർ|ഈഴവ]]സമുദായത്തിൽ പെട്ട ഇവർക്ക് ഈ അവകാശം ലഭിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെ വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് നടന്ന കഥയാണിത്. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഈഴവർ അടക്കമുള്ള 'താഴ്ന്ന' ജാതിക്കാർക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രപരിസരത്തൂടെ നടക്കാൻ പോലും അവർക്ക് അവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽ വരെയേ അവർക്ക് പ്രവേശനം ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവിടെയുള്ള ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാനത്തിന് 'തീയരമ്പലം' എന്ന പേരിട്ടുവന്നിരുന്നു. എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിനുള്ള അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം അത് പൊളിച്ചുമാറ്റി. എങ്കിലും ഇന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ഒരു കൽവിളക്ക് അവിടെ കാണാം. 2022-ൽ ഈ വിളക്ക് പൂർണ്ണമായും സ്വർണ്ണം പൂശുകയുണ്ടായി. [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്]] [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.|എസ്.എൻ.ഡി.പി.]] യൂണിയൻ വകയാണ് ഇത് നവീകരിച്ചത്. ഈ കഥ നടക്കുന്ന കാലത്ത് മേല്പറഞ്ഞ കുടുംബത്തിലെ കാരണവർ കിട്ടയെന്ന് പേരുള്ള ഒരു കള്ളുചെത്തുകാരനായിരുന്നു. ഭാര്യയും മക്കളുമടക്കമുള്ള വലിയൊരു കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന കിട്ട, കള്ളുചെത്തിക്കിട്ടുന്ന വരുമാനം കൊണ്ടാണ് കുടുംബം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്നത്. ദിവസവും ഒരു നൂറു തെങ്ങിൽ കയറി അയാൾ ചെത്തുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന കിട്ട, തനിയ്ക്ക് ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിന് അർഹതയില്ലാത്തതിൽ അഗാധമായി ദുഃഖിച്ചിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക്, ആറടിയിലധികം ഉയരത്തോടും കറുത്ത് സുന്ദരമായ ശരീരത്തോടുംകൂടി ഒരു യുവാവ് കിട്ടയുടെ വീട്ടിലേയ്ക്ക് കടന്നുവന്നു. ദാഹിച്ചവശനായ ആ യുവാവ് കിട്ടയെ കാണുകയും തനിയ്ക്ക് ഇളനീർ വേണമെന്നും താൻ അല്പം ധൃതിയിലാണെന്നും ഉടനെ ആറാട്ടുകടവിൽ എത്തിയ്ക്കണമെന്നും താൻ അവിടെയുണ്ടാകുമെന്നും അറിയിച്ചു. ആ യുവാവ് സാക്ഷാൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയായിരുന്നു! തുടർന്ന് കിട്ട, അടുത്തുള്ള തെങ്ങിൽ കയറി അല്പം ഇളനീർ വെട്ടിക്കൊണ്ടുവരികയും, വിവരങ്ങളെല്ലാം തന്റെ ജന്മിയോട് പറഞ്ഞശേഷം അദ്ദേഹത്തെ ഏല്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ആറാട്ടുദിവസമായിരുന്നു അന്ന്. കിട്ടയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ജന്മി, ഉടനെത്തന്നെ ഇളനീരുമായി രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെ ആറാട്ടുകടവിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു. കിട്ട മഞ്ജുളാൽത്തറ വരെ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ചു. ഈ സമയത്ത് തന്ത്രിയ്ക്കും മേൽശാന്തിയ്ക്കും ഒരു അരുളപ്പാടുണ്ടായി. കിട്ട ഇളനീരുമായി മഞ്ജുളാൽത്തറയിലുണ്ടെന്നും ഉടനെ അവിടെ വന്ന് സ്വീകരിയ്ക്കണമെന്നുമായിരുന്നു അത്. തുടർന്ന് ഇരുവരും മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ എത്തുകയും കിട്ടയിൽ നിന്ന് ഇളനീർ വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആ ഇളനീർ കൊണ്ടാണ് ഭഗവാന് അഭിഷേകം നടത്തിയത്. തുടർന്ന് എല്ലാ വർഷവും കിട്ടയുടെ കുടുംബത്തിനായിരിയ്ക്കും ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാൻ അവകാശമെന്ന് തന്ത്രി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാർക്ക് ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാനുള്ള അവകാശം ലഭിച്ചത്. ഇപ്പോൾ കുടുംബം അതിസമ്പന്നമാണ്. എങ്കിലും പരമ്പരാഗതമായ അവകാശം കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഭംഗിയായി നിറവേറ്റിപ്പോരുന്നു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ ഓണക്കോടി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് മല്ലിശ്ശേരി മന. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഊരാളന്മാരാണ് ഈ കുടുംബത്തിലുള്ളവർ. ഒരുകാലത്ത് നാടുവാഴിസ്ഥാനം അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ഈ കുടുംബത്തിന് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പിതൃസ്ഥാനമാണ് കല്പിച്ചുപോരുന്നത്. തന്മൂലം, ഇവർ ശ്രീലകത്ത് കയറി പൂജകൾ നടത്താറില്ല. ഈ കുടുംബത്തിലെ ഒരു കാരണവർക്ക് ഭഗവാൻ ദർശനം നൽകിയ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രതിപാദിയ്ക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: മല്ലിശ്ശേരി മനയിലെ കാരണവരായിരുന്ന കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് പ്രായമേറെ ആയിട്ടും സന്താനസൗഭാഗ്യമുണ്ടായില്ല. ഇതിൽ ഏറെ ദുഃഖിച്ച അദ്ദേഹം സുഹൃത്തായ ഒരു ജ്യോത്സ്യരെ കാണാനിടയായി. അതിസമ്പന്നാണെങ്കിലും നമ്പൂതിരി ദാനധർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താത്തതാണ് സന്താനങ്ങളില്ലാത്തതിന് കാരണമെന്ന് ജ്യോത്സ്യർ കണ്ടെത്തി. ഇതെത്തുടർന്ന് നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു നടക്കുന്ന കുട്ടികൾക്കും മറ്റും ധാരാളം ദാനധർമ്മങ്ങൾ നടത്താൻ തുടങ്ങി. അധികം കാലം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹധർമ്മിണിയായ അന്തർജനം ഗർഭിണിയായി. ഈ വിവരമറിഞ്ഞ് സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂരപ്പന് വിശേഷാൽ വഴിപാടുകൾ കഴിച്ചു. തന്റെ വംശം നിലനിൽക്കുന്നതിനായി ഒരു പുത്രൻ തന്നെ ജനിയ്ക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച നമ്പൂതിരി, അവന് തന്റെയും ഭഗവാന്റെയും പേര് (കൃഷ്ണൻ) തന്നെ ഇടാമെന്നും ഇനിയുള്ള ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യത്തെ പുരുഷസന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിടണമെന്നും തീരുമാനിച്ചു. മാസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നാളിൽ അന്തർജനം ഒരു ആൺകുട്ടിയ്ക്ക് ജന്മം നൽകി. സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, അവന് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടു. ചെറിയ കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയുടെ കളിചിരികളും തമാശകളും മല്ലിശ്ശേരി മനയെ സന്തോഷത്തിലാറാടിച്ചു. മാതാപിതാക്കൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട സന്തതിയായിത്തന്നെ അവൻ വളർന്നുവന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ അവന് ബ്രാഹ്മണാചാരപ്രകാരം [[ഉപനയനം|ഉപനയനത്തിനുള്ള]] സമയമായി. ചിങ്ങമാസത്തിൽ അവന്റെ പിറന്നാളിനോടടുത്താണ് ഉപനയനത്തിനുള്ള സമയം നിശ്ചയിച്ചത്. ആ സമയത്ത് നമ്പൂതിരി, അവിടെയുള്ള എല്ലാ കുട്ടികൾക്കുമായി ഓണക്കോടി വാങ്ങിച്ചുകൂട്ടിയതിനൊപ്പം തന്റെ ഉണ്ണിയ്ക്കും ഒരെണ്ണം വാങ്ങിയ്ക്കുകയും മറ്റുള്ള മുണ്ടുകൾ അതാത് കുട്ടികൾക്ക് കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് ഇല്ലത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവരുന്നതിനിടയിൽ കാഴ്ചയിൽ അതീവസുന്ദരനായ ഒരു ബാലനെ അദ്ദേഹം കാണാനിടയായി. ഏകദേശം ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ അതേ പ്രായം തന്നെ തോന്നിയ്ക്കുന്ന അവൻ തനിയ്ക്കും ഒരു മുണ്ടുവേണമെന്ന് നമ്പൂതിരിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. മുണ്ടെല്ലാം താൻ കൊടുത്തുകഴിഞ്ഞെന്നും ഇനിയുള്ളത് തന്റെ ഉണ്ണിയ്ക്കാണെന്നും നമ്പൂതിരി മറുപടി പറഞ്ഞു. എന്നാൽ ആ മുണ്ട് തനിയ്ക്കുതന്നെ വേണമെന്ന ബാലന്റെ ശാഠ്യം സഹിയ്ക്കാൻ കഴിയാതായപ്പോൾ അവന് മുണ്ടു കൊടുക്കാൻ തന്നെ നമ്പൂതിരി തീരുമാനിച്ചു. പിറ്റേദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറന്നപ്പോൾ നമ്പൂതിരി അടക്കമുള്ള നിരവധി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തി. മേൽശാന്തി നടതുറന്ന് പൂജ തുടങ്ങിയപ്പോൾ ഭഗവാന്റെ കയ്യിലൊരു മുണ്ട്! ഈ സംഭവം കണ്ടെത്തിയ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി സ്തബ്ധനായി. തന്റെ മുന്നിൽ വന്ന് ഓണക്കോടി ചോദിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. പിന്നീട് അധികകാലം അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, അദ്ദേഹം നിശ്ചയിച്ചുവച്ചതുപ്രകാരം ഇന്നും മല്ലിശ്ശേരിയിലെ ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യ സന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടുവരുന്നു. === തേങ്ങയ്ക്ക് മുളച്ച കൊമ്പ് === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ അത്ഭുതകഥകളിലെ മറ്റൊരു സാന്നിദ്ധ്യമാണ് കൊമ്പുമുളച്ച ഒരു തേങ്ങ. തന്റെ ഭക്തനും നാളികേര കർഷകനുമായ ഒരു ഗൃഹനാഥന്റെ വാക്കുകൾ ഭഗവാൻ സഫലമാക്കിയതാണ് ഇതിന്റെ ഇതിവൃത്തം. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്നതും ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക മ്യൂസിയത്തിൽ പ്രദർശനത്തിന് വച്ചിരിയ്ക്കുന്നതുമായ ഈ തേങ്ങയുടെ വരവിന് പിന്നിലും രസകരമായ ഒരു ഐതിഹ്യകഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഒരിയ്ക്കൽ, മമ്മിയൂർ ദേശത്തെ ഒരു ഗൃഹനാഥൻ തന്റെ വീട്ടിൽ ഒരുപാട് തെങ്ങിൻതൈകൾ നട്ടു. കാലപ്രവാഹത്തിൽ അവ വളർന്ന് വലിയ തെങ്ങുകളാകുകയും അവയിൽ തേങ്ങകളുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. ആദ്യമായുണ്ടായ തേങ്ങാക്കുല ഗൃഹനാഥൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഈ തേങ്ങാക്കുല സ്ഥലത്തെ ഒരു ജന്മിയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ പെട്ടുപോയി. ആ കുലയിലെ തേങ്ങ മുഴുവൻ തനിയ്ക്ക് വേണമെന്ന് അയാൾ ഗൃഹനാഥനോട് പറഞ്ഞു. അത് സാദ്ധ്യമല്ലെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ തിരിച്ചും. അപ്പോൾ തേങ്ങയ്ക്കെന്താ കൊമ്പുണ്ടോ എന്ന് ജന്മി ചോദിയ്ക്കുകയും അതിന് മറുപടിയായി ഭഗവാൻ വിചാരിച്ചാൽ അതും അതിനപ്പുറവും സംഭവിയ്ക്കുമെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ പറയുകയും ചെയ്തു. അത്യദ്ഭുതം! ആ കുലയിലെ ഓരോ തേങ്ങയ്ക്കും കൊമ്പുമുളച്ചുതുടങ്ങി! തുടർന്ന് ജന്മിയും ഗൃഹനാഥനും ചേർന്ന് ആ തേങ്ങാക്കുല ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിച്ചു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് വരുന്ന ഭക്തരുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആകർഷണമായിരുനു ഈ തേങ്ങ. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്ന ഈ തേങ്ങ ഐശ്വര്യചിഹ്നമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു വന്നിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത്, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന നവീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി അത് അവിടെനിന്ന് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം മ്യൂസിയത്തിലാണ് ഈ തേങ്ങയുള്ളത്. നിരവധി ആളുകളാണ് ഇത് കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടേയ്ക്ക് വരുന്നത്. === ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണനും === [[മൈസൂരു കടുവ|''മൈസൂരു കടുവ'']] എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] മലബാറിൽ നടത്തിയ പടയോട്ടത്തിന്റെ സമയത്ത് ഗുരുവായൂരിന് വടക്ക് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരുപാട് പ്രസിദ്ധ ക്ഷേത്രങ്ങൾ (ഉദാ: [[തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വരക്ഷേത്രം]], [[കടലായി ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം]], [[തിരുവങ്ങാട് ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]], [[കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം|കോഴിക്കോട് തളി മഹാക്ഷേത്രം]]) തകർക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. അവയിൽ പലതും പിൽക്കാലത്ത് പുനർനിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും ചിലതിൽ ഇന്നും പടയോട്ടത്തിന്റെ പാടുകൾ കാണാം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവും ടിപ്പുവിന്റെ പടയാളികൾ തകർത്തുകളയുമോ എന്ന ആശങ്ക നാട്ടുകാരായ ഭക്തരിൽ ഉണർന്നുവന്നു. ക്ഷേത്രം തകർക്കപ്പെട്ടാലും കുഴപ്പമില്ല, പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹം തകർക്കപ്പെട്ടാൽ അതുപോലൊരു വിഗ്രഹം പിന്നീടുണ്ടാക്കിയെടുക്കാൻ പാടാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഭക്തർ, ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെയും തന്ത്രി, ഓതിയ്ക്കന്മാർ, ശാന്തിക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവരെയും വിവരമറിയിച്ചു. അപകടം മനസ്സിലാക്കിയ അവർ സുരക്ഷിതമായ ഒരു സ്ഥാനം അന്വേഷിച്ചുനടന്നപ്പോൾ കണ്ടെത്തിയത്, കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രസിദ്ധ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമായ [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രമാണ്]]. [[അമ്പലപ്പുഴ]] അന്ന് [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. അതിനാൽ, അങ്ങോട്ട് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് തിരുവിതാംകൂർ രാജാവിന്റെ അനുമതി വേണമായിരുന്നു. ''[[ധർമ്മരാജ]]'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യായിരുന്നു അപ്പോഴത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ്. അമ്പലപ്പുഴയിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവരുന്നതിന് അദ്ദേഹം തന്ത്രിയ്ക്കും ഊരാളന്മാർക്കും പൂർണ്ണ അനുമതി നൽകി. തുടർന്ന് ഘോഷയാത്രയായി വിഗ്രഹം അമ്പലപ്പുഴയിലെത്തിച്ചു. അവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള പഴയ [[ചെമ്പകശ്ശേരി രാജ്യം|ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ]] കൊട്ടാരമായിരുന്ന തെക്കേ മഠത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറും പണിത് ഗുരുവായൂരപ്പനെ അവിടെ താത്കാലികമായി കുടിയിരുത്തി. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാമുണ്ട്. പിന്നീട് കുറച്ചുകാലം മാവേലിക്കരയിലെ എണ്ണയ്ക്കാട്ട് കൊട്ടാരത്തിലും ഗുരുവായൂരപ്പനെ കുടിയിരുത്തി. അതിനുശേഷമാണ് വീണ്ടും ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവന്നത്. ഇതിനിടയിൽ സമീപത്തുള്ള പല ക്ഷേത്രങ്ങളും തകർത്തശേഷം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ആക്രമിയ്ക്കാൻ വന്ന ടിപ്പുവിന്, ചില ദുർനിമിത്തങ്ങൾ മൂലം ആ പദ്ധതി ഉപേക്ഷിയ്ക്കേണ്ടി വരികയും, പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഗുരുവായൂരപ്പന് ചില സമർപ്പണങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുകയുണ്ടായി. ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ടിരുന്ന കാലത്തുണ്ടായ രസകരമായ ചില സംഭവങ്ങൾ [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി]] തന്റെ പ്രസിദ്ധകൃതിയായ [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''ചില ഈശ്വരന്മാരുടെ പിണക്കം'' എന്ന പേരിലുള്ള ലേഖനത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഒരേ ഈശ്വരന്റെ രൂപഭാവങ്ങളായ ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണനും തമ്മിൽ നടന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന വഴക്കിന്റെ കഥ വിവരിയ്ക്കുന്നത്. ആ കഥ ഇങ്ങനെ പോകുന്നു: ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നമസ്കാരസദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്ന വിഭവങ്ങൾ മറ്റുള്ള പാത്രങ്ങളിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്ന പതിവില്ല. എന്നാലും സാധാരണയായി അവയ്ക്ക് ക്ലാവുചുവ പിടിയ്ക്കാറുമില്ല. എന്നാൽ, അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഭഗവാൻ കുടികൊണ്ട സമയത്ത് സദ്യയ്ക്കുണ്ടാക്കുന്ന [[കാളൻ]] മുതലായ കറികളിൽ ക്ലാവുചുവ ഉണ്ടാകുക പതിവായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പനോടുള്ള സ്പർദ്ധ നിമിത്തം അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണൻ ചെയ്തതാണെന്ന് ഭക്തർ പറഞ്ഞുപരത്തി. കുറച്ചുദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|പാൽപ്പായസനിവേദ്യത്തിൽ]] അട്ടയും പാറ്റയും കൊതുകും മറ്റും ചത്തുവീഴുന്ന സ്ഥിതിയും കാണാനിടയായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതികാരമായും വ്യഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരപ്പനെ മാവേലിക്കരയിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്നതുവരെ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. എങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ട കാലം ഇരുക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ പ്രശസ്തിയുണ്ടാക്കി. പുതിയ ചില സങ്കല്പങ്ങൾ ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പിറവിയെടുക്കുന്നതിന് ഇത് വഴിതെളിച്ചു. അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയ്ക്കുമുകളിൽ ഒരു [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]] വട്ടമിട്ട് പറക്കുന്നത് കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. തന്മൂലം ഗുരുവായൂരിൽ ഉച്ചപ്പൂജ അമ്പലപ്പുഴയിലെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് മുമ്പ് അവസാനിപ്പിയ്ക്കുകയും അതുകഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടയടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗുരുവായൂരിലെ ഉച്ചശീവേലി വൈകീട്ട് നടതുറന്ന ശേഷമാണ് നടത്തുന്നത്. മറ്റൊരു ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ പ്രത്യേകതയില്ല. === ചെമ്പൈയുടെ കഥ === [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണ്ണാടകസംഗീതചക്രവർത്തിയായിരുന്ന]] [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരുമായും]] ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, സംഗീതലോകത്ത് തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച സംഭാവനകളെല്ലാം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കുകയും തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച പൈസ കൊണ്ട് ഭഗവാന് നിരവധി തവണ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായാണ് എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിൽ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിക്കാലത്ത്]] [[ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം]] നടത്തിവരുന്നത്. അദ്ദേഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി കഥകളുണ്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോഴുള്ള കഥയാണ് കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധം. അതിങ്ങനെ: 1952-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ പതിവിനുവിപരീതമായി കോഴിക്കോട്ടെ സാമൂതിരി കോവിലകത്തായിരുന്നു ചെമ്പൈയ്ക്ക് കച്ചേരി. പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം കച്ചേരിയ്ക്കായി കോവിലകത്തെത്തിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാവിൽ നിന്ന് ശബ്ദം പുറത്തുവന്നില്ല. ഇതിൽ ദുഃഖിതനായ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ഗുരുവായൂരിലെത്തുകയും ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത്, വൈദ്യകുലപതി [[വൈദ്യമഠം വലിയ നാരായണൻ നമ്പൂതിരി]] ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെമ്പൈയുടെ വിഷമാവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം, ചെമ്പൈയെ പൂമുള്ളി മനയിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും അവിടെ വച്ച് പത്തുദിവസം വിശദമായി ചികിത്സിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു പ്രത്യേകതരം പൊടി പാലിൽ കലക്കി നൽകിയാണ് വൈദ്യമഠം ചെമ്പൈയെ ചികിത്സിച്ചത്. തദ്ഫലമായി ചെമ്പൈയ്ക്ക് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടുകയും, അദ്ദേഹം വൈദ്യമഠത്തിൽ ഒരു കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മരണം വരെ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരിയ്ക്കലും ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായില്ല. 1896 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കോട്ടായി]]യ്ക്കടുത്ത് ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ, സംഗീതജ്ഞനായിരുന്ന അനന്തരാമഭാഗവതരുടെയും പാർവ്വതിയമ്മാളുടെയും മൂത്ത മകനായി ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നക്ഷത്രത്തിൽ ജനിച്ച വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ, ചെറുപ്പത്തിലേ പിതാവിൽ നിന്ന് സംഗീതം അഭ്യസിച്ചു. എട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ, [[വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ]] വച്ച് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അദ്ദേഹം, ചെറുപ്പത്തിലേ [[വൈക്കം]], ഗുരുവായൂർ, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]], [[കൊല്ലൂർ]] തുടങ്ങി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. പിൽക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം [[വയലിൻ]] വായിയ്ക്കാനും പഠിച്ചു. ഇക്കാലത്തുതന്നെ അദ്ദേഹം നാട്ടിൽ വച്ച് കുട്ടികളെ സംഗീതം അഭ്യസിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആദ്യകാലത്ത് അനുജനായിരുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യഭാഗവതർക്കൊപ്പമാണ് ചെമ്പൈ കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുവന്നത്. വയലിൻ വിദ്വാൻ കൂടിയായിരുന്ന അച്ഛൻ അനന്തരാമഭാഗവതർ വയലിനിലും തദ്ദേശീയരായ സംഗീതജ്ഞർ [[മൃദംഗം|മൃദംഗത്തിലും]] അകമ്പടി സേവിച്ചാണ് ഈ കച്ചേരികൾ നടന്നുപോയിരുന്നത്. പിന്നീട് അദ്ദേഹം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ഒറ്റയ്ക്ക് കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. കർണാടകസംഗീതത്തിലെ അതികായനാകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അധികകാലം വേണ്ടിവന്നില്ല. [[അരിയക്കുടി രാമാനുജ അയ്യങ്കാർ]], [[മഹാരാജപുരം വിശ്വനാഥ അയ്യർ]] തുടങ്ങിയ അക്കാലത്തെ മഹാരഥന്മാരുടെ നിരയിലേയ്ക്ക് പതുക്കെ ചെമ്പൈയും ഉയർന്നുവന്നു. നിരവധി പ്രശസ്ത വാദ്യകലാകാരന്മാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി സേവിച്ചുതുടങ്ങി. വയലിനിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം, ചില സംഗീതജ്ഞർക്ക് വയലിനിലും അകമ്പടി സേവിച്ചു. 1913 മുതൽ 1927 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലുമായി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. 1913-ൽ തമിഴ്നാട്ടിലെ [[കരൂർ|കരൂരിൽ]] പെത്താച്ചി ചെട്ടിയാർ എന്ന പ്രമാണി നടത്തിയ സംഗീതോത്സവത്തിലെ കച്ചേരി, 1915-ൽ [[പുതുച്ചേരി]]യിൽ ഒരു വിവാഹത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി, 1916-ൽ [[പാലക്കാട്|പാലക്കാട്ടു വച്ച്]] നടത്തിയ [[രാമനവമി]] സംഗീതോത്സവം, 1927-ൽ [[മദ്രാസ് സംഗീത അക്കാദമി]]യുടെ ഉദ്ഘാടനത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി തുടങ്ങിയവ അതിൽ പ്രധാനമാണ്. സ്വന്തമായി കൃതികൾ രചിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും നിരവധി പ്രശസ്ത വാഗ്ഗേയകാരന്മാരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിയ്ക്കുന്നതിൽ ചെമ്പൈ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധിച്ചു. ''ലളിതാദാസൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന തൃപ്പൂണിത്തുറ സ്വദേശിയായിരുന്ന ടി.ജി. കൃഷ്ണയ്യർ, ''മീനാക്ഷീസുതൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന [[ബെംഗളൂരു]] നാഗരാജൻ എന്നിവർ അവരിൽ പ്രധാനികളാണ്. ലളിതാദാസൻ [[ഹംസാനന്ദി]] രാഗത്തിലും [[രൂപകതാളം|രൂപകതാളത്തിലും]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''പാവന ഗുരുപവനപുരാധീശമാശ്രയേ'' എന്ന കൃതി, കർണാടകസംഗീതത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കുറിച്ച് രചിയ്ക്കപ്പെട്ട അപൂർവ്വം കൃതികളിൽ പ്രഥമസ്ഥാനം വഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ കൃതി ചെമ്പൈ സ്ഥിരമായി കച്ചേരികളിൽ പാടുന്നത് വഴി പ്രസിദ്ധി നേടുകയും, അതുവഴി നിരവധി ഭക്തരെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ആകർഷിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. മീനാക്ഷീസുതൻ [[നാട്ട]] രാഗത്തിലും [[ആദിതാളം|ആദിതാളത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''രക്ഷമാം ശരണാഗതം'' എന്ന കൃതി, അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടിയ ശേഷം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമ്മാനമായി സമർപ്പിച്ചു. ആദ്യകാലത്ത് മലയാളകൃതികൾ പാടുന്നതിൽ ഉപേക്ഷ കാണിച്ചിരുന്ന ചെമ്പൈ, പിന്നീട് ഒരു സുഹൃത്തിന്റെ ആവശ്യമനുസരിച്ച് [[ഇരയിമ്മൻ തമ്പി]]യുടെ ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കീർത്തനം പാടാൻ തുടങ്ങുകയും, പതുക്കെ ആ കൃതിയ്ക്കും പ്രചാരം ലഭിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. [[ശ്രീരാഗം|ശ്രീരാഗത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഈ കൃതി, അദ്ദേഹം [[യദുകുല കാംബോജി]] രാഗത്തിൽ പുതുതായി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. ഇത് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായി മാറി. വാതാപി ഗണപതിം ഭജേഹം, ശിവ ശിവ ശിവ എനരാദ, ക്ഷീരസാഗര തുടങ്ങിയ കൃതികളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആലാപനശൈലിയിൽ ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ ജീവിതത്തിലെ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങൾക്കും കാരണക്കാരൻ ഗുരുവായൂരപ്പനാണെന്ന് അന്ത്യം വരെ വിശ്വസിച്ചുവന്നു. 1907-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിലാണ് അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അന്ന് അനുജന്നും അച്ഛന്നുമൊപ്പം നടത്തിയ കച്ചേരിയ്ക്കുശേഷം മടങ്ങിപ്പോകാനൊരുങ്ങുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് ഏതാനും പോലീസുകാർ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിലെത്തി. ഒരുനിമിഷം സ്തബ്ധരായിപ്പോയ ചെമ്പൈയോട് അവർ അടുത്ത കച്ചേരിയ്ക്ക് ക്ഷണിയ്ക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഈ സംഭവത്തിനുശേഷം എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ വന്ന് കച്ചേരി നടത്തിപ്പോകുന്നത് അദ്ദേഹം പതിവാക്കി. ഒരിയ്ക്കലും പണം കൂട്ടിവയ്ക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടാതിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ സമ്പാദ്യത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗവും ഗുരുവായൂരപ്പന് ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്താൻ ഉപയോഗിച്ചു. ബാക്കി വന്ന പണം കൊണ്ട് നിരവധി ജനക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങളും അദ്ദേഹം നടത്തി. ജാതീയവും മതപരവുമായ പല വിലക്കുകളെയും മറികടന്ന് പ്രശസ്തരും അപ്രശസ്തരുമായ നിരവധി സംഗീതജ്ഞർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിച്ചു. [[കെ. ജെ. യേശുദാസ്]], [[ടി. വി. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]], [[പി. ലീല]], [[ജയവിജയന്മാർ (സംഗീതജ്ഞർ)|ജയവിജയന്മാർ]], [[മണ്ണൂർ രാജകുമാരനുണ്ണി]], [[ഒളപ്പമണ്ണ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]], [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തുടങ്ങിയവർ അവരിൽ പ്രമുഖരാണ്. നിരവധി പ്രശസ്തർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി വായിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വയലിനിൽ [[മൈസൂർ ചൗഡയ്യ]]യും മൃദംഗത്തിൽ [[പാലക്കാട് മണി അയ്യർ|പാലക്കാട് മണി അയ്യരുമാണ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അകമ്പടി സേവിച്ചത്. മൂവരുമൊന്നിച്ചുള്ള കച്ചേരികൾ വളരെയധികം ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റി. നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ ചെമ്പൈയെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്. മദ്രാസ് മ്യൂസിക്ക് അക്കാദമിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീത കലാനിധി'' (1951), [[കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമി]] പുരസ്കാരം (1958), മദ്രാസ് ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീതകലാ ശിഖാമണി'' (1964), [[കേരള കലാമണ്ഡലം]] വക സുവർണമുദ്ര (1965), [[ഭാരത സർക്കാർ]] വക [[പദ്മഭൂഷൺ]] (1973) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഇവ കൂടാതെ, 1935-ൽ അക്കാലത്തെ പ്രസിദ്ധ ആത്മീയാചാര്യനായിരുന്ന [[സ്വാമി ശിവാനന്ദ]]യിൽ നിന്ന് ''സംഗീത സമ്രാട്ട്'', 1937-ൽ [[മൈസൂർ രാജ്യം|മൈസൂർ മഹാരാജാവിൽ]] നിന്ന് വിശേഷാൽ അംഗീകാരം, 1940-ൽ പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞനും വാഗ്ഗേയകാരനുമായിരുന്ന [[ഹരികേശനല്ലൂർ മുത്തയ്യാ ഭാഗവതർ|മുത്തയ്യാ ഭാഗവതരിൽ]] നിന്ന് ''ഗായനഗന്ധർവ്വൻ'', [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], [[ബറോഡ രാജ്യം|ബറോഡ]], [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം|വിജയനഗരം]], [[ബൊബ്ബിലി രാജ്യം|ബൊബ്ബിലി]], [[ജയ്പൂർ രാജ്യം|ജയ്പൂർ]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിശേഷാൽ ബഹുമതികൾ തുടങ്ങിയവയും അദ്ദേഹം കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ കൂടാതെ ജന്മനാട്ടിലെ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം, [[ഒറ്റപ്പാലം|ഒറ്റപ്പാലത്തെ]] [[പൂഴിക്കുന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെമ്പൈ നിത്യേന കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുപോന്നിരുന്നു. എത്ര തിരക്കുണ്ടായാലും ചെമ്പൈ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശി ആഘോഷം കൂടാൻ അദ്ദേഹം സ്ഥിരമായി വരുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വേദികളിലൊന്നായിരുന്ന പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[നവരാത്രി]]യുടെ ആദ്യദിവസം നടക്കുന്ന കച്ചേരിയും അദ്ദേഹം ആജീവനാന്തം മുടക്കം കൂടാതെ നടത്തിപ്പോന്നു. അത്തരത്തിലൊരു ദിവസം തന്നെയാണ് അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞതും. 1974 ഒക്ടോബർ 16-ന് നവരാത്രിയുടെ ആദ്യദിവസം പതിവുപോലെ അദ്ദേഹം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരുകയും ഏകദേശം മൂന്ന് മണിക്കൂർ നേരം തുടർച്ചയായി കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കൃതികളെല്ലാം അന്ന് അദ്ദേഹം പാടി. അവയിൽ അവസാനം പാടിയത് ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കൃതിയാണ്. കച്ചേരി അവസാനിപ്പിച്ചശേഷം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ തൊഴുത അദ്ദേഹം, നടയിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും 78 വയസ്സുള്ള തന്നെ തിരിച്ചെടുത്തുകൂടേ എന്ന് ഭഗവാനോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു മാരാർ, ചെമ്പൈ 120 വയസ്സുവരെ ജീവിയ്ക്കണമെന്നാണ് തന്റെ ആഗ്രഹമെന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അത്രയൊന്നും തനിയ്ക്ക് വേണ്ടെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി. തുടർന്ന്, ശിഷ്യനായ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ചേർന്ന അദ്ദേഹം, അവിടെവച്ച് അല്പസമയം ശിഷ്യനോട് സംസാരിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ കുഴഞ്ഞുവീഴുകയും ചെയ്തു. വിവരമറിഞ്ഞ് ഓടിയെത്തിയ ശിഷ്യനായ [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം പരിശോധിച്ചുനോക്കി മരണം സ്ഥിരീകരിച്ചു. അങ്ങനെ ആ മഹാസംഗീതജ്ഞൻ ഗുരുവായൂരപ്പനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു. ജന്മനാടായ ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശരീരം സംസ്കരിച്ചു. === [[ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]] === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ പറ്റാത്ത കഥാപാത്രമാണ് ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവന്റേത്. നീണ്ട 55 വർഷം ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തെ സേവിച്ച ഈ ഗജവീരൻ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തരിൽ തന്നെ പ്രമുഖസ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു ആന ചരിഞ്ഞ ശേഷം അതിന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി ഒരു ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത് മറ്റൊരിടത്തും നടന്നതായി അറിയില്ല. ഒരു ആനയുടെ ചരമവാർഷികം എല്ലാ വർഷവും ആചരിച്ചുവരുന്നതും അങ്ങനെത്തന്നെ. ഇങ്ങനെ ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്തും ചരിഞ്ഞശേഷവും അത്ഭുതകഥാപാത്രമായി നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന കേശവൻ ഗുരുവായൂരിൽ എത്തിച്ചേരാനുണ്ടായ കാരണം ഇങ്ങനെയാണ്: [[ഏഷ്യ]]യിലെത്തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ തേക്കുമരക്കാടുകൾ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന [[നിലമ്പൂർ|നിലമ്പൂരിലാണ്]] കേശവൻ പിറന്നുവീണത്. എട്ടാം വയസ്സിൽ വാരിക്കുഴിയിൽ വീണ കേശവനെ സാമൂതിരി കുടുംബത്തിന്റെ ശാഖകളിലൊന്നായ [[നിലമ്പൂർ കോവിലകം]] ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു. നിലമ്പൂർ കോവിലകത്തെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിക്കൊമ്പനായിരുന്നു കേശവൻ. കോവിലകത്തെത്തിയ കേശവൻ അവിടെ കൂട്ടാനയ്ക്കൊപ്പം സുഖമായി കളിച്ചുവളർന്നു. അവന്റെ കളിചിരികളും തമാശകളും കോവിലകത്തുള്ളവരെയെല്ലാം സന്തോഷിപ്പിച്ചു. കോവിലകത്തെ കുട്ടികൾ കേശവനോടൊപ്പം കളിയ്ക്കുന്നതും പതിവായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ പോലും ആരെയും ദ്രോഹിയ്ക്കാതെ നിന്ന അവൻ നാട്ടുകാർക്കും വളരെ പ്രിയങ്കരനായി മാറി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേയാണ് [[മലബാർ കലാപം]] പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്. അതിന്റെ ഭാഗമായി നിരവധി ആപത്തുകൾ കോവിലകത്തുള്ളവർക്ക് നേരിടേണ്ടിവന്നു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് കോവിലകത്തെ വലിയ തമ്പുരാനും തമ്പുരാട്ടിയും കുടുംബവും സ്വത്തുക്കളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം മുഴുവൻ കാര്യസ്ഥനായ പണിയ്ക്കരെ ഏല്പിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലേയ്ക്ക്]] താമസം മാറി. എന്നാൽ കലാപകാരികൾ പണിയ്ക്കരെ വധിച്ചതോടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ആകെ ഗുരുതരമായി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ നഷ്ടപ്പെടുമല്ലോ എന്നോർത്ത് ഭയപ്പെട്ട തമ്പുരാൻ, പൂജാമുറിയിൽ കയറി ഗുരുവായൂരപ്പനെ വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റാതെ കാത്താൽ തന്റെ ആനകളിലൊരെണ്ണത്തിന്റെ താൻ നടയ്ക്കുവയ്ക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം നേർച്ച നേർന്നു. അങ്ങനെ കുറച്ചുമാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റിയില്ലെന്ന വിവരം തമ്പുരാൻ അറിയാനിടവരികയും തുടർന്ന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്താൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ 1922 ജനുവരി നാലിന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്തി. കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന കാലത്ത് ഗുരുവായൂരിൽ ആനകളുടെ എണ്ണം വളരെക്കുറവായിരുന്നു. അവരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയായിരുന്നത് [[ഗുരുവായൂർ പഴയ പത്മനാഭൻ|പദ്മനാഭൻ]] എന്ന ഗജവീരനാണ്. അക്കാലത്ത് കേരളത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഗജവീരന്മാരിൽ തലയെടുപ്പുകൊണ്ടും ആകാരഭംഗി കൊണ്ടുമെല്ലാം മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്നത് പദ്മനാഭനായിരുന്നു. [[തൃശ്ശൂർ പൂരം|തൃശ്ശൂർ പൂരമടക്കം]] കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം ഉത്സവങ്ങളിലും അവനായിരുന്നു താരം. തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] അവന് ചാർത്തിയ വീരശൃംഖല ഇന്നും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തിൽ ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിത്യവും രണ്ടുശീവേലികൾക്ക്{{efn|അക്കാലത്ത് വൈകീട്ടത്തെ ശീവേലിയ്ക്ക് ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടായിരുന്നില്ല.}} ഭഗവാനെ എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നതും പദ്മനാഭന്റെ പുറത്താണ്. കേശവൻ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ ശേഷം പലപ്പോഴായി അവന് പദ്മനാഭന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് കാണാനിടവരികയും അതിന്റെ സ്വഭാവസവിശേഷകൾ മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പതുക്കെ അവൻ പദ്മനാഭൻ്റെ നിലയിലേയ്ക്ക് ഉയരുകയും ഒടുവിൽ പദ്മനാഭനെ കടത്തിവെട്ടുകയും ചെതു. 1934-ൽ [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കണ്ണമ്പ്ര വേല]]യ്ക്കിടയിലുണ്ടായ ഒരു അപകടത്തിൽ പദ്മനാഭൻ ചരിഞ്ഞതോടെ കേശവയുഗം ആരംഭിച്ചു. കേശവന്റെ പല സ്വഭാവസവിശേഷതകളും അവനെ പതുക്കെ ജനപ്രിയനാക്കി മാറ്റി. കേരളത്തിലെ പലയിടത്തെ ഉത്സവങ്ങളിലും അവൻ പങ്കെടുക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ എവിടെപ്പോയാലും തിടമ്പ് തന്റെ തലയിൽ തന്നെ വേണമെന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ, [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിനടുത്ത്]] [[തിരുവഞ്ചിക്കുളം ശിവക്ഷേത്രം|തിരുവഞ്ചിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ശിവരാത്രി]] ഉത്സവത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് പറ്റാനയ്ക്ക് കേശവനെക്കാൾ ഒരല്പം ഉയരം കൂടിയ സാഹചര്യം വന്നപ്പോൾ തിടമ്പു വച്ച് അളന്നുനോക്കാൻ അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. തിടമ്പുവച്ചപ്പോൾ കേശവന്റെ തലയെടുപ്പ് അപാരമായിരുന്നു. തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിനും കേശവൻ പങ്കെടുക്കുന്നത് പതിവായി. [[തൃശ്ശൂർ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|പാറമേക്കാവ്]], [[തൃശ്ശൂർ തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|തിരുവമ്പാടി]] എന്നീ ഇരുവിഭാഗങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും അവൻ തിടമ്പേറ്റിയിട്ടുണ്ട്. കേശവന് രണ്ട് പാപ്പാന്മാരാണുണ്ടായിരുന്നത് - അച്യുതൻ നായരും മാണി നായരും. മാണിനായർ അസാമാന്യമായ ഉയരവും വണ്ണവുമുള്ള ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ മെലിഞ്ഞ് ശുഷ്കിച്ച ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നു. ഇവരുടെ സ്വഭാവത്തിലും വ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നു. മാണി നായർ കേശവനെ ഭയപ്പെടുത്തി അനുസരിപ്പിയ്ക്കുന്ന പ്രകൃതക്കാരനായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ അവനെ ഒരു മകനെപ്പോലെയാണ് കണ്ടത്. സ്നേഹസമ്പന്നനായിരുന്ന അച്യുതൻ നായർ, ചിലപ്പോൾ കുറുമ്പുകാണിച്ചതിന് അടിച്ചാലും അതൊന്നും സാരമില്ല മകനേ എന്നുപറഞ്ഞ് അവനെ ആശ്വസിപ്പിയ്ക്കുമായിരുന്നു. ജീവിതാന്ത്യം വരെ അദ്ദേഹം കേശവനെ നോക്കിനടന്നു. ആദ്യകാലത്ത് മദപ്പാടുകാലത്ത് കാട്ടുന്ന ചില വിക്രിയകൾ കാരണം കേശവന് ''ഭ്രാന്തൻ കേശവൻ'' എന്നൊരു അപരനാമമുണ്ടായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഈ രണ്ടുപാപ്പാന്മാരും ചേർന്ന് കേശവനെ നല്ലപോലെ നോക്കി. കേശവന്റെ ഭ്രാന്ത് മാറുന്നതായി വിധിപ്രകാരം അവനെ 41 ദിവസം ഭജനമിരുത്തുകയും ഭഗവാന് നേദിച്ച വെണ്ണ ജപിച്ചുനൽകുകയും ചെയ്തതോടെ കേശവന്റെ മനസ്സുമാറി. പിന്നീട് അവൻ കേരളീയ ഗജപ്രേമികളുടെ ഇഷ്ടതാരമായി മാറി. ഗജലക്ഷണശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള പല യോഗ്യതകളും കേശവന്നുണ്ടായിരുന്നു. പതിനൊന്നരയടിയായിരുന്നു അവന്റെ ഉയരം. കൊമ്പിന്റെ കടവായിൽ നിന്നു പുറത്തേയ്ക്കുള്ള ദൂരം നാലരയടി. അപൂർവങ്ങളിൽ അപൂർവമായി കാണുന്ന ലക്ഷണമൊത്ത, നിരയൊത്ത 20 വെള്ള നഖങ്ങൾ. ഇതിനെല്ലാം പുറമേ അപൂർവ്വതയുള്ള അനേകം സ്വഭാവസവിശേഷതകളും. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ചടങ്ങുകളെക്കുറിച്ചെല്ലാം വ്യക്തമായ അറിവുണ്ടായിരുന്ന കേശവൻ, തന്നെ ആവശ്യമുള്ള ചടങ്ങിന് മുമ്പ് ഒരുങ്ങിനിൽക്കുമായിരുന്നു. മദപ്പാടുകാലത്ത് ചില വേലത്തരങ്ങൾ കാണിയ്ക്കുന്ന കേശവൻ ഇടഞ്ഞോടിയാൽ പിന്നെ എത്ര ദൂരെയുള്ള സ്ഥലത്തായാലും ഗുരുവായൂരിൽ ചെന്നേ നിൽക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ. ഒരിയ്ക്കൽ തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് മദമിളകി [[തേക്കിൻകാട് മൈതാനം]] ചുറ്റി വടക്കുന്നാഥനെ പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷമാണ് കേശവൻ സ്ഥലം വിട്ടത്. ജില്ലാ കളക്ടറും ഡി.എമ്മും അടക്കമുള്ള പല ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഇടപെട്ടിട്ടും മയക്കുവെടി വയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി]] സ്വദേശിയായ അമ്പാടിയിൽ കൃഷ്ണൻ നായർ എന്നൊരാൾ ഓടിവന്ന് കേശവനെ തളച്ചുവെന്നാണ് കഥ. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ, തൃശ്ശൂരിന് തെക്കുള്ള [[കൂർക്കഞ്ചേരി ശ്രീ മഹേശ്വര ക്ഷേത്രം|കൂർക്കഞ്ചേരി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[തൈപ്പൂയം|തൈപ്പൂയത്തിന്]] എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുന്ന വഴിയിൽ, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ആറുകിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുഴയ്ക്കൽ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പെട്ടെന്ന് തിരിഞ്ഞുനടന്നതും രസകരമായ ഒരു സംഭവമാണ്. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് ഒരാളെ പോലും അവൻ കൊന്നിട്ടില്ല. ഒരിയ്ക്കൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ സമയത്ത് മദമിളകിയ അവൻ, വഴിയിൽ വച്ച് ഏതാനും സ്കൂൾ കുട്ടികളെ കണ്ടപ്പോൾ അവരെ ഉപദ്രവിയ്ക്കാതെ നടന്നുപോയത് അതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ മദമിളകിയപ്പോൾ ഇടുങ്ങിയ വഴിയിലൂടെ ഓടിയ അവൻ, വഴിയിൽ കണ്ട കാലുകളില്ലാത്ത ഒരു രോഗിയെ ചവിട്ടാതെ കടന്നുപോയത് മറ്റൊരു ഉദാഹരണം. സമയത്ത് ശീവേലിയ്ക്ക് തിടമ്പെഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനും ഇറക്കാനുമല്ലാതെ ഒരിയ്ക്കലും അവൻ മുൻകാലുകൾ താഴ്ത്തിക്കൊടുത്തിട്ടില്ല. തിടമ്പേറ്റുന്നയാൾ മാത്രമേ തന്റെ മുന്നിലൂടെ കയറാവൂ എന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. തിടമ്പേറ്റിക്കഴിഞ്ഞാൽ അത് തലയിൽ നിന്ന് മാറ്റുന്നതുവരെ അവൻ തലയുയർത്തിത്തന്നെ നിൽക്കുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷ ഉത്സവങ്ങൾക്കും കേശവന്റെ പുറത്ത് കയറ്റിയാണ് എഴുന്നള്ളത്തുകൾ നടന്നുവന്നിരുന്നത്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[പൂയം]] നാൾ തൊട്ട് പത്തുദിവസം നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവം, വൃശ്ചികമാസത്തിലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരദിനമായ ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[അഷ്ടമിരോഹിണി]] എന്നീ അവസരങ്ങളിൽ കേശവന്റെ പുറത്താണ് എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ പല സുപ്രധാന സംഭവങ്ങളിലും അവന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. 1952-ൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഇന്നുള്ള സ്വർണ്ണക്കൊടിമരത്തിനുള്ള തടി വെട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നത് കേശവനാണ്. ആദ്യകാലത്ത് ക്ഷേത്രം തെക്കുഭാഗത്തുണ്ടായിരുന്ന കോവിലകപ്പറമ്പിൽ (ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക പാഞ്ചജന്യം, ശ്രീവത്സം റെസ്റ്റ് ഹൗസുകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്ത്) സ്ഥലക്കുറവ് അനുഭപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുന്നത്തൂർ കോട്ട]]യിലേയ്ക്ക് 1975 ജൂൺ 25-ന് ആനകളെ മാറ്റുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി നടത്തിയ ഗജരാജയാത്രയെ നയിച്ചതും കേശവനാണ്. പ്രായാധിക്യം വകവയ്ക്കാതെയുള്ള ആ യാത്ര പലരുടെയും മനസ്സിൽ ഇന്നും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. കേശവൻ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് നൽകിയ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിഫമായി 1972-ൽ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം അവനെ ഗജരാജപട്ടം നൽകി ആദരിച്ചു. കേശവന്റെ സേവനത്തിന്റെ 50-ആം വാർഷികം പ്രമാണിച്ചാണ് അവന് ഈ വിശേഷാൽ ബഹുമതി ലഭിച്ചത്. അപ്പോൾ തന്നെയായിരുന്നു കേശവന്റെ ഷഷ്ടിപൂർത്തി ആഘോഷവും. ഇവയോടനുബന്ധിച്ച് ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകൾക്കും വിശേഷാൽ സദ്യ നൽകിയതും ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സംഭവമാണ്. ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനകാലത്ത് കേശവൻ വിവിധ രോഗങ്ങളുമായി ബുദ്ധിമുട്ടി. 1976 നവംബർ 30-ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള നവമി വിളക്ക് നടക്കുന്ന സമയമായിരുന്നു. കേശവന്റെ പുറത്താണ് അപ്പോഴും തിടമ്പേറ്റിയിരുന്നത്. രാത്രി ഏകദേശം പതിനൊന്നുമണി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് കേശവന് ഒരു അസ്വസ്ഥത അനുഭവപ്പെട്ടു. ആനപ്പുറത്തുണ്ടായിരുന്നവർ ആശങ്കാകുലരായി താഴെയിറങ്ങി. തിടമ്പ് പറ്റാനയായിരുന്ന കുട്ടികൃഷ്ണന് നൽകിയശേഷം അവസാനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ തൊഴുതുകൊണ്ട് കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിന് തെക്കുഭാഗത്തെ പറമ്പിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിമരത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പാപ്പാന്മാർ അവനെ കെട്ടിനിർത്തി. തുടർന്നുവന്ന രണ്ടുദിവസം കടുത്ത ഉപവാസമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടാണ് അവൻ കഴിച്ചുകൂട്ടിയത്. വിദഗ്ദ്ധരായ ആനഡോക്ടർമാർ മുഴുവൻ കേശവന്റെ രോഗവിവരമറിഞ്ഞ് അവനെ ചികിത്സിയ്ക്കാനെത്തി. എന്നാൽ എല്ലാ ചികിത്സകളും നിഷ്ഫലമാക്കിക്കൊണ്ട് കേശവന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി അനുദിനം വഷളായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഡിസംബർ 2 വ്യാഴാഴ്ച. പുണ്യദിനമായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായിരുന്നു അന്ന്. പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയായപ്പോൾ കൊടിമരത്തിന്റെ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് നമസ്കരിച്ചുകിടന്നുകൊണ്ട് കേശവൻ അന്ത്യശ്വാസം വലിച്ചു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ വിവരമറിയിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിൽ കൂട്ടമണി മുഴങ്ങി. കേശവൻ മരിച്ചു എന്നാണ് നാട്ടുകാർ വിവരമറിയിച്ചത്. ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്ന പല പരിപാടികളും കേശവന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് റദ്ദാക്കി. അങ്ങനെ ചടങ്ങുമാത്രമാക്കി ആ ഏകാദശി കടന്നുപോയി. കേരളം മുഴുവൻ കേശവന് അന്ത്യാഞ്ജലി അർപ്പിയ്ക്കാൻ കോവിലകപ്പറമ്പിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. വൈകീട്ട് ആറുമണിയ്ക്ക് [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്തുള്ള [[അകമല]]യിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയ കേശവന്റെ മൃതദേഹം അവിടെ വച്ച് ആചാരവിധികളോടെ സംസ്കരിച്ചു. പതിവിനുവിപരീതമായി അവനെ ദഹിപ്പിയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്തതെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള പത്രങ്ങളിൽ അവന്റെ മരണവാർത്ത അടിച്ചുവന്നു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞശേഷം 1977-ൽ അവന്റെ ജീവിതകഥ ആസ്പദമാക്കി ''[[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]]'' എന്ന പേരിൽ ഒരു ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി. [[ഭരതൻ (സംവിധായകൻ)|ഭരതൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചലച്ചിത്രത്തിൽ കേശവനെ അവതരിപ്പിച്ചത് [[നായരമ്പലം ശിവജി]] എന്ന ആനയാണ്. [[എം.ജി. സോമൻ]], [[ജയഭാരതി]], [[അടൂർ ഭാസി]], [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]], [[സുകുമാരി]] തുടങ്ങിയവർ മറ്റ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചു. ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അധികം ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും [[പി. ഭാസ്കരൻ]]-[[ജി. ദേവരാജൻ]] ടീം ഒരുക്കിയ ഇതിലെ ഗാനങ്ങൾ സൂപ്പർഹിറ്റുകളായി. ''നവകാഭിഷേകം കഴിഞ്ഞു'', ''ഉഷാകിരണങ്ങൾ പുൽകിപ്പുൽകി'', ''ഇന്നെനിയ്ക്ക് പൊട്ടുകുത്താൻ'', ''ധിംതതക്ക കൊടുമല ഗണപതി'', ''മാരിമുകിലിൻ കേളിക്കയ്യിൽ'' തുടങ്ങിയ ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ജനപ്രിയമായി തുടരുന്നു. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]], [[പി. ജയചന്ദ്രൻ]], [[പി. ലീല]], [[പി. മാധുരി]] എന്നിവരാണ് ഇവ ആലപിച്ചത്. 2007-ൽ കേശവന്റെ ജീവിതം ഒരു സീരിയലുമാക്കി മാറ്റി. [[സൂര്യ ടി.വി.]]യിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ഈ സീരിയലിൽ കേശവനായി അഭിനയിച്ചത് ഇപ്പോൾ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ ആനയായ [[തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രൻ|തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രനാണ്]]. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ സ്ഥാനത്ത് അവന്റെ ഒരു പൂർണ്ണകായ പ്രതിമ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1982-ൽ കേശവന്റെ ആറാം ചരമവാർഷികദിനത്തിലാണ് ഈ പ്രതിമ അനാച്ഛാദനം ചെയ്തത്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ ഏകാദശിക്കാലത്തും ചരമദിനമായ ഏകാദശിയുടെ തലേന്ന് ദേവസ്വം വകയായുള്ള ആനകളെ കേശവന്റെ പ്രതിമ വരെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന ചടങ്ങ് നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്നടുത്തുള്ള [[ഗുരുവായൂർ തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രം|തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നുതുടങ്ങുന്ന ഈ യാത്ര റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രവും പിന്നിട്ടാണ് കേശവന്റെ പ്രതിമയ്ക്ക് മുന്നിലെത്തുക. അകമ്പടിയായി [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും]]. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന കൊമ്പനാണ് കേശവന്റെ ചിത്രം ഏറ്റുന്നതും അവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നതും. മറ്റുള്ള ആനകൾ കൊമ്പുകളുയർത്തി പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കും. അങ്ങനെ ഇന്നും ഓർമ്മകളിൽ മായാതെ കേശവൻ നിൽക്കുന്നു. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ == === ഉദയാസ്തമനപൂജ === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വഴിപാടുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജ. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉദയം മുതൽ അസ്തമയം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പൂജയാണിത്. കേരളത്തിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നിലവിലുള്ള വഴിപാടാണിത്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാണ്. ഇരുപത്തിയൊന്ന് പൂജകളാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. പൂജയുടെ തലേദിവസം വൈകീട്ട് ഗണപതിപൂജയോടെയാണ് ചടങ്ങുകളുടെ ആരംഭം. ഭഗവാന് നേദിച്ച അപ്പം, പായസം, കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര തുടങ്ങിയവയും മുഖത്ത് ചാർത്തിയ ചന്ദനം, കളഭം മുതലായവയും അഭിഷേകം ചെയ്ത തീർത്ഥജലവും എണ്ണയും പാദങ്ങളിലർച്ചിച്ച പൂക്കളുമെല്ലാം പൂജനടത്തുന്നവർക്ക് നൽകുന്നു. ഏറെക്കാലമായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വഴിപാടാണെങ്കിലും കർണാടക സംഗീത സമ്രാട്ടായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് പ്രചാരമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിച്ചത്. കുറഞ്ഞത് നൂറ് ഉദയാസ്തമനപൂജകളെങ്കിലും അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിൽ കഴിച്ചിട്ടുണ്ടാകണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. === കൃഷ്ണനാട്ടം === കേരളത്തിന്റെ തനതുകലാരൂപങ്ങളിലൊന്നായ കൃഷ്ണനാട്ടം, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിലൊന്നാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ രചിച്ച 'കൃഷ്ണഗീതി' എന്ന കാവ്യത്തെ ആസ്പദമാക്കി നിർമ്മിച്ചെടുത്ത കലാരൂപമാണിത്. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ജനനം മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള ജീവിതം എട്ടുകഥകളാക്കിത്തിരിച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം അവതരിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നത്. അവതാരം, കാളിയമർദ്ദനം, രാസക്രീഡ, കംസവധം, സ്വയംവരം, ബാണയുദ്ധം, സ്വർഗ്ഗാരോഹണം എന്നിവയാണ് ആ എട്ടുകഥകൾ. ഇവ അതത് ക്രമത്തിൽ ആടിപ്പോരുന്നു. എന്നാൽ, ദുഃഖപര്യവസായിയായ കഥയായതിനാൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അവതാരം കളിയ്ക്കുന്നു.<ref>[http://www.chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181029034755/http://chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html|date=2018-10-29}}.</ref> കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനമുൾക്കൊണ്ട [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ]], പിൽക്കാലത്ത് ശ്രീരാമഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി [[രാമനാട്ടം]] സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തു. പിന്നീട് [[കോട്ടയത്തു തമ്പുരാൻ|കോട്ടയം കേരളവർമ്മത്തമ്പുരാൻ]] രാമനാട്ടത്തിൽ പരിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നപ്പോഴാണ് ഇന്നത്തെ കഥകളി പിറവിയെടുത്തത്. [[കൂടിയാട്ടം|കൂടിയാട്ടത്തിലെ]] വേഷങ്ങൾ മാതൃകയാക്കിയാണ് ഈ മൂന്ന് കലാരൂപങ്ങളിലെയും വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെങ്കിലും അവയിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളും കാണാം. ഗുരുവായൂരിലെ അവതരണരീതിയ്ക്ക് കഥകളിയോടാണ് കൂടുതൽ സാദൃശ്യം. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ ചടങ്ങുകൾ പലതും കഥകളിയിലേതുപോലെയാണ്. പുറപ്പാട്, കേളി തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ കഥകളിയിലുമുണ്ട്. [[ശുദ്ധമദ്ദളം]], [[തൊപ്പിമദ്ദളം]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]] എന്നിവയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വാദ്യങ്ങൾ. രണ്ട് പിൻപാട്ടുകാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിനുണ്ടാകുക. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടാലങ്കാരവും കഥകളി സ്വീകരിച്ചതാണ്. കഥകളി പോലെ നിലവിളക്കിനെ സാക്ഷിനിർത്തിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടവും കളിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ധാരാളം വ്യത്യാസങ്ങളും ഈ കലാരൂപങ്ങൾ തമ്മിലുണ്ട്. കഥകളിയിൽ കഥയിലെ ആദ്യരംഗം തന്നെയാണ് പുറപ്പാടെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീവേഷങ്ങളെ വച്ച് നടത്തുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് മാത്രമാണ് പുറപ്പാട്. കഥകളിയിൽ സാധാരണയായി അഭിനേതാക്കൾ നിലവിളക്കിനുമുന്നിൽ പോകാറില്ല. എന്നാൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ വിളക്കിനെ ചുറ്റിയുള്ള നൃത്തം പതിവുണ്ട്. കൃഷ്ണനും യവനനും തമ്മിലും കൃഷ്ണനും മല്ലന്മാരും തമ്മിലുമുള്ള യുദ്ധരംഗങ്ങളിൽ വിളക്കിന്റെ മുന്നിൽ വന്നാണ് നൃത്തം. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പദം ആവർത്തിച്ച് പാടാറില്ല. ആവർത്തിച്ചുള്ള അഭിനയം ആവശ്യമില്ലാത്തതിനാലാണിത്. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീകഥാപാത്രങ്ങൾക്കും ചുട്ടിയുണ്ട്. കഥകളിയിൽ അഭിനേതാക്കളുടെ വശങ്ങളിലാണ് പാട്ടുകാരും വാദ്യക്കാരുമുണ്ടാകുകയെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പുറകിലാണ്. ഇത് അഭിനേതാക്കൾക്ക് നൃത്തത്തിന് കൂടുതൽ സൗകര്യമൊരുക്കാനാണ്. [[സാമവേദം|സാമവേദാലാപനത്തെയും]] [[ചാക്യാർ|ചാക്യാരുടെ]] സ്വരിയ്ക്കലിനെയും ആസ്പദമാക്കിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ സംഗീതം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, ഗുരുവായൂരിൽ കേൾക്കാൻ കഴിയുന്നത് കഥകളിസംഗീതമാണ്. ഇത് ഒരേ സമയം പ്രശംസയും വിമർശനവും ഏറ്റുവാങ്ങി. രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടച്ചശേഷം വടക്കേ നടപ്പുരയിൽ വച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ചൊവ്വാഴ്ചയും പരിശീലനകാലവുമൊഴിച്ചുള്ള എല്ലാ ദിവസവും ഇതുണ്ടാകാറുണ്ട്. എട്ട് കഥകളിൽ ഏതെങ്കിലുമൊന്നാണ് ഓരോ ദിവസം കളിയ്ക്കുന്നത്. ആദ്യകാലത്ത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും സാമൂതിരിയുടെ നാട്ടിലെ സവർണ്ണകുടുംബങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്ന കൃഷ്ണനാട്ടം, ഇപ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ അതിരുകളും കടന്ന് കടലിനപ്പുറത്തുപോലും സ്ഥാനം പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2010-ൽ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[പാരീസ്|പാരീസിൽ]] വച്ചുനടന്ന കലാരൂപങ്ങളുടെ ഒരു സെമിനാറിനോടനുബന്ധിച്ച് കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിരുന്നു. രാജ്യത്തെ പലയിടങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിട്ടുണ്ട്. === തുലാഭാരം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ് തുലാഭാരം. വഴിപാടുകാരന്റെ/കാരിയുടെ ഭാരത്തിന് തുല്യമായി ഏതെങ്കിലും ദ്രവ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ വഴിപാടിന്റെ രീതി. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഈ വഴിപാടുണ്ട്. ഒരുദിവസം നൂറിനടുത്ത് തുലാഭാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. കേരളീയ ഹൈന്ദവർ വിവിധ ആവശ്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഗുരുവായൂരിൽ തുലാഭാരം നേരാറുണ്ട്. കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, ശർക്കര, അരി, ഗോതമ്പ്, എള്ള്, കയർ തുടങ്ങി സ്വർണവും വെള്ളിയും വരെ നീളുന്നു തുലാഭാരത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ നിര. കൂടാതെ നോട്ടുകെട്ടുകൾ കൊണ്ടും താമര കൊണ്ടുമെല്ലാം തുലാഭാരം നേർന്നവരുണ്ട്. == ഉപദേവതകളും വഴിപാടുകളും == === ഗണപതി === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ, നാലമ്പലത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയോട് മുട്ടിനിൽക്കുന്ന ഒരു ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സർവ്വവിഘ്നവിനാശകനായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരടി മാത്രം ഉയരമുള്ള ഒരു ചെറുവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന ഭഗവാൻ, മൂന്നുകൈകളിൽ മഴു, കയർ, മോദകം എന്നിവ ധരിച്ച് നാലാമത്തെ കൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെയുള്ള വിഗ്രഹം. ആദ്യകാലത്ത് ഇവിടെ പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യമില്ലായിരുന്നു. 1970-ലെ തീപ്പിടുത്തത്തിനു ശേഷമാണ് ഇവിടെ അതിനുള്ള സൗകര്യമുണ്ടായത്. ഗണപതിഹോമം, കറുകമാല, ഒറ്റയപ്പം എന്നിവയാണ് ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ള തൂണിലും ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ==== കാര്യാലയ ഗണപതി ==== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, ദേവസ്വം മ്യൂസിയം വളപ്പിൽ മറ്റൊരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. '''കാര്യാലയ ഗണപതി''' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിലാണ് മൂന്നടിയോളം ഉയരമുള്ള ഗണപതിവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ഈ ഗണപതിയുടെയും ദർശനം. ഇടത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന അപൂർവ്വ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയാണിത്. മുമ്പുകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുണ്ടായിരുന്ന [[അഗ്രഹാരം|അഗ്രഹാരത്തിൽ]] താമസിച്ചിരുന്ന തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർ പൂജിച്ചിരുന്ന ഗണപതി, പിൽക്കാലത്ത് പഴയ ദേവസ്വം ഓഫീസും ഇപ്പോഴത്തെ മ്യൂസിയവുമായ നാലുകെട്ടിലെത്തുകയായിരുന്നു. നാലുകെട്ട് പുതുക്കിപ്പണിതപ്പോൾ അതിന്റെ കന്നിമൂലയിൽ ഈ ഗണപതിയ്ക്ക് സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയായിരുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് കർക്കടകമാസത്തിൽ മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന പൂജ, ഇപ്പോൾ എല്ലാ ദിവസവും നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർ, ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതിട്ടാണ് ഭഗവദ്ദർശനത്തിന് ചെല്ലുന്നത്. പ്രത്യക്ഷ മഹാഗണപതിഹോമമാണ് ഈ ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. ഇത് എല്ലാ മുപ്പെട്ട് വെള്ളിയാഴ്ചയും നടത്തിവരുന്ന വഴിപാടാണ്. ഒരു ആനയെ ഗണപതിയായി സങ്കല്പിച്ച് നടത്തുന്ന ഹോമമാണിത്. കൂടാതെ, നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതും അതിവിശേഷമാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി|വിനായക ചതുർത്ഥിദിവസം]] ഇവിടെ പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. === അയ്യപ്പൻ === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിന് പുറത്തും പ്രദക്ഷിണവഴിയ്ക്കകത്തുമായി തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായാണ് താരകബ്രഹ്മസ്വരൂപവും ഹരിഹരപുത്രനുമായ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹത്തിന് [[ശബരിമല|ശബരിമലയിലെ]] വിഗ്രഹവുമായി പ്രകടമായ രൂപസാദൃശ്യമുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനുപുറത്തുള്ള ഏക ഉപദേവതാപ്രതിഷ്ഠ അയ്യപ്പനാണ്. നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ഇതിനായി ഒരു കല്ല് ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ചിട്ടുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ എള്ളുതിരി വഴിപാടുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും 2007-ലെ ദേവപ്രശ്നത്തിൽ ദേവന് ഹിതകരമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് അത് നിർത്തിവച്ചിരുന്നു. അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനും ഇപ്പോൾ ചുറ്റുവിളക്കുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്ത് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം ഈ അയ്യപ്പന്റെ മുന്നിലാണ്. === ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതി === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമതിലകത്തുതന്നെയാണെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പന് തുല്യപ്രാധാന്യം നേടിയ സന്നിധിയാണ് ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതിയുടേത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാവൽ ദൈവമാണ് ഭഗവതി എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, അകത്തോ പുറത്തോ എന്ന് സംശയം തോന്നുന്ന സ്ഥലത്താണ് ആദിപരാശക്തിയായ ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലും മണ്ഡപവും. ഭഗവാന്റെ ഇടതുഭാഗത്തുള്ള പ്രതിഷ്ഠയായതുകൊണ്ടാണ് ''ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതി'' എന്ന് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. [[വനദുർഗ്ഗ|വനദുർഗ്ഗാചൈതന്യത്തോടുകൂടിയ]] [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയായാണ്]] സങ്കല്പം. അമ്പാടിയിൽ [[യശോദ|യശോദയ്ക്ക്]] പിറന്ന കൃഷ്ണസഹോദരിയായ ഭഗവതിയാണിതെന്ന് സങ്കല്പമുണ്ട്. ഈ പരാശക്തിയാണ് കാളിയുടെ രൂപത്തിൽ [[കംസൻ|കംസനെ]] കൃഷ്ണജനനത്തെ പറ്റി അറിയിച്ചത് എന്ന്‌ ഭാഗവതം പറയുന്നു. വനദുർഗ്ഗാ സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. സ്വയംഭൂവായ ഒരു കണ്ണാടിവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നത്. ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. ഈ ഭഗവതി ശ്രീകൃഷ്ണനുമുമ്പേ ഇവിടെ സന്നിധാനം ചെയ്തിരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലമാണ് ഭഗവതിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചത്. കാളീഭാവത്തിലാണ് ആരാധനയെങ്കിലും ലക്ഷ്മി, [[സരസ്വതി]], പാർവതി, ദുർഗ്ഗ എന്നീ ഭാവങ്ങളിലും സങ്കല്പമുണ്ട്. ആദ്യമുണ്ടായ പ്രതിഷ്ഠ എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ, ആദ്യം ഭഗവതിയെ വന്ദിയ്ക്കണമെന്നാണ് ആചാരം. എന്നാൽ, ക്യൂവിൽ നിൽക്കുന്നവർക്ക് ഇത് സാധിയ്ക്കില്ല. ഭഗവതിയ്ക്ക് സ്ഥിരം [[വെളിച്ചപ്പാട്|വെളിച്ചപ്പാടുണ്ട്]]. ''അഴൽ'' എന്ന് പേരുള്ള ഒരു വിശേഷവഴിപാടാണ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. പച്ചരി, വെള്ളരി, നാളികേരം എന്നിവ വെച്ച്‌ വാഴത്തണ്ടിൽ തുണി ചുറ്റി എണ്ണയിൽ നനച്ച്‌ കത്തിച്ച്‌ ദേവിയ്ക്ക് അഗ്നി നേദിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടയടച്ചശേഷമാണ് ഈ വഴിപാട് നടത്തുന്നത്. മണ്ഡലകാലത്ത് ഭഗവതിയ്ക്ക് [[കളമെഴുത്തും പാട്ടും]] പതിവുണ്ട്. കാളീസങ്കല്പമായതിനാൽ ഇവിടെ [[ദാരികവധം]] പാട്ടാണ് പാടുന്നത്. [[ധനു|ധനുമാസത്തിൽ]] ''പിള്ളേർ താലപ്പൊലി'' എന്ന പേരിൽ നാട്ടുകാരുടെ വകയായും [[മകരം|മകരമാസത്തിൽ]] ദേവസ്വം വകയായും രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ ഭഗവതിയ്ക്ക് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാന ക്ഷേത്രം നേരത്തേ അടയ്ക്കുന്നു. സഹോദരിയുടെ വിശേഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ പുറപ്പെടുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടത്തുന്നതും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. [[നവരാത്രി|നവരാത്രിയും]] തൃക്കാർത്തികയും ദേവിയ്ക്ക് വിശേഷമാണ്. == മറ്റുള്ള സങ്കല്പങ്ങൾ == മേൽപ്പറഞ്ഞ മൂന്ന് ഉപപ്രതിഷ്ഠകൾ കൂടാതെ ചിലയിടങ്ങിൽ വിശേഷാൽ ആരാധന നടക്കുന്നുമുണ്ട്. അവയിൽ ചിലത് സ്വയമേവ ശ്രദ്ധേയമാണ്. === സരസ്വതി അറ === ഗണപതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിലുള്ള ഒരു ചെറിയ മുറിയിൽ സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം സങ്കല്പിച്ച് ആരാധിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. തന്മൂലം ഈ മുറി ''സരസ്വതി അറ'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പൂജവയ്പ്പ് നടത്തിയിരുന്നത് ഈ മുറിയിലാണ്. ഇപ്പോൾ അസൗകര്യം നിമിത്തം ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റി. ഗണപതിശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ സ്ഥലം വളരെക്കുറവാണ് എന്നതിനാൽ ഭക്തർ തിക്കിത്തിരക്കുന്നത് പതിവാണ്. എന്നാൽ, 2017-ൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിൽ സരസ്വതി അറയ്ക്ക് ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് തെളിഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് ഇത് പൊളിയ്ക്കരുതെന്ന് വിധി വന്നു. തന്മൂലം, സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം ഇവിടെ സ്ഥിരമായി. സരസ്വതീദേവിയുടെ ഒരു ഛായാചിത്രമാണ് നിലവിൽ ഈ അറയിലുള്ളത്. സരസ്വതി അറയിൽ വന്ദിയ്ക്കുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്കും ബുദ്ധിവർദ്ധനയ്ക്കും ഉത്തമാമാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. === [[അനന്തപദ്മനാഭൻ]] === നാലമ്പലത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, ശ്രീകോവിലിന്റെ തൊട്ടുപുറകിലായി ഭീമാകാരമായ ഒരു കരിങ്കൽശില്പം കാണാം. അനന്തശയനരൂപത്തിലുള്ള മഹാവിഷ്ണുവിന്റേതാണ് ഈ ശില്പം. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം|ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠയാണ് പരിവാരസമേതം ആവിഷ്കരിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. അനന്തനുമേൽ ശയിയ്ക്കുന്ന മഹാവിഷ്ണുഭഗവാൻ, ഭഗവദ്പാദങ്ങൾ തഴുകുന്ന ലക്ഷ്മീദേവി, നാഭീകമലത്തിലെ ബ്രഹ്മാവ്, വലതുകൈയ്ക്ക് താഴെയുള്ള [[ശിവലിംഗം]], ഭഗവാനെ തൊഴുന്ന ഭക്തോത്തമന്മാരും മഹർഷിമാരും - ഇങ്ങനെ പലരും ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഈ ശില്പം. നിത്യവും ഈ ശില്പത്തിന് വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ ഒരു ചിത്രമാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായർ എന്ന ചുവർച്ചിത്രകാരൻ വരച്ചതായിരുന്നു ചിത്രം. '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീവൈകുണ്ഠം''' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ചിത്രം, 1970-ൽ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ പൂർണ്ണമായും കത്തിനശിച്ചുപോയി. തുടർന്നുണ്ടായ പുനരുദ്ധാരണത്തെത്തുടർന്നാണ് ഇന്നത്തെ ശില്പം പണിതത്. [[കന്യാകുമാരി]]യിലെ [[വിവേകാനന്ദ സ്മാരകം]] നിർമ്മിച്ച് ശ്രദ്ധേയനായിരുന്ന സ്വാമിനാഥൻ കറുപ്പയ്യ ആചാരിയാണ് അനന്തശയനവിഗ്രഹം നിർമ്മിയ്ക്കുന്നതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. ഇന്ന് ഇതിന് നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന് നൽകുന്ന അതേ പ്രാധാന്യമാണ് ഭക്തർ ഈ രൂപത്തിനും നൽകുന്നത്. === [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യനും]] [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനും]] === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലെ കരിങ്കൽത്തൂണിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ചതുർബാഹുവായ സുബ്രഹ്മണ്യനാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വിഗ്രഹം ഭസ്മം വിതറിയ നിലയിലാണ് കാണപ്പെടുന്നതെങ്കിലും മുഖവും കൈകളും വ്യക്തമാണ്. വലതുചുമലിൽ ഭഗവാന്റെ ആയുധമായ [[വേൽ]] കാണാം. പൂജയില്ലെങ്കിലും ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തെത്തുന്ന ഭക്തർ ഈ സുബ്രഹ്മണ്യനെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്തെ വാതിലിൽ നിന്ന് അല്പം മാറി [[ഹനുമാൻ]] സ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. വീരഹനുമാന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഈ വിഗ്രഹം. വലതുകയ്യിൽ [[മൃതസഞ്ജീവനി|മരുത്വാമലയും]] ഇടതുകയ്യിൽ ഗദയും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഹനുമാന്റെ വിഗ്രഹം സിന്ദൂരം വിതറിയ രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. വിഗ്രഹത്തിൽ വെറ്റിലമാലയും രാമനാമം രചിച്ച കടലാസുകൾ കൊണ്ടുള്ള മാലയും ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ഹനുമാനെ വന്ദിച്ച് അഭീഷ്ടസിദ്ധി നേടിയ അനുഭവങ്ങൾ നിരവധിയാണ്. ഇതുകൂടാതെ ദശാവതാരരൂപങ്ങളും ശ്രീകൃഷ്ണലീലകളും ശിവനും ദേവിമാരുമടക്കമുള്ള മൂർത്തികളുമെല്ലാം തൂണുകളിൽ നിറയുന്നു. === ശിവസാന്നിദ്ധ്യം === ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവന് പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും ഭഗവാൻ അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യമായി കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും കൊണ്ടുവന്ന വിഷ്ണുവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാൻ അനുവാദം നൽകിയ ശിവൻ പാർവ്വതീഗണപതിസുബ്രഹ്മണ്യസമേതനായി സ്വയംഭൂവായി മമ്മിയൂരിൽ അവതരിച്ചു എന്ന വിശ്വാസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഭഗവതിയെ തൊഴുത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ ഭക്തർ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദിശയിലേയ്ക്ക് (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) നോക്കി ശിവനെ വന്ദിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രക്കുളമായ രുദ്രതീർത്ഥവും ക്ഷേത്രത്തിലെ മണിക്കിണറും ശിവനുമായി ഐതിഹ്യപരമായിത്തന്നെ ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. രുദ്രതീർത്ഥം പണ്ട് വലിയൊരു തടാകമായിരുന്നെന്നും ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന താമരയൂർ വരെ അത് നീണ്ടുകിടന്നിരുന്നെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഈ തടാകത്തിൽ നിറയെ താമരകൾ വിരിഞ്ഞിരുന്നെന്നും അവയിലെ ഒരു താമരയിലിരുന്നാണ് ശ്രീരുദ്രനായ ശിവൻ, പ്രചേതസ്സുകൾക്ക് രുദ്രഗീതം ഉപദേശിച്ചുകൊടുത്തതെന്നും ഐതിഹ്യകഥ പറയുന്നു. അങ്ങനെ രുദ്രൻ വസിച്ച തീർത്ഥം, രുദ്രതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും ഈ കുളത്തിൽ ശിവസാന്നിധ്യമുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഇതിലെ സ്നാനം സർവ്വപാപഹരമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും ഈ കുളത്തിൽ കുളിച്ചാണ് ദർശനത്തിനെത്തുന്നത്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാൻ ആറാടുന്നതും. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള മണിക്കിണറിന്, രുദ്രകൂപം എന്നും പേരുണ്ട്. ഇതിലെ ജലം ഉപയോഗിച്ചാണത്രേ പ്രതിഷ്ഠാസമയത്ത് ശിവഭഗവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് കലശമാടിയത്! അതാണ് ''രുദ്രകൂപം'' എന്ന പേരിനുപിന്നിലെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ പരിസരത്തെവിടെയും ഇത്രയും ശുദ്ധമായ ജലമില്ലെന്നും ഇത് കുടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ എല്ലാ അസുഖങ്ങളും മാറുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. സാളഗ്രാമം അടക്കമുള്ള നിരവധി വിശേഷവസ്തുക്കൾ ഈ കിണറ്റിലുണ്ടെന്ന് കാലാകാലമായി വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 1985-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന മോഷണത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ആഭരണങ്ങൾ 2014 ഏപ്രിൽ 25-ന് തിരിച്ചുകിട്ടിയത് ഈ കിണറ്റിൽ നിന്നാണ്. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു പറമ്പിൽ ഒരു [[കൂവളം|കൂവളവൃക്ഷം]] കാണാം. ഇതും ശൈവസാന്നിദ്ധ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഓതിയ്ക്കൻ കുടുംബമായ മുന്നൂലത്ത് മനയുടെ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന ഈ കൂവളവൃക്ഷം, 2007-ലാണ് ഇങ്ങോട്ട് പറിച്ചുനട്ടത്. ഇവിടെ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. === നാഗദൈവങ്ങളും [[കൊടുംകാളി]]യും [[രക്ഷസ്സ്|രക്ഷസ്സും]] === ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ മുമ്പ് ദേവസ്വം വക സത്രം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പറമ്പിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. നാഗരാജാവായി [[അനന്തൻ]] കുടികൊള്ളുന്ന ഈ കാവിൽ, കൂടെ നാഗയക്ഷിയും ചിത്രകൂടവുമുണ്ട്. നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ തഴച്ചുവളരുന്ന കാവ് വൃത്തിയായി സൂക്ഷിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, സർപ്പം പാട്ട് തുടങ്ങിയവയാണ് നാഗദൈവങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. എല്ലാ മാസവും [[ആയില്യം]] നാളിൽ ആയില്യപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യം നാളിൽ [[സർപ്പബലി|സർപ്പബലിയും]] പതിവുണ്ട്. സർപ്പപ്രീതിയ്ക്ക് പ്രസിദ്ധമായ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി|ചെർപ്പുളശ്ശേരിയിലെ]] പാതിരിക്കുന്നത്ത് മനയിലെ നമ്പൂതിരിയാണ് സർപ്പബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ധാരാളം കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നാഗപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കടുത്തുതന്നെ [[രക്ഷസ്സ്]], [[കൊടുംകാളി]] സങ്കല്പങ്ങളുമുണ്ട്. ഇവർക്കും വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകും. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷദിവസങ്ങൾ == === കൊടിയേറ്റുത്സവവും സഹസ്രകലശവും === {{main|ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം}} കുംഭമാസത്തിലെ പൂയം നക്ഷത്രദിവസം കൊടിയേറി പത്താം നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. പൂയം നക്ഷത്രം രാത്രി വരുന്ന ദിവസമാണ് കൊടിയേറ്റം. അങ്കുരാദി, ധ്വജാദി, പടഹാദി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നുതരത്തിൽ ഉത്സവങ്ങൾ കേരളീയക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പതിവാണ്. ഇവയിൽ ആദ്യത്തേത് മുളയിടലോടെയും രണ്ടാമത്തേത് കൊടിയേറ്റത്തോടെയും മൂന്നാമത്തേത് വാദ്യമേളങ്ങളോടെയും തുടങ്ങുന്നു. ഗുരുവായൂരിലേത് അങ്കുരാദി ഉത്സവമാണ്. ഉത്സവത്തിൽ കൊടിയേറ്റത്തിന് മുന്നോടിയായി മുളയിടലും ശുദ്ധിക്രിയകളും നടക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ഉത്സവം അങ്കുരാദിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. എങ്കിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികമായ ആരംഭം കൊടിയേറ്റത്തോടെയാണ്. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും പ്രഭാഷണങ്ങളുമെല്ലാമുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ തന്നെ ഉത്സവപ്രതീതിയുണ്ടാകുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ, വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ==== സഹസ്രകലശം ==== കൊടിയേറ്റത്തിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പാണ് ഉത്സവത്തിന് ആരംഭം കുറിച്ചുകൊണ്ടുള്ള കലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നത്. ആദ്യദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തുള്ള വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ച് ആചാര്യവരണം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, തന്ത്രി പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ഉത്സവത്തിനുള്ള കൊടിക്കൂറയും പവിത്രവും കൈമാറുന്ന ചടങ്ങാണ് ആചാര്യവരണം.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ശുദ്ധമായ പട്ടിൽ നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന, ഏഴുനിറങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്ത കൊടിക്കൂറയുടെ നീളം പത്തേമുക്കാൽ അടിയും വീതി പതിനഞ്ച് ഇഞ്ചുമാണ്; ഇത് കെട്ടാനുള്ള കയറിന്റെ നീളം 165 അടിയും. [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[വൈപ്പിൻ|വൈപ്പിൻ കരയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം|വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നാണ് ഇത് കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഇതിന്റെ ഒരുഭാഗത്ത് ഭഗവദ്വാഹനായ ഗരുഡന്റെയും മറുവശത്ത് ആയുധമായ സുദർശനചക്രത്തിന്റെയും രൂപങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ടാകും. തുടർന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള മുളയറ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മുറിയിൽ വച്ച് മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്ന മുറിയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ സ്ഥലത്തിന് മുളയറ എന്ന പേരുവന്നതുതന്നെ. മുറി ശുദ്ധിയാക്കി അലങ്കരിച്ചശേഷം അവിടെ പത്മമിട്ട് നവരനെല്ല്, യവം, തിന, വൻപയർ, ഉഴുന്ന്, എള്ള്, തുവര, കടുക്, ചാമ, മുതിര, ചെറുപയർ, അമര എന്നിവയുടെ വിത്തുകൾ നനച്ച് 16 പാലികകളിളാക്കി പൂജിച്ചശേഷം സോമനെ ആവാഹിച്ച് മുളയറയിൽ വയ്ക്കുന്നതാണ് മുളയിടൽ. തുടർന്നുള്ള എല്ലാദിവസവും മുളപൂജയുണ്ടാകും. ആറാട്ടുസമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും മേല്പറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ മുളച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> കലശത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം പ്രാസാദശുദ്ധി നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലും പരിസരത്തും അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ എല്ലാ അശുദ്ധികളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്.<ref name=" vns21">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ഇതുകൂടാതെ അസ്ത്രകലശപൂജ, വാസ്തുഹോമം, വാസ്തുകലശപൂജ, രക്ഷോഘ്നഹോമം, വാസ്തുബലി, വാസ്തുകലശാഭിഷേകം എന്നിവയും നടത്തപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം ദിവസം ബിംബശുദ്ധിയും ചതുഃശുദ്ധിയും ധാരയും പഞ്ചഗവ്യ - പഞ്ചക കലശാഭിഷേകങ്ങളും മഹാകുംഭകലശാധിവാസവും നാലാം ദിവസം മഹാകുംഭകലശാഭിഷേകവും പ്രായശ്ചിത്തഹോമവും അതിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകവും അഞ്ചാം ദിവസം ശാന്തിഹോമവും അത്ഭുതശാന്തിഹോമവും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും ആറാം ദിവസം ന്യായശാന്തി - ചോരശാന്തി ഹോമങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മേല്പറഞ്ഞ ഹോമങ്ങളും പൂജകളുമെല്ലാം നടക്കുന്നത്. ഓതിയ്ക്കന്മാർ സഹകാർമ്മികരാകും. ഏഴാം ദിവസം നടത്തുന്ന തത്ത്വകലശാഭിഷേകവും എട്ടാം ദിവസം നടത്തുന്ന ബ്രഹ്മകലശത്തോടുകൂടിയ സഹസ്രകലശാഭിഷേകവും അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രചൈതന്യവർദ്ധനവിന് നടത്തപ്പെടുന്ന അതിബൃഹത്തായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് രണ്ടും. സാധാരണ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പോലും പന്ത്രണ്ടുവർഷം കൂടുമ്പോഴോ നടത്തപ്പെടുന്ന സഹസ്രകലശം 1971 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ഗുരുവായൂർ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ 25 തത്ത്വങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന 25 കലശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന അഭിഷേകച്ചടങ്ങാണ് '''തത്ത്വകലശം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. തത്ത്വകലശാഭിഷേകത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തത്ത്വഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതും ഈ സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്നതാണ്. അതിനുശേഷം മരപ്പാണി കൊട്ടി എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന കലശങ്ങൾ തന്ത്രി ഓരോന്നായി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം സഹസ്രകലശപൂജ. തലേദിവസം കൂത്തമ്പലത്തിൽ പത്മമിട്ട് നിരത്തിവച്ച 975 വെള്ളിക്കുടങ്ങളും 26 സ്വർണ്ണക്കുടങ്ങളും വാദ്യമേളങ്ങളോടെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നശേഷമാണ് പൂജ നടത്തുന്നത്. 1001 കുടങ്ങളും പ്രത്യേകമായ രീതിയിൽ നിരത്തിവച്ചശേഷം ഇവയിൽ ഓരോന്നിലും സ്വർണ്ണക്കുടം നടുക്കുവരുന്ന രീതിയിലാണ് പൂജ. തുടർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെയും രുദ്രകൂപത്തിലെയും വിശുദ്ധജലം കൊണ്ട് ഇവ നിറച്ചുവയ്ക്കും. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ സഹസ്രകലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നിറച്ചുവച്ച ഓരോ കലശവും ക്രമത്തിൽ തന്ത്രി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ഏറ്റവും അവസാനം അതിവിശേഷമായ ബ്രഹ്മകലശം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം ഉച്ചപ്പൂജയും കഴിഞ്ഞ് നടയടയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഇതോടെ കലശച്ചടങ്ങുകൾ പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== ഉത്സവച്ചടങ്ങുകൾ ==== കൊടിയേറ്റദിവസമായ പൂയം നാളിൽ രാവിലെ ആനയില്ലാതെ ശീവേലി നടത്തുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്വന്തമായി ആനയില്ലാതിരുന്ന കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മ പുതുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ആനയില്ലാശീവേലി. അന്ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ് പ്രസിദ്ധമായ '''ആനയോട്ടം'''. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്ഥിരമായി ആനകളെ അയച്ചിരുന്ന [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[തൃക്കണാമതിലകം ശിവക്ഷേത്രം]] ഒരു വർഷത്തിലെ ഉത്സവത്തിന് അയയ്ക്കില്ലെന്ന് പറയുകയും അന്നേദിവസം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ആനകൾ കൂട്ടമായി ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തുകയും ചെയ്തതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള മഞ്ജുളാലിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രഗോപുരം വരെയാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ഇതിനായി ചില ആനകളെ പ്രത്യേകമായി തിരഞ്ഞെടുത്തുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി മൂന്നടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ആനയോട്ടം തുടങ്ങും. ആനകളോടൊപ്പം പാപ്പാന്മാരും ഓടും. ഏറ്റവും ആദ്യം ഓടിയെത്തി കൊടിമരത്തിൽ തൊടുന്ന ആനയെയാണ് വിജയിയായി പ്രഖ്യാപിയ്ക്കുക. ഈ ആന പിന്നീട് ഉത്സവം കഴിയും വരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ കഴിയും. ഉത്സവത്തിന് തിടമ്പേറ്റാനുള്ള അർഹതയും ഈ ആനയ്ക്കാണ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം രണ്ടാമത്തെ ആചാര്യവരണം നടക്കും. ക്ഷേത്രത്തിൽ വയ്ക്കാനുള്ള ദിക്കുകൊടികളാണ് ഈയവസരത്തിൽ വാങ്ങുന്നത്. ഇതിനുശേഷം സപ്തവർണ്ണക്കൊടി ഭക്തിപുരസ്സരം എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് പൂജിയ്ക്കുകയും വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകൾക്കൊടുവിൽ വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ഭക്തകണ്ഠങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന നാരായണനാമജപത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ കൊടിക്കയറിൽ കെട്ടി കൊടിമരത്തിൽ കൊടിയേറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. കൊടിയേറ്റം കഴിഞ്ഞുനടക്കുന്ന വിളക്കിന് '''കൊടിപ്പുറത്ത് വിളക്ക്''' എന്നാണ് പേര്. തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലി, മൂന്നുനേരം കാഴ്ചശീവേലികൾ, സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലുള്ള ദീപാരാധന, തുടങ്ങിയ വിശേഷങ്ങളുണ്ടാകും. ഈ ദിവസങ്ങളിലെ എഴുന്നള്ളത്തുകൾക്ക് കൊടി, തഴ, സൂര്യമറ, മുത്തുക്കുട, പട്ടുക്കുട, കുത്തുവിളക്കുകൾ, വെൺചാമരം, ആലവട്ടം തുടങ്ങിയ വിശേഷാൽ അലങ്കാരങ്ങളുമുണ്ടാകും. അങ്ങനെ ഗുരുവായൂരും കേരളം മുഴുവനും ആഘോഷലഹരിയിലമരും. രണ്ടാം ദിവസം രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലിയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ പത്തുദിക്കുകളിലായി ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കും. ഉത്സവം നടത്തിപ്പിന്റെ ജോലി ഭഗവാൻ പാർഷദന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നത്. ഭഗവാന്റെ പാർഷദന്മാരായ കുമുദൻ (കിഴക്ക്), കുമുദാക്ഷൻ (തെക്കുകിഴക്ക്), പുണ്ഡരീകൻ (തെക്ക്), വാമനൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്), ശംഖുകർണ്ണൻ (പടിഞ്ഞാറ്), സർവ്വനേത്രൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്), സുമുഖൻ (വടക്ക്), സുപ്രതിഷ്ഠൻ (വടക്കുകിഴക്ക്) എന്നിവരെ അതത് ദിക്കുകളിൽ കുടിയിരുത്തന്നതുകൂടാതെ അയ്യപ്പക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിൽ അയ്യപ്പനെയും തെക്കുഭാഗത്ത് ഭദ്രകാളിയെയും പ്രതിനിധീകരിച്ചും കൊടികൾ നാട്ടുന്നുണ്ട്. പ്രധാന കൊടിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സാധാരണ തുണിയിൽ നിർമ്മിച്ചവയാണ് ദിക്കുകൊടികൾ. ഇവയ്ക്ക് 65 ഇഞ്ച് നീളവും 13 ഇഞ്ച് വീതിയുമാണുള്ളത്. കറുപ്പ്, വെളുപ്പ്, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളാണ് ഇവയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ദിക്കുകൊടികളുടെ സ്ഥാപനവും കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഉത്സവം പൂർണ്ണതോതിലാകും. [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരി]]- [[പാണ്ടിമേളം|പാണ്ടി]] മേളങ്ങളും [[തായമ്പക]]യും നാദസ്വരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും മതിലകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള കൂത്തമ്പലത്തിൽ നടക്കുന്ന [[ചാക്യാർകൂത്ത്|ചാക്യാർകൂത്തും]] പ്രദക്ഷിണവഴിയിലെ [[പാഠകം|പാഠകവും]] ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലെ സംഗീത-നൃത്ത പരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളെ മുഖരിതമാക്കും. പ്രഗദ്ഭരായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും ഈയവസരത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തി പരിപാടികൾ നടത്താറുണ്ട്. ഇവകൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് ഉത്സവക്കഞ്ഞിയും പുഴുക്കും വിതരണം ചെയ്യുന്നതും പതിവാണ്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും ഇതിനായി വൻ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. ==== ഉത്സവബലി ==== ഉത്സവത്തിന്റെ എട്ടാം ദിവസമാണ് ഉത്സവത്തിനിടയിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലൊന്നായ ഉത്സവബലി ദർശനം. നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ശീവേലിയുടെയും ഉത്സവക്കാലത്ത് മറ്റുദിവസങ്ങളിലുള്ള ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിശദമായ രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. ഈയവസരത്തിൽ സാധാരണയായി ബലിതൂകാത്ത സ്ഥലങ്ങളിലും ബലിതൂകാറുണ്ട്. രാവിലെ പന്തീരടിപൂജ കഴിഞ്ഞാണ് ബലിതൂകൽ നടക്കാറുള്ളത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് തന്ത്രി, ശാന്തിക്കാർ, വാദ്യക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് പതിവാണ്. ഇതിനുശേഷം ബലി തൂകുന്നതിലുള്ള ചോറ്‌ (ഹവിസ്സ്‌) തൂശനിലയിൽ നിരത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് ഇത്‌ മൂന്നായി പകുത്ത്‌, ഓരോന്നിലും ഉണക്കലരി, എള്ള്‌, മഞ്ഞൾ എന്നിവയുടെ പൊടിവിതറും. മൂന്നുനിറത്തിലുള്ള ഹവിസ്സ് സത്വരജസ്തമോഗുണങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്‌. പിന്നീട്‌ ഹവിസ്സ്‌ പൂജ നടത്തുന്നു, അതിന് മരം എന്ന വാദ്യവും ശംഖ്‌, ചേങ്ങില എന്നിവയും ചേർത്തുള്ള മരപ്പാണികൊട്ടി ബലി ദേവതകളെ ഉണർത്തും. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ബലിതൂകുന്നത്. മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായിട്ടാണ് ബലിതൂകൽ. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ശ്രീകോവിലിലെ ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ ഗരുഡൻ), അഷ്ടദിക്പാലകർ, ബ്രഹ്മാവ്, സപ്തമാതൃക്കൾ, ഗണപതി, വീരഭദ്രൻ, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദുർഗ്ഗാദേവി, അനന്തൻ, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ വിഷ്വക്സേനൻ) എന്നിവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കായി ബലിതൂകുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും ഗണപതിയ്ക്കും വീരഭദ്രന്നും വിശേഷാൽ ബലിതൂകുന്നു. ഈ സമയത്താണ് ഭക്തർക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമനുവദിയ്ക്കുന്നത്. അപ്പോഴത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമാണ്. വളരെ സമയമെടുത്താണ് സപ്തമാതൃക്കളുടെ ബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനുശേഷം നാലമ്പലത്തിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ച് അവിടെ ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഈ സമയം ഭഗവാനെ പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നിരുത്തുന്നു. ഇതിനുശേഷം പുറത്തുള്ള ഓരോ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. എഴുന്നള്ളിപ്പ് വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെ ഒരു ബലിക്കല്ലായി വാഴുന്ന ക്ഷേത്രപാലന് പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ടാകും. ഇതിനെല്ലാം ശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിമരത്തിന് മുന്നിലുള്ള വലിയ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകുന്നതോടെ ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവബലി നാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഒരു ജീവി പോലും പട്ടിണി കിടക്കരുതെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. ==== പള്ളിവേട്ട ==== ഒമ്പതാം ദിവസം രാത്രിയിലാണ് ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു വിശേഷമായ പള്ളിവേട്ട. തന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള സകല തിന്മകളെയും ഭഗവാൻ കീഴടക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ട. പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഭഗവാൻ ഉത്സവത്തിനിടയ്ക്ക് ആദ്യമായി മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നത് നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിനാണ്. ഉത്സവക്കാലത്ത് എല്ലാ കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നടന്നുവരുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ടയെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലെ പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് സവിശേഷതയുണ്ട്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പുറത്തുള്ള പറമ്പിലോ അതുപോലുള്ള ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്തോ പോയി അവിടെ അലങ്കരിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും വന്യമൃഗത്തിന്റെ (പ്രധാനമായും [[പന്നി]]യുടെ) രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ചടങ്ങെങ്കിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഭക്തർ തന്നെ വന്യമൃഗങ്ങളുടെ വേഷം കെട്ടിവരുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലെ ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാണ് ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നത്. ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവത്തിടമ്പ് സ്വർണ്ണക്കോലത്തോട് കെട്ടിവച്ചശേഷം ആനപ്പുറത്ത് കയറ്റുന്നു. പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും കാണിച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് സ്വർണ്ണക്കോലമേന്തി നഗരപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നു. വാളും പരിചയുമണിഞ്ഞ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ വിശേഷാൽ ചുവടുകളോടെ എഴുന്നള്ളത്തിന് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കും. ഈ സമയത്ത് പാണ്ടിമേളമാണ് കൊട്ടുന്നത്. ഒപ്പം നാദസ്വരവും ഭക്തരുടെ ഭജനകളും കൂടിയാകുമ്പോൾ നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർണ്ണമാകും. ഗുരുവായൂർ പരിസരം മുഴുവൻ ചുറ്റി, അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും വീടുകളിലെയും വരവേല്പുകളെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും രാത്രി ഒമ്പതുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുകൂടിയുള്ള പ്രദക്ഷിണം കഴിഞ്ഞ് നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടുകൂടി പള്ളിവേട്ടയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരനായ പുതിയേടത്ത് [[പിഷാരടി]] ''പന്നിമാനുഷങ്ങളുണ്ടോ?......'' എന്ന് മൂന്നുപ്രാവശ്യം ഉറക്കെ ചോദിയ്ക്കും. ഉണ്ടെന്ന് അറിയിപ്പ് കിട്ടിക്കഴിഞ്ഞാലുടനെ മൃഗവേഷധാരികളായ ഭക്തരെല്ലാവരും കൂടി ആർപ്പുവിളിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിനകത്തേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളി അവരെ പിൻതുടരും. ഒമ്പത് പ്രദക്ഷിണമാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ടാകാറുള്ളത്. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെയാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് പുറത്ത്. അവസാന പ്രദക്ഷിണത്തിൽ ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായ കീഴ്ശാന്തി 'പന്നി'യെ അമ്പെയ്ത് വീഴ്ത്തുന്നു. 'ചത്ത' 'പന്നി'യെ കമ്പിൽ കെട്ടി കൊണ്ടുപോകുന്നതോടെ പള്ളിവേട്ട സമാപിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളോടുകൂടി എഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ ശയ്യയിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് കിടത്തുന്നു. ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണവും പള്ളിവേട്ടയും കഴിഞ്ഞ് അവശനായ ഭഗവാൻ മണ്ഡപത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള എല്ലാ ബഹളങ്ങളും താത്കാലികമായി അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഒരുതരത്തിലും ഭംഗമുണ്ടാകരുതെന്നാണ് ഭക്തവിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അടിയ്ക്കുന്ന നാഴികമണി പോലും ഈ സമയം കെട്ടിവയ്ക്കും. അബദ്ധത്തിൽ പോലും അത് ശബ്ദിയ്ക്കാൻ പാടില്ലത്രേ! ഈ സമയം തന്നെ ക്ഷേത്രം ശാന്തിക്കാർ, പിറ്റേന്ന് ഭഗവാന് കണികാണുന്നതിനുള്ള വസ്തുക്കൾ ഒരുക്കുന്ന തിരക്കിലായിരിയ്ക്കും. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടയ്ക്കിരുത്തിയ ഒരു [[പശു]]വുമുണ്ടാകും. ==== ആറാട്ട് ==== പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ആറുമണിയ്ക്കാണ് ഭഗവാന്റെ പള്ളിയുണർത്തൽ. നടയ്ക്കിരുത്തിയ പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ടുകൊണ് ഭഗവാൻ പള്ളിയുണരുന്നത്. തുടർന്ന് കണിക്കോപ്പുകൾ കൂടി കണികണ്ട ശേഷം ക്ഷേത്രച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് രാത്രിയാണ് ഉത്സവസമാപനമായ ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിൽ തന്നെയാണ് ആറാട്ട്. ഉഷഃപൂജയും എതിരേറ്റുപൂജയുമൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും അന്നേദിവസമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് അന്ന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമാണ് പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഉച്ചവരെ സാധാരണ പോലുള്ള ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നു. വൈകീട്ട് ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞ് ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിന് ഇറങ്ങുന്നു. തലേന്നത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇത്തവണ ധാരാളം നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളും ഇവയോടൊപ്പം അകമ്പടി സേവിയ്ക്കാറുണ്ട്. പുരാണങ്ങളിലെ വിവിധ സംഭവങ്ങൾ ഇവിടെ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളായി പുനർജനിയ്ക്കുന്നു. [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ]] അകമ്പടിയോടെയാണ് ആറാട്ടുനാളിലെ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നത്. ഉത്സവക്കാലത്ത് പഞ്ചവാദ്യം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളും വീടുകളും മുഴുവൻ കയറിയിറങ്ങി സ്വീകരണം മുഴുവൻ ഏറ്റുവാങ്ങിയശേഷം പ്രദക്ഷിണം രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിന്റെ വടക്കേക്കരയിലെ അത്താണിക്കല്ലിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് വാദ്യമേളങ്ങൾ നിർത്തും. പണ്ടൊരു ആറാട്ടുനാളിൽ അത്താണിക്കല്ല് നിൽക്കുന്ന ഭാഗത്തുവച്ച് അതിക്രൂരമായി കൊലചെയ്യപ്പെട്ട, തന്റെ വിശ്വസ്തഭക്തനും കഴകക്കാരനുമായിരുന്ന കണ്ടിയൂർ പട്ടത്തെ നമ്പീശന്റെ സ്മരണ ഭഗവാൻ പുതുക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം നമ്പീശന്റെ അനന്തരാവകാശികളിൽ ചിലർ അവിടെയെത്തുകയും തങ്ങൾക്ക് സങ്കടമില്ലെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം പാണ്ടിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടരും. തുടർന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള വാതിലിലൂടെ വിഗ്രഹം ആറാട്ടുകടവിലെത്തിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും നിരവധി ഭക്തർ ആറാട്ടുമുങ്ങാനായി കടവുകളിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകും. ആറാട്ടുകടവിൽ പ്രത്യേകം ഒരുക്കിവച്ച പീഠത്തിൽ വിഗ്രഹം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന തന്ത്രി, തുടർന്ന് [[ഗംഗ]], [[യമുന]], [[സരസ്വതി (നദി)|സരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ സകല തീർത്ഥങ്ങളെയും രുദ്രതീർത്ഥത്തിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് തമ്പ്രാൻപടിയ്ക്കൽ കിട്ടയുടെ പിന്മുറക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന ഇളനീരും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയും കൊണ്ട് വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വിഗ്രഹവുമായി തന്ത്രിയും ഓതിയ്ക്കന്മാരും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും മൂന്നുവട്ടം മുങ്ങുന്നു. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ ജലത്തിൽ ഭക്തരും മുങ്ങിനിവർന്ന് പുണ്യം നേടുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും വസ്ത്രം മാറി തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിലെ മണ്ഡപത്തിൽ ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ തന്റെ സഹോദരിയായ ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയെ കാണാമെന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ വാക്കുകൊടുത്തിട്ടുണ്ടെന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന് പൂജ നടത്തുന്നതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീലകത്തിന് പുറത്ത് ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ നടത്തുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. അതിനുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും പതിനൊന്ന് പ്രാവശ്യം ഓട്ടപ്രദക്ഷിണം. അവസാനം കൊടിമരത്തിൽ നിന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== നിയന്ത്രണങ്ങൾ ==== കലശം തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആറാട്ട് കഴിയുന്നതുവരെയുള്ള പതിനെട്ടുദിവസം അഞ്ചുവയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമില്ല. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് വലിയ താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളുമെല്ലാമുണ്ടാകാറുണ്ടെങ്കിലും വെടിക്കെട്ടുണ്ടാകാറില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ വസ്തുതയാണ്. ഒരു കതിനവെടി പോലും ക്ഷേത്രപരിസരത്തെങ്ങും കാണാനാകില്ല. കുട്ടികളെ ഏറെ സ്നേഹിയ്ക്കുന്ന, സ്വയം കുട്ടിയായ ഗുരുവായൂരപ്പന് അവരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നും ക്ഷേത്രപരിസരത്തുണ്ടാകരുതെന്നാണ് പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം. എന്നാൽ കൊടിയേറ്റം, കാഴ്ചശീവേലി, ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം, പള്ളിവേട്ട, ആറാട്ട് തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ ചില്ലറ കരിമരുന്നുപ്രയോഗങ്ങളുണ്ടാകാറുമുണ്ട്. ഇവയാണെങ്കിൽ യാതൊരു കുറവും കൂടാതെയാണ് ഉത്സവത്തിന് നടത്തിപ്പോരുന്നതും. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലാപരിപാടികളിൽ [[ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]], [[ശാസ്ത്രീയ നൃത്തം]], [[ഗാനമേള]], കഥകളി, [[തുള്ളൽ]] തുടങ്ങിയവയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം. സിനിമാറ്റിക് ഡാൻസോ അടിപൊളി ഗാനങ്ങളോ ഉത്സവത്തിന് പാടില്ലെന്ന് വിലക്കുണ്ട്. മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം കൂടാതെ സത്രം വളപ്പിലെ പൂന്താനം ഓഡിറ്റോറിയത്തിലും കലാപരിപാടികൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. === ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി/ഗീതാദിനം === {{main|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി}} വൃശ്ചികമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശിദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതിഷ്ഠാദിനമാണ് ഈ ദിവസമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ [[കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധം|കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധത്തിൽ]] പ്രിയപ്പെട്ടവരെ ശത്രുപക്ഷത്ത് കണ്ടു തളർന്നുപോയ [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനനെ]] സമാധാനിപ്പിയ്ക്കാൻ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ [[ഭഗവദ് ഗീത|ഗീതോപദേശം]] നടത്തിയ ദിവസമാണെന്നും വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അതിനാൽ ഈ ദിവസം '''ഗീതാദിനം''' എന്ന പേരിലും ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ വേറെയും നിരവധി പ്രത്യേകതകൾ ഈ ദിവസത്തിനുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഗോകുലത്തിൽ വച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന് ഗോവിന്ദപട്ടാഭിഷേകം നടത്തിയ ദിവസം, ആദിശങ്കരാചാര്യർ, മേല്പുത്തൂർ, പൂന്താനം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മ തുടങ്ങി നിരവധി ഭക്തർക്ക് ഭഗവദ്ദർശനം ലഭിച്ച ദിവസം, ഇവയെല്ലാം കൂടാതെ നാലുമാസത്തെ യോഗനിദ്രയിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുഭഗവാൻ ഉണരുന്ന ദിവസം (ഉത്ഥാന ഏകാദശി) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചൈതന്യം പൂർണ്ണമായി അനുഭവപ്പെടുന്ന ദിവസമായി ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹം യഥാരൂപത്തിൽ (മഹാവിഷ്ണുസ്വരൂപത്തിൽ) അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തരെല്ലാവരും വിഷ്ണുസ്വരൂപങ്ങളായി മാറുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രപ്രവേശനവിളംബരത്തിനുമുമ്പും എല്ലാവർക്കും ജാതിഭേദമെന്യേ ദർശനം അനുവദിച്ചിരുന്ന ദിവസമായിരുന്നു ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി. ==== ചുറ്റുവിളക്ക് ആരംഭം ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരുമാസം മുമ്പ് (തുലാമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശിനാളിൽ) ക്ഷേത്രത്തിൽ ചുറ്റുവിളക്കുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് നടത്തുന്നത് പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ [[അലനല്ലൂർ|അലനല്ലൂരിലുള്ള]] പറമ്പോട്ട് അമ്മിണിയമ്മയുടെ പേരിലാണ്. ഇവരെക്കൂടാതെ വിവിധ വ്യക്തികളും സംഘടനകളും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിളക്കുകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. അവയ്ക്ക് ഓരോന്നിന്നും നടത്തിപ്പുക്കാരുടെ പേരനുസരിച്ച് വിശേഷാൽ പേരുകളും പറയപ്പെടുന്നു. [[കേരള ഹൈക്കോടതി]]യിലെ അഭിഭാഷകർ നടത്തുന്ന കോടതി വിളക്ക്, [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് എസ്.ബി.ഐ. വിളക്ക്{{efn-lr|2017-ലെ ബാങ്ക് ലയനത്തിനുമുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിയിരുന്നത് [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ|സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂറിലെ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്. അന്ന് ഇതിന്റെ പേര് എസ്.ബി.ടി. വിളക്ക് എന്നായിരുന്നു.}}, [[കേരള പോലീസ്]] ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് പോലീസ് വിളക്ക്, [[അയ്യപ്പസേവാസംഘം]] നടത്തുന്ന വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര്, ക്ഷേത്രം പാരമ്പര്യാവകാശികളായ പത്തുകാരുടെ വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര് - അങ്ങനെ നീണ്ടുപോകുന്നു പേരുകളുടെ നിര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ധാരാളമായി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്നു. ഈ സമയം ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായതിനാൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് പതിന്മടങ്ങാകും. ==== പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരാഴ്ച മുമ്പുവരുന്ന [[പഞ്ചമി]] മുതൽ [[നവമി]] വരെയുള്ള വിളക്കുകൾ ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. മറ്റുള്ള വിളക്കുകൾ നടത്തുന്നത് പ്രത്യേകം ദിവസങ്ങളിലാണെങ്കിൽ ഈ വിളക്കുകൾ കൃത്യം ഒരേ ദിവസം തന്നെയാണ് നടത്തുന്നത്. ഇവ നടത്തുന്നത് ഓരോ കുടുംബക്കാരായതുകൊണ്ടാണ് ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന പേര് ഈ വിളക്കുകൾക്ക് വന്നത്. പഞ്ചമിവിളക്ക് നടത്തുന്നത് കാപ്രാട്ട് കുടുംബക്കാരാണ്; [[ഷഷ്ഠി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് മാണിക്കത്ത് കുടുംബക്കാരും. മാണിക്കത്ത് കുടുംബത്തിലെ കാരണവരായിരുന്ന ചന്ദ്രശേഖരമേനോന്റെ പേരിലാണ് ഷഷ്ഠിവിളക്ക് നടത്തുന്നത്. [[സപ്തമി]]നാളിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രസിദ്ധ ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായ നെന്മിനി മനക്കാരാണ്. ഈ വിളക്കിന് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. സാധാരണ വിളക്കുകൾക്ക് നെയ്യോ നല്ലെണ്ണയോ ആണ് ഉപയോഗിയ്ക്കാറുള്ളതെങ്കിൽ ഇതിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത് വെളിച്ചെണ്ണയാണ്. നെന്മിനി മനപ്പറമ്പിലെ തെങ്ങിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെളിച്ചെണ്ണകൊണ്ടാണ് വിളക്കുകൾ തെളിയിയ്ക്കുന്നത്. വെളിച്ചെണ്ണ കൊണ്ട് വിളക്കുകൾ കത്തിയ്ക്കുന്നത് കൂടുതൽ ശോഭയുണ്ടാക്കുമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അങ്ങനെ ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ദീപപ്രഭയിൽ കുളിച്ചുനിൽക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. [[അഷ്ടമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് പുലിക്കീഴ് വാര്യക്കാരും [[നവമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് കൊളാടി വീട്ടുകാരുമാണ്. [[ദശമി]]ദിനത്തിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ''ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ സങ്കീർത്തന ട്രസ്റ്റ്'' എന്ന സംഘടനയാണ്. ഭാഗവതാചാര്യനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന [[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി]] തുടങ്ങിവച്ച ഈ സംഘടന 1970-ലാണ് ദശമിവിളക്കിന്റെ ചുമതലയേറ്റെടുത്തത്. മുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിവന്നിരുന്ന കുടുംബം അന്യം നിന്നുപോയതിനെത്തുടർന്നായിരുന്നു ഇത്. അഷ്ടമി മുതലുള്ള വിളക്കുകൾക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കും. ഈ വിളക്കുകൾക്കെല്ലാം അകമ്പടിയായി പഞ്ചവാദ്യം, പഞ്ചാരിമേളം, നാദസ്വരം എന്നിവയോടുകൂടിയ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുമുണ്ടാകും. ദശമിനാളിൽ രാവിലെ നടതുറന്നുകഴിഞ്ഞാൽ ഏകാദശി കഴിഞ്ഞുവരുന്ന [[ദ്വാദശി]]നാളിൽ രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കുമല്ലാതെ നടയടയ്ക്കില്ല. ==== ഏകാദശിനാളിലെ പരിപാടികൾ ==== ഏകാദശിനാളിലെ നിർമ്മാല്യദർശനം അതിവിശേഷകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസത്തെ ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും ദേവസ്വം വകയാണ്. മുമ്പ് [[കുന്നംകുളം|കുന്നംകുളത്തിനടുത്തുള്ള]] [[ചിറളയം കോവിലകം]] വകയായിരുന്നു ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും. 1972-ലാണ് ഇവ ദേവസ്വം ഏറ്റെടുത്തത്. രാവിലെ ഏഴുമണിമുതൽ ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ ഗീതാപാരായണമുണ്ടാകും. ഏകാദശീവ്രതം നോൽക്കുന്ന ഭക്തർ ആഹാരമേ കഴിയ്ക്കരുതെന്നാണ് ചിട്ടയെങ്കിലും ശാരീരികസ്ഥിതി അനുകൂലമല്ലാത്തവർ അരിയാഹാരം മാത്രമേ ഒഴിവാക്കാറുള്ളൂ. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് അന്നും നിവേദ്യങ്ങൾ സാധാരണപോലെത്തന്നെയാണ്. ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്കായി വിശേഷാൽ പ്രസാദ ഊട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗോതമ്പുചോറ്, കാളൻ, ഗോതമ്പുപായസം എന്നിവയാണ് ഏകാദശി ഊട്ടിനുള്ള വിഭവങ്ങൾ. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി എഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകും. മൂന്ന് ആനകളാണ് ഈ എഴുന്നള്ളിപ്പിന് മുന്നിലുണ്ടാകുന്നത്. വലിയ ആഘോഷത്തോടുകൂടിയ എഴുന്നള്ളിപ്പ് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെത്താൻ ഒരുപാട് സമയമെടുക്കും. വൈകീട്ട് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. [[തമിഴ്നാട്]], [[കർണാടക]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]], [[തെലങ്കാന]] തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലുള്ളതുപോലെ ഭീമാകാരമായ രഥമല്ല പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു രഥമാണ്. സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ഈ രഥം സ്റ്റിയർറിങ് കൊണ്ടാണ് ഓടിയ്ക്കുന്നത്. രഥത്തിന്റെ മുന്നിൽ ചമ്മട്ടിയേന്തിയ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെയും പുറകിൽ തൊഴുതുനിൽക്കുന്ന അർജ്ജുനന്റെയും രൂപങ്ങൾ പണിതുവച്ചിട്ടുണ്ട്. 1977-ൽ നടന്ന പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം പുനഃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷമാണ് ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചത്. രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പിന് അകമ്പടിയായി ഭക്തരുടെ നാമജപമുണ്ടാകും. എഴുന്നള്ളിപ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരാൻ ഏറെ സമയമെടുക്കും. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തെ കുളമടക്കം വലംവച്ചാണ് എഴുന്നള്ളിപ്പ് അവസാനിയ്ക്കുന്നത്. ==== ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പണവും ത്രയോദശി ഊട്ടും ==== ഏകാദശിദിവസം അർദ്ധരാത്രി (ദ്വാദശിദിവസം പുലർച്ചെ) '''ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ''' എന്ന വിശേഷാൽ ചടങ്ങ് ആരംഭിയ്ക്കും. ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ വച്ചാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ശുകപുരം, പെരുവനം, [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] ഗ്രാമക്കാരായ, അഗ്നിഹോത്രികളായ നമ്പൂതിരിമാർക്ക് ഭക്തർ ദക്ഷിണ നൽകുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരായ അഗ്നിഹോത്രിമാർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് അതീവപുണ്യകരമായ കാര്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായി മേൽശാന്തിയാണ് ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തരും സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ അനുസ്യൂതം തുടരുന്നു. ദ്വാദശിനാളിൽ രാവിലെ ഏഴുമണിയ്ക്ക് ദ്വാദശി ഊട്ട് നടത്തുന്നു. ഇടിച്ചുപിഴിഞ്ഞ പായസത്തോടെ നടത്തുന്ന സദ്യയാണിത്. അന്നേദിവസം രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നരയ്ക്കേ തുറക്കൂ. ആ സമയം വിവാഹം, ചോറൂൺ, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താറില്ല. ദ്വാദശിയുടെ പിറ്റേ ദിവസം ([[ത്രയോദശി]] നാളിൽ) നടത്തുന്ന ത്രയോദശി ഊട്ട്, തന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന ഒരു പരദേശി ബ്രാഹ്മണന്റെ ശ്രാദ്ധം ഭഗവാൻ തന്നെ ഊട്ടുന്ന ചടങ്ങായി വ്യാഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. മത്തനും നേന്ത്രപ്പഴവും ചേർന്നുള്ള പച്ചടി, മത്തൻ പൊടിത്തൂവൽ, എളവൻ-ചേന-പയർ കൂട്ടുകറി, രസം, പിണ്ടിപ്പായസം എന്നിവയോടുകൂടിയ ത്രയോദശി ഊട്ടോടെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിച്ചടങ്ങുകൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ==== ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം ==== കർണാടക സംഗീതചക്രവർത്തിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥഭാഗവതരുടെ പേരിൽ എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന ഒരു വിശേഷാൽ സംഗീതോത്സവമാണ് ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് എല്ലാവർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ കച്ചേരി നടത്തിവന്നിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യത്തെത്തുടർന്ന് 1974-ലെ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചാണ് ഈ പരിപാടി ആരംഭിച്ചത്. ആദ്യം ഒരുദിവസം മാത്രമായിരുന്ന ഈ പരിപാടി, പിന്നീട് മൂന്നും അതിനുശേഷം അഞ്ചും ഏഴും പത്തും പതിമൂന്നും ഒടുവിൽ പതിനഞ്ചും ദിവസങ്ങളായി ഉയർത്തി. പ്രഗല്ഭരും അപ്രഗല്ഭരുമായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരികളും ഈയവസരത്തിൽ തങ്ങളുടെ സിദ്ധികൾ പ്രകടിപ്പിയ്ക്കാനായി ഗുരുവായൂരിൽ വരാറുണ്ട്. ഹിന്ദുക്കൾക്ക് മാത്രമേ ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവകാശമുള്ളൂ. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ രാത്രിയാണ് പ്രഗല്ഭരുടെ സംഗീതപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നതെങ്കിൽ അവസാനമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും ദിവസം മുഴുവൻ പ്രഗല്ഭരുടെ പരിപാടികളാകും. ദശമിനാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന പഞ്ചരത്നകീർത്തനാലാപനമാണ് സംഗീതോത്സവത്തിലെ പ്രധാന പരിപാടി. കർണാടക സംഗീതത്തിലെ ത്രിമൂർത്തികളിലൊരാളായ [[ത്യാഗരാജ സ്വാമികൾ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ പഞ്ചരത്നകീർത്തനങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ഗണപതിസ്തുതിയും പ്രശസ്തരായ കർണാടക സംഗീതജ്ഞർ ഒന്നിച്ച് ആലപിയ്ക്കുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. അകമ്പടിയായി വയലിൻ, [[വീണ]], പുല്ലാങ്കുഴൽ, മൃദംഗം, [[ഘടം]], [[ഗഞ്ചിറ]], [[മുഖർശംഖ്]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുമുണ്ടാകും. ഏകാദശിനാളിൽ രാത്രി ചെമ്പൈയുടെ ശിഷ്യരും ഉപശിഷ്യരുമായ ഗായകർ ഒരുമിച്ച് ചെമ്പൈയുടെ ഇഷ്ടകീർത്തനങ്ങൾ ആലപിച്ച് [[മധ്യമാവതി]] രാഗത്തിൽ മംഗളം പാടി അവസാനിപ്പിയ്ക്കുന്നതോടെ സംഗീതോത്സവം സമാപിയ്ക്കുന്നു. ==== ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ അനുസ്മരണം ==== കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ഗജവീരന്മാരിലൊരാളായിരുന്ന ഗുരുവായൂർ കേശവൻ ചരിഞ്ഞത് 1976-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ (ഡിസംബർ 2) പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയുടെ തലേദിവസമായ ദശമിനാളിൽ, ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകളും ചേർന്ന് കേശവന് പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. മറ്റൊരിടത്തും കാണാത്ത ഈ വിശേഷച്ചടങ്ങ് തുടങ്ങുന്നത് ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ്. നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ നടത്തുന്ന ഈ യാത്രയിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെയും രണ്ടാമത്തെ മുതിർന്ന ആന ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും ചിത്രങ്ങൾ വഹിയ്ക്കും. റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ സ്വീകരണവും പിന്നിട്ടാണ് ആനകൾ തെക്കേ നടയിൽ ശ്രീവത്സം റസ്റ്റ് ഹൗസിനുമുന്നിലുള്ള കേശവന്റെ പൂർണ്ണകായ പ്രതിമയ്ക്കുമുന്നിലെത്തുന്നത്. തുടർന്ന് മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നു. മറ്റുള്ള ആനകൾ അതിനനുസരിച്ചുള്ള പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. വളരെ വികാരനിർഭരമായ ഈ ചടങ്ങ് കാണാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. === അഷ്ടമിരോഹിണി === {{main|അഷ്ടമിരോഹിണി}} ചിങ്ങമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിദിവസമാണ് ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരസുദിനമായ അഷ്ടമിരോഹിണിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഈ ദിവസം അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. അവതാരകൃഷ്ണസങ്കല്പത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠയുള്ള ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും അഷ്ടമിരോഹിണി വിശേഷമാണ്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കാഴ്ചശീവേലിയും അവതാരസമയമായ അർദ്ധരാത്രിയിൽ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് ഭഗവാന്റെ പിറന്നാൾ സദ്യയായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന അപ്പം വഴിപാട് വളരെ വിശേഷമാണ്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് ക്ഷേത്രനട തുറക്കുന്നതോടെയാണ് ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ദീപക്കാഴ്ച നടത്തുന്നു. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഓടക്കുഴലൂതുന്ന ഉണ്ണിക്കണ്ണനായും പിന്നീട് ഇരുകൈകളിലും വെണ്ണ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന വെണ്ണക്കണ്ണനായും ഭഗവാനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഏഴുമണിയോടെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി എഴുന്നള്ളിപ്പ് നടത്തുന്നു. ഉത്സവക്കാലവും ഏകാദശിയുമല്ലാതെ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് അഷ്ടമിരോഹിണിയ്ക്ക് മാത്രമാണ്. പഞ്ചാരിമേളത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി അതിവിശേഷാൽ ചടങ്ങാണ്. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയോടെ ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും പിറന്നാൾ സദ്യ തുടങ്ങും. വിഭവസമൃദ്ധമായ പിറന്നാൾ സദ്യ കഴിയ്ക്കാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണി വരെ സദ്യ തുടരും. മൂന്നുമണിയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ രണ്ടാമത്തെ കാഴ്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകൾ തന്നെയാണ് ഇതിനും. വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് [[ബലരാമൻ|ബലരാമന്റെ]] എഴുന്നള്ളത്തുമുണ്ട്. തന്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനാണ് ബലരാമന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് എന്നാണ് സങ്കല്പം. അത്താഴപ്പൂജയ്ക്ക് വിശേഷാൽ അപ്പം വഴിപാട് നടത്തും. ഒരു ലക്ഷത്തിനടുത്ത് അപ്പങ്ങളാണ് അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഭഗവാന് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഇവ കൂടാതെ ഏകദേശം അഞ്ഞൂറുലിറ്റർ പാൽപ്പായസവും നേദിയ്ക്കുന്നുണ്ടാകും. രാത്രി പത്തുമണിയോടെ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടങ്ങും. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ അവതാരത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്നതാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ്. അഞ്ചു പ്രദക്ഷിണങ്ങളാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പിനുണ്ടാകുക. ആദ്യത്തെ രണ്ടിനും സാധാരണ വാദ്യോപകരണങ്ങളും മൂന്നാമത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിന് പഞ്ചവാദ്യവും നാലാമത്തേതിന് ഇടയ്ക്കയും നാദസ്വരവും അഞ്ചാമത്തേതിന് പഞ്ചാരിമേളവുമാണ് അകമ്പടിയുണ്ടാകുക. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടയ്ക്കില്ല. പകരം, ആ സമയത്ത് അവതാരവിളംബര ഘോഷയാത്രയുണ്ടാകും. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതുകാണാൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടുന്നത്. ==== ഭാഗവതസപ്താഹം, അവതാരം കളി, ശോഭായാത്ര ==== അഷ്ടമിരോഹിണിയോടനുബന്ധിച്ച് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വിശേഷാൽ ഭാഗവതസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഭാഗവതത്തിലെ കൃഷ്ണാവതരഭാഗം അഷ്ടമിരോഹിണിദിവസം വരുന്ന രീതിയിലാണ് ഇത് നടത്തിവരുന്നത്. സപ്താഹത്തിന്റെ മൂന്നാം ദിവസമാണ് അഷ്ടമിരോഹിണി വരുന്നത്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെയാണ് കൃഷ്ണാവതാരപാരായണം നടത്തുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ എല്ലാ ഭാഗവതാചാര്യന്മാരും ഈ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. രാത്രി പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ അവതാരം കളിയുമുണ്ടാകും. പുതിയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും പരിശീലനത്തിലായതിനാൽ പഴയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരുമാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിവിധ സംഘടനകളും ഈ ദിവസം പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ നായർ സമാജം നടത്തുന്ന ഉറിയടിയും ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്രയുമാണ് അവയിൽ വിശേഷം. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് നായർ സമാജം നടത്തുന്ന കലാപരിപാടികൾ തുടങ്ങുന്നത്. വിവിധ നൃത്തകലാകാരിമാർ പങ്കെടുക്കുന്ന ഗോപികാനൃത്തവും താലപ്പൊലിയോടെയുള്ള ജീവത എഴുന്നള്ളിപ്പുമെല്ലാം ഇതിന് അകമ്പടിയായി ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം കിഴക്കേ നടയിൽ വച്ചാണ് ഉറിയടി മത്സരം നടക്കുന്നത്. വൈകീട്ട് ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്ര മമ്മിയൂർ, തിരുവെങ്കടം, പെരുന്തട്ട ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നായി വീതിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണനായും [[രാധ|രാധയായും]] [[കുചേലൻ|കുചേലനായും]] വേഷം കെട്ടിയ നിരവധി കുട്ടികൾ ഒത്തുചേർന്ന് ഗുരുവായൂരിനെ അമ്പാടിയാക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിവിധ പുരാണദൃശ്യങ്ങൾ കോർത്തിണക്കിക്കൊണ്ടുള്ള ഫ്ലോട്ടുകളും ശ്രീകൃഷ്ണരഥവും പഞ്ചവാദ്യവുമെല്ലാമുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ വച്ച് ഇവ മൂന്നും കൂടിച്ചേർന്ന ശേഷമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. തുടർന്നുനടത്തുന്ന ഘോഷയാത്ര ഏറ്റവും മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ്. രാത്രി ഏറെ വൈകുവോളം ഇത്തരം പരിപാടികൾ തുടരും. ഇതുകാണാൻ നിരവധി പേർ ഉറക്കമൊഴിച്ച് എത്താറുണ്ട്. === വിഷു === മേടമാസം ഒന്നാം തീയതിയാണ് കേരളത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പുതുവർഷദിനമായ വിഷു. പണ്ടുകാലത്ത് മലയാളികളുടെ വിളവിറക്കൽ ഉത്സവമായിരുന്ന വിഷു, ഇപ്പോൾ കാലമേറെ കഴിഞ്ഞിട്ടും വലിയൊരു ആഘോഷമായിത്തുടരുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളികൾ കണി കണ്ടും പടക്കം പൊട്ടിച്ചും വിഷുദിനം ആഘോഷമാക്കുന്നു. പകലും രാത്രിയും തുല്യമായി വരുന്ന ദിവസമായ ഈ ദിനത്തിൽ സൂര്യൻ നേരെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഉദിയ്ക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഉദിച്ചുവരുന്ന സൂര്യന്റെ ആദ്യകിരണങ്ങൾ ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ പതിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതുതന്നെ. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിഷു വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ആഘോഷമാണ്. അന്നേ ദിവസം ഭഗവാനെ കണികാണുന്നത് അതിവിശേഷമായ ചടങ്ങായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതിനായി ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകുക. എല്ലാദിവസവും പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് തുറക്കുന്ന നട, ഈ ദിവസം രണ്ടരയ്ക്കുതന്നെ തുറക്കും. അതിനുമുന്നോടിയായി തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിക്കാരും ഉണർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചുവന്ന് കണിയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. <ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ ഭദ്രദീപത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ ആനത്തലേക്കെട്ടുവച്ച് അതിന്മേൽ ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണത്തിടമ്പ് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നുവയ്ക്കുന്നു. അതിനുമുന്നിലായി ഓട്ടുരുളിയിലാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. ഉരുളിയിൽ അക്ഷതം (ഉണങ്ങലരിയും നെല്ലും ചേർന്നുള്ള ഒരു മിശ്രിതം) വിതറി, അതിനുമുന്നിൽ അലക്കിയ മുണ്ട് (കോടിവസ്ത്രം), ഗ്രന്ഥം, വാൽക്കണ്ണാടി, കണ്ണിവെള്ളരി, കണിക്കൊന്ന, ചക്ക, മാങ്ങ, നാളികേരം, ഉടച്ച രണ്ടുമുറി നാളികേരത്തിൽ നെയ്യ് ചേർത്തത് എന്നിവ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുശേഷം മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും ശ്രീലകത്ത് പ്രവേശിച്ച് നെയ്വിളക്കുകൾ കൊളുത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് രണ്ടര മണിയോടെ നടതുറന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യം ഭഗവാനെ കണികാണിയ്ക്കും. തുടർന്നാണ് ഭക്തർക്ക് കണിദർശനം. കണ്ണടച്ചും കണ്ണുകെട്ടിയുമിരിയ്ക്കുന്ന ഭക്തർ ശ്രീകോവിലിനകത്തേയ്ക്ക് ചെല്ലുകയും ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ച് കണ്ണുതുറന്ന് കണികാണുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുളിച്ചുവന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തിരിച്ചുകടന്ന് ഗണപതിയെയും സുബ്രഹ്മണ്യനെയും ഹനുമാനെയും തൊഴുത് ആദ്യം ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വിഷുക്കൈനീട്ടം കിട്ടും. അതിനുശേഷം പുറത്തുകടന്ന് ഭഗവതിയെയും ശിവനെയും അയ്യപ്പനെയും തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി പുറത്തുകടക്കുന്നതോടെ കണിദർശനം പൂർത്തിയാകും.<ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> മറ്റുദിവസങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഗുരുവായൂരിൽ വിഷുത്തലേന്ന് ഭക്തർക്ക് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വിരിവയ്ക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്. പിറ്റേന്ന് കണികാണേണ്ടതുകൊണ്ടാണ് ഈ സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഷുക്കണി ദർശനവും മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വാങ്ങുന്ന വിഷുക്കൈനീട്ടവും ഭക്തർ അതിവിശേഷമായി കരുതുന്നു. വിഷുദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിൽ വിഭവസമൃദ്ധമായ വിഷുസദ്യയുമുണ്ട്. === ഓണം === കേരളത്തിന്റെ ദേശീയോത്സവമാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ ഓണം. കൃഷി നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന കാലത്ത് കേരളത്തിലെ വിളവെടുപ്പുത്സവമായിരുന്നു ഓണം. ഇന്നും മലയാളിമനസ്സുകളിൽ ഗൃഹാതുരത നിറയുന്ന ഒരു അവസരമാണ് ഓണം. വിവിധ കലാപരിപാടികളോടുകൂടി ഓണം ഇന്നും ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അഞ്ചാം അവതാരമായ വാമനനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഓണത്തിനുള്ള ഐതിഹ്യം അതിപ്രസിദ്ധമാണ്. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നക്ഷത്രവും ദ്വാദശിതിഥിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് വാമനാവതാരം നടന്നതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യപ്രകാരം അസുരചക്രവർത്തിയായ [[മഹാബലി]]യുടെ ദുർമ്മദമടക്കാൻ അവതരിച്ച വാമനൻ, ആദ്യത്തെ അടികൊണ്ട് ആകാശവും രണ്ടാമത്തെ അടികൊണ്ട് ഭൂമിയും അളക്കുകയും മൂന്നാമത്തെ അടി വയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ലാതെ വന്നപ്പോൾ മഹാബലി സ്വന്തം ശിരസ്സ് കാട്ടിക്കൊടുക്കുകയും വാമനൻ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗ്രഹിച്ച് സുതലം എന്ന ലോകത്തേയ്ക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തശേഷം എല്ലാ വർഷവും ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണത്തിന് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അനുവാദം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[തൃക്കാക്കര]] എന്ന സ്ഥലത്തായിരുന്നു മഹാബലിയുടെ രാജധാനിയെന്നും വാമനമൂർത്തിയായ ഭഗവാന്റെ കാൽ വന്നുപതിച്ച സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ആ പേരു വന്നതെന്നും കഥയുണ്ട്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രം|വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രത്തിൽ]] ഓണാഘോഷം ഭംഗിയായി നടന്നുവരുന്നു. അത്രയൊന്നുമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലും ഓണം പ്രധാനമാണ്. ഓണാഘോഷങ്ങളുടെ ആരംഭദിനമായ [[അത്തം]] മുതൽ പത്തുദിവസവും ക്ഷേത്രനടയിൽ പൂക്കളങ്ങളിടും. ഓരോ ദിവസവും വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് പൂക്കളം. ഇവയിൽ വിവിധ ദേവതാരൂപങ്ങൾ വരച്ചുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുള്ള പൂക്കളെല്ലാം ക്ഷേത്രപരിസരത്തെ പൂക്കടകളിൽ നിന്നാണ് ലഭിയ്ക്കുന്നത്. ഓണത്തിന്റെ അവസാനദിവസങ്ങളായ ഉത്രാടം, തിരുവോണം ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നവർക്ക് വിഭവസമൃദ്ധമായ ഓണസദ്യയുണ്ടാകും. ഇതിനായി നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഉത്രാടദിനത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങ് കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പണമാണ്. മേൽശാന്തിയും ദേവസ്വം പ്രതിനിധികളും ഭക്തരും മൂത്തുവിളഞ്ഞ പഴക്കുലകൾ ഭഗവാന് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ആദ്യകാലത്ത് ദേവസ്വം ഭൂമി പാട്ടത്തിനെടുത്തവർ മാത്രം നടത്തിയിരുന്ന ഈ ചടങ്ങ് പാട്ടവക നിർത്തിയതോടെയാണ് ഭക്തരുടെ വകയായത്. കൊടിമരച്ചവട്ടിലാണ് കാഴ്ചക്കുലകൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. സമർപ്പണത്തിനു മുന്നോടിയായി കൊടിമരച്ചുവട്ടിലെ തറയിൽ അരിമാവുകൊണ്ട് കോലം വരച്ചശേഷം അതിനുമുകളിൽ നാക്കില വച്ചശേഷം സമീപത്ത് നിലവിളക്ക് കൊളുത്തി ഗണപതിയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യത്തെ കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. പിന്നീട് ദേവസ്വം ചെയർമാൻ, അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ, അംഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയവർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നു. അവസാനമാണ് ഭക്തരുടെ സമർപ്പണം. ഭക്തർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുവരുമ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രാത്രിയാകും. അത്രയധികം കുലകളാണ് സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നത്. തിരുവോണം നാളിൽ ഭഗവാനെ വാമനമൂർത്തിയായി അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. മഹാബലിയുടെ ശിരസ്സിൽ പാദം വയ്ക്കുന്ന ത്രിവിക്രമന്റെ രൂപത്തിലാണ് വാമനാലങ്കാരം. അന്നത്തെ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണവും നമസ്കാരസദ്യയുമാണ്. പുലർച്ചെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഭഗവാന് ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കാൻ ഭക്തജനങ്ങളുടെ ഒരു നീണ്ട നിരതന്നെ വന്നിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി തന്നെ ആദ്യത്തെ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തർ ഓരോരുത്തരുമായി സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാത്രിയാകുവോളം ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണം നടന്നുവരും. ഉച്ചയ്ക്കാണ് ദേവസ്വം വക ഓണസദ്യ വിളമ്പുന്നത്. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാനും നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നു. ചോറ്, സാമ്പാർ, അവിയൽ, കാളൻ, ഓലൻ, പപ്പടം, നാലുതരം പായസങ്ങൾ തുടങ്ങിവയാണ് സദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്നത്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും തെക്കേ നടയിലെ പ്രത്യേകം പന്തലിലും പടിഞ്ഞാറേ നടയിലെ അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലുമായാണ് സദ്യ നടത്തപ്പെടുന്നത്. അന്ന് മൂന്നുനേരവും ഭഗവാന് പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുണ്ടാകും. അന്നത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് '''തിരുവോണവിളക്ക്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എഴുന്നള്ളത്തിന് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം തൊഴാൻ വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടായിരിയ്ക്കും. === [[വൈശാഖം|വൈശാഖമാസം]] === [[മേടം|മേടമാസത്തിലെ]] [[അമാവാസി]] മുതലുള്ള ഒരുമാസക്കാലമാണ് ''വൈശാഖമാസം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. രാജ്യമൊട്ടുക്കും ആചരിച്ചുവരുന്ന ചാന്ദ്രകലണ്ടറിലെ രണ്ടാമത്തെ മാസമാണിത്. മഹാവിഷ്ണുഭജനത്തിനും ഭാഗവതപാരായണത്തിനും ഉത്തമമായി ഈ മാസം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ''മാധവമാസം'' എന്നും ഈ മാസം അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഭാഗവതസപ്താഹങ്ങളും മറ്റും നടക്കുന്ന സമയമാണിത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ സമയം അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന സമയങ്ങളിലൊന്നാണ് വൈശാഖപുണ്യകാലം. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മുഴുവൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭാഗവതപാരായണമുണ്ടാകും. 29 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വൈശാഖമാസക്കാലത്തെ നാല് സപ്താഹങ്ങളാക്കി തിരിച്ചാണ് ഭാഗവതപാരായണം നടക്കുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ നിരവധി ഭാഗവതാചാര്യന്മാർ ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം വക അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിലാണ് സപ്താഹം മുഴുവൻ നടക്കുന്നത്. ==== അക്ഷയതൃതീയ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[തൃതീയ]] ദിവസമാണ് [[അക്ഷയതൃതീയ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം ഏറ്റവും പുണ്യം നിറഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഈ ദിലസം ചെയ്യുന്ന സത്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം ക്ഷയിയ്ക്കില്ലെന്നാണ് വിശ്വാസം.'അക്ഷയതൃതീയ' എന്ന പേരുതന്നെ ഈ വിശ്വാസത്തിന് ഉപോദ്ബലകമാണ്. ചതുർയുഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായ സത്യയുഗം (കൃതയുഗം) തുടങ്ങിയത് അക്ഷയതൃതീയനാളിലാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ [[യുധിഷ്ഠിരൻ|യുധിഷ്ഠിരന്ന്]] സൂര്യഭഗവാൻ അക്ഷയപാത്രം നൽകിയ ദിവസമായും [[ഭഗീരഥൻ|ഭഗീരഥന്റെ]] തപസ്സിൽ സംപ്രീതയായി [[ഗംഗാനദി]] ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിവന്ന ദിവസമായും ഉപനയനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ഭിക്ഷ യാചിയ്ക്കാൻ ചെന്ന ശങ്കരാചാര്യർ അവിടത്തെ അന്തർജനത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]] ചൊല്ലിയ ദിവസമായുമെല്ലാം ഈ ദിവസം അറിയപ്പെടുന്നു. സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ ജ്യോതിഷപ്രകാരം ഉച്ചത്തിലെത്തുന്ന ഈ ദിവസം തന്നെയാണ് ബലരാമജയന്തിയായും ആചരിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ അക്ഷയതൃതീയ വൻ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അക്ഷയതൃതീയയോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കാഴ്ചശീവേലിയും രാത്രി കഴക്കാരുടെ വക വിശേഷാൽ ചുറ്റുവിളക്കുമുണ്ടാകും. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ പൂജിച്ച സ്വർണ്ണം, വെള്ളി ലോക്കറ്റുകളുടെ വിതരണമുണ്ടാകും. ഇവ വാങ്ങാൻ ആയിരങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ദേവസ്വം കീഴേടമായ നെന്മിനി ബലരാമക്ഷേത്രത്തിലും ഈ ദിവസം വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ബലരാമജയന്തി എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് അവിടെയും ആഘോഷം. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന അതേ ചടങ്ങുകളാണ് അക്ഷയതൃതീയനാളിൽ നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിലും നടക്കുന്നത്. അന്നത്തെ പ്രസാദ ഊട്ടിന് പിറനാൾ സദ്യയാണ് വിളമ്പുന്നത്. അന്നേദിവസം വൈകീട്ട് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. ജ്യേഷ്ഠനായ ബലരാമന്റെ പിറന്നാളാഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. അന്ന് രാത്രി വരെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകും. ==== മറ്റുള്ള വിശേഷങ്ങൾ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശി നരസിംഹജയന്തിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകളൊന്നുമുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും ഭാഗവതത്തിലെ നരസിംഹാവതാരഭാഗം വായിയ്ക്കുന്നത് വിശേഷമാണ്. വൈശാഖപുണ്യകാലത്തുതന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യജയന്തിയും [[ബുദ്ധപൂർണ്ണിമ]]യുമെല്ലാം വരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ ശങ്കരാചാര്യജയന്തി വിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇടവമാസത്തിലെ [[അമാവാസി]]നാളിലാണ് വൈശാഖമാസം സമാപിയ്ക്കുന്നത്. === മണ്ഡലകാലം === വൃശ്ചികമാസം ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങി ധനുമാസം പതിനൊന്നാം തീയതി വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന 41 ദിവസങ്ങളാണ് ''മണ്ഡലകാലം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായ ഈ കാലത്ത് കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതും ഈ കാലത്താണ്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലകാലത്ത് വിപുലമായ ചടങ്ങുകളാണ് നടത്തിവരുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം. നിരവധി ശബരിമല തീർത്ഥാടകരാണ് മണ്ഡലകാലത്ത് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അവർക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനുമെല്ലാം വിപുലമായ സൗകര്യങ്ങൾ ദേവസ്വം ഒരുക്കുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുള്ള അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. ഗുരുവായൂരപ്പസന്നിധിയിലെ കെട്ടുനിറ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മണ്ഡലകാലം തുടങ്ങുന്നതിനുമുന്നോടിയായി തുലാം 29, 30 ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലശുദ്ധി പതിവുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ശുദ്ധിക്രിയയാണിത്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളിലൊന്നായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി വരുന്നതും മണ്ഡലകാലത്താണ്. മണ്ഡലകാലത്ത് മൂന്നുനേരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും ചുറ്റുവിളക്കുകളും പതിവാണ്. അഞ്ച് ആനകളാണ് ഇത്തരം അവസരങ്ങളിൽ എഴുന്നള്ളുന്നത്. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുള്ള വാദ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം [[ഇടുതുടി]], [[വീരാണം]] തുടങ്ങിയ വിശേഷവാദ്യങ്ങളും ഈ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുണ്ടാകും. ഇവയിൽ ഇടുതുടി കാഴ്ചയിൽ [[തബല|തബലയോടും]] വീരാണം മൃദംഗത്തോടും സാമ്യമുള്ള വാദ്യങ്ങളാണ്. മണ്ഡലകാലം ഗുരുവായൂരപ്പന്നും വിശേഷപ്പെട്ടതാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭഗവാന് വേദമന്ത്രധാരയും പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകവും നടത്തുന്നത്. ഉഷഃശീവേലിയ്ക്കും പന്തീരടിപൂജയ്ക്കുമിടയിലാണ് ഋഗ്വേദമന്ത്രധാര നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ജലം കൊണ്ടാണ് അഭിഷേകം. ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[ശിവലിംഗം|ശിവലിംഗത്തിൽ]] ധാര നടത്തുമ്പോൾ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലൊരു വെള്ളിപ്പാത്രത്തിൽ ദർഭപ്പുല്ല് സൂക്ഷിച്ചശേഷം അതിൽ വെള്ളം നിറച്ച് വിഗ്രഹത്തിൽ വെള്ളം തുള്ളിയായി വീഴ്ത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രം ഓതിയ്ക്കന്മാർ കൂട്ടംകൂടിയിരുന്ന് വേദമന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലും. മണ്ഡലകാലത്ത് ഇതിനുശേഷമേ നവകാഭിഷേകം പതിവുള്ളൂ. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. പാൽ, നെയ്യ്, തൈര്, ചാണകം, ഗോമൂത്രം എന്നിവ നിശ്ചിത അളവിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു മിശ്രിതമാണ് പഞ്ചഗവ്യം. ഗോവിൽ (പശു) നിന്നെടുക്കുന്ന അഞ്ച് വസ്തുക്കൾ എന്നാണ് പഞ്ചഗവ്യം എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. ഔഷധവീര്യം കൂടിയ ശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹത്തിൽ ഔഷധവീര്യമുള്ള ദർഭപ്പുല്ലിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന തീർത്ഥജലവും പഞ്ചഗവ്യവും സർവ്വരോഗനിവാരകമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 40 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകത്തിനൊടുവിൽ മണ്ഡലകാലാവസാനദിവസമായ ധനു പതിനൊന്നിന് ഉച്ചപ്പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് ഭഗവാന് വിശേഷാൽ കളഭാഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഭഗവാന് കളഭം ചാർത്താറുണ്ടെങ്കിലും കളഭം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത് ധനു പതിന്നൊന്നിന് മാത്രമാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ വകയാണ് കളഭാഭിഷേകം. മറ്റുദിവസങ്ങളിലെ കളഭച്ചാർത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന കശ്മീർ കുങ്കുമപ്പൂവ്, മൈസൂർ ചന്ദനം, പച്ചക്കർപ്പൂരം എന്നിവ സാധാരണയിലും ഇരട്ടി അളവിൽ ചേർത്താണ് അഭിഷേകത്തിനുള്ള കളഭം തയ്യാറാക്കുന്നത്. കീഴ്ശാന്തിമാർ തയ്യാറാക്കുന്ന കളഭം, തുടർന്ന് ഒരു സ്വർണ്ണക്കലശത്തിലേയ്ക്ക് പകർന്നശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരികയും തന്ത്രി ഏറ്റുവാങ്ങുകയും അതിൽ വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് തന്ത്രി കലശം ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും മന്ത്രപുരഃസരം വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ തൊഴുത് ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. എന്തെങ്കിലും അശുദ്ധി സംഭവിച്ചില്ലെങ്കിൽ പിറ്റേന്നുള്ള നിർമ്മാല്യദർശനം വരെ ഭഗവാൻ കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കും. === ഇടത്തരികത്തുകാവ് താലപ്പൊലികൾ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷമാണ് ധനു, മകരം എന്നീ മാസങ്ങളിൽ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്ന രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ. അവയിൽ ആദ്യത്തേത് ''പിള്ളേര് താലപ്പൊലി'' എന്നും രണ്ടാമത്തേത് ''ദേവസ്വം താലപ്പൊലി'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവ യഥാക്രമം ഗുരുവായൂർ ദേശത്തെ ഭക്തരും ദേവസ്വവും നടത്തിപ്പോരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവയ്ക്ക് ഈ പേരുകൾ വന്നുചേർന്നത്. ഗുരുവായൂർ ദേശം സാമൂതിരിയുടെ അധീനതയിലായിരുന്ന കാലത്തുതന്നെ ഇവ നടന്നുവന്നിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടക്കുന്നത് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഉച്ചയ്ക്ക് പറയെടുപ്പും നടക്കുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. പറയെടുപ്പുസമയത്ത് വെളിച്ചപ്പാട് പുറത്തുവന്ന് മഞ്ഞളിൽ ആറാടി പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കുന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാഴ്ചയാണ്. രാവിലെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലിയും ഉച്ചയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടിയ പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിപ്പും ഭഗവതിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്കൊപ്പം ഭഗവാനും പങ്കെടുക്കും. തന്റെ സഹോദരിയായ ഭഗവതിയുടെ ആഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാനും കൂടെ വരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലം ക്ഷേത്രനട പതിവിലും ഒരു മണിക്കൂർ നേരത്തേ (പതിനൊന്നരയ്ക്ക്) അടയ്ക്കുന്നു. പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവതി തിരിച്ചെഴുന്നുള്ളുന്നത് ചെണ്ടമേളത്തോടെയാണ്. പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെല്ലാം നിർത്താതെ കതിനവെടിയുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങിനുശേഷമാണ് പറവെപ്പ് തുടങ്ങുന്നത്. നെല്ല്, അരി, അവിൽ, മലർ, ശർക്കര, പഴം, പൂക്കൾ, മഞ്ഞൾ, കുങ്കുമം തുടങ്ങിയ ദ്രവ്യങ്ങൾ ഭക്തരുടെ വഴിപാടായി 1001 പറകളിലായി നിറച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി വെളിച്ചപ്പാട് വാളും ചിലമ്പുമേന്തി പുറത്തുവരും. തുടർന്ന് അവയിലുള്ള ദ്രവ്യങ്ങൾ മുഴുവൻ വാരിവിതറി പൂക്കൾ മുഴുവൻ ദേഹത്തണിഞ്ഞുവന്ന് വെളിച്ചപ്പാട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കും. അതിനുശേഷം നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കുളപ്രദക്ഷിണവും അർദ്ധരാത്രി കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതോടെ താലപ്പൊലി പൂർത്തിയാകും. === നവരാത്രി === ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് നവരാത്രി. [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ പ്രഥമ ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസമാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള എല്ലാ ദേവീസന്നിധികളിലും ഈ ദിവസങ്ങൾ അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നവരാത്രിനാളുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കാറുണ്ട്. ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും വിശേഷാൽ അലങ്കാരം ദേവിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഓരോന്നും ഭക്തരുടെ വഴിപാടായാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് പൂജവെപ്പ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൂത്തമ്പലത്തിൽ നെറ്റിപ്പട്ടം, ആലവട്ടം, വെൺചാമരം തുടങ്ങിയവയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും സരസ്വതിയുടെയും ഗണപതിയുടെയും ചിത്രങ്ങളും പീഠത്തിൽ ഒരുക്കിവച്ചശേഷം അവയ്ക്കുമുമ്പിൽ പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും മറ്റും പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് ഗണപതിനടയ്ക്കുമുമ്പിലെ സരസ്വതി അറയിലാണ് പൂജവെപ്പ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് സ്ഥലപരിമിതി കാരണം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. മഹാനവമിദിവസം മുഴുവൻ അടച്ചുപൂജ. വിജയദശമിദിവസം രാവിലെ പൂജകഴിഞ്ഞ് പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. അന്നേദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിമാരാണ് വിദ്യാരംഭത്തിന് കാർമ്മികത്വം വഹിയ്ക്കുന്നത്. വർഷങ്ങൾ നീണ്ട പരിശീലനത്തിനുശേഷം പുതിയ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നതും അന്നേദിവസം തന്നെയാണ്. === ഉപദേവതകളുടെ കലശം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് [[മിഥുനം|മിഥുനമാസത്തിൽ]] നടത്തിവരുന്ന ഉപദേവതകളുടെ കലശം. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകളായ ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി എന്നിവർക്ക് ഉത്സവക്കാലത്ത് കലശം നടത്താറില്ല. അതിനുപകരമാണ് മിഥുനമാസത്തിലെ കലശം. ഉത്സവക്കാലത്ത് സാധാരണയായി നടത്തിവരുന്ന കലശത്തിനുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഇതിനും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ അയ്യപ്പന്നും, പിന്നീട് ഗണപതിയ്ക്കും, അവസാനം ഭഗവതിയ്ക്കുമാണ് കലശം നടത്തിവരുന്നത്. === നാരായണീയദിനം === മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരി നാരായണീയസ്തോത്രം രചിച്ച് ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചത് കൊല്ലവർഷം 763 വൃശ്ചികം 28-നാണ്. അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നാരായണീയദിനം ആചരിച്ചുവരുന്നത്. നാരായണീയദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഏഴുദിവസം നാരായണീയസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നു. ഭാഗവതസപ്താഹത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിലാണ് ഇതും നടത്തിവരുന്നത്. ക്ഷേത്രം അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിൽ വച്ചാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തുന്നത്. ദേശീയതലത്തിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്ന നാരായണീയ പണ്ഡിതന്മാർ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരാറുണ്ട്. === പൂന്താനദിനം === ഭക്തകവിയായിരുന്ന പൂന്താനം നമ്പൂതിരിയുടെ ജന്മദിനമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പൂന്താനദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കുംഭമാസത്തിലെ [[അശ്വതി]] നക്ഷത്രത്തിലാണ് പൂന്താനദിനം. '''കുംഭമാസത്തിലാകുന്നു നമ്മുടെ ജന്മനക്ഷത്രം അശ്വതിനാളെന്നും..''' എന്നുതുടങ്ങുന്ന ജ്ഞാനപ്പാനയിലെ വരികളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിന്റെ മൂലഹേതു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളില്ലെങ്കിലും ധാരാളം കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരാറുണ്ട്. ഈ ദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ജ്ഞാനപ്പാന പുരസ്കാരം നൽകുന്നത്. ആത്മീയരംഗത്തെ പ്രമുഖ വ്യക്തികൾക്കാണ് സാധാരണയായി ഈ പുരസ്കാരം നൽകിവരാറുള്ളത്. എന്നാൽ, ഇതിന് വിപരീതമായും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലപ്പുറം കീഴാറ്റൂരിലുള്ള പൂന്താനത്തിന്റെ ജന്മഗൃഹത്തിലും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് പരിപാടികൾ നടക്കാറുണ്ട്. === കൃഷ്ണഗീതിദിനം === കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ, തന്റെ മഹാകാവ്യമായ കൃഷ്ണഗീതി ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ച തുലാം 30 ആണ് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|title=ഗുരുവായൂരിൽ കൃഷ്‌ണഗീതി പാരായണം തുടങ്ങി|access-date=2021-01-03|language=en|archive-date=2021-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925180154/https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|url-status=dead}}</ref> ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ഒരാഴ്ച്ച കൃഷ്ണഗീതി പാരായണം നടത്തിവരുന്നു. == ഗുരുവായൂരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ == === മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് ഗുരുവായൂരിനടുത്തുള്ള മമ്മിയൂരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലൊന്നായ]] ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി കോഴിക്കോട്/[[പൊന്നാനി]] റൂട്ടിലാണ്. പാർവ്വതീസമേതനായ പരമശിവനാണ് ഇവിടത്തെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ, തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ മഹാവിഷ്ണുവും ക്ഷേത്രത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ പരമശിവനാണ് ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥാനത്ത് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവന്നും വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്താനായി ഭഗവാൻ തന്റെ വാസസ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞുകൊടുക്കുകയായിരുന്നുവെന്നും പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചശേഷം ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രത്തിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനത്തോടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്നുമാണ് ബാക്കി കഥ. അതിനാൽ, ഗുരുവായൂർ ദർശനം നടത്തുന്നവരെല്ലാവരും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലും ദർശനം നടത്തണമെന്നും എന്നാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ എന്നുമാണ് ചിട്ട. എന്നാൽ, അതിന് കഴിയാത്തവർ ഗുരുവായൂരിലെ ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് നോക്കിത്തൊഴുതാലും മതി എന്നും പറയാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശിവൻ, മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. പാർവ്വതീദേവിയെ തന്റെ ഇടത്തേ തുടയിലിരുത്തി ദർശനം നൽകുന്ന മഹാദേവനായാണ് സങ്കല്പം. ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രത്യേകം പ്രതിഷ്ഠയില്ല. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ ശ്രീകോവിലിന് പുറകിൽത്തന്നെ ചുവർച്ചിത്രരൂപത്തിൽ ദേവിയ്ക്ക് സാന്നിദ്ധ്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശ്രീകോവിൽ ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ് എന്നിവർക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ സന്നിധികളുണ്ട്. കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിദിവസം ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന [[ശിവരാത്രി|ശിവരാത്രിയാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും എഴുന്നള്ളിപ്പുകളും നടക്കും. ധനുമാസത്തിൽ [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിരയും]] പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. വിഷ്ണുസാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതിനാൽ അഷ്ടമിരോഹിണിയും ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷമാണ്. നിത്യേന മൂന്നുപൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ഇപ്പോൾ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. === അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം === കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രം, [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ]] [[അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക്]], [[അമ്പലപ്പുഴ തെക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തെക്ക്]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ നടുക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ''തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഗുരുവായൂർ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ, ഗോശാലകൃഷ്ണനായും പാർത്ഥസാരഥിയായും സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം അറുന്നൂറിലധികം വർഷം പഴക്കം പറയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഏക ബ്രാഹ്മണ രാജവംശമായിരുന്ന ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ പരദേവതാക്ഷേത്രമായിരുന്ന അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം, പ്രസ്തുത രാജവംശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഒരിയ്ക്കൽ, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവായിരുന്ന [[പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ|പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണനും]] കൂടി ഇപ്പോൾ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പുഴയിലൂടെ തോണിയിൽ പോകുമ്പോൾ എവിടെനിന്നോ കർണ്ണാനന്ദകരമായ വേണുനാദം അവർക്ക് കേൾക്കാനിടയാകുകയും, അത് ഭഗവാന്റേതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഇരുവരും ശബ്ദം കേട്ട ഭാഗത്തേയ്ക്ക് യാത്രചെയ്യുകയും ഒരു ആൽമരച്ചുവട്ടിൽ വച്ച് ഭഗവാനെ കാണാനിടയാകുകയും ചെയ്ത സംഭവത്തെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം നടത്തിയത്. ഈ ആൽമരം ഇപ്പോഴുമുണ്ട്. അതിന് വളരെയധികം മഹത്വം കല്പിച്ചുവരുന്നു. മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരിയും [[കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ|കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുമടക്കം]] നിരവധി മഹാത്മാക്കൾ ഈ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നവരാണ്. കേരളത്തിന്റെ ക്ലാസിക് കലകളിലൊന്നായ തുള്ളലിന്റെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനം എന്ന നിലയിലും ഈ ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശം തിരുവിതാംകൂർ കീഴടക്കിയപ്പോൾ ക്ഷേത്രം തിരുവിതാംകൂറിലായി. ഗുരുവായൂരപ്പന് അഭയം നൽകിയ ക്ഷേത്രം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ മലബാർ ആക്രമണകാലത്ത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹം ഇവിടെ കൊണ്ടുവരികയും, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിൽ പണിത് അവിടെ കുടിയിരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാം കാണാം. [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പാൽപ്പായസം]] ലോകപ്രസിദ്ധമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ക്ഷേത്രനിവേദ്യമായ അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം ഇവിടെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കാണ് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഒരു ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ്, ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[തലവടി]] സ്വദേശിയായ ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്നു കടം വാങ്ങിയ കാശ് തിരിച്ചടയ്ക്കാതെ വന്നതിനെത്തുടർന്ന് അതിനുപകരമായി തുടങ്ങിവച്ചതാണ് ഈ പാൽപ്പായസം എന്നാണ് കഥ. ആറുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന അതിവിദഗ്ധമായ നിർമ്മാണപ്രക്രിയയാണ് ഈ പാൽപ്പായസത്തിന്. ശുദ്ധമായ പശുവിൻപാലും മണിക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെള്ളവും കുട്ടനാടൻ പുഞ്ചനെല്ലിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന അരിയും പഞ്ചസാരയും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് തയ്യാറാക്കുന്നത്. ഇതിന് പൊൻനിറമാണെന്നതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. പാൽപ്പായസത്തിനായി പ്രത്യേകം തിടപ്പള്ളി ക്ഷേത്രത്തിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് വടക്കേ നടയിൽ ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ടുപറക്കുന്ന കാഴ്ച കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രധാനമൂർത്തിയായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. ഒരുകയ്യിൽ ചാട്ടയും മറുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊണ്ടാടുന്നത്. അതിൽ തന്നെ, ഉത്രാടം നാളിൽ നടക്കുന്ന ഒമ്പതാമുത്സവവും അന്നത്തെ നാടകശാലസദ്യയുമാണ് ഏറ്റവും വിശേഷം. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിമാർ പുതുമന, കടിയക്കോൽ നമ്പൂതിരിമാരാണ്. ഇപ്പോൾ [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ===[[തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]]=== എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] [[ചിറ്റൂർ (എറണാകുളം ജില്ല)|ചിറ്റൂർ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം. ഐതിഹ്യമാലയിൽ പരാമർശിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, എല്ലാ മാസവും മുടങ്ങാതെ ഗുരുവായൂരിൽ പോയിവന്നിരുന്ന, പരമഭക്തനായിരുന്ന ചേരാനല്ലൂർ രാമൻ കർത്താവിന് പ്രായാധിക്യം മൂലം ഗുരുവായൂർ ദർശനം അസാധ്യമായപ്പോൾ ഭഗവാൻ തന്നെ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം വരികയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുണ്ടായിരുന്ന ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്ത് കുടികൊള്ളുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ''തെക്കൻ ഗുരുവായൂർ'' എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്ണനായാണ് സങ്കല്പം. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ അഞ്ജനശിലയിലാണ് ഇവിടെയും വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ തനിപ്പകർപ്പായ, ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. അതേ സമയം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെങ്കിലും കംസവധം കഴിഞ്ഞ് രൗദ്രഭാവത്തിൽ നിൽക്കുന്ന കൃഷ്ണഭഗവാനാണ് പ്രതിഷ്ഠ എന്നും സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ഇവിടെ ഉത്സവത്തിന് ആനകളെ ഉപയോഗിയ്ക്കാറില്ല. ഗരുഡവാഹനത്തിലാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ ഇവിടെയും വടക്കുഭാഗത്ത് അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, കണ്ടങ്കുളങ്ങര ഭഗവതി, ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. മേടമാസത്തിൽ തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഈ പത്തുദിവസങ്ങളും വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, മണ്ഡലകാലത്തെ കളമെഴുത്തും പാട്ടും എന്നിവയും ക്ഷേത്രത്തിലെ ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ചേരാനല്ലൂർ കർത്താക്കന്മാരുടെ കുടുംബക്ഷേത്രമായ ഈ ക്ഷേത്രം, പക്ഷേ ഇപ്പോൾ [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ്. == കേരളത്തിന് പുറത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ == ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. ഇവയെല്ലാം പണികഴിപ്പിച്ചത് തദ്ദേശത്തെ മലയാളിസംഘടനകളാണ്. വിദേശങ്ങളിലെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാവിധികൾ തന്നെ പിന്തുടരുന്നവയാണ്. [[ഡെൽഹി]], [[മുംബൈ]], [[ചെന്നൈ]], [[ബെംഗളൂരു]], [[ഹൈദരാബാദ്]], [[കൊൽക്കത്ത]], [[അഹമ്മദാബാദ്]], [[ലണ്ടൻ]], [[ന്യൂയോർക്ക്]] ,ഹൂസ്റ്റൺ ,ഡാലസ്‌ , [[ദുബായ്]] തുടങ്ങി നിരവധി നഗരങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. === [[ഡൽഹി മയൂർ വിഹാർ ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം]] === ഡൽഹി നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കേ അതിരായ [[മയൂർ വിഹാർ|മയൂർ വിഹാറിൽ]], [[യമുന|യമുനാനദിയുടെ]] കരയിൽ നിന്ന് അല്പം കിഴക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം'''. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കിൽ (വടക്കുഭാഗത്ത്) സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഈ ക്ഷേത്രം ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1989-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിൽ പണികഴിപ്പിച്ചതും ഗുരുവായൂരിലെ അതേ പൂജാവിധികൾ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പിൻതുടരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[ഇടവം|ഇടവമാസത്തിലാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിയേറ്റുത്സവം നടക്കുന്നത്. എട്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവം, വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ നടത്തിപ്പോരുന്നു. കൂടാതെ അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ചോറ്റാനിക്കര മകം, ശിവരാത്രി, വിനായക ചതുർത്ഥി എന്നിവയും പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. === ചെന്നൈ മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === ചെന്നൈ നഗരത്തിന്റെ തിരക്കേറിയ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[നുങ്കമ്പാക്കം|നുങ്കമ്പാക്കത്തിനടുത്ത്]] മഹാലിംഗപുരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം.''' കേരളത്തിനുപുറത്ത് ആദ്യമായി പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട കേരളീയക്ഷേത്രമാണിത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1974-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. എല്ലാ വർഷവും ശബരിമല ദർശനം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്ന ചില മലയാളികൾക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനും സൗകര്യമൊരുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന് കാരണം. [[കാണിപ്പയ്യൂർ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തയ്യാറാക്കിയ രൂപകല്പനയനുസരിച്ചാണ് ക്ഷേത്രം പണിതത്. ആദ്യം അയ്യപ്പക്ഷേത്രം മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന ഇവിടെ 1989-ലാണ് ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ഇപ്പോൾ ഇരുമൂർത്തികൾക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ, [[മാളികപ്പുറത്തമ്മ]], [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], നാഗദൈവങ്ങൾ, ഗരുഡൻ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ധനുമാസത്തിൽ അയ്യപ്പന്റെയും ഇടവമാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും നടകളിൽ നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പഭക്തസഭ എന്ന സംഘടനയാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. === മുംബൈ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === മുംബൈ നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[മട്ടുംഗ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് ശ്രീ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കൂടാതെ ശ്രീരാമനെയും തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. തമിഴ് ശൈലിയിൽ തീർത്ത, നിരവധി ദേവതാരൂപങ്ങളോടുകൂടിയ ഗോപുരമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ, പ്രധാന ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist-lr}} {{notelist}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപഭേദങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]] 6tucyx7dqh5qvh6fgizjvrfkzwk8rxn 0 226004 4674222 4670366 2026-10-08T17:40:59Z ~2026-54379-45 223957 /* പുരസ്കാരങ്ങൾ */ 4674222 wikitext text/x-wiki [[File:Kalpetta Narayanan.jpg|thumb|കല്പറ്റ നാരായണൻ]] കവി, നോവലിസ്റ്റ്, ഉപന്യാസകാരൻ, സാഹിത്യവിമർശകൻ, സാംസ്കാരിക നിരീക്ഷകൻ എന്നീ നിലകളിൽ ശ്രദ്ധേയനായ വ്യക്തിയാണ് '''കല്പറ്റ നാരായണൻ'''. ഇപ്പോൾ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അദ്ധ്യക്ഷൻ. ==ജീവിതരേഖ== 1952 ജനുവരിയിൽ [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട്ടിൽ]] [[കൽപറ്റ|കൽപ്പററയ്ക്കടുത്ത്]] കോട്ടത്തറയിൽ പാലൂക്കാപ്പിൽ  ശങ്കരൻ നായരുടേയും നാരായണിയമ്മയുടേയും  മകനായി പിറന്നു .കൽപ്പററ  എസ്.കെ.എം.ജെ ഹൈസ്കൂളിലും  കോഴിക്കോട് ഗവ ആർട്സ്&സയൻസ് കോളേജിലും പഠിച്ചു. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിലും കോഴിക്കോട് ഗവ ആർട്സ് & സയൻസ് കോളേജിലും അദ്ധ്യാപകനായി . കോഴിക്കോട് സർവ്വകലാശാലയിലെ മലയാള വിഭാഗത്തിൽ വിസിറ്റിംഗ് പ്രൊഫസറായിരുന്നു.  മാധ്യമം ആഴ്ച്ചപ്പതിപ്പിൽ ഈ കണ്ണടയൊന്ന് വച്ച് നോക്കൂ‍, മലയാള മനോരമയിൽ ബുധപക്ഷം എന്നീ കോളങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്നു. മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിൽ അദ്ദേഹം എഴുതിയിരുന്ന ലേഖനപരമ്പരയുടെ സമാഹാരമാണ് "ഈ കണ്ണടയൊന്നുവെച്ചുനോക്കൂ" എന്ന ഗ്രന്ഥം. "അവർ കണ്ണുകൊണ്ടുകേൾക്കുന്നു", "ഒഴിഞ്ഞ വൃക്ഷച്ഛായയിൽ", "കോന്തല", "സമയപ്രഭു", "വീണപൂവും മറ്റുപ്രധാന കവിതകളും", "തത്സമയം", "ഇത്രമാത്രം"<ref>{{cite news|title = വായന|url = http://www.madhyamam.com/weekly/400|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 687|date = 2011 ഏപ്രിൽ 25|accessdate = 2013 മാർച്ച് 12|language = മലയാളം}}</ref>, "നിഴലാട്ടം: ഒരു ചലചിത്ര പ്രേക്ഷകന്റെ ആത്മകഥ", "മറ്റൊരുവിധമായിരുന്നെങ്കിൽ"‍ ഒരു മുടന്തന്റെ സുവിശേഷം, എന്നിവയാണ് മറ്റു കൃതികൾ.<ref>{{Cite web |url=http://harithakam.com/profile.php?id=47 |title=ഹരിതകം വെബ്സൈറ്റിൽ കവിപരിചയം |access-date=2013-01-10 |archive-date=2016-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310235235/http://harithakam.com/profile.php?id=47 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=380 |title=പുഴ.കോം ഗ്രന്ഥകാരനെ കുറിച്ചുള്ള പരിചയം |access-date=2013-01-10 |archive-date=2018-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116220124/http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=380 |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.m3db.com/node/28132?order=name&sort=asc</ref> ഇത്രമാത്രം എന്ന കഥ അതേപേരിൽ ചലച്ചിത്രമായിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.malayalasangeetham.info/displayProfile.php?category=story&artist=Kalpatta%20Narayanan |title=മലയാളംസംഗീതം.ഇൻഫോ |access-date=2013-01-10 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304222651/http://www.malayalasangeetham.info/displayProfile.php?category=story&artist=Kalpatta%20Narayanan |url-status=dead }}</ref> ===കുടുംബം=== ഭാര്യ: രാധ, മക്കൾ: പ്രഫുല്ല ചന്ദ്രൻ, ശരത് ചന്ദ്രൻ ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== [[പത്മപ്രഭാ പുരസ്കാരം]]( 2018), <ref>https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/kalpetta-narayanan-selected-for-padmaprabha-literary-award-2018-1.3365091</ref> ബഷീർ അവാർഡ്(''കവിതയുടെ ജീവചരിത്രം''), ദോഹ പ്രവാസി മലയാളി അവാർഡ് (സമഗ്ര സംഭാവനയ്ക്ക്), ഡോ. ടി.ഭാസ്കരൻ അവാർഡ് (''കവിതയുടെ ജീവചരിത്രം''), വി.ടി.കുമാരൻ അവാർഡ് (കവിതകൾ), ശാന്തകുമാരൻ തമ്പി അവാർഡ് (''ഒരു മുടന്തന്റ സുവിശേഷം''), എ.അയ്യപ്പൻ അവാർഡ് (''ഒരു മുടന്തന്റെ സുവിശേഷം''), സി.പി.ശിവദാസൻ അവാർഡ്(''എന്റെ ബഷീർ''), ഡോ.പി.രാജൻ അവാർഡ് (കവിത), മീം അവാർഡ് (കവിത), 2026ലെ പത്തനംതിട്ട എഴുത്തുകൂട്ടം സാംസ്കാരികവേദിയുടെ കണ്ണശ്ശസാഹിത്യപുരസ്‌കാരം (സമഗ്ര സംഭാവനയ്ക്ക്) ==കൃതികൾ== # ''ഈ കണ്ണടയൊന്ന് വെച്ച്നോക്കൂ'' ( ഉപന്യാസങ്ങൾ - പാഠഭേദം) # ''ഒഴിഞ്ഞ വൃക്ഷഛായയിൽ'' ( കവിത - മൾബറി ബുക്സ്) # ''ഏതിലയും മധുരിക്കുന്ന കാടുകളിൽ''   (സാഹിത്യ വിമർശനം –പ്രഫുൽ  ബുക്സ്) # ''അവർ കണ്ണുകൊണ്ട് കേൾക്കുന്നു'' (സാമൂഹ്യ നിരീക്ഷണം - കറന്റ് ബുക്സ്) # ''കോന്തല'' (വയനാടിന്റെ ആത്മകഥ-മാത്യഭൂമി  ബുക്സ്) # ''തത്സമയം'' (സാമൂഹ്യനിരീക്ഷണം- മാത്യഭൂമി  ബുക്സ് ) # ''സമയപ്രഭു''   കവിത - മാത്യഭൂമി  ബുക്സ് # ''ഇത്ര മാത്രം'' (നോവൽ-കൈരളി ബുക്സ് ) # ''നിഴലാട്ടം'' -ഒരു സിനിമാ പ്രേക്ഷകന്റെ  ആത്മകഥ (ഒലീവ് ബുക്സ് ) # ''കവിതയുടെ ജീവചരിത്രം'' (സാഹിത്യ വിമർശനം-മാത്യഭൂമി  ബുക്സ് ) # ''മറെറാരു വിധമായിരുന്നെങ്കിൽ'' (ഉപന്യാസങ്ങൾ-പിയാനോ ബുക്സ്) # ''ഒരു മുടന്തന്റെ സുവിശേഷം'' (കവിത – മാത്യഭൂമി   ബുക്സ് ) # ''സൗന്ദര്യം വെളുപ്പുമായി ഒരുടമ്പടിയിലും ഒപ്പുവെച്ചിട്ടില്ല'' (സാമൂഹ്യനിരീക്ഷണങ്ങൾ-ഇൻസൈററ് ബുക്സ് ) # ''കറുത്ത പാൽ'' (കവിത – മാത്യഭൂമി ബുക്സ് ) # ''എന്റെ ബഷീർ'' (സാഹിത്യ  വിമർശനം- മാത്യഭൂമി ബുക്സ്) # ''കയർ മുറുകുകയാണ്'' (ഗ്രീൻ  ബുക്സ് ) # ''എല്ലാ ചലനങ്ങളും വ്യതിചലനങ്ങൾ'' (ഉപന്യാസങ്ങൾ-ഡി.സി.ബുക്സ് ) ==[[അവലംബം]]== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളകവികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കവിതക്കുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] 4edp7rknch2g4hslhxllca715xw6xnp 0 234905 4674306 4564726 2026-10-09T06:50:19Z Vijayanrajapuram 21314 /* ഉപയോഗ്യത */ 4674306 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Acanthus ilicifolius}} {{taxobox |image = Acanthus ilicifolius flower.jpg |image caption = ചുള്ളിക്കണ്ടലിന്റെ പൂവ് |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = [[Lamiales]] |familia = [[Acanthaceae]] |genus = ''[[Acanthus (genus)|Acanthus]]'' |species = '''''A. ilicifolius''''' |binomial = ''Acanthus ilicifolius'' |binomial_authority = [[L.]] |synonyms = *Acanthus doloarin Blanco *Acanthus ilicifolius var. subinteger Nees *Acanthus neoguineensis Engl. *Dilivaria ilicifolia (L.) Juss. |}} [[അക്കാന്തേസീ]] കുടുംബത്തില്പ്പെട്ട ഒരു [[കണ്ടൽക്കാട്|കണ്ടൽ]] സസ്യമാണ് '''ചുള്ളിക്കണ്ടൽ'''. ശാസ്ത്രീയനാമം: അക്കാന്തസ് ഇലിസിഫോളിയസ. പ്രാദേശികമായി ചക്കരമുള്ള്, ഉപ്പുചുള്ളി, എന്നീ പേരുകളിലും അറിയപ്പെടുന്നു. [[ഇന്ത്യ]], [[ശ്രീലങ്ക]], [[മലേഷ്യ]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]] എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് പ്രധാനമായും കണ്ടുവരുന്നത്.[[അഴിമുഖം|അഴിമുഖത്തും]] നദീതടങ്ങളിലും ചതുപ്പുനിലങ്ങളിലും മറ്റ് കണ്ടൽ വൃക്ഷങ്ങളോടൊപ്പം വളരുന്നു.<ref>http://www.iucnredlist.org/details/168780/0</ref> ==സവിശേഷതകൾ== [[Image:Acanthus ilicifolius flower 1.jpg|പൂവ്|thumb]] ഏറെ പൊക്കം വയ്ക്കാത്ത മുൾച്ചെടിയാണ് ചുള്ളിക്കണ്ടൽ. ഇലയുടെ വശങ്ങളിൽ അര ഡ്സനോളം മുള്ളുകൾ ഉണ്ടാവും. മുറിവേൽക്കാതെ ചുള്ളിക്കണ്ടൽ കാടിലേക്കു കടന്നു കയറുക പ്രയാസമാണ്. പൂക്കൾക്ക് ഭംഗിയുള്ള നീല നിറമാണ്. പൂക്കൾ ഏറെക്കാലം കൊഴിയാതെ നിൽക്കും. ഫെബ്രുവരി മുതൽ സെപ്തംബർ വരെയാണ് പൂക്കാലം. ==ഉപയോഗ്യത== പല രാജ്യങ്ങളിലും ചുള്ളിക്കണ്ടൽ ഔഷധപ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു സസ്യമായി കരുതപ്പെടുന്നു. കായ രക്തശുദ്ധിക്കും പൊള്ളലിനും ലേപനമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇല വാതസംബന്ധിയായ അസുഖങ്ങൾക്ക് നല്ല ഔഷധമാണെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. <gallery caption="കൂടുതൽ ചിത്രങ്ങൾ" widths="160px" heights="120px" perrow="3"> File:Acanthus ilicifolius.jpg|ചുള്ളിക്കണ്ടൽ File:Acanthus ilicifolius fruit.jpg|കായ File:Holy Mangrove.jpg|പൂവ് File:Acanthus ebracteatus at Nileshwar 03.jpg|നീലേശ്വരത്തുനിന്ന് </gallery> ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{WS|Acanthus ilicifolius}} {{CC|Acanthus ilicifolius}} [[വിഭാഗം:കണ്ടലുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:പുഷ്പിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹോർത്തൂസ് മലബാറിക്കൂസിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]] {{Plant-stub}} q0cvi2fsoyq3ojbwyve45a9j6znno9f 4674307 4674306 2026-10-09T06:50:38Z Vijayanrajapuram 21314 /* ഉപയോഗ്യത */ 4674307 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Acanthus ilicifolius}} {{taxobox |image = Acanthus ilicifolius flower.jpg |image caption = ചുള്ളിക്കണ്ടലിന്റെ പൂവ് |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = [[Lamiales]] |familia = [[Acanthaceae]] |genus = ''[[Acanthus (genus)|Acanthus]]'' |species = '''''A. ilicifolius''''' |binomial = ''Acanthus ilicifolius'' |binomial_authority = [[L.]] |synonyms = *Acanthus doloarin Blanco *Acanthus ilicifolius var. subinteger Nees *Acanthus neoguineensis Engl. *Dilivaria ilicifolia (L.) Juss. |}} [[അക്കാന്തേസീ]] കുടുംബത്തില്പ്പെട്ട ഒരു [[കണ്ടൽക്കാട്|കണ്ടൽ]] സസ്യമാണ് '''ചുള്ളിക്കണ്ടൽ'''. ശാസ്ത്രീയനാമം: അക്കാന്തസ് ഇലിസിഫോളിയസ. പ്രാദേശികമായി ചക്കരമുള്ള്, ഉപ്പുചുള്ളി, എന്നീ പേരുകളിലും അറിയപ്പെടുന്നു. [[ഇന്ത്യ]], [[ശ്രീലങ്ക]], [[മലേഷ്യ]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]] എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് പ്രധാനമായും കണ്ടുവരുന്നത്.[[അഴിമുഖം|അഴിമുഖത്തും]] നദീതടങ്ങളിലും ചതുപ്പുനിലങ്ങളിലും മറ്റ് കണ്ടൽ വൃക്ഷങ്ങളോടൊപ്പം വളരുന്നു.<ref>http://www.iucnredlist.org/details/168780/0</ref> ==സവിശേഷതകൾ== [[Image:Acanthus ilicifolius flower 1.jpg|പൂവ്|thumb]] ഏറെ പൊക്കം വയ്ക്കാത്ത മുൾച്ചെടിയാണ് ചുള്ളിക്കണ്ടൽ. ഇലയുടെ വശങ്ങളിൽ അര ഡ്സനോളം മുള്ളുകൾ ഉണ്ടാവും. മുറിവേൽക്കാതെ ചുള്ളിക്കണ്ടൽ കാടിലേക്കു കടന്നു കയറുക പ്രയാസമാണ്. പൂക്കൾക്ക് ഭംഗിയുള്ള നീല നിറമാണ്. പൂക്കൾ ഏറെക്കാലം കൊഴിയാതെ നിൽക്കും. ഫെബ്രുവരി മുതൽ സെപ്തംബർ വരെയാണ് പൂക്കാലം. ==ഉപയോഗ്യത== പല രാജ്യങ്ങളിലും ചുള്ളിക്കണ്ടൽ ഔഷധപ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു സസ്യമായി കരുതപ്പെടുന്നു. കായ രക്തശുദ്ധിക്കും പൊള്ളലിനും ലേപനമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇല വാതസംബന്ധിയായ അസുഖങ്ങൾക്ക് നല്ല ഔഷധമാണെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. <gallery widths="160" heights="120" perrow="3" mode="packed" caption="കൂടുതൽ ചിത്രങ്ങൾ"> പ്രമാണം:Acanthus ilicifolius.jpg|ചുള്ളിക്കണ്ടൽ പ്രമാണം:Acanthus ilicifolius fruit.jpg|കായ പ്രമാണം:Holy Mangrove.jpg|പൂവ് പ്രമാണം:Acanthus ebracteatus at Nileshwar 03.jpg|നീലേശ്വരത്തുനിന്ന് </gallery> ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{WS|Acanthus ilicifolius}} {{CC|Acanthus ilicifolius}} [[വിഭാഗം:കണ്ടലുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:പുഷ്പിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹോർത്തൂസ് മലബാറിക്കൂസിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]] {{Plant-stub}} gwk114xgyixs017fhn5hvkrkn86771m 4674385 4674307 2026-10-09T10:23:44Z Kontributor 2K 177681 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Acanthus ebracteatus at Nileshwar 03.jpg]] → [[File:Acanthus ilicifolius at Nileshwar 03.jpg]] [[c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request) · To correct the species name 4674385 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Acanthus ilicifolius}} {{taxobox |image = Acanthus ilicifolius flower.jpg |image caption = ചുള്ളിക്കണ്ടലിന്റെ പൂവ് |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = [[Lamiales]] |familia = [[Acanthaceae]] |genus = ''[[Acanthus (genus)|Acanthus]]'' |species = '''''A. ilicifolius''''' |binomial = ''Acanthus ilicifolius'' |binomial_authority = [[L.]] |synonyms = *Acanthus doloarin Blanco *Acanthus ilicifolius var. subinteger Nees *Acanthus neoguineensis Engl. *Dilivaria ilicifolia (L.) Juss. |}} [[അക്കാന്തേസീ]] കുടുംബത്തില്പ്പെട്ട ഒരു [[കണ്ടൽക്കാട്|കണ്ടൽ]] സസ്യമാണ് '''ചുള്ളിക്കണ്ടൽ'''. ശാസ്ത്രീയനാമം: അക്കാന്തസ് ഇലിസിഫോളിയസ. പ്രാദേശികമായി ചക്കരമുള്ള്, ഉപ്പുചുള്ളി, എന്നീ പേരുകളിലും അറിയപ്പെടുന്നു. [[ഇന്ത്യ]], [[ശ്രീലങ്ക]], [[മലേഷ്യ]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]] എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് പ്രധാനമായും കണ്ടുവരുന്നത്.[[അഴിമുഖം|അഴിമുഖത്തും]] നദീതടങ്ങളിലും ചതുപ്പുനിലങ്ങളിലും മറ്റ് കണ്ടൽ വൃക്ഷങ്ങളോടൊപ്പം വളരുന്നു.<ref>http://www.iucnredlist.org/details/168780/0</ref> ==സവിശേഷതകൾ== [[Image:Acanthus ilicifolius flower 1.jpg|പൂവ്|thumb]] ഏറെ പൊക്കം വയ്ക്കാത്ത മുൾച്ചെടിയാണ് ചുള്ളിക്കണ്ടൽ. ഇലയുടെ വശങ്ങളിൽ അര ഡ്സനോളം മുള്ളുകൾ ഉണ്ടാവും. മുറിവേൽക്കാതെ ചുള്ളിക്കണ്ടൽ കാടിലേക്കു കടന്നു കയറുക പ്രയാസമാണ്. പൂക്കൾക്ക് ഭംഗിയുള്ള നീല നിറമാണ്. പൂക്കൾ ഏറെക്കാലം കൊഴിയാതെ നിൽക്കും. ഫെബ്രുവരി മുതൽ സെപ്തംബർ വരെയാണ് പൂക്കാലം. ==ഉപയോഗ്യത== പല രാജ്യങ്ങളിലും ചുള്ളിക്കണ്ടൽ ഔഷധപ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു സസ്യമായി കരുതപ്പെടുന്നു. കായ രക്തശുദ്ധിക്കും പൊള്ളലിനും ലേപനമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇല വാതസംബന്ധിയായ അസുഖങ്ങൾക്ക് നല്ല ഔഷധമാണെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. <gallery widths="160" heights="120" perrow="3" mode="packed" caption="കൂടുതൽ ചിത്രങ്ങൾ"> പ്രമാണം:Acanthus ilicifolius.jpg|ചുള്ളിക്കണ്ടൽ പ്രമാണം:Acanthus ilicifolius fruit.jpg|കായ പ്രമാണം:Holy Mangrove.jpg|പൂവ് പ്രമാണം:Acanthus ilicifolius at Nileshwar 03.jpg|നീലേശ്വരത്തുനിന്ന് </gallery> ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{WS|Acanthus ilicifolius}} {{CC|Acanthus ilicifolius}} [[വിഭാഗം:കണ്ടലുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:പുഷ്പിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹോർത്തൂസ് മലബാറിക്കൂസിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]] {{Plant-stub}} e48tfs50z11z4wd9nnq2hsocn03wo0p 0 239673 4674213 3297579 2026-10-08T16:27:46Z 9abee7 223904 അക്ഷരപിശക് തിരുത്തി 4674213 wikitext text/x-wiki {{Geobox | River <!-- *** Name section *** --> |name = Zeya River |native_name = Зея |other_name = |other_name1 = <!-- *** Image *** ---> |image = Zeya River and Island.jpg |image_size = 250px |image_caption = സേയ നദിയിലെ ഒരു ദ്വീപ് <!-- *** Country etc. *** --> |country = [[Russia]] |country1 = |state = |state1 = |region = |region1 = |district = |district1 = |city = |city1 = |city2 = |city3 = |city4 = |city5 = |city6 = <!-- *** Geography *** --> |length = 1242 |watershed = 233000 |discharge = 1800 |discharge_location = [[Blagoveshchensk]] <ref>Sokolov, [http://www.abratsev.narod.ru/biblio/sokolov/p1ch24b.html Far East] // Hydrography of USSR. {{In lang|ru}}</ref> |discharge_max = 14200 |discharge_min = 1.5 |discharge1_location = |discharge1 = <!-- *** Source *** --> |source_name = |source_location = [[Tokiysky Stanovik]] |source_district = |source_region = [[Amur Oblast]] |source_state = |source_country = |source_lat_d = |source_lat_m = |source_lat_s = |source_lat_NS = |source_long_d = |source_long_m = |source_long_s = |source_long_EW = |source_elevation = |source_length = <!-- *** Mouth *** --> |mouth_name = |mouth_location = [[Amur river]] |mouth_district = |mouth_region = |mouth_state = |mouth_country = |mouth_lat_d = |mouth_lat_m = |mouth_lat_s = |mouth_lat_NS = |mouth_long_d = |mouth_long_m = |mouth_long_s = |mouth_long_EW = |mouth_elevation = <!-- *** Tributaries *** --> |tributary_left = |tributary_left1 = |tributary_right = |tributary_right1 = <!-- *** Free fields *** --> |free_name = |free_value = <!-- *** Map section *** --> |map = Zeyarivermap.png |map_size = 250px |map_caption = സേയ നദിയെ പ്രത്യേകം അടയാളപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള, അമുർ നദീതടത്തിന്റെ ഭൂപടം }} [[റഷ്യ|റഷ്യയിലെ]] [[അമുർ]] നദിയുടെ ഒരു പ്രധാന പോഷക നദി ആണ് '''സേയ നദി'''. സേയ അണക്കെട്ട് ഈ നദിയിൽ ആണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സേയ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയിൽ നിന്നും പ്രതിവർഷം 4.91TWh വൈദ്യുതി ആണ് റഷ്യ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നത്. നവംബർ മുതൽ മെയ്‌ വരെ ഉള്ള കാലയളവിൽ ഈ നദി തണുത്തുറയുന്നു. ഇപ്പോഴത്തെ കണക്ക് പ്രകാരം ലോകത്തിലെ 120-മത്തെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ നദിയാണ് സേയ. ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:റഷ്യയിലെ നദികൾ]] p4qtzqgmdsw1rgp9wnot5dp22ov7q0c 0 263441 4674239 4672252 2026-10-08T19:45:04Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674239 wikitext text/x-wiki [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ചിത്രശലഭങ്ങൾ|ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ]] [[ശാസ്ത്രീയ വർഗ്ഗീകരണം]] ആധാരമാക്കിയുള്ള പട്ടിക. {{Prettyurl|Butterflies of Kerala}} {{Main|കേരളത്തിലെ ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ പട്ടിക}} [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] കണ്ടുവരുന്ന ഏകദേശം 1200 -ഓളം [[ചിത്രശലഭങ്ങൾ|ചിത്രശലഭങ്ങളിൽ]] [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] 330 എണ്ണം ഇതുവരെ കണ്ടെത്തിയതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. {{Skip to top and bottom}} ==Family (കുടുംബം): [[Papilionidae]] ([[കിളിവാലൻ ചിത്രശലഭങ്ങൾ]])== ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Papilioninae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Graphium]]'' ==== =====''[[Graphium agamemnon]]'' ([[വിറവാലൻ (ശലഭം)|വിറവാലൻ ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Graphium agamemnon 20131222.jpg|മുതുകുവശം File:Graphium agamemnon (Tailed Jay).JPG|ഉദരവശം File:The caterpillar of Tailed Jay Graphium agamemnon WLB DSC 0001.jpg|പുഴു File:Graphium agamemnon L.D.JPG|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Graphium antiphates]]'' ([[വരയൻ വാൾവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Graphium antiphates - Five-bar Swordtail 25.jpg|മുതുകുവശം File:Graphium antiphates naira Moore, 1903 – Sahyadri Five-bar Swordtail at Kannavam RF (37).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Graphium doson]]'' ([[നാട്ടുകുടുക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Jay (Graphium doson) in Hyderabad, AP W IMG 0487.jpg|മുതുകുവശം File:Graphium doson Felder & Felder, 1864 – Common Jay - Aralam Butterfly Survey 2016 (8).jpg|ഉദരവശം File:Common Jay (Graphium doson) 03 Larva (2015.06.02).jpg|പുഴു File:Common Jay (Graphium doson) 09 Pupa (2015.06.18).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Graphium nomius]]'' ([[പുള്ളിവാൾ വാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Spot Swordtail (Graphium nomius) W IMG 9180.jpg|മുതുകുവശം File:Graphium nomius by kadavoor.JPG|ഉദരവശം File:Graphium nomius Esper, 1785 – Spot Swordtail egg.jpg|മുട്ട File:Graphium nomius Esper, 1785 – Spot Swordtail caterpillar green morph.jpg|പുഴു File:Graphium nomius Esper, 1785 – Spot Swordtail pupa.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Graphium teredon]]'' ([[നീലക്കുടുക്ക]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Bluebottle-Graphium sarpedon teredon.JPG|മുതുകുവശം File:Common Blue bottle-Aralam.jpg|ഉദരവശം File:Blue Bottle (1685707942).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pachliopta]]'' ==== =====''[[Pachliopta aristolochiae]]'' ([[നാട്ടുറോസ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Rose (Pachliopta aristolochiae) W IMG 9133.jpg|മുതുകുവശം File:Pachliopta aristolochiae Fabricius, 1775 – Common Rose at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (19).jpg|ഉദരവശം File:Common Rose Cat in Hyderabad, AP W IMG 0052.jpg|പുഴു File:Pachliopta aristolochiae-Kadavoor-2016-07-13-001.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Pachliopta hector]]'' ([[ചക്കരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Crimson Rose (Atrophaneura hector) in Hyderabad, AP W IMG 7819.jpg|മുതുകുവശം File:Crimson Rose (Atrophaneura hector) in Hyderabad, AP W IMG 7849.jpg|ഉദരവശം File:Pachliopta hector egg sec.jpg|മുട്ടകൾ File:Pachliopta hector5.JPG|പ്യൂപ്പ File:Pachliopta hector9.JPG|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Pachliopta pandiyana]]'' ([[മലബാർ റോസ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Pachliopta pandiyana-Kadavoor-2016-10-18-001.jpg|മുതുകുവശം File:Pachliopta pandiyana – Malabar Rose 59.jpg|ഉദരവശം File:Pachliopta pandiyana – Malabar Rose 17.jpg|പുഴു File:Pachliopta pandiyana – Malabar Rose 31.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Papilio]]'' ==== =====''[[Papilio buddha]]'' ([[ബുദ്ധമയൂരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Papilio buddha Westwood, 1872 – Malabar Banded Peacock at Peravoor (1).jpg|മുതുകുവശം File:Papilio buddha.JPG|ഉദരവശം File:Malabar Banded Peacock (Papilio buddha).jpg|പുഴു File:Budha Peacock Pupa 2010 10 17 99 23 (5131836972).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Papilio clytia]]'' ([[വഴന ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Papilio clytia at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം (Form ''clytia'') File:DR002 Chilasa clytia disimilis UP.jpg|മുതുകുവശം (Form ''dissimilis'') File:Common Mime Papilio clytia Form clytia by kadavoor.jpg|ഉദരവശം (Form ''clytia'') File:Papilio clytia Linnaeus, 1758 – Common Mime at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (16).jpg|ഉദരവശം (Form ''dissimilis'') File:Papilio clytia – Common Mime pupating 01.jpg|പ്യൂപ്പ File:Papilio clytia1.JPG|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Papilio crino]]'' ([[നാട്ടുമയൂരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Open wing position of Papilio crino, Fabricius,1793 – Common Banded Peacock WLB.jpg|മുതുകുവശം File:Common banded peacock (Papilio crino) underside.jpg|ഉദരവശം File:Papilio crino Melagiri TN IMG 6325.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Papilio demoleus]]'' ([[നാരകശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Lime Butterfly Papilio demoleus UP by Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം File:Common Lime Butterfly Papilio demoleus by Kadavoor.JPG|ഉദരവശം File:An egg of Papilio demoleus Linnaeus, 1758 – Lime Swallowtail WLB P2A0771.jpg|മുട്ട File:Caterpillar upclose.jpg|പുഴു File:Lime Butterfly pupa (8426184307).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Papilio dravidarum]]'' ([[മലബാർ റാവൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Papilio dravidarum-Kadavoor-2016-07-30-001.jpg|മുതുകുവശം File:Papilio dravidarum - Malabar Raven 15.jpg|ഉദരവശം File:Papilio dravidarum – Malabar Raven caterpillar 16.jpg|പുഴു File:Papilio dravidarum – Malabar Raven 10.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Papilio helenus]]'' ([[ചുട്ടിക്കറുപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Red Helen (Papilio helenus) at Samsing, Duars, WB W IMG 6219.jpg|മുതുകുവശം File:Papilio helenus fortunius male 20131027.jpg|ഉദരവശം File:Papilio daksha 03 Fresh Egg (2016.07.10).jpg|മുട്ട File:Red Helen (Papilio helenus) 18 Larva (2016.07.26).jpg|പുഴു File:Red Helen (Papilio helenus) 23 Pupa (2016.07.30).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Papilio liomedon]]'' ([[പുള്ളിവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Malabar Banded Swallowtail(Papilio liomedon) up.jpg|മുതുകുവശം File:Malabar Banded Swallowtail(Papilio liomedon) UN.jpg|ഉദരവശം File:Praveen J - Malabar Banded Swallowtail -Eggs.jpg|മുട്ടകൾ File:Papilio liomedon (caterpillar) 2319.jpg|പുഴു File:Malabar Banded Swallowtail(Papilio liomedon) pupa.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Papilio paris]]'' ([[ചുട്ടിമയൂരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Papilio paris by kadavoor.JPG|മുതുകുവശം File:Open wing position of Papilio paris Linnaeus, 1758 – Paris Peacock DSC 5478 jayanti.jpg|മുതുകുവശം File:Close wing position of Papilio paris, Linnaeus, 1758 – Paris Peacock WLB.jpg|ഉദരവശം File:Paris peacock(Papilio paris) finalt instar caterpillar 01 (5246661700).jpg|പുഴു File:Paris peacock(Papilio paris) pupa 01 (5246660792).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Papilio polymnestor]]'' ([[കൃഷ്ണശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Papilio polymnestor-Kadavoor-2016-07-27-002.jpg|മുതുകുവശം File:Blue Mormon Papilio polymnestor (3986294976).jpg|ഉദരവശം File:Blue Mormon (Papilio polymnestor) 002 Egg (2016.11.15).jpg|മുട്ട File:Blue Mormon (Papilio polymnestor) 018 Larva (2016.12.03).jpg|പുഴു File:Blue Mormon (Papilio polymnestor) 023 Pupa (2016.12.10).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Papilio polytes]]'' ([[നാരകക്കാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Papilio polytes-Thekkady-2016-12-02-001.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Male mormon cyrus.jpg|ഉദരവശം (ആൺ) File:Papilio polytes-Thekkady-2016-12-03-001.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ, form ''stichius'') File:Common Mormon (Papilio polytes) Female. Thane, Maharashtra..jpg|ഉദരവശം (പെൺ, form ''stichius'') File:Common Mormon Papilio polytes Female Form Romulus by kadavoor.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ, form ''romulus'') File:Close wing position of Female Papilio polytes Linnaeus, 1758 – Common Mormon WLB IMG 0992.jpg|ഉദരവശം (പെൺ, form ''romulus'') File:Common mormon egg.JPG|മുട്ട File:Papilio polytes caterpillar at Kadavoor.jpg|പുഴു File:Pupa of Papilio polytes Linnaeus, 1758 – Common Mormon.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Troides]]'' ==== =====''[[Troides minos]]'' ([[ഗരുഡശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Sahyadri Birdwing.jpg|മുതുകുവശം File:Troides minos 06643.jpg|ഉദരവശം File:Southernbirdwinglarva 01 (2800940663).jpg|പുഴു File:Southernbirdwingpupa 01 (2801787966).jpg|പ്യൂപ്പ File:Southernbirdwingpupa02 (2800939899).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==Family (കുടുംബം): [[Pieridae]] ([[പീത-ശ്വേത ചിത്രശലഭങ്ങൾ]])== ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Coliadinae]] === ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Catopsilia]]'' ==== =====''[[Catopsilia pomona]]'' ([[മഞ്ഞത്തകരമുത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:415-Catopsilia pomona.JPG|മുതുകുവശം File:Catopsilia pomona 2 by kadavoor.jpg|ഉദരവശം File:Catopsilia crocale egg sec.jpg|മുട്ട File:A caterpillar of Catopsilia pomona Fabricius, 1775 – Lemon Emigrant found in the Cassia sp. leaf WLB DSC 0297.jpg|പുഴു File:Common emigrant butterfly pupa.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Catopsilia pyranthe]]'' ([[തകരമുത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Catopsilia pyranthe-Musée zoologique de Strasbourg.jpg|മുതുകുവശം File:Catopsilia pyranthe male, Burdwan, West Bengal, India 14 09 2012.jpg|ഉദരവശം Mottled Emigrant Catopsilia pyranthe eggs.JPG|മുട്ടകൾ File:Mottled Emigrant (Catopsilia pyranthe) Cat in Hyderabad, AP W IMG 9331.jpg|പുഴു File:Mottled Emigrant (Catopsilia pyranthe) Pupa at Annona squamosa (Custurd Apple) in Hyderabad, AP W IMG 9327.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Colias]]'' ==== =====''[[Colias nilagiriensis]]'' ([[പീതാംബരൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:EurymusNilagiriensisFitch.png|മുതുകുവശം File:Colias nilagiriensis – Nilgiri Clouded Yellow.jpg|ഉദരവശം File:Nigiri Clouded yellow female Anamudi shola Munnar.jpg|പെൺ ശലഭം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Eurema]]'' ==== =====''[[Eurema andersonii]]'' ([[ഒറ്റപൊട്ടൻ മഞ്ഞപ്പാപ്പാത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Andersonii.JPG|മുതുകുവശം File:Close wing position of Eurema andersonii Moore, 1886 – One-spot Grass YellowWLB DSC 0056 (2).jpg|ഉദരവശം File:NE Pi Onespot Grassyellow October 2008 Ultapani (3060871447).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Eurema blanda]]'' ([[മുപ്പൊട്ടൻ മഞ്ഞപ്പാപ്പാത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:020-Eurema blanda.JPG|മുതുകുവശം File:Eurema blanda at Nayikayam Thattu.jpg|ഉദരവശം File:Eurema blanda Boisduval, 1836 – Three-spot Grass Yellow, freshly laid eggs on Acrocarpus fraxinifolius at Virajpet (5).jpg|മുട്ടകൾ File:Eurema blanda Boisduval, 1836 – Three-spot Grass Yellow Caterpillars from Peravoor (6).jpg|പുഴു </gallery> =====''[[Eurema brigitta]]'' ([[കുഞ്ഞിപ്പാപ്പാത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:698-Eurema brigitta.JPG|മുതുകുവശം File:Small Grass Yellow (Eurema brigitta) in Hyderabad, AP W IMG 0313.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Eurema hecabe]]'' ([[മഞ്ഞപ്പാപ്പാത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Eurema hecabe hecabe.jpg|മുതുകുവശം File:Eurema hecabe Linnaeus, 1758 – Common Grass Yellow.jpg|ഉദരവശം File:Eurema hecabe egg sec.jpg|മുട്ട File:Eurema hecabe cat sec.jpg|പുഴു File:Eurema hecabe pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Eurema laeta]]'' ([[പൊട്ടില്ലാ മഞ്ഞപ്പാപ്പാത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Eurema laeta.JPG|മുതുകുവശം File:Eurema laeta-Thekkady-2016-12-02-001.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Eurema nilgiriensis]]'' ([[നീലഗിരി പാപ്പാത്തി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Nilgiri grassyellow.jpg File:Nilgiri Grass Yellow Eurema Nilgiriensis from Kakkayam Kerala India IMG 7538.jpg </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Pierinae]] === ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Appias]]'' ==== =====''[[Appias albina]]'' ([[ആൽബട്രോസ് ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Appias albina female.JPG|മുതുകുവശം File:Appias albina swinhoei Moore, 1905 – Sahyadri Common Albatross at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (6).jpg|ഉദരവശം (ആൺ) File:Common Albatross, Appias albina female (5220505435).jpg|ഉദരവശം (പെൺ) File:Common Albatross Appias albina (4127239586).jpg|[[ചെളിയൂറ്റൽ]] </gallery> =====''[[Appias indra]]'' ([[വെള്ളപഫിൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Appindra.jpg|മുതുകുവശം File:Appias indra - Plain Puffin 07.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Appias lalage]]'' ([[പുള്ളി പഫിൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:BH007 Appias lalage forewings.jpg|മുതുകുവശം File:Spot Puffin.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Appias libythea]]'' ([[വരയൻ ആൽബട്രോസ്‌]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Appias libythea.jpg|മുതുകുവശം File:Striped Albatross Appias libythea Female UN by Raju Kasambe DSCN2150 (1).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Appias lyncida]]'' ([[ചോക്കളേറ്റ് ആൽബട്രോസ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Appias lyncida eleonora male back 20140516.jpg|മുതുകുവശം File:Appias lyncida 02249.JPG|ഉദരവശം File:Appias lyncida Cramer, 1777 – Chocolate Albatross on Crateva magna at Aralam Wildlife Sanctuary 2016 (1).jpg|പുഴു File:Appias lyncida Cramer, 1777 – Chocolate Albatross on Crateva magna at Aralam Wildlife Sanctuary (4).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Appias wardii]]'' ([[ചിന്നൻ ആൽബട്രോസ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AppiasWardiSeitz.jpg|മുതുകുവശം File:CatophagaWardii 552.png|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Belenois]]'' ==== =====''[[Belenois aurota]]'' ([[കരീര വെളുമ്പൻ]]/[[പയനിയർ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Wanderer I2 IMG 6488.jpg|മുതുകുവശം File:Pioneer Belenois aurota Rollapadu GIB Sanctuary 26 October 2014 AJT Johnsingh.jpg|ഉദരവശം File:Anaphaeis aurota eggs sec.jpg|മുട്ടകൾ File:Belenois aurota early instar caterpillars.JPG|പുഴു File:Belenois aurota – Pioneer pupa 01.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cepora]]'' ==== =====''[[Cepora nadina]]'' ([[കാട്ടുപാത്ത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:OBER-EXPO-029.jpg|മുതുകുവശം File:Pi Lessr Gull 13 November 2007 A (2199101932).jpg|മുതുകുവശം File:Cepora nadina-Aralam-2016-10-29-001.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Cepora nerissa]]'' ([[നാട്ടുപാത്ത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Gull Cepora nerissa Female UP by Dr. Raju Kasambe DSCN3732 (20).jpg|മുതുകുവശം File:Common Gull Cepora nerissa Female UN by Dr. Raju Kasambe DSCN3569 (16).jpg|ഉദരവശം File:Cepora nerissa pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Colotis]]'' ==== =====''[[Colotis amata]]'' ([[ചെമ്പഴുക്ക ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Small Salmon Arab Colotis amata UP by Dr. Raju Kasambe DSCN1070 (19).jpg|മുതുകുവശം File:Small Salmon Arab Colotis amata UN by Dr. Raju Kasambe DSCN1084 (7).jpg|ഉദരവശം File:Small Salmon Arab Colotis amata eggs on meswak by Dr. Raju Kasambe DSCN1442 (8).jpg|മുട്ടകൾ </gallery> =====''[[Colotis aurora]]'' ([[ചോരത്തുഞ്ചൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Plain o tip male IMG 3406.jpg|മുതുകുവശം File:Plain Orange Tip Colotis eucharis Male UN Thane Maharashtra.JPG|ഉദരവശം (ആൺ) File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (16).jpg|ഉദരവശം (പെൺ) </gallery> =====''[[Colotis danae]]'' ([[ചെഞ്ചോരത്തുഞ്ചൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (5).jpg|മുതുകുവശം File:Crimson tip male.JPG|ഉദരവശം File:Colotis danae egg sec.jpg|മുട്ടകൾ File:Colotis danae cat sec.jpg|പുഴു </gallery> =====''[[Colotis fausta]]'' ([[വൻചെമ്പഴുക്ക ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Large salmon arab male (7).jpg|മുതുകുവശം File:Large salmon arab hingolgadh.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Colotis etrida]]'' ([[ചെറുചോരത്തുഞ്ചൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Small Orange Tip (Colotis etrida) Upperside. Yavatmal, Maharashtra..jpg|മുതുകുവശം File:Small Orange-Tip (Colotis etrida) on unided plant W IMG 0550.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Delias]]'' ==== =====''[[Delias eucharis]]'' ([[വിലാസിനി (ചിത്രശലഭം)|വിലാസിനി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Pi Common Jezebel 07 September 2007 N (1344882481).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Delias eucharis Drury, 1773 – Indian Jezebel at Peravoor (27).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Delias eucharis Drury, 1773 – Indian Jezebel at Peravoor (27).jpg|മുതുകുവശം File:Common Jezebel Delias eucharis edit by kadavoor.jpg|ഉദരവശം File:Jezebel egg.jpg|മുട്ടകൾ File:Delias eucharis cat2 sec.jpg|പുഴു File:Deliaseucharis pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hebomoia]]'' ==== =====''[[Hebomoia glaucippe]]'' ([[ചെഞ്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Open wing position of Hebomoia glaucippe Linnaeus, 1758 – Great Orange-tip.jpg|മുതുകുവശം File:Hebomoia glaucippe formosana female 20140516.jpg|ഉദരവശം File:Hebomoea glaucippe egg sec.jpg|മുട്ട File:2012 06 13 4138l (7414162066).jpg|പുഴു File:Great Orangetip pupa 02010 06 23 IMG 9999 2 (5139021831).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ixias]]'' ==== =====''[[Ixias marianne]]'' ([[വെൺചെഞ്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:White Orange Tip Ixias marianne Male by Dr. Raju Kasambe DSCN2082 (9).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:White Orange Tip Ixias marianne Female UP by Dr. Raju Kasambe DSCN2451 (1).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:White orange tip gandhinagar.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Ixias pyrene]]'' ([[മഞ്ഞച്ചെമ്പുള്ളി ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (9).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Yellow Orange Tip Ixias pyrene Female yellow form UP by Dr. Raju Kasambe DSCN3681 (23).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Yellow Orange Tip (Ixias pyrene) in Hyderabad, AP W IMG 0351.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Leptosia]]'' ==== =====''[[Leptosia nina]]'' ([[പൊട്ടുവെള്ളാട്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:പൊട്ടുവെള്ളാട്ടി.jpg|മുതുകുവശം File:Psyche(Leptosia nina).jpg|ഉദരവശം File:An Egg of Leptosia nina Fabricius, 1793 – Psyche WLB P2A1117.jpg|മുട്ട File:Leptosia nina cat.jpg|പുഴു File:Leptosia nina pupa.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pareronia]]'' ==== =====''[[Pareronia ceylanica]]'' ([[ഇരുളൻ നാടോടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Dark wanderer (Pareronia ceylanica).jpg|മുതുകുവശം File:Dark Wandere ( UN ).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Pareronia valeria|Pareronia valeria/hippia]]'' ([[നാടോടി (ചിത്രശലഭം)|നാടോടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (4).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Pareronia hippia-Silent Valley-2016-08-15-001.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Common Wanderer Pareronia valeria female philomela form by Dr. Raju Kasambe DSCN3506 (9).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ, രൂപം ''philomela'') File:Pareronia hippia (Common Wanderer) from Chalavara.jpg|ഉദരവശം (ആൺ) File:Common Wanderer Pareronia valeria Female UN by Dr. Raju Kasambe DSCN3878 (8).jpg|ഉദരവശം (പെൺ) File:Pareronia valeria egg sec.jpg|മുട്ടകൾ File:Pareronia valeria pupating.jpg|പ്യൂപ്പ File:COMMON WANDERER (1) OCTOBER 2011 (6442180555).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pieris]]'' ==== =====''[[Pieris canidia]]'' ([[കാബേജ്‌ ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Indian Cabbage White Butterfly.jpg|മുതുകുവശം File:Indian Cabbage White.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Prioneris]]'' ==== =====''[[Prioneris sita]]'' ([[ചോലവിലാസിനി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Prioneris sita Felder & Felder, 1865 – Painted Sawtooth at Kannavam RF (2).jpg|ഉദരവശം File:P sita D eucharis wings.jpg|ചിറകുകൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം (''Prioneris sita'', ''Delias eucharis'') </gallery> ==Family (കുടുംബം): [[Nymphalidae]] ([[രോമപാദ ചിത്രശലഭങ്ങൾ]])== ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Apaturinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Euripus]]'' ==== =====''[[Euripus consimilis]]'' ([[ചിത്രാംഗദൻ (പൂമ്പാറ്റ)|ചിത്രാംഗദൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Euripus consimilis 01.JPG|മുതുകുവശം File:VB 031 Courtsean UN 02.jpg|ഉദരവശം File:Euripus consimilis 07.JPG|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Rohana]]'' ==== =====''[[Rohana parisatis]]'' ([[കരിരാജൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Rohana parisatis Westwood, 1850 – Black Prince newly eclosed male from Peraiya (11).jpg|ആൺ (മുതുകുവശം) File:Rohana parisatis Westwood, 1850 – Black Prince newly eclosed female from Peraiya (39).jpg|പെൺ (മുതുകുവശം) File:Rohana parisatis Westwood, 1850 – Black Prince newly eclosed male from Peraiya (23).jpg|ആൺ (ഉദരവശം) File:Rohana parisatis Westwood, 1850 – Black Prince newly eclosed female from Peraiya (23).jpg|പെൺ (ഉദരവശം) File:Rohana parisatis - Black Prince pupa 01.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Biblidinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ariadne]]'' ==== =====''[[Ariadne ariadne]]'' ([[ചിത്രകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ariadne ariadne ok.JPG|മുതുകുവശം File:Ariadne ariadne 10.JPG|ഉദരവശം File:Ariadne ariadne caterpillar 01.JPG|പുഴു File:Ny Angled Castor 22 October 2007 pupa (1743873571).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Ariadne merione]]'' ([[ആവണച്ചോപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ariadne merione - Common Castor 20.jpg|മുതുകുവശം File:Ariadne merione - Common Castor 33.jpg|ഉദരവശം File:Ariadne merione egg sec.jpg|മുട്ട File:Ariadne merione cat sec.jpg|പുഴു File:Ariadne merione - Common Castor pupa 04.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Byblia]]'' ==== =====''[[Byblia ilithyia]]'' ([[ജോക്കർ ചിത്രശലഭം|ജോക്കർ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Joker (Byblia ilithyia) W IMG 4431.jpg|മുതുകുവശം File:Common joker (Byblia ilithyia) male, Semliki Wildlife Reserve.jpg|ഉദരവശം </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Charaxinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Charaxes]]'' ==== =====''[[Charaxes agrarius|Charaxes agrarius/Polyura agraria]]'' ([[പുള്ളി നവാബ്‌]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Anomalous Nawab (Polyura agraria) at Kambalakonda 03.jpg File:Anomalous Nawab.jpg|ഉദരവശം File:Charaxes agrarius Swinhoe, 1887 – Anomalous Nawab (36800384813).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Charaxes athamas]]'' ([[നവാബ് ചിത്രശലഭം|നവാബ്‌]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Nawab up.jpg File:Common Nawab Kakkadampoyil 19March2017.jpg File:Commonnawab cat sec.jpg File:Common Nawab Polyura athamas pupa by Dr. Raju Kasambe DSCN6010 (10).jpg </gallery> =====''[[Charaxes psaphon|Charaxes psaphon/bernardus]]'' ([[ചെമ്പഴകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:HaridraPsaphon168 1.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:HaridraPsaphon168 1b.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Charaxes psaphon-Aralam-2016-10-29-002.jpg|ഉദരവശം (ആൺ) File:Charaxes psaphon by Sagar Sarang.jpg|ഉദരവശം (പെൺ) </gallery> =====''[[Charaxes schreiber]]'' ([[നീലനവാബ് ചിത്രശലഭം|നീലനവാബ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:EulepisSchreiberi188 1.jpg|മുതുകുവശം File:Blue Nawab.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Charaxes solon]]'' ([[പുളിയില ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Open wing position of Charaxes solon Fabricius, 1793 – Black Rajah.jpg|മുതുകുവശം File:Black Rajah.jpg|ഉദരവശം File:An egg of Charaxes solon (Fabricius, 1793) – Black Rajah .jpg|മുട്ട File:Caterpillar of Charaxes solon (Fabricius, 1793) – Black Rajah .jpg|പുഴു </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Cyrestinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cyrestis]]'' ==== =====''[[Cyrestis thyodamas]]'' ([[ഭൂപടശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Map Thamini.jpg|മുതുകുവശം File:Cyrestis thyodamas formosana male 20140427.jpg|ഉദരവശം File:Cyrestis thyodamas formosana larva 20140412.jpg|പുഴു </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Danainae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Danaus]]'' ==== =====''[[Danaus chrysippus]]'' ([[എരിക്കുതപ്പി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Danaus chrysippus Female by kadavoor.jpg|മുതുകുവശം File:Danaus chrysippus male 2 by kadavoor.jpg|ഉദരവശം File:Plain Tiger Danaus chrysippus Caterpillar on Calotropis procera by Dr. Raju Kasambe.jpg|പുഴു File:Plain Tiger (Danaus chrysippus) 09 Pupa (2015.12.17).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Danaus genutia]]'' ([[വരയൻ കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Danaus genutia dorsal view 20141108.jpg|മുതുകുവശം File:Danaus genutia 06847.JPG|ഉദരവശം File:Stripedtiger egg sec.jpg|മുട്ട File:Stripedtiger cat sec.jpg|പുഴു File:Stripedtiger pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Euploea]]'' ==== =====''[[Euploea core]]'' ([[അരളി ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Crow Euploea core Male UP by Dr. Raju Kasambe DSCN3889 (5).jpg|മുതുകുവശം File:Common crow (Euploea core core) underside.jpg|ഉദരവശം File:Euploea core egg.jpg|മുട്ട File:Euploea core-Kadavoor-2016-09-08-002.jpg|പുഴു File:Chrysalis(Pupa) of a Common Crow Butterfly (Euploea core).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Euploea klugii]]'' ([[ആൽശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Brown king crow (2874855970).jpg|മുതുകുവശം File:Close wing position of Euploea klugii Moore, 1857 - King Crow WLB.jpg|ഉദരവശം File:Brown King Crow (Euploea klugii) (6318696296).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Euploea sylvester]]'' ([[പാൽവള്ളി ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Butterflies of Kerala - Euploea sylvester (Double Branded Crow) (2016.07.03).jpg|മുതുകുവശം File:DoubleBrandedCrow.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Idea]]'' ==== =====''[[Idea malabarica]]'' ([[വനദേവത (ചിത്രശലഭം)|വനദേവത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Malabar tree nymph 01.jpg|മുതുകുവശം File:Malabar tree nymph 02.jpg|ഉദരവശം File:Malabar tree nymph larvae 01.jpg|പുഴു File:Malabar tree nymph larvae 02.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Parantica]]'' ==== =====''[[Parantica aglea]]'' ([[തെളിനീലക്കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Parantica aglea of Nayikayam Thattu.jpg|മുതുകുവശം File:Parantica aglea at Nayikayam Thattu.jpg|ഉദരവശം File:Parantica aglea - Glassy Tiger caterpillar 11.jpg|പുഴു File:Parantica aglea – Glassy Tiger pupa 03.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Parantica nilgiriensis]]'' ([[നീലഗിരി കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Parantica nilgiriensis Moore, 1877 – Nilgiri Tiger from Parambikulam (8).jpg|മുതുകുവശം File:Parantica nilgriensis 06.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tirumala]]'' ==== =====''[[Tirumala limniace]]'' ([[നീലക്കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Blue tiger (Tirumala limniace exoticus).jpg|മുതുകുവശം File:Blue tiger (Tirumala limniace exoticus) male underside.jpg|ഉദരവശം File:Tirumala limniace egg sec.jpg|മുട്ട File:Blue tiger larva (2867389105).jpg|പുഴു File:Blue tiger pupa (2867390361).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Tirumala septentrionis]]'' ([[കരിനീലക്കടുവ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Dark blue tiger (Tirumala septentrionis dravidarum).jpg|മുതുകുവശം File:Dark Blue Tiger tirumala septentrionis by kadavoor.JPG|ഉദരവശം File:Dark blue tiger egg sec.jpg|മുട്ട File:Dark blue tiger cat sec.jpg|പുഴു File:Dark blue tiger pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Heliconiinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Acraea]]'' ==== =====''[[Acraea terpsicore|Acraea terpsicore/violae]]'' ([[തീച്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Acraea terpsicore Linnaeus, 1758 – Tawny Coster at Kavvayi (5).jpg|മുതുകുവശം File:Acraea terpsicore 08951.JPG|ഉദരവശം File:The eggs of of Tawny Coster (হরিনছড়া) (Acraea terpsicore) WLB DSC 0093.jpg|മുട്ടകൾ File:Tawny Coster (Acraea terpsicore) cat W IMG 0578.jpg|പുഴു File:Tawny coaster pupa emerging.JPG|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Argynnis]]'' ==== =====''[[Argynnis hyperbius]]'' ([[ഗിരിശൃംഗൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Argynnis castetsi Oberthür, 1891 – Palni Fritillary at Mannavan Shola, Anamudi Shola National Park, Kerala (5).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Argynnis butterfly SEP01sai.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:A argynnis butterfly in front of my house.jpg|ഉദരവശം File:Argyreus hyperbius5.jpg|പുഴു </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cethosia]]'' ==== =====''[[Cethosia mahratta]]'' ([[ലെയ്സ് ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Cethosia nietneri open view.JPG|മുതുകുവശം File:Cethosia nietneri mahratta by Balakrishnan Valappil (7438941522).jpg|ഉദരവശം File:Cethosia nietneri mahratta by Balakrishnan Valappil (7438940932).jpg|മുട്ട File:Cethosia nietneri mahratta by Balakrishnan Valappil (7438944432).jpg|പുഴു File:Cethosia nietneri mahratta by Balakrishnan Valappil (7438942840).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cirrochroa]]'' ==== =====''[[Cirrochroa thais]]'' ([[മരോട്ടിശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Cirrochroa thais Fabricius, 1787 – Tamil Yeoman at Aralam Wildlife Sanctuary (2).jpg|മുതുകുവശം File:Cirrochroa thais at Kadavoor.jpg|ഉദരവശം File:Tamil yeoman egg laying 01 (3382590934).jpg|മുട്ടകൾ File:Cirrochroa thais - Tamil Yeoman caterpillar 01.jpg|പുഴു File:Cirrochroa thais - Tamil Yeoman pupa 12.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cupha]]'' ==== =====''[[Cupha erymanthis]]'' ([[വയങ്കതൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Cupha erymanthis at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം File:Rustic Cupha erymanthis by kadavoor.JPG|ഉദരവശം File:Cupha erymanthis - Southern Rustic Butterfly caterpillar on Flacourtia montana.JPG|പുഴു File:Cupha erymanthis – Sahyadri Rustic pupa 08.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Phalanta]]'' ==== =====''[[Phalanta alcippe]]'' ([[ചെറുപുലിത്തെയ്യൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Phalanta alcippe at Nayikayam Thattu.jpg|മുതുകുവശം File:Phalanta alcippe around Nayikayam Thattu.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Phalanta phalantha]]'' ([[പുലിത്തെയ്യൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Phalanta phalantha dorsal view 20131020.jpg|മുതുകുവശം File:Common Leopard (Phalanta phalantha) mating with newly imerged butterfly in Hyderabad, AP W IMG 9390.jpg|ഉദരവശം File:Phalantha p egg sec.jpg|മുട്ട </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Vindula]]'' ==== =====''[[Vindula erota]]'' ([[സുവർണ്ണ ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Vindula erota Fabricius, 1793 – Cruiser male - at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (26).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Vindula erota female.JPG|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Cruiser Vindula erota WLB IMG 9284 31.jpg|ഉദരവശം </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Libytheinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Libythea]]'' ==== =====''[[Libythea laius]]'' ([[ചുണ്ടൻ ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> Lobed Beak Butterfly mudpuddling in Chinnar WLS Kerala (3).jpg File:Lobed Beak Butterfly mudpuddling in Chinnar WLS Kerala (1).jpg </gallery> =====''[[Libythea myrrha]]'' ([[ഗദച്ചുണ്ടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Libythea myrrha iwanagai, male.JPG|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Club Beak-Kakkayam.jpg|ഉദരവശം </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Limenitidinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Athyma]]'' ==== =====''[[Athyma inara]]'' ([[കളർ സാർജന്റ്‌]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:VB 019 Color Sergeant UP.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Athyma inara-Aralam-2016-10-30-001.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:VB 018 Color Sergeant UN.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Athyma perius]]'' ([[കരിമ്പുള്ളി സാർജന്റ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CommonSergeant-top.jpg|മുതുകുവശം File:Athyma perius bytreef.jpg|ഉദരവശം File:Athyma perius - Common Sergeant caterpillar 07.jpg|പുഴു File:Athyma perius - Common Sergeant pupa 06.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Athyma ranga]]'' ([[ഒറ്റവരയൻ സാർജന്റ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Athyma ranga - Blackvein Sergeant 98.jpg|മുതുകുവശം File:Black viened sergeant closed.jpg|ഉദരവശം File:Athyma ranga - Blackvein Sergeant caterpillar male 08.jpg|പുഴു File:Athyma ranga - Blackvein Sergeant pupa male 05.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Athyma selenophora]]'' ([[ചുവപ്പുവരയൻ സർജന്റ്‌]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Athyma selenophora 10.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Athyma selenophora laela female dorsal view 20140618.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Athyma selenophora laela male ventral view 20140712.jpg|ഉദരവശം File:Caterpillar of Athyma selenophora Kollar, 1844 – Staff Sergeant WLB DSC 0002 (27).jpg|പുഴു File:A pupa of Athyma selenophora Kollar, 1844 – Staff Sergeant WLB DSC 0002 (1).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dophla]]'' ==== =====''[[Dophla evelina]]'' ([[കനിരാജൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Dophla evelina 01.jpg|മുതുകുവശം File:Redspot duke Butterfly.jpg|ഉദരവശം File:Dophla evelina Stoll, 1790 – Redspot Duke caterpillar (2).jpg|പുഴു File:Dophla evelina Stoll, 1790 – Redspot Duke pupa (7).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Euthalia]]'' ==== =====''[[Euthalia aconthea]]'' ([[കനിത്തോഴൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Euthalia aconthea-Kadavoor-2016-06-25-003.jpg|മുതുകുവശം File:Euthalia aconthea – Baron 34.jpg|ഉദരവശം File:Euthalia aconthea egg sec.jpg|മുട്ട File:Euthalia aconthea cat sec.jpg|പുഴു File:Euthalia aconthea – Baron 13.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Euthalia lubentina]]'' ([[കനിവർണ്ണൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Euthalia lubentina - Davidraju IMG 6700.jpg|മുതുകുവശം File:Gaudy Baron Butterfly perching on a fruit.jpg|ഉദരവശം File:Euthalia lubentina egg.JPG|മുട്ട File:Euthalia lubentina caterpillar.JPG|പുഴു </gallery> =====''[[Euthalia nais|Euthalia nais/Symphaedra nais]]'' ([[അഗ്നിവർണ്ണൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Baronet-Bangalore.jpg|മുതുകുവശം File:Baronet Euthalia nais (7921548952).jpg|ഉദരവശം File:Euthalia nais egg.JPG|മുട്ട File:Baronet Euthalia nais catterpillar.JPG|പുഴു File:SymphaedraNais209 1a.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Euthalia telchinia]]'' ([[നീല കനിത്തോഴൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:KirontisaTelchinia227 1.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:KirontisaTelchinia227 1b.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:KirontisaTelchinia227 1c.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Moduza]]'' ==== =====''[[Moduza procris]]'' ([[വെള്ളിലത്തോഴി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Moduza procris - Commander 46.jpg|മുതുകുവശം File:Commander Butterfly.jpg|ഉദരവശം File:Commander egg sec.jpg|മുട്ട File:Moduza procris-Kadavoor-2016-07-26-001.jpg|പുഴു File:Moduza procris - Commander pupa 18.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Neptis]]'' ==== =====''[[Neptis clinia]]'' ([[തെക്കൻ ചോലപ്പൊന്തചുറ്റൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Clear Sailer Neptis clinia by Dr Raju Kasambe (1).JPG|മുതുകുവശം File:Neptis clinia Moore, 1872 – Sullied Sailer from Parambikulam (7).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Neptis columella|Neptis/Phaedyma columella]]'' ([[ചെറുപുള്ളിപ്പൊന്തചുറ്റൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Short banded Sailer by Tony Antony.jpg|മുതുകുവശം File:Shortbandedsailor.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Neptis hylas]]'' ([[പൊന്തച്ചുറ്റൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Neptis hylas-Kadavoor-2016-07-26-001.jpg|മുതുകുവശം File:Neptis hylas by kadavoor.JPG|ഉദരവശം File:Commonsailer egg sec.jpg|മുട്ട </gallery> =====''[[Neptis jumbah]]'' ([[ഇരുവരയൻ പൊന്തച്ചുറ്റൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> Chestnut Streaked Sailer Neptis Jumbah (5468119323).jpg|മുതുകുവശം File:Chestnut streaked salier.JPG|മുതുകുവശം File:Chestnut-Streaked Sailer Neptis jumbah (3950120042).jpg </gallery> =====''[[Neptis nata]]'' ([[ഇളം പൊന്തചുറ്റൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Clear sailer butterfly.JPG|മുതുകുവശം File:Clear Sailor-Perambra-Calicut.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Neptis soma]]'' ([[ചോലപൊന്തച്ചുറ്റൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:SULLIED SAILER (Neptis soma) 2011 01 13 99 54 (5364180772).jpg|മുതുകുവശം File:NeptisSoma284 1e.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Lasippa viraja|Neptis/Lasippa viraja]]'' ([[മഞ്ഞപ്പൊന്തചുറ്റൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:NeptisViraja.jpg|ചിത്രീകരണം File:Open wing position of Lasippa viraja Moore, 1872 – Yellowjack Sailer WLB 1E7A1683.jpg|മുതുകുവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pantoporia]]'' ==== =====''[[Pantoporia hordonia]]'' ([[നരിവരയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Open wing position of Pantoporia hordonia Stoll, 1790 – Common Lascar JAyanti.jpg|മുതുകുവശം File:Common Lascar-DSC 0834.jpg|മുതുകുവശം File:Common lascar 02 (2835642313).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Pantoporia sandaka]]'' ([[പുലിവരയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:IMG 8305 EXTRA lascar (4366756386).jpg|മുതുകുവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Parthenos]]'' ==== =====''[[Parthenos sylvia]]'' ([[ക്ലിപ്പർ (ചിത്രശലഭം)|ക്ലിപ്പർ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Parthenos sylvia-Kadavoor-2016-06-25-001.jpg|മുതുകുവശം File:Parthenos sylvia Cramer, 1775 – Clipper at Mayyil, Kannur (22).jpg|ഉദരവശം File:Parthenos sylvia cat.jpg|പുഴു File:Parthenos sylvia pupa.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tanaecia]]'' ==== =====''[[Tanaecia lepidea]]'' ([[പേഴാളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Tanaecia lepidea in Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം File:Tanaecia lepidea – Grey Count 28.jpg|ഉദരവശം File:Tanaecia lepidea – Grey Count 57.jpg|പുഴു File:Tanaecia lepidea – Grey Count 59.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Nymphalinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Doleschallia]]'' ==== =====''[[Doleschallia bisaltide]]'' ([[സുവർണ്ണ ഓക്കിലശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Doleschallia bisaltide-Madayippara.jpg|മുതുകുവശം File:Autumn leaf (Doleschallia bisaltide) Bali I.jpg|ഉദരവശം File:Doleschallia.jpg|പുഴു File:Doleschallia bisaltide philippensis (Autumn Leaf) pupa on Graptophyllum pictum (Mindanao, Philippines).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hypolimnas]]'' ==== =====''[[Hypolimnas bolina]]'' ([[വൻ ചൊട്ടശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Hypolimnas bolina male in Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Hypolimnas-bolina-weiblich.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Hypolimnas bolina 07882.JPG|ഉദരവശം (ആൺ) File:Hypolimnas bolina female in Kadavoor.jpg|ഉദരവശം (പെൺ) File:Great eggfly cat.jpg|പുഴു File:Great eggfly pupa.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Hypolimnas misippus]]'' ([[ചൊട്ടശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Hypolimnas misippus 07770.JPG|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Danaid eggfly Female.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Hypolimnas misippus by kadavoor.jpg|ഉദരവശം (ആൺ) File:Danaid Eggfly or Mimic (Hypolimnas misippus) Female UN. Thane, Maharashtra..jpg|ഉദരവശം (പെൺ) File:VB 080 Danaid Eggfly Female inaria.jpg|Form inaria (പെൺ) File:Hypolimnas missipus egg sec.jpg|മുട്ട File:Hypolimnas missipus cat sec.jpg|പുഴു File:Hypolimnas missipus pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Junonia]]'' ==== =====''[[Junonia almana]]'' ([[മയിക്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Junonia almana-Kadavoor-2016-07-11-002.jpg|മുതുകുവശം File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (40).jpg|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Peacock Pansy Junonia almana UN DSF by Dr. Raju Kasambe DSCN1954 (4).jpg|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) </gallery> =====''[[Junonia atlites]]'' ([[വയൽക്കോത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Junonia atlites by kadavoor UP.jpg|മുതുകുവശം File:Grey Pansy Junonia atlites by kadavoor UW.JPG|ഉദരവശം File:Junonia atlites-Kadavoor-2016-06-23-001.jpg|Mating pair </gallery> =====''[[Junonia hierta]]'' ([[മഞ്ഞനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Yellow Pansy-DSC 1884.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Yellow Pansy (Junonia hierta)- Female in Talakona forest, AP W IMG 8579.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Junonia hierta by kadavoor.JPG|ഉദരവശം File:Yellow pansy cat sec.jpg|പുഴു File:Yellow pansy pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Junonia iphita]]'' ([[ചോക്ലേറ്റ് ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Junonia iphita-Kadavoor-2016-08-08-002.jpg|മുതുകുവശം File:Junonia iphita 20140412.jpg|ഉദരവശം File:VB 077 Chocolate Pansy Egg.jpg|മുട്ട </gallery> =====''[[Junonia lemonias]]'' ([[പുള്ളിക്കുറുമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Junonia lemonias - Lemon Pansy 25.jpg|മുതുകുവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Junonia lemonias DSF upper by Kadavoor.JPG|മുതുകുവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Junonia lemonias - Lemon Pansy 18.jpg|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Junonia lemonias DSF by Kadavoor.JPG|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Junonia lemonias - Lemon Pansy pupa 06.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Junonia orithya]]'' ([[നീലനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Junonia orithya-Thekkady-2016-12-03-001.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Blue Pansy (Junonia orithya) female (6188648363).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Blue Pansy Junonia Orithya (5675198924).jpg|ഉദരവശം (ആൺ) File:Junonia orithya female 20131110.jpg|ഉദരവശം (പെൺ) File:Blue pansy chrysalis.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Kallima]]'' ==== =====''[[Kallima horsfieldi|Kallima horsfieldi/horsfieldii]]'' ([[ഓക്കില ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Blue Oakleaf Kallima horsfieldi UP Thane by Dr. Raju Kasambe DSCN4613 (12).jpg|മുതുകുവശം File:Kallima horsfieldii – Sahyadri Blue Oakleaf 08.jpg|ഉദരവശം File:Final instar caterpillar Blue Oakleaf(Kallima horsfieldi) 2010 10 28 99 43 (5173889024).jpg|പുഴു </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Kaniska]]'' ==== =====''[[Kaniska canace]]'' ([[നീലരാജൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Kaniska canace drilon dorsal view 20150403.jpg|മുതുകുവശം File:Kaniska canace drilon ventral view 20150403.jpg|ഉദരവശം File:Kaniska canace on Smilax china 07i1804.jpg|പുഴു </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Vanessa]]'' ==== =====''[[Vanessa cardui]]'' ([[ചിത്രിത]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:2013.06.30.-06-Vosswinkel-Distelfalter.jpg|മുതുകുവശം File:Butterfly August 2008-3.jpg|ഉദരവശം File:Vanessa cardui - egg 02 (HS).jpg|മുട്ട File:Vanessa cardui - caterpillar 07 (HS).jpg|പുഴു File:Vanessa cardui - pupa 03 (HS).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Vanessa indica]]'' ([[ചോലരാജൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Vanessa indica-Silent Valley-2016-08-14-002.jpg|മുതുകുവശം File:Vanessa indica-Silent Valley-2016-08-14-004.jpg|ഉദരവശം File:Vanessa indica larva.jpg|പുഴു File:Vanessa indica larva nest.jpg|പുഴുസഞ്ചി </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Satyrinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Amathusia]]'' ==== =====''[[Amathusia phidippus]]'' ([[ഓലരാജൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AmathusiaPhidippus146 1.jpg|മുതുകുവശം File:Palm King Balakrishnan Valappil (8557917706).jpg|ഉദരവശം File:Palm King (Amathusia phidippus) (8441693842).jpg|ഉദരവശം File:Amathusia phidippus chrysalis lateral.JPG|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Discophora]]'' ==== =====''[[Discophora lepida]]'' ([[മുളങ്കാടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:DiscophoraLepida151 1b.jpg|മുതുകുവശം File:Sahyadri Duffer @ Kanjirappally.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Elymnias]]'' ==== =====''[[Elymnias hypermnestra|Elymnias hypermnestra/caudata]]'' ([[ഓലക്കണ്ടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ElymniasCaudata135 1b.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:ElymniasCaudata135 1d.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Elymnias caudata of Kadavoor.jpg|ഉദരവശം File:Elymnias caudata – Tailed Palmfly 07.jpg|പുഴു File:Elymnias caudata – Tailed Palmfly 36.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Heteropsis]]'' ==== =====''[[Heteropsis adolphei|Heteropsis/Telinga adolphei]]'' ([[ചെങ്കണ്ണൻ തവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Heteropsis adolphei 71.jpg|ചിത്രീകരണം File:Telinga adolphei.jpg|മുതുകുവശം File:Red-eye bushbrown butterfly (2009).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Heteropsis davisoni|Heteropsis/Telinga davisoni]]'' ([[പളനി തവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Mycalesis mamerta davisoni 68 3.jpg|ചിത്രീകരണം File:Palni Bushbrown - Mycalesis davisoni.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lethe]]'' ==== =====''[[Lethe drypetis]]'' ([[മരന്തവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:LetheDrypetis 83 1.jpg|ചിത്രീകരണം File:Lethe drypetis – Tamil Treebrown 01.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Lethe europa]]'' ([[മുളംതവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Lethe europa openwing.JPG|മുതുകുവശം File:Lethe europa-Kadavoor-2018-08-22-001.jpg|ഉദരവശം File:Bamboo Treebrown (Lethe europa) 02 Eggs (2016.08.06).jpg|മുട്ടകൾ File:Bamboo Treebrown (Lethe europa) Caterpillar-2 2016.08.26.jpg|പുഴു </gallery> =====''[[Lethe rohria]]'' ([[മലന്തവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:LetheRohria 84 2.jpg|ചിത്രീകരണം File:Common-tree-brown.jpg|ഉദരവശം File:Lethe rohria Fabricius, 1787 – Common Treebrown at Periya (9).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Melanitis]]'' ==== =====''[[Melanitis leda]]'' ([[കരിയില ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:MelanitisIsmene122 1d.jpg|മുതുകുവശം File:Melanitis leda 09802.jpg|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Common Evening Brown Melanitis leda UN DSF by Dr. Raju Kasambe DSCN1922 (4).jpg|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Melanitis leda – Common Evening Brown caterpillar 43.jpg|പുഴു File:Melanitis leda – Common Evening Brown pupa 06.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Melanitis phedima]]'' ([[ഇരുളൻ കരിയിലശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:MelanitisGokala129 1.jpg|മുതുകുവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:MelanitisGokala129 1d.jpg|മുതുകുവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Melanitis phedima - Dark Evening Brown 03.JPG|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Melanitis phedima polishana 20141012.jpg|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) </gallery> =====''[[Melanitis zitenius]]'' ([[വൻ കരിയിലശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:MelanitisZitenius131 1.jpg|മുതുകുവശം File:Great Evening Brown Melanistis zitenius by Dr. Raju Kasambe DSCN3070 (6).JPG|ഉദരവശം File:Great evening brown 2011 07 03 7451 balakrishnan valappil (6022917588).jpg|പുഴു File:Great evening brown Pupa (5008675624).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Mycalesis]]'' ==== =====''[[Mycalesis anaxias]]'' ([[പുള്ളിത്തവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:VirapaAnaxias 55 1a.jpg|മുതുകുവശം File:Mycalesis anaxias.jpg|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:White-bar Bushbrown (Mycalesis anaxias)-Chembra -Wayanad.jpg|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) </gallery> =====''[[Mycalesis igilia]]'' (Small longbrand bushbrown)===== =====''[[Mycalesis junonia]]'' ([[പൂങ്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Mycalesis junonia Butler, 1868 – Malabar Glad-eye Bushbrown from Parambikulam (2).jpg|മുതുകുവശം File:Mycalesis junonia-Thekkady.jpg|ഉദരവശം File:2012 01 05 9999 243 1 Mycalesis patnia (7240460558).jpg|പുഴു File:2012 02 13 9999 1 1 Mycalesis patnia (7240459584).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Mycalesis mineus]]'' ([[ഇരുൾവരയൻ തവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Mmineus.JPG|മുതുകുവശം File:Mycalesis 3 by Kadavoor-2.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Mycalesis oculus|Mycalesis/Telinga oculus]]'' ([[തീക്കണ്ണൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Red-disc bushbrown butterfly (2010) 2464.jpg|മുതുകുവശം File:Red-disc Bushbrown (Mycalesis oculus).JPG|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Mycalesis perseus]]'' ([[തവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Bushbrown PRA02.jpg|മുതുകുവശം File:Mycalesis 1 by Kadavoor-2.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Mycalesis subdita]]'' ([[തമിഴ് തവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Mycalesis visala subdita 65.jpg|ചിത്രീകരണം </gallery> =====''[[Mycalesis visala]]'' ([[നീൾവരയൻ തവിടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CalysismeVisalaWSF 63.jpg|ചിത്രീകരണം File:Long-brand Bushbrown Mycalesis visala UN Sanjay Gandhi National Park Mumbai DSCF2917 (18).JPG|ഉദരവശം File:Long-brand Bushbrown Mycalesis visala Male UN Mumbai Maharashtra DSCF2917 (3).JPG|Brand on the underside of the forewing File:Long-brand Bushbrown Mycalesis visala Male UP Mumbai Maharashtra DSCF2917 (1).JPG|Brand on the upperside of the hindwing </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Orsotriaena]]'' ==== =====''[[Orsotriaena medus]]'' ([[കറുപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Orsotriaena medus moira.jpg|മുതുകുവശം File:Orsotriaena medus mandata-Kadavoor-2016-02-06-001.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Parantirrhoea]]'' ==== =====''[[Parantirrhoea marshalli]]'' ([[തിരുവിതാംകൂർ കരിയിലശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ParantirrhoeaMarshalli132 3.jpg|മുതുകുവശം File:ParantirrhoeaMarshalli132 3a.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ypthima]]'' ==== =====''[[Ypthima asterope]]'' ([[മുക്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ypthima asterope 2.jpg|മുതുകുവശം File:Common Three Ring-SavanDurga Bangalore rural.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Ypthima baldus]]'' ([[പഞ്ചനേത്രി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ypthima baldus UP by Kadavoor.JPG|മുതുകുവശം File:Ypthima baldus UN by Kadavoor.JPG|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Ypthima baldus-Thekkady-2016-12-02-001.jpg|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) </gallery> =====''[[Ypthima ceylonica]]'' ([[വെള്ളി നാൽക്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:White four ring from Melagiri TN IMG 6862.jpg|മുതുകുവശം File:White Fourring (Ypthima ceylonica).JPG|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Ypthima chenu]]'' ([[നീലഗിരി നാൽക്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> Ypthima chenu.jpg|ചിത്രീകരണം File:Ypthima chenu by Manoj P.jpg|മുതുകുവശം </gallery> =====''[[Ypthima huebneri]]'' ([[നാൽക്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ypthima huebneri dry season.jpg|മുതുകുവശം File:Ypthima huebneri by Kadavoor 2.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Ypthima striata]]'' ([[വരയൻ പഞ്ചനേത്രി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ypthima striata from bangalore.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Ypthima tabella]]'' ([[ചെറുപഞ്ചനേത്രി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> Image:Ypthima tabella 4 by V K Chandrasekharan (cropped).jpg|മുതുകുവശം Image:Ypthima tabella by V K Chandrasekharan.jpg|ഉദരവശം File:Ypthima tabella larva by V K Chandrasekharan.jpg|പുഴു File:Ypthima tabella pupa by V K Chandrasekharan.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Ypthima ypthimoides]]'' ([[പളനി നാൽക്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Palni 4 ring UN Anamudi shola kerala IMG 1973.jpg File:Palni 4 ring UP Anmudi shola kerala IMG 1773.jpg </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zipaetis]]'' (Catseyes)==== =====''[[Zipaetis saitis]]'' ([[പൂച്ചക്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Zipaetis saitis UP.jpg|മുതുകുവശം File:Zipaetis saitis UN.jpg|ഉദരവശം File:Zipaetis saitis Hewitson, 1863 – Banded Catseye caterpillar at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (8).jpg|പുഴു </gallery> ==Family (കുടുംബം): [[Riodinidae]]== ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Nemeobiinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Abisara]]'' ==== =====''[[Abisara bifasciata]]'' ([[ഇരുവരയൻ ആട്ടക്കാരി]] )===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Two-spot Plum Judy Abisara bafasciata suffusa UP Mumbai by Dr. Raju Kasambe (2).jpg|മുതുകുവശം File:Open wing position of Abisara bifasciata Moore, 1877 – Double-banded Judy WLB 1E7A1662.jpg|മുതുകുവശം File:Two-spot Plum Judy Abisara bafasciata suffusa UN Mumbai by Dr. Raju Kasambe (1).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Abisara echerius]]'' ([[ആട്ടക്കാരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Plum Judy (Abisara echerius)- Female in Talakona, AP W IMG 8469.jpg|മുതുകുവശം File:PlumJudyJavadi.jpg|ഉദരവശം File:2011 05 28 2780 plum judy caterpillar (5812408843).jpg|പുഴു File:2011 05 31 3119 plum judy pupa (5812974286).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==Family (കുടുംബം): [[Lycaenidae]] (നീലി ചിത്രശലഭങ്ങൾ)== ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Curetinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Curetis]]'' ==== =====''[[Curetis acuta]]'' ([[മുനസൂര്യശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Angled Sunbeam (3076133242).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Angled sunbeam.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Angled Sunbeam Curetis acuta Karnala Sanctuary Maharashtra DSCF4038 (5).JPG|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Curetis siva]]'' ([[ശിവസൂര്യ ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ly Shiva Sunbeam 30 august 2007 A up (1329688252).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Ly Shiva Sunbeam 26 September 2007 (1448052612).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Sunbeam Butterfly06270.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Curetis thetis]]'' ([[സൂര്യശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Curetis thetis 20.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Curetis thetis – Indian Sunbeam female 02.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Curetis thetis closed wing devrayana durga.JPG|ഉദരവശം File:Curetis thetis – Indian Sunbeam - Male - Life cycle 44.jpg|പുഴു File:Curetis thetis – Indian Sunbeam - Male - Life cycle 53.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Miletinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Spalgis]]'' ==== =====''[[Spalgis epius]]'' ([[മർക്കടശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Apefly Spalgis epius (4049108508).jpg|മുതുകുവശം File:Spalgis epius 00002(28052015).jpg|ഉദരവശം File:Spalgis epius cat final instar.JPG|പുഴു File:Apefly Spalgis epius Pupa (3666792277).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Polyommatinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Acytolepis]]'' ==== =====''[[Acytolepis lilacea]]'' ([[കാട്ടുവേലിനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AcytolepisLilaceaIndochinensisMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയയ ശേഖരം </gallery> =====''[[Acytolepis puspa]]'' ([[നാട്ടുവേലിനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Puspam.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Puspaf.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) Acytolepis puspa felderi Toxopeus, 1927 – Malabar Common Hedge Blue at Periya (1).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Anthene]]'' ==== =====''[[Anthene emolus]]'' ([[കോകിലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ciliate Blue Anthene emolus (male) (5463676480).jpg|മുതുകു വശം File:Ciliate Blue Anthene emolus (5463677902).jpg|ഉദരവശം File:VB 025 Common Ciliate Blue.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Anthene lycaenina]]'' ([[വനകോകിലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Anthene lycaenina Felder, 1868 – Pointed Ciliate Blue at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (16).jpg|മുതുകുവശം File:Anthene lycaenina Felder, 1868 – Pointed Ciliate Blue at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (12).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Azanus]]'' ==== =====''[[Azanus jesous]]'' ([[കാപ്പിരി കരിവേലനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Blues Butterfly (6500 ft.) I IMG 6389.jpg|മുതുകുവശം File:African Babul Blue Azanus jesous Pench TR by Dr. Raju Kasambe (2).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Azanus ubaldus]]'' ([[കരിവേലനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Aaimg.jpg|മുതുകുവശം File:Bright babul blue 2.jpg|ഉദരവശം File:Bright Babul Blue-Bangalore Urban.jpg|ഉദരവശം File:Bright Babul Blue (Azanus ubaldus) (6166183854).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Azanus uranus]]'' ([[മങ്ങിയ കരിവേലനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AzanusUranusKnight.png|ചിത്രീകരണം File:Dull Babul Blue Azanus uranus by Dr. Raju Kasambe Thane DSCF4869 (2).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Caleta]]'' ==== =====''[[Caleta decidia]]'' ([[വരയൻ കോമാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Caleta decidia – Angled Pierrot Life Cycle 34.jpg|മുതുകുവശം File:Caleta decidia – Angled Pierrot Life Cycle 27.jpg|ഉദരവശം File:Caleta decidia – Angled Pierrot Life Cycle 15.jpg|പുഴു File:Caleta decidia – Angled Pierrot Life Cycle 25.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Castalius]]'' ==== =====''[[Castalius rosimon]]'' ([[നാട്ടുകോമാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Peirrot (Castalius rosimon) on Mikania micrantha (Bittervine, Chinese creeper) at Narendrapur W IMG 4203.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Castalius rosimon on Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Common Pierrot Castalius rosimon by kadavoor.JPG|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Catochrysops]]'' ==== =====''[[Catochrysops panormus]]'' ([[വെൺനീലകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:142-Catochrysops panormus.JPG|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Catochrysops panormus exiguus male dorsal view 20141129.jpg|മുതുകുവശം File:Catochrysops panormus exiguus female ventral view 20141129.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Catochrysops strabo]]'' ([[നീലകൻ]]/[[ഓർമ ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Butterfly Forget-me-not-1.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Forget-me-not (Catachrysops strabo) in Hyderabad W IMG 4610.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Forget me not or Catochrysops strabo.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Celastrina]]'' ==== =====''[[Celastrina lavendularis]]'' ([[വേലിനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CelastrinaLavendularisLyceMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Celastrina lavendularis Moore, 1877 – Plain Hedge Blue from Parambikulam (5).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Celatoxia]]'' ==== =====''[[Celatoxia albidisca]]'' ([[ഇരുളൻ വേലിനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:IndianLepidoptera1Moore.jpg|ചിത്രീകരണം File:WHITEDISC HEDGE BLUE Aanamudi mannavan shola 2009 05 21 9 125 (3598292072).jpg|മുതുകുവശം File:Ly White Disc Hedge Blue 01 November 2007 A (1902759568).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Chilades]]'' ==== =====''[[Chilades lajus]]'' ([[നാരകനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Lime blue UP.JPG|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Lime Blue Chilades lajus female UP by Dr. Raju Kasambe DSCN4260 (45).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Lime Blue Chilades laius Wet Season Form by Kadavoor.JPG|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Lime Blue Chilades laius by kadavoor.JPG|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) </gallery> =====''[[Chilades pandava]]'' ([[മാരൻശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Plains cupid (chilades pandava) I IMG 9971.jpg|മുതുകുവശം File:Luthrodes pandava 02157.jpg|ഉദരവശം File:Plains Cupid (Chilades pandava) 02 Larva (2016.06.27).jpg|പുഴു File:Plains Cupid (Chilades pandava) 05 Pupa (2016.07.07).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Chilades parrhasius]]'' ([[ചെറുമാരൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Small Cupid Chilades contracta Female Yavatmal Maharashtra DSCF4683 Raju Kasambe (1).JPG|മുതുകുവശം File:Small Cupid-Savan Durga-Bangalore Rural.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Freyeria putli|Chilades/Freyeria putli]]'' ([[Freyeria putli]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Freyeria putli from Savan Durga.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Chilades trochylus|Chilades/Freyeria trochylus]]'' ([[രത്നനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Chilades trochylus - Grass Jewel butterfly 02.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Discolampa]]'' ==== =====''[[Discolampa ethion]]'' ([[നീലവരയൻ കോമാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Ethionm.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Ethionf.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Banded Blue Pierrot Discolampa ethion by kadavoor.JPG|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Euchrysops]]'' ==== =====''[[Euchrysops cnejus]]'' ([[പയർനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Gram Blue Euchrysops cnejus UP by kadavoor.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Gram blue up.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Gram Blue Euchrysops cnejus by kadavoor.jpg|ഉദരവശം File:GRAM BLUE (478338342).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Everes]]'' ==== =====''[[Everes lacturnus]]'' ([[മണിമാരൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:137-Everes lacturnus.JPG|മുതുകുവശം File:Flora and fauna of in Chinnar WLS Kerala IMG 6538.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ionolyce]]'' ==== =====''[[Ionolyce helicon]]'' ([[മുനവരയൻനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:IonolyceHeliconHeliconFUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Ly Pointed Lineblue 12 October 2007 A (1616548048).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Jamides]]'' ==== =====''[[Jamides alecto]]'' ([[കാട്ടുപൊട്ടുവാലാട്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:139-Jamides alecto.JPG|മുതുകുവശം (ആൺ) File:140-Jamides alecto.JPG|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Jamides alecto Felder, 1860 – Metallic Cerulean from Parambikulam (8).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Jamides bochus]]'' ([[കരിംപൊട്ടുവാലാട്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:183-Jamides bochus.JPG|മുതുകുവശം File:Dark Cerulean Jamides bochus UN by Dr. Raju Kasambe DSC 9770 (6).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Jamides celeno]]'' ([[പൊട്ടുവാലാട്ടി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:JamidesCelenoSandyaMFUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരംs File:Jamides celeno WSF by Kadavoor.jpg|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Jamides celeno DSF by Kadavoor.JPG|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Cerulean cat.jpg|പുഴു File:Cerulean pupa.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lampides]]'' ==== =====''[[Lampides boeticus]]'' ([[പട്ടാണി നീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Butterflies from JP Nagar forest Bangalore (3).jpg|മുതുകുവശം File:Gossamer-winged butterfly (2014).jpg|ഉദരവശം File:Starr 020309-0020 Canavalia pubescens.jpg|മുട്ട File:Starr 020309-0023 Canavalia pubescens.jpg|പുഴു File:Starr 020412-0006 Canavalia pubescens.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Leptotes]]'' ==== =====''[[Leptotes plinius]]'' ([[സീബ്ര നീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Tarucus plinius.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Leptotes plinius 2.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Leptotes plinius male ventral view 20140921.jpg|ഉദരവശം File:Leptotes plinius larva.jpg|പുഴു File:Zebra blue pupa.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Megisba]]'' ==== =====''[[Megisba malaya]]'' ([[മലയൻ (ചിത്രശലഭം)|മലയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:MegisbaThwaitesiMoore1881OD.JPG|ചിത്രീകരണം File:Megisba malaya 04085.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Nacaduba]]'' ==== =====''[[Nacaduba beroe]]'' ([[വരയൻനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:NacadubaBeroeGythionMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Opaque Six-Lineblue Nacaduba beroe UP Akola by Dr. Raju Kasambe IMG 0898 (2).jpg|മുതുകുവശം File:Nacaduba beroe Felder & Felder, 1865 – Opaque Six-Lineblue at Aralam WLS (3).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Nacaduba berenice]]'' ([[മോതിരവരയൻ നീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Berenice zyrthisMFUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Lycaena templeton3.jpg </gallery> =====''[[Nacaduba calauria]]'' (Dark Ceylon six-line blue)===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:NacadubaCalauriaCalauriaMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം </gallery> =====''[[Nacaduba hermus]]'' ([[ചതുർവരയൻനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:NacadubaCalauriaCalauriaMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:PALE 4 LINE BLUE Nacaduba hermus 2010 11 24 99 13 (5363568211) (cropped).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Nacaduba kurava]]'' ([[തെളിവരയൻനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Nacaduba kurava therasia dorsal view 20150718.jpg|മുതുകുവശം File:Nacaduba kurava therasia ventral view 20150607.jpg|ഉദരവശം File:Tran. line 6blue 2009 04 03 771 (3454738804).jpg|പുഴു File:Transparent sixlineblue LH 07 (3453929295).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Nacaduba pactolus]]'' ([[ചതുർവരയൻ പെരുനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:NPactolusPactolidesFemaleMaleUpAC1.jpg|മുതുകുവശം File:Large four lineblue (Necaduba pactolus) 01.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Neopithecops]]'' ==== =====''[[Neopithecops zalmora]]'' ([[പാണലുണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:NZalmora.jpg|മുതുകുവശം File:Neopithecops zalmora by Kadavoor.JPG|ഉദരവശം File:Neopithecops zalmora - Common Quaker caterpillar 01.jpg|പുഴു </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Petrelaea]]'' ==== =====''[[Petrelaea dana]]'' ([[ഇരുൾ വരയൻനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:PetrelaeaDanaMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Dingy Lineblue (3955182595).jpg|ഉദരവശം File:Petrelaea dana – Dingy Lineblue.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Prosotas]]'' ==== =====''[[Prosotas dubiosa]]'' ([[വാലില്ലാവരയൻനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Prosotas dubiosa dubiosa.jpg|മുതുകുവശം File:Tailless Lineblue (Prosotas dubiosa indica) in Talakona forest, AP W IMG 8483.jpg|ഉദരവശം File:ProsotasDubiosaSubardatesLarvaPupaAC1.jpg|പുഴു, പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Prosotas nora]]'' ([[നാട്ടുവരയൻനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Lineblue (Prosotas nora) in Hyderabad, AP W IMG 0502.jpg|മുതുകുവശം File:Prosotas nora-Thekkady-2016-12-02-001.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Prosotas noreia]]'' ([[വെള്ളിവരയൻനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ProsotasNoreiaHampsoniiNic1885OD.JPG|മുതുകുവശം File:Butterflies from JP Nagar forest Bangalore (20).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pseudozizeeria]]'' ==== =====''[[Pseudozizeeria maha]]'' ([[പുൽനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Pale Grass Blue Butterfly I IMG 6725.jpg|മുതുകുവശം File:P G Blue.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Talicada]]'' ==== =====''[[Talicada nyseus]]'' ([[ചെങ്കോമാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Red Pierrot kollam.resized.JPG|മുതുകുവശം File:Red Pierrot 6537.jpg|ഉദരവശം File:NK001 Talicada nyseus egg.jpg|മുട്ട File:Redpierror cat2.jpg|പുഴു File:Red Pierrot (Talicada nyseus) Pupa on Bryophyllum plant..jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tarucus]]'' ==== =====''[[Tarucus ananda]]'' ([[ഇരുളൻ കോമാളി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Tarucus ananda open wing.JPG|മുതുകുവശം File:Tarucus ananda de Nicéville, 1883 – Dark Pierrot at Aralam Wildlife Sanctuary (7).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Tarucus callinara]]'' (Spotted pierrot)===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:TarucusCallinaraMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Spotted Pierrot Tarucus callinara at Delhi by Dr. Raju Kasambe (1).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Tarucus nara]]'' (Striped pierrot)===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Rounded Pierrot (Tarucus nara) in Hyderabad W IMG 4721.jpg|മുതുകുവശം File:Striped Pierrot Tarucus nara UN Asola Bhatti WLS Delhi by Dr Raju Kasambe (2).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Udara]]'' ==== =====''[[Udara akasa]]'' ([[വെള്ളിനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:UdaraAkasaAkasaMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:White hedge blue Anamudi shola kerala IMG 1790.jpg|മുതുകുവശം File:White Hedgeblue irupufalls 2009 01 04 999 61 (3229325037).jpg|ഉദരവശം File:White hedge blue Larva anamudi shola kerala IMG 2188.jpg|പുഴു </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zizeeria]]'' ==== =====''[[Zizeeria karsandra]]'' ([[ഇരുളൻ പുൽനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (35).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Zizeeria karsandra female up.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Zizeeria karsandra un.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zizina]]'' ==== =====''[[Zizina otis]]'' ([[ചെറു പുൽനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Zizina otis riukuensis dorsal view 20141213.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Zizina otis of Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Lesser Grass Blue Zizina otis 2 by kadavoor.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zizula]]'' ==== =====''[[Zizula hylax]]'' ([[ചിന്നപ്പുൽനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Zizula hylax (4560370711).jpg|മുതുകുവശം File:Tiny Grass Blue Zizula hylax by kadavoor.JPG|ഉദരവശം </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Theclinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Amblypodia]]'' ==== =====''[[Amblypodia anita]]'' ([[ഇലനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AmblypodiaAnitaThaiMFUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Leaf Blue (Amblypodia anita) W IMG 2700.jpg|മുതുകുവശം File:Horsfieldia anita UN.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ancema]]'' ==== =====''[[Ancema blanka]]'' ([[രജതാംബരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Blanka minturnaMUpUn 483 AC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Male Silver Royal Ancema blanka WLB DSC 9106 (cropped).jpg|മുതുകുവശം File:Silver royale.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Arhopala]]'' ==== =====''[[Arhopala abseus]]'' ([[അപൂർവ്വ തളിർനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AbseusHew1862.JPG|ചിത്രീകരണം File:Arhopala abseus Garohills Meghalaya.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Arhopala alea]]'' ([[കന്നട ഓക്കിലനീലി]]/[[റോസി തളിർനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AleaMUpUn 625 AC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Canara Oakblue au.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Arhopala amantes]]'' ([[വലിയ ഓക്കിലനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:LARGE OAKBLUE Arhopala amantes at Jayanti, Duars, West Bengal W IMG 5351.jpg|മുതുകുവശം File:Large Oackblue.jpg|ഉദരവശം File:Arhopala amantes (6472211199).jpg|പുഴു File:Arhopala amantes (6472211971).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Arhopala atrax]]'' ([[ഇന്ത്യൻ ഓക്കില നീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ArhopalaAtraxMFUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Indian Oakblue Arhopala atrax UN at Kanha Tiger Reserve, Madhya Pradesh IMG 9842 (4).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Arhopala bazaloides]]'' ([[തമിഴ് ഓക്കിലനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ArhopalaBazaloidesHew1878FUpUn.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Arhopala bazaloides-Tamil Oakblue.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Arhopala centaurus]]'' ([[യവന തളിർനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ArhopalaPseudocentaurusNakulaMFUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:VB 052 Centaur Oakblue.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Bindahara]]'' ==== =====''[[Bindahara phocides]]'' ([[കത്തിവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:PhocidesMFUp 506 AC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:KL Ly Plane 24 July 2008 Chinnar (2724412470).jpg|ഉദരവശം File:Bindahara moorei Fruhstorfer, 1904 – Blue-bordered Plane at Makutta (10).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Catapaecilma]]'' ==== =====''[[Catapaecilma major]]'' ([[മണിവർണ്ണൻ (ശലഭം)|മണിവർണ്ണൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CatapaecilmaMajorAlbicansMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Catapaecilma major Druce, 1895 – Common Tinsel at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (2).jpg|ഉദരവശം File:Catapaecilma major by Balakrishnan Valappil (7280032980).jpg|പുഴു File:Catapaecilma major by Balakrishnan Valappil (7385361012).jpg|പുഴു </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cheritra]]'' ==== =====''[[Cheritra freja]]'' ([[വെള്ളിവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Imperial UP.jpg|മുതുകുവശം File:Close wing position of Cheritra freja Fabricius, 1793 – Common Imperial WLB DSC 0024 (5).jpg|ഉദരവശം File:Eggs of Cheritra freja Fabricius, 1793 – Common Imperial WLB P2A0824.jpg|മുട്ടകൾ File:Cheritra freja - Common Imperial caterpillar on the leaves of Xylia xylocarpa 10.jpg|പുഴു File:Common Imperial Pupa (3696513718).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Creon]]'' ==== =====''[[Creon cleobis]]'' ([[വാലൻ നീലാംബരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CreonCleobisMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Deudorix]]'' ==== =====''[[Deudorix epijarbas]]'' ([[കനിതുരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Cornelian(Deudorix epijarbas) female.jpg|മുതുകുവശം File:Cornelian Deudorix epijarbas Sanjay Gandhi national Park, Mumbai DSCF3078 (1).JPG|ഉദരവശം File:Deudorix epijarbas – Cornelian - Life Cycle 01.jpg|പുഴു File:Deudorix epijarbas – Cornelian - Life Cycle 19.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Horaga]]'' ==== =====''[[Horaga onyx]]'' ([[ഗോമേദകം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Onyx Horaga onyx Female IMG 5291 Raju Kasambe (2).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Horaga onyx.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Horaga viola]]'' ([[കാട്ടുഗോമേദകം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:HoragaViola 707 5 Fitch.png|ചിത്രീകരണം File:Horaga viola.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hypolycaena]]'' ==== =====''[[Hypolycaena nilgirica|Hypolycaena/Chliaria nilgirica]]'' ([[നീലഗിരി നീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:B tit niligiri Rv.JPG|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Hypolycaena othona]]'' ([[ഓർക്കിഡ്‌ നീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:HypolycaenaOthonaMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Orchid tit.JPG|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Iraota]]'' ==== =====''[[Iraota timoleon]]'' ([[രജതനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:IraotaTimoleonMMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Ly Silverstreak Blue 01 July 2007 (693955223).jpg|ഉദരവശം File:Silverstreak Blue.jpg|ഉദരവശം File:Silverstreakblue egg01` (4233620670).jpg|മുട്ട File:Silverstreak blue larva 01 (4233620366).jpg|പുഴു File:Silverstreak blue pupa (4232848035).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Loxura]]'' ==== =====''[[Loxura atymnus]]'' ([[കുഞ്ഞുവാലൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Loxura atymnus - Yamfly 11.JPG|മുതുകുവശം File:Yamfly Loxura atymnus by Dr. Raju Kasambe DSCN4532 (19).jpg|ഉദരവശം File:Yamfly (Loxura atymnus) 01 Larva (2016.06.19).jpg|പുഴു File:Yamfly (Loxura atymnus) 04 Pupa (2016.06.24).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pratapa]]'' ==== =====''[[Pratapa deva]]'' ([[ശ്വേതാംബരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:PratapaDevaLilaDevanaMUpUnAC2.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[രചന (ജനുസ്സ്)|Rachana]]'' ==== =====''[[Rachana jalindra]]'' ([[പട്ട നീലാംബരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:JalindraMFUpUn 509 AC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Rachana jalindra.jpg|ഉദരവശം File:BANDED ROYAL (Rachana jalindra ) 2011 12 06 9999 83 1 (7327554280).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Rapala]]'' ==== =====''[[Rapala iarbus]]'' ([[റെഡ്‌ഫ്ലാഷ്‌]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Indian Red Flash (Rapala jarbus) UP. DSCF2014 (6). At Matheran, Raigad District Maharashtra India.JPG|മുതുകുവശം File:Common Red Flash Rapala iarbus by Dr. Raju Kasambe DSCN9837 (23).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Rapala lankana]]'' ([[മലബാർ മിന്നൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:MooreThe Lepidoptera of CeylonPlate39.jpg|ചിത്രീകരണം File:Rapala lankana - Malabar Flash.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Rapala manea]]'' ([[സ്ലേറ്റ് ഫ്ളാഷ് ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Rapala manea - Slate Flash male 24.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Rapala manea – Slate Flash female 11.JPG|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Rapala manea 2122.jpg|ഉദരവശം (ആൺ) File:Rapala manea in Kadavoor.jpg|ഉദരവശം (പെൺ) File:Rapala manea – Bengal Slate Flash caterpillar 10.jpg|പുഴു File:Slate flash 2009 03 16 115 (3360267214).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Rapala varuna]]'' ([[ഇൻഡിഗോ ഫ്‌ളാഷ്]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:RapalaVarunaSahaMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Rapala manea 2122.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Rathinda]]'' ==== =====''[[Rathinda amor]]'' ([[ഇരുതലച്ചി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Rathinda amor UP.jpg|മുതുകുവശം File:Monkey Puzzle Rathinda amor by kadavoor 2.jpg|ഉദരവശം File:Monkey Puzzle02 (3501080668).jpg|മുട്ട File:Monkey Puzzle07 (3500265541).jpg|പുഴു File:Pupa of Rathinda amor Fabricius, 1775 – Monkey Puzzle.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Spindasis]]'' ==== =====''[[Spindasis abnormis|Spindasis/Cigaritis abnormis]]'' ([[കോമാളി വെള്ളിവരയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CigaritisAbnormisMoore1884MAC1.jpg|ചിത്രീകരണം File:Silverline Abnormal Cigaritis abnormis Moore, 1884 at Yeoor DSCF1282 (9).JPG|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Aphnaeus elima|Spindasis/Cigaritis/Aphnaeus elima]]'' ([[നീലച്ചെമ്പൻ വെള്ളിവരയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CigaritisElimaUniformisMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Open wing position of Spindasis elima Moore, 1877 – Scarce Shot Silverline WLB1E7A1581.jpg|ഉദരവശം File:Ly SCARCE SHOT SILVERLINESpindasis elima 24 June 2007 A (630223773).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Spindasis ictis|Spindasis/Cigaritis ictis]]'' ([[ചെമ്പൻ വെള്ളിവരയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CigaritisIctisHew1865FAC1.jpg|ചിത്രീകരണം File:Common shot silver line 3.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Apharitis lilacinus|Spindasis/Cigaritis/Apharitis lilacinus]]'' ([[ലൈലാക്‌ വെള്ളിവരയൻ]])===== =====''[[Spindasis lohita|Spindasis/Cigaritis lohita]]'' ([[നീൾവെള്ളിവരയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Spindasis lohita - Long-banded Silverline male - Begur Butterfly survey (5).jpg|മുതുകുവശം File:Spindasis lohita - Long Banded Silverline at Madayipara 13.jpg|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Long-banded Silverline -Spindasis lohita at Mayyil (17).jpg|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) </gallery> =====''[[Spindasis schistacea|Spindasis/Cigaritis schistacea]]'' ([[ചേരാ വെള്ളിവരയൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AphnaeusSchistaceaMFUnMoore1881.jpg|ചിത്രീകരണം File:Plumbeous Silverline (Spindasis schistacea) at Hyderabad W IMG 7134.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Spindasis vulcanus|Spindasis/Cigaritis vulcanus]]'' ([[വെള്ളിവരയൻ ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common silverline up (2863417233).jpg|മുതുകുവശം File:Common Silverline Spindasis vulcanus UP by Dr. Raju Kasambe IMG 1365 (3).jpg|മുതുകുവശം File:Cigaritis vulcanus 00415.JPG|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Surendra]]'' ==== =====''[[Surendra vivarna biplagiata]]'' ([[അക്കേഷ്യനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Acacia Blue Surendra quercetorum Mumbai by Dr. Raju Kasambe (1).jpg|ഉദരവശം (ആൺ) File:Surendra quercetorum – Common Acacia Blue 26.jpg|ഉദരവശം (പെൺ) File:Surendraquercetorum 06.JPG|പുഴു File:Surendraquercetorum 04.JPG|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tajuria]]'' ==== =====''[[Tajuria cippus]]'' ([[നീലാംബരി (ചിത്രശലഭം)|നീലാംബരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:BagusMUpUn 443 AC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Ly Peacock Royal 09 July 2007 A up (760342851).jpg|മുതുകുവശം File:Ly Peacock Royal 03 April 2007 Nedunkayam (529719913).jpg|ഉദരവശം File:Peacock Royal from Bangalore university.jpg|ഉദരവശം File:Peacock royal adult larva 2009 05 15 9 43 (3574980423).jpg|പുഴു File:Peacock royal pup 2009 05 25 9 9 (3574981973).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Tajuria jehana]]'' ([[സമതല നീലാംബരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Plains Blue Royal Bangalore Rural.jpg File:Jehana in Swinhoe1912LepInd.JPG|ചിത്രീകരണം </gallery> =====''[[Tajuria maculata]]'' ([[പൊട്ടുവെള്ളാംബരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:TajuriaMaculataMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം </gallery> =====''[[Tajuria melastigma]]'' ([[വരയൻ നീലാംബരി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:TajuriaMelastigmaFUpUnNCH.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Thaduka]]'' ==== =====''[[Thaduka multicaudata]]'' ([[തളിർനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ThadukaMulticaudataMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Thaduka multicaudata Moore, 1878 – Many-tailed Oakblue at Makutta (8).jpg|ഉദരവശം File:Thaduka multicaudata cat.jpg|പുഴു File:Manytailed Oakblue pupa 2009 02 24 677 (3306250850).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Virachola]]'' ==== =====''[[Virachola isocrates]]'' ([[പേരനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Butterflies from JP Nagar forest Bangalore (18).jpg|ഉദരവശം File:Guava blue Life History 05 (3403463973).jpg|പുഴു File:Guava blue Life History 13 (3403464795).jpg|പ്യൂപ്പ File:Guava blue Life History 12 (3403464585).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Virachola perse]]'' ([[വൻപേരനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Large guava blue UP.jpg|മുതുകുവശം File:Virachola perse 03.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zeltus]]'' ==== =====''[[Zeltus amasa]]'' ([[ചുരുൾവാലൻ പൂമ്പാറ്റ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Zeto1.jpg|ചിത്രീകരണം File:Fluffy Tit Zeltus amasa UP by Dr. Raju Kasambe IMG 3033.jpg|മുതുകുവശം File:Close wing position of Zeltus amasa Hewitson, 1865 – Fluffy Tit WLB DSC 0056 (3).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zesius]]'' ==== =====''[[Zesius chrysomallus]]'' ([[ചോണൻ പൂമ്പാറ്റ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Zesius chrysomallus 02212.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Ly Red Spot 06 July 2007 D (female UP) (746904909).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Red spot IMG 7831.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zinaspa]]'' ==== =====''[[Zinaspa todara]]'' ([[വെള്ളി അക്കേഷ്യനീലി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ZinaspaDistortaNic1887AC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Sahyadri Silver-streaked Acacia Blue.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==Family (കുടുംബം): [[Hesperiidae]] (തുള്ളൻ ചിത്രശലഭങ്ങൾ)== ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Coeliadinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Badamia]]'' ==== =====''[[Badamia exclamationis]]'' ([[തവിടൻ ആര]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:BadamiaExclamationisSeitz.png|ചിത്രീകരണം File:Badamia exclamationis-brown awl.jpg|ഉദരവശം File:Brown Awl (1802232221).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Bibasis]]'' ==== =====''[[Bibasis sena]]'' ([[സുവർണ്ണആര]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Bibasis sena 2 by V K Chandrasekharan.jpg|മുതുകുവശം File:Close wing position of Bibasis sena Moore, 1865 – Orangetail Awl.jpg|ഉദരവശം File:Bibasis sena (5160176764).jpg|പുഴു </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Burara]]'' ==== =====''[[Burara gomata]]'' ([[വരയൻ ആര]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:BibasisSena 750 2.jpg|ചിത്രീകരണം </gallery> =====''[[Burara jaina]]'' ([[പൊന്നാര ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Bibasis jaina 2011 08 24 9999 188 (6075891616).jpg|മുതുകുവശം File:Orange Awlet-Kakkayam.jpg|ഉദരവശം File:Bibasis jaina 2011 08 03 9999 74 (6075884578).jpg|പുഴു File:Bibasis jaina 2011 08 23 9999 338 (6075883580).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Choaspes]]'' ==== =====''[[Choaspes benjaminii]]'' ([[ആര രാജൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:445-Choaspes benjaminii.JPG|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Choaspes benjaminii 2 by V K Chandrasekharan.jpg|മുതുകുവശം File:Choaspes benjaminii by V K Chandrasekharan.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hasora]]'' ==== =====''[[Hasora badra]]'' ([[പുള്ളിയാര]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Awl Hasora badra.jpg|മുതുകുവശം File:Common awl.jpg|ഉദരവശം File:Hasora badra by V K Chandrasekharan.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Hasora chromus]]'' ([[നാട്ടുവരയൻ ആര]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:501-Hasora chromus.JPG|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:CommonBandedAwl.jpg|ഉദരവശം File:Hasora chromus eggs.JPG|മുട്ടകൾ File:Hasora chromus Cramer, 1780 – Common Banded Awl caterpillar at Aralam Wildlife Sanctuary (7).jpg|പുഴു </gallery> =====''[[Hasora taminatus]]'' ([[വെള്ളവരയൻആര]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Hasora taminatus-Thekkady-2016-12-03-001.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Hasora vitta]]'' ([[കാട്ടുവരയൻ ആര]]/[[കാട്ടുശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:HasoraChabrona 751 3.png|ചിത്രീകരണം File:Hasora vitta2CRW 5484-05.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Plain Banded Awl Hasora vitta by Dr. Raju Kasambe (4).jpg|ഉദരവശം </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Hesperiinae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Aeromachus]]'' ==== =====''[[Aeromachus dubius]]'' ([[പൊന്തക്കുഞ്ഞൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AeromachusDubius 802 2 Fitch.png|ചിത്രീകരണം File:Dingy scrub hopper Anamudi shola kerala IMG 1464.jpg|മുതുകുവശം File:Dingy scrub hopper Anamudi shola kerala IMG 1778.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Aeromachus pygmaeus]]'' ([[ചിന്ന പുൽച്ചാടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Aeromachus pygmaeus 01873.jpg|മുതുകുവശം File:Pygmy Scrub-hopper Aeromachus pygmaeus.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ampittia]]''==== =====''[[Ampittia dioscorides]]'' ([[പൊന്തച്ചാടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:AmpittiaDioscorides 786 1 Fitch.png|ചിത്രീകരണം File:Ampittia dioscoride 7787.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ) File:Bush Hopper Ampittia dioscorides Female Sri Lanka by Dr. Raju Kasambe DSCN4025 (7).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ) File:Ampittia dioscorides in Kadavoor.jpg|ഉദരവശം (ആൺ) File:Ampittia dioscorides at Kadavoor.jpg|ഉദരവശം (പെൺ) </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Arnetta]]''==== =====''[[Arnetta mercara]]'' ([[കാട്ടുതുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Arnetta mercara Evans, 1932 – Coorg Forest Hopper at Paithalmala (2).jpg|മുതുകുവശം File:Arnetta mercara Evans, 1932 – Coorg Forest Hopper at Paithalmala (6).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Arnetta vindhiana]]'' ([[വിന്ധ്യൻ കാട്ടുതുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ArnettaVindhiana 801 1 Fitch.png|ചിത്രീകരണം File:Arnetta vindhiana Moore – Vindhyan Bob 05.JPG|മുതുകുവശം File:Vindhyan Bob Arnetta vindhiana WSF by Dr. Raju Kasambe (2).jpg|ഉദരവശം File:Arnetta vindhiana (5071926120).jpg|പുഴു, പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Baoris]]''==== =====''[[Baoris farri]]'' ([[ഈറ്റ ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Farri.jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Baoris farri - Complete Paint-brush Swift 08.jpg|മുതുകുവശം File:Baoris farri-Kadavoor-2016-09-06-001.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Baracus]]''==== =====''[[Baracus vittatus]]'' ([[മഴത്തുള്ളൻ ശലഭം]]/[[വേലിതുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Hampson's Hedge Hopper Baracus hampsoni UP DSC 8460 (1).jpg|മുതുകുവശം File:Malabar hedge hopper from kakkayam kerala India IMG 7565.jpg|ഉദരവശം File:Hampsons hedgehopper larva making cell (3652605310).jpg|പുഴു File:Hampsons hedgehopper pupa (3651807551).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Borbo]]''==== =====''[[Borbo bevani]]'' ([[തവിടൻ ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Close wing position of Pseudoborbo bevani, Moore, 1878 - Beavan's swift WLB DSC 2966.jpg File:CaltorisBevani 831 2 Fitch.png|ചിത്രീകരണം </gallery> =====''[[Borbo cinnara]]'' ([[ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Rice Swift Borbo cinnara Yavatmal by Dr. Raju Kasambe (4).jpg|മുതുകുവശം File:Rice Swift Borbo cinnara UN by Dr. Raju Kasambe DSCN3505 (25).jpg|ഉദരവശം File:Rce swift larva (3706810997).jpg|പുഴു File:Rice swift pupa young (3706811785).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Caltoris]]''==== =====''[[Caltoris canaraica]]'' ([[കാനറ ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Karwar Swift-Bangalore.jpg|ഉദരവശം File:He kanara Swift 12 September 2007 B (2283780828).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Caltoris kumara]]'' ([[പൊട്ടില്ലാ ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Caltoris kumara Moore, 1878 – Blank Swift.jpg|മുതുകുവശം File:Blank Swift Caltoris kumara (5225841923).jpg|ഉദരവശം File:Blank Swift (Caltoris kumara) 03 Egg (2016.08.01).jpg|മുട്ട File:Blank Swift (Caltoris kumara) 14 Larva (2016.08.24).jpg|പുഴു File:Blank Swift (Caltoris kumara) 16 Pupa (2016.08.28).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Caltoris philippina]]'' ([[ഫിലിപ്പൈൻ ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:MooreThe Lepidoptera of Ceylon Plate69 (Caltoris philippina).jpg|ചിത്രീകരണം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cephrenes]]''==== =====''[[Cephrenes acalle]]'' ([[നാട്ടു പനന്തുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Cephrenes acalle by Balakrishnan Valappil (2841833913).jpg|മുതുകുവശം File:Plain Palm Dart Cephrenes acalle Male Coimbatore by Dr Raju Kasambe IMG 5718 (6).CR2.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cupitha]]''==== =====''[[Cupitha purreea]]'' ([[മെയ്‌മെഴുക്കൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CupithaPurreea 813 1 Fitch.png|ചിത്രീകരണം File:Wax-dart-palaparamba (3081069524).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Erionota]]''==== =====''[[Erionota torus]]'' ([[വാഴച്ചെങ്ങണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:503-Erionota torus.JPG|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Erionota torus-Kadavoor-2016-06-10-001.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gangara]]''==== =====''[[Gangara thyrsis]]'' ([[വൻ ചെങ്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:GangaraThyrsisEmerge6.jpg|മുതുകുവശം File:Gangara thyrsis ad sec.jpg|ഉദരവശം File:Gangara thyrsis egg sec.jpg|മുട്ട File:Gangara thyrsis caterpillar second instar bangalore.JPG|പുഴു (second instar) File:Gangara thyrsis caterpillar final instar.JPG|പുഴു (final instar) File:Gangara thyrsis pupa2.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Halpe]]''==== =====''[[Halpe homolea]]'' ([[പൊട്ടില്ലാ തുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:HalpeHomolea 817 3 Fitch.png|ചിത്രീകരണം File:Halpe homolea hindu from Pookkottur Kerala.jpg|മുതുകുവശം File:Halpe homolea hindu from Malappuram by Vengolis.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Halpe porus]]'' ([[വെള്ളവരയൻ ശരവേഗൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Halpe porus – Bispot Banded Ace UP.jpg|മുതുകുവശം File:Moore's Ace DSC 3050.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hyarotis]]''==== =====''[[Hyarotis adrastus]]'' ([[നാട്ടുമരത്തുള്ളൻ]]/[[മരമിന്നൻ ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:HyarotisAdrastus 796 3 Fitch.png|ചിത്രീകരണം File:Tree flitter02 (3655981923).jpg|മുതുകുവശം File:Tree flitter.jpg|ഉദരവശം File:Tree flitter adult larva (3656776942).jpg|പുഴു File:Tree flitter pupa various stages (3656777344).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Hyarotis microstictum]]'' ([[കൊടക് മരത്തുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Small Brush Flitter-Karawani-DSC 6185.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Iambrix]]''==== =====''[[Iambrix salsala]]'' ([[ചെംകുറുമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Iambrix salsala 03197.JPG|മുതുകുവശം File:Chestnut Bob Iambrix salsala UN by Dr. Raju Kasambe (1).jpg|ഉദരവശം File:An egg of Iambrix salsala Moore, 1865 – Chestnut Bob WLB P2A9235.jpg|മുട്ട </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Matapa]]''==== =====''[[Matapa aria]]'' ([[ചെങ്കണ്ണി (ചിത്രശലഭം)|ചെങ്കണ്ണി]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Matapa aria.JPG|ചിത്രീകരണം File:Common Redeye - Matapa aria(Moore,1866).jpg|ഉദരവശം File:Egg of Matapa aria Moore, 1865 – Common Branded Redeye.jpg|മുട്ട File:Red eye adult larva 2009 03 07 460 1 (3336340603).jpg|പുഴു File:Red eye pupa 2009 03 08 494 (3336340599).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Notocrypta]]''==== =====''[[Notocrypta curvifascia]]'' ([[പുള്ളിച്ചാത്തൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:495-Notocrypta curvifascia.JPG|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Notocrypta curvifascia 20140203.jpg|മുതുകുവശം File:Notocrypta curvifascia - Restricted Demon 29.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Notocrypta paralysos]]'' ([[വരയൻ ചാത്തൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Notocrypta paralysos at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം File:Notocrypta paralysos in Kadavoor.jpg|ഉദരവശം File:Notocrypta paralysos - Common Banded Demon caterpillar 16.jpg|പുഴു File:Notocrypta paralysos - Common Banded Demon pupa 07.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Oriens]]''==== =====''[[Oriens concinna]]'' ([[സഹ്യാദ്രി ചിന്നൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Tamil dartlet koodaranji 768 (3198648513).jpg|മുതുകുവശം File:Tamil dartlet koodaranji 766 (3198648227).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Oriens goloides]]'' ([[നാട്ടുചിന്നൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Oriens goloides - Smaller Dartlet 04.JPG|മുതുകുവശം File:Oriens goloides by Kadavoor.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Parnara]]''==== =====''[[Parnara bada]]'' ([[നേർവരയൻ ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Parnara bada at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം File:Parnara bada-Kadavoor-2016-09-09-001.jpg|ഉദരവശം File:African Straight Swift Parnara Bada (5799484028).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pelopidas]]''==== =====''[[Pelopidas agna]]'' ([[ഇരുൾവരയൻ ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Pelopidas agna dingo.jpg|ചിത്രീകരണം File:Little Branded Swift Pelopidas agna UP Sanjay Gandhi National Park Mumbai DSC2992 (3).JPG|മുതുകുവശം File:Pelopidas agna, Burdwan, West Bengal, India 18 09 2012.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Pelopidas conjuncta]]'' ([[പുള്ളി ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Moore The Lepidoptera of Ceylon Plate69 (Pelopidas conjuncta).jpg|ചിത്രീകരണം File:Conjoined Swift Pelopidas conjunctus conjunctus DSCF6522 (9). Singapore.JPG|മുതുകുവശം File:Conjoined Swift (Pelopidas conjuncta).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Pelopidas mathias]]'' ([[ചെറുവരയൻ ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Small Branded Swift Pelopidas mathias UN Sanjay Gandhi National Park Mumbai 078 (2).jpg|മുതുകുവശം File:Small Branded Swift.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Pelopidas subochracea]]'' ([[പെരുങ്കുറി ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Pelopidas at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം File:Pelopidas in Kadavoor.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Polytremis]]''==== =====''[[Polytremis lubricans]]'' ([[ചെമ്പൻ ശരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Polytremis lubricans 1.jpg|മുതുകുവശം File:Contiguous swift (3955197203).jpg|ഉദരവശം File:61黃紋褐弄蝶6(陳麗玲攝) (18423059243).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Potanthus]]'' ([[പൊട്ടൻ ശലഭങ്ങൾ]]) ==== =====''[[Potanthus confucius]]'' ([[ചീനപ്പൊട്ടൻ]])===== =====''[[Potanthus pallida]]'' ([[ഇളംമഞ്ഞപ്പൊട്ടൻ]])===== =====''[[Potanthus palnia]]'' ([[പളനിപ്പൊട്ടൻ]])===== =====''[[Potanthus pava]]'' ([[മഞ്ഞപ്പൊട്ടൻ]])===== =====''[[Potanthus pseudomaesa]]'' ([[നാട്ടുപൊട്ടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Dart Potanthus pseudomaesa Upperside. Kerala by Raju Kasambe DSCF3304 (5).JPG|Dorsal view File:Common Dart.jpg|Ventral view </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Psolos]]''==== =====''[[Psolos fuligo]]'' ([[ചേരാച്ചിറകൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Psolos fuligo-Kadavoor-2016-06-17-002.jpg|മുതുകുവശം File:Psolos fuligo-Kadavoor-2016-10-18-001.jpg|ഉദരവശം File:Dusky-partwing coon 1 hemantogale.jpg|മുട്ട File:Psolos fuligo 05.JPG|പുഴു </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Quedara]]''==== =====''[[Quedara basiflava]]'' ([[സ്വർണ്ണമരത്തുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:YELLOWBASE TREE FLITTER 2011 12 25 9999 191 (6567595903).jpg|മുതുകുവശം File:YELLOWBASE TREE FLITTER 2011 12 25 9999 311 (6567596195).jpg|ഉദരവശം File:YELLOWBASE TREE FLITTER 2011 11 24 9999 148 (6567594363).jpg|പുഴു File:YELLOWBASE TREE FLITTER 2011 12 13 9999 133 (6567594959).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Salanoemia]]''==== =====''[[Salanoemia sala]]'' ([[ചേകവൻ ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> Piepers and Snellen Rhopalocera of Java Plate VII image 27 Salanoemia sala.jpg|ചിത്രീകരണം Salanoemia sala by VK Chandrasekharan.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sovia]]''==== =====''[[Sovia hyrtacus]]'' ([[വെൺകുറിശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:He Bicolor Ace 12 September 2007 B up (1371971942).jpg|മുതുകുവശം File:Sovia hyrtacus by V K Chandrasekharan (cropped).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Suastus]]''==== =====''[[Suastus gremius]]'' ([[പനങ്കുറുമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:456-Suastus gremius.JPG|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Suastus gremius-Kadavoor-2016-03-26-001.jpg|ഉദരവശം File:Skippers' egg (Hesperiidae) on a palm leaf (6652790333).jpg|മുട്ട </gallery> =====''[[Suastus minuta]]'' ([[കുഞ്ഞിക്കുറുമ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Suastus minuta.JPG|ചിത്രീകരണം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Taractrocera]]''==== =====''[[Taractrocera ceramas]]'' ([[മഞ്ഞപ്പുൽത്തുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Taractrocera ceramas at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം File:Taractrocera ceramas Tamil Grass Dart by Jkadavoor.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Taractrocera maevius]]'' ([[പുല്ലൂളി ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common grass dart.jpg|മുതുകുവശം File:COMMON GRASS DART Taractrocera maevius.JPG|മുതുകുവശം File:Taractrocera maevius Madayippara Kerala India.jpg|ഉദരവശം File:Common Grass Dart (Taractrocera maevius).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Telicota]]''==== =====''[[Telicota bambusae]]'' ([[കേരശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Dark Palm Dart Telicota bambusae UNID by Dr. Raju Kasambe DSCN1789 (6).jpg|മുതുകുവശം File:Telicota bambusae (Dark Palm Dark) Newly emerged (2016.09.27).jpg|ഉദരവശം File:Telicota bambusae (Dark Palm Dark) Pupa (2016.09.25).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Telicota colon]]'' ([[മഞ്ഞ പനന്തുള്ളൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:477-Telicota colon.JPG|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Open wing position of Telicota colon Fabricius, 1775 – Pale Palm-Dart.jpg|മുതുകുവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Thoressa]]''==== =====''[[Thoressa astigmata]]'' ([[പുള്ളിശരവേഗൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Thoressa astigmata Swinhoe, 1890 – Unbranded Ace at Virajpet (5).jpg|മുതുകുവശം File:Thoressa astigmata Swinhoe, 1890 – Unbranded Ace at Virajpet (2).jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Thoressa evershedi]]'' ([[മലശരവേഗൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:HalpeEvershedi 822 2 Knight.png|ചിത്രീകരണം </gallery> =====''[[Thoressa honorei]]'' ([[സഹ്യാദ്രി ശരവേഗൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Thoressa honorei by V K Chandrasekharan (cropped).jpg|മുതുകുവശം File:MADRAS ACE (Thoressa honorei) 2008 12 07 aralam (7310917474).jpg|ഉദരവശം File:Thoressa honorei by Balakrishnan Valappil (7310916004).jpg|പുഴു File:Thoressa honorei by Balakrishnan Valappil (7310915720).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Thoressa sitala]]'' ([[ശീതള ശരവേഗൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Thoressa sitala – Nilgiri Plain Ace - Tamil Ace - on the leaves of Ligustrum perrottetii - Nilgiri Privet- at Paithalmala (20) (cropped).jpg|മുതുകുവശം File:Thoressa sitala – Nilgiri Plain Ace - Tamil Ace - on the leaves of Ligustrum perrottetii - Nilgiri Privet- at Paithalmala (1) (cropped).jpg|ഉദരവശം File:Thoressa sitala by V K Chandrasekharan.jpg|പുഴു File:Thoressa sitala 3 by V K Chandrasekharan.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Udaspes]]''==== =====''[[Udaspes folus]]'' ([[വെള്ളച്ചാത്തൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Grass Demon (Udaspes folus) UP. Thane, Maharashtra. (2).jpg|മുതുകുവശം File:Udaspes folus N04886.jpg|ഉദരവശം File:Grass demon06 (3619056033).jpg|പുഴു File:Grass demon08 (3619875536).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zographetus]]''==== =====''[[Zographetus ogygia]]'' ([[Zographetus ogygia]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Zographetus ogygia12 (8471547086).jpg|മുതുകുവശം File:PURPLE SPOTTED FLITTER (Zographetus ogygia) (8471545324).jpg|ഉദരവശം File:Zographetus ogygia05 (8471559926).jpg|പുഴു File:Zographetus ogygia09 (8470457489).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Pyrginae]]=== ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Caprona (Hesperiidae)|Caprona]]'' ==== =====''[[Caprona agama]]'' ([[ചുട്ടിപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:HorsfieldMoorCatalogueEastIndiaCompanyLepidopteraPlateVII.jpg|ചിത്രീകരണം File:SPOTTED ANGLE (Caprona agama) Golden form (?) 2011 04 07 Ezhut hukallu Nilambur malappuram Distric (7780385896) (cropped).jpg|മുതുകുവശം </gallery> =====''[[Caprona alida]]'' ([[Spotted Angle]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:JournalBombayNHS1891PlateG Caprona Alida.jpg|ചിത്രീകരണം </gallery> =====''[[Caprona ransonnetii]]'' ([[സുവർണ്ണശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Golden Angle-Savan Durga-Bangalore Rural .jpg|മുതുകുവശം File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (12).jpg|ഉദരവശം File:Caprona ransonnettii caterpillar.jpg|പുഴു </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Celaenorrhinus]]'' ==== =====''[[Celaenorrhinus ambareesa]]'' ([[മലബാർ പുള്ളിപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Malabar Spotted Flat Celaenorrhinus ambareesa UP by Dr. Raju Kasambe DSCN5658 (26).jpg|മുതുകുവശം File:Malabar Spotted Flat Celaenorrhinus ambareesa UN by Dr. Raju Kasambe DSCN5658 (27).jpg|ഉദരവശം File:Celaenorrhinus ambareesa by Balakrishnan Valappil (6069060641).jpg|പുഴു File:Celaenorrhinus ambareesa by Balakrishnan Valappil (6069062275).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Celaenorrhinus leucocera]]'' ([[പുള്ളിപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CelaenorrhinusLeucoceraMFM 759.jpg|ചിത്രീകരണം File:Common Spotted Flat (Celaenorrhinus leucocera) 15 Butterfly (2016.01.08).jpg|മുതുകുവശം File:Common Spotted Flat (Celaenorrhinus leucocera) 16 Butterfly (2016.01.08).jpg|ഉദരവശം File:Common Spotted Flat (Celaenorrhinus leucocera) 01 Egg.jpg|മുട്ട File:Common Spotted Flat (Celaenorrhinus leucocera) 03 Larva (2015.12.12).jpg|പുഴു File:Common Spotted Flat (Celaenorrhinus leucocera) 12 Pupa (2016.01.07).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Celaenorrhinus putra]]'' ([[അപൂർവ്വ പുള്ളിപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:CelaenorrhinusLeucoceraMFM 759.jpg|ചിത്രീകരണം File:Celaenorrhinus putra - Restricted Spotted Flat 15.jpg|മുതുകുവശം File:Celaenorrhinus putra - Restricted Spotted Flat 16.jpg|ഉദരവശം </gallery> =====''[[Celaenorrhinus ruficornis|Celaenorrhinus ruficornis/fusca]]'' ([[കാട്ടുപുള്ളിപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Tamil Spotted Flat Mhadei.jpg|മുതുകുവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Coladenia]]'' ==== =====''[[Coladenia indrani]]'' ([[വർണ്ണപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:ColadeniaIndrani 773 1 Fitch.png|ചിത്രീകരണം File:Tricolored pied flat.jpg|മുതുകുവശം File:Coladenia indrani caterpillar.JPG|പുഴു File:Coladenia indrani15.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gerosis]]'' ==== =====''[[Gerosis bhagava]]'' ([[വെള്ളപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:DaimioBhagava 764 2.png|ചിത്രീകരണം File:Gerosis bhagava.JPG|മുതുകുവശം File:Gerosis Bhagava caterpillar 02.JPG|പുഴു File:Gerosis Bhagava Pupa.JPG|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gomalia]]'' ==== =====''[[Gomalia elma]]'' ([[ചെമ്പൻ പുള്ളിച്ചാടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:African Mallow Skipper Gomalia elma (7960780474).jpg|മുതുകുവശം File:KL He African Mallow Marbled Skipper 23 July 2008 Chinnar up (2715534542).jpg|മുതുകുവശം File:Gomalia elma elma (Hesperiidae- Pyrginae) (5215846566).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Odontoptilum]]'' ==== =====''[[Odontoptilum angulata]]'' ([[വരയൻ പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:OdontoptilumAngulata 777 1 Knight.png|ചിത്രീകരണം File:Odontoptilum angulata.JPG|മുതുകുവശം File:Chestnut Angle 02 (3955201581).jpg|മുതുകുവശം File:Odontoptilum angulata Felder, 1862 – Chestnut Angle Life Cycle from Mukkali, near Silent Valley National Park (301).jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pseudocoladenia]]'' ==== =====''[[Pseudocoladenia dan]]'' ([[ചെമ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Pseudocoladenia dan-Thekkady-2016-12-03-001.jpg|മുതുകുവശം File:Pseudocoladenia dan Fabricius, 1787 – Fulvous Pied Flat - Life cycle at Peravoor. Hostplant Achyranthes aspera and Cyathula prostrata (27).jpg|പുഴു File:Pseudocoladenia dan Fabricius, 1787 – Fulvous Pied Flat - Life cycle at Peravoor. Hostplant Achyranthes aspera and Cyathula prostrata (260).jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sarangesa]]'' ==== =====''[[Sarangesa dasahara]]'' ([[കുഞ്ഞിപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Sarangesa dasahara albicilia.JPG|ചിത്രീകരണം File:Sarangesa dasahara-Kadavoor-2016-04-02-001.jpg|മുതുകുവശം </gallery> =====''[[Sarangesa purendra]]'' ([[പാറപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Sarangesa purendra - Spotted Small Flat 01.JPG|മുതുകുവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Spialia]]'' ==== =====''[[Spialia galba]]'' ([[പുള്ളിച്ചാടൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Spialia galba 01680.jpg|മുതുകുവശം File:Indian Skipper (Spialia galba) in Hyderabad, AP W IMG 0409.jpg|ഉദരവശം </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tagiades]]'' ==== =====''[[Tagiades gana]]'' ([[ഹിമപ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Tagiadesgana2CRW 5505-24 (2).jpg|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം File:Tagiades gana - Immaculate - Large - Suffused Snow Flat.JPG|മുതുകുവശം File:Tagiades gana-Silent Valley-2016-08-14-001.jpg|ഉദരവശം File:Tagiades gana 11.JPG|പുഴു File:Tagiades gana 15.JPG|പ്യൂപ്പ </gallery> =====''[[Tagiades jepetus]]'' ([[നാട്ടുപരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Common Snow flat -Wayanaad.jpg|മുതുകുവശം </gallery> =====''[[Tagiades litigiosa]]'' ([[ഇലമുങ്ങി ശലഭം]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:Tagiades litigiosa 04865.JPG|മുതുകുവശം File:Tagiades litigiosa - Water Snow Flat - on Helicteres isora 13.JPG|ഉദരവശം File:Tagiades litigiosa - Water Snow Flat - Signature cutting on Dioscorea leaf 3.JPG|പുഴുസഞ്ചി File:Tagiades litigiosa - Water Snow Flat caterpillar 14.jpg|പുഴു File:Tagiades litigiosa - Water Snow Flat pupa 02.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tapena]]'' ==== =====''[[Tapena thwaitesi]]'' ([[കരിമ്പരപ്പൻ]])===== <gallery mode="packed-hover" heights=150px> File:YG Black Angle WSF Tapena thwaitesi.jpg|മുതുകുവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Black Angle Tapena thwaitesi DSF by Dr. Raju Kasambe (1).jpg|മുതുകുവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) File:Tapena thwaitesi – Black Angle 01.jpg|ഉദരവശം File:Tapena thwaitesi – Black Angle 83.jpg|പുഴു File:Tapena thwaitesi – Black Angle 15.jpg|പ്യൂപ്പ </gallery> ==അവലംബം== *{{Cite book|url=http://archive.org/stream/carolilinnaeisys12linn|title=Systema Naturæ (Insecta: Lepidoptera)|last=Linnaeus|first=Carl|authorlink=Carl Linnaeus|publisher=Halae Magdeburgicae : Typis et sumtibus Io. Iac. Curt.|year=1758|isbn=|location=|pages=458}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/82229|title=Illustrations of Exotic Entomology|last1=Drury|first1=Dru|last2=Westwood|first2=John Obadiah|authorlink1=Dru Drury|authorlink2=John O. Westwood|publisher=Westwood, J. O. (John Obadiah)|year=1773|isbn=|location=|pages=}} *{{Cite book|url=http://archive.org/stream/systemaentomolog00fabr|title=Systema Entomologiæ|last=Fabricius|first=Johann Christian|authorlink=Johan Christian Fabricius|publisher=Flensbvrgi et Lipsiae : In Officina Libraria Kortii|year=1775|isbn=|location=|pages=}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/43777#/summary|title=De uitlandsche kapellen, voorkomende in de drie waereld-deelen Asia, Africa en America|last=Cramer|first=Pieter|authorlink=Pieter Cramer|last2=Stoll|first2=Caspar|authorlink2=Caspar Stoll|publisher=Chez S.J. Baalde|year=1775|isbn=|location=Amsteldam|pages=}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/9194#/summary|title=Histoire naturelle des insectes. Spécies général des lépidoptères|last=Boisduval|first=Jean Baptiste|authorlink=Jean Baptiste Boisduval|last2=Guenée|first2=Achille|authorlink2=Achille Guenée|publisher=Roret|year=1836|isbn=|location=Paris|pages=}} *{{Cite book|url=https://archive.org/stream/kaschmirunddasr04hg#page/392/mode/2up|title=Kaschmir und das Reich der Siek: Aufzählung und Beschreibung der von Freih. Carl v. Hügel auf seiner Reise durch Kaschmir und das Himalayagebirge gesammelten Insekten|last1=Hügel|first1=Charles von|last2=Kollar|first2=Vincenz|authorlink1=Charles von Hügel|authorlink2=Vincenz Kollar|publisher=Stuttgart, Hallberger|year=1840|isbn=|location=|pages=393-564, 582-585}} *{{cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/228547#page/7/mode/1up|last=Delessert|first= Adolphe|authorlink=Adolphe Delessert| title= Souvenirs d´un voyage dans l´Inde exécuté de 1834 à 1839|place=Paris |publisher= Bétrune et Plon for Fortin, Masson et Cie & Langlois et Leclerq|year=1843 | page=}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/49323#page/5/mode/1up|title=The genera of diurnal lepidoptera : comprising their generic characters, a notice of their habits and transformations, and a catalogue of the species of each genus. Vol. I|last=Doubleday|first=Edward|last2=Westwood|first2=John Obadiah|first3=William Chapman|last3=Hewitson|authorlink2=John O. Westwood|authorlink1=Edward Doubleday|authorlink3=William Chapman Hewitson|publisher=Longman, Brown, Green, and Longmans|year=1846|isbn=|location=London|pages=}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/49324#page/5/mode/1up|title=The genera of diurnal lepidoptera : comprising their generic characters, a notice of their habits and transformations, and a catalogue of the species of each genus. Vol. II|last=Doubleday|first=Edward|last2=Westwood|first2=John Obadiah|first3=William Chapman|last3=Hewitson|authorlink2=John O. Westwood|authorlink1=Edward Doubleday|authorlink3=William Chapman Hewitson|publisher=Longman, Brown, Green, and Longmans|year=1850|isbn=|location=London|pages=}} *{{cite book|last1=Moore|first=Frederic|authorlink1=Frederic Moore |last2=Horsfield|first2=Thomas|authorlink2=Thomas Horsfield|title=A catalogue of the lepidopterous insects in the museum of the Hon. East-India company. Vol. I|date=1857|publisher=W.H. Allen and Co.|location=London|page=|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/42363#page/9/mode/1up}} *{{cite book|last1=Moore|first=Frederic|authorlink1=Frederic Moore |last2=Horsfield|first2=Thomas|authorlink2=Thomas Horsfield|title=A catalogue of the lepidopterous insects in the museum of the Hon. East-India company. Vol. II|date=1858|publisher=W.H. Allen and Co.|location=London|page=|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/103853#page/9/mode/1up}} *{{Cite book|url=http://archive.org/stream/wienerentomologi03wien#page/390/mode/2up|title=Lepidopterologische Fragmente|last=Felder|first=Baron Cajetan von|last2=Felder|first2=Rudolf|authorlink1=Baron Cajetan von Felder|authorlink2=Rudolf Felder|publisher=Carl Gerold's Sohn|year=1859|isbn=|location=|pages=390-405}} *{{Cite book|url=http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/felder/novara_tafeln/felder_reise_der_novara_tafeln.pdf|title=''Reise Fregatte Novara. Lepidoptera''.Three volumes (1865)|last=Felder|first=Baron Cajetan von|last2=Felder|first2=Rudolf|authorlink1=Baron Cajetan von Felder|authorlink2=Rudolf Felder|last3=Rogenhofer|first3=Alois Friedrich|authorlink3=Alois Friedrich Rogenhofer|publisher=Carl Gerold's Sohn|year=1867|isbn=|location=|pages=|access-date=2018-04-18|archive-date=2016-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311152140/http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/felder/novara_tafeln/felder_reise_der_novara_tafeln.pdf|url-status=dead}} *{{Cite journal|last=Felder|first=Rudolf|authorlink=Rudolf Felder|date=1868|title=Diagnose neuer von E. Baron v. Ransonnet in Vorder-Indien gesammelter Lepidopteren|url=http://archive.org/stream/verhandlungender1868zool#page/281/mode/1up|journal=Zoologisch-Botanische Gesellschaft in Wien|volume=18(1)|pages=281-286|via=}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/36601#page/156/mode/1up|title=Catalogue of Diurnal Lepidoptera of the Family Satyridæ in the Collection of the British Museum|last=Butler|first=Arthur Gardiner|authorlink=Arthur Gardiner Butler|publisher=British Museum (Natural History). Dept. of Zoology|year=1868|isbn=|location=|pages=}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/31500#/summary|title=Catalogue of diurnal Lepidoptera described by Fabricius in the collection of the British museum|last=Butler|first=Arthur Gardiner|authorlink=Arthur Gardiner Butler|publisher=British Museum (Natural History). Dept. of Zoology|year=1869|isbn=|location=|pages=}} *{{cite book|last1=Kirby|first1=William Forsell|authorlink=William Forsell Kirby|title=A synonymic catalogue of diurnal Lepidoptera|date=1871|publisher=J. Van Voorst|location=London|page=|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/44580#page/7/mode/1up}} *{{cite book|last1=Kirby|first1=William Forsell|authorlink=William Forsell Kirby|title=A synonymic catalogue of diurnal Lepidoptera. Supplement|date=1871|publisher=J. Van Voorst|location=London|page=|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/43389#page/7/mode/1up}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/9513#/summary|title=Lepidoptera Exotica|last=Butler|first=Arthur Gardiner|authorlink=Arthur Gardiner Butler|publisher=E.W. Janson|year=1874|isbn=|location=London|pages=}} *{{Cite book|title=The Lepidoptera of Ceylon. Vol. I |last=Moore|first=Frederic|authorlink=Frederic Moore|publisher=L. Reeve & co.|year=1880|isbn=|location=London|pages=128|url=http://archive.org/stream/lepidopteraofcey01moor}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/10618#/summary|title=The butterflies of India, Burmah and Ceylon. Vol. I, II, III|last=G. F. L.|first=Marshall|last2=Nicéville|first2=Lionel de| authorlink1=George Frederick Leycester Marshall| authorlink2 = Lionel de Nicéville |publisher=Central Press Co., ld.|year=1882|isbn=|location=Calcutta|pages=}} *{{Cite journal|last=Wood-Mason|first=James|authorlink=James Wood-Mason|last2=Nicéville|first2=Lionel de| authorlink2 = Lionel de Nicéville|date=1887|title=List of the lepidopterous insects collected in Cachar by Mr. J. Wood-Mason| url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35545724#page/391/mode/1up| journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal|volume=55|pages=343-393|via=}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/8763#/summary|title=Lepidoptera Indica (10 volumes)|last1=Moore|first1=Frederic|authorlink=Frederic Moore|last2=Swinhoe|first2=Charles|authorlink2=Charles Swinhoe|publisher=Lovell Reeve and Co.|year=1890|isbn=|location=London|pages=}} *{{Cite book|url=https://archive.org/stream/journalofasi571888unse#page/346/mode/2up|title=Butterflies of the Nilgiri District|last=Hampson|first=G. F.|authorlink=George Hampson|publisher=Asiatic Society of Bengal|year=1888|isbn=|location=Calcutta|pages=346-368}} *{{cite book |last=Hampson|first= G. F. |authorlink=George Hampson |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/75388#page/7/mode/1up| pages= |title=Illustrations of typical specimens of Lepidoptera Heterocera in the collection of the British Museum. VIII: The Lepidoptera of the Nilgiri District |volume= |publisher=British Museum (Natural History). Department of Zoology |year=1891 |accessdate=}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/23166#/summary|title=Hesperiidae Indicae : being a reprint of descriptions of the Hesperiidae of India, Burma, and Ceylon|first=E. Y.|last=Watson |authorlink=Edward Yerbury Watson|year=1891|isbn=|location=Madras|pages=|publisher=Vest and Company}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/18553#page/288/mode/1up|title=Notes on the Larvae and Pupae of Butterflies of the Bombay Presidency. The journal of the Bombay Natural History Society. Vol. 5|last=Davidson|first=J.|last2=Bo|first2=C S|last3=Aitken|first3=E H|authorlink1=James Davidson (ornithologist)|authorlink2=|authorlink3=Edward Hamilton Aitken|publisher=Bombay Natural History Society|year=1890|isbn=|location=Mumbai|pages=260-286, 349-375.}} *{{cite book |last1=Rothschild|first1=Lionel Walter|authorlink=Walter Rothschild, 2nd Baron Rothschild|title=Novitates Zoologicae. Vol. II. A revision of the Papilios of the eastern hemisphere, exclusive of Africa |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/3859442#page/191/mode/1up|publisher= [[Natural History Museum at Tring]] |location=London |year=1895|pages=167-463}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/95532#page/319/mode/1up|title=The butterflies of the North Canara District of the Bombay Presidency. I, II, III. The journal of the Bombay Natural History Society. Vol. 10|last=Davidson|first=J.|last2=Bell|first2=T R|last3=Aitken|first3=E H|authorlink1=James Davidson (ornithologist)|authorlink2=Thomas Reid Davys Bell|authorlink3=Edward Hamilton Aitken|publisher=Bombay Natural History Society|year=1896|isbn=|location=Mumbai|pages=237-259, 372-393, 568-584.}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/95309#page/76/mode/1up|title=The butterflies of the North Canara District of the Bombay Presidency. IV. The journal of the Bombay Natural History Society. Vol. 11|last=Davidson|first=J.|last2=Bell|first2=T R|last3=Aitken|first3=E H|authorlink1=James Davidson (ornithologist)|authorlink2=Thomas Reid Davys Bell|authorlink3=Edward Hamilton Aitken|publisher=Bombay Natural History Society|year=1897|isbn=|location=Mumbai|pages=22-63}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/butterfliesvolii00bing |title=The Fauna of British India. Butterflies Vol. 1|last=Bingham|first=C. T.|authorlink=Charles Thomas Bingham|year=1905|publisher=Taylor & Francis|location=London}} - Family [[Nymphalidae]] *{{Cite book|url=https://archive.org/details/butterflies02bingiala |title=The Fauna of British India. Butterflies Vol. 2|last=Bingham|first=C. T.|authorlink=Charles Thomas Bingham|year=1907|publisher=Taylor & Francis|location=London}} - Families [[Papilionidae]], [[Pieridae]] and [[Lycaenidae]] *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/28579#page/664/mode/1up|title=The Common Butterflies of the Plains of India. The journal of the Bombay Natural History Society. Vol. 16-17|last=Young|first=L. C. H.|publisher=Bombay Natural History Society|year=1906|isbn=|location=Mumbai|pages=570-579}} Vol. 17: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95250#page/502/mode/1up 418-424], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95250#page/1053/mode/1up 921-927]. *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/7414#/summary|title=The Common Butterflies of the Plains of India (Including Those Met with in the Hill Stations of the Bombay Presidency). The journal of the Bombay Natural History Society. Vol. 19-31|last=Bell|first=Thomas Reid Davys|authorlink=Thomas Reid Davys Bell|publisher=Bombay Natural History Society|year=1909|isbn=|location=Mumbai|pages=}} Vol. 19: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28012#page/48/mode/1up 16-58], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28012#page/508/mode/1up 438-474], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28012#page/729/mode/1up 635-682], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28012#page/962/mode/1up 846-879], Vol. 20: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95328#page/365/mode/1up 279-330], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95328#page/1297/mode/1up 1115-1136], Vol. 21: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95301#page/643/mode/1up 517-544], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95460#page/36/mode/1up 740-766], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95460#page/483/mode/1up 1131-1157], Vol. 22: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95307#page/146/mode/1up 92-100], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95307#page/430/mode/1up 320-344], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95307#page/675/mode/1up 517-531], Vol. 23: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95912#page/123/mode/1up 73-103], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95912#page/603/mode/1up 481-497], Vol. 24: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95302#page/770/mode/1up 656-672], Vol. 25: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28019#page/520/mode/1up 430-453], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28019#page/788/mode/1up 636-664], Vol. 26: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/18480#page/154/mode/1up 98-140],[https://www.biodiversitylibrary.org/item/18480#page/532/mode/1up 438-487], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/18480#page/900/mode/1up 750-769], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/18480#page/1117/mode/1up 941-954], Vol. 27: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95740#page/38/mode/1up 26-32], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95740#page/243/mode/1up 211-227], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95740#page/497/mode/1up 431-447], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95740#page/876/mode/1up 778-793], Vol: 29: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185258#page/605/mode/1up 429-455], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183167#page/191/mode/1up 703-717], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183167#page/465/mode/1up 921-946], Vol. 30: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183166#page/210/mode/1up 132-150], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183166#page/391/mode/1up 285-305], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185227#page/105/mode/1up 561-586], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185227#page/424/mode/1up 822-837], Vol. 31: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185601#page/489/mode/1up 323-351], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185226#page/185/mode/1up 655-686], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185226#page/515/mode/1up 951-974]. *{{Cite journal|last=Yates|first=J.A.|date=1931|title=The Butterflies of Coorg|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/188012#page/583/mode/1up|journal=Journal of the Bombay Natural History Society|volume=34 (4)|pages=1003–1014|via=BHL}} *{{Cite journal|last=Yates|first=J.A.|date=1931|title=The Butterflies of Coorg - II|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/183054#page/192/mode/1up|journal=Journal of the Bombay Natural History Society|volume=35 (1)|pages=104–114|via=BHL}} *{{cite book |last=Evans |first1=W. H. |authorlink=William Harry Evans |title=The Identification of Indian Butterflies |edition=2nd |location=Mumbai, India |publisher=[[Bombay Natural History Society]] |year=1932|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.261850}} *{{Cite journal|last=Sevastopulo|first=D G|date=1938|title=The early stages of Indian Lepidoptera|url=https://www.biodiversitylibrary.org/creator/159257#/sections|journal=Journal of the Bombay Natural History Society|volume=40-46|pages=|via=BHL}} *{{Cite book|url=https://archive.org/details/FaunaOfBritishIndia.Butterflies1 |title=The Fauna of British India. Butterflies Volume 1 (Second edition)|first=G.|last=Talbot|authorlink=George Talbot (entomologist)|year=1939|publisher=Taylor & Francis|location=London}} Family: [[Papilionidae]]], [[Pieridae]] *{{Cite book|url=https://archive.org/details/FaunaOfBritishIndia.Butterflies2 |title=The Fauna of British India. Butterflies Volume 2 (Second edition)|first=G.|last=Talbot|authorlink=George Talbot (entomologist)|year=1947|publisher=Taylor & Francis|location=London}} Family: [[Danainae|Danaidae]], [[Satyrinae|Satyridae]], [[Morphinae|Amathusiidae and Acraeidae]] *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/105941#/summary|title=A Catalogue of the Hesperiidae from Europe, Asia, and Australia in the British Museum|first=W. H.|last=Evans |authorlink=William Harry Evans|publisher=British Museum (Natural History). Department of Entomology|year=1949|isbn=|location=London|pages=}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/2361223#page/99/mode/1up|title=A revision of the Arhopala group of Oriental Lycaenidae (Lepidoptera: Rhopalocera). Bulletin of the British Museum (Natural History). Volume: 5|first=W. H.|last=Evans |authorlink=William Harry Evans|publisher=British Museum (Natural History). Department of Entomology|year=1957|isbn=|location=London|pages=85-141}} *{{cite book|last=Wynter-Blyth |first=Mark Alexander |authorlink=Mark Alexander Wynter-Blyth |title=Butterflies of the Indian Region |url=https://books.google.com/books?id=yEkgAQAAMAAJ |year=1957 |location=Bombay, India |publisher=[[Bombay Natural History Society]] |isbn=978-8170192329 }} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/ia/bulletinofbritis09bri#page/5/mode/1up|title=The generic names of the butterflies and their type-species (Lepidoptera: Rhopalocera)|last=Hemming|first=Arthur Francis|authorlink=Francis Hemming|publisher=British Museum (Natural History)|year=1967|isbn=|location=London|pages=5-509}} *{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/2252483#page/461/mode/1up|title=The higher classification of the Lycaenidae (Lepidoptera): a tentative arrangement. Bulletin of the British Museum (Natural History). Volume: 28|first=John Nevill|last=Eliot |authorlink=John Nevill Eliot|publisher=British Museum (Natural History). Department of Entomology|year=1973|isbn=|location=London|pages=371-505}} *{{Cite book|url=https://www.nhbs.com/butterflies-of-the-oriental-region-part-1-book|title=Butterflies of the Oriental Region, Part 1: Papilionidae, Pieridae & Danaidae|first=Bernard|last=D'Abrera|authorlink=Bernard d'Abrera|publisher=Hill House Publishers|year=1982|isbn=|location=Melbourne|pages=|archive-date=2018-06-22|access-date=2018-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622140516/https://www.nhbs.com/butterflies-of-the-oriental-region-part-1-book|url-status=dead}} *{{Cite book|url=https://www.nhbs.com/butterflies-of-the-oriental-region-part-2-book|title=Butterflies of the Oriental Region, Part 2: Nymphalidae, Satyridae, Amathusidae|first=Bernard|last=D'Abrera|authorlink=Bernard d'Abrera|publisher=Hill House Publishers|year=1983|isbn=|location=Melbourne|pages=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425032057/https://www.nhbs.com/butterflies-of-the-oriental-region-part-2-book|archive-date=2018-04-25|access-date=2018-05-03|url-status=dead}} *{{Cite book|url=https://www.nhbs.com/butterflies-of-the-oriental-region-part-3-book|title=Butterflies of the Oriental Region, Part 3: Lycaenidae, Riodinidae|first=Bernard |last=D'Abrera |authorlink=Bernard d'Abrera|publisher=Hill House Publishers|year=1986|isbn=|location=Melbourne|pages=}} *[[species:Torben B. Larsen|Larsen, T. B.]] 1987–88. The butterflies of the Nilgiri Mountains of southern India (Lepidoptera: Rhopalocera) ''Journal of the Bombay Natural History Society'', vol 84 (3): [https://www.biodiversitylibrary.org/item/193053#page/38/mode/1up 26-54], [https://www.biodiversitylibrary.org/page/49081342#page/329/mode/1up 291-316], [https://www.biodiversitylibrary.org/page/49081659#page/646/mode/1up 560-584] & 85 (1): [https://www.biodiversitylibrary.org/item/191948#page/36/mode/1up 26-43]. *{{Cite journal|last=Yata|first=Osamu|authorlink=species:Osamu Yata|date=1989|title=A Revision of the Old World Species of the Genus Eurema Hubner (Lepidoptera, Pieridae). Part I.|url=http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/9-1-E-Yata.pdf|journal=Bulletin of the Kitakyushu Museum of Natural History|volume=|pages=|via=|access-date=2018-04-19|archive-date=2018-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180420010413/http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/9-1-E-Yata.pdf|url-status=dead}}; [http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/10-1-E-Yata.pdf Part II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180420010522/http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/10-1-E-Yata.pdf |date=2018-04-20 }}; [http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/11-1-E-Yata.pdf Part III] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180420010444/http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/11-1-E-Yata.pdf |date=2018-04-20 }}; [http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/13-59-E-Yata.pdf Part IV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180420010426/http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/13-59-E-Yata.pdf |date=2018-04-20 }}; [http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/14-1-E-Yata.pdf Part V] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180420010535/http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/14-1-E-Yata.pdf |date=2018-04-20 }} *{{cite book |last=Gaonkar |first=Harish |authorlink=Harish Gaonkar |title=An Annotated Bibliography of the Butterflies of the Indian Region, Including Pakistan, India, Nepal, Bangladesh, Bhutan, Sri Lanka and North Burma |publisher=|location= |year=1995|OCLC=488215574}} *{{cite book |last=Gaonkar |first=Harish |authorlink=Harish Gaonkar |title=Butterflies of the Western Ghats, India (including Sri Lanka) - A Biodiversity Assessment of a Threatened Mountain System |publisher=Centre for Ecological Sciences |location=Bangalore, India |year=1996}} *{{Cite journal|last=Honey|first=Martin R.|last2=Scoble|first2=Malcolm J.|date=2001|title=Linnaeus’s butterflies (Lepidoptera: Papilionoidea and Hesperioidea)|url=https://watermark.silverchair.com/j.1096-3642.2001.tb01326.x.pdf|journal=Zoological Journal of the Linnean Society|volume=132|pages=277-399|doi=10.1111/j.1096-3642.2001.tb01326.x|via=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{Cite journal|last=Vane-Wright|first=R. I.|last2=de Jong|first2=R.|date=2003|title=The butterflies of Sulawesi: annotated checklist for a critical island fauna|url=http://www.repository.naturalis.nl/document/46743|journal=Zoologische Verhandelingen|volume=343|pages=3-267|via=}} *{{Cite web|url=http://www.flutters.org/home/docs/Butterflies_Of_India_Paul_Van_Gasse.pdf|title=Butterflies of India – Annotated Checklist|last=Gasse|first=Paul Van|date=2013|website=Flutters|archive-url=https://web.archive.org/web/20180402123437/http://www.flutters.org/home/docs/Butterflies_Of_India_Paul_Van_Gasse.pdf|archive-date=2018-04-02|dead-url=|access-date=2018-04-02}} *{{Cite book|url=https://www.researchgate.net/publication/287980260_A_Synoptic_Catalogue_of_the_Butterflies_of_India|title=A Synoptic Catalogue of the Butterflies of India|last=R.K.|first=Varshney|last2=Smetacek|first2=Peter|publisher=Butterfly Research Centre, Bhimtal & Indinov Publishing, New Delhi|year=2015|isbn=978-81-929826-4-9|location=New Delhi|pages=|doi=10.13140/RG.2.1.3966.2164}} *{{cite book|last1=Kehimkar|first1=Isaac|authorlink=Isaac David Kehimkar|title=Butterflies of India|date=2016|publisher=Bombay Natural History Society|location=Mumbai|isbn=9789384678012|edition=2016|language=en}} *{{cite book|last1=Kasambe|first1=Raju|authorlink=|title=Butterflies of Western Ghats|date=2018|publisher=Author|location=|isbn=978-93-5300-856-7|language=en|edition=Second|url=https://www.researchgate.net/publication/326088777_Butterflies_of_Western_Ghats_Second_Edition}} *{{Cite journal|last=|first=|date=2018-04-10|title=Larval host plants of the buterfies of the Western Ghats, India|author1=Ravikanthachari Nitin|author2= V.C. Balakrishnan|author3= Paresh V. Churi|author4= S. Kalesh|author5= Satya Prakash|author6= Krushnamegh Kunte|url=http://threatenedtaxa.org/index.php/JoTT/article/view/3104/4402|journal=Journal of Threatened Taxa|volume=10(4)|pages=11495–11550|via=JoTT|doi=10.11609/jott.3104.10.4.11495-11550}} ==പുറം കണ്ണികൾ== *Markku Savela [http://ftp.funet.fi/index/Tree_of_life/insecta/lepidoptera/ ''Lepidoptera and Some Other Life Forms'' - Lepidoptera: Butterflies and Moths] *[http://www.ifoundbutterflies.org/ Butterflies of India]. Indian Foundation for Butterflies. *[http://indiabiodiversity.org/group/butterflyindia/show India Biodiversity Portal]. Biodiversity Informatics Platform. *{{Cite web|url=http://www.nhm.ac.uk/our-science/data/lepindex/lepindex/|title=The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex)|last=Beccaloni|first=G.|last2=Scoble|first2=M.|date=|website=The Natural History Museum, London|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=|last3=Kitching|first3=I.|last4=Simonsen|first4=T.|last5=Robinson|first5=G.|first6=B.|last6=Pitkin|first7=A.|last7=Hine|first8=C.|last8=Lyal|}} *{{Cite web|url=http://www.nhm.ac.uk/our-science/data/hostplants/|title=HOSTS - a Database of the World's Lepidopteran Hostplants|last=Robinson|first=G. S.|last2=Ackery|first2=P. R.|date=|website=The Natural History Museum, London|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=|last3=Kitching|first3=I. J.|last4=Beccaloni|first4=G. W.|last5=Hernández|first5=L. M.}} *{{cite web|last1=Ziegler|first1=Heiner|title=Lepidoptera Literature & Authors|url=http://www.euroleps.ch/seiten/m_lit.php|website=Euroleps|publisher=|access-date=2018-05-03|archive-date=2018-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815115338/http://euroleps.ch/seiten/m_lit.php|url-status=dead}} *[http://images.peabody.yale.edu/lepsoc/jls/ Journal of the Lepidopterists' Society hosted at Yale] {{കേരളത്തിലെ ചിത്രശലഭങ്ങൾ|state=expanded}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ചിത്രശലഭങ്ങൾ| ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജൈവവൈവിധ്യം]] 30eojmn4akut1drelm17933dc8fxj0c 0 267167 4674232 4095403 2026-10-08T19:00:50Z 9abee7 223904 കണ്ണികൾ ചേർത്തു 4674232 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = One Direction | Img = One Direction 2015.jpg | Img_capt = 2015 ഒക്ടോബറിൽ ഗ്ലാസ്‌ഗോയിൽ നടന്ന 'ഓൺ ദി റോഡ് എഗെയ്ൻ' പര്യടനത്തിനിടെ വൺ ഡയറക്ഷൻ. ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്: [[ലൂയിസ് ടോംലിൻസൺ]], [[നയാൽ ഹോറൻ]], [[ലിയാം പെയിൻ]], [[ഹാരി സ്റ്റൈൽസ്]]. | landscape = yes | Origin = [[London]], [[England]] | Background = group_or_band | alias = <!--1D--> | Genre = [[Pop music|Pop]], [[rock music|rock]]<ref>http://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/6266636/one-direction-steal-my-girl-four-rock</ref> | Years_active = 2010–present<!-- Do not add "–16" until the hiatus commences, per WP:CRYSTAL --> | Label = {{hlist|[[Syco Music|Syco]]|[[Columbia Records|Columbia]]}}<!-- Do not add Sony Music as a label, as Columbia and Syco are divisions of it --> | Associated_acts = [[List of The X Factor finalists (UK series 7)|''The X Factor'' finalists 2010]] | URL = [http://www.onedirectionmusic.com/ onedirectionmusic.com] | Current_members = * [[Niall Horan]] * [[Liam Payne]] * [[Harry Styles]] * [[Louis Tomlinson]] | Past_members = * [[Zayn Malik]] }} [[ലണ്ടൻ]] ആസ്ഥാനമായ ഒരു ഇംഗ്ലീഷ്-ഐറിഷ് പോപ്പ് സംഗീത സംഘമാണ് '''വൺ ഡിറക്ഷൻ'''. [[നിയൽ ഹൊറൻ]], സെയ്ൻ മാലിക്, [[ലിയൻ പെയ്ൻ]], [[ഹാരി സ്റ്റൈൽസ്]], [[ലൂയിസ് ടോംലിൻസൺ]] എന്നീ 5 പേർ ചേർന്ന് രൂപീകരിച്ച ഈ സംഘത്തിൽ നിന്ന് സെയ്ൻ മാലിക് 2015 മാർച്ച് 25 നു വിട പറഞ്ഞു<ref>{{Cite web |url=http://www.mtv.com/news/2510132/zayn-malik-fader-interview/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-01-22 |archive-date=2016-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160118144133/http://www.mtv.com/news/2510132/zayn-malik-fader-interview/ |url-status=dead }}</ref>. ബ്രിട്ടീഷ് സംഗീതമത്സരമായ എക്സ് ഫാക്ടറിന്റെ ഏഴാമത്തെ ശ്രേണിയിൽ മൂന്നാംസ്ഥാനം കരസ്ഥമാക്കിയതിനെ തുടർന്ന് സൈമൺ കോവൽസിന്റെ സൈക്കോ റെക്കോർഡ്സ് എന്ന പേരായ റെക്കോർഡ്സിൽ ഒപ്പ് വെച്ചു. സാമൂഹ്യമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ ബാൻഡ് അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു. 2011ലും 2012ലും പുറത്തിറക്കപ്പെട്ട 'അപ് ഓൾ റൈറ്റ്','ടേക് മി ഹോം' എന്നീ ആൽബങ്ങൾ പല റെക്കോർഡുകളും ഭേദിച്ചു. 'വാട്ട് മേക്സ് യു ബ്യൂട്ടിഫുൾ'ഉം 'ലിവ് വൈൽ വേർ യംങ്' എന്നീ സിംഗിൾസ് 2012ലെ വമ്പൻ വിജയമായിരുന്നു. യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലേക്ക് ബ്രിട്ടന്റെ കടന്നുകയറ്റമായി പലപ്പോഴും 'വൺ ഡയറക്ഷൻ' ബാന്റിനെ വർണ്ണിച്ചിട്ടുണ്ട്. 19 മില്യൺ സിംഗിൾസും 10 മില്യൺ ആൽബങ്ങളും ബാൻഡിന്റെ മാനേജ്മെന്റ് കമ്പനിയുടെ കണക്കുപ്രകാരം വിറ്റഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. 2 ബ്രിട്ട് അവാർഡുകളും 4 എം ടി വി വീഡിയോ മ്യൂസിക് അവാർഡുകളുമാണ് ബാൻഡിന്റെ മുഖ്യ നേട്ടങ്ങൾ. സോണി മ്യൂസിക് എന്റർടെയ്ൻമെന്റിന്റെ യു കെ യുടെ ചെയർമാനും ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവുമായ നിക് ഗാറ്റ്ഫീൽഡുമായി 50 മില്യൺ ഡോളറിന്റെ ബിസിനസ്സ് 2012 ജൂൺ മാസത്തോടുകൂടി പൂർത്തിയാക്കി. വൺ ഡയറക്ഷൻ ബാന്റിനെ 2012ലെ 'ടോപ് ന്യൂ ആർടിസ്റ്റ്' ആയി ബിൽബോർഡ് പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2013 ഏപ്രിലോടു കൂടി ബാൻഡിന്റെ കൈവശം 25 മില്യൺ യൂറോ സമ്പാദ്യമുള്ളതായി കണക്കുകൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. {{Band-stub}} [[വർഗ്ഗം:പോപ്പ് സംഗീതജ്ഞർ]] 0gwmrnoduth9xberqw5mpcjc4wq7xbl 4674233 4674232 2026-10-08T19:02:45Z 9abee7 223904 അക്ഷരപിശക് തിരുത്തി 4674233 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = One Direction | Img = One Direction 2015.jpg | Img_capt = 2015 ഒക്ടോബറിൽ ഗ്ലാസ്‌ഗോയിൽ നടന്ന 'ഓൺ ദി റോഡ് എഗെയ്ൻ' പര്യടനത്തിനിടെ വൺ ഡയറക്ഷൻ. ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്: [[ലൂയിസ് ടോംലിൻസൺ]], [[നയാൽ ഹോറൻ]], [[ലിയാം പെയിൻ]], [[ഹാരി സ്റ്റൈൽസ്]]. | landscape = yes | Origin = [[London]], [[England]] | Background = group_or_band | alias = <!--1D--> | Genre = [[Pop music|Pop]], [[rock music|rock]]<ref>http://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/6266636/one-direction-steal-my-girl-four-rock</ref> | Years_active = 2010–present<!-- Do not add "–16" until the hiatus commences, per WP:CRYSTAL --> | Label = {{hlist|[[Syco Music|Syco]]|[[Columbia Records|Columbia]]}}<!-- Do not add Sony Music as a label, as Columbia and Syco are divisions of it --> | Associated_acts = [[List of The X Factor finalists (UK series 7)|''The X Factor'' finalists 2010]] | URL = [http://www.onedirectionmusic.com/ onedirectionmusic.com] | Current_members = * [[Niall Horan]] * [[Liam Payne]] * [[Harry Styles]] * [[Louis Tomlinson]] | Past_members = * [[Zayn Malik]] }} [[ലണ്ടൻ]] ആസ്ഥാനമായ ഒരു ഇംഗ്ലീഷ്-ഐറിഷ് പോപ്പ് സംഗീത സംഘമാണ് '''വൺ ഡയറക്ഷൻ'''. [[നിയൽ ഹൊറൻ]], സെയ്ൻ മാലിക്, [[ലിയൻ പെയ്ൻ]], [[ഹാരി സ്റ്റൈൽസ്]], [[ലൂയിസ് ടോംലിൻസൺ]] എന്നീ 5 പേർ ചേർന്ന് രൂപീകരിച്ച ഈ സംഘത്തിൽ നിന്ന് സെയ്ൻ മാലിക് 2015 മാർച്ച് 25 നു വിട പറഞ്ഞു<ref>{{Cite web |url=http://www.mtv.com/news/2510132/zayn-malik-fader-interview/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-01-22 |archive-date=2016-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160118144133/http://www.mtv.com/news/2510132/zayn-malik-fader-interview/ |url-status=dead }}</ref>. ബ്രിട്ടീഷ് സംഗീതമത്സരമായ എക്സ് ഫാക്ടറിന്റെ ഏഴാമത്തെ ശ്രേണിയിൽ മൂന്നാംസ്ഥാനം കരസ്ഥമാക്കിയതിനെ തുടർന്ന് സൈമൺ കോവൽസിന്റെ സൈക്കോ റെക്കോർഡ്സ് എന്ന പേരായ റെക്കോർഡ്സിൽ ഒപ്പ് വെച്ചു. സാമൂഹ്യമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ ബാൻഡ് അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു. 2011ലും 2012ലും പുറത്തിറക്കപ്പെട്ട 'അപ് ഓൾ റൈറ്റ്','ടേക് മി ഹോം' എന്നീ ആൽബങ്ങൾ പല റെക്കോർഡുകളും ഭേദിച്ചു. 'വാട്ട് മേക്സ് യു ബ്യൂട്ടിഫുൾ'ഉം 'ലിവ് വൈൽ വേർ യംങ്' എന്നീ സിംഗിൾസ് 2012ലെ വമ്പൻ വിജയമായിരുന്നു. യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലേക്ക് ബ്രിട്ടന്റെ കടന്നുകയറ്റമായി പലപ്പോഴും 'വൺ ഡയറക്ഷൻ' ബാന്റിനെ വർണ്ണിച്ചിട്ടുണ്ട്. 19 മില്യൺ സിംഗിൾസും 10 മില്യൺ ആൽബങ്ങളും ബാൻഡിന്റെ മാനേജ്മെന്റ് കമ്പനിയുടെ കണക്കുപ്രകാരം വിറ്റഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. 2 ബ്രിട്ട് അവാർഡുകളും 4 എം ടി വി വീഡിയോ മ്യൂസിക് അവാർഡുകളുമാണ് ബാൻഡിന്റെ മുഖ്യ നേട്ടങ്ങൾ. സോണി മ്യൂസിക് എന്റർടെയ്ൻമെന്റിന്റെ യു കെ യുടെ ചെയർമാനും ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവുമായ നിക് ഗാറ്റ്ഫീൽഡുമായി 50 മില്യൺ ഡോളറിന്റെ ബിസിനസ്സ് 2012 ജൂൺ മാസത്തോടുകൂടി പൂർത്തിയാക്കി. വൺ ഡയറക്ഷൻ ബാന്റിനെ 2012ലെ 'ടോപ് ന്യൂ ആർടിസ്റ്റ്' ആയി ബിൽബോർഡ് പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2013 ഏപ്രിലോടു കൂടി ബാൻഡിന്റെ കൈവശം 25 മില്യൺ യൂറോ സമ്പാദ്യമുള്ളതായി കണക്കുകൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. {{Band-stub}} [[വർഗ്ഗം:പോപ്പ് സംഗീതജ്ഞർ]] 9ulqi8vve0yi48sgf69ar75vzird62e 0 274201 4674214 4613617 2026-10-08T16:35:39Z 9abee7 223904 4674214 wikitext text/x-wiki {{PU|Guru Nanak}} {{Infobox person | name = ഗുരു നാനാക്ക് | image = Sikh Gurus with Bhai Bala and Bhai Mardana.jpg | alt = Guru Nanak with Bhai Bala and Bhai Mardana and Sikh Gurus | caption = ഗുരു നാനാക്ക്, ഭായി ബാല, ഭായി മർദാന, സിഖ് ഗുരുക്കന്മാർ എന്നിവരോടൊപ്പം | birth_name = നാനാക്ക് | birth_date = 1469 ഏപ്രിൽ 15 | birth_place = റായ് ബോൽ കി താൽവണ്ടി, [[ദില്ലി സുൽത്താനത്ത്]] (ഇപ്പോൾ പാകിസ്താനി പഞ്ചാബിലെ നാൻകന സാഹിബ് ) | death_date = 1539 സെപ്റ്റംബർ 22 | death_place = [[Kartarpur, Pakistan|കർത്താർപൂർ]], [[Mughal Empire|മുഗൾ ഇന്ത്യ]] | resting_place = [[Kartarpur, Pakistan|കർത്താർപൂർ]]<br/>(ഇപ്പോൾ [[Punjab, Pakistan|പാകിസ്താനിലെ പഞ്ചാബിൽ]]) | years_active = 1498 -1539 | occupation = | predecessor = | successor = [[Guru Angad|ഗുരു അങ്കദ്]] | spouse = മാതാ സുലഖാനി | children = ബാബ [[Sri Chand|ശ്രീ ചന്ദ്]], ബാബ ലക്ഷ്മീദാസ് എന്നിവർ | parents = ബാബ [[Mehta Kalu|മെഹ്ത കാലു]], [[Mata Tripta|മാത തൃപ്ത]] }} {{prettyurl|Sikhism}} {{Sikhi}} [[Sikhism|സിഖ് മതത്തിന്റെ]] സ്ഥാപകനും ആദ്യ [[Sikh Gurus|സിഖ് ഗുരുവുമാണ്]] '''ഗുരു നാനാക്ക്''' {{audio|Guru Nanak Dev.ogg|ഉച്ചാരണം}}<ref>Guru Nanak may be referred to by many other names and titles such as '''Baba Nanak''' or '''Nanak Shah'''.</ref> ({{lang-pa|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ}}; {{lang-hi|गुरु नानक}}, [[Urdu language|ഉർദു]]: {{Nastaliq|گرونانک}}, {{IPA-hns|ˈɡʊɾu ˈnɑnək|}} ''Gurū Nānak'') (ജീവിതകാലം,1469 ഏപ്രിൽ 15 – 1539 സെപ്റ്റംബർ 22). [[Katak|കാതക്]] മാസത്തിൽ (ഒക്റ്റോബർ-നവംബർ മാസങ്ങളിൽ) വരുന്ന എന്ന പൂർണ്ണചന്ദ്രനുള്ള ദിവസമാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ജനനദിവസമായ [[കാർത്തിക് പൂർണിമ|കാർത്തിക് പൂർണാഷ്ടമിയായി]] ലോകമാസകലം [https://technicalganu.com/ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നത്].<ref name=Harbans>{{cite web |url=http://www.learnpunjabi.org/eos/ |title= Srī Gurū Nānak Dev |last=Dawe |first=Donald G. |author= |date= |work= Encyclopaedia of Sikhism |publisher=Punjabi University Patiala |accessdate=28 September 2013}}</ref> എല്ലാ സൃഷ്ടികളിലും കുടികൊള്ളുന്ന പരമമായ സത്യമായ ഏകദൈവത്തിന്റെ സന്ദേശം ജനങ്ങളിലേക്കെത്തിച്ചുകൊണ്ട് ഗുരുനാനാക്ക് ധാരാളം യാത്രകൾ ചെയ്തു.<ref>{{cite book|last=Hayer|first=Tara|title=Economic History of Sikhs: Sikh Impact Volume 1|year=1988|publisher=Indo-Canadian Publishers|location=Surrey, Canada|page=14}}</ref> തുല്യത, സാഹോദര്യം, സ്നേഹം, [https://www.thespiritofdubai.com/shumukh/ നന്മ എന്നിവ] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു ആത്മീയ, സാമൂഹിക, രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനമാണ് ഇദ്ദേഹം പടുത്തുയർത്തിയത്.<ref>{{cite book|last=Sidhu|first=Dawinder|title=Civil Rights in Wartime: The Post-9/11 Sikh Experience|url=https://archive.org/details/civilrightsinwar0000sidh|year=2009|publisher=Ashgate Publishing, Ltd.|isbn=9781409496915|page=[https://archive.org/details/civilrightsinwar0000sidh/page/26 26]}}</ref><ref>{{cite book|last=Khorana|first=Meena|title=The Indian Subcontinent in Literature for Children and Young Adults: An Annotated Bibliography of English-language Books|year=1991|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780313254895|page=214}}</ref><ref>{{cite book|last=Prasoon|first=Shrikant|title=Knowing Guru Nanak|url=https://archive.org/details/knowinggurunanak0000pras|year=2007|publisher=Pustak Mahal|isbn=9788122309805}}</ref> [[കബീർ ദാസ്]]ന്റെ സന്ദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം നേടിയ മഹാനായിരുന്നു ഗുരു നാനാക്ക്. സദാചാരനിഷ്ഠയും മതസഹിഷ്ണുതയുമാണ് അദ്ദേഹം ഊന്നിപ്പറഞ്ഞത്. [[ഇസ്ലാം]] മതത്തിന്റെയും [[ഹിന്ദു]] മതത്തിന്റെയും സാരാംശങ്ങൾ ഏകീകരിച്ച് ഒരു പുതിയ മതത്തിനു രൂപം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ജാതിവിഭജനത്തിൽ അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചിരുന്നില്ല. വിഗ്രഹാരാധനയെ ഗുരു നാനാക്ക് ശക്തിയുത്തം എതിർത്തിരുന്നു .<ref>ഇന്ത്യാ ചരിത്രം വോള്യം I-മധ്യകാല ഇന്ത്യയിലെ മതപ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, എ.ശ്രീധരമേനോൻ</ref> പിന്നീട് ഗുരുക്കന്മാരായ ഒൻപത് പേർക്കും ഗുരുവിന്റെ ദിവ്യത്വം പകർന്നുകിട്ടി എന്നത് സിഖ് വിശ്വാസത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.<ref>{{cite web|title=Bhai Gurdas Vaaran|url=http://searchgurbani.com/bhai_gurdas_vaaran/vaar/1/pauri/45|publisher=Search Gurbani|accessdate=1 December 2012|archive-date=2020-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923100909/https://searchgurbani.com/bhai_gurdas_vaaran/vaar/1/pauri/45|url-status=dead}}</ref> == അവലംബം == {{Reflist|2}} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== * [[Max Arthur Macauliffe|Macauliffe, Max]] (1909) ''The Sikh Religion Vol I'' * [[Sahib Singh|Singh, Sahib (Prof)]] ''Guru Nanak Dev and His Teachings'' ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://www.discoversikhism.com/sikh_gurus/sri_guru_nanak_dev_ji.html DiscoverSikhism - Sri Guru Nanak Dev Ji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020142709/http://www.discoversikhism.com/sikh_gurus/sri_guru_nanak_dev_ji.html |date=2013-10-20 }} Sri Guru Nanak Dev Ji is the founder of Sikhism and is the first of the Ten Sikh Gurus. Read about his life and stories here. *[http://www.srigurunanaksahib.org Guru Nanak Dev Ji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190115024114/http://srigurunanaksahib.org/ |date=2019-01-15 }} *[http://www.singhsahib.com/guru_nanak_dev_ji.php First Sikh Guru Nanak Dev Ji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120619080120/http://www.singhsahib.com/guru_nanak_dev_ji.php |date=2012-06-19 }} *{{cite web |url=http://www.globalsikhstudies.net/pdf/janamsakhi.pdf |title=Janamsakhi Tradition - An Analaytical Study |first=Kirpal |last=Singh |year=First edition March 2004 |publisher=globalsikhstudies.net |accessdate=29 November 2010 |archive-date=2012-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324124627/http://www.globalsikhstudies.net/pdf/janamsakhi.pdf |url-status=dead }} *[http://www.kamat.com/indica/faiths/bhakti/nanak.htm Guru Nanak by Jyotsna Kamat] *[http://dhansikhi.com/gurbani-quotes/ Gurbani Quotes in Gurmukhi & English ഗുർബാനി ഉദ്ധരണികൾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180529102922/http://www.dhansikhi.com/gurbani-quotes/ |date=2018-05-29 }} * [http://www.achhikhabar.com/2011/11/10/shree-guru-nanak-dev-quotes-in-hindi/ Shree Guru Nanak Dev Quotes in English and Hindi] {{Sikhism}} [[വർഗ്ഗം:സിഖ് ഗുരുക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:അപൂർണ്ണ സിഖ് മതം ലേഖനങ്ങൾ‍]] {{stub}} 9asjfgv33sice1nnhc7p0k396zpe88d 0 310233 4674190 4674181 2026-10-08T13:36:34Z Malikaveedu 16584 4674190 wikitext text/x-wiki {{Infobox War Faction |name=ഹുതികൾ <br/>الحوثيون |war=[[Houthi insurgency in Yemen]], the [[Yemeni Revolution]], the [[Yemeni Civil War (2015)|Yemeni Civil War]],<br> and the [[Syrian Civil War]]<ref>{{Cite news|author=Solomon, Ariel Ben|title=Report: Yemen Houthis fighting for Assad in Syria|newspaper=The Jerusalem Post|date=31 May 2013|url=http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130531122132/http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|archivedate=31 May 2013|url-status=live}}</ref> |image= |caption=Houthi logo reading ''"God is Great, Death to America, Death to Israel, Curse on the Jews, Victory to Islam"''. |active=1994–present <br><small>(armed since 2004)</small> |leaders= *[[Hussein Badreddin al-Houthi]]{{KIA}} *[[Abdul-Malik al-Houthi]] |clans=Houthis, allied Zaidi tribes in Sa'dah |headquarters=[[Sa'dah]], [[Yemen]] |area= *[[Yemen]] *Southwestern [[Saudi Arabia]] |ideology=[[Zaidiyyah|Zaydi Islamism]]<ref>{{Cite web|title=What is the Houthi Movement?|publisher=Tony Blair Faith Foundation|url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement|date=25 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement|archivedate=6 October 2014|url-status=live}}</ref>|strength= 100,000 fighters<ref name="Almasmari">{{cite news|author=Almasmari, Hakim|title=Editorial: Thousands Expected to die in 2010 in Fight against Al-Qaeda|date=10 April 2010|newspaper=Yemen Post|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=1749&MainCat=2|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303112426/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=1749&MainCat=2|archivedate=3 March 2011|url-status=live}}</ref> |allies='''State allies'''<br> * {{flag|Iran}}<ref name=Iran_support/> * {{flag|Syria}}<ref>{{cite news|url=http://aranews.net/2015/03/syrian-regime-coordinates-military-training-with-yemeni-houthis|title=Syrian regime coordinates military training with Yemeni Houthis|publisher=ARA News|date=9 March 2015|accessdate=9 March 2015|archive-date=2015-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150313193901/http://aranews.net/2015/03/syrian-regime-coordinates-military-training-with-yemeni-houthis/|url-status=dead}}</ref> '''Non-state allies'''<br> * {{flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png}} [[Hezbollah]]<ref>{{cite web|url=http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924|title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital|publisher=Haaretz|date=27 September 2014|accessdate=31 March 2015|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924|url-status=dead}}</ref> |opponents='''State opponents'''<br> *{{flagicon|Yemen}} [[Yemen|Republic of Yemen]] <small>([[Abd Rabbuh Mansur Hadi|Hadi government]])</small> *{{flag|Saudi Arabia|size=22px}} {{Collapsible list |bullets =yes |title = Other State opponents |{{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news|url=http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/|agency=the globe and mail|title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report|date=26 March 2015|accessdate=26 March 2015|archive-date=2015-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/|url-status=dead}}</ref> |{{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news|url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/|agency=CNN|title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen|date=26 March 2015|accessdate=25 March 2015}}</ref> |{{flag|Jordan}}<ref name="offensive"/> |{{flag|Kuwait}}<ref name="offensive"/> |{{flag|Morocco}}<ref name="offensive"/> |{{flag|Qatar}}<ref name="offensive"/> |{{flag|Sudan}}<ref name="offensive"/> |{{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive"/> |{{flag|Somalia}}<ref name="Ssfpstsciy">{{cite news|title=SOMALIA: Somalia finally pledges support to Saudi-led coalition in Yemen – Raxanreeb Online|url=http://www.wargeyska.so/somalia-somalia-finally-pledges-support-to-suadi-led-coalition-in-yemen-raxanreeb-online/|accessdate=7 April 2015|agency=RBC Radio|date=7 April 2015|archive-date=2015-04-07|archive-url=https://archive.today/20150407194428/http://www.wargeyska.so/somalia-somalia-finally-pledges-support-to-suadi-led-coalition-in-yemen-raxanreeb-online/|url-status=dead}}</ref> |{{flag|United States}} }} '''Non-state opponents'''<br> *[[File:ShababFlag.svg|22px|border]] [[al-Qaeda in the Arabian Peninsula|AQAP]]<ref>{{cite web|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077|title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online|work=yemenpost.net|access-date=2015-05-31|archive-date=2017-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077|url-status=dead}}</ref> *{{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]] *{{Flag|Islamic State of Iraq and the Levant}}<ref>{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113|title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech|work=Reuters|accessdate=26 February 2015|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225101238/https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi/islamic-state-leader-urges-attacks-in-saudi-arabia-speech-idUSKCN0IX1Y120141113|url-status=dead}}</ref> |battles='''[[Houthi insurgency in Yemen]]'''<br> *[[Operation Scorched Earth]] *[[Operation Blow to the Head]] *[[Battle of Sa'dah]] *[[Siege of Dammaj]] *[[Battle of Sana'a (2014)|Battle of Sana'a]] *[[2014–15 Yemeni coup d'état|Yemeni coup d'état]] '''[[Syrian Civil War]]'''<ref>{{Cite web|title=وجود الحوثيين في النجف يثير أزمة بين الرئيس اليمني والتيار الصدري ("The presence of the Houthis in Najaf raises crisis between the Yemeni president and the Sadrists")|date=26 September 2009 |work=الاهرام الرقمى (Ahram Digital)|publisher=Al-Ahram Foundation |url=http://digital.ahram.org.eg/articles.aspx?Serial=86494&eid=836 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714180217/http://digital.ahram.org.eg/articles.aspx?Serial=86494&eid=836 |archivedate=14 July 2014 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|author=Ariel Ben Solomon|url=http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|title=Report: Yemen Houthis fighting for Assad in Syria|agency=Jerusalem Post|date=31 May 2013|accessdate=5 June 2013}}</ref><br> *[[Battle of Aleppo (2012–present)|Battle of Aleppo]] '''[[Yemeni Civil War (2015)|Yemeni Civil War]]''' *[[Battle of Ad Dali']] *[[Lahij insurgency]] *[[Battle of Aden]] *[[Abyan campaign (March–April 2015)]] *[[Shabwah campaign (March–April 2015)]] }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ സപ്പോർട്ടർമാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] huf47775zasp0kb0fqr9wclac3792rl 4674191 4674190 2026-10-08T13:46:30Z Malikaveedu 16584 4674191 wikitext text/x-wiki {{Infobox War Faction |name=ഹുതികൾ <br/>الحوثيون |war=[[Houthi insurgency in Yemen]], the [[Yemeni Revolution]], the [[Yemeni Civil War (2015)|Yemeni Civil War]],<br> and the [[Syrian Civil War]]<ref>{{Cite news|author=Solomon, Ariel Ben|title=Report: Yemen Houthis fighting for Assad in Syria|newspaper=The Jerusalem Post|date=31 May 2013|url=http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130531122132/http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|archivedate=31 May 2013|url-status=live}}</ref> |image= |caption=Houthi logo reading ''"God is Great, Death to America, Death to Israel, Curse on the Jews, Victory to Islam"''. |active=1994–present <br><small>(armed since 2004)</small> |leaders= *[[Hussein Badreddin al-Houthi]]{{KIA}} *[[Abdul-Malik al-Houthi]] |clans=Houthis, allied Zaidi tribes in Sa'dah |headquarters=[[Sa'dah]], [[Yemen]] |area= *[[Yemen]] *Southwestern [[Saudi Arabia]] |ideology=[[Zaidiyyah|Zaydi Islamism]]<ref>{{Cite web|title=What is the Houthi Movement?|publisher=Tony Blair Faith Foundation|url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement|date=25 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement|archivedate=6 October 2014|url-status=live}}</ref>|strength= 100,000 fighters<ref name="Almasmari">{{cite news|author=Almasmari, Hakim|title=Editorial: Thousands Expected to die in 2010 in Fight against Al-Qaeda|date=10 April 2010|newspaper=Yemen Post|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=1749&MainCat=2|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303112426/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=1749&MainCat=2|archivedate=3 March 2011|url-status=live}}</ref> |allies='''State allies'''<br> * {{flag|Iran}}<ref name=Iran_support/> * {{flag|Syria}}<ref>{{cite news|url=http://aranews.net/2015/03/syrian-regime-coordinates-military-training-with-yemeni-houthis|title=Syrian regime coordinates military training with Yemeni Houthis|publisher=ARA News|date=9 March 2015|accessdate=9 March 2015|archive-date=2015-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150313193901/http://aranews.net/2015/03/syrian-regime-coordinates-military-training-with-yemeni-houthis/|url-status=dead}}</ref> '''Non-state allies'''<br> * {{flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png}} [[Hezbollah]]<ref>{{cite web|url=http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924|title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital|publisher=Haaretz|date=27 September 2014|accessdate=31 March 2015|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924|url-status=dead}}</ref> |opponents='''State opponents'''<br> *{{flagicon|Yemen}} [[Yemen|Republic of Yemen]] <small>([[Abd Rabbuh Mansur Hadi|Hadi government]])</small> *{{flag|Saudi Arabia|size=22px}} {{Collapsible list |bullets =yes |title = Other State opponents |{{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news|url=http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/|agency=the globe and mail|title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report|date=26 March 2015|accessdate=26 March 2015|archive-date=2015-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/|url-status=dead}}</ref> |{{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news|url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/|agency=CNN|title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen|date=26 March 2015|accessdate=25 March 2015}}</ref> |{{flag|Jordan}}<ref name="offensive"/> |{{flag|Kuwait}}<ref name="offensive"/> |{{flag|Morocco}}<ref name="offensive"/> |{{flag|Qatar}}<ref name="offensive"/> |{{flag|Sudan}}<ref name="offensive"/> |{{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive"/> |{{flag|Somalia}}<ref name="Ssfpstsciy">{{cite news|title=SOMALIA: Somalia finally pledges support to Saudi-led coalition in Yemen – Raxanreeb Online|url=http://www.wargeyska.so/somalia-somalia-finally-pledges-support-to-suadi-led-coalition-in-yemen-raxanreeb-online/|accessdate=7 April 2015|agency=RBC Radio|date=7 April 2015|archive-date=2015-04-07|archive-url=https://archive.today/20150407194428/http://www.wargeyska.so/somalia-somalia-finally-pledges-support-to-suadi-led-coalition-in-yemen-raxanreeb-online/|url-status=dead}}</ref> |{{flag|United States}} }} '''Non-state opponents'''<br> *[[File:ShababFlag.svg|22px|border]] [[al-Qaeda in the Arabian Peninsula|AQAP]]<ref>{{cite web|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077|title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online|work=yemenpost.net|access-date=2015-05-31|archive-date=2017-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077|url-status=dead}}</ref> *{{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]] *{{Flag|Islamic State of Iraq and the Levant}}<ref>{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113|title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech|work=Reuters|accessdate=26 February 2015|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225101238/https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi/islamic-state-leader-urges-attacks-in-saudi-arabia-speech-idUSKCN0IX1Y120141113|url-status=dead}}</ref> |battles='''[[Houthi insurgency in Yemen]]'''<br> *[[Operation Scorched Earth]] *[[Operation Blow to the Head]] *[[Battle of Sa'dah]] *[[Siege of Dammaj]] *[[Battle of Sana'a (2014)|Battle of Sana'a]] *[[2014–15 Yemeni coup d'état|Yemeni coup d'état]] '''[[Syrian Civil War]]'''<ref>{{Cite web|title=وجود الحوثيين في النجف يثير أزمة بين الرئيس اليمني والتيار الصدري ("The presence of the Houthis in Najaf raises crisis between the Yemeni president and the Sadrists")|date=26 September 2009 |work=الاهرام الرقمى (Ahram Digital)|publisher=Al-Ahram Foundation |url=http://digital.ahram.org.eg/articles.aspx?Serial=86494&eid=836 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714180217/http://digital.ahram.org.eg/articles.aspx?Serial=86494&eid=836 |archivedate=14 July 2014 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|author=Ariel Ben Solomon|url=http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|title=Report: Yemen Houthis fighting for Assad in Syria|agency=Jerusalem Post|date=31 May 2013|accessdate=5 June 2013}}</ref><br> *[[Battle of Aleppo (2012–present)|Battle of Aleppo]] '''[[Yemeni Civil War (2015)|Yemeni Civil War]]''' *[[Battle of Ad Dali']] *[[Lahij insurgency]] *[[Battle of Aden]] *[[Abyan campaign (March–April 2015)]] *[[Shabwah campaign (March–April 2015)]] }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ സപ്പോർട്ടർമാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങളുടെയിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്..യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു. ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] 1zgz7rsvngo0kgntgzlpiv1fea86yjg 4674194 4674191 2026-10-08T13:52:41Z Malikaveedu 16584 4674194 wikitext text/x-wiki {{Infobox War Faction |name=ഹുതികൾ <br/>الحوثيون |war=[[Houthi insurgency in Yemen]], the [[Yemeni Revolution]], the [[Yemeni Civil War (2015)|Yemeni Civil War]],<br> and the [[Syrian Civil War]]<ref>{{Cite news|author=Solomon, Ariel Ben|title=Report: Yemen Houthis fighting for Assad in Syria|newspaper=The Jerusalem Post|date=31 May 2013|url=http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130531122132/http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|archivedate=31 May 2013|url-status=live}}</ref> |image= |caption=Houthi logo reading ''"God is Great, Death to America, Death to Israel, Curse on the Jews, Victory to Islam"''. |active=1994–present <br><small>(armed since 2004)</small> |leaders= *[[Hussein Badreddin al-Houthi]]{{KIA}} *[[Abdul-Malik al-Houthi]] |clans=Houthis, allied Zaidi tribes in Sa'dah |headquarters=[[Sa'dah]], [[Yemen]] |area= *[[Yemen]] *Southwestern [[Saudi Arabia]] |ideology=[[Zaidiyyah|Zaydi Islamism]]<ref>{{Cite web|title=What is the Houthi Movement?|publisher=Tony Blair Faith Foundation|url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement|date=25 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement|archivedate=6 October 2014|url-status=live}}</ref>|strength= 100,000 fighters<ref name="Almasmari">{{cite news|author=Almasmari, Hakim|title=Editorial: Thousands Expected to die in 2010 in Fight against Al-Qaeda|date=10 April 2010|newspaper=Yemen Post|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=1749&MainCat=2|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303112426/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=1749&MainCat=2|archivedate=3 March 2011|url-status=live}}</ref> |allies='''State allies'''<br> * {{flag|Iran}}<ref name=Iran_support/> * {{flag|Syria}}<ref>{{cite news|url=http://aranews.net/2015/03/syrian-regime-coordinates-military-training-with-yemeni-houthis|title=Syrian regime coordinates military training with Yemeni Houthis|publisher=ARA News|date=9 March 2015|accessdate=9 March 2015|archive-date=2015-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150313193901/http://aranews.net/2015/03/syrian-regime-coordinates-military-training-with-yemeni-houthis/|url-status=dead}}</ref> '''Non-state allies'''<br> * {{flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png}} [[Hezbollah]]<ref>{{cite web|url=http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924|title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital|publisher=Haaretz|date=27 September 2014|accessdate=31 March 2015|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924|url-status=dead}}</ref> |opponents='''State opponents'''<br> *{{flagicon|Yemen}} [[Yemen|Republic of Yemen]] <small>([[Abd Rabbuh Mansur Hadi|Hadi government]])</small> *{{flag|Saudi Arabia|size=22px}} {{Collapsible list |bullets =yes |title = Other State opponents |{{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news|url=http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/|agency=the globe and mail|title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report|date=26 March 2015|accessdate=26 March 2015|archive-date=2015-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/|url-status=dead}}</ref> |{{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news|url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/|agency=CNN|title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen|date=26 March 2015|accessdate=25 March 2015}}</ref> |{{flag|Jordan}}<ref name="offensive"/> |{{flag|Kuwait}}<ref name="offensive"/> |{{flag|Morocco}}<ref name="offensive"/> |{{flag|Qatar}}<ref name="offensive"/> |{{flag|Sudan}}<ref name="offensive"/> |{{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive"/> |{{flag|Somalia}}<ref name="Ssfpstsciy">{{cite news|title=SOMALIA: Somalia finally pledges support to Saudi-led coalition in Yemen – Raxanreeb Online|url=http://www.wargeyska.so/somalia-somalia-finally-pledges-support-to-suadi-led-coalition-in-yemen-raxanreeb-online/|accessdate=7 April 2015|agency=RBC Radio|date=7 April 2015|archive-date=2015-04-07|archive-url=https://archive.today/20150407194428/http://www.wargeyska.so/somalia-somalia-finally-pledges-support-to-suadi-led-coalition-in-yemen-raxanreeb-online/|url-status=dead}}</ref> |{{flag|United States}} }} '''Non-state opponents'''<br> *[[File:ShababFlag.svg|22px|border]] [[al-Qaeda in the Arabian Peninsula|AQAP]]<ref>{{cite web|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077|title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online|work=yemenpost.net|access-date=2015-05-31|archive-date=2017-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077|url-status=dead}}</ref> *{{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]] *{{Flag|Islamic State of Iraq and the Levant}}<ref>{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113|title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech|work=Reuters|accessdate=26 February 2015|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225101238/https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi/islamic-state-leader-urges-attacks-in-saudi-arabia-speech-idUSKCN0IX1Y120141113|url-status=dead}}</ref> |battles='''[[Houthi insurgency in Yemen]]'''<br> *[[Operation Scorched Earth]] *[[Operation Blow to the Head]] *[[Battle of Sa'dah]] *[[Siege of Dammaj]] *[[Battle of Sana'a (2014)|Battle of Sana'a]] *[[2014–15 Yemeni coup d'état|Yemeni coup d'état]] '''[[Syrian Civil War]]'''<ref>{{Cite web|title=وجود الحوثيين في النجف يثير أزمة بين الرئيس اليمني والتيار الصدري ("The presence of the Houthis in Najaf raises crisis between the Yemeni president and the Sadrists")|date=26 September 2009 |work=الاهرام الرقمى (Ahram Digital)|publisher=Al-Ahram Foundation |url=http://digital.ahram.org.eg/articles.aspx?Serial=86494&eid=836 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714180217/http://digital.ahram.org.eg/articles.aspx?Serial=86494&eid=836 |archivedate=14 July 2014 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|author=Ariel Ben Solomon|url=http://www.jpost.com/Middle-East/Report-Yemen-Houthis-fighting-for-Assad-in-Syria-315005|title=Report: Yemen Houthis fighting for Assad in Syria|agency=Jerusalem Post|date=31 May 2013|accessdate=5 June 2013}}</ref><br> *[[Battle of Aleppo (2012–present)|Battle of Aleppo]] '''[[Yemeni Civil War (2015)|Yemeni Civil War]]''' *[[Battle of Ad Dali']] *[[Lahij insurgency]] *[[Battle of Aden]] *[[Abyan campaign (March–April 2015)]] *[[Shabwah campaign (March–April 2015)]] }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ സപ്പോർട്ടർമാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങളുടെയിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] qvlf9oal9pma5xrj5amn5m9vkgzk6gp 4674195 4674194 2026-10-08T13:57:35Z Malikaveedu 16584 4674195 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = Ansar Allah | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|Believing Youth]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = Logo used by the Houthis. It translates as: "Oh you who believe, be supporters of God (''Ansar Allah'')" ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[Shia Islam]] ([[Zaydism|Zaydi]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[Khomeinism]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[Shia Islamism]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[Pan-Islamism]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[Anti-imperialism]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[Anti-Zionism]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[Arab nationalism]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[Pan-Arabism]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|Yemeni nationalism]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|Zaydi]] [[Islamic revival|revivalism]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[Populism]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[Abdul-Malik al-Houthi]] (since 2004)<br />[[Hussein al-Houthi]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|Spokesman]] | leader2_name = Mohammed Abdul Salam<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[Saada]] (1994-2014)<br />[[Sanaa]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|Costa Rica}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|Iraq}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|Saudi Arabia}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[Hussein al-Houthi]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ സപ്പോർട്ടർമാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങളുടെയിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> 5075n743eamz26s9n32lwgzqhnouprf 4674196 4674195 2026-10-08T14:00:56Z Malikaveedu 16584 4674196 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|Believing Youth]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = Logo used by the Houthis. It translates as: "Oh you who believe, be supporters of God (''Ansar Allah'')" ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[Khomeinism]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[Shia Islamism]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[Pan-Islamism]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[Anti-imperialism]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[Anti-Zionism]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[Arab nationalism]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[Pan-Arabism]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|Yemeni nationalism]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|Zaydi]] [[Islamic revival|revivalism]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[Populism]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[Hussein al-Houthi]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|Spokesman]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[Sanaa]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|Costa Rica}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|Iraq}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|Saudi Arabia}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ സപ്പോർട്ടർമാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങളുടെയിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> 97uu1qcttq5ayzc6vy4g0m086zhxv1k 4674330 4674196 2026-10-09T08:44:30Z Malikaveedu 16584 4674330 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|Believing Youth]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = Logo used by the Houthis. It translates as: "Oh you who believe, be supporters of God (''Ansar Allah'')" ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[Khomeinism]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[Shia Islamism]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[Pan-Islamism]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[Anti-imperialism]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[Anti-Zionism]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[Arab nationalism]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[Pan-Arabism]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|Yemeni nationalism]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|Zaydi]] [[Islamic revival|revivalism]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[Populism]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[Hussein al-Houthi]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|Spokesman]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[Sanaa]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|Costa Rica}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|Iraq}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|Saudi Arabia}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ സപ്പോർട്ടർമാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങളുടെയിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്. മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതിയോ അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ് ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി" 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു. 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> 275yk0bxxmfyrd301dujfi2quo4q698 4674337 4674330 2026-10-09T08:59:00Z Malikaveedu 16584 /* ചരിത്രം */ 4674337 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|Believing Youth]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = Logo used by the Houthis. It translates as: "Oh you who believe, be supporters of God (''Ansar Allah'')" ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[Khomeinism]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[Shia Islamism]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[Pan-Islamism]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[Anti-imperialism]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[Anti-Zionism]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[Arab nationalism]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[Pan-Arabism]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|Yemeni nationalism]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|Zaydi]] [[Islamic revival|revivalism]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[Populism]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[Hussein al-Houthi]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|Spokesman]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[Sanaa]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|Costa Rica}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|Iraq}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|Saudi Arabia}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ സപ്പോർട്ടർമാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങളുടെയിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്. മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതിയോ അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ് ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി" 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു. 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരായ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ള ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ അമേരിക്കയുമായി ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> 8vp1x3npt4flwowpqhnbuhmo1owd2o8 4674340 4674337 2026-10-09T09:07:14Z Malikaveedu 16584 /* ചരിത്രം */ 4674340 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|Believing Youth]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = Logo used by the Houthis. It translates as: "Oh you who believe, be supporters of God (''Ansar Allah'')" ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[Khomeinism]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[Shia Islamism]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[Pan-Islamism]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[Anti-imperialism]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[Anti-Zionism]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[Arab nationalism]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[Pan-Arabism]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|Yemeni nationalism]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|Zaydi]] [[Islamic revival|revivalism]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[Populism]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[Hussein al-Houthi]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|Spokesman]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[Sanaa]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|Costa Rica}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|Iraq}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|Saudi Arabia}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ സപ്പോർട്ടർമാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങളുടെയിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്. മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതിയോ അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ് ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി" 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു. 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരായ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ള ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ അമേരിക്കയുമായി ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യുവാക്കൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ചുള്ള സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> cf9che9usndzqtnll29pw3i1vhp2xz5 4674343 4674340 2026-10-09T09:15:15Z Malikaveedu 16584 /* ചരിത്രം */ 4674343 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|Believing Youth]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = Logo used by the Houthis. It translates as: "Oh you who believe, be supporters of God (''Ansar Allah'')" ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[Khomeinism]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[Shia Islamism]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[Pan-Islamism]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[Anti-imperialism]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[Anti-Zionism]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[Arab nationalism]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[Pan-Arabism]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|Yemeni nationalism]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|Zaydi]] [[Islamic revival|revivalism]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[Populism]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[Hussein al-Houthi]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|Spokesman]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[Sanaa]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|Costa Rica}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|Iraq}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|Saudi Arabia}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ സപ്പോർട്ടർമാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങളുടെയിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി" 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു. 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരായ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ള ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ അമേരിക്കയുമായി ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യുവാക്കൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു." ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> 2c44nceo9947v87syfe10b71t4u1i45 4674345 4674343 2026-10-09T09:17:47Z Malikaveedu 16584 /* ചരിത്രം */ 4674345 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|Believing Youth]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = Logo used by the Houthis. It translates as: "Oh you who believe, be supporters of God (''Ansar Allah'')" ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[Khomeinism]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[Shia Islamism]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[Pan-Islamism]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[Anti-imperialism]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[Anti-Zionism]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[Arab nationalism]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[Pan-Arabism]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|Yemeni nationalism]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|Zaydi]] [[Islamic revival|revivalism]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[Populism]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[Hussein al-Houthi]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|Spokesman]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[Sanaa]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|Costa Rica}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|Iraq}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|Saudi Arabia}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ സപ്പോർട്ടർമാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങളുടെയിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരായ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ള ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ അമേരിക്കയുമായി ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യുവാക്കൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു." ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> p7orwem5suw5x8as3ywh8vudzlv296f 4674349 4674345 2026-10-09T09:21:27Z Malikaveedu 16584 4674349 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|Believing Youth]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = Logo used by the Houthis. It translates as: "Oh you who believe, be supporters of God (''Ansar Allah'')" ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[Khomeinism]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[Shia Islamism]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[Pan-Islamism]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[Anti-imperialism]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[Anti-Zionism]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[Arab nationalism]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[Pan-Arabism]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|Yemeni nationalism]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|Zaydi]] [[Islamic revival|revivalism]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[Populism]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[Hussein al-Houthi]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|Spokesman]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[Sanaa]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|Costa Rica}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|Iraq}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|Saudi Arabia}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാ വിഭാഗക്കാരുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് ആരംഭം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണിത്. ഈ സംഘടനയുടെ ഉന്നത സ്ഥാനീയരായിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങളുടെയിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരായ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ള ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ അമേരിക്കയുമായി ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യുവാക്കൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു." ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> 14d13voyavos1tl5kxfmhwjntix8nnd 4674396 4674349 2026-10-09T11:15:20Z Malikaveedu 16584 4674396 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|Believing Youth]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = Logo used by the Houthis. It translates as: "Oh you who believe, be supporters of God (''Ansar Allah'')" ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[Khomeinism]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[Shia Islamism]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[Pan-Islamism]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[Anti-imperialism]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[Anti-Zionism]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[Arab nationalism]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[Pan-Arabism]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|Yemeni nationalism]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|Zaydi]] [[Islamic revival|revivalism]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[Populism]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[Hussein al-Houthi]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|Spokesman]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[Sanaa]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|Costa Rica}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|Iraq}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|Saudi Arabia}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങളുടെയിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരായ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ള ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ അമേരിക്കയുമായി ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യുവാക്കൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> 959fhzqkdq8y13rutpecr1uv6mdyhb1 4674397 4674396 2026-10-09T11:18:12Z Malikaveedu 16584 4674397 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|Believing Youth]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = Logo used by the Houthis. It translates as: "Oh you who believe, be supporters of God (''Ansar Allah'')" ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[Khomeinism]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[Shia Islamism]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[Pan-Islamism]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[Anti-imperialism]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[Anti-Zionism]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[Arab nationalism]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[Pan-Arabism]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|Yemeni nationalism]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|Zaydi]] [[Islamic revival|revivalism]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[Populism]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[Hussein al-Houthi]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|Spokesman]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[Sanaa]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|Costa Rica}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|Iraq}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|Saudi Arabia}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങളുടെയിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരായ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ള ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ അമേരിക്കയുമായി ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> 94ugeue6b441lggilsnp7szplbm3mp5 4674398 4674397 2026-10-09T11:24:46Z Malikaveedu 16584 4674398 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്)." ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[ഖൊമേനിസം]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[അറബ് ദേശീയത]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[പാൻ-അറബിസം]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[ജനപക്ഷവാദം]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|Costa Rica}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|Iraq}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|Saudi Arabia}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങളുടെയിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരായ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ള ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ അമേരിക്കയുമായി ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> 7qik5caa6pvgllwzu4azzj7uchlbes1 4674400 4674398 2026-10-09T11:32:14Z Malikaveedu 16584 /* ചരിത്രം */ 4674400 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്)." ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[ഖൊമേനിസം]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[അറബ് ദേശീയത]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[പാൻ-അറബിസം]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[ജനപക്ഷവാദം]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|Costa Rica}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|Iraq}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|Saudi Arabia}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങളുടെയിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> 6ndjt7dtb227zo9mwizm8ayvo96flul 4674402 4674400 2026-10-09T11:45:35Z Malikaveedu 16584 4674402 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്)." ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[ഖൊമേനിസം]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[അറബ് ദേശീയത]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[പാൻ-അറബിസം]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[ജനപക്ഷവാദം]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|Costa Rica}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|Iraq}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|Saudi Arabia}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങളുടെയിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> 2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു. കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു. 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു. നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികളെ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം പ്രത്യേകിച്ചും നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> 02rm8qk96ucnz38dkcahsf92y6wd5s3 4674403 4674402 2026-10-09T11:49:41Z Malikaveedu 16584 4674403 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്)." ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[ഖൊമേനിസം]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[അറബ് ദേശീയത]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[പാൻ-അറബിസം]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[ജനപക്ഷവാദം]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|ഇറാഖ്}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് സ്ഥാപകൻ ഹുസൈൻ അൽ ഹൂഥി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂഥിയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു.ഹൂഥികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങളുടെയിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> 2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു. കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു. 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു. നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികളെ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം പ്രത്യേകിച്ചും നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> jk1zk8wb2tmuq3ao919sp531pkzyxgi 4674405 4674403 2026-10-09T11:52:02Z Malikaveedu 16584 4674405 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്)." ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[ഖൊമേനിസം]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[അറബ് ദേശീയത]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[പാൻ-അറബിസം]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[ജനപക്ഷവാദം]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|ഇറാഖ്}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങളുടെയിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> 2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു. കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു. 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു. നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികളെ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം പ്രത്യേകിച്ചും നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> k5rmvayt5o3zecyfzd66t8jw92ygh4d 4674406 4674405 2026-10-09T11:58:34Z Malikaveedu 16584 /* ചരിത്രം */ 4674406 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്)." ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[ഖൊമേനിസം]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[അറബ് ദേശീയത]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[പാൻ-അറബിസം]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[ജനപക്ഷവാദം]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|ഇറാഖ്}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> 2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു. കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു. 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു. നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> 2jbv0jtn0sg95pgb97edszkweiv7d3g 0 312514 4674245 4673121 2026-10-08T20:55:03Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674245 wikitext text/x-wiki ==കടൽ‌ത്തീരങ്ങൾ== * [[കൊല്ലം കടൽപ്പുറം|കൊല്ലം ബീച്ച്]]<ref>http://malayalam.nativeplanet.com/kollam/attractions/kollam-beach/</ref> - http://www.openstreetmap.org/#map=16/8.8749/76.5917 * [[തിരുമുല്ലാവാരം|തിരുമുല്ലാവാരം കടൽത്തീരം]]<ref name="madhyamam">{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/travel/news/13/181112 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-date=2015-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150725042207/http://www.madhyamam.com/travel/news/13/181112 |url-status=dead }}</ref> - http://www.openstreetmap.org/#map=19/8.89513/76.55323 * [[നീണ്ടകര തുറമുഖം|നീണ്ടകര]]<ref>https://www.keralatourism.org/destination/neendakara-fishing-harbour/249</ref> - http://www.openstreetmap.org/#map=16/8.9348/76.5388 * [[പരവൂർ -‌ കാപ്പിൽ‌‌ പൊഴി]]<ref>https://www.keralatourism.org/varkala/kappil-lake.php</ref> - http://www.openstreetmap.org/#map=15/8.7856/76.6705 * മുക്കം - താന്നി കടൽത്തീരം<ref name="Brochure">http://www.dtpckollam.com/pdf/kollambrochure.pdf</ref> * വെള്ളനാതുരുത്ത് * പൊഴിക്കര * മുണ്ടക്കൽ ബീച്ച് * തങ്കശ്ശേരി ബ്രേക്ക് വാട്ടർ * കോവിൽതോട്ടം * അഴീക്കൽ ബീച്ച് == വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ, തടാകങ്ങൾ == * [[പാലരുവി വെള്ളച്ചാട്ടം]]<ref name="madhyamam"/> - http://www.openstreetmap.org/#map=19/8.95556/77.15090 * [[കുംഭാവുരുട്ടി വെള്ളച്ചാട്ടം]]<ref>http://www.deshabhimani.com/news-kerala-kollam-latest_news-477705.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=499792 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-date=2014-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141128070635/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=499792 |url-status=dead }}</ref>, [[മണലാർ വെള്ളച്ചാട്ടം]]<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/travel/news/73/150713 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304194606/http://www.madhyamam.com/travel/news/73/150713 |url-status=dead }}</ref> - http://www.openstreetmap.org/#map=18/9.08444/77.17250 * [[അഷ്ടമുടിക്കായൽ]]<ref name="madhyamam"/> - http://www.openstreetmap.org/#map=15/8.9025/76.5912 * [[ശാസ്താംകോട്ട തടാകം]] - http://www.openstreetmap.org/#map=15/9.0401/76.6302 * [[മൺറോ തുരുത്ത്|മൺ‌റോ തുരുത്ത്]] - http://www.openstreetmap.org/#map=15/8.9922/76.6134 * [[സാമ്പ്രാണിക്കോടി]]<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/224878/130510 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-30 |archive-date=2015-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701114432/http://www.madhyamam.com/news/224878/130510 |url-status=dead }}</ref> - http://www.openstreetmap.org/#map=16/8.9290/76.5704 * [[വട്ടക്കായൽ]] * [[പൂതക്കുളം]] <ref name="Brochure"/> * [[പോളച്ചിറ]] <ref name="Brochure"/> * മീന്മുട്ടി വെള്ളച്ചാട്ടം, കടയ്ക്കൽ <ref name="Brochure"/> * ഒലിയരിക് വെള്ളച്ചാട്ടം * മണലാർ വെള്ളച്ചാട്ടം, അച്ചൻകോവിൽ * പാണ്ഡവൻ പാറ വെള്ളച്ചാട്ടം * കന്യാർകയം വെള്ളച്ചാട്ടം * മീൻപിടിപ്പാറ, കൊട്ടാരക്കര == കുന്നുകൾ== * [[അമ്പനാടൻ മലനിരകൾ|അമ്പനാട്‌ കുന്ന്]]<ref>{{Cite web |url=http://bylinekerala.com/?p=762 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306200109/http://bylinekerala.com/?p=762 |url-status=dead }}</ref> - http://www.openstreetmap.org/#map=16/8.9984/77.0902 * കുടുക്കത്തുപാറ <ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/kollam/news/1857194-local_news-Kollam-%E0%B4%95%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-date=2012-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001214553/http://www.mathrubhumi.com/kollam/news/1857194-local_news-kollam-%E0%B4%95%E0%B4%B0%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D.html |url-status=dead }}</ref> * [[ജടായുപ്പാറ]]<ref name="madhyamam"/> - http://www.openstreetmap.org/#map=17/8.86491/76.86682 * മലമേൽ പാറ <ref>{{Cite web |url=http://www.janmabhumidaily.com/news149163 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305045848/http://www.janmabhumidaily.com/news149163 |url-status=dead }}</ref> - http://www.openstreetmap.org/#map=17/8.95869/76.86472 * മുട്ടറ മരുതിമല <ref name="Brochure"/> * ആയീരവല്ലി പാറ * വല്ലഭൻകുന്ന് * Pinnacle view point ==പാർക്കുകൾ== *‌ [[ആശ്രാമം അഡ്വഞ്ചർ പാർക്ക്|അഡ്വഞ്ചർ പാർക്ക്]]<ref>http://www.deshabhimani.com/news-kerala-kollam-latest_news-468357.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, പിക്‌നിക്ക് വില്ലേജ് <ref>https://www.keralatourism.org/malayalam/destination/destination.php?id=97</ref> - http://www.openstreetmap.org/#map=17/8.89651/76.58485 * [[മഹാത്മാഗാന്ധി പാർക്ക്, കൊല്ലം|മഹാത്മാഗാന്ധി പാർക്ക്]] * [[8 പോയിന്റ് ആർട്ട് കഫേ]] * തങ്കശ്ശേരി ബ്രേക് വാട്ടർ പാർക്ക് * ആദിച്ചനല്ലൂർ ചിറ * ടി. എം. വർഗ്ഗീസ് പാർക്ക് * ചിൽഡ്രൻസ് പാർക്ക് * ടി.കെ.എം. പാർക്ക് * നെഹ്രു പാർക്ക് ==നിർമ്മിതികൾ== * [[കൊല്ലം ക്ലോക്ക് ടവർ|കൊല്ലം മണിമേട]]<ref>http://www.sirajlive.com/2014/10/12/134490.html</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.asianetnews.tv/chuttuvattom/article.php?article=10390_Clock-tower |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305072912/http://www.asianetnews.tv/chuttuvattom/article.php?article=10390_Clock-tower |url-status=dead }}</ref> - http://www.openstreetmap.org/#map=19/8.88492/76.59128 * [[പുനലൂർ തൂക്കുപാലം]]<ref>http://malayalam.nativeplanet.com/punalur/attractions/punalur-suspension-bridge/</ref><ref>http://www.sirajlive.com/2013/03/29/12558.html</ref><ref>http://www.madhyamam.com/news/335298/150107</ref><ref>http://www.asianetnews.tv/Venad/article/1289_{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> - http://www.openstreetmap.org/#map=19/9.01804/76.92755 * [[തങ്കശ്ശേരി വിളക്കുമാടം]]<ref name="madhyamam"/> - http://www.openstreetmap.org/#map=19/8.88034/76.56563 * [[തേവള്ളി കൊട്ടാരം|തേവള്ളിക്കൊട്ടാരം]]<ref>{{Cite web |url=http://malayalam.nativeplanet.com/kollam/attractions/thevally-palace/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141024161138/http://malayalam.nativeplanet.com/kollam/attractions/thevally-palace/ |archive-date=2014-10-24 |url-status=dead}}</ref> - http://www.openstreetmap.org/#map=18/8.90185/76.57928 * [[പതിമൂന്ന് കണ്ണറപ്പാലം|പതിമൂന്നു കണ്ണറപ്പാലം]] <ref>{{Cite web |url=http://metrovaartha.com/2014/11/13/%E0%B4%A6%E0%B5%83%E0%B4%B6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%95%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%AA%E0%B4%BE/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-27 |archive-date=2015-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150628045655/http://metrovaartha.com/2014/11/13/%E0%B4%A6%E0%B5%83%E0%B4%B6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%95%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%AA%E0%B4%BE/ |url-status=dead }}</ref> - http://www.openstreetmap.org/#map=19/8.96698/77.09035 ==മ്യൂസിയങ്ങൾ== * [[സർദാർ വല്ലഭായ് പട്ടേൽ പോലീസ് മ്യൂസിയം|പോലീസ് മ്യൂസിയം]]<ref name="madhyamam"/> http://www.openstreetmap.org/#map=19/8.88440/76.59360<ref name="Brochure"/> * [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ സ്മാരക ക്ലാസിക്കൽ കലാ മ്യൂസിയം|കഥകളി മ്യൂസിയം]]<ref name="madhyamam"/> - http://www.openstreetmap.org/#map=19/9.00149/76.76992 ==ചരിത്രപരമായത്== * [[കോട്ടുക്കൽ ഗുഹാക്ഷേത്രം]]<ref>http://malayalam.nativeplanet.com/travel-guide/cave-temples-kerala-000398.html</ref> - http://www.openstreetmap.org/#map=19/8.88896/76.90471 * [[തങ്കശ്ശേരി കോട്ട|തങ്കശ്ശേരിക്കോട്ട]], [[പോർച്ചുഗീസ് സെമിത്തേരി, കൊല്ലം|പോർച്ചുഗീസ് സെമിത്തേരി]], [[തങ്കശ്ശേരി കമാനം]] <ref>http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article1789624.ece {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * കട്ടളപ്പാറ ബൗദ്ധസങ്കേതങ്ങൾ ==മതപരമായത്== === ആരാധനാലയങ്ങൾ=== * [[ഇൻഫന്റ് ജീസസ് കത്രീഡൽ]] * [[കൊട്ടാരക്കര ശ്രീ മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം|കൊട്ടാരക്കര ഗണപതിക്ഷേത്രം]] * [[ഓച്ചിറ പരബ്രഹ്മക്ഷേത്രം]] * [[കുളത്തൂപ്പുഴ ശ്രീധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|കുളത്തൂപ്പുഴ ക്ഷേത്രം]] * [[ആര്യങ്കാവ് ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ആര്യങ്കാവ് ക്ഷേത്രം]] * [[അച്ചൻകോവിൽ ശാസ്താക്ഷേത്രം|അച്ചൻ‌കോവിൽ ക്ഷേത്രം]] ===ആശ്രമങ്ങൾ=== * [[അമൃതപുരി]] * പന്മന ആശ്രമം ==അണക്കെട്ടുകൾ== * [[തെന്മല അണക്കെട്ട്|തെന്മല പരപ്പാർ ഡാം]] * ഒറ്റക്കൽ ലുക്കൗട്ട്‌ ===പരിസ്ഥിതി ടൂറിസം കേന്ദ്രങ്ങൾ=== * [[തെന്മല ഇക്കോ ടൂറിസം പദ്ധതി|തെന്മല ഇക്കോടൂറിസം]]<ref name="madhyamam"/> * [[ശെന്തുരുണി വന്യജീവിസങ്കേതം]] * ആയിരംതെങ്ങ് കണ്ടൽക്കാടുകൾ * മൺറോ തുരുത്ത് * മേരിലാന്റ് * സാബ്രാണിക്കോടി * പരവൂർ മാൻഗ്രോവ്സ് ==അവലംബം== <references/> {{കൊല്ലം ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പട്ടികകൾ]] c12v22zdnr1y6jvry860d50bgk9aqlq 0 332995 4674205 2333259 2026-10-08T14:34:13Z 9abee7 223904 അക്ഷരപിശക് തിരുത്തി 4674205 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group=ഗോവയിലെ മുസ്ലിങ്ങൾ |image= |caption='''ഗോവയിലെ മുസ്ലിങ്ങൾ ''' |pop = |rels = [[ഇസ്ലാം]] |languages = [[ഉറുദു]] [[കൊങ്കണി]] |related = [[Goans]], [[Nawayath]], [[Konkani Muslims]] }} {{Islam in India}} {{anchor|Exonym}} {{ഫലകം:Anchor|Exonym}}ഇന്ത്യയുടെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗോവയിലെ ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗമാണ് ഗോവൻ മുസ്ലിങ്ങൾ. ഗോവയിലെ സ്വദേശികൾക്ക് പുറമെ കർണ്ണാടകയിൽ നിന്നും ഗോവയിലേക്ക് കുടിയേറിയവരും ഇക്കൂട്ടത്തിലുണ്ട്. മൊയിർ എന്നാണവരെ പൊതുവെ വിളിക്കപ്പെടാറുള്ളത്.{{ഫലകം:Ref label|a|a|none}} ''പോർച്ചുഗീസ് പദമായ മൂർസിൽ നിന്നുമാണ് മൊയിർ എന്ന പദം ഉരുത്തിരിഞ്ഞുവന്നത്. [[മൗറിത്താനിയ|മൗറിത്താനിയയിലെ]] മുസ്ലിങ്ങളുമായുള്ള സ്പാനിയാർഡിസിൻറെ ബന്ധങ്ങളിലൂടെയാണ് മൊർസ് പദം രൂപപ്പെട്ടത്. ''<ref name="ASI">{{ഫലകം:Cite book|last1=Śiroḍakara,Mandal, Anthropological Survey of Indi|first1=Pra. Pā ,H K.|title=People of India: Goa|date=1993|publisher=Anthropological Survey of India|isbn=9788171547609|page=167}}</ref> == Notes == == അവലംബം == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കൊങ്കണി]] [[വർഗ്ഗം:ഗോവയിലെ ജനവിഭാഗങ്ങൾ]] pg7du3zshpbsq3es4vw4cx4dn2q2kw7 0 359834 4674192 4448768 2026-10-08T13:48:47Z 9abee7 223904 അക്ഷരപിശക് തിരുത്തി 4674192 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Chiatura}} {{Infobox settlement |official_name = Chiatura |native_name = ჭიათურა |native_name_lang = ka |image_skyline = Georgia-Tschiatura-W.jpg |image_caption = ചിയാതുര പട്ടണം |imagesize = 280px |pushpin_map = Georgia (country) |mapsize = 280px |map_caption = Location of Chiatura in Georgia |coordinates_region = GE |subdivision_type = [[Countries of the world|Country]] |subdivision_name = {{Flag|Georgia}} |subdivision_type1 = [[Mkhare]] |subdivision_name1 = [[Imereti]] |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |population_as_of = 2014 |population_footnotes = |population_total = 12,803 |population_metro = |population_density_km2 = |blank1_name = [[Köppen climate classification|Climate]] |blank1_info = [[Oceanic climate|Cfb]] |timezone = Georgian Time |utc_offset = +4 |timezone_DST = <!-- No DST in Georgia since 2005 --> |utc_offset_DST = |latd=42 |latm=17 |lats=25 |latNS=N |longd=43 |longm=16 |longs=55 |longEW=E |website = |footnotes = }} പടിഞ്ഞാറൻ ജോർജ്ജിയയിലെ [[ഇമെറെതി]] പ്രവിശ്യയിലെ ഒരു പട്ടണമാണ് '''ചിയാതുര - Chiatura (Georgian: ჭიათურა)'''. 1989ലെ ജനസംഖ്യ കണക്കുപ്രകാരം ഇവിടെ 30,000 ആളുകളാണ് വസിക്കുന്നത്. ==ഭൂമിശാസ്ത്രം, ചരിത്രം== [[റിയോണി നദി]]യുടെ ഇടത്തെ തീരത്തുള്ള പോഷകനദിയായ ഖ്‌വിറിലയുടെ തീരത്തുള്ള മലയുടെ താഴ്‌വരയിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഉൾനാടൻ നഗരമാണ് ചിയാതുര. ജോർജിയൻ കവിയായിരുന്ന അകാകി റ്റ്‌സെരേറ്റി ഈ പ്രദേശത്ത് നടത്തിയ പര്യവേഷണത്തിൽ ഇവിടെ മാംഗനീസും ഇരുമ്പ് അയിരും കണ്ടത്തി. പിന്നീട്, ഇവിടെ നടത്തിയ തീവ്രമായ പര്യവേഷണങ്ങളിൽ വ്യാവസായികമായി പരമാവധി ഉപയോഗപ്പെടുത്താവുന്ന മാംഗനീസ് ഓക്‌സൈഡ്, പെറോക്‌സൈഡ്, കാർബോണൈറ്റ് എന്നിവയുടെ നിരവധി പാളികൾ ഉണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി. 0.66 അടിമുതൽ 52 അടിവരെ കനത്തിൽ ഈ ധാതുക്കൾ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ് കണ്ടെത്തിയത്. ഇത് ഉപയോഗപ്പെടുത്താനും പരിപാലിക്കാനുമായും സ്റ്റേറ്റിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ ജെഎസ്‌സി ചിയാതുർ മാൻഗനീസ് കമ്പനി രൂപീകരിച്ചു. <ref name="ifds">{{cite web|url=http://www.ifsdeurope.com/popup/manganese.html|title=Manganese Mines and Deposits of Georgia|publisher=IFSD Europe|accessdate=18 April 2013|archive-date=2013-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20131001190553/http://www.ifsdeurope.com/popup/manganese.html|url-status=dead}}</ref><ref name="manganese">{{cite book|title=USGS Minerals Yearbook|editor=The mineral industry of Georgia|publisher=National Research Council (U.S.)|year=2007|pages=334|url=http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/country/2007/myb3-2007-gg.pdf|accessdate=18 April 2013|archive-date=2017-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170217193759/https://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/country/2007/myb3-2007-gg.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="manganese"/><ref>{{cite web|url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Manganese+Ore+Industry|title=Manganese Ore Industry|year=1979|publisher=thefreedictionary.com|accessdate=18 April 2013}}</ref> 1905ൽ മാൻഗനീസിന്റെ ആഗോള ഉദ്പാദനത്തിന്റെ 60ശതമാനം വരെ ഇവിടെ നിന്ന് ഉദ്പാദിച്ചിരുന്നു. ജോർജിയൻ ടെക്‌നിക്കൽ സർവ്വകലാശാലയുടെ ഒരു പഠന വിഭാഗവും 10 സ്‌കൂളുകളും റ്റ്‌സെരെറ്റെലി സ്റ്റേറ്റ് തിയേറ്ററും 10-11 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ സ്ഥാപിച്ചതെന്ന കരുതപ്പെടുന്ന മ്ഗ്വിമെവി കത്തീഡ്രൽ എന്നിവയും ഈ പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. 1905ൽ [[റഷ്യൻ വിപ്ലവം]] നടക്കുന്ന സമയത്ത് [[ബോൾഷെവിക് പാർട്ടി|ബോൾഷെവിക്]] ശക്തികേന്ദ്രമായിരുന്നു ഈ പ്രദേശം. ജോർജിയ അധികവും മെൻഷവിക്കായിരുന്നിട്ടു ഈ പ്രദേശം ബോൾഷെവിക്കായിരുന്നു. ==ക്യാബ്ൾ കാർ== 1954ൽ ഇവിടെ സമഗ്രമായ രീതിയിൽ ക്യാബ്ൾ കാർ സംവിധാനം ആരംഭിച്ചു. ഖനികളിൽ ജോലി എടുക്കുന്നവർക്ക് യാത്ര ചെയ്യാൻ വേണ്ടിയാണ് ഇത് നിലവിൽ വന്നത്.1950കളിൽ സ്ഥാപിച്ച അതേ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളോടെ അവയിന്നും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-2430793/Stalins-cable-car-Death-defying-metal-coffins-miners-using--despite-riddled-rust.html Stalin's cable car: Death-defying 'metal coffins' which miners are still using...despite being riddled with rust | Mail Online<!-- Bot generated title -->]</ref> [[File:Georgia Tschiatura Seilbahn Bahnhof.jpg|thumb|right|350px|1950കളിൽ സ്ഥാപിച്ച ഒരു ക്യാബ്ൾ കാർ സ്റ്റേഷൻ]] ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ജോർജ്ജിയ (രാജ്യം)]] a6fbun2o03gkq4font5mxrpkf4zle15 0 367125 4674209 3517647 2026-10-08T15:35:56Z Vishkailas 214655 /* */ 4674209 wikitext text/x-wiki [[File:MAC_pink_lipstick_(1).jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MAC_pink_lipstick_(1).jpg|ലഘുചിത്രം|ഒരു ലിപ്സ്റ്റിക്ക് റ്റൂബ്]] [[File:Lipstick_face.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lipstick_face.jpg|ലഘുചിത്രം|ലിപ്സ്റ്റിക്ക് പുരട്ടുന്ന സ്ത്രീ]] [[File:Red_lipstick_(photo_by_weglet).jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Red_lipstick_(photo_by_weglet).jpg|ലഘുചിത്രം|ചുവന്ന ലിപ്സ്റ്റിക്കിന്റെ സമീപദൃശ്യം]] ചുണ്ടുകൾക്ക് നിറവും സംരക്ഷണവും പ്രധാനം ചെയ്യുന്ന ഒരു സൗന്ദര്യവർധക വസ്തുവാണ് '''ലിപ്സ്റ്റിക്ക്'''. [[മെഴുക്]], നിർദിഷ്ട വർണ്ണങ്ങൾ, തൈലങ്ങൾ, പൂരിതലായിനികൾ എന്നിവ സംയോജിപ്പിച്ചാണ് പൊതുവെ ലിപ്സ്റ്റിക്ക് നിർമ്മിക്കുന്നത്. സ്ത്രീകൾ മാത്രമല്ല പുരുഷന്മാർക്ക് ഉപയോഗിക്കാനുള്ള ലിപ്സ്റ്റിക്കുകളും ഇന്ന് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. ചുണ്ടുകൾക്ക് ആരോഗ്യം, സൂര്യരശ്മികളിൽ നിന്നുള്ള സംരക്ഷണം തുടങ്ങിയവയ്‌ക്കായി വൈറ്റമിനുകൾ, സൺപ്രൊട്ടക്ഷൻ ഫാക്ടർസ് എന്നിവ ചേർത്തുള്ള  ആരോഗ്യകരമായ ലിപ്സ്റ്റിക്കുകളും ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. ചുണ്ടുകൾക്ക് നനവും നൈർമല്യവും പ്രധാനം ചെയ്യുന്നതിനായി ലിപ്ബാം എന്ന വിഭാഗവും ഉണ്ട്. ഇവ ചുണ്ടുകൾ വരണ്ട് പൊട്ടുന്നത് ഒഴിവാക്കുന്നു. പൊതുവേ ലിപ്സ്റ്റിക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നത് കൊണ്ട് ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാവാറില്ല. ഗുണമേന്മയുള്ള മികച്ച ലിപ്സ്റ്റിക്ക് ബ്രാൻഡുകൾ തെരെഞ്ഞെടുക്കുന്നതാണ് ഏറെ നല്ലത്. == ചരിത്രം == അമേരിക്കയിലെ ആദിമവാസികളുടെ പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടില കൈയ്യെഴുത്തു പുസ്തകമായ "ദ ഗ്രോലിയെർ കോഡെക്സിൽ” റെഡ് ഇന്ത്യൻ വിഭാഗത്തിലെ [[മായൻ സംസ്കാരം|മായൻ]] സ്ത്രീ ലിപ്റ്റിക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.<ref>{{citation |title=Reading Our Lips: The History of Lipstick Regulation in Western Seats of Power |year=2006 |first=Sarah|last=Schaffer |publisher=Digital Access to Scholarship at Harvard }} {{Dead link |date=December 2016}}</ref> 5,000 വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ്, പുരാതന [[സുമേറിയൻ സംസ്കാരം|സുമേറിയക്കാർ]] ആദ്യമായി ഇത് ഉപയോഗിച്ചതെന്നുവേണം കരുതുവാൻ. അവർ നിറമുള്ള രത്നക്കല്ലുകളുടെ പൊടി മുഖത്തും ചുണ്ടുകളിലും കണ്ണുകൾക്കു ചുറ്റിലുമൊക്കെ പതിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഈജിപ്റ്റിലെ [[ക്ലിയോപാട്ര]] രാജ്ഞി ലിപ്റ്റിക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം 3000 ബി.സി. മുതൽ 1500 ബി.സി. വരെയുള്ള കാലത്ത് [[സിന്ധു നദീതടസംസ്കാരം|സിന്ധുനദീതടനാഗരികതയിലെ]] സ്ത്രീകൾ മുഖത്തും ചുണ്ടുകളിലും ചുവന്ന നിറം നൽകുന്ന പ്രവൃത്തി ചെയ്തിരുന്നു.<ref>Yona Williams. [http://www.unexplainable.net/artman/publish/article_4535.shtml Ancient Indus Valley: Food, Clothing & Transportation].</ref> ലിംഗഭേദത്തേക്കാളുപരി സാമൂഹ്യപദവി പ്രക്രടിപ്പിക്കുവാനാണ് പുരാതന ഈജിപ്റ്റുകാർ ലിപ്സ്റ്റിക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ചിലതരം ആൽഗകളിൽനിന്നാണ് അവർ ചുവന്ന നിറം നല്കുന്ന വസ്തു വേർതിരിച്ചെടുത്തിരുന്നത്. ലിപ്സ്റ്റിക്കിനുവേണ്ടി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ചില വസ്തുക്കൾ അസുഖങ്ങൾക്കു കാരണമായിരുന്നു.മൽസ്യചിലമ്പുകളിൽ നിന്നും ലിപ്സ്റ്റിക്കിനുള്ള പദാർത്ഥങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.<br /> ഇസ്ലാമിക സംസ്ക്കാരത്തിനെറ്റ് പ്രതാപ കാലത്ത് ആന്തലൂഷ്യയിൽ ആയിരിക്കണം ഖരരൂപത്തിലുള്ള സുഗന്ധം പൂശിയ കോലുകളായി ലിപ്സ്റ്റിക്കുകൾ ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.Abul casis എന്ന് പാശ്ചാത്ത്യർ വിളിക്കുന്ന അബുൽ ഖാസിം അൽ സഹറാവി ആണ് ഇതിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവ്.<br />[[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയയിലെ]] ആദിവാസി പെൺകുട്ടികളുടെ ഋതുമതി ചടങ്ങുകളിലും ചുണ്ടുകളിൽ ചായ പൂശാറുണ്ട്. ==ആധുനിക കാലഘട്ടം== 16ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[എലിസബത്ത് I|എലിസബത്ത് ഒന്നാം രാജ്ഞിയുടെ]] കാലത്താണ് [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിൽ]] ലിപ്സ്റ്റിക്ക് പ്രചാരം നേടുന്നത്. വെളുപ്പിച്ച മുഖവും ചുവപ്പിച്ച ചുണ്ടുകളും ഫാഷൻ ആയി കരുതപ്പെട്ടിരുന്നു. കുലീന സ്തീകളും നടന്മാരായ പുരുഷന്മാരും മാത്രമായിരുന്നു ലിപ്സ്റ്റിക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. സസ്യാധിഷ്ഠമായിരുന്നു പദാർഥങ്ങളിലേറേയും എന്നിരുന്നാലും തേനിച്ചക്കൂടുകളിലെ മെഴുകും പ്രധാന ഘടകമായിരുന്നു. 19ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ലിപ്സ്റ്റിക്ക് അപകീർത്തിയിലേക്ക് കൂപ്പ് കുത്തി. ലിപ്സ്റ്റിക്കുകൾ പിന്നോക്കാവസ്ഥയുടേയും പാർശ്വവൽകൃതരുടേയും അടയാളമായി മാറി. തെരുവ് വേശ്യകൾ, അഭിനേത്രിമാർ തുടങ്ങിയവരേ അത് ഉപയോഗിക്കൂ എന്നായി.<br /> == അവലംബം == {{Reflist|30em}} 5aasd3uv6v3u6hhwguw3ysqc1b96irw 4674210 4674209 2026-10-08T15:46:51Z Vishkailas 214655 /* ആധുനിക കാലഘട്ടം */ 4674210 wikitext text/x-wiki [[File:MAC_pink_lipstick_(1).jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MAC_pink_lipstick_(1).jpg|ലഘുചിത്രം|ഒരു ലിപ്സ്റ്റിക്ക് റ്റൂബ്]] [[File:Lipstick_face.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lipstick_face.jpg|ലഘുചിത്രം|ലിപ്സ്റ്റിക്ക് പുരട്ടുന്ന സ്ത്രീ]] [[File:Red_lipstick_(photo_by_weglet).jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Red_lipstick_(photo_by_weglet).jpg|ലഘുചിത്രം|ചുവന്ന ലിപ്സ്റ്റിക്കിന്റെ സമീപദൃശ്യം]] ചുണ്ടുകൾക്ക് നിറവും സംരക്ഷണവും പ്രധാനം ചെയ്യുന്ന ഒരു സൗന്ദര്യവർധക വസ്തുവാണ് '''ലിപ്സ്റ്റിക്ക്'''. [[മെഴുക്]], നിർദിഷ്ട വർണ്ണങ്ങൾ, തൈലങ്ങൾ, പൂരിതലായിനികൾ എന്നിവ സംയോജിപ്പിച്ചാണ് പൊതുവെ ലിപ്സ്റ്റിക്ക് നിർമ്മിക്കുന്നത്. സ്ത്രീകൾ മാത്രമല്ല പുരുഷന്മാർക്ക് ഉപയോഗിക്കാനുള്ള ലിപ്സ്റ്റിക്കുകളും ഇന്ന് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. ചുണ്ടുകൾക്ക് ആരോഗ്യം, സൂര്യരശ്മികളിൽ നിന്നുള്ള സംരക്ഷണം തുടങ്ങിയവയ്‌ക്കായി വൈറ്റമിനുകൾ, സൺപ്രൊട്ടക്ഷൻ ഫാക്ടർസ് എന്നിവ ചേർത്തുള്ള  ആരോഗ്യകരമായ ലിപ്സ്റ്റിക്കുകളും ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. ചുണ്ടുകൾക്ക് നനവും നൈർമല്യവും പ്രധാനം ചെയ്യുന്നതിനായി ലിപ്ബാം എന്ന വിഭാഗവും ഉണ്ട്. ഇവ ചുണ്ടുകൾ വരണ്ട് പൊട്ടുന്നത് ഒഴിവാക്കുന്നു. പൊതുവേ ലിപ്സ്റ്റിക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നത് കൊണ്ട് ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാവാറില്ല. ഗുണമേന്മയുള്ള മികച്ച ലിപ്സ്റ്റിക്ക് ബ്രാൻഡുകൾ തെരെഞ്ഞെടുക്കുന്നതാണ് ഏറെ നല്ലത്. == ചരിത്രം == അമേരിക്കയിലെ ആദിമവാസികളുടെ പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടില കൈയ്യെഴുത്തു പുസ്തകമായ "ദ ഗ്രോലിയെർ കോഡെക്സിൽ” റെഡ് ഇന്ത്യൻ വിഭാഗത്തിലെ [[മായൻ സംസ്കാരം|മായൻ]] സ്ത്രീ ലിപ്റ്റിക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.<ref>{{citation |title=Reading Our Lips: The History of Lipstick Regulation in Western Seats of Power |year=2006 |first=Sarah|last=Schaffer |publisher=Digital Access to Scholarship at Harvard }} {{Dead link |date=December 2016}}</ref> 5,000 വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ്, പുരാതന [[സുമേറിയൻ സംസ്കാരം|സുമേറിയക്കാർ]] ആദ്യമായി ഇത് ഉപയോഗിച്ചതെന്നുവേണം കരുതുവാൻ. അവർ നിറമുള്ള രത്നക്കല്ലുകളുടെ പൊടി മുഖത്തും ചുണ്ടുകളിലും കണ്ണുകൾക്കു ചുറ്റിലുമൊക്കെ പതിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഈജിപ്റ്റിലെ [[ക്ലിയോപാട്ര]] രാജ്ഞി ലിപ്റ്റിക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം 3000 ബി.സി. മുതൽ 1500 ബി.സി. വരെയുള്ള കാലത്ത് [[സിന്ധു നദീതടസംസ്കാരം|സിന്ധുനദീതടനാഗരികതയിലെ]] സ്ത്രീകൾ മുഖത്തും ചുണ്ടുകളിലും ചുവന്ന നിറം നൽകുന്ന പ്രവൃത്തി ചെയ്തിരുന്നു.<ref>Yona Williams. [http://www.unexplainable.net/artman/publish/article_4535.shtml Ancient Indus Valley: Food, Clothing & Transportation].</ref> ലിംഗഭേദത്തേക്കാളുപരി സാമൂഹ്യപദവി പ്രക്രടിപ്പിക്കുവാനാണ് പുരാതന ഈജിപ്റ്റുകാർ ലിപ്സ്റ്റിക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ചിലതരം ആൽഗകളിൽനിന്നാണ് അവർ ചുവന്ന നിറം നല്കുന്ന വസ്തു വേർതിരിച്ചെടുത്തിരുന്നത്. ലിപ്സ്റ്റിക്കിനുവേണ്ടി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ചില വസ്തുക്കൾ അസുഖങ്ങൾക്കു കാരണമായിരുന്നു.മൽസ്യചിലമ്പുകളിൽ നിന്നും ലിപ്സ്റ്റിക്കിനുള്ള പദാർത്ഥങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.<br /> ഇസ്ലാമിക സംസ്ക്കാരത്തിനെറ്റ് പ്രതാപ കാലത്ത് ആന്തലൂഷ്യയിൽ ആയിരിക്കണം ഖരരൂപത്തിലുള്ള സുഗന്ധം പൂശിയ കോലുകളായി ലിപ്സ്റ്റിക്കുകൾ ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.Abul casis എന്ന് പാശ്ചാത്ത്യർ വിളിക്കുന്ന അബുൽ ഖാസിം അൽ സഹറാവി ആണ് ഇതിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവ്.<br />[[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയയിലെ]] ആദിവാസി പെൺകുട്ടികളുടെ ഋതുമതി ചടങ്ങുകളിലും ചുണ്ടുകളിൽ ചായ പൂശാറുണ്ട്. ==ആധുനിക കാലഘട്ടം== 16ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[എലിസബത്ത് I|എലിസബത്ത് ഒന്നാം രാജ്ഞിയുടെ]] കാലത്താണ് [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിൽ]] ലിപ്സ്റ്റിക്ക് പ്രചാരം നേടുന്നത്. വെളുപ്പിച്ച മുഖവും ചുവപ്പിച്ച ചുണ്ടുകളും ഫാഷൻ ആയി കരുതപ്പെട്ടിരുന്നു. കുലീന സ്തീകളും നടന്മാരായ പുരുഷന്മാരും മാത്രമായിരുന്നു ലിപ്സ്റ്റിക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. സസ്യാധിഷ്ഠമായിരുന്നു പദാർഥങ്ങളിലേറേയും എന്നിരുന്നാലും തേനിച്ചക്കൂടുകളിലെ മെഴുകും പ്രധാന ഘടകമായിരുന്നു. 19ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ലിപ്സ്റ്റിക്ക് അപകീർത്തിയിലേക്ക് കൂപ്പ് കുത്തി. ലിപ്സ്റ്റിക്കുകൾ പിന്നോക്കാവസ്ഥയുടേയും പാർശ്വവൽകൃതരുടേയും അടയാളമായി മാറി. [[ലൈംഗികത്തൊഴിലാളി|ലൈംഗികത്തൊഴിലാളികൾ,]] അഭിനേതാക്കൾ തുടങ്ങിയവരേ അത് ഉപയോഗിക്കൂ എന്നായി. എന്നാൽ പിന്നീട് വന്ന ആധുനിക സമൂഹത്തിൽ ലിപ്സ്റ്റിക്ക് ഉപയോഗം തികച്ചും സാർവത്രികമായി മാറി. അതോടെ ഇത് മാന്യതയുടേയും സൗന്ദര്യ സങ്കല്പത്തിന്റെയും വൃത്തിയുടെയും ഭാഗമാവുകയും ചെയ്തു. ഇന്ന് സ്ത്രീപുരുഷ ഭേദമന്യേ എല്ലാ വിഭാഗത്തിലുമുള്ള ആളുകൾ ലിപ്സ്റ്റിക്ക്, ലിപ് ബാം തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നു. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ, യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ, ഓസ്ട്രേലിയ തുടങ്ങിയ വികസിത രാജ്യങ്ങളിലെ ജനങ്ങൾ ലിപ്സ്റ്റിക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നത് വളരെ സാധാരണമാണ്. ഇന്ത്യ ഉൾപ്പടെയുള്ള രാജ്യങ്ങളിലും ഇന്ന് ലിപ്സ്റ്റിക്ക് ഉപയോഗം തികച്ചും സാധാരണമാണ്. <br /> == അവലംബം == {{Reflist|30em}} oal6fibgun8ge2as1ct3sn84te75wuu 0 367469 4674331 4673937 2026-10-09T08:53:26Z Sanu N 86331 /* അവലംബം */ വിപുലീകരിച്ചു, വിഷുവസ്ഥാനങ്ങളുടെ മാറ്റം പ്രത്യേക തലക്കെട്ടിനുള്ളിലാക്കി 4674331 wikitext text/x-wiki ഉത്തരായനകാലത്ത് ഭൂമിയിൽ സംഭവിക്കുന്ന [[വിഷു|വിഷുവമാണ്]] '''മഹാവിഷുവം'' അഥവ '''മാർച്ച് വിഷുവം''' (March Equinox) <ref name="SerwayJewett2013" /><ref name="Command1972" />. ഉത്തരായന വിഷുവം (Northward Equinox) എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു<ref>{{Cite web| title = Embracing the Equinox| accessdate = 19 July 2022| url = https://nightsky.jpl.nasa.gov/news-display.cfm?News_ID=995 | website = Night Sky Network | publisher = Jet Propulsion Laboratory | date = 18 February 2022}}</ref>. ഈ സമയത്ത്, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ, [[സൂര്യന്റെ ലംബബിന്ദു]] (subsolar point) [[ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളം|ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ]] നിന്ന് വടക്കോട്ട് നീങ്ങി [[ഖഗോളമധ്യരേഖ]] (celestial equator) മുറിച്ചുകടക്കുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നു. [[ഉത്തരാർർദ്ധഗോളം|ഉത്തരാർദ്ധഗോളത്തിൽ]] മാർച്ച് വിഷുവം '''വസന്ത വിഷുവം''' (Vernal Equinox / Spring Equinox) എന്നും ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ അത് '''ശരത് വിഷുവം''' (Autumnal Equinox) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.<ref name="Command1972">{{Cite book |last=United States Naval Training Command |url=https://books.google.com/books?id=nKrcr0hdC6oC |title=Navigation compendium |publisher=[[United States Government Publishing Office|U.S. Govt. Print. Off.]] |year=1972 |page=88}}</ref><ref name="SerwayJewett2013">{{Cite book |last1=Serway |first1=Raymond |url=https://books.google.com/books?id=VZBuCgAAQBAJ&pg=PA409 |title=Physics for Scientists and Engineers |last2=Jewett |first2=John |date=8 January 2013 |publisher=[[Cengage]] Learning |isbn=978-1-285-53187-8 |pages=409}}</ref><ref name="Desonie2008">{{Cite book |last=Desonie |first=Dana |url=https://books.google.com/books?id=7dJ4eYkOWIoC&pg=PA6 |title=Polar Regions: Human Impacts |publisher=[[Infobase Publishing]] |year=2008 |isbn=978-1-4381-0569-7 |page=6}}</ref> [[File:Earth-lighting-equinox EN.png|thumb|right|300px|[[daylight|Illumination]] of [[Earth]] by the [[Sun]] on the day of an [[equinox]]]] {{solstice-equinox}} [[ഗ്രിഗോറിയൻ കലണ്ടർ]] പ്രകാരം, 0° രേഖാംശത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള കണക്കിൽ, [[അന്താരാഷ്ട്രസമയക്രമം]] അനുസരിച്ച്, മാർച്ച് വിഷുവം സാധാരണയായി മാർച്ച് 20-നാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ചില വർഷങ്ങളിൽ ഇത് മാർച്ച് 19-നും സംഭവിക്കാം. മാർച്ച് 19-ന് ഇത് ഏറ്റവും ഒടുവിൽ സംഭവിച്ചത് 1796-ലും, അടുത്തതായി സംഭവിക്കുന്നത് 2044-ലുമാണ്. അതുപോലെ, ഇത് മാർച്ച് 21-നും സംഭവിക്കാം. മാർച്ച് 21-ന് ഇത് ഏറ്റവും ഒടുവിൽ സംഭവിച്ചത് 2007-ലും, അടുത്തതായി സംഭവിക്കുന്നത് 2102-ലുമാണ്.<ref>{{Cite web |url=https://www.timeanddate.com/calendar/aboutseasons.html |title=Defining Seasons |publisher=timeanddate.com}}</ref> ഒരു സാധാരണ വർഷത്തിൽ, മാർച്ച് വിഷുവത്തിന്റെ കണക്കാക്കിയ സമയം മുൻവർഷത്തേക്കാൾ ഏകദേശം 5 മണിക്കൂർ 49 മിനിറ്റ് വൈകിയാണ് വരുന്നത്. എന്നാൽ അധിവർഷത്തിൽ (leap year) അത് മുൻവർഷത്തേക്കാൾ ഏകദേശം 18 മണിക്കൂർ 11 മിനിറ്റ് നേരത്തെയാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. സാധാരണ വർഷങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഈ സമയവർധനയും അധിവർഷങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന സമയക്കുറവും പരസ്പരം സന്തുലിതമാകുന്നതിനാൽ, മാർച്ച് വിഷുവത്തിന്റെ കലണ്ടർ തീയതി ഓരോ വർഷവും മാർച്ച് 20-ൽ നിന്ന് ഒരു ദിവസത്തിൽ കൂടുതലായി വ്യതിചലിക്കാതിരിക്കുന്നു. വടക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിൽ, മാർച്ച് വിഷുവത്തെ വസന്തത്തിന്റെ ആരംഭവും ശീതകാലത്തിന്റെ അവസാനവും ആയി കണക്കാക്കാം. അതേസമയം, തെക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിൽ ഇത് ശരത്കാലത്തിന്റെ ആരംഭവും വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനവും ആയി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. [[ജ്യോതിശാസ്ത്രം|ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിൽ]], മാർച്ച് വിഷുവം [[നക്ഷത്രസമയത്തിന്റെ]] (sidereal time) ആദിബിന്ദുവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അതോടൊപ്പം, ഇത് ദീക്ഷാംശത്തിന്റെയും (right ascension) ക്രാന്തിവൃത്ത രേഖാംശത്തിന്റെയും (ecliptic longitude) നിർവചനത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന സൂചകബിന്ദുവാണ്. വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിലും മതപരമ്പരകളിലും ഉപയോഗിക്കുന്ന നിരവധി കലണ്ടറുകൾക്കും ആഘോഷങ്ങൾക്കും മാർച്ച് വിഷുവം ഒരു പ്രധാന റഫറൻസ് ബിന്ദുവായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == താരാഗണങ്ങളും മഹാവിഷുവത്തിന്റെ സ്ഥാനവും == സൂര്യൻ ഖഗോളമധ്യരേഖയെ തെക്കുനിന്ന് വടക്കോട്ട് മുറിച്ചുകടക്കുന്ന ബിന്ദുവിനെ [[മേഷാദി]] (First Point of Aries) എന്നു വിളിക്കുന്നു. എന്നാൽ വിഷുവങ്ങളുടെ [[പുരസ്സരണം]] (Precession of the Equinoxes) എന്ന പ്രതിഭാസം മൂലം ഈ ബിന്ദു ഇപ്പോൾ [[മേടം രാശി|മേടം]] (Aries) രാശിയിലല്ല, മറിച്ച് [[മീനം രാശി|മീനം]] (Pisces) രാശിയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ക്രി.വ. 2600-ഓടെ ഈ ബിന്ദു [[കുംഭം]] (Aquarius) രാശിയിലായിരിക്കും. ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണാക്ഷത്തിന്റെ പുരസ്സരണം മൂലം, മേഷാദി ആകാശത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഈ സ്ഥാനമാറ്റത്തിന്റെ നിരക്ക് ഏകദേശം 72 വർഷത്തിൽ ഒരു ഡിഗ്രി എന്ന തോതിലാണ്. ആധുനിക നക്ഷത്രരാശികളുടെ അതിരുകൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള കണക്കുകൾ പ്രകാരം, മഹാവിഷുവത്തിന്റെ സ്ഥാനം (Northward Equinox) താഴെപ്പറയുന്ന കാലങ്ങളിൽ വിവിധ നക്ഷത്രരാശികളുടെ അതിരുകൾ കടന്നിട്ടുണ്ട്, കടക്കുന്നതാണ്: * ക്രി.മു. 1866-ൽ (വർഷം −1865) ഇടവം (Taurus) രാശിയിൽനിന്ന് മേടം (Aries) രാശിയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. * ക്രി.മു. 68-ൽ (വർഷം −67) മേടം രാശിയിൽനിന്ന് മീനം (Pisces) രാശിയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. * ക്രി.വ. 2597-ൽ കുംഭം (Aquarius) രാശിയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കും. * ക്രി.വ. 4312-ൽ മകരം (Capricornus) രാശിയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കും. കൂടാതെ, ക്രി.വ. 1489-ൽ, മഹാവിഷുവം [[കേതവസ്]] (Cetus) എന്ന നക്ഷത്രരാശിയുടെ ഒരു കോണിനോട് വളരെ അടുത്തുകൂടി കടന്നുപോയി. അന്ന് അതും ഈ ബിന്ദുവും തമ്മിലുള്ള കോണീയ അകലം വെറും 10 ആർക്ക് മിനിറ്റ് (0°10′) മാത്രമായിരുന്നു. എന്നാൽ വിഷുവബിന്ദു കേതവസ് നക്ഷത്രരാശിക്കുള്ളിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചിരുന്നില്ല. == അവലംബം == <references />{{അയനാന്തം-വിഷുവം}} [[വർഗ്ഗം:കലണ്ടർ]] oibjpqme8s6ooih942gpv0fm0337b5y 4674334 4674331 2026-10-09T08:54:06Z Sanu N 86331 /* താരാഗണങ്ങളും മഹാവിഷുവത്തിന്റെ സ്ഥാനവും */ 4674334 wikitext text/x-wiki ഉത്തരായനകാലത്ത് ഭൂമിയിൽ സംഭവിക്കുന്ന [[വിഷു|വിഷുവമാണ്]] '''മഹാവിഷുവം'' അഥവ '''മാർച്ച് വിഷുവം''' (March Equinox) <ref name="SerwayJewett2013" /><ref name="Command1972" />. ഉത്തരായന വിഷുവം (Northward Equinox) എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു<ref>{{Cite web| title = Embracing the Equinox| accessdate = 19 July 2022| url = https://nightsky.jpl.nasa.gov/news-display.cfm?News_ID=995 | website = Night Sky Network | publisher = Jet Propulsion Laboratory | date = 18 February 2022}}</ref>. ഈ സമയത്ത്, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ, [[സൂര്യന്റെ ലംബബിന്ദു]] (subsolar point) [[ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളം|ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ]] നിന്ന് വടക്കോട്ട് നീങ്ങി [[ഖഗോളമധ്യരേഖ]] (celestial equator) മുറിച്ചുകടക്കുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നു. [[ഉത്തരാർർദ്ധഗോളം|ഉത്തരാർദ്ധഗോളത്തിൽ]] മാർച്ച് വിഷുവം '''വസന്ത വിഷുവം''' (Vernal Equinox / Spring Equinox) എന്നും ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ അത് '''ശരത് വിഷുവം''' (Autumnal Equinox) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.<ref name="Command1972">{{Cite book |last=United States Naval Training Command |url=https://books.google.com/books?id=nKrcr0hdC6oC |title=Navigation compendium |publisher=[[United States Government Publishing Office|U.S. Govt. Print. Off.]] |year=1972 |page=88}}</ref><ref name="SerwayJewett2013">{{Cite book |last1=Serway |first1=Raymond |url=https://books.google.com/books?id=VZBuCgAAQBAJ&pg=PA409 |title=Physics for Scientists and Engineers |last2=Jewett |first2=John |date=8 January 2013 |publisher=[[Cengage]] Learning |isbn=978-1-285-53187-8 |pages=409}}</ref><ref name="Desonie2008">{{Cite book |last=Desonie |first=Dana |url=https://books.google.com/books?id=7dJ4eYkOWIoC&pg=PA6 |title=Polar Regions: Human Impacts |publisher=[[Infobase Publishing]] |year=2008 |isbn=978-1-4381-0569-7 |page=6}}</ref> [[File:Earth-lighting-equinox EN.png|thumb|right|300px|[[daylight|Illumination]] of [[Earth]] by the [[Sun]] on the day of an [[equinox]]]] {{solstice-equinox}} [[ഗ്രിഗോറിയൻ കലണ്ടർ]] പ്രകാരം, 0° രേഖാംശത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള കണക്കിൽ, [[അന്താരാഷ്ട്രസമയക്രമം]] അനുസരിച്ച്, മാർച്ച് വിഷുവം സാധാരണയായി മാർച്ച് 20-നാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ചില വർഷങ്ങളിൽ ഇത് മാർച്ച് 19-നും സംഭവിക്കാം. മാർച്ച് 19-ന് ഇത് ഏറ്റവും ഒടുവിൽ സംഭവിച്ചത് 1796-ലും, അടുത്തതായി സംഭവിക്കുന്നത് 2044-ലുമാണ്. അതുപോലെ, ഇത് മാർച്ച് 21-നും സംഭവിക്കാം. മാർച്ച് 21-ന് ഇത് ഏറ്റവും ഒടുവിൽ സംഭവിച്ചത് 2007-ലും, അടുത്തതായി സംഭവിക്കുന്നത് 2102-ലുമാണ്.<ref>{{Cite web |url=https://www.timeanddate.com/calendar/aboutseasons.html |title=Defining Seasons |publisher=timeanddate.com}}</ref> ഒരു സാധാരണ വർഷത്തിൽ, മാർച്ച് വിഷുവത്തിന്റെ കണക്കാക്കിയ സമയം മുൻവർഷത്തേക്കാൾ ഏകദേശം 5 മണിക്കൂർ 49 മിനിറ്റ് വൈകിയാണ് വരുന്നത്. എന്നാൽ അധിവർഷത്തിൽ (leap year) അത് മുൻവർഷത്തേക്കാൾ ഏകദേശം 18 മണിക്കൂർ 11 മിനിറ്റ് നേരത്തെയാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. സാധാരണ വർഷങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഈ സമയവർധനയും അധിവർഷങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന സമയക്കുറവും പരസ്പരം സന്തുലിതമാകുന്നതിനാൽ, മാർച്ച് വിഷുവത്തിന്റെ കലണ്ടർ തീയതി ഓരോ വർഷവും മാർച്ച് 20-ൽ നിന്ന് ഒരു ദിവസത്തിൽ കൂടുതലായി വ്യതിചലിക്കാതിരിക്കുന്നു. വടക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിൽ, മാർച്ച് വിഷുവത്തെ വസന്തത്തിന്റെ ആരംഭവും ശീതകാലത്തിന്റെ അവസാനവും ആയി കണക്കാക്കാം. അതേസമയം, തെക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിൽ ഇത് ശരത്കാലത്തിന്റെ ആരംഭവും വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനവും ആയി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. [[ജ്യോതിശാസ്ത്രം|ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിൽ]], മാർച്ച് വിഷുവം [[നക്ഷത്രസമയത്തിന്റെ]] (sidereal time) ആദിബിന്ദുവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അതോടൊപ്പം, ഇത് ദീക്ഷാംശത്തിന്റെയും (right ascension) ക്രാന്തിവൃത്ത രേഖാംശത്തിന്റെയും (ecliptic longitude) നിർവചനത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന സൂചകബിന്ദുവാണ്. വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിലും മതപരമ്പരകളിലും ഉപയോഗിക്കുന്ന നിരവധി കലണ്ടറുകൾക്കും ആഘോഷങ്ങൾക്കും മാർച്ച് വിഷുവം ഒരു പ്രധാന റഫറൻസ് ബിന്ദുവായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == നക്ഷത്രരാശികളും മഹാവിഷുവത്തിന്റെ സ്ഥാനവും == സൂര്യൻ ഖഗോളമധ്യരേഖയെ തെക്കുനിന്ന് വടക്കോട്ട് മുറിച്ചുകടക്കുന്ന ബിന്ദുവിനെ [[മേഷാദി]] (First Point of Aries) എന്നു വിളിക്കുന്നു. എന്നാൽ വിഷുവങ്ങളുടെ [[പുരസ്സരണം]] (Precession of the Equinoxes) എന്ന പ്രതിഭാസം മൂലം ഈ ബിന്ദു ഇപ്പോൾ [[മേടം രാശി|മേടം]] (Aries) രാശിയിലല്ല, മറിച്ച് [[മീനം രാശി|മീനം]] (Pisces) രാശിയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ക്രി.വ. 2600-ഓടെ ഈ ബിന്ദു [[കുംഭം]] (Aquarius) രാശിയിലായിരിക്കും. ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണാക്ഷത്തിന്റെ പുരസ്സരണം മൂലം, മേഷാദി ആകാശത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഈ സ്ഥാനമാറ്റത്തിന്റെ നിരക്ക് ഏകദേശം 72 വർഷത്തിൽ ഒരു ഡിഗ്രി എന്ന തോതിലാണ്. ആധുനിക നക്ഷത്രരാശികളുടെ അതിരുകൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള കണക്കുകൾ പ്രകാരം, മഹാവിഷുവത്തിന്റെ സ്ഥാനം (Northward Equinox) താഴെപ്പറയുന്ന കാലങ്ങളിൽ വിവിധ നക്ഷത്രരാശികളുടെ അതിരുകൾ കടന്നിട്ടുണ്ട്, കടക്കുന്നതാണ്: * ക്രി.മു. 1866-ൽ (വർഷം −1865) ഇടവം (Taurus) രാശിയിൽനിന്ന് മേടം (Aries) രാശിയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. * ക്രി.മു. 68-ൽ (വർഷം −67) മേടം രാശിയിൽനിന്ന് മീനം (Pisces) രാശിയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. * ക്രി.വ. 2597-ൽ കുംഭം (Aquarius) രാശിയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കും. * ക്രി.വ. 4312-ൽ മകരം (Capricornus) രാശിയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കും. കൂടാതെ, ക്രി.വ. 1489-ൽ, മഹാവിഷുവം [[കേതവസ്]] (Cetus) എന്ന നക്ഷത്രരാശിയുടെ ഒരു കോണിനോട് വളരെ അടുത്തുകൂടി കടന്നുപോയി. അന്ന് അതും ഈ ബിന്ദുവും തമ്മിലുള്ള കോണീയ അകലം വെറും 10 ആർക്ക് മിനിറ്റ് (0°10′) മാത്രമായിരുന്നു. എന്നാൽ വിഷുവബിന്ദു കേതവസ് നക്ഷത്രരാശിക്കുള്ളിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചിരുന്നില്ല. == അവലംബം == <references />{{അയനാന്തം-വിഷുവം}} [[വർഗ്ഗം:കലണ്ടർ]] n3jo90r0twt39tvnagn98vdwpp162uv 4674336 4674334 2026-10-09T08:56:59Z Sanu N 86331 /* നക്ഷത്രരാശികളും മഹാവിഷുവത്തിന്റെ സ്ഥാനവും */ അവലംബം ചേർത്തു 4674336 wikitext text/x-wiki ഉത്തരായനകാലത്ത് ഭൂമിയിൽ സംഭവിക്കുന്ന [[വിഷു|വിഷുവമാണ്]] '''മഹാവിഷുവം'' അഥവ '''മാർച്ച് വിഷുവം''' (March Equinox) <ref name="SerwayJewett2013" /><ref name="Command1972" />. ഉത്തരായന വിഷുവം (Northward Equinox) എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു<ref>{{Cite web| title = Embracing the Equinox| accessdate = 19 July 2022| url = https://nightsky.jpl.nasa.gov/news-display.cfm?News_ID=995 | website = Night Sky Network | publisher = Jet Propulsion Laboratory | date = 18 February 2022}}</ref>. ഈ സമയത്ത്, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ, [[സൂര്യന്റെ ലംബബിന്ദു]] (subsolar point) [[ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളം|ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ]] നിന്ന് വടക്കോട്ട് നീങ്ങി [[ഖഗോളമധ്യരേഖ]] (celestial equator) മുറിച്ചുകടക്കുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നു. [[ഉത്തരാർർദ്ധഗോളം|ഉത്തരാർദ്ധഗോളത്തിൽ]] മാർച്ച് വിഷുവം '''വസന്ത വിഷുവം''' (Vernal Equinox / Spring Equinox) എന്നും ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ അത് '''ശരത് വിഷുവം''' (Autumnal Equinox) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.<ref name="Command1972">{{Cite book |last=United States Naval Training Command |url=https://books.google.com/books?id=nKrcr0hdC6oC |title=Navigation compendium |publisher=[[United States Government Publishing Office|U.S. Govt. Print. Off.]] |year=1972 |page=88}}</ref><ref name="SerwayJewett2013">{{Cite book |last1=Serway |first1=Raymond |url=https://books.google.com/books?id=VZBuCgAAQBAJ&pg=PA409 |title=Physics for Scientists and Engineers |last2=Jewett |first2=John |date=8 January 2013 |publisher=[[Cengage]] Learning |isbn=978-1-285-53187-8 |pages=409}}</ref><ref name="Desonie2008">{{Cite book |last=Desonie |first=Dana |url=https://books.google.com/books?id=7dJ4eYkOWIoC&pg=PA6 |title=Polar Regions: Human Impacts |publisher=[[Infobase Publishing]] |year=2008 |isbn=978-1-4381-0569-7 |page=6}}</ref> [[File:Earth-lighting-equinox EN.png|thumb|right|300px|[[daylight|Illumination]] of [[Earth]] by the [[Sun]] on the day of an [[equinox]]]] {{solstice-equinox}} [[ഗ്രിഗോറിയൻ കലണ്ടർ]] പ്രകാരം, 0° രേഖാംശത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള കണക്കിൽ, [[അന്താരാഷ്ട്രസമയക്രമം]] അനുസരിച്ച്, മാർച്ച് വിഷുവം സാധാരണയായി മാർച്ച് 20-നാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ചില വർഷങ്ങളിൽ ഇത് മാർച്ച് 19-നും സംഭവിക്കാം. മാർച്ച് 19-ന് ഇത് ഏറ്റവും ഒടുവിൽ സംഭവിച്ചത് 1796-ലും, അടുത്തതായി സംഭവിക്കുന്നത് 2044-ലുമാണ്. അതുപോലെ, ഇത് മാർച്ച് 21-നും സംഭവിക്കാം. മാർച്ച് 21-ന് ഇത് ഏറ്റവും ഒടുവിൽ സംഭവിച്ചത് 2007-ലും, അടുത്തതായി സംഭവിക്കുന്നത് 2102-ലുമാണ്.<ref>{{Cite web |url=https://www.timeanddate.com/calendar/aboutseasons.html |title=Defining Seasons |publisher=timeanddate.com}}</ref> ഒരു സാധാരണ വർഷത്തിൽ, മാർച്ച് വിഷുവത്തിന്റെ കണക്കാക്കിയ സമയം മുൻവർഷത്തേക്കാൾ ഏകദേശം 5 മണിക്കൂർ 49 മിനിറ്റ് വൈകിയാണ് വരുന്നത്. എന്നാൽ അധിവർഷത്തിൽ (leap year) അത് മുൻവർഷത്തേക്കാൾ ഏകദേശം 18 മണിക്കൂർ 11 മിനിറ്റ് നേരത്തെയാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. സാധാരണ വർഷങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഈ സമയവർധനയും അധിവർഷങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന സമയക്കുറവും പരസ്പരം സന്തുലിതമാകുന്നതിനാൽ, മാർച്ച് വിഷുവത്തിന്റെ കലണ്ടർ തീയതി ഓരോ വർഷവും മാർച്ച് 20-ൽ നിന്ന് ഒരു ദിവസത്തിൽ കൂടുതലായി വ്യതിചലിക്കാതിരിക്കുന്നു. വടക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിൽ, മാർച്ച് വിഷുവത്തെ വസന്തത്തിന്റെ ആരംഭവും ശീതകാലത്തിന്റെ അവസാനവും ആയി കണക്കാക്കാം. അതേസമയം, തെക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിൽ ഇത് ശരത്കാലത്തിന്റെ ആരംഭവും വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനവും ആയി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. [[ജ്യോതിശാസ്ത്രം|ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിൽ]], മാർച്ച് വിഷുവം [[നക്ഷത്രസമയത്തിന്റെ]] (sidereal time) ആദിബിന്ദുവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അതോടൊപ്പം, ഇത് ദീക്ഷാംശത്തിന്റെയും (right ascension) ക്രാന്തിവൃത്ത രേഖാംശത്തിന്റെയും (ecliptic longitude) നിർവചനത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന സൂചകബിന്ദുവാണ്. വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിലും മതപരമ്പരകളിലും ഉപയോഗിക്കുന്ന നിരവധി കലണ്ടറുകൾക്കും ആഘോഷങ്ങൾക്കും മാർച്ച് വിഷുവം ഒരു പ്രധാന റഫറൻസ് ബിന്ദുവായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == നക്ഷത്രരാശികളും മഹാവിഷുവത്തിന്റെ സ്ഥാനവും == സൂര്യൻ ഖഗോളമധ്യരേഖയെ തെക്കുനിന്ന് വടക്കോട്ട് മുറിച്ചുകടക്കുന്ന ബിന്ദുവിനെ [[മേഷാദി]] (First Point of Aries) എന്നു വിളിക്കുന്നു. എന്നാൽ വിഷുവങ്ങളുടെ [[പുരസ്സരണം]] (Precession of the Equinoxes) എന്ന പ്രതിഭാസം മൂലം ഈ ബിന്ദു ഇപ്പോൾ [[മേടം രാശി|മേടം]] (Aries) രാശിയിലല്ല, മറിച്ച് [[മീനം രാശി|മീനം]] (Pisces) രാശിയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref>{{cite book |title=Spherical Astronomy |url=https://books.google.com/books?id=9KFRhcsn8-UC&pg=PA233 |publisher=Krishna Prakashan Media |pages=233ff |id=GGKEY:RDRHQ35FBX7}}</ref> ക്രി.വ. 2600-ഓടെ ഈ ബിന്ദു [[കുംഭം]] (Aquarius) രാശിയിലായിരിക്കും. ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണാക്ഷത്തിന്റെ പുരസ്സരണം മൂലം, മേഷാദി ആകാശത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഈ സ്ഥാനമാറ്റത്തിന്റെ നിരക്ക് ഏകദേശം 72 വർഷത്തിൽ ഒരു ഡിഗ്രി എന്ന തോതിലാണ്. ആധുനിക നക്ഷത്രരാശികളുടെ അതിരുകൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള കണക്കുകൾ പ്രകാരം, മഹാവിഷുവത്തിന്റെ സ്ഥാനം (Northward Equinox) താഴെപ്പറയുന്ന കാലങ്ങളിൽ വിവിധ നക്ഷത്രരാശികളുടെ അതിരുകൾ കടന്നിട്ടുണ്ട്, കടക്കുന്നതാണ്: * ക്രി.മു. 1866-ൽ (വർഷം −1865) ഇടവം (Taurus) രാശിയിൽനിന്ന് മേടം (Aries) രാശിയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. * ക്രി.മു. 68-ൽ (വർഷം −67) മേടം രാശിയിൽനിന്ന് മീനം (Pisces) രാശിയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. * ക്രി.വ. 2597-ൽ കുംഭം (Aquarius) രാശിയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കും. * ക്രി.വ. 4312-ൽ മകരം (Capricornus) രാശിയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കും. കൂടാതെ, ക്രി.വ. 1489-ൽ, മഹാവിഷുവം [[കേതവസ്]] (Cetus) എന്ന നക്ഷത്രരാശിയുടെ ഒരു കോണിനോട് വളരെ അടുത്തുകൂടി കടന്നുപോയി. അന്ന് അതും ഈ ബിന്ദുവും തമ്മിലുള്ള കോണീയ അകലം വെറും 10 ആർക്ക് മിനിറ്റ് (0°10′) മാത്രമായിരുന്നു. എന്നാൽ വിഷുവബിന്ദു കേതവസ് നക്ഷത്രരാശിക്കുള്ളിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചിരുന്നില്ല.<ref>{{Cite book |last=Meeus |first=Jean |title=Mathematical astronomy morsels |date=1997 |publisher=Willmann-Bell |isbn=978-0-943396-51-4 |location=Richmond, Va |pages=304}}</ref> == അവലംബം == <references />{{അയനാന്തം-വിഷുവം}} [[വർഗ്ഗം:കലണ്ടർ]] pn9gqtvjwvvl91jki8l4keruc9yyq5z 4674339 4674336 2026-10-09T09:05:52Z Sanu N 86331 /* നക്ഷത്രരാശികളും മഹാവിഷുവത്തിന്റെ സ്ഥാനവും */ അവലംബം ചേർത്തു 4674339 wikitext text/x-wiki ഉത്തരായനകാലത്ത് ഭൂമിയിൽ സംഭവിക്കുന്ന [[വിഷു|വിഷുവമാണ്]] '''മഹാവിഷുവം'' അഥവ '''മാർച്ച് വിഷുവം''' (March Equinox) <ref name="SerwayJewett2013" /><ref name="Command1972" />. ഉത്തരായന വിഷുവം (Northward Equinox) എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു<ref>{{Cite web| title = Embracing the Equinox| accessdate = 19 July 2022| url = https://nightsky.jpl.nasa.gov/news-display.cfm?News_ID=995 | website = Night Sky Network | publisher = Jet Propulsion Laboratory | date = 18 February 2022}}</ref>. ഈ സമയത്ത്, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ, [[സൂര്യന്റെ ലംബബിന്ദു]] (subsolar point) [[ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളം|ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ]] നിന്ന് വടക്കോട്ട് നീങ്ങി [[ഖഗോളമധ്യരേഖ]] (celestial equator) മുറിച്ചുകടക്കുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നു. [[ഉത്തരാർർദ്ധഗോളം|ഉത്തരാർദ്ധഗോളത്തിൽ]] മാർച്ച് വിഷുവം '''വസന്ത വിഷുവം''' (Vernal Equinox / Spring Equinox) എന്നും ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ അത് '''ശരത് വിഷുവം''' (Autumnal Equinox) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.<ref name="Command1972">{{Cite book |last=United States Naval Training Command |url=https://books.google.com/books?id=nKrcr0hdC6oC |title=Navigation compendium |publisher=[[United States Government Publishing Office|U.S. Govt. Print. Off.]] |year=1972 |page=88}}</ref><ref name="SerwayJewett2013">{{Cite book |last1=Serway |first1=Raymond |url=https://books.google.com/books?id=VZBuCgAAQBAJ&pg=PA409 |title=Physics for Scientists and Engineers |last2=Jewett |first2=John |date=8 January 2013 |publisher=[[Cengage]] Learning |isbn=978-1-285-53187-8 |pages=409}}</ref><ref name="Desonie2008">{{Cite book |last=Desonie |first=Dana |url=https://books.google.com/books?id=7dJ4eYkOWIoC&pg=PA6 |title=Polar Regions: Human Impacts |publisher=[[Infobase Publishing]] |year=2008 |isbn=978-1-4381-0569-7 |page=6}}</ref> [[File:Earth-lighting-equinox EN.png|thumb|right|300px|[[daylight|Illumination]] of [[Earth]] by the [[Sun]] on the day of an [[equinox]]]] {{solstice-equinox}} [[ഗ്രിഗോറിയൻ കലണ്ടർ]] പ്രകാരം, 0° രേഖാംശത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള കണക്കിൽ, [[അന്താരാഷ്ട്രസമയക്രമം]] അനുസരിച്ച്, മാർച്ച് വിഷുവം സാധാരണയായി മാർച്ച് 20-നാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ചില വർഷങ്ങളിൽ ഇത് മാർച്ച് 19-നും സംഭവിക്കാം. മാർച്ച് 19-ന് ഇത് ഏറ്റവും ഒടുവിൽ സംഭവിച്ചത് 1796-ലും, അടുത്തതായി സംഭവിക്കുന്നത് 2044-ലുമാണ്. അതുപോലെ, ഇത് മാർച്ച് 21-നും സംഭവിക്കാം. മാർച്ച് 21-ന് ഇത് ഏറ്റവും ഒടുവിൽ സംഭവിച്ചത് 2007-ലും, അടുത്തതായി സംഭവിക്കുന്നത് 2102-ലുമാണ്.<ref>{{Cite web |url=https://www.timeanddate.com/calendar/aboutseasons.html |title=Defining Seasons |publisher=timeanddate.com}}</ref> ഒരു സാധാരണ വർഷത്തിൽ, മാർച്ച് വിഷുവത്തിന്റെ കണക്കാക്കിയ സമയം മുൻവർഷത്തേക്കാൾ ഏകദേശം 5 മണിക്കൂർ 49 മിനിറ്റ് വൈകിയാണ് വരുന്നത്. എന്നാൽ അധിവർഷത്തിൽ (leap year) അത് മുൻവർഷത്തേക്കാൾ ഏകദേശം 18 മണിക്കൂർ 11 മിനിറ്റ് നേരത്തെയാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. സാധാരണ വർഷങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഈ സമയവർധനയും അധിവർഷങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന സമയക്കുറവും പരസ്പരം സന്തുലിതമാകുന്നതിനാൽ, മാർച്ച് വിഷുവത്തിന്റെ കലണ്ടർ തീയതി ഓരോ വർഷവും മാർച്ച് 20-ൽ നിന്ന് ഒരു ദിവസത്തിൽ കൂടുതലായി വ്യതിചലിക്കാതിരിക്കുന്നു. വടക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിൽ, മാർച്ച് വിഷുവത്തെ വസന്തത്തിന്റെ ആരംഭവും ശീതകാലത്തിന്റെ അവസാനവും ആയി കണക്കാക്കാം. അതേസമയം, തെക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിൽ ഇത് ശരത്കാലത്തിന്റെ ആരംഭവും വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനവും ആയി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. [[ജ്യോതിശാസ്ത്രം|ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിൽ]], മാർച്ച് വിഷുവം [[നക്ഷത്രസമയത്തിന്റെ]] (sidereal time) ആദിബിന്ദുവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അതോടൊപ്പം, ഇത് ദീക്ഷാംശത്തിന്റെയും (right ascension) ക്രാന്തിവൃത്ത രേഖാംശത്തിന്റെയും (ecliptic longitude) നിർവചനത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന സൂചകബിന്ദുവാണ്. വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിലും മതപരമ്പരകളിലും ഉപയോഗിക്കുന്ന നിരവധി കലണ്ടറുകൾക്കും ആഘോഷങ്ങൾക്കും മാർച്ച് വിഷുവം ഒരു പ്രധാന റഫറൻസ് ബിന്ദുവായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == നക്ഷത്രരാശികളും മഹാവിഷുവത്തിന്റെ സ്ഥാനവും == സൂര്യൻ ഖഗോളമധ്യരേഖയെ തെക്കുനിന്ന് വടക്കോട്ട് മുറിച്ചുകടക്കുന്ന ബിന്ദുവിനെ [[മേഷാദി]] (First Point of Aries) എന്നു വിളിക്കുന്നു. എന്നാൽ വിഷുവങ്ങളുടെ [[പുരസ്സരണം]] (Precession of the Equinoxes) എന്ന പ്രതിഭാസം മൂലം ഈ ബിന്ദു ഇപ്പോൾ [[മേടം രാശി|മേടം]] (Aries) രാശിയിലല്ല, മറിച്ച് [[മീനം രാശി|മീനം]] (Pisces) രാശിയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref>{{cite book |title=Spherical Astronomy |url=https://books.google.com/books?id=9KFRhcsn8-UC&pg=PA233 |publisher=Krishna Prakashan Media |pages=233ff |id=GGKEY:RDRHQ35FBX7}}</ref> ക്രി.വ. 2600-ഓടെ ഈ ബിന്ദു [[കുംഭം രാശി|കുംഭം]] (Aquarius) രാശിയിലായിരിക്കും. ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണാക്ഷത്തിന്റെ പുരസ്സരണം മൂലം, മേഷാദി ആകാശത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഈ സ്ഥാനമാറ്റത്തിന്റെ നിരക്ക് ഏകദേശം 72 വർഷത്തിൽ ഒരു ഡിഗ്രി എന്ന തോതിലാണ്. [[അന്താരാഷ്ട ജ്യോതിശാസ്ത്ര യൂണിയൻ അംഗീകരിച്ച 88 നക്ഷത്രരാശികൾ|ആധുനിക നക്ഷത്രരാശികളുടെ]] അതിരുകൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള കണക്കുകൾ പ്രകാരം, മഹാവിഷുവത്തിന്റെ സ്ഥാനം (Northward Equinox) താഴെപ്പറയുന്ന കാലങ്ങളിൽ വിവിധ [[നക്ഷത്രരാശി|നക്ഷത്രരാശികളുടെ]] അതിരുകൾ കടന്നിട്ടുണ്ട്, കടക്കുന്നതാണ്: * ക്രി.മു. 1866-ൽ (വർഷം −1865) ഇടവം (Taurus) രാശിയിൽനിന്ന് മേടം (Aries) രാശിയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. * ക്രി.മു. 68-ൽ (വർഷം −67) മേടം രാശിയിൽനിന്ന് മീനം (Pisces) രാശിയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. * ക്രി.വ. 2597-ൽ കുംഭം (Aquarius) രാശിയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കും. * ക്രി.വ. 4312-ൽ മകരം (Capricornus) രാശിയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കും. കൂടാതെ, ക്രി.വ. 1489-ൽ, മഹാവിഷുവം [[കേതവസ്]] (Cetus) എന്ന നക്ഷത്രരാശിയുടെ ഒരു കോണിനോട് വളരെ അടുത്തുകൂടി കടന്നുപോയി. അന്ന് അതും ഈ ബിന്ദുവും തമ്മിലുള്ള കോണീയ അകലം വെറും 10 ആർക്ക് മിനിറ്റ് (0°10′) മാത്രമായിരുന്നു. എന്നാൽ വിഷുവബിന്ദു കേതവസ് നക്ഷത്രരാശിക്കുള്ളിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചിരുന്നില്ല.<ref>{{Cite book |last=Meeus |first=Jean |title=Mathematical astronomy morsels |date=1997 |publisher=Willmann-Bell |isbn=978-0-943396-51-4 |location=Richmond, Va |pages=304}}</ref> == അവലംബം == <references />{{അയനാന്തം-വിഷുവം}} [[വർഗ്ഗം:കലണ്ടർ]] p93i2ffdwzxnjeoqji38w7mf3grygvf 0 373341 4674201 4644726 2026-10-08T14:21:53Z 9abee7 223904 അക്ഷരപിശക് തിരുത്തി 4674201 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist|name=പത്മനാഭൻ ബാലറാം|image=The former Director of Indian Institute of Science, Bangalore, Dr. P. Balaram delivering the National Science Day Lecture on “Science for Nation Building” in New Delhi on February 28, 2015.jpg|image_size=220px|birth_date=<!-- birth date -->|death_date=<!-- death date -->|field=[[Biochemistry]]|work_institution=[[Indian Institute of Science]]|alma_mater=[[University of Pune]]<br>[[Indian Institute of Technology, Kanpur]]<br>[[Carnegie Mellon University]]|doctoral_advisor=[[Aksel A. Bothner-By]]|prizes=[[Padma Bhushan]]<ref>{{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/scientist-r-mashelkar-yoga-guru-bks-iyengar-get-padma-vibushan/447779-3.html |title=Receives Padma Bhushan |access-date=2017-04-30 |archive-date=2014-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140129005406/http://ibnlive.in.com/news/scientist-r-mashelkar-yoga-guru-bks-iyengar-get-padma-vibushan/447779-3.html |url-status=dead }}</ref>}}'''പത്മനാഭൻ ബാലറാം''' [[ഇന്ത്യ]]യിലെ പ്രശസ്തനായ ഒരു ബയോകെമിസ്റ്റ് ആണ്. ഇദ്ദേഹം ബാംഗളൂരുവിലെ  [[indian institute of science|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസിന്റെ]] ഡയരക്ടർ ആയിരുന്നു. 2014 ലെ [[പത്മഭൂഷൺ പുരസ്കാരം|പത്മഭൂഷൺ പുരസ്കാരം]] ഇദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്<ref name="Padma Awards">{{Cite web|url=http://www.ibnlive.com/news/india/padma-awards-8-664218.html|title=Padma Awards|access-date=17 April 2016|archive-date=2016-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20160410130805/http://www.ibnlive.com/news/india/padma-awards-8-664218.html|url-status=dead}}</ref> കൂടാതെ 1994 ലെ TWAS Prize ഉം.<ref name="Prizes and Awards">{{Cite web|url=http://twas.org/opportunities/prizes-and-awards|title=Prizes and Awards|date=2016|publisher=The World Academy of Sciences}}</ref> == References == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ് അദ്ധ്യാപകർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] {{PadmaBhushanAwardRecipients 2010–19}} {{Padma Shri Awards}} {{SSBPST recipients in Chemical Science}} c9bozdj8osdvutbrusekwunn0iqo91t 0 393234 4674228 3796733 2026-10-08T18:23:47Z TheGreatEditor024 211141 4674228 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക}}{{Infobox lake|name=ഖോവ്‍സോൾ തടാകം|image=khuvsgul.jpg|caption=|image_bathymetry=|caption_bathymetry=|location=|coords={{coord|51|06|N|100|30|E|type:waterbody_region:MN_scale:1000000|display=inline,title}}|type=[[Rift lake]]|inflow=|outflow=[[Eg River]]|catchment=|basin_countries=Mongolia|length={{convert|136|km|abbr=on}}|width={{convert|36.5|km|abbr=on}}|area={{convert|2760|km2|sqmi|abbr=on}}|depth={{convert|138|m|abbr=on}}|max-depth={{convert|267|m|abbr=on}}|volume={{convert|480.7|km3|abbr=on}}|residence_time=|shore=|elevation={{convert|1,645|m|abbr=on}}|islands=Modon khui, Khadan khui, Modot tolgoi, Baga khui|cities=[[Khatgal, Khövsgöl|Khatgal]], [[Khankh, Khövsgöl|Khankh]]}}'''ഖോവ്‍സോൾ തടാകം''' ഉൾക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ജലത്തിൻറെ അളവനുസരിച്ച് [[മംഗോളിയ|മംഗോളിയയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ ശുദ്ധജല തടാകവും വിസ്തീർണ്ണമനുസരിച്ച് രണ്ടാമത്തെ വലിയ തടാകവുമാണ്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഖോവ്സോൾ നുർ തടാകം [[റഷ്യ|റഷ്യൻ]] അതിർത്തിയോട് ചേർന്ന് [[മംഗോളിയ|മംഗോളിയയുടെ]] വടക്കുപടിഞ്ഞാറായി, കിഴക്കൻ [[സായാൻ പർവതനിരകൾ|സായാൻ പർവതനിരകളുടെ]] താഴ്വാരത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്ന് 1,645 മീറ്റർ (5,397 അടി) ഉയരത്തിൽ, 136 കിലോമീറ്റർ (85 മൈൽ) നീളവും 262 മീറ്റർ (860 അടി) ആഴവുമാണ് ഈ തടാകത്തിനുള്ളത്. ഏഷ്യയിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ ശുദ്ധജല തടാകമാണിത്. മംഗോളിയയിലെ ശുദ്ധജലത്തിന്റെ ഏകദേശം 70 ശതമാനവും ലോകത്തിലെ ആകെ ശുദ്ധജലത്തിന്റെ ഏകദേശം 0.4 ശതമാനവും ഈ തടാകം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.ansp.org/~gelhaus/chapters/lake_hovsgol.htm|title=The Aquatic Invertebrates of the watershed of Lake Hovsgol in northern Mongolia|accessdate=2007-07-13|publisher=Institute for Mongolia Research Guide|archive-date=2014-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20140505183233/http://darwin.ansp.org/home/~gelhaus/chapters/lake_hovsgol.htm|url-status=dead}}</ref> തടാകത്തിന്റെ തെക്ക് അറ്റത്തായി ഹറ്റ്ഗാൾ നഗരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇതിന്റെ [[നീർത്തടങ്ങൾ]] താരതമ്യേന ചെറുതും ചെറിയ പോഷകനദികളുമാണുള്ളത്. ഈ തടാകത്തിൽനിന്ന് ഒഴുകുന്ന ഏക നദിയായ [[എഗിൻ ഗോൾ]], [[സെലെൻജ്]] നദിയിലെത്തുകയും ആത്യന്തികമായി [[ബൈകാൽ തടാകം|ബെയ്ക്കൽ തടാക]]<nowiki/>ത്തിലേക്കു പതിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ രണ്ട് തടാകങ്ങൾക്കുമിടയിൽ, 1,169 മീറ്റർ (3,835 അടി) ഉയരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 1000 കി.മീറ്റർ ദൈർഘ്യത്തിൽ ജലം ഒഴുകുകയും ചെയ്യുന്നു. അനേകം പർവ്വതനിരകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതാണ് തടാകം. ഏറ്റവും വലിയ പർവ്വതം 3,492 മീറ്റർ (11,457 അടി) ഉയരമുള്ള [[ബുറൻഖാൻ]] / [[മോൺഖ് സരിദാഗ്|മോൺഖ് സരിദാഗാ]]<nowiki/>ണ് . തടാകത്തിൻറെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള ഇതിൻറെ കൊടുമുടി കൃത്യമായി [[റഷ്യ]]-മംഗോളിയൻ അതിർത്തിയിലാണ്. ശൈത്യകാലത്ത് തടാകത്തിന്റെ ഉപരിതലം പരിപൂർണമായി തണുത്തുറയുന്നു. ശീതകാലത്ത് തടാകത്തിനു മുകളിൽ രൂപീകൃതമാകുന്ന ഐസ് കവചം വലിയ ട്രക്കുകളെ താങ്ങിനിർത്തുവാൻ പോലും ശക്തമാണെന്നതിനാൽ സാധാരണ റോഡുകളുടെ കുറുക്കുവഴികളായി ഈ തടാകത്തിന‍റെ ഉപരിതലം ഗതാഗതമാർഗ്ഗങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും ട്രക്കുകളിൽനിന്ന് എണ്ണ ഒഴുകിയിറങ്ങി മലിനീകരണമുണ്ടാക്കുന്നതും ട്രക്കുകൾ ഐസ് കവചം പൊട്ടിക്കുന്നതുമൊഴിവാക്കുന്നതിയായി ഈ പ്രവണത ഇപ്പോൾ നിരോധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ കഴിഞ്ഞകാലങ്ങളിൽ 30 മുതൽ 40 വരെ വാഹനങ്ങൾ തടാകത്തിൽ മുങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നു സംശയിക്കപ്പെടുന്നു.{{citation needed|date=January 2015}} == പാരിസ്ഥിതിക പ്രാധാന്യം == ലോകത്തിലെ പതിനേഴ് പുരാതന തടാകങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഖുവുസുഗുൾ. ഇതിന് 2 മില്യൺ വർഷത്തിൽ കൂടുതൽ പഴക്കമുണ്ട്. ഏറ്റവും പ്രാക്തനമായതും (വോൾസ്റ്റോക് തടാകം ഒഴികെ),<ref>worldlakes.org: [http://www.worldlakes.org/lakedetails.asp?lakeid=8663 ''lake Hovsgol''], retrieved 2007-02-27</ref><ref>Goulden, Clyde E. et al.: [http://klter.kookmin.ac.kr/EVENTS/Conference99/doc/Clyde.htm ''The Mongolian LTER: Hovsgol National Park''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929210236/http://klter.kookmin.ac.kr/EVENTS/Conference99/doc/Clyde.htm |date=2007-09-29 }}, retrieved 2007-02-27</ref> മംഗോളിയയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കുടിവെള്ള സംഭരണകേന്ദ്രവുമാണിത്. യാതൊരു ശുദ്ധീകരണവുമില്ലാതെ ഈ തടാകത്തിലെ ജലം നേരിട്ട് കുടിക്കുവാൻ ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. ബെയ്ക്കൽ തടാകത്തെ അപേക്ഷിച്ച് ഈ തടാകത്തിൽ ന്റെ മത്സ്യസമ്പത്തു കുറവാണ്. യുറേഷ്യൻ പെർച്ച് (''Perca fluviatilis''), ബർബോട്ട് (''Lota lota''), ലെനോക്ക് (''Brachymystax lenok'') എന്നിവ കൂടാതെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്നതും ഇവിടെ മാത്രം കാണപ്പെടുന്നതുമായ ഹോവ്സ്ഗോൽ ഗ്രേലിംഗ് (''Thymallus nigrescens'') എന്നിങ്ങനെ വാണിജ്യപരവും വിനോദപരവുമായ താൽപര്യങ്ങൾക്ക് യോജിച്ച തരത്തിലുള്ള മത്സവർഗ്ഗങ്ങളാണ് തടാത്തിലുള്ളത്. അനധികൃത മത്സ്യവേട്ട തുടരുന്നതിനിടയിലും ഹൊവ്സ്ഗോൾ ഗ്രേയിംഗ് മത്സ്യത്തെ കൂടുതലായി തടാകത്തിൽ കണ്ടുവരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.divernet.com/Travel_Features/far_east/220400/mongolias_dark_blue_pearl.html |title=''DIVER Magazine'', March 2009 |access-date=2017-11-16 |archive-date=2010-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100203224128/http://divernet.com/Travel_Features/far_east/220400/mongolias_dark_blue_pearl.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{FishBase species|genus=Thymallus|species=nigrescens|month=February|year=2017}}</ref> തടാകമേഖല [[യെല്ലോസ്റ്റോൺ ദേശീയോദ്യാനം|യെല്ലോസ്റ്റോൺ ദേശീയോദ്യാനത്തേക്കാൾ]] വലിയ ദേശീയോദ്യാനമാണ്. മദ്ധ്യ ഏഷ്യൻ സ്റ്റെപ്പികൾക്കും [[സൈബീരിയ|സൈബീരിയൻ]] ടൈഗയ്ക്കും ഇടയിലെ ഒരു പരിവർത്തന മേഖലയായി കണക്കാക്കി കർശനമായി ഈ പ്രദേശം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. ഖോവ്‍സോൾ തടാകം സംരക്ഷിത പദവിയിലാണെങ്കിൽക്കൂടി അനധികൃത മൽസ്യബന്ധം സർവ്വസാധാരണമാണ്, കൂടാതെ ഗിൽനെറ്റുപയോഗിച്ചുള്ള വാണിജ്യ മത്സ്യബന്ധനത്തിനെതിരെയുള്ള നിരോധനം അപൂർവ്വമായി മാത്രം നടപ്പാക്കപ്പെടുന്നു. കാലാവസ്ഥയുടെ പ്രത്യേകയാൽ ഈ മേഖലയിലെ മറ്റു തടാകങ്ങളും ഉപ്പുരസമുള്ളതാണെങ്കിലും ഖോവ്‍സോൾ തടാകത്തിൽ ശുദ്ധജലം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതിനാൽ മേഖലയിലുള്ളവർ ഈ തടാകത്തെ പരമ്പരാഗതമായി പവിത്രമായി കണക്കാക്കുന്നു. ഐബെക്സ്, [[നയാൽ]], [[എൽക്]], [[ചെന്നായ്|ചെന്നായ]], വോൾവറിൻ, [[കസ്തൂരിമാൻ|കസ്തൂരി മാൻ]], [[ബ്രൗൺ കരടി]], [[സൈബീരിയൻ മൂസ്]], [[സാബിൾ]] തുടങ്ങിയ വൈവിധ്യമാർന്ന ജീവികൾക്ക് ഈ ദേശീയോദ്യാനത്തിലെ ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.{{wide image|Panoramic view of Lake Khövsgöl.jpg|800px|Panoramic view of Lake Khövsgöl}} == അവലംബം == phhnupuihc3u6eqr4tgyd5vgabsjy65 0 413667 4674240 4599967 2026-10-08T19:57:40Z 9abee7 223904 4674240 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Margaret Hamilton (scientist)}}I{{Infobox person | name = മാർഗരറ്റ്&nbsp;ഹാമിൽട്ടൺ | image = Margaret Hamilton 1995.jpg | caption = ഹാമിൽട്ടൺ 1995ൽ | birth_name = മാർഗരറ്റ് ഹെയ്ഫീൽഡ് | birth_date = {{birth date and age|1936|8|17|mf=y}} | birth_place = [[Paoli, Indiana|പൗലി, ഇന്ത്യാന]], യു. എസ്. | death_date = {{Death date and age|2026|09|30|1936|08|17}} | death_place = [[Cambridge, Massachusetts|കേംബ്രിഡ്ജ്, മസാച്യുസെറ്റ്സ്]], യു. എസ്. | awards = [[Presidential Medal of Freedom|പ്രസിഡൻഷ്യൽ മെഡൽ ഓഫ്‌ ഫ്രീഡം]] | education = [[Earlham College|ഏൾഹാം കോളേജ്]] <br> [[University of Michigan|മിഷിഗൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] | occupation = ഹാമിൾട്ടൺ ടെക്നോളജീസ്, Inc. യുടെ സി.ഇ.ഓ.<br> [[Computer scientist|കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞ]] }} വിഖ്യാതയായ ഒരു [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] [[കമ്പ്യൂട്ടർ]] ശാസ്ത്രജ്ഞയും [[സിസ്റ്റംസ് എഞ്ചിനീയറും]] ബിസിനസ് ഉടമയുമാണ് '''മാർഗരറ്റ് ഹെയ്ഫീൽഡ് ഹാമിൽടൺ''' ''(ജനനം: ആഗസ്റ്റ് 17, 1936)''. [[എം.ഐ.ടി. ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ ലബോറട്ടറി]]<nowiki/>യിൽ [[സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയറിങ്]] വിഭാഗം ഡയറക്ടറായിരിക്കെ, [[നാസ]]<nowiki/>യുടെ [[അപ്പോളോ പദ്ധതി|അപ്പോളോ]] ചാന്ദ്രദൗത്യങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി ഓൺബോർഡ് ഫ്ലൈറ്റ് [[സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]] വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഇവർ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1986 ൽ കേംബ്രിഡ്ജിൽ ആരംഭിച്ച ഹാമിൽടൺ ടെക്നോളജീസ് എന്ന കമ്പനിയുടെ സ്ഥാപകയും സി.ഇ.ഓ.യുമായി. സോഫ്റ്റ്‌വെയർ രൂപകല്പനയിൽ അവർ മുന്നോട്ട് വച്ച [[ഡെവലപ്മെന്റ് ബിഫോർ ദി ഫാക്ട് (DBTF)]] മാതൃകയിലുള്ള [[യൂണിവേഴ്സൽ സിസ്റ്റംസ് ലാങ്‌ഗ്വേജ്]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് കമ്പനി വികസിച്ചത്. അവർ ചുമതല വഹിച്ചിരുന്ന ഏതാണ്ട് അറുപതോളം പദ്ധതികളെ കുറിച്ചും ആറു പ്രധാന പരിപാടികളെ കുറിച്ചുമുള്ള 130 ലധികം പ്രബന്ധങ്ങളും തുടർപഠനങ്ങളും റിപ്പോർട്ടുകളും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[അപ്പോളോ]] ദൗത്യങ്ങളിൽ ഓൺബോർഡ് ഫ്ലൈറ്റ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനു നേതൃത്വം വഹിച്ചതിന്, 2016 നവംബർ 22 നു അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് [[ബറാക്ക് ഒബാമ]] അവർക്കു [[പ്രസിഡൻഷ്യൽ മെഡൽ ഓഫ് ഫ്രീഡം]] സമ്മാനിച്ചു. == പൂർവകാല ജീവിതം == മാർഗരറ്റ് എലെയ്ൻ ഹീഫീൽഡ് 1936 ഓഗസ്റ്റ് 17-ന് ഇൻഡ്യാനയിലെ പൗളിയിൽ കെന്നത്ത് ഹീഫീൽഡിന്റെയും റൂത്ത് എസ്തർ ഹീഫീൽഡിന്റെയും (നീ പാർട്ടിംഗ്ടൺ) മകളായി ജനിച്ചു.<ref name="Spicer2017">{{Cite web |url=http://www.computerhistory.org/atchm/2017-chm-fellow-margaret-hamilton/ |last=Spicer |first=Dan |title=2017 CHM Fellow Margaret Hamilton |website=Computer History Museum |date=April 27, 2017 |access-date = February 11, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190212190351/https://www.computerhistory.org/atchm/2017-chm-fellow-margaret-hamilton/ |archive-date = February 12, 2019 |url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=aWGHDwAAQBAJ&pg=RA2-PA62|title=Technical Innovation in American History: An Encyclopedia of Science and Technology|date=February 28, 2019|publisher=[[ABC-CLIO]]|isbn=978-1-61069-094-2|editor-last=Welch|editor-first=Rosanne|volume=3|pages=62|language=en|editor-last2=Lamphier|editor-first2=Peg A.}}</ref> <ref>{{cite web|title=Ruth Esther Heafield|url=http://wujekcalcaterra.tributes.com/show/Ruth-Esther-Heafield-89810802|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141216014535/http://wujekcalcaterra.tributes.com/show/Ruth-Esther-Heafield-89810802|archive-date=December 16, 2014|access-date=December 15, 2014|website=Wujek-Calcaterra & Sons – Tributes.com}}</ref>കുടുംബം പിന്നീട് മിഷിഗണിലേക്ക് മാറി, അവിടെ മാർഗരറ്റ് 1954-ൽ ഹാൻകോക്ക് ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി.<ref name=":0" /> അവൾ 1955-ൽ മിഷിഗൺ സർവ്വകലാശാലയിൽ ഗണിതശാസ്ത്രം പഠിച്ചു, അവളുടെ അമ്മ ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന എർലാം കോളേജിലേക്ക് മാറുന്നതിന് മുമ്പ്;<ref name="michigan">{{Cite web|title=Pioneers in Computer Science|url=https://cs.usu.edu/news/pioneers-in-cs-margaret-hamilton|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160917191701/https://cs.usu.edu/news/pioneers-in-cs-margaret-hamilton|archive-date=September 17, 2016|access-date=May 25, 2019|website=[[Utah State University]]}}</ref><ref>{{Cite news|date=August 15, 1969|title=Former Earlham Student Had Role in Moon Flight|work=Palladium-Item|location=Richmond, Indiana|url=https://www.newspapers.com/clip/34523809/palladiumitem/|via=Newspapers.com}}</ref> അവർ 1958-ൽ മൈനർ ഫിലോസഫിയോടൊപ്പം തന്നെ ഗണിതശാസ്ത്രത്തിൽ ബിഎ നേടി.<ref name="michigan" /><ref name="earlham">{{Cite web|title=2009 Outstanding Alumni and Distinguished Service Awards|url=http://www.earlham.edu/alumni/homecoming-and-reunions/alumni-awards/award-recipient-archives/2009-outstanding-alumni-and-distinguished-service-awards/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518094553/http://www.earlham.edu/alumni/homecoming-and-reunions/alumni-awards/award-recipient-archives/2009-outstanding-alumni-and-distinguished-service-awards/|archive-date=May 18, 2015|access-date=December 15, 2014|website=Earlham College}}</ref>അബ്സ്ട്രാക്ട് മാത്തമാറ്റിക്സിനെ പിന്തുടരാനും ഗണിതശാസ്ത്ര പ്രൊഫസറാകാനുമുള്ള തന്റെ ആഗ്രഹത്തെ എർൽഹാമിലെ ഗണിത വിഭാഗം മേധാവി ഫ്ലോറൻസ് ലോങ്ങ് സഹായിച്ചതായി അവർ പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite web|title=The Woman Who Taught Me – Margaret Hamilton MAKERS Moment|url=https://www.makers.com/videos/596d0c549efa894cdf38430b|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525203858/https://www.makers.com/videos/596d0c549efa894cdf38430b|archive-date=May 25, 2019|access-date=May 6, 2019|website=Makers.com|language=en-us}}</ref> മൈനർ ഫിലോസഫി മാഗരറ്റിന്റെ പഠനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തന്റെ കവിയായ പിതാവും ഹെഡ്മാസ്റ്ററായ മുത്തച്ഛനും തന്നെ പ്രേരിപ്പിച്ചതായി അവർ പറയുന്നു.<ref name="Futurism">{{Cite news|date=July 20, 2016|title=Margaret Hamilton: The Untold Story of the Woman Who Took Us to the Moon|language=en-US|newspaper=Futurism|url=http://futurism.com/margaret-hamilton-the-untold-story-of-the-woman-who-took-us-to-the-moon/|url-status=live|access-date=December 12, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220104403/http://futurism.com/margaret-hamilton-the-untold-story-of-the-woman-who-took-us-to-the-moon/|archive-date=December 20, 2016}}</ref> == SAGE പദ്ധതി == == നാസ == === അപ്പോളോ 11 === ബഹിരാകാശ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യക്തികളിൽ ഒരാളാണ് മാർഗരറ്റ് ഹാമിൽട്ടൺ (Margaret Hamilton). അവരില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഒരുപക്ഷേ നീൽ ആംസ്ട്രോങ്ങിനും കൂട്ടർക്കും സുരക്ഷിതമായി ചന്ദ്രനിൽ ഇറങ്ങാൻ കഴിയുമായിരുന്നില്ല. ഇ == ബിസിനസ്സുകൾ == == സംഭാവനകൾ == == അവാർഡുകൾ == == പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ == == അവലംബം == {{Reflist|30em}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://news.mit.edu/2016/scene-at-mit-margaret-hamilton-apollo-code-0817 MIT News] * [https://www.makers.com/margaret-hamilton Margaret Hamilton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905232654/https://www.makers.com/margaret-hamilton |date=2017-09-05 }} വീഡിയോ നിർമ്മിച്ചത്: ''Makers: Women Who Make America'' [[വർഗ്ഗം:1936-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:വനിതാ കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞർ]] bp2ugxqkyhg0jw3hnrywst9f5c2q3vq 0 440003 4674273 3310559 2026-10-09T04:53:18Z Pradeep717 21687 Pradeep717 എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഗാന്ധാർപേൽ ഗുഹകൾ]] എന്ന താൾ [[ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: ശരിയായ ഉച്ചാരണം (മറാഠി താൾ ശ്രദ്ധിക്കുക) 3310559 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Gandharpale Caves}} {{Infobox historic site | name = ഗാന്ധാർപേൽ ഗുഹകൾ | image = Gandhapale_caves_front.jpg | caption = Gandharpale Caves | type = | locmapin = India | coordinates = {{Coord|18.086802|N|73.404100|E|display=title,inline}} | location = | area = | built = | architect = | architecture = | governing_body = Archeological Survey of India }} '''മഹദ് ഗുഹകൾ അഥവാ പാണ്ഡവ ലെനി''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന '''ഗാന്ധാർപേൽ ഗുഹകൾ''' 30 [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധ]] ഗുഹകളുടെ കൂട്ടമാണ്. മഹദിനടുത്ത് [[മുംബൈ]]-[[ഗോവ]] ഹൈവേയിൽ തെക്ക് [[മുംബൈ]]യിൽ നിന്ന് 105 കിലോമീറ്റർ ദൂരമുണ്ട്.<ref name=AHIR>{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=198|edition=1.}}</ref> റോഡുമായി ബന്ധിച്ച് എൻഎച്ച് 17 ന് സമീപത്തായാണ് ഗുഹകൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുഹയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവ: ഗുഹ 1: 53 അടി നീളവും 8 അടി വീതിയുമുളള വരാന്ത കാണപ്പെടുന്നു. ദേവാലയത്തിൽ ബുദ്ധ പ്രതിമകളുടെ ശിലാചിത്രങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. ഗുഹ 8: ഇതിന് ഉയരം കൂടിയ [[ഡഗോബ]] കാണപ്പെടുന്നു ഗുഹ 15: സഹായികളുമായി [[ബുദ്ധൻ]] ഇരിക്കുന്നു. ഗുഹ 21: ഭക്തന്മാരോടൊപ്പം ബുദ്ധൻ ഇരുന്നു. == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:Gandhapale caves.jpg|പൊതുവീക്ഷണം പ്രമാണം:Pandav Leni.jpg|ഗുഹകൾ പ്രമാണം:Gandhapale caves entrances.jpg|ഗുഹാ കവാടം പ്രമാണം:Gandhapale caves inside.jpg|ഗുഹയുടെ ഉൾവശം പ്രമാണം:Gandhapale caves inscription.jpg|Dedicatory inscription </gallery> == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} {{Indian Buddhist Caves}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ബുദ്ധമത ഗുഹകൾ]] 1dpbt06uf3odstmn5zynyggmqp42fo7 4674276 4674273 2026-10-09T04:54:48Z Pradeep717 21687 4674276 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Gandharpale Caves}} {{Infobox historic site | name = ഗാന്ധാർപേൽ ഗുഹകൾ | image = Gandhapale_caves_front.jpg | caption = Gandharpale Caves | type = | locmapin = India | coordinates = {{Coord|18.086802|N|73.404100|E|display=title,inline}} | location = | area = | built = | architect = | architecture = | governing_body = Archeological Survey of India }} '''മഹാഡ് ഗുഹകൾ അഥവാ പാണ്ഡവ ലേണി''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന '''ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ''' 30 [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധ]] ഗുഹകളുടെ കൂട്ടമാണ്. മഹാഡിനടുത്ത് [[മുംബൈ]]-[[ഗോവ]] ഹൈവേയിൽ തെക്ക് [[മുംബൈ]]യിൽ നിന്ന് 105 കിലോമീറ്റർ ദൂരമുണ്ട്.<ref name=AHIR>{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=198|edition=1.}}</ref> റോഡുമായി ബന്ധിച്ച് എൻഎച്ച് 17 ന് സമീപത്തായാണ് ഗുഹകൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുഹയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവ: ഗുഹ 1: 53 അടി നീളവും 8 അടി വീതിയുമുളള വരാന്ത കാണപ്പെടുന്നു. ദേവാലയത്തിൽ ബുദ്ധ പ്രതിമകളുടെ ശിലാചിത്രങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. ഗുഹ 8: ഇതിന് ഉയരം കൂടിയ [[ഡഗോബ]] കാണപ്പെടുന്നു ഗുഹ 15: സഹായികളുമായി [[ബുദ്ധൻ]] ഇരിക്കുന്നു. ഗുഹ 21: ഭക്തന്മാരോടൊപ്പം ബുദ്ധൻ ഇരുന്നു. == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:Gandhapale caves.jpg|പൊതുവീക്ഷണം പ്രമാണം:Pandav Leni.jpg|ഗുഹകൾ പ്രമാണം:Gandhapale caves entrances.jpg|ഗുഹാ കവാടം പ്രമാണം:Gandhapale caves inside.jpg|ഗുഹയുടെ ഉൾവശം പ്രമാണം:Gandhapale caves inscription.jpg|Dedicatory inscription </gallery> == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} {{Indian Buddhist Caves}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ബുദ്ധമത ഗുഹകൾ]] m9k2lnsccea0gsn4lwy44b3x9s7k09d 4674277 4674276 2026-10-09T04:55:13Z Pradeep717 21687 4674277 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Gandharpale Caves}} {{Infobox historic site | name = ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ | image = Gandhapale_caves_front.jpg | caption = Gandharpale Caves | type = | locmapin = India | coordinates = {{Coord|18.086802|N|73.404100|E|display=title,inline}} | location = | area = | built = | architect = | architecture = | governing_body = Archeological Survey of India }} '''മഹാഡ് ഗുഹകൾ അഥവാ പാണ്ഡവ ലേണി''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന '''ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ''' 30 [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധ]] ഗുഹകളുടെ കൂട്ടമാണ്. മഹാഡിനടുത്ത് [[മുംബൈ]]-[[ഗോവ]] ഹൈവേയിൽ തെക്ക് [[മുംബൈ]]യിൽ നിന്ന് 105 കിലോമീറ്റർ ദൂരമുണ്ട്.<ref name=AHIR>{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=198|edition=1.}}</ref> റോഡുമായി ബന്ധിച്ച് എൻഎച്ച് 17 ന് സമീപത്തായാണ് ഗുഹകൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുഹയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവ: ഗുഹ 1: 53 അടി നീളവും 8 അടി വീതിയുമുളള വരാന്ത കാണപ്പെടുന്നു. ദേവാലയത്തിൽ ബുദ്ധ പ്രതിമകളുടെ ശിലാചിത്രങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. ഗുഹ 8: ഇതിന് ഉയരം കൂടിയ [[ഡഗോബ]] കാണപ്പെടുന്നു ഗുഹ 15: സഹായികളുമായി [[ബുദ്ധൻ]] ഇരിക്കുന്നു. ഗുഹ 21: ഭക്തന്മാരോടൊപ്പം ബുദ്ധൻ ഇരുന്നു. == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:Gandhapale caves.jpg|പൊതുവീക്ഷണം പ്രമാണം:Pandav Leni.jpg|ഗുഹകൾ പ്രമാണം:Gandhapale caves entrances.jpg|ഗുഹാ കവാടം പ്രമാണം:Gandhapale caves inside.jpg|ഗുഹയുടെ ഉൾവശം പ്രമാണം:Gandhapale caves inscription.jpg|Dedicatory inscription </gallery> == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} {{Indian Buddhist Caves}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ബുദ്ധമത ഗുഹകൾ]] m3qfmc599tk11epeadqm10513wru7z1 0 445129 4674316 4099536 2026-10-09T07:14:55Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674316 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Jamie Dwyer}} {{Infobox field hockey player |name=ജമീ ഡ്വയർ |image=Great Britain v Australia 13 June 2015 (18794044631).jpg |birth_date={{birth date and age|1979|3|12|df=yes}} |birth_place=[[Rockhampton]], [[Queensland]], Australia |death_date= |death_place= |height= {{convert|172|cm|ftin|frac=2|abbr=on}}<ref name=sports-reference>{{cite web|title=Jamie Dwyer |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/dw/jamie-dwyer-1.html |website=sports-reference.com |publisher=[[Sports Reference]] |accessdate=19 June 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150915033946/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/dw/jamie-dwyer-1.html |archivedate=15 September 2015 |df= }}</ref> |position=Centre |currentclub= |youthclubs1= |youthyears1= |clubs2=[[HC Bloemendaal|Bloemendaal HC]] |years2=2009, 2012 |caps(goals)2=350 |clubs3=[[Punjab Warriors]] |years3=2012–present |caps3=14 |goals3=4 |clubs1=[[Queensland Blades]] |years1=1998–2010 |caps(goals)1=232 |nationalteam1=[[Australia men's national field hockey team|Australia]] |nationalyears1=2001–2016 |nationalcaps1=326 |nationalgoals1=215 |updated=13 April 2015 |medaltemplates={{MedalSport|Men's [[field hockey]]}} {{MedalCountry|{{AUS}}}} {{MedalCompetition|[[Field hockey at the Summer Olympics|Olympic Games]]}} {{MedalGold|[[2004 Summer Olympics|2004 Athens]]|[[Field hockey at the 2004 Summer Olympics|Team]]}} {{MedalBronze|[[2008 Summer Olympics|2008 Beijing]]|[[Field hockey at the 2008 Summer Olympics|Team]]}} {{MedalBronze|[[2012 Summer Olympics|2012 London]]|[[Field hockey at the 2012 Summer Olympics|Team]]}} {{MedalCompetition|[[Hockey World Cup|World Cup]]}} {{MedalGold|[[2010 Men's Hockey World Cup|2010 New Delhi]]|Team}} {{MedalGold| [[2014 Men's Hockey World Cup|2014 The Hague]]|Team}} {{MedalSilver|[[2002 Men's Hockey World Cup|2002 Kuala Lumpur]]|Team}} {{MedalSilver|[[2006 Men's Hockey World Cup|2006 Mönchengladbach]]|Team}} {{MedalCompetition|[[Hockey Champions Trophy|Champions Trophy]]}} {{MedalGold|[[2005 Men's Hockey Champions Trophy|2005 Chennai]]|Team}} {{MedalGold|[[2008 Men's Hockey Champions Trophy|2008 Rotterdam]]|Team}} {{MedalGold|[[2009 Men's Hockey Champions Trophy|2009 Melbourne]]|Team}} {{MedalGold|[[2010 Men's Hockey Champions Trophy|2010 Mönchengladbach]]|Team}} {{MedalGold|[[2011 Men's Hockey Champions Trophy|2011 Auckland]]|Team}} {{MedalGold|[[2012 Men's Hockey Champions Trophy|2012 Melbourne]]|Team}} {{MedalSilver|[[2003 Men's Hockey Champions Trophy|2003 Amstelveen]]|Team}} {{MedalSilver|[[2007 Men's Hockey Champions Trophy|2007 Kuala Lumpur]]|Team}} {{MedalCompetition|[[Oceania Cup]]}} {{MedalGold|[[2007 Oceania Cup|2007 Buderim]]|Team}} {{MedalGold|[[2011 Oceania Cup|2011 Hobart]]|Team}} {{MedalCompetition|[[Commonwealth Games]]}} {{MedalGold|[[2002 Commonwealth Games|2002 Manchester]]|[[Hockey at the 2002 Commonwealth Games|Team]]}} {{MedalGold|[[2006 Commonwealth Games|2006 Melbourne]]|[[Hockey at the 2006 Commonwealth Games|Team]]}} {{MedalGold|[[2010 Commonwealth Games|2010 Delhi]]|[[Hockey at the 2010 Commonwealth Games|Team]]}} }} '''ജാമി ഡ്വയർ''' OAM (മാർച്ച് 12, 1979) ഒരു [[ഓസ്ട്രേലിയ]]ൻ [[ഹോക്കി]] താരമാണ്. വെസ്റ്റേൺ [[ഓസ്ട്രേലിയ]]<nowiki/>യിൽ പെർത്തിൽ നടന്ന മെൽവിൽ ടൊയോട്ടേ ലീഗിലെ വൈഎംസിഎ കോസ്റ്റൽ സിറ്റി ഹോക്കി ക്ലബിലാണ് അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ കളിക്കുന്നത്. [[Australian Hockey League|ഓസ്ട്രേലിയൻ ഹോക്കി ലീഗിൽ]] [[Queensland Blades|ക്യൂൻസ്ലാൻറ് ബ്ലെയ്ഡ്സിന്]] വേണ്ടി അദ്ദേഹം കളിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1995-ൽ ഓസ്ട്രേലിയയിൽ ജൂനിയർ കളിക്കാരനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. 2001 -ൽ മുതിർന്ന താരമാകുകയും ചെയ്തു. ഓസ്ട്രേലിയയ്ക്കായി 350 ലധികം മത്സരങ്ങളിൽ ജയിച്ച അദ്ദേഹം 220 ഗോളുകൾ നേടി. ഒളിമ്പിക്സ് [[2004 (ഏതൻ‌സ്)|2004 സമ്മർ ഒളിമ്പിക്സിൽ]] ഓസ്ട്രേലിയയെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവിടെ അദ്ദേഹം ഒരു സ്വർണ്ണ മെഡലും [[ഒളിമ്പിക്സ് 2008 (ബെയ്ജിങ്ങ്)|2008 സമ്മർ ഒളിമ്പിക്സിലും]] [[ഒളിമ്പിക്സ് 2012 (ലണ്ടൻ)|2012 സമ്മർ ഒളിമ്പിക്സിലും]] വെങ്കല മെഡൽ നേടി.. [[കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ് 2006|2006- ലെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിൽ]] [[ഓസ്ട്രേലിയ]]യെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. 2010- ലെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിലും അദ്ദേഹം സ്വർണ്ണം നേടി. [[2002 Men's Hockey World Cup|2002- ലെ മെൻസ് ഹോക്കി വേൾഡ് കപ്പിലും]] [[2006 Men's Hockey World Cup|2006 മെൻസ് ഹോക്കി ലോകകപ്പിലും]] [[വെള്ളി]] മെഡലുകൾ നേടി. [[ഹോക്കി ലോകകപ്പ് 2010|2010- ലെ പുരുഷ ഹോക്കി ലോകകപ്പിൽ]] സ്വർണ്ണ മെഡൽ നേടി. == വ്യക്തിപരം == [[Rockhampton, Queensland|ക്യൂൻസ്ലൻഡിലെ റോക് ഹ്ട്പ്ടണിൽ]] 1979 മാർച്ച് 12 ന് ജമി ഡ്വയർ ജനിച്ചു. <ref> "Hockey Australia: Jamie Dwyer, OAM". Hockey.org.au. 12 March 1979. Retrieved 2012-03-14. </ref><ref> Quayle, Emma (17 March 2006). "Dwyer the man in the middle for Kookaburras - hockey". The Age. Melbourne, Australia. p. 11. Retrieved 15 March 2012. </ref><ref name=hockeu-aus>{{cite web|publisher=Hockey Australia |location=Perth, Western Australia |url=http://www.hockey.org.au/index.php?id=90&tx_ttnews%5Btt_news%5D=906&tx_ttnews%5BbackPid%5D=18&cHash=25584a5e4d |title=Kookaburras begin their Olympic Games Campaign |date=7 February 2012 |accessdate=7 March 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120321013204/http://www.hockey.org.au/index.php?id=90&tx_ttnews%5Btt_news%5D=906&tx_ttnews%5BbackPid%5D=18&cHash=25584a5e4d |archivedate=21 March 2012 |df= }}</ref><ref name=cairns-compo>{{cite news|accessdate=9 March 2012|title=Cairns hosts international hockey clash|newspaper=The Cairns Sun|location=Cairns, Australia|date=15 February 2012|page=4|id=TSU_T-20120215-1-004-877399|url=http://docs.newsbank.com/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info:sid/iw.newsbank.com:AUNB:QRPB&rft_val_format=info:ofi/fmt:kev:mtx:ctx&rft_dat=13CEBACD11117DD8&svc_dat=InfoWeb:aggregated5&req_dat=1053B823C33F21F9}}</ref> ''ഫെറ്റസ്'' അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിളിപ്പേര് ആണ്. ഒരു ബാലനായിരിക്കെ അദ്ദേഹം ക്രിക്കറ്റ് കളിച്ചു. [[Brisbane Lions|ബ്രിസ്ബേൻ ലയൺസിന്റെ]] വളരെക്കാലത്തെ ആരാധകനായ അദ്ദേഹം ആസ്ട്രേലിയൻ റൂൾസ് ഫാൻറസി ഫുട്ബോളിലും കളിക്കുന്നു. <ref> Epstein, Jackie (21 October 2009). "Dwyer breaks free of Holland binds - Australia always comes first". Herald Sun. Melbourne, Australia. p. 76. Retrieved 15 March 2012. </ref> ഡ്വയർ അവർക്ക് വേണ്ടി കളിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കസിൻ [[Matthew Gohdes|മാത്യൂ ഗോഡ്സ്]] ദേശീയ ടീമംഗമാണ്.<ref name=cousin-is>{{cite news|title=Family stick together|newspaper=Sunday Mail|location=Brisbane, Australia|date=18 October 2009|first=Damien|last=Stannard|page=91|url=http://docs.newsbank.com/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info:sid/iw.newsbank.com:AUNB:ACMB&rft_val_format=info:ofi/fmt:kev:mtx:ctx&rft_dat=12B668C7F2A967F8&svc_dat=InfoWeb:aggregated5&req_dat=1053B823C33F21F9}}</ref> ഹോളണ്ടിലെ പ്രൊഫഷണൽ ഹോക്കിയിൽ കളിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാവി ഭാര്യയെ കണ്ടുമുട്ടി. ഈ ദമ്പതികൾക്ക് ഇപ്പോൾ രണ്ട് ആൺകുട്ടികൾ ഉണ്ട്.<ref name=getting-ready>{{cite news|accessdate=7 March 2012|url=http://au.news.yahoo.com/thewest/sport/a/-/other/12965601/kookaburras-have-no-reason-to-laugh/|title=Kookaburras have no reason to laugh|first=Gene|last=Stephan|newspaper=The West Australian|date=21 February 2012|archive-date=2013-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024042547/http://au.news.yahoo.com/thewest/sport/a/-/other/12965601/kookaburras-have-no-reason-to-laugh/|url-status=dead}}</ref>ദേശീയ ടീമിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള കളിക്കാരൻ ആകാൻ വേണ്ടിയാണ് അദ്ദേഹം വെസ്റ്റേൺ ഓസ്ട്രേലിയയിലെ പെർത്തിൽ എത്തിയത് . മുൻ ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനായ [[Stuart MacGill|സ്റ്റുവർട്ട് മക്ഗില്ലാണ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ മാനേജർ. == അവലംബം == {{reflist|2}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * [https://web.archive.org/web/20090210005903/http://www.jamiedwyer.com/ Jamie Dwyer official website] {{s-start}} {{s-ach|aw}} {{succession box|title=[[International Hockey Federation#Awards|World Hockey Young Player of the Year]]|before={{flagicon|GER}} [[Tibor Weißenborn]]|after={{flagicon|AUS}} [[Grant Schubert]]|years=2002}} {{succession box|title=[[International Hockey Federation#Awards|World Hockey Player of the Year]]|before={{flagicon|NED}} [[Teun de Nooijer]]|after={{flagicon|NED}} [[Teun de Nooijer]]|years=2004}} {{succession box|title=[[International Hockey Federation#Awards|World Hockey Player of the Year]]|before={{flagicon|NED}} [[Teun de Nooijer]]|after={{flagicon|ESP}} [[Pol Amat]]|years=2007}} {{succession box|title=[[International Hockey Federation#Awards|World Hockey Player of the Year]]|before={{flagicon|ESP}} [[Pol Amat]]|after={{flagicon|GER}} [[Moritz Fürste]]|years=2009–2011}} {{s-end}} {{Navboxes |title=Jamie Dwyer – International Tournaments | bg = #FFE605 | fg = #005800 |list1= {{Australia FH Squad 2002 World Cup}} {{Australia FH Squad 2002 Commonwealth Games}} {{Australia FH Squad 2004 Summer Olympics}} {{Australia FH Squad 2006 World Cup}} {{Australia FH Squad 2006 Commonwealth Games}} {{Australia FH Squad 2008 Summer Olympics}} {{Australia FH Squad 2010 World Cup}} {{Australia FH Squad 2010 Commonwealth Games}} {{Australia FH Squad 2011 Champions Trophy}} {{Australia FH Squad 2012 Champions Trophy}} {{Australia FH Squad 2012 Summer Olympics}} {{Australia FH Squad 2014 World Cup}} {{Australia FH Squad 2016 Summer Olympics}} }} [[വർഗ്ഗം:1979-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയൻ പുരുഷ ഫീൽഡ് ഹോക്കി കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഫീൽഡ് ഹോക്കിയിൽ ഒളിമ്പിക് മെഡൽ നേടിയവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയൻ ഒളിമ്പിക് സ്വർണ്ണ മെഡൽ ജേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയയിലെ ഒളിമ്പിക് ഫീൽഡ് ഹോക്കി കളിക്കാർ]] 2yknfqr7ntvnkn2480ag9xiipnzjf6m 0 453664 4674404 4661788 2026-10-09T11:51:39Z ~2026-54113-03 223977 ചെറിയ തെറ്റ് വന്നത് തിരുത്തി 4674404 wikitext text/x-wiki ഭാരതത്തിലെ കേരളം സംസ്ഥാനത്തെ ഹിന്ദുക്കളിലെ ഒരു ഉയർന്ന നായർ ജാതിയാണ് '''ഉണ്ണിത്താൻ'''. [[നായർ]] സമുദായത്തിൽ പെടുന്ന ഇവർ ക്ഷത്രിയ പാരമ്പര്യം ഉള്ളവർ ആണ്. നായർ ജാതിയിലെ ഒരു ഉയർന്ന ഉപവിഭാഗം ആയും, നായർ സമുദായത്തിലെ ഒരു ഉയർന്ന സ്ഥാനപ്പേരായും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. പഴയകാലത്ത് ഇവർ 'താൻ/താങ്കൾ' എന്ന സ്ഥാനപേരിൽ ആണ് അറിയപെട്ടിരുന്നത്. പണ്ട് മഹാരാജാക്കന്മാർ പോലും ഇവരെ പേരെടുത്ത് വിളിച്ചിരുന്നില്ല, പകരം 'താങ്കൾ' എന്നായിരുന്നു അഭിസംബോധന ചെയ്തിരുന്നത്. മറ്റുള്ളവർ 'ഏമാൻ' എന്നും അഭിസംബോധന ചെയ്തിരുന്നു. ഈ ജാതിയിലെ സ്ത്രീകൾ 'ഇട്ടിയമ്മ' എന്ന പേരിൽ ആണ് അറിയപെട്ടിരുന്നത്. കേരളത്തിലെ തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ ആയിരുന്നു പണ്ട് ഈ സമുദായക്കാർ ഉണ്ടായിരുന്നത്. പ്രധാനമായും ഓടനാട് രാജ്യത്ത് (കായംകുളം രാജ്യം) ആയിരുന്നു ഇവരുടെ ആരൂഢം. ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇവർക്ക് നാടുവാഴിത്വം ഉണ്ടായിരുന്നു. കായംകുളം രാജ്യത്ത് ഉണ്ടായിരുന്ന ചില പ്രധാന കുടുംബക്കാരായിരുന്നു, പത്തിയൂർത്താൻ, കാട്ടണാട്ടുത്താൻ, മരുത്തൂർകുളങ്ങരത്താൻ, നൂറനാട്ടുത്താൻ/നൂറുകോടിത്താൻ, പുതിയവിള വട്ടപ്പറമ്പിത്താൻ, ഏവൂർ വാഴപ്പള്ളിത്താൻ മുതലായവർ. ഇവരുടെ സ്ത്രീകളും ആയി പല രാജകുടുംബങ്ങൾക്കും വിവാഹബന്ധവും ഉണ്ടായിരുന്നു. തെക്കൻ ദേശങ്ങളിൽ, പ്രധാനമായും ഓണാട്ടുകരയിലെ പ്രദേശങ്ങളിൽ ആയിരുന്നു 'താൻമ്മാർ/താങ്കൾമ്മാർ' ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഇവർ കായംകുളം രാജാവിൻറെ മന്ത്രിമാരും, പടത്തലവന്മാരും, സൈനികരും ഒക്കെ ആയിരുന്നു. ആയോധന കലയിൽ അഗ്രഗണ്യർ ആയിരുന്ന ഇവർ ഭൂവുടമകളും രാജാവിൻറെ വിശ്വസ്തരും ആയിരുന്നു. കായംകുളം രാജ്യത്ത് ഉടനീളം ഇവർക്ക് പയറ്റ്കളരികൾ (ആയോധനാ കളരികൾ) ഉണ്ടായിരുന്നു. അവയോട് ചേർന്ന് ഭദ്രകാളി കാവുകളോ, ദുർഗ്ഗാ ക്ഷേത്രങ്ങളോ, നാഗകാവുകളോ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഭദ്രകാളി, ദുർഗ്ഗ, ഭുവനേശ്വരി, ശാസ്താവ്, നാഗങ്ങൾ, യോഗീശ്വരൻ, യക്ഷി, ഗന്ധർവ്വൻ ഒക്കെ ആണ് ഇവരുടെ ആരാധന സമ്പ്രദായത്തിൽ ഉള്ളത്. കളരി മാതൃകയിൽ ഉള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ ആണ് കൂടുതലും. ഓടനാട് പ്രദേശത്ത് പണ്ട് പ്രബലർ ആയ ധാരാളം കുടുംബക്കാർ ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് നേരത്തെ പറഞ്ഞിരുന്നല്ലോ. അതിൽ ചില കുടുംബക്കാർ കായംകുളം രാജാവുമായുള്ള അഭിപ്രായ വ്യത്യാസത്തെ തുടർന്ന് പിൽകാലത്ത് തിരുവിതാംകൂർ രാജാവുമായി സൗഹൃദത്തിൽ ആവുകയും, തിരുവിതാംകൂറിനോട് കൂറ് പുലർത്തുകയും ചെയ്തു. ഈ കൂറുമാറ്റം കായംകുളം രാജാവിൻറെ പതനത്തിലേക്കും, കായംകുളം രാജ്യം തിരുവിതാംകൂറിൽ ലയിക്കുന്നതിലേക്കും നയിച്ചു. അത്തരത്തിൽ തിരുവിതാംകൂറിന് പിന്തുണ കൊടുത്ത കുടുംബക്കാർക്ക് തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ് 'വലിയ താങ്കൾ/വലിയ താൻ(വല്യത്താൻ)' എന്ന സ്ഥാനം കല്പിച്ച് കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അവരുടെ സ്ത്രീകൾ 'വലിയമ്മ' എന്ന പേരിലും അറിയപെടാൻ തുടങ്ങി. കായംകുളം രാജാവിൻറെ പക്ഷത്ത് നിന്ന മറ്റുള്ള കുടുംബക്കാരെ 'ഉണ്ണി താങ്കൾ/ഉണ്ണി താൻ(ഉണ്ണിത്താൻ)' എന്നും അറിയപെട്ട് തുടങ്ങി. ഇവരുടെ സ്ത്രീകളെ 'കുഞ്ഞമ്മ' എന്ന സ്ഥാനപേരിലും അറിയപെട്ട് തുടങ്ങി. [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജാതികൾ]] t9fibdzx9pfewfd079zb6o24l6woqcj 0 460963 4674238 4090584 2026-10-08T19:42:26Z 9abee7 223904 അക്ഷരപിശക് തിരുത്തി 4674238 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=വിജയ് സൂപ്പറും പൗർണമിയും|image=Vijay_Superum_Pournamiyum.jpg|alt=|caption=Theatrical release poster|director=[[ജിസ് ജോയ്]]|producer=സുനിൽ എ.കെ|screenplay=[[ജിസ് ജോയ്]]|story=[[Tharun Bhascker Dhaassyam|Tharun Bhaskar]]|starring=[[ആസിഫ് അലി]] [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി ]] [[ബാലു വർഗീസ്]] [[ദർശന രാജേന്ദ്രൻ]] [[രഞ്ജി പണിക്കർ]] [[ജോസഫ് അന്നംകുട്ടി ജോസ്]] [[സിദ്ദിഖ്]]|music=പ്രിൻസ് ജോർജ്|cinematography=[[രണദേവ്]]|editing=രതീഷ്‌ രാജ്|studio=ന്യൂ സുര്യ ഫിലിംസ്|distributor=സെഞ്ച്വറി ഫിലിംസ്|released={{Film date|df=y|2019|01|11}}|runtime=<!--Do not add without a source.-->|country=ഇന്ത്യ|language=[[മലയാളം]]|budget=|gross=}} 2019 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[ജിസ് ജോയ്]] സംവിധാനം നിർവഹിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രമാണ് '''വിജയ് സൂപ്പറും പൗർണമിയും'''. [[ആസിഫ് അലി]], [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]], [[ബാലു വർഗീസ്]], [[അജു വർഗീസ്]] എന്നിവരാണ് പ്രധാനവേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിക്കുന്നത്. ''പെള്ളി ചൂപുലു'' എന്ന തെലുങ്ക് ചിത്രത്തിന്റെ റീമേക്ക് ആണ്. പ്രിൻസ് ജോർജാണ് സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നത്. 2019 ജനുവരി 11 ന് വിശിഷ്ടാതിഥികളുടെയും പ്രേക്ഷകരുടെയും നല്ല വിലയിരുത്തലുകളോടെയാണ് ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങിയത്<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2018/jun/08/asif-ali-jis-joy-film-vijay-superum-pournamiyum-to-start-rolling-in-july-1825104.html|title=Asif Ali-Jis Joy film 'Vijay Superum Pournamiyum' to start rolling in July|work=Indian Express|access-date=2018-12-08}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/040718/vijay-superum-pournamiyum-starts-rolling.html|title=Vijay Superum Pournamiyum starts rolling|work=Deccan Chronicle|access-date=2018-12-08}}</ref> . ന്യൂ സൂര്യ ഫിലിംസിന്റെ ബാനറിൽ എ. കെ. സുനിൽ ആണ് ഈ ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത്. [[ബൈസൈക്കിൾ തീവ്സ്|ബൈസിക്കിൾ തീവ്സ്]], സൺഡേ ഹോളിഡേ എന്നീ ചിത്രങ്ങളിൽ ജസി ജോയിയും ആസിഫ് അലിയും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്<ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/it-s-a-wrap-for-vijay-superum-pournamiyum-news-malayalam-sjdketheaegih.html|title=It’s a wrap for 'Vijay Superum Pournamiyum|work=Sify|access-date=2018-12-08}}</ref>. == അഭിനേതാക്കൾ == * [[ആസിഫ് അലി]] - വിജയ് * [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]] - പൗർണ്ണമി (പിങ്കി) * ബാലു വർഗീസ് - റോഷന് * [[അജു വർഗ്ഗീസ്|അജു വര്ഗീസ്]] - യുട്യൂബ് ക്ലീറ്റസ് * ദർശന രാജേന്ദ്രൻ - പൂജ * [[രഞ്ജി പണിക്കർ|രഞ്ജി പണിക്കർ]] - വേണുഗോപാലൽ * ജോസഫ് അന്നംകുട്ടി- ജോസ് * [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]] - ചന്ദ്ര മോഹൻ *[[മായ മേനോൻ (നടി)|മായ മേനോൻ ]] - ലത * * [[ദേവൻ (നടൻ)|ദേവന്]]- രാജമോഹൻ (ചന്ദ്രന്റെ ചേട്ടൻ) * [[കെ.പി.എ.സി. ലളിത]] -അമ്മമ്മ * [[ശാന്തി കൃഷ്ണ]]- പിങ്കിയുടെ അമ്മ * ശ്രീകാന്ത് മുരളി -ഡോക്ടർ * ഷാഹീൻ സിദ്ദിഖ് - സൽമാൻ * വിവിയ ശാന്ത് - രേഷ്മ *[[രാജേഷ് ശർമ്മ|രാജേഷ്‌ ശർമ]] * [[കെ.എസ്. ചിത്ര|കെ. എസ്. ചിത്ര]] == ഗാനങ്ങൾ == പ്രിൻസ് ജോർജാണ് ഗാനരചന നിർവഹിച്ചത്<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/vijay-superum-pournamiyums-teaser-hints-at-feel-good-movie/articleshow/66576450.cms|title=Vijay Superum Pournamiyum’s teaser hints at feel-good movie|work=*The Tmes Of India|access-date=2018-12-08}}</ref>. {| class="wikitable" ! !ഗാനം !ഗായകർ !രചന |- |1 |"എന്താണീ മൗനം" |[[കാർത്തിക് (ഗായകൻ)|കാര്ത്തിക്]] & ഷാരോണ് ജോസഫ് |Jis Joy |- |2 |"പൗർണ്ണമി സൂപ്പറല്ലേ " |[[ആസിഫ് അലി]], [[വിനീത് ശ്രീനിവാസൻ|വിനീത് ശ്രീനിവാസന്]] & ബാലു വർഗീസ് |Jis Joy |- |3 |"ഏതോ മഴയില് മുങ്ങും" |[[വിജയ് യേശുദാസ്]] & [[ശ്വേത മോഹൻ]] |Jis Joy |- |4 |"പകലായി" |[[വിജയ് യേശുദാസ്]] |Jis Joy |- |5 |"ആരോ" |പ്രിൻസ് ജോർജ് & ഷാരോണ് ജോസഫ് |Jis Joy |- |6 |"ഹി ഈസ്‌ ദി വൺ " |Lonley Doggy |Lonley Doggy |- |7 |"Paniyaake Paali" |നിരന്ജ് സുരേഷ് |Jis Joy |- |8 |"Nisarisa തീം" |പ്രിൻസ് ജോർജ് |Jis Joy |} ==റിലീസ്== 2019 ജനുവരി 11 ന് കേരളത്തിലെ 114 തിയറ്ററുകളിൽ ചിത്രം റിലീസ് ചെയ്തു. ==അവലംബം== <references /> [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ഹാസ്യ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] {{film-stub}} if1qpu1yxfs0eu2szslufz3xguvvnbm 0 472754 4674253 3519626 2026-10-08T22:39:04Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674253 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Cresco, Iowa | settlement_type = City | image_skyline = HowardCountyCourthouseCrescoIowa.jpg | imagesize = | image_caption = Howard County Courthouse in Cresco | image_flag = | image_seal = <!-- Maps --> | nickname = | motto = "Iowa's Year Round Play Ground"<ref>{{cite web|url= http://www.crescochamber.com/|title= Cresco Iowa Chamber of Commerce|publisher= Cresco Iowa Chamber of Commerce|accessdate= September 25, 2012}}</ref> <!-- Images -->| image_map = Howard_County_Iowa_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Cresco_Highlighted.svg | mapsize = 250px | map_caption = Location of Cresco, Iowa | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = <!-- Location --> | coordinates = {{coord|43|22|28|N|92|6|54|W|region:US_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = United States | subdivision_type1 = [[U.S. state|State]] | subdivision_type2 = [[List of counties in Iowa|County]] | subdivision_name1 = [[Iowa]] | subdivision_name2 = [[Howard County, Iowa|Howard]] | established_title = [[Municipal corporation|Incorporated]] | established_date = June 6, 1868<ref name="CData">{{cite web|url= http://www.city-data.com/city/Cresco-Iowa.html|title= Cresco-Iowa|publisher= City-Data|accessdate= March 22, 2011|archive-url= https://web.archive.org/web/20200225162202/http://www.city-data.com/city/Cresco-Iowa.html|archive-date= 2020-02-25|url-status= dead}}</ref> <!-- Area -->| government_footnotes = | government_type = | leader_title = Mayor | leader_name = Mark Bohle | leader_title1 = | leader_name1 = | unit_pref = Imperial | area_footnotes = <ref name ="Gazetteer files"/> | area_magnitude = | area_total_km2 = 8.68 | area_total_sq_mi = 3.35 | area_land_km2 = 8.68 | area_land_sq_mi = 3.35 | area_water_km2 = 0 | area_water_sq_mi = 0 <!-- Population -->| elevation_footnotes = | elevation_m = 394 | elevation_ft = 1293 | population_total = 3868 | population_as_of = [[2010 United States Census|2010]] | population_footnotes = <ref name ="FactFinder"/> | population_density_km2 = 445.8 | population_density_sq_mi = auto | population_est = 3808 | pop_est_as_of = 2016 | pop_est_footnotes = <ref name="USCensusEst2016"/> | postal_code_type = [[ZIP code]] | postal_code = 52136 | area_code = [[Area code 563|563]] | website = [http://www.cityofcresco.com/ Cresco Iowa Website] | footnotes = | timezone = [[North American Central Time Zone|Central (CST)]] | utc_offset = -6 | timezone_DST = CDT | utc_offset_DST = -5 | blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] | blank_info = 19-17220 | blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID | blank1_info = 0455712 }}'''ക്രെസ്കോ''' [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[ഐയവ]] സംസ്ഥാനത്ത് [[ഹൊവാർഡ് കൗണ്ടി|ഹൊവാർഡ് കൗണ്ടിയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു നഗരമാണ്. 2000 ലെ സെൻസസിൽ 3,905 ആയിരുന്ന ഈ പട്ടണത്തിലെ ജനസംഖ്യ 2010 ലെ സെൻസസിൽ 3,868 ആയി കുറഞ്ഞിരുന്നു. ഹോവാർഡ് കൗണ്ടിയുടെ ആസ്ഥാനമാണ് ഈ പട്ടണം. == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:ലോവയിലെ നഗരങ്ങൾ]] b1afscyre5p4dkfzb7y75626p4yo1uo 0 478885 4674255 4671048 2026-10-09T00:40:20Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674255 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Government Higher Secondary School for Girls Cottonhill}} [[കേരളം]] സംസ്ഥാനത്തിലെ [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം]] ജില്ലയിലെ തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ സൗത്ത് ഉപജില്ലയിൽ [[തിരുവനന്തപുരം]] നഗരത്തിലെ വഴുതക്കാട് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പെൺകുട്ടികൾക്കായുള്ള ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ കോട്ടൺഹിൽ'''. നഗരത്തിന്റെ തിരക്കുകൾക്കിടയിലും ഗൃഹാതുരത്വമുണർത്തുന്ന ഗ്രാമീണസൗന്ദര്യവും ശാന്തതയും ഇവിടെ അനുഭവപ്പെടുന്നു. പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ സംരക്ഷണ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കാളികളായി കൊണ്ട് അതിവേഗം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു സമൂഹത്തിൽ സ്വയം മനസ്സിലാക്കാനും സമൂഹത്തിന് സംഭാവന നൽകാനും വിജയിക്കാനും സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥികളെ സജ്ജമാക്കുക, അങ്ങനെ ലോകത്തെ മികച്ച ഇടമായി സ്കൂളിനെ മാറ്റുക എന്നതാണ് ഈ സ്കൂളിന്റെ ദർശനം. {{Infobox school | name = ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ കോട്ടൺഹിൽ | image = പ്രമാണം:43085 TVM GGHSS Cottonhill.JPG | image_size = 250px | caption = ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. കോട്ടൺഹിൽ | location = തിരുവനന്തപുരം | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|8.50236 | 76.96263}} | other_name = GGHSS Cottonhill | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1935<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|43085=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = തിരുവനന്തപുരം | educational_authority = സ‌ർക്കർ, പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | grades = 5 - 12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | website = https://schoolwiki.in/sw/3r2 | udisce_code = 32141100310 | Kerala_school_code = 43085 }} == ചരിത്രം == വിദ്യാഭ്യാസ ഉന്നമനത്തിൽ ശ്രദ്ധചെലുത്തിയിരുന്ന മഹാരാജാക്കൻമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരായിരുന്ന തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവ് നാഗർകോവിലെ എൽ.എം.എസ് സെമിനാരിയിൽ നിന്നും മിഷണറി പ്രവർത്തകനായിരുന്ന റോബർട്ടിനെ വിളിച്ചു വരുത്തി 1834-ൽ തിരുവനന്തപുരം ആയുർവേദകോളേജിനു സമീപം തുടങ്ങിയ വിദ്യാഭ്യാസ സംരംഭമാണ് ഇംഗ്ലീഷ് വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്. തുടർന്ന് മഹാരാജാവായിരുന്ന [[ഉത്രം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ|ഉത്രം തിരുനാൾ]] സ്ത്രീകളുടെ ഉന്നമനത്തിനും വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും വേണ്ടി ഒരു സൗജന്യ പെൺപള്ളിക്കൂടം 1835 ൽ സ്ഥാപിക്കുകയുണ്ടായി. അന്നത്തെ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായിരുന്ന തിരുവിതാംകൂർ, കൊച്ചി, മലബാർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഇംഗ്ലീഷ് വിദ്യാഭ്യാസം പ്രചരിച്ചു തുടങ്ങിയ കാലമായിരുന്നു അത്. ഈ സ്ക്കൂൾ '''ദ മഹാരാജാ ഫ്രീ''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു. ഇത് അക്കാലത്ത് പ്രവർത്തിച്ചു വന്നത് ഇന്ന് പാളയത്തുള്ള ഗവൺമെന്റ് സംസ്കൃത കോളേജ് നിലനില്ക്കുന്ന കെട്ടിടത്തിലാണ്. തിരുവിതാംകൂർ ദിവാനായിരുന്ന സർ. [[സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യർ|സി.പി.രാമസ്വാമി അയ്യർ]] ഇതിനെ മൂന്നായി തിരിച്ച് പരുത്തിക്കുന്ന്, ബാർട്ടൺഹിൽ, മണക്കാട് എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിൽ മാറ്റി സ്ഥാപിച്ചു. വളരെക്കാലം പരുത്തിക്കുന്ന് സ്ക്കൂൾ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഈ സ്ക്കൂൾ പിന്നീട് കോട്ടൺഹിൽ സ്ക്കൂൾ എന്നറിയപ്പെടുവാൻ തുടങ്ങി. ഈ സ്ക്കൂളിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പ്രൈമറി, അപ്പർപ്രൈമറി ഹൈസ്ക്കൂൾ എന്നീ വിഭാഗങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. 1935-ൽ ഈ സ്ക്കൂൾ അപ്ഗ്രേഡ് ചെയ്യുകയും പ്രൈമറി വിഭാഗം ഈ സ്ക്കൂളിൽ നിന്നും മാറ്റുകയും ചെയ്തു. അക്കാലത്ത് പ്രൈമറി വിഭാഗം ആൺകുട്ടികൾക്കും പെൺകുട്ടികൾക്കും ഒന്നിച്ചുള്ളതായിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം 1970 കളുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ ഈ സ്ക്കൂൾ രണ്ടായി വിഭജിക്കുന്നതിനുള്ള തീരുമാനം ഗവൺമെന്റ് കൈകൊള്ളുകയുണ്ടായി. എന്നാൽ പൊതുജനങ്ങളുടെയും രക്ഷിതാക്കളുടെയും പ്രതിഷേധത്തെ തുടർന്ന് അത് നിർത്തി വയ്ക്കുവാൻ ഗവൺമെന്റ് ബാദ്ധ്യസ്ഥരായി. അന്നു മുതൽ ഭരണസൗകര്യത്തിനായി രണ്ട് പ്രഥമാദ്ധ്യാപികമാരെ നിയമിച്ചു തുടങ്ങി. ഒരു പക്ഷേ കേരളത്തിൽ തന്നെ ആദ്യമാണെന്ന് തോന്നുന്നു ഇത്തരമൊരു നടപടി. സർക്കരിന്റെ അധീനതയിലുള്ള സ്ക്കൂളുകളിൽ തലയെടുപ്പോടെ നിൽക്കുന്ന വിദ്യാലയമാണ് കോട്ടൺഹിൽ ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്ക്കൂൾ. എസ്.എസ്.എൽ.സി പരീക്ഷയിൽ വർഷം തോറും ആയിരമോ അതിലധികമോ വിദ്യാർത്ഥിനികളെ പരീക്ഷക്കിരുത്തി ഉന്നതവിജയം കരസ്ഥമാക്കുന്ന ഈ സ്ക്കൂളിന്, കേരള വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പു മന്ത്രിയായിരുന്ന ചാക്കീരി അഹമ്മദുകുട്ടിയുടെ പേരിലുള്ള റോളിങ്ങ് ട്രോഫി അടുത്തടുത്ത് 8 പ്രാവശ്യം നേടാനുള്ള ഭാഗ്യം ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. 1997-ൽ അന്നത്തെ സർക്കാരിന്റെ നയമനുസരിച്ച് പ്രീഡിഗ്രി കോഴ്സ് കോളേജിൽ നിന്ന് മാറ്റി സ്ക്കൂളുകളിൽ +2 കോഴ്സ് അനുവദിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ ഒരു സയൻസ് ബാച്ചും ഒരു ഹ്യുമാനിറ്റീസ് ബാച്ചും അനുവദിച്ചു. 1997 നവംബർ 25ന് അന്നത്തെ കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന [[ഇ.കെ. നായനാർ]] ഈ സ്ക്കൂളിൽ വച്ച് +2 കോഴ്സിന്റെ സംസ്ഥാന തല ഉദ്ഘാടനം നിർവഹിക്കുകയുണ്ടായി. ആദ്യം സയൻസിനും ഹ്യുമാനിറ്റീസിനും ഓരോ ബാച്ചു വീതം അനുവദിച്ച ഈ സ്ക്കൂളിന് ഇന്ന് +1നും +2വിനുമായി പത്തുവീതം ബാച്ചുകൾ ഉണ്ട്. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == 5 മുതൽ 12 വരെ ക്ലാസുകളിലായി ഏകദേശം 4000 കുട്ടികൾ പഠിക്കുന്ന വിദ്യാലയമാണ് ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. കോട്ടൺഹിൽ. 4 ഏക്കർ ഭൂമിയിലാണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സ്കൂളിന് 9 കെട്ടിടങ്ങളിലായി വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിലായി 100 ക്ലാസ് മുറികളുമുണ്ട്.കഴിഞ്ഞ സർക്കാരിന്റെ കാലത്തു അനുവദിച്ചുതന്ന 16 കോടിയുടെ ബഹുനില കിഫ്‌ബി മന്ദിരം സ്‌കൂളിന് രാജകീയ പ്രൗഢി പകരുന്നു. ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കോട്ടൺഹിൽ സ്കൂൾ സമൂഹത്തിന്റെ വിവിധ മേഖലകളിൽ പ്രശ്സ്തരായ ധാരാളം വ്യക്തികളെ വാർത്തെടുത്തിട്ടുണ്ട്. അവരിൽ ചിലർ പ്രൊഫ. [[ഹൃദയകുമാരി]], [[സുഗതകുമാരി]], [[നളിനി നെറ്റോ]] ഐ എ എസ്, [[ആർ. ശ്രീലേഖ|ആർ.ശ്രീലേഖ]] ഐ.പി.എസ്, [[കെ.എസ്. ചിത്ര|കെ.എസ്.ചിത്ര]], ഡോ.രാജമ്മ രാജേന്ദ്രൻ, [[മല്ലിക സുകുമാരൻ|മല്ലികാ സുകുമാരൻ]], രാഖി രവികുമാർ, ബിന്ദു പ്രദീപ്, ലക്ഷ്മി ഗോപാലകൃഷ്ണൻ, കെ.എ.ബീന, ഡോ. കോമളവല്ലി അമ്മ, പത്മജാ രാധാകൃഷ്ണൻ, അഞ്ജിത എസ്.ശങ്കർ, എടപ്പഴിഞ്ഞി ശാന്തകുമാരി ടീച്ചർ, അംബിക ടീച്ചർ തുടങ്ങി ജീവിതത്തിന്റെ വിവിധ മേഖലകളിൽ വ്യക്തി മുദ്ര പതിപ്പിച്ച വ്യക്തികൾ ധാരാളമാണ്. == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:43085 TVM GGHSS Cottonhill Main building.JPG പ്രമാണം:43085 TVM GGHSS Cottonhill.JPG പ്രമാണം:43085 TVM GGHSS Cottonhill Entrance .JPG </gallery> == പുറംകണ്ണികൾ == *[https://web.archive.org/web/20100608094747/http://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍] * ബ്ലോഗ് [https://cottonhillit.blogspot.com/ https://cottonhillit.blogspot.com/] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * യൂട്യൂബ് ചാനൽ https://www.youtube.com/c/CottonhillDelights * ഫേസ്‌ബുക്ക് https://www.facebook.com/Govt.GHSS.Cottonhill/ * ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം https://instagram.com/govt.ghss.cottonhill?utm_medium=copy_link == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ സർക്കാർ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ് 2026 തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലേഖനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] mtk6ea8pd6tho1lhy8l8obpy6ijtg2g 0 483861 4674357 4612406 2026-10-09T09:30:09Z Aviotar 223974 /* ജീവചരിത്രം */ 4674357 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|K.T. Thomas(Justice)}} {{Infobox officeholder|honorific-prefix='''Justice'''|image=Justice K T Thomas (2023).jpg|name=K.T. Thomas<br>കെ. ടി. തോമസ്|width=|caption=|office=[[Judge]] of [[Supreme Court of India]]|termstart=|termend=|nominator=|appointer=|predecessor=|successor=|alma_mater=|birth_date={{Birth date and age|1937|01|30}}|birth_place=Kottayam, [[Travancore]], British India|citizenship=[[India]]n|nationality={{IND}}|death_date=|death_place=|spouse=|awards=[[Padma Bhushan]]}} '''കല്ലുപുരക്കൽ തോമസ് തോമസ്''' [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീം കോടതിയുടെ]] മുൻ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ജഡ്ജിയാണ്, ഇന്ത്യൻ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ ചുറ്റുപാടുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ശക്തമായ അഭിപ്രായങ്ങളാൽ അറിയപ്പെടുന്നയാളാണ് അദ്ദേഹം. സാമൂഹ്യകാര്യ മേഖലയിലെ സേവനങ്ങൾക്ക് 2007 ൽ ഇന്ത്യാ സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തിന് [[പത്മഭൂഷൺ|പദ്മഭൂഷൻ]] ബഹുമതി നൽകി ആദരിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?233715|title=Padma Awards 2007|access-date=2014-05-11|date=|publisher=Outlookindia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140505191311/http://www.outlookindia.com/article.aspx?233715|archive-date=5 May 2014|url-status=dead}}</ref> == ജീവചരിത്രം == കെ. ടി. തോമസ് 1937 ജനുവരി 30-ന് കേരളത്തിലെ കോട്ടയം ജില്ലയിലാണ് ജനിച്ചത്. ബേക്കർ മെമ്മോറിയൽ സ്കൂളിൽ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം കോട്ടയം സി.എം.എസ്. കോളേജിൽ നിന്ന് പ്രീ-യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോഴ്‌സ് പൂർത്തിയാക്കി. എറണാകുളം സെന്റ് ആൽബർട്ട്‌സ് കോളേജിൽ നിന്ന് ബി.എ. ബിരുദം നേടിയ അദ്ദേഹം കോളേജ് യൂണിയൻ ചെയർമാനായും പ്രവർത്തിച്ചു. മദ്രാസ് ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമപഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം 1960-ൽ അഭിഭാഷകനായി ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ആരംഭിച്ചു. 1977-ൽ ജില്ലാ, സെഷൻസ് ജഡ്ജിയായി നിയമിതനായ അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരീക്ഷകളിൽ ഒന്നാം റാങ്ക് നേടി. 1985-ൽ കേരള ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിയായി സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിക്കുകയും 1995-ൽ ആക്ടിംഗ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്തു. 1996-ൽ ഇന്ത്യയുടെ സുപ്രീം കോടതി ജഡ്ജിയായി നിയമിതനായ അദ്ദേഹം രാജ്യത്തെ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ സംഭാവനകൾ നൽകി. 1976-ൽ അമേരിക്കയിലെ ടെക്സാസിൽ നടന്ന ലോക സമാധാന സമ്മേളനത്തിൽ ഇന്ത്യൻ പ്രതിനിധി സംഘത്തെ നയിച്ച അദ്ദേഹം സമ്മേളനത്തിൽ രൂപീകരിച്ച കമ്മീഷന്റെ അധ്യക്ഷനായും പ്രവർത്തിച്ചു. 2002-ൽ ഔദ്യോഗിക സേവനത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച അദ്ദേഹം ഹണിബീസ് ഓഫ് സോളമൻ എന്ന ആത്മകഥയിലൂടെ തന്റെ നീതിന്യായ ജീവിതത്തിലെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെച്ചു. പിന്നീട് ഈ കൃതി മലയാളത്തിൽ സോളമന്റെ തേനീച്ചകൾ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. നിയമരംഗത്തെ ദീർഘകാലത്തെ അനുഭവസമ്പത്തും നീതിന്യായ മേഖലയിലെ സംഭാവനകളും കൊണ്ട് കെ. ടി. തോമസ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രമുഖ മുൻ സുപ്രീം കോടതി ജഡ്ജിമാരിൽ ഒരാളായി അറിയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/article112572.ece?service=print|title=Book by Justice K T Thomas released|access-date=2014-05-11|date=|publisher=Newindianexpress.com|archive-date=2014-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20140505132128/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/article112572.ece?service=print|url-status=dead}}</ref> == ശ്രദ്ധേയമായ വിധി == [[രാജീവ് ഗാന്ധി]] വധക്കേസിൽ വധശിക്ഷ സ്ഥിരീകരിച്ച സുപ്രീം കോടതി ബെഞ്ചിൽ ജസ്റ്റിസ് തോമസ് അധ്യക്ഷത വഹിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://www.livelaw.in/justice-speaking-bhullar-case-is-not-rarest-of-rare-says-justice-k-t-thomas|title=Justice Speaking: Capital punishment in India is "judge centric", says Justice K T Thomas &#124; Live Law|access-date=2014-05-11|last=On|date=2013-06-01|publisher=Livelaw.in}}</ref> == വ്യക്തിത്വം == ജസ്റ്റിസ് തോമസ് തന്റെ അഭിപ്രായങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതായി അറിയപ്പെടുന്നു, അത് പല അവസരങ്ങളിലും വാർത്തകൾ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. * അൺഎയ്ഡഡ് സ്ഥാപനങ്ങളിലെ കേരളത്തിലെ പ്രൊഫഷണൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ഫീസ് ഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശുപാർശകളും സ്ഥാപന ഉടമകളിൽ നിന്ന് എതിർപ്പ് ഉയർത്തി. <ref>{{Cite web|url=http://www.hindu.com/edu/2004/06/01/stories/2004060100030100.htm|title=Fee structure: stirring up a hornets' nest|access-date=2014-05-11|date=2004-06-01|publisher=The Hindu|archive-date=2004-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20040628040456/http://www.hindu.com/edu/2004/06/01/stories/2004060100030100.htm|url-status=dead}}</ref> * 2011 ഓഗസ്റ്റിൽ അദ്ദേഹം ഒരു പൊതു പ്രസംഗം നടത്തി, അവിടെ മഹാത്മാഗാന്ധി വധത്തെക്കുറിച്ച് ആർ‌എസ്‌എസിനെ കുറ്റവിമുക്തനാക്കി <ref>{{YouTube|l49bTkCZqmw|video of the speech}}</ref> ഇത് പൊതു ചർച്ചകൾക്ക് കാരണമായി. <ref>{{Cite web|url=http://cmpaul.wordpress.com/2011/08/14/justice-k-t-thomas-must-know-the-truth-of-the-rss|title=Justice K T Thomas must know the truth of the RSS &#124; NewsGrab|access-date=2014-05-11|date=|publisher=Cmpaul.wordpress.com}}</ref> * '''സാമുദായിക, ലക്ഷ്യമിട്ട വയലൻസ് ബില്ലിനോടുള്ള''' അദ്ദേഹത്തിന്റെ എതിർപ്പും ഒരു കോളിളക്കം സൃഷ്ടിച്ചു. ബിൽ ഭിന്നിപ്പാണെന്നും ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയ്ക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്നും അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://karsevakindia.blogspot.ae/2011/10/justice-kt-thomas-opposes-communal.html|title=Karsevak India: Justice KT Thomas opposes Communal & Targeted violence bill, Terms it ‘Divisive’|access-date=2014-05-11|last=India|first=Karsevak|date=2011-10-25|publisher=Karsevakindia.blogspot.ae}}</ref> * [[മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട്‌|മുല്ലാപെരിയാർ അണക്കെട്ടിലെ ജലനിരപ്പ്]] പരിപാലിക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച് ശാക്തീകരണ സമിതിയുടെ റിപ്പോർട്ടിനെക്കുറിച്ച് ജസ്റ്റിസ് തോമസ് വിയോജിപ്പുള്ള ഒരു കുറിപ്പ് എഴുതിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഡാം സുരക്ഷിതമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന റിപ്പോർട്ടിനോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമ്മതപത്രം സ്വന്തം നാടായ കേരളത്തിൽ വിമർശനങ്ങൾ ഉയർത്തി. <ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/mullaperiyar-dam-structurally-hydrologically-safe-panel/article3353151.ece|title=Mullaperiyar dam structurally & hydrologically safe: panel|access-date=2014-05-11|last=J. Venkatesan|date=2012-04-25|publisher=The Hindu}}</ref> * [[രാജീവ് ഗാന്ധി|രാജീവ് ഗാന്ധി വധക്കേസിൽ]], വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ട മൂന്ന് പ്രതികളെ വധശിക്ഷയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കണമെന്ന് 2013 ൽ അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. <ref name="livelaw1">{{Cite web|url=http://www.livelaw.in/justice-speaking-bhullar-case-is-not-rarest-of-rare-says-justice-k-t-thomas/|title=Justice Speaking: Capital punishment in India is "judge centric", says Justice K T Thomas &#124; Live Law|access-date=2014-05-11|last=On|date=2013-06-01|publisher=Livelaw.in}}</ref> * ''സെർച്ച് കമ്മിറ്റിയുടെ ശുപാർശകൾ'' സെലക്ഷൻ കമ്മിറ്റിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് പറഞ്ഞ് ലോക്പാലിന്റെ സെലക്ഷൻ കമ്മിറ്റിയുടെ തലവനാകാൻ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ വാഗ്ദാനം 2014 മാർച്ചിൽ തോമസ് നിരസിച്ചു ''.'' ''അതിനാൽ, സെർച്ച് കമ്മിറ്റിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും സെലക്ഷൻ കമ്മിറ്റിക്ക് തന്നെ ചെയ്യാൻ കഴിയും.'' <ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/kt-thomas-refuses-to-head-lokpal-search-panel/article5746583.ece|title=K.T. Thomas refuses to head Lokpal search panel|access-date=2014-05-11|last=J. Venkatesan|date=2014-03-03|publisher=The Hindu}}</ref> * ജസ്റ്റിസ് സി.കെ.പ്രസാദിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള രണ്ട് ജഡ്ജി ബെഞ്ച് 12 വർഷം പഴക്കമുള്ള ഭൂമി അലോട്ട്മെന്റ് കേസ് തീർപ്പാക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച് സീനിയർ അഡ്വക്കേറ്റ് ദുഷ്യന്ത് ഡേവ് ഉന്നയിച്ച ആരോപണത്തെത്തുടർന്ന് ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് അയച്ച കത്താണ് പൊതുതാൽപ്പര്യത്തിന്റെ മറ്റൊരു കാര്യം. മറ്റൊരു മൂന്ന് ജഡ്ജി ബെഞ്ചിന്റെ മുമ്പാകെ. <ref>{{Cite web|url=http://joyvarocky.blogspot.ae/2014/03/justice-k-t-thomas-writes-to-cji.html|title=Kerala Catholic Community കേരളത്തിലെ കത്തോലിക്കാസമൂഹം: Justice K T Thomas writes to CJI seeking action on Dushyant Dave’s Letter|access-date=2014-05-11|last=V.K. Joy|date=2014-03-23|publisher=Joyvarocky.blogspot.ae}}</ref> == അവാർഡുകൾ == * ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ [[പത്മഭൂഷൺ]] അവാർഡ്, 2007 * പദ്മവിഭൂഷൻ 2026 == സ്ഥാനങ്ങൾ == * ജില്ലാ, സെഷൻസ് ജഡ്ജി, കോട്ടയം - 1977 * അഡീഷണൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ആൻഡ് സെഷൻസ് ജഡ്ജ്, കാലിക്കറ്റ് - 1979 * പ്രിൻസിപ്പൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ആൻഡ് സെഷൻസ് ജഡ്ജ്, കാലിക്കറ്റ് - 1981 * അഡീഷണൽ ജസ്റ്റിസ്, കേരള ഹൈക്കോടതി - 1985 * സ്ഥിരം നീതി, കേരള ഹൈക്കോടതി - 1986 * ആക്ടിംഗ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ്, കേരള ഹൈക്കോടതി - 1995 * ജസ്റ്റിസ്, സുപ്രീം കോടതി - 1996 * ചെയർമാൻ - അസിസ്റ്റഡ് പ്രൊഫഷണൽ കോളേജുകളിലെ '''ജസ്റ്റിസ് കെ ടി തോമസ് കമ്മിറ്റി''' <ref>{{Cite web|url=http://www.old.kerala.gov.in/dept_highedu/committee.htm|title=officialwebsite of kerala.gov.in|access-date=2014-05-11|date=|publisher=Old.kerala.gov.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20140418100644/http://www.old.kerala.gov.in/dept_highedu/committee.htm|archive-date=18 April 2014|url-status=dead}}</ref> - 2003 * സുപ്രീം കോടതി രൂപീകരിച്ച '''പോലീസ് പരിഷ്കരണ നിരീക്ഷണ സമിതി''' ചെയർമാൻ <ref name="livelaw1"/> * ബാംഗ്ലൂരിലെ നാഷണൽ ലോ സ്കൂൾ ഓഫ് ഇന്ത്യ സർവകലാശാലയുടെ പ്രവർത്തനം അവലോകനം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള '''സ്കൂൾ അവലോകന കമ്മീഷൻ''' ചെയർമാൻ == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist|30em}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * [https://web.archive.org/web/20140505191311/http://www.outlookindia.com/article.aspx?233715 പത്മഭൂഷൺ അവാർഡിനെക്കുറിച്ചുള്ള വാർത്ത] * [https://web.archive.org/web/20140708030540/http://supremecourtofindia.nic.in/judges/bio/93_ktthomas.htm സുപ്രീം കോടതി ഓഫ് ഇന്ത്യ വെബ് സൈറ്റിലെ പ്രൊഫൈൽ] * [http://www.livelaw.in/remembering-keshavananda-bharathi-case-41st-birth-day-justice-k-t-thomas പാർലമെന്റ് ഭേദഗതി അധികാരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച്] * [https://web.archive.org/web/20140418100644/http://www.old.kerala.gov.in/dept_highedu/committee.htm ജസ്റ്റിസ് കെ.ടി തോമസ് കമ്മിറ്റി] * [http://blackkalai.wordpress.com/2011/09/13/%E2%80%98death-penalty-is-nothing-but-brutal-murder-by-state%E2%80%99-k-t-thomas വധശിക്ഷയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായം] * [http://www.madhyamam.com/en/node/9436 രാജീവ് ഗാന്ധി വധക്കേസിൽ] * [http://www.ndtv.com/article/india/justice-kt-thomas-letter-to-prime-minister-s-office-on-opting-out-of-lokpal-search-panel-490672 ലോക്പാലിൽ പ്രധാനമന്ത്രിക്ക് അയച്ച കത്ത്] * {{YouTube|l49bTkCZqmw|Speech on RSS}} * [http://www.peoplepolicemovement.com/commitee.html അന്തിമ റിപ്പോർട്ട് - പീപ്പിൾസ് പോലീസ് പ്രസ്ഥാനം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180930151709/http://peoplepolicemovement.com/commitee.html |date=2018-09-30 }} * {{YouTube|GYvXSqlDkwE|Indiavision interview}} == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == * {{Cite book|url=http://www.gyanbooks.com/index.php?p=sr&Uc=9788121209663|title=Honeybees of Solomon|last=K. T. Thomas|publisher=Gyan Books|year=2008|isbn=8121209668}} * {{Cite book|url=http://onlinestore.dcbooks.com/books/solomantae-theneechakal|title=Solomontae Theneechakal|last=K. T. Thomas|publisher=DC Books|year=2012|isbn=9788126422449|access-date=2019-09-03|archive-date=2019-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190903174440/https://onlinestore.dcbooks.com/books/solomantae-theneechakal|url-status=dead}} [[വർഗ്ഗം:കേരള ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1937-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സുപ്രീംകോടതി]] [[വർഗ്ഗം:പത്മഭൂഷൺ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] oce3yre17kp3sx2coag7726bxsvvol6 0 510415 4674335 4145494 2026-10-09T08:55:03Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674335 wikitext text/x-wiki {{PU|jitsi}} {{Infobox software | name = Jitsi | logo = Logo Jitsi.svg | screenshot = JitsiSchermoInsegnanteManniAlzate.png | screenshot size = 240px <!--This is the native size of the screenshot at this time.--> | caption = | author = Emil Ivov | developer = <!--Was removed, due to verification failure--> | released = {{Start date and age|2003}} | latest release version = | latest release date = | programming language = [[Java (programming language)|Java]] | operating system = [[Linux]], [[macOS]], [[Microsoft Windows|Windows]] (all Java supported), [[Android (Operating System)|Android]], [[iOS]] | platform = | size = 52.4 [[Megabyte|MB]] – Windows (bundles its own private JRE)<ref>{{cite web|url=https://download.jitsi.org/jitsi/windows/ |title=Index of /jitsi/windows |publisher=Download.jitsi.org |date= |accessdate=2015-02-01}}</ref> <br /> 78.8&nbsp;MB – Mac OS X (includes private JRE)<ref>{{cite web|url=https://download.jitsi.org/jitsi/macosx/ |title=Index of /jitsi/macosx |publisher=Download.jitsi.org |date= |accessdate=2015-02-01}}</ref> <br /> 22&nbsp;MB – Linux <br /> 65&nbsp;MB – source code<ref>{{cite web |url=https://download.jitsi.org/jitsi/src/ |title=Index of /jitsi/src |publisher=Download.jitsi.org |date= |accessdate=2015-02-01 |archive-date=2019-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622160621/https://download.jitsi.org/jitsi/src/ |url-status=dead }}</ref> | language = Asturian, English, French, German, Bulgarian, Japanese, Spanish, Italian, Romanian, Greek and 25 more | genre = [[Voice over IP]], [[instant messaging]], [[videoconferencing]] | license = [[Apache License]] 2.0<ref>{{cite web|url=https://github.com/jitsi/jitsi/blob/master/LICENSE|title=jitsi/jitsi|author=|date=|website=GitHub|accessdate=16 April 2018}}</ref> | website = {{URL|https://jitsi.org}} }} ഇന്റർനെറ്റ്, വിൻഡോസ്, ലിനക്സ്, മാക് ഒസ്, ഐഒഎസ്, ആൻഡ്രോയിഡ് എന്നിവയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന '''സ്വതന്ത്രവും''' തുറന്ന സ്രോതസ്സുള്ളതുമായ [[വോയിസ് ഓവർ ഇന്റർനെറ്റ് പ്രോട്ടോക്കോൾ|വോയ്‌സ്]] (വോയ്സ് ഓവർ ഇന്റർനെറ്റ് പ്രോട്ടോകോൾ), [[വീഡിയോ കോൺഫറൻസിംഗ്]], തൽക്ഷണ സന്ദേശം എന്നീ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ ഉൾപ്പെട്ട ഒരു ആപ്ലിക്കേഷൻ കൂട്ടമാണ് '''ജിറ്റ്‌സി''' . <ref>{{Cite web|url=http://lists.jitsi.org/pipermail/dev/2015-June/024439.html|title=Archived copy|access-date=2015-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150622133126/http://lists.jitsi.org/pipermail/dev/2015-June/024439.html|archive-date=2015-06-22}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=GtwlDwAAQBAJ&pg=PA250&dq=jitsi#v=onepage|title=Computer Networks: 24th International Conference, CN 2017, Lądek Zdrój, Poland, June 20–23, 2017, Proceedings|last=Gaj|first=Piotr|last2=Kwiecień|first2=Andrzej|last3=Sawicki|first3=Michał|date=2017-05-27|publisher=Springer|isbn=9783319597676|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://jitsi.org/|title=Jitsi.org - develop and deploy full-featured video conferencing|access-date=2020-04-17|website=Jitsi|language=en-US}}</ref> ജിറ്റ്‌സി ഡെസ്‌ക്‌ടോപ്പ് (മുമ്പ് എസ്‌ഐ‌പി കമ്മ്യൂണിക്കേറ്റർ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു) ആയാണ് ജിറ്റ്‌സി പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്. [[വെബ്ആർടിസി|വെബ്ആർടിസിയുടെ]] വളർച്ച കൂടിവന്നതോടെ വെബ് അധിഷ്ഠിതമായ ഗ്രൂപ്പ് വീഡിയോ കോൺഫറൻസുകൾ സാധ്യമാക്കുന്നതരത്തിൽ ജിറ്റ്സിയുടെ വീഡിയോ ബ്രിഡ്ജ് വികസിപ്പിക്കുന്നതിലേക്ക് ജിറ്റ്സി പദ്ധതി ടീം ശ്രദ്ധപതിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് പദ്ധതി ടീം ജിറ്റ്സി മീറ്റ് എന്ന സോഫ്റ്റ്‍വെയർ നിർമ്മിച്ചു. വെബ്, ആൻഡ്രോയിഡ്, ഐഓഎസ് ക്ലയന്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു പൂർണ്ണ വീഡിയോ കോൺഫറൻസിംഗ് ആപ്ലിക്കേഷനാണ് ജിറ്റ്സി മീറ്റ്. മീറ്റ്.ജിറ്റ്.സി(meet.jit.si) എന്ന ഡൊമെയിനിൽ ജിറ്റ്സി മീറ്റിന്റെ ഒരു കമ്യൂണിറ്റി പതിപ്പ് സൗജന്യ ഉപയോഗത്തിനായി ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ജിഗാസി, ലിബ്-ജിറ്റ്‌സി-മീറ്റ്, ജിദെഷ, ജിബ്രി, ജിറ്റ്‌സി എന്നിവയാണ് ഈ ശേഖരത്തിലുള്ള മറ്റ് പദ്ധതികൾ. <ref>{{Cite web|url=https://www.kamailio.org/w/2011/03/sip-communicator-renamed-to-jitsi/|title=SIP Communicator Renamed to Jitsi {{!}} The Kamailio SIP Server Project|access-date=2018-08-04|website=www.kamailio.org|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.linux-magazine.com/Issues/2016/183/Video-Conferencing|title=Meeting Place » Linux Magazine|access-date=2018-08-04|last=Jurzik|first=Mela Eckenfels, Heike|website=Linux Magazine|language=en-US}}</ref> എൻ‌എൽ‌നെറ്റ് ഫൗണ്ടേഷൻ, <ref>{{Cite web|url=http://nlnet.nl/project/sip-comm/|title=NLnet; SIP Comm Phone|access-date=2013-06-08|date=|publisher=Nlnet.nl}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://nlnet.nl/project/sip-comm2/|title=NLnet; SIP Comm Desktop|access-date=2013-06-08|date=|publisher=Nlnet.nl}}</ref> സ്ട്രാസ്ബർഗ് സർവകലാശാല, അൽസേസ് പ്രദേശം <ref>{{Cite web|url=https://www.20minutes.fr/article/167556/Strasbourg-La-region-recompense-un-jeune-informaticien.php|title=La région récompense un jeune informaticien|access-date=2013-06-08|date=May 3, 2013|publisher=20minutes.fr}}</ref> തുടങ്ങിയ വിവിധ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്നും ജിറ്റ്‌സിക്ക് പിന്തുണ ലഭിച്ചു, കൂടാതെ [[ഗൂഗിൾ സമ്മർ ഓഫ് കോഡ്]] പ്രോഗ്രാമിലും ജിറ്റ്സി പങ്കെടുക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://socghop.appspot.com/gsoc/org/home/google/gsoc2010/sipcomm|title=SIP Communicator GSoC'10 home page|archive-url=https://web.archive.org/web/20110728122916/http://socghop.appspot.com/gsoc/org/home/google/gsoc2010/sipcomm|archive-date=July 28, 2011}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://socghop.appspot.com/gsoc/org/home/google/gsoc2009/sipcomm|title=SIP Communicator GSoC'09 home page|archive-url=https://web.archive.org/web/20091214185256/http://socghop.appspot.com/gsoc/org/home/google/gsoc2009/sipcomm|archive-date=December 14, 2009}}</ref> == ചരിത്രം == സ്ട്രാസ്ബർഗ് സർവകലാശാലയിലെ എമിൽ ഇവോവ് തന്റെ സ്റ്റു‍ഡന്റ് പ്രോജക്റ്റിനായാണ് 2003 ൽ ജിറ്റ്സി (അന്നത്തെ എസ്ഐപി കമ്മ്യൂണിക്കേറ്റർ) ആരംഭിച്ചത്. <ref>{{Cite web|url=https://www.gulli.com/news/sip-communicator-interview-2009-07-15|title=SIP Communicator: Interview with Emil Ivov|access-date=2013-06-08|date=|publisher=Gulli.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ജെയ്ൻ-എസ്‌ഐ‌പി സ്റ്റാക്കിലെ വീഡിയോ ഫോണിന്റെ ഉദാഹരണമായാണ് ഇത് ആദ്യം പുറത്തിറക്കിയത്, പിന്നീട് ഇത് ഒരു സ്വതന്ത്ര പ്രോജക്റ്റായി മാറി. <ref>{{Cite web|url=https://java.net/nonav/projects/jitsi/lists/dev/archive/2003-06/message/1|title=Original Jitsi release announcement|access-date=2013-06-08|date=|publisher=Java.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224092227/https://java.net/nonav/projects/jitsi/lists/dev/archive/2003-06/message/1|archive-date=2013-12-24}}</ref> 2009 ൽ, എമിൽ ഇവോവ് ബ്ലൂജിംപ് കമ്പനി സ്ഥാപിച്ചു, ഈ കമ്പനി ജിറ്റ്സിയുടെ പല പ്രധാന ദാതാക്കൾക്കും ജോലിനൽകുന്നതിന് സഹായിച്ചു. കൂടാതെ പ്രോജക്റ്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രൊഫഷണൽ പിന്തുണയും വികസന സേവനങ്ങളും <ref>{{Cite web|url=http://bluejimp.com/index.php/Main/Solutions|title=Main / Solutions|access-date=2013-06-08|date=|publisher=BlueJimp|archive-url=https://web.archive.org/web/20130905121432/http://bluejimp.com/index.php/Main/Solutions|archive-date=2013-09-05}}</ref> വാഗ്ദാനം ചെയ്യുവാനും കഴിഞ്ഞു. <ref>{{Cite web|url=http://www.ohloh.net/p/SIPCommunicator/contributors|title=Jitsi Contributors - Ohloh|date=March 26, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100326144437/http://www.ohloh.net/p/SIPCommunicator/contributors|archive-date=March 26, 2010}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://jitsi.org/index.php/Development/TeamAndContributors|title=Jitsi Team and Contributors|access-date=2013-06-08|date=|publisher=Jitsi.org}}</ref> . 2011 ൽ, എക്സ്എം‌പി‌പിയുടെ ജിംഗിൾ എക്സ്റ്റൻഷനുകളിൽ ഓഡിയോ / വീഡിയോ ആശയവിനിമയത്തിനുള്ള പിന്തുണ വിജയകരമായി ചേർത്തതിനുശേഷം, ഈ പദ്ധതി “എസ്‌ഐ‌പി ഓൺലി കമ്മ്യൂണിക്കേറ്റർ” അല്ലാത്തതിനാൽ ജിറ്റ്‌സി എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. <ref>{{Cite web|url=https://jitsi.org/index.php/Main/About|title=About Jitsi|access-date=2013-06-08|date=|publisher=Jitsi.org}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://java.net/nonav/projects/jitsi/lists/dev/archive/2011-03/message/70|title=Renaming to Jitsi. Step 1: The Site|access-date=2013-06-08|date=|publisher=Java.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722110750/http://java.net/nonav/projects/jitsi/lists/dev/archive/2011-03/message/70|archive-date=2011-07-22}}</ref> ഈ പേര് [[ബൾഗേറിയൻ ഭാഷ|ബൾഗേറിയൻ]] " [[wiktionary:жица#Bulgarian|жици]] " (വയറുകൾ) എന്നതിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. <ref>{{Cite web|url=https://jitsi.org/index.php/Documentation/FAQ#spelling|title=(SIP Communicator) &#124; Documentation / FAQ § How do you spell Jitsi and what does it mean?|access-date=2013-06-08|date=|publisher=Jitsi|archive-date=2016-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20160926143535/https://jitsi.org/index.php/Documentation/FAQ#spelling|url-status=dead}}</ref> പുതിയ സെലക്ടീവ് ഫോർ‌വേഡിംഗ് യൂണിറ്റ് (എസ്‌എഫ്‌യു) ആർക്കിടെക്ചർ ഉപയോഗിച്ച് ജിറ്റ്‌സി ക്ലയന്റുകളുമായി മൾട്ടിപാർട്ടി വീഡിയോ കോളിംഗിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി ജിറ്റ്‌സി 2013 ൽ വീഡിയോ ബ്രിഡ്ജ് അവതരിപ്പിച്ചു. ആ വർഷത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ജിറ്റ്‌സിവീഡിയോബ്രിഡ്ജിലേക്ക് പ്രാരംഭ പിന്തുണ ചേർത്തു. ഇത് ബ്രൗസറിൽ നിന്ന് വെബ്‌ആർ‌ടി‌സി കോളിംഗ് അനുവദിക്കുന്നു. ജിറ്റ്‌സിവീഡിയോബ്രിഡ്ജ് ഒരു സേവനമായി എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കാമെന്ന് കാണിക്കുന്നതിന്, ബ്ലൂജിംപ് അതിന്റെ ഹോസ്റ്റുചെയ്ത സിസ്റ്റത്തിന്റെ സൗജന്യ ഉപയോഗം meet.jit.si എന്ന ഡൊമെനിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. 2014 നവംബർ 4 ന് ഇലക്ട്രോണിക് ഫ്രോണ്ടിയർ ഫൗണ്ടേഷന്റെ സുരക്ഷിത സന്ദേശമയയ്‌ക്കൽ സ്‌കോർകാർഡിൽ "ജിറ്റ്‌സി + ഓസ്റ്റൽ " 7 പോയിന്റുകളിൽ 6 എണ്ണം നേടി. അടുത്തിടെ ഒരു സ്വതന്ത്ര കോഡ് ഓഡിറ്റ് നടക്കാത്തതിനാൽ അവർക്ക് ഒരു പോയിന്റ് നഷ്ടപ്പെട്ടു. <ref>{{Cite web|url=https://www.eff.org/secure-messaging-scorecard|title=Secure Messaging Scorecard. Which apps and tools actually keep your messages safe?|access-date=2015-01-16|date=2014-11-04|publisher=Electronic Frontier Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20161115054343/https://www.eff.org/secure-messaging-scorecard|archive-date=2016-11-15}}</ref> 2015 ഫെബ്രുവരി 1 ന്, ഹ്രിസ്റ്റോ ടെറെസ്സോവും ഇൻഗോ ബൗവെർസാച്സും അവരുടെ ടീം അംഗങ്ങളും ചേർന്ന് ബ്രസ്സൽസിൽ നടന്ന ഫ്രീ ആൻഡ് ഓപ്പൺ സോഴ്‌സ് സോഫ്റ്റ്വെയർ ഡെവലപ്പർമാരുടെ യൂറോപ്യൻ മീറ്റിംഗ് 2015 പരിപാടിയിൽ വച്ച്<ref>{{Cite web|url=http://lists.jitsi.org/pipermail/users/2015-February/008562.html|title=Jitsi 2.6 release notice on the Jitsi-users mailing list|access-date=2015-02-01|date=|publisher=Jitsi.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20150202011640/http://lists.jitsi.org/pipermail/users/2015-February/008562.html|archive-date=2015-02-02}}</ref> 2.6 പതിപ്പ് പുറത്തിറക്കി. ഈ പതിപ്പിൽ‌ അനേകം സുരക്ഷാ പരിഹാരങ്ങൾ‌ ഉൾ‌പ്പെടുന്നു, പഴയതായ എംഎസ്എൻ പ്രോട്ടോക്കോളിന്റെ പിന്തുണ നീക്കംചെയ്യുന്നു, ഒപ്പം എക്സ്എംപിപിയിലെ SSLv3 ഉം നീക്കം ചെയ്തു. ഒഎസ് എക്സ് പതിപ്പ് ഒരു ജാവ 8 റൺടൈം ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു, സ്ഥിരമായി എക്കോ റദ്ദാക്കൽ പ്രാപ്തമാക്കുന്നു, കൂടാതെ കോർ ഓഡിയോ സബ്സിസ്റ്റം ഉപയോഗിക്കുന്നു. ലിനക്സ് ബിൽഡ് ജി‌ടി‌കെ + നേറ്റീവ് ലുക്ക്അൻ‌ഡ്ഫീലുമായുള്ള ഫോണ്ട് പ്രശ്‌നങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു, കൂടാതെ പൾസ് ഓഡിയോ സൗണ്ട് സിസ്റ്റം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ കോൾ സജ്ജീകരണത്തിൽ മൈക്രോഫോൺ ലെവലിനെക്കുറിച്ചുള്ള ദീർഘകാല പ്രശ്നങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നു. ഈ കോൺഫിഗറേഷൻ വലിയ കോൺഫിഗറേഷൻ ഫയലുകളുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്കായി പ്രകടനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ഉൾച്ചേർത്ത ജാവ ഡാറ്റാബേസ് ഹൈപ്പർ എസ്‌ക്യുഎൽ ഡാറ്റാബേസും ചേർക്കുന്നു, ഈ സവിശേഷത സ്വതേ ലഭ്യമല്ല. ഇവയാണ് ഈ പതിപ്പിൽ ലഭ്യമായ മറ്റ് ശ്രദ്ധേയമായ മാറ്റങ്ങൾ. മാറ്റങ്ങളുടെ പൂർണ്ണ പട്ടിക <ref>{{Cite web|url=https://download.jitsi.org/jitsi/windows/updates/|title=Jitsi build 5390 release notes|access-date=2015-02-01|date=|publisher=Jitsi.org|archive-date=2015-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150202001841/https://download.jitsi.org/jitsi/windows/updates/|url-status=dead}}</ref> പ്രോജക്റ്റ് വെബ് സൈറ്റിൽ ലഭ്യമാണ്. ഏപ്രിൽ 5, 2015 ന് ബ്ലുഎജിംപിനെ അറ്റലാസ്യൻ ഏറ്റെടുത്തു. ഏറ്റെടുക്കലിനുശേഷം, അറ്റ്ലാസിയന് കീഴിലുള്ള പുതിയ ജിറ്റ്സി ടീം ജിറ്റ്സി ഡെസ്ക്ടോപ്പ് പ്രോജക്റ്റിന്റെ അർത്ഥവത്തായ പുതിയ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കുകയും ജിറ്റ്സി വീഡിയോബ്രിഡ്ജ്, ജിറ്റ്സി മീറ്റ് എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രോജക്ടുകൾക്കായുള്ള ശ്രമങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഓപ്പൺ സോഴ്‌സ് കമ്മ്യൂണിറ്റിയിൽ നിന്നുള്ള പ്രവർത്തകരുടെ കോഡ് സംഭാവനകൾകൊണ്ടാണ് ജിറ്റ്‌സി ഡെസ്‌ക്‌ടോപ്പ് പ്രോജക്റ്റ് പരിപാലിക്കുന്നത്. ജിറ്റ്സിക്ക് 8x8 എന്ന കമ്പനി പൂർണമായും ധനസഹായം നൽകുന്നു. <ref>https://jitsi.org/user-faq/</ref>8x8 പ്രൊഫഷണലായി പിൻതുണനൽകുന്ന ജിറ്റ്സി സേവനങ്ങൾ പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. == ജിറ്റ്‌സിയുടെ പ്രാഥമിക പദ്ധതികൾ == ഗിറ്റ്‍ഹബ്ബിലെ ജിറ്റ്‌സി ഓപ്പൺ സോഴ്‌സ് ശേഖരത്തിൽ നിലവിൽ 103 ശേഖരണങ്ങളുണ്ട്. പ്രധാന പദ്ധതികളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു: <ref>{{Cite web|url=https://github.com/jitsi|title=Jitsi|access-date=2018-07-21|website=GitHub|language=en}}</ref> ; ജിറ്റ്‌സി മീറ്റ് : ഡെബിയൻ / ഉബുണ്ടു സെർവറുകളിൽ ദ്രുത ഇൻസ്റ്റാളേഷനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത വീഡിയോ കോൺഫറൻസിംഗ് സെർവർ. ; ജിറ്റ്‌സി വീഡിയോബ്രിഡ്ജ് : മൾട്ടി-പാർട്ടി കോൺഫറൻസുകൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള വെബ്‌ആർ‌ടി‌സി സെലക്ടീവ് ഫോർ‌വേഡിംഗ് യൂണിറ്റ് എഞ്ചിൻ. ; ജിഗാസി : ലിങ്കുചെയ്യുന്ന സെർവർ-സൈഡ് ആപ്ലിക്കേഷൻ സാധാരണ എസ്‌ഐ‌പി ക്ലയന്റുകളെ ജിറ്റ്‌സി വീഡിയോബ്രിഡ്ജ് ഹോസ്റ്റുചെയ്യുന്ന ജിറ്റ്‌സി മീറ്റ് കോൺഫറൻസുകളിൽ ചേരാൻ അനുവദിക്കുന്നു. ; ലിബ്-ജിറ്റ്സി-മീറ്റ് : ജിറ്റ്‌സി മീറ്റിനായി ഇഷ്‌ടാനുസൃതമാക്കിയ യുഐ നൽകുന്നതിനുള്ള താഴ്ന്ന നിലയിലുള്ള ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ് എപിഐ. ; ജിദേഷ : ജിറ്റ്‌സി മീറ്റിനായുള്ള ക്രോം ബ്രൗസർ വിപുലീകരണം. ; ജിറ്റ്‌സി : എസ്ഐപി, എക്സ്എംപിപി / ജാബ്ബെർ, എഐഎം / ഐസിക്യു, ഐആർസി എന്നിവ പോലുള്ള പ്രോട്ടോക്കോളുകളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഓഡിയോ, വീഡിയോ, ചാറ്റ് കമ്മ്യൂണിക്കേറ്റർ. === ജിറ്റ്‌സി മീറ്റ് === [[പ്രമാണം:Jitsi-app.png|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|267x267ബിന്ദു| ജിറ്റ്‌സി മീറ്റ് ആൻ‍ഡ്രോയ്ഡ് ആപ്ലിക്കേഷൻ ]] ഇത് ഒരു ഓപ്പൺ സോഴ്‌സ് ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ് വെബ്‌ആർ‌ടി‌സി ആപ്ലിക്കേഷനാണ്, ഇത് വീഡിയോ കോൺഫറൻസിംഗിനായി ഉപയോഗിക്കാം. ഒരാൾക്ക് ഡെസ്ക്ടോപ്പും അവതരണങ്ങളും പങ്കിടാൻ കഴിയും കൂടാതെ ഒരു ലിങ്ക് ഉപയോഗിച്ച് വീഡിയോ കോൺഫറൻസിനായി പുതിയ അംഗങ്ങളെ ക്ഷണിക്കാൻ കഴിയും. ആപ്ലിക്കേഷൻ ഡൗൺലോഡുചെയ്യുന്നതിലൂടെയോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ബ്രൗസറിൽ നേരിട്ട് ഉപയോഗിച്ചോ ഇത് ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയും, മാത്രമല്ല ഇത് സമീപകാലത്തെ ഏത് ബ്രൗസറിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://www.howtoforge.com/tutorial/how-to-create-your-own-video-conference-using-jitsi-meet-on-ubuntu-1804/|title=How to Create Your Own Video Conference Server using Jitsi Meet on Ubuntu 18.04 LTS|access-date=2018-07-23|website=www.howtoforge.com|language=en-US}}</ref> ഓരോ ഉപയോക്താവിനും Jitsi.org സെർവറുകൾ ഉപയോഗിക്കാം അല്ലെങ്കിൽ ലിനക്സ് അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള മെഷീനിൽ സെർവർ സോഫ്റ്റ്വെയർ ഡൗൺലോഡ് ചെയ്ത് ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യാൻ കഴിയും. '''ജിറ്റ്‌സി മീറ്റിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ''' * എൻ‌ക്രിപ്റ്റ് ചെയ്ത ആശയവിനിമയം ( സുരക്ഷിത ആശയവിനിമയം ): 2020 ഏപ്രിൽ വരെ, 1-1 കോളുകൾ പി 2 പി മോഡ് ഉപയോഗിക്കുന്നു, പങ്കെടുക്കുന്ന രണ്ട് പേരും തമ്മിലുള്ള ഡി‌ടി‌എൽ‌എസ്-എസ്‌ആർ‌ടി‌പി വഴി എൻഡ്-ടു-എൻഡ് എൻ‌ക്രിപ്ഷൻ നടപ്പിൽ വരുത്തുന്നു . <ref name=":0">{{Cite web|url=https://jitsi.org/security/|title=Jitsi Meet Security & Privacy|access-date=2020-04-27|website=Jitsi|language=en-US}}</ref> ഗ്രൂപ്പ് കോളുകളും ഡി‌ടി‌എൽ‌എസ്-എസ്‌ആർ‌ടി‌പി എൻ‌ക്രിപ്ഷൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു, പക്ഷേ വീഡിയോ റൂട്ടറായി ജിറ്റ്‌സി വീഡിയോബ്രിഡ്ജിനെ (ജെവിബി) ആശ്രയിക്കുക, അവിടെ പാക്കറ്റുകൾ താൽക്കാലികമായി ഡീക്രിപ്റ്റ് ചെയ്യുന്നു. “അവ ഒരിക്കലും ഒരു സ്ഥിരമായ സംഭരണത്തിലും സംഭരിക്കപ്പെടുന്നില്ലെന്നും മീറ്റിംഗിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന മറ്റ് ആളുകളിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുമ്പോൾ മാത്രം മെമ്മറിയിൽ മാത്രമേ ജീവിക്കുകയുള്ളൂ” എന്നും ജി‌ടി‌സി ടീം ഊന്നിപ്പറയുന്നു, കൂടാതെ വെബ്‌ആർ‌ടി‌സി സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ നിലവിലെ പരിമിതികൾ കാരണം ഈ അളവ് ആവശ്യമാണ്. * പുതിയ ക്ലയന്റ് സോഫ്റ്റ്വെയർ ഇൻസ്റ്റാളേഷൻ ആവശ്യമില്ല. <ref>{{Cite web|url=https://myshadow.org/resources/jitsi-meet-chrome-and-chromium?locale=en|title=Jitsi Meet {{!}} Me and my Shadow|access-date=2018-08-06|website=myshadow.org|language=en|archive-date=2020-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923052836/https://myshadow.org/resources/jitsi-meet-chrome-and-chromium?locale=en|url-status=dead}}</ref> === ജിറ്റ്‌സി വീഡിയോബ്രിഡ്ജ് === മൾട്ടി യൂസർ വീഡിയോ ആശയവിനിമയം അനുവദിക്കുന്ന വെബ്‌ആർ‌ടി‌സിയെ പിന്തുണയ്‌ക്കുന്ന ഒരു വീഡിയോ കോൺ‌ഫറൻസിംഗ് ആപ്ലിക്കേഷനാണിത്. ഇത് ഒരു സെലക്ടീവ് ഫോർ‌വേഡിംഗ് യൂണിറ്റ് (എസ്‌എഫ്‌യു) ആണ്, മാത്രമല്ല വീഡിയോ കോൺഫറൻസ് കോളിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന മറ്റ് ഉപയോക്താക്കൾക്ക് മാത്രം തിരഞ്ഞെടുത്ത സ്ട്രീമുകൾ കൈമാറുന്നു, അതിനാൽ, സിപിയു പ്രകടനത്തെ ശക്തമായി ബാധിക്കുന്നില്ല. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=3wt4CgAAQBAJ&pg=PA350&dq=Jitsi+Videobridge#v=onepage|title=Emerging Research on Networked Multimedia Communication Systems|last=Dimitris|first=Kanellopoulos|date=2015-08-14|publisher=IGI Global|isbn=9781466688513|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://github.com/jitsi/jitsi-videobridge|title=jitsi/jitsi-videobridge|access-date=2018-07-23|website=GitHub|language=en}}</ref> === ജിറ്റ്‌സി ഡെസ്‌ക്‌ടോപ്പ് === വീഡിയോ, വെബ് കോൺഫറൻസിംഗ് ആപ്ലിക്കേഷനായ ജിറ്റ്സി വീഡിയോ ബ്രിഡ്ജ് സെലക്ടീവ് ഫോർ‌വേഡിംഗ് യൂണിറ്റ് (എസ്‌എഫ്‌യു), ജിറ്റ്‌സി മീറ്റ് തുടങ്ങി ചില പ്രോജക്ടുകൾക്ക് ജിറ്റ്‌സി തുടക്കമിട്ടു. ഈ മറ്റ് ജിറ്റ്‌സി പ്രോജക്റ്റുകളുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജനപ്രീതി കാരണം തെറ്റിദ്ധാരണ തടയുന്നതിന്, ജിറ്റ്‌സി ക്ലയന്റ് ആപ്ലിക്കേഷൻ '''ജിറ്റ്‌സി ഡെസ്‌ക്‌ടോപ്പ്''' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. [[ഐ.പി. വിലാസം വി6|IPv6-]] നുള്ള പിന്തുണ കാരണം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഈ പ്രോജക്റ്റ് ഒരു പരീക്ഷണ ഉപകരണമായി ഉപയോഗിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://emcho.com/mypapers/sip-and-l2-triggers.pdf|title=Optimizing SIP Application Layer Mobility over IPv6 Using Layer 2 Triggers|access-date=2013-06-08|last=Ivov|first=Emil|last2=Noël|first2=Thomas|date=2004<!-- IEEE-->|publisher=Emcho.com|archive-date=2017-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170810101802/http://www.emcho.com/mypapers/sip-and-l2-triggers.pdf|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://lsiit-cnrs.unistra.fr/rp-fr/index.php/DemoIPv6Nemo|title=NEMO Basic Support, Multi-Domiciliation et Découverte de Services|access-date=2013-06-08|date=|publisher=Lsiit-cnrs.unistra.fr|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717210723/https://lsiit-cnrs.unistra.fr/rp-fr/index.php/DemoIPv6Nemo|archive-date=2011-07-17}}</ref> വർഷങ്ങളായി, പ്രോജക്റ്റ് അംഗങ്ങളെ ശേഖരിക്കുമ്പോൾ, എസ്‌ഐ‌പി ഒഴികെയുള്ള പ്രോട്ടോക്കോളുകൾക്കും ഇത് പിന്തുണ നൽകി. '''സവിശേഷതകൾ''' [[പ്രമാണം:Confcall.png|ലഘുചിത്രം| Mac OS X- ലെ ജിറ്റ്‌സിയുടെ കോൺഫറൻസ് കോൾ വിൻഡോ ]] [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്‌ വിൻഡോസ്|വിൻഡോസ്]] ഉൾപ്പെടെ ഒന്നിലധികം [[ഓപ്പറേറ്റിങ്‌ സിസ്റ്റം|ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങളെയും]] ലിനക്സ്, [[മാക് ഒഎസ്|മാക് ഒഎസ് എക്സ്]], [[ബെർക്കീലി സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ വിതരണം|ബിഎസ്ഡി]] പോലുള്ള [[യുണിക്സ് സമാനം|യുണിക്സ് പോലുള്ള]] സിസ്റ്റങ്ങളെയും ജിറ്റ്സി പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. [[ഐ.ഒ.എസ്.|ഐ.ഓ.എസ്- നായുള്ള]] [[ആപ്പ് സ്റ്റോർ (ഐ.ഒ.എസ്.)|അപ്ലിക്കേഷൻ സ്റ്റോറിലും]] [[ആൻഡ്രോയ്ഡ്]] നായുള്ള [[ഗൂഗിൾ പ്ലേ|ഗൂഗിൾ പ്ലേ സ്റ്റോറിലും]] എഫ്-ഡ്രോയ്ഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോമിലും മൊബൈൽ അപ്ലിക്കേഷനുകൾ ഡൗൺലോഡുചെയ്യാനാകും. <ref>{{Cite web|url=https://jitsi.org/|title=Jitsi.org - develop and deploy full-featured video conferencing|access-date=2020-04-17|website=Jitsi|language=en-US}}</ref> ഇതിൽ ഇവയും ഉൾപ്പെടുന്നു: <ref>[https://jitsi.org/index.php/Main/Features Jitsi feature list] with information on supported protocols</ref> * അറ്റന്റ് ആന്റ് ബൈന്റ് കോൾ ട്രാൻസ്ഫർ * ഓട്ടോ എവേ * ഓട്ടോ റീകണക്റ്റ് * ഓട്ടോ ആൻസർ ആന്റ് ഓട്ടോ ഫോർവേഡ് * കോൾ റെക്കോഡിംഗ് * കോൾ എൻക്രിപ്ഷൻ വിത്ത് എസ്ആർടിപി ആന്റ് ഇസഡ്ആർടിപി * കോൺഫറൻസ് കോൾ * ഐസിഇ പ്രോട്ടോകോൾ ഉപയോഗിച്ച് നേരിട്ടുള്ള മീഡിയ കണക്ഷൻ സ്ഥിരീകരണം * ഡെസ്ക്ടോപ്പ് സ്ട്രീമിംഗ് * ഒരു മാസ്റ്റർ രഹസ്യവാക്ക് ഉപയോഗിച്ച് എൻക്രിപ്റ്റഡായി രഹസ്യവാക്കുകൾ സൂക്ഷിക്കാനുള്ള സൗകര്യം * File transfer for XMPP, AIM/ICQ, [[വിൻഡോസ് ലൈവ് മെസഞ്ചർ|Windows Live Messenger]], YIM * Instant messaging encryption with OTR (end-to-end encrypted) * എസ്ഐപിക്കും എക്സ്എംപിപിക്കും ഐപി വിലാസം വി6 പിൻതുണ * ടിയുആർഎൻ പ്രോട്ടോകോൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള മീഡിയ * Message Waiting Indication (RFC 3842) * Voice and video calls for SIP and XMPP using H.264 and H.263 or [[വിപി8|VP8]]<ref name="download.jitsi.org">{{Cite web|url=https://download.jitsi.org/jitsi/changelogs/changelog-4506.html|title=Jitsi changelog|publisher=Jitsi.org|access-date=2020-05-30|archive-date=2016-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160429135028/https://download.jitsi.org/jitsi/changelogs/changelog-4506.html|url-status=dead}}</ref> for video encoding * Wideband audio with SILK, G.722, Speex and [[ഓപ്പസ്|Opus]] * DTMF support with SIP INFO, RTP (RFC 2833/RFC 4733), In-band * Zeroconf via mDNS/DNS-SD (''à la'' [[ആപ്പിൾ ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ്|Apple]]'s Bonjour) * DNSSEC * Group video support (Jitsi Videobridge)<ref>{{Cite web|url=https://jitsi.org/Main/News|title=News|access-date=2013-06-08|date=|publisher=Jitsi}}</ref> * Packet loss concealment with the SILK and Opus codecs<ref>{{Cite web|url=https://java.net/nonav/projects/jitsi/lists/commits/archive/2013-04/message/192|title=Jitsi: commits@jitsi.java.net: Archive — Project Kenai|access-date=2013-06-08|date=|publisher=Java.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20150506074124/https://java.net/nonav/projects/jitsi/lists/commits/archive/2013-04/message/192|archive-date=2015-05-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://opus-codec.org/|title=opus-codec.org|access-date=2013-06-08|date=|publisher=opus-codec.org}}</ref> == സ്വീകരണം == ഉൽപ്പന്ന അവലോകനങ്ങൾ നടത്തുന്ന അമേരിക്കയിലെ വെബ്സൈറ്റായ വയർകട്ടർ 2020 ഏപ്രിലിൽ വീഡിയോ കോൺഫറൻസിംഗ് സേവനവിഭാഗത്തിൽ നടത്തിയ പരിശോധനയിൽ അവരുടെ രണ്ട് ശുപാർശകളിൽ രണ്ടാമത്തേതായി ജിറ്റ്സിമീറ്റിനെ ഉൾപ്പെടുത്തി. ആദ്യത്തേത് ജിറ്റ്സിയെക്കാളും അനേകം സൗകര്യങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന സിസ്കോയുടെ വെബെക്സ് ആണ്. സിസ്കോ വെബെക്സ് വലിയ ഗ്രൂപ്പുകൾക്കായും എന്റർപ്രൈസുകൾക്കായും ശുപാർശചെയ്യുന്നു. ജിറ്റ്സി മീറ്റ് "എളുപ്പം ഉപയോഗിക്കാവുന്നതും വിശ്വസനീയവും" ആണ് എന്നാണ് അവർ പ്രസ്താവിച്ചത്. തങ്ങളുടെ പരിശോധനയിൽ വീഡിയോയുടെയും ഓഡിയോയുടെയും നിലവാരവും വളരെ മികച്ചതായിരുന്നു. [[സൂം (സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ)|സൂം]], [[വെബെക്സ്]] എന്നിവയെക്കാളും വ്യക്തമായതും തെളിമയുള്ളതുമായിരുന്നു ജിറ്റ്സിയുടേത്. " <ref>{{Cite web|url=https://thewirecutter.com/reviews/best-video-conferencing-service/|title=Best Video Conferencing 2020|access-date=2020-04-27|last=Keough|first=Ben|date=2020-04-20|website=Wirecutter: Reviews for the Real World|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200503031223/https://thewirecutter.com/reviews/best-video-conferencing-service/|archive-date=2020-05-03|url-status=dead}}</ref> == ഇതും കാണുക == * തൽക്ഷണ സന്ദേശമയയ്‌ക്കൽ പ്രോട്ടോക്കോളുകളുടെ താരതമ്യം * തൽക്ഷണ സന്ദേശമയയ്‌ക്കൽ ക്ലയന്റുകളുടെ താരതമ്യം * വിഓഐപി സോഫ്റ്റ്വെയറിന്റെ താരതമ്യം * വെബ് കോൺഫറൻസിംഗ് സോഫ്റ്റ്വെയറിന്റെ താരതമ്യം * [[സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളുടെ പട്ടിക|സ്വതന്ത്ര, ഓപ്പൺ സോഴ്‌സ് സോഫ്റ്റ്വെയർ പാക്കേജുകളുടെ പട്ടിക]] * വൗസ സ്ട്രീമിംഗ് എഞ്ചിൻ * സെഷൻ ഓർഗനൈസേഷൻ പ്രോട്ടോക്കോൾ == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist|30em}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category}} * {{Official website}} [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] qgmk6asxct5uy77jgi2j6dt04w6u6ad 0 518948 4674389 3971319 2026-10-09T10:46:27Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674389 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Gizem Girişmen}} {{Infobox sportsperson | headercolor = | name = Gizem Girişmen | image = Gizem (target).jpg | image_size = <!--Only for images narrower than 220 pixels.--> | caption = Girişmen with target | birth_name = | fullname = | nickname = | nationality = Turkish | residence = | birth_date = {{birth date and age|1981|11|25}} | birth_place = [[Ankara]], Turkey | death_date = | death_place = | height = <!-- {{convert|}} (yyyy) --> | weight = <!-- {{convert|}} (yyyy) --> | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | country = Turkey | sport = [[Paralympic archery]] | event = Women's recurve [[ARW2]] | collegeteam = | universityteam = | club = Ankara Okçuluk İhtisas Spor Kulübü | team = | turnedpro = | partner = | former_partner = | coach = Gülüşen Güler Balcı | retired = | coaching = | worlds = | regionals = | nationals = | olympics = | paralympics = [[2008 Summer Paralympics|2008]] | highestranking = | pb = | medaltemplates = {{MedalSport | Women's [[archery]]}} {{MedalCountry|{{TUR}}}} {{MedalCompetition|[[Paralympic Games]]}} {{MedalGold| [[2008 Summer Paralympics|2008 Beijing]]|[[Archery at the 2008 Summer Paralympics - Women's individual recurve#W1/W2|Women's individual recurve W1/W2]]}} | show-medals = | updated = September 8, 2012 }} [[File:Gizem Girişmen.jpg|thumb|Gizem Girişmen (in front) competing against Iran's [[Zahra Nemati]] at the London [[2012 Paralympics]].]] വനിതാ റികർവ് ARW2 ഇവന്റിൽ<ref name="gsb">{{cite web|url=http://gsb.gov.tr/paralimpik/site/sporcular.asp?nameid=417 |archive-url=https://archive.today/20121221161105/http://gsb.gov.tr/paralimpik/site/sporcular.asp?nameid=417 |url-status=dead |archive-date=2012-12-21 |publisher=GSB |title=Sporcular / Okçuluk-Gizem Girişken |language=Turkish |accessdate=2012-09-08 }}</ref> മത്സരിക്കുന്ന ഒരു തുർക്കി പാരാലിമ്പിയൻ വനിതാ അമ്പെയ്ത്തുകാരിയാണ്<ref name="hurriyet.com.tr">http://www.hurriyet.com.tr/spor/digersporlar/9888672.asp?m=1 {{in lang|tr}}</ref> '''ജൈസം ഗിരിസ്മെൻ''' (ജനനം: നവംബർ 25, 1981 <ref>{{Cite web |url=http://www.para-archery.org/Athletes/athlete.php?View=362 |title=Archived copy |access-date=2008-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727163146/http://www.para-archery.org/Athletes/athlete.php?View=362 |archive-date=2011-07-27 |url-status=dead }}</ref>). == ആദ്യകാലജീവിതം == 1992-ൽ, പതിനൊന്നാമത്തെ വയസ്സിൽ, ഒരു ട്രാഫിക് അപകടത്തെ തുടർന്ന് അവർ പാരാപ്ലെജിക് ആയി.<ref>{{cite news |url=http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/21328615.asp |newspaper=[[Hürriyet]] |title=Eli ayağı tutan acizler ülkesinin... İnsanüstü yetenekli milli takımı |author=Özdil, Yılmaz |date=2012-08-29 |language=Turkish |accessdate=2012-09-08 |archive-date=2012-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120911013841/http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/21328615.asp |url-status=dead }}</ref>എല്ലാത്തിനുമുപരി, 2004-ൽ [[Bilkent University|ബിൽകെന്റ് സർവകലാശാല]]യിൽ നിന്ന് ബിസിനസ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനിൽ ബിരുദം നേടി. അതേ വർഷം തന്നെ ഒരു ആർച്ചറി മത്സരത്തിലേക്ക് അവരെ ക്ഷണിക്കുകയും അവിടെ താൽപ്പര്യമുണ്ടാകുകയും ആ കായിക പരിശീലനം നടത്താൻ ഉടൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. അയൽവാസികളുടെ അനുമതിയോടെ അവരുടെ അപ്പാർട്ട്മെന്റ് കെട്ടിടത്തിന്റെ ബേസ്മെൻറ് ഗാരേജിൽ അവർ പരിശീലനം നടത്തി. ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിൽ നടന്ന 2006-ലെ ഇപിസി ആർച്ചറി യൂറോപ്യൻ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ ദേശീയ ടൂർണമെന്റുകളിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ പരിശീലനവും മത്സര പരിചയവുമുള്ള ജൈസം ഗിരിമെന് മൂന്നാം സ്ഥാനം (ARW2 റിക്കർവ് ഫീമെയ്ൽ) ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവരുടെ ആദ്യ അന്താരാഷ്ട്ര ടൂർണമെന്റായിരുന്നു. == കായിക ജീവിതം == അടുത്ത വർഷം, ദക്ഷിണ കൊറിയയിലെ ചിയോങ്‌ജുവിൽ നടന്ന 2007-ലെ ഐപിസി ആർച്ചറി വേൾഡ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ അവർക്ക് ഒന്നാം സ്ഥാനം (ഫിറ്റ റൗണ്ട്) ലഭിച്ചു. അതേ വർഷം തന്നെ 2007-ലെ [[Czech Republic|ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്]] ഇന്റർനാഷണൽ ആർച്ചറി ടൂർണമെന്റിലും അവർ ഒന്നാം സ്ഥാനം നേടി. 2008-ൽ, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിൽ ജൂലൈ 12 മുതൽ 18 വരെ നടന്ന യൂറോപ്യൻ വികലാംഗ ആർച്ചറി ഗ്രാൻഡ് പ്രിക്സിൽ അവർ രണ്ടാം സ്ഥാനത്തെത്തി. 2008-ലെ സമ്മർ പാരാലിമ്പിക്‌സിൽ ഇൻഡിവിഡുയൽ റിക്കർവ് ഡബ്ല്യു 1 / ഡബ്ല്യു 2 വിഭാഗത്തിൽ തുർക്കിയെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് ചൈനീസ് എതിരാളിയായ ഫു ഹോങ്‌ഷിയെ പരാജയപ്പെടുത്തി സ്വർണ്ണ മെഡൽ നേടി.<ref>{{Cite web |url=http://www.newstime7.com/haber/20080914/Turkey-press-scan-September-14th.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-15 |archive-date=2008-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080915084235/http://www.newstime7.com/haber/20080914/Turkey-press-scan-September-14th.php |url-status=dead }}</ref> ഒടുവിൽ 2009 ഓഗസ്റ്റിൽ ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിലെ നിംബുർക്കിൽ നടന്ന പാരാ ആർച്ചറി ലോക ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ സ്വർണം നേടി ഗിരിമെൻ തന്റെ ലോക ചാമ്പ്യൻ പദവി ഉറപ്പിച്ചു. 2007 മുതൽ ലോക വനിതാ ഇൻഡ്യയിലെ ഒന്നാം നമ്പർ ആർച്ചറായി അവർ സ്ഥാനം നേടി. ഗിരിമെൻ ഈ വർഷത്തെ ലോറസ് വേൾഡ് സ്പോർട്സ് പേഴ്സണായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. കൂടാതെ ഈ അവാർഡിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ തുർക്കി കായികതാരവുമാണ്.<ref name="hurriyet.com.tr"/><ref>http://www.engellilersitesi.com/haber/700-spor-yolunuz-acik-olsun.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100217041405/http://www.engellilersitesi.com/haber/700-spor-yolunuz-acik-olsun.html |date=2010-02-17 }} {{in lang|tr}}</ref> ജൈസം ഗിരിസ്മെൻ ARW2 വനിതാ വിഭാഗത്തിൽ 30-50-60-70 മീറ്റർ, ഫിറ്റ, 70 മീറ്റർ റൗണ്ട്, ഒളിമ്പ് ആർ മാച്ച് തുർക്കി റെക്കോർഡ് ഉടമയും ആണ്. [[Turkey at the 2012 Summer Paralympics|2012-ലെ സമ്മർ പാരാലിമ്പിക്‌സിൽ]] വനിതാ ഇൻഡിവിഡുയൽ റിക്കർവ് ഡബ്ല്യു 1 / ഡബ്ല്യു 2 മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. അവിടെ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിൽ ഇറാനിയൻ എതിരാളിയോട് തോറ്റു. ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിൽ [[ഇറ്റലി]]യിൽ നിന്നുള്ള ടീമിനോട് അഞ്ചാം തോൽവി ഏറ്റുവാങ്ങിയ വനിതാ ടീം റിക്കർവ് ഈവന്റിൽ അവർ തുർക്കി ടീമിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ==ബഹുമതികൾ== * ''Torch bearer of 2008 Summer Paralympics'' * ''Athlete of the Month'' (August 2009) by IPC * ''[[2012 Summer Paralympics Parade of Nations|Flag bearer of Turkey at the 2012 Summer Paralympics]]'' ==അവലംബം== {{reflist|2}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Commons category|Gizem Girişmen}} * {{World Archery}} {{S-start}} {{s-sports|para}} {{succession box | before = [[Muharrem Korhan Yamaç]] | title = [[List of flag bearers for Turkey at the Paralympics|Flagbearer]] for {{TUR}} | years = [[2012 Summer Paralympics Parade of Nations|London 2012]] | after = [[Mesme Taşbağ]] }} {{S-end}} [[വർഗ്ഗം:2008-ലെ സമ്മർ പാരാലിമ്പിക്‌സിലെ മെഡൽ ജേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:1981-ൽ ജനിച്ചവർ]] e69vptqqo8v165xnyb5e9xebgshd3oj 0 524462 4674241 4666327 2026-10-08T20:26:12Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674241 wikitext text/x-wiki {{pu|Kodava people}} {{Infobox Ethnic group |group = കൊടകർ |poptime = 5,500,000 |popplace = [[കർണാടക ]], [[കേരളം]] |langs = [[കൊടവതക്ക് ]] (മാതൃഭാഷ), [[കന്നഡ]](കുന്ദഗന്നഡ) |rels = [[File:Om.svg|20px]][[ഹിന്ദുമതം]] |related =[[അമ്മ കൊടവ]] }} തെക്കൻ [[കർണാടക|കർണാടകത്തിലെ]] [[കൊടക്]] (കൂർഗ്) ജില്ലയിൽ കാണുന്ന ഗോത്രവർഗമാണു '''കൊടകർ''' അഥവാ '' '''കൊടവർ''''' എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. [[കൊഡവ ഭാഷ|കൊഡവ]] ഭാഷയാണിവർ പ്രധാനമായും ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ആയോധന കല അറിയുന്ന കർഷക സമൂഹമാണിത്. ലൈസൻസില്ലാതെ തോക്ക് ഉപയോഗിക്കാൻ ഇന്ത്യയിൽ അനുമതിയുള്ള ഏക വിഭാഗം കൊടകർ മാത്രമാണ്.''<ref name="koda1">[https://books.google.co.in/books?id=9xcIAQAAIAAJ&redir_esc=y കൊടവാസ് (കൂർഗ്സ്), അവരുടെ ആചാരങ്ങളും സംസ്കാരവും]</ref><ref name="koda2">[https://books.google.co.in/books?id=-sCWby8NT24C&pg=PA174&redir_esc=y ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ പ്ലാന്റേഷൻ ജില്ലകളിലെ സ്ഥാപനങ്ങളും ഭരണവും]</ref><ref name="koda3">[https://books.google.co.in/books?id=FRQwAQAAIAAJ&redir_esc=y കർണ്ണാടകയിലെ ജനങ്ങൾ]</ref>'' [[File:Kodavas.jpeg|thumb|upright|Kodava clansmen at home, 1875, by J. Forbes Watson (from NY public library)]] കൊടവഭാഷയുടേയും സംസ്കാരത്തിന്റേയും പേരായും കൊടഗെന്നുപയോഗിക്കാറുണ്ട്. മടിക്കേരി, വിരാജ്പേട്ട്, സോംവാർപേട്ട് എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് താലൂക്കുകളിലായി കൊടക് ജില്ല പരന്നിരിക്കുന്നു. എ.ഡി. 1398-ൽ വിജയനഗരസാമ്രാജ്യം ദക്ഷിണേന്ത്യ ഭരിച്ചപ്പോൾ കന്നഡ കവിയായ മംഗരാജൻ കൊടകന്മാരെക്കുറിച്ച് എഴുതിയിരുന്നു, വേട്ടയാടൽ അയോധനകലയായി ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു യോദ്ധാക്കളാണെന്ന് കൊടകരെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.<ref name="kod4">{{Cite web |url=http://www.languageinindia.com/oct2001/kodavarajyashree.html |title=കൊടവരാജ്യശ്രീ |access-date=2020-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070625093611/http://www.languageinindia.com/oct2001/kodavarajyashree.html |archive-date=2007-06-25 |url-status=dead}}</ref> കൊഡകർ ആയിരത്തിലേറെ വർഷങ്ങളായി കൊടകിൽ താമസിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ വിശദീകരിക്കുന്നു, അതിനാൽ അവർ ആദ്യകാല കൃഷിക്കാരും ഒരുപക്ഷേ ഈ പ്രദേശത്തെ ഏറ്റവും പഴയ താമസക്കാരും ആണെന്നു വ്യക്തമാവുന്നു.ഇവർക്ക് പുറമെ കൊടഗു ഗൗഡ(അരെഭാഷേഗൗഡ) അമ്മകൊടവ,കൊടഗു ഹെഗ്ഗഡെ, കൊടവ തീയ്യർ,കൂർഗ്ഗ് ബൻടർ തുടങ്ങിയ സമുദായങ്ങളും കൊടവ ഭാഷ സംസാരിച്ചുവരുന്നു ഇവരിൽ പല സമുദായങ്ങളും കൊടവരുടെ സംസ്കാരവും,വസ്ത്രരീതികളും അനുകരിച്ചു വരുന്നു, എന്നിരുന്നാലും കൊടവർ ഇവരിൽ നിന്നൊക്കെയും വ്യത്യസ്തമായ യുദ്ധോൽസുകാരായ ഗോത്ര വിഭാഗമാണ് <ref name="kod5">[https://archive.org/details/easternexperien02bowrgoog ഒരു ബുക്ക്]</ref> <gallery mode="packed" heights="180px"> File:Kodava attire.webm|കൊടവ ജനതയുടെ പരമ്പരാഗത വേഷം File:Kodava Culture Video-02.webm|കൊടവ ജനത ഉപയോഗിക്കുന്ന തോക്കിന്റെ പ്രവർത്തനരീതി File:Kodava attire 4.webm|കൊടവ ജനതയുടെ പരമ്പരാഗത വേഷം File:Kodava attire 3.webm|കൊടവ ജനതയുടെ പരമ്പരാഗത വേഷം </gallery> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:സമുദായങ്ങൾ]] iffp9h2kf6dfqaj6xdy9eqpg86cj6ta 0 530450 4674258 3796242 2026-10-09T02:04:48Z Innerstream 154743 4674258 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Calcium bicarbonate}} {{Chembox |verifiedrevid=430733457 |Name=Calcium bicarbonate |OtherNames=Cleansing lime |ImageFile=Calcium bicarbonate.svg |ImageName=Calcium bicarbonate |IUPACName=Calcium hydrogen carbonate |Section1={{Chembox Identifiers | SMILES = OC(=O)O[Ca]OC(=O)O | SMILES1 = [Ca+2].[O-]C(=O)O.[O-]C(=O)O | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 8351767 | PubChem = 10176262 | UNII = 7PRA4BLM2L | InChI = 1/2CH2O3.Ca/c2*2-1(3)4;/h2*(H2,2,3,4);/q;;+2/p-2 | InChIKey = NKWPZUCBCARRDP-NUQVWONBAN | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI = 1S/2CH2O3.Ca/c2*2-1(3)4;/h2*(H2,2,3,4);/q;;+2/p-2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = NKWPZUCBCARRDP-UHFFFAOYSA-L | CASNo = | RTECS = }} |Section2={{Chembox Properties | Formula = Ca(HCO<sub>3</sub>)<sub>2</sub> | MolarMass = 162.11464 g/mol | Appearance = | Density = | Solubility = 16.1 g/100 mL (0 °C) <br> 16.6 g/100 mL (20 °C) <br> 18.4 g/100 mL (100 °C) | MeltingPt = | BoilingPt = | pKa = | pKb = | Viscosity = }} |Section3={{Chembox Structure | MolShape = | Coordination = | CrystalStruct = | Dipole = }} |Section7={{Chembox Hazards | ExternalSDS = | MainHazards = Irritant | FlashPt = Non-Flammable }} |Section8={{Chembox Related | OtherAnions = | OtherCations = [[Magnesium bicarbonate]] | OtherCompounds = }} }} '''കാൽസ്യം ഹൈഡ്രജൻ കാർബണേറ്റ്''' എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു [[കാൽസ്യം]] സംയുക്തമാണ് '''കാൽസ്യം ബൈകാർബണേറ്റ്.''' ഇതിന്റെ രാസ സൂത്രം Ca(HCO<sub>3</sub>)<sub>2</sub>. ഇത് ഖരസംയുക്തമായി കാണപ്പെടുന്നില്ല. [[കാൽ‌സ്യം|കാൽസ്യം]] (Ca <sup>2+</sup> ), ബൈകാർബണേറ്റ് ( {{Chem|HCO|3|−}} ) അയോണുകളായി [[ജലീയ ലായനി|ജലീയ]] ലായനിയിൽ മാത്രമേ ഇത് നിലനിൽക്കൂ. കാർബണേറ്റ് ( {{Chem|CO|3|2−}} ) അയോണുകൾ, ജലത്തിൽ ലയിച്ചരൂപത്തിൽ [[കാർബൺ ഡയോക്സൈഡ്|കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ്]] (CO <sub>2</sub> ) എന്നിവയോടൊപ്പമാണ് ലഭ്യമാവുക. അന്തരീക്ഷവുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്ന ജലം കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡിനെ ആഗിരണം ചെയ്യുന്നു. ഈ ജലം പാറകളുമായും അവശിഷ്ടങ്ങളുമായും സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്നതിനാൽ അവ സാധാരണയായി [[കാൽസ്യം]], [[മഗ്നീഷ്യം]] തുടങ്ങിയവയുടെ ലോഹ അയോണുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നു. അതിനാൽ അരുവികൾ, തടാകങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് കിണറുകൾ എന്നിവയിൽ നിന്ന് വരുന്ന പ്രകൃതിദത്ത ജലം ഈ ബൈകാർബണേറ്റുകളുടെ നേർപ്പിച്ച ലായനിയായി കണക്കാക്കുന്നു. ഈ [[Hard water|കഠിന ജലം]] പൈപ്പുകളിലും ബോയിലറുകളിലും കാർബണേറ്റ് പാളി ഉണ്ടാക്കുന്നു. അവ സോപ്പുകളുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിച്ച് അഭികാമ്യമല്ലാത്ത മലിനജലമുണ്ടാക്കുന്നു. കാൽസ്യം ബൈകാർബണേറ്റിന്റെ ലായനിയെ ബാഷ്പീകരിച്ചുകൊണ്ട് ഖരസംയുക്തം തയ്യാറാക്കാൻ സാധ്യമല്ല. ഇങ്ങനെ ചെയ്യുമ്പോൾ, [[കാൽസ്യം കാർബണേറ്റ്]] ആണ് പകരമായി ഉണ്ടാവുന്നത്: <ref>{{Cite web |url=http://www.newton.dep.anl.gov/askasci/chem99/chem99492.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-05 |archive-date=2015-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150226223438/http://newton.dep.anl.gov/askasci/chem99/chem99492.htm |url-status=dead }}</ref> : Ca(HCO<sub>3</sub>)<sub>2</sub> ( [[ജലീയ ലായനി|aq]] ) → CO<sub>2</sub> (g) + H<sub>2</sub>O (l) + [[കാൽസ്യം കാർബണേറ്റ്|CaCO<sub>3</sub>]] (S). == അവലംബം == <references /> [[വർഗ്ഗം:ലവണാമ്ലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ബൈകാർബണേറ്റുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കാൽസ്യം സംയുക്തങ്ങൾ]] 4x5h9dlzgu33qj9bl8wfnjjvi4hc1v3 4 538675 4674254 4673371 2026-10-09T00:02:44Z ListeriaBot 105900 Wikidata list updated [V2] 4674254 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE {?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P106 wd:Q39631. ?item wdt:P27 wd:Q668.} |section= |columns=label:name,P18,description,P27,P569,P570,P19,P20,item:wikidata item,?linkcount:site links |thumb=128 |min_section=2 |update=manual }} {| class='wikitable sortable' ! name ! ചിത്രം ! description ! പൗരത്വം ! ജനിച്ച തീയതി ! മരിച്ച തീയതി ! ജന്മസ്ഥലം ! മരിച്ച സ്ഥലം ! wikidata item ! site links |- | ''[[:d:Q55704|കേദാർ ജോഷി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-31 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q55704|Q55704]] | |- | [[റാഷിദ് ജഹാൻ|റഷീദ് ഷാജഹാൻ]] | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു എഴുത്തുകാരൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1905" | 1905 | data-sort-value="1952" | 1952-07-29 | [[കാൺപൂർ]] | [[മോസ്കോ]] | [[:d:Q81576|Q81576]] | |- | [[ദീപക് ചോപ്ര]] | [[പ്രമാണം:Deepak Chopra.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1946" | 1946-10-22 | | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | | [[:d:Q318506|Q318506]] | |- | [[ബി.സി. റോയ്]] | [[പ്രമാണം:Dr. Bidhan Chandra Roy in 1943 (cropped).jpg|center|128px]] | പശ്ചിമ ബംഗാളിന്റെ രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു ഡോ.ബി.സി. റോയ് | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1882" | 1882-07-01 | data-sort-value="1962" | 1962-07-01 | ''[[:d:Q3181037|Bankipore]]'' | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q2901773|Q2901773]] | |- | ''[[:d:Q1446797|അബ്രഹാം വർഗീസ്]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Abraham Verghese in 2023 06.jpg|center|128px]] | | [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-30 | | [[അഡിസ് അബെബ]] | | [[:d:Q1446797|Q1446797]] | |- | [[ജെറുഷ ജിറാദ്]] | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1891" | 1891-03-21 | data-sort-value="1984" | 1984-06-02<br/>1984 | [[മുംബൈ]] | [[ഇന്ത്യ]] | [[:d:Q3177539|Q3177539]] | |- | [[ബാലായ് ചന്ദ് മുഖോപാധ്യായ]] | [[പ്രമാണം:Balai Chand Mukhopadhyay 1999 stamp of India.jpg|center|128px]] | ബംഗാളി ഭാഷാ നോവലിസ്റ്റും ചെറുകഥാകൃത്തും നാടകകൃത്തും കവിയും ഫിസിഷ്യനും | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1899" | 1899-07-19 | data-sort-value="1979" | 1979-02-09 | ''[[:d:Q2453339|Manihari]]'' | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q3349545|Q3349545]] | |- | [[അനുകുൽചന്ദ്ര ചക്രവർത്തി]] | [[പ്രമാണം:Anukul as a boy.jpg|center|128px]] | ആത്മീയ നേതാവും ഫിസിഷ്യനും | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1888" | 1888-09-14 | data-sort-value="1969" | 1969-01-27 | ''[[:d:Q5711201|Hemayetpur]]'' | [[ദേവ്ഘർ]] | [[:d:Q3349646|Q3349646]] | |- | [[ആമി ബേരാ]] | [[പ്രമാണം:Ami Bera official photo.jpg|center|128px]] | അമേരിക്കൻ ഫിസിഷ്യനും രാഷ്ട്രീയക്കാരനും | [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-02 | | [[ലോസ് ആഞ്ചെലെസ്]] | | [[:d:Q3389105|Q3389105]] | |- | [[ഫാറൂഖ് അബ്ദുല്ല]] | [[പ്രമാണം:Farooq Abdullah addressing at the presentation ceremony of the Cash Prizes to the best performing Regional Rural Banks and Certificates for extending loans for SPV home lighting systems during 2009-10, in New Delhi (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1937" | 1937-10-21 | | ''[[:d:Q1506029|ശ്രീനഗർ ജില്ല]]'' | | [[:d:Q3517911|Q3517911]] | |- | [[രമൺ സിംഗ്]] | [[പ്രമാണം:The former Chief Minister of Chhattisgarh, Dr. Raman Singh.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1952" | 1952-10-15 | | ''[[:d:Q1929610|Kawardha]]'' | | [[:d:Q3521181|Q3521181]] | |- | [[ആർക്കോട്ട് ലക്ഷ്മണസ്വാമി മുതലിയാർ|എ. ലക്ഷ്മണസ്വാമി മുതലിയാർ]] | [[പ്രമാണം:A. Lakshmanaswami Mudaliar.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1887" | 1887-10-14 | data-sort-value="1974" | 1974-04-15 | | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q3531827|Q3531827]] | |- | [[പ്രതാപ് ചന്ദ്ര റെഡ്ഡി]] | [[പ്രമാണം:Prathap C. Reddy (1).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1933" | 1933-02-05 | | [[ചെന്നൈ]] | | [[:d:Q4243548|Q4243548]] | |- | ''[[:d:Q4307084|വിമൽ മുണ്ട]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1963" | 1963-08-15 | data-sort-value="2012" | 2012-03-22 | [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | [[ബാന്ദ്ര]] | [[:d:Q4307084|Q4307084]] | |- | [[എ. ജി. കെ. ഗോഖലെ]] | [[പ്രമാണം:Dr agk gokhale.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-10-02 | | [[വിജയവാഡ]] | | [[:d:Q4647788|Q4647788]] | |- | [[എ.ആർ. മേനോൻ]] | | കേരളത്തിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1886" | 1886-04-06 | data-sort-value="1960" | 1960-10-09 | | | [[:d:Q4648296|Q4648296]] | |- | ''[[:d:Q4690369|അഫ്സർ മൗദൂദി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1874" | 1874-03-03 | data-sort-value="1948" | 1948-12-24 | | | [[:d:Q4690369|Q4690369]] | |- | ''[[:d:Q4699812|Ajit Varki]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | | | [[:d:Q4699812|Q4699812]] | |- | [[അജ്മൽ അമീർ]] | [[പ്രമാണം:Ajmal Ameer at Launch of Provoke Lifestyle Magazine.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേതാവ് | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1985" | 1985-03-02 | | [[ആലുവ]] | | [[:d:Q4699893|Q4699893]] | |- | ''[[:d:Q4746535|അമീർ ചന്ദ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1889" | 1889 | data-sort-value="1970" | 1970 | | | [[:d:Q4746535|Q4746535]] | |- | ''[[:d:Q4751307|Ananda Prasad]]'' | [[പ്രമാണം:Ananda Prasad 2011b.jpg|center|128px]] | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1928" | 1928 | data-sort-value="2022" | 2022-02-05 | ''[[:d:Q861160|Buxar]]'' | [[പാലക്കാട്]] | [[:d:Q4751307|Q4751307]] | |- | ''[[:d:Q2214381|സലിം യൂസഫ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-26 | | [[കൊട്ടാരക്കര]] | | [[:d:Q2214381|Q2214381]] | |- | [[റീത ഫാരിയ]] | [[പ്രമാണം:Reita Faria in Africa (cropped).jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടറും സൌന്ദര്യമത്സര വിജയിയും | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1943" | 1943-08-23 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q2273463|Q2273463]] | |- | ''[[:d:Q2335520|അരൂപ് ചാറ്റർജി]]'' | [[പ്രമാണം:Aroup Chatterjee.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1958" | 1958-06-23 | | [[കൊൽക്കത്ത]] | | [[:d:Q2335520|Q2335520]] | |- | [[സുനേത്ര ഗുപ്ത]] | [[പ്രമാണം:Kulldorff gupta bhattacharya (Sunetra Gupta cropped).jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ നോവലിസ്റ്റും എപ്പിഡെമിയോളജിസ്റ്റും | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-15 | | [[കൊൽക്കത്ത]] | | [[:d:Q2366381|Q2366381]] | |- | ''[[:d:Q2652239|അട്രജ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q2652239|Q2652239]] | |- | [[ക്യാപ്റ്റൻ ലക്ഷ്മി|ലക്ഷ്മി സഹ്ഗൾ]] | [[പ്രമാണം:Lakshmi Sahgal.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമിയിലെ ഇന്ത്യൻ സൈനാധിപ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1914" | 1914-10-24 | data-sort-value="2012" | 2012-07-23 | [[ചെന്നൈ]] | [[കാൺപൂർ]] | [[:d:Q465051|Q465051]] | |- | [[ബിനായക് സെൻ]] | [[പ്രമാണം:Binayak Sen.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1950" | 1950-01-04 | | | | [[:d:Q863536|Q863536]] | |- | [[സാകിർ നായിക്|സാകിർ നായ്ക്ക്]] | [[പ്രമാണം:Dr Zakir Naik.jpg|center|128px]] | ഒരു എഴുത്തുകാരനും പ്രഭാഷകനും മത താരതമ്യ പണ്ഡിതനുമാണ് സാകിർ അബ്ദുൽ കരീം നായിക് | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[സൗദി അറേബ്യ]] | data-sort-value="1965" | 1965-10-18 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q932829|Q932829]] | |- | [[മണി മേനോൻ‌|മണി മേനോൻ]] | [[പ്രമാണം:Mani Menon VGR.JPG|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1948" | 1948-07-09 | | [[തൃശ്ശൂർ]] | | [[:d:Q984570|Q984570]] | |- | [[ഹനുമപ്പ സുദർശൻ]] | [[പ്രമാണം:H Sudarshan.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ സാമൂഹിക പ്രവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1950" | 1950-12-30 | | ''[[:d:Q8052060|Yemalur]]'' | | [[:d:Q1243958|Q1243958]] | |- | ''[[:d:Q5559835|Gieve Patel]]'' | [[പ്രമാണം:Gieve Patel.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1940" | 1940-08-18 | data-sort-value="2023" | 2023-11-03 | [[മുംബൈ]] | [[പൂണെ]] | [[:d:Q5559835|Q5559835]] | |- | ''[[:d:Q5640460|ഹക്കീം അബ്ദുൽ അസീസ്]]'' | [[പ്രമാണം:Hakim Abdul Aziz.jpeg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1855" | 1855 | data-sort-value="1911" | 1911 | [[ലഖ്‌നൗ]] | [[ലഖ്‌നൗ]] | [[:d:Q5640460|Q5640460]] | |- | [[കേതയൂൺ അർദേശിർ ദിൻ‌ഷോ]] | [[പ്രമാണം:Kadinshaw.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1943" | 1943-11-16 | data-sort-value="2011" | 2011-08-26 | | [[മുംബൈ]] | [[:d:Q4793608|Q4793608]] | |- | [[ഗുരുബായ് കർമാർക്കർ]] | [[പ്രമാണം:Gurubal Karmarkar, a 1892 graduate of Woman's Medical College of Pennsylvania (1).jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഫിസിഷ്യൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1801" | 19th century<br/>1862-10-10 | data-sort-value="1932" | 1932 | | | [[:d:Q4793879|Q4793879]] | |- | [[എസ്.ഐ. പത്മാവതി|എസ്. ഐ. പദ്മാവതി]] | [[പ്രമാണം:Si-padmavati.webp|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ കാർഡിയോളജിസ്റ്റ് | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1917" | 1917-06-20<br/>1919-06-20 | data-sort-value="2020" | 2020-08-29 | [[മ്യാൻമാർ|മ്യാന്മാർ]] | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | [[:d:Q4794109|Q4794109]] | |- | [[മുത്തുലക്ഷ്മി റെഡ്ഡി]] | [[പ്രമാണം:Muthulakshmi Reddy (ca 1912).jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടറും നിയമസഭാംഗവും | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1886" | 1886-07-30 | data-sort-value="1968" | 1968-07-22 | ''[[:d:Q3535371|Pudukkottai State]]'' | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q4794148|Q4794148]] | |- | ''[[:d:Q4805068|ആഷിക ഡേവിഡ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1862" | 1862 | | | | [[:d:Q4805068|Q4805068]] | |- | [[ബി. രമണ റാവു]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[ഹൈദരാബാദ്]] | | [[:d:Q4834177|Q4834177]] | |- | [[ബി.എസ്. മൂൺജെ]] | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1872" | 1872-12-12 | data-sort-value="1948" | 1948-03-03 | | | [[:d:Q4834200|Q4834200]] | |- | [[ബാനൂ ജഹാൻഗീർ കോയാജി]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1918" | 1918-08-22<br/>1917-09-17 | data-sort-value="2004" | 2004-07-15 | [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | [[പൂണെ]] | [[:d:Q4857029|Q4857029]] | |- | [[ഡി. ബിജു]] | [[പ്രമാണം:Dr. Biju.jpg|center|128px]] | മലയാളം ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1971" | 1971-05-31 | | [[കേരളം]] | | [[:d:Q4907282|Q4907282]] | |- | [[സുശീല നയ്യാർ]] | [[പ്രമാണം:Dr Sushila Nayyar, 1947.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത വനിത | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1914" | 1914-12-26 | data-sort-value="2001" | 2001-01-03<br/>2000-01-03 | ''[[:d:Q6444811|Kunjah]]'' | [[സേവാഗ്രാം]] | [[:d:Q4969032|Q4969032]] | |- | ''[[:d:Q5071372|ചന്ദ്രകാന്ത് ഷാ]]'' | | | [[കാനഡ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1936" | 1936-04-07 | | ''[[:d:Q2087583|Nandurbar]]'' | | [[:d:Q5071372|Q5071372]] | |- | ''[[:d:Q5076920|Charles Donovan]]'' | [[പ്രമാണം:Charles Donovan.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1863" | 1863-09-19 | data-sort-value="1951" | 1951-10-29 | [[കൊൽക്കത്ത]] | ''[[:d:Q895264|Bourton-on-the-Water]]'' | [[:d:Q5076920|Q5076920]] | |- | ''[[:d:Q5269812|ധ്രുബജ്യൊതി ബോറ]]'' | | ഇന്ത്യൻ എഴുത്തുകാരൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955-11-27 | | [[ഷില്ലോങ്ങ്]] | | [[:d:Q5269812|Q5269812]] | |- | ''[[:d:Q5276806|Dilip Mahalanabis]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1934" | 1934-11-12 | data-sort-value="2022" | 2022 | ''[[:d:Q2875992|Kishoreganj]]''<br/>[[ധാക്ക|ഢാക്ക]] | [[ഇന്ത്യ]] | [[:d:Q5276806|Q5276806]] | |- | ''[[:d:Q5358597|ഏലേടത്ത് തയ്ക്കട്ാട് നീലകണ്ഠൻ മൂസ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1904" | 1904 | data-sort-value="1997" | 1997 | [[ഒല്ലൂർ]] | [[ഒല്ലൂർ]] | [[:d:Q5358597|Q5358597]] | |- | [[ഇന്ദിര ഹിന്ദുജ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1943" | 1943-12-18 | | ''[[:d:Q1250069|Shikarpur]]'' | | [[:d:Q6025009|Q6025009]] | |- | ''[[:d:Q6114669|ജാക്ക് പ്രെഗെർ]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Jack Preger, founder of Calcutta Rescue.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1930" | 1930-07-25 | | | | [[:d:Q6114669|Q6114669]] | |- | ''[[:d:Q6319421|ജ്യോതി പാണ്ഡ്യ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[വഡോദര]] | | [[:d:Q6319421|Q6319421]] | |- | ''[[:d:Q6323647|K. N. Kesari]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. K. N. Kesari 1999 by Bapu (page 1 crop).jpg|center|128px]] | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1875" | 1875 | data-sort-value="1953" | 1953-06-08 | ''[[:d:Q15690270|Inamanamellur]]'' | | [[:d:Q6323647|Q6323647]] | |- | ''[[:d:Q6334699|Nirodbaran]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു എഴുത്തുകാരൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]] | data-sort-value="1903" | 1903-11-17 | data-sort-value="2006" | 2006-07-17 | [[ചിറ്റഗോങ്]] | [[പുതുച്ചേരി നഗരം]] | [[:d:Q6334699|Q6334699]] | |- | [[കാകർല സുബ്ബറാവു|കകർല സുബ്ബറാവു]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1925" | 1925-01-25 | data-sort-value="2021" | 2021-04-16 | ''[[:d:Q15382|കൃഷ്ണ ജില്ല]]'' | [[സെക്കന്ദ്രാബാദ്]] | [[:d:Q6349273|Q6349273]] | |- | ''[[:d:Q6394895|Kesava Reddy]]'' | [[പ്രമാണം:Dr.Keshavareddy.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1946" | 1946-03-10 | data-sort-value="2015" | 2015-02-13 | ''[[:d:Q7709526|Thalupulapalle]]'' | [[നിസാമാബാദ്]] | [[:d:Q6394895|Q6394895]] | |- | [[ഖദീജ മുംതാസ്]] | [[പ്രമാണം:Dr.khadeeja mumtaz.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ എഴുത്തുകാരി | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[കാട്ടൂർ, തൃശ്ശൂർ ജില്ല]] | | [[:d:Q6398859|Q6398859]] | |- | ''[[:d:Q6407615|കില്ലി കൃപ റാണി]]'' | [[പ്രമാണം:Kruparani Killi (cropped).jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1965" | 1965-11-19 | | ''[[:d:Q671757|Srikakulam]]'' | | [[:d:Q6407615|Q6407615]] | |- | ''[[:d:Q6712223|എം. എൽ. കുൽക്കർണി]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1947" | 1947-09-08 | | | | [[:d:Q6712223|Q6712223]] | |- | [[എം.കെ. മുനീർ]] | [[പ്രമാണം:M K Muneer.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1962" | 1962-08-26 | | [[കോഴിക്കോട്]] | | [[:d:Q6712766|Q6712766]] | |- | ''[[:d:Q6713018|എം. ആർ. ഗുരുസാമി മുദലിയാർ]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1880" | 1880 | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q2340194|Nelamangala]]'' | [[കീഴ്പാക്കം]] | [[:d:Q6713018|Q6713018]] | |- | [[എം.എസ്. വല്യത്താൻ]] | [[പ്രമാണം:Dr.M.S.Valiathan.jpg|center|128px]] | കാർഡിയാക് സർജൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-24 | data-sort-value="2024" | 2024-07-17 | [[മാവേലിക്കര]] | [[മണിപ്പാൽ]] | [[:d:Q6713130|Q6713130]] | |- | ''[[:d:Q6733131|മഹൻകാളി സീതാരാമ റാവു]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1906" | 1906 | data-sort-value="1977" | 1977 | | | [[:d:Q6733131|Q6733131]] | |- | [[മേരി വർഗീസ്]] | [[പ്രമാണം:Dr.Mary Verghese receiving Padma Shri award.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1925" | 1925-05-21<br/>1925-05-27<br/>1925-05-26 | data-sort-value="1986" | 1986-12-17 | [[ചെറായി]] | [[വെല്ലൂർ]] | [[:d:Q6780883|Q6780883]] | |- | ''[[:d:Q6933432|മുകേഷ് ഹൈക്കർവാൾ]]'' | | | [[ഓസ്ട്രേലിയ]]<br/>[[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1960" | 1960-12-28 | | [[ലഖ്‌നൗ]] | | [[:d:Q6933432|Q6933432]] | |- | ''[[:d:Q6962817|നാൻസി ലോൺസ്‌ഡോർഫ്]]'' | | | [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q6962817|Q6962817]] | |- | [[നരേന്ദ്ര ധാബോൽക്കർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1945" | 1945-11-01 | data-sort-value="2013" | 2013-08-20 | ''[[:d:Q581562|Satara]]'' | [[പൂണെ]] | [[:d:Q6965776|Q6965776]] | |- | ''[[:d:Q7117146|P. Brahmayya Sastry]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1913" | 1913-05-24 | data-sort-value="1993" | 1993-05-28 | ''[[:d:Q59018|Kakinada]]'' | | [[:d:Q7117146|Q7117146]] | |- | [[പി.കെ. വാരിയർ|പി. കെ. വാരിയർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1921" | 1921-06-05<br/>1921 | data-sort-value="2021" | 2021-07-10 | [[കോട്ടക്കൽ]] | [[കോട്ടക്കൽ]] | [[:d:Q7117375|Q7117375]] | |- | [[പദ്മാവതി ബന്ദോപാദ്ധ്യായ്]] | [[പ്രമാണം:Padma Bandopadhyay.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1944" | 1944-11-04 | | [[തിരുപ്പതി]] | | [[:d:Q7123872|Q7123872]] | |- | [[എസ്. പിനകപാണി]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1913" | 1913-08-03 | data-sort-value="2013" | 2013-03-11 | ''[[:d:Q7246454|Priyagraharam]]'' | [[കർനൂൽ]] | [[:d:Q7124235|Q7124235]] | |- | ''[[:d:Q7141308|Parveen Kumar]]'' | [[പ്രമാണം:Dame Parveen Kumar (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]] | data-sort-value="1942" | 1942-06-01 | | [[ലാഹോർ]] | | [[:d:Q7141308|Q7141308]] | |- | ''[[:d:Q7143137|പശുപതി ബോസ്]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1907" | 1907-11-01 | data-sort-value="1979" | 1979 | | | [[:d:Q7143137|Q7143137]] | |- | [[ആർ. കേശവൻ നായർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1910" | 1910 | data-sort-value="2005" | 2005 | | | [[:d:Q7273787|Q7273787]] | |- | ''[[:d:Q7288445|രാം ചന്ദ്ര ഡോം]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-02-08 | | ''[[:d:Q2088440|ബിർഭും ജില്ല]]'' | | [[:d:Q7288445|Q7288445]] | |- | [[റസ്റ്റോം ജൽ വകിൽ]] | | | [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1911" | 1911-07-17 | data-sort-value="1974" | 1974-11-20 | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q7382531|Q7382531]] | |- | ''[[:d:Q7399608|സാഹിബ് സിംഗ് സോഖെ]]'' | [[പ്രമാണം:Sahib Singh Sokhey 1948 Wellcome V0028080 (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1887" | 1887-12-15 | data-sort-value="1971" | 1971-10-23 | [[അമൃത്‌സർ]] | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | [[:d:Q7399608|Q7399608]] | |- | ''[[:d:Q7530461|സിർക്കഴി ജി. ശിവചിദംബരം]]'' | [[പ്രമാണം:சீர்காழி சிவசிதம்பரம்.JPG|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ കർണാടക ഗായകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-08 | | | | [[:d:Q7530461|Q7530461]] | |- | ''[[:d:Q7547563|സ്നേഹ ആനി ഫിലിപ്പ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-07 | data-sort-value="2001" | 2001-09-11 | [[കേരളം]] | [[ലോക വ്യാപാര കേന്ദ്രം]] | [[:d:Q7547563|Q7547563]] | |- | ''[[:d:Q7654042|സ്വാതി പിരമൽ]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Swati Piramal.JPG|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1956" | 1956-03-28 | | | | [[:d:Q7654042|Q7654042]] | |- | [[ടി.എസ്.എസ്. രാജൻ]] | [[പ്രമാണം:TSSRajan.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1880" | 1880 | data-sort-value="1953" | 1953 | [[ശ്രീരംഗം]] | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q7668680|Q7668680]] | |- | ''[[:d:Q7461261|ഷാ ഫൈസൽ]]'' | [[പ്രമാണം:The Prime Minister, Dr. Manmohan Singh congratulating Dr. Shah Faisal, the Civil Services topper for 2010 from Jammu & Kashmir, in New Delhi on May 26, 2010.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-17 | | ''[[:d:Q6668869|Lolab Valley]]'' | | [[:d:Q7461261|Q7461261]] | |- | [[ഷീല ബാലകൃഷ്ണൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q7493001|Q7493001]] | |- | ''[[:d:Q12995370|Raja Rao Garikapati]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1915" | 1915-02-05 | data-sort-value="1963" | 1963-09-08 | ''[[:d:Q1639492|രാജമന്ദ്രി]]'' | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q12995370|Q12995370]] | |- | [[ഹിൽഡ മേരി ലാസാറുസ്]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1890" | 1890<br/>1890-01-23 | data-sort-value="1978" | 1978 | | | [[:d:Q13012160|Q13012160]] | |- | ''[[:d:Q13120548|Rani Bang]]'' | [[പ്രമാണം:Rani Bang (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1951" | 1951-09-17 | | | | [[:d:Q13120548|Q13120548]] | |- | ''[[:d:Q8045744|Y. G. Parameshwara]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2004" | 2004 | | | [[:d:Q8045744|Q8045744]] | |- | [[സി.കെ. ലക്ഷ്മണൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1898" | 1898-04-05 | data-sort-value="1970" | 1970-10-03 | | | [[:d:Q11689979|Q11689979]] | |- | ''[[:d:Q12354393|Ranganayakulu Potturu]]'' | [[പ്രമാണം:Ranganayakulu, Bengaluro, aprilo 2018.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1958" | 1958-07-08 | | | | [[:d:Q12354393|Q12354393]] | |- | [[രാമചന്ദ്ര ദത്താത്രയ ലെലെ|രാമചന്ദ്ര ദതത്രയ ലെലെ]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1928" | 1928-01-16 | data-sort-value="2022" | 2022 | [[ഹൈദരാബാദ്]] | | [[:d:Q12449609|Q12449609]] | |- | [[ഹേംലത ഗുപ്ത|ഹേമലത ഗുപ്ത]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="2000" | 20th century<br/>1943-06-25 | data-sort-value="2006" | 2006-05-13<br/>2006 | [[ഇന്ത്യ]] | ''[[:d:Q6373016|Karol Bagh Lok Sabha constituency]]'' | [[:d:Q12460836|Q12460836]] | |- | ''[[:d:Q7686934|തരുൺ മണ്ഡൽ]]'' | [[പ്രമാണം:TMondal.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-01-20 | | ''[[:d:Q2330643|Jaynagar Majilpur]]'' | | [[:d:Q7686934|Q7686934]] | |- | [[വി. ശാന്ത]] | [[പ്രമാണം:Dr. V. Shanta, in New Delhi on March 20, 2006 (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1927" | 1927-03-11 | data-sort-value="2021" | 2021-01-19 | ''[[:d:Q1646915|Mylapore]]'' | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q7907747|Q7907747]] | |- | [[വന്ദന ജെയിൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | | [[:d:Q7914349|Q7914349]] | |- | [[ശശി വാധ്വ]] | | ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1948" | 1948-07-30 | | [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]] | | [[:d:Q15972942|Q15972942]] | |- | [[ടി.എസ്. സൗന്ദ്രം|ടി. എസ് സൗന്ദ്രം]] | [[പ്രമാണം:TS Soundram 2005 stamp of India.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1904" | 1904-08-18 | data-sort-value="1984" | 1984-10-21 | [[തിരുനെൽ‌വേലി]] | [[ദിണ്ടിഗൽ]] | [[:d:Q16011026|Q16011026]] | |- | ''[[:d:Q14076389|Kanwaljeet S. Anand]]'' | | ഗവേഷകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1953" | 20th century | | | | [[:d:Q14076389|Q14076389]] | |- | ''[[:d:Q15071574|ജാൻവി ബറുവ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q15071574|Q15071574]] | |- | ''[[:d:Q15132653|വൈ.രാധാകൃഷ്ണമൂർത്തി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2013" | 2013-10-19 | ''[[:d:Q15382|കൃഷ്ണ ജില്ല]]'' | [[ഹൈദരാബാദ്]] | [[:d:Q15132653|Q15132653]] | |- | ''[[:d:Q15144914|Minnie M. Mathan]]'' | | ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1937" | 1937-12-16 | | | | [[:d:Q15144914|Q15144914]] | |- | ''[[:d:Q15144919|Asha Mathur]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1938" | 1938<br/>1938-06-13 | | | | [[:d:Q15144919|Q15144919]] | |- | ''[[:d:Q15431871|Anil Singhal]]'' | [[പ്രമാണം:Anil Singhal.jpg|center|128px]] | | [[ജർമ്മനി]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1943" | 1943-09-11 | data-sort-value="2017" | 2017-05-10 | [[അലിഗഢ്]] | ''[[:d:Q2971|Paderborn]]'' | [[:d:Q15431871|Q15431871]] | |- | ''[[:d:Q15689653|Achanta Lakshmipathi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1880" | 1880-03-03 | data-sort-value="1962" | 1962-08-06 | | | [[:d:Q15689653|Q15689653]] | |- | ''[[:d:Q16097828|Mabelle Arole]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1935" | 1935-12-26 | data-sort-value="1999" | 1999 | [[ജബൽ‌പൂർ]] | | [[:d:Q16097828|Q16097828]] | |- | [[എളേടത്ത് തൈക്കാട്ട് നാരായണൻ മൂസ്|ഏലേടത്ത് തയ്ക്കാട്ട് നാരായണൻ മൂസ്]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1933" | 1933-10-02 | data-sort-value="2020" | 2020-08-05 | [[ഒല്ലൂർ]] | | [[:d:Q16106737|Q16106737]] | |- | ''[[:d:Q16190122|പുലിൻ ബിഹാരി ബാസ്‌കെ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1968" | 1968-04-25 | | ''[[:d:Q5221114|Dantan Vidhan Sabha constituency]]'' | | [[:d:Q16190122|Q16190122]] | |- | [[ഉഷ കെഹാർ ലുത്ര]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1932" | 1932<br/>1932-09-21 | | | | [[:d:Q18357516|Q18357516]] | |- | ''[[:d:Q16208488|Nikhil Dhurandhar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q16208488|Q16208488]] | |- | ''[[:d:Q16844432|മനോജ് കെ ജെയിൻ]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Manoj Jain, infectious disease physician, manojkjain.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1963" | 1963-09-16 | | ''[[:d:Q2283203|Dr. Ambedkar Nagar]]'' | | [[:d:Q16844432|Q16844432]] | |- | ''[[:d:Q16901297|ഉമാ സാരെൻ]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1984" | 1984-05-09 | | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | | [[:d:Q16901297|Q16901297]] | |- | [[കെ. ശ്രീനാഥ് റെഡ്ഡി]] | [[പ്രമാണം:K Srinath Reddy.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q17083021|Q17083021]] | |- | ''[[:d:Q17199281|ഘാനശ്യാമ മിശ്ര]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1922" | 1922-10-10 | data-sort-value="2014" | 2014-06-01 | | [[ഭുവനേശ്വർ]] | [[:d:Q17199281|Q17199281]] | |- | [[എം. ആർ. രാജഗോപാൽ]] | [[പ്രമാണം:Dr. M. R Rajagopal.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1947" | 1947-09-23 | | [[തിരുവനന്തപുരം]] | | [[:d:Q17306215|Q17306215]] | |- | [[നീലം ക്ലേർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ശ്രീനഗർ]] | | [[:d:Q17411238|Q17411238]] | |- | [[ലീല സുമന്ത് മൂൽഗവോക്കർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1916" | 1916-10-10 | data-sort-value="1992" | 1992-05-20 | | | [[:d:Q17917743|Q17917743]] | |- | [[സുബ്രത് കുമാർ ആചാര്യ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1951" | 1951-11-01 | | ''[[:d:Q2022279|ബലസോർ ജില്ല]]'' | | [[:d:Q18000280|Q18000280]] | |- | ''[[:d:Q18029936|നിലീം കുമാർ]]'' | [[പ്രമാണം:Nilim Kumar, poet.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1962" | 1962 | | ''[[:d:Q2571402|Pathsala]]'' | | [[:d:Q18029936|Q18029936]] | |- | [[ഭാൽചന്ദ്ര ബാബാജി ദീക്ഷിത്]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1902" | 1902-09-07 | data-sort-value="1977" | 1977 | [[അമരാവതി, മഹാരാഷ്ട്ര]] | | [[:d:Q18111875|Q18111875]] | |- | [[ഗുൽ‌ഷൻ റായ് ഖത്രി|ഗുൽഷൻ റായ് ഖത്രി]] | [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Dr. Gulshan Rai Khatri, at an Investiture Ceremony-II, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on April 20, 2013.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1944" | 1944-07-10 | data-sort-value="2020" | 2020-07-16 | [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]] | | [[:d:Q18347568|Q18347568]] | |- | ''[[:d:Q16317426|P. Sridevi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1929" | 1929 | data-sort-value="1961" | 1961 | | | [[:d:Q16317426|Q16317426]] | |- | ''[[:d:Q16345836|ഫനിന്ദ്ര കൃഷ്ണ ഗുപ്ത]]'' | [[പ്രമാണം:Phanindra Krishna Gupta.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1883" | 1883 | | [[കൊൽക്കത്ത]] | | [[:d:Q16345836|Q16345836]] | |- | ''[[:d:Q16514386|Abhay Bang]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Abhay Bang with breath counter.JPG|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1950" | 1950-09-23 | | | | [[:d:Q16514386|Q16514386]] | |- | ''[[:d:Q16734859|അസ്മ റഹീം]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[കേരളം]] | | [[:d:Q16734859|Q16734859]] | |- | [[കിരിത്കുമാർ മൻസുഖ്‌ലാൽ ആചാര്യ]] | [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Shri Dr. Kiritkumar Mansukhlal Acharya, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 31, 2014.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q18421890|Q18421890]] | |- | [[കെ. കെ. അഗർവാൾ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-05 | data-sort-value="2021" | 2021-05-17 | [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]]<br/>[[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | [[:d:Q18683826|Q18683826]] | |- | [[പവൻ രാജ് ഗോയൽ]] | [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Prof. (Dr.) Pawan Raj Goyal, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 31, 2014.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1952" | 1952-02 | | [[അഹമ്മദാബാദ്]] | | [[:d:Q18686437|Q18686437]] | |- | [[ജിതേന്ദ്ര നാഥ് പാണ്ഡെ]] | | ഇന്ത്യൻ ഫിസിഷ്യൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1941" | 1941-06-14 | data-sort-value="2020" | 2020-05-23 | ''[[:d:Q2717915|Shikohabad]]'' | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | [[:d:Q18688035|Q18688035]] | |- | ''[[:d:Q18921381|R Balu]]'' | [[പ്രമാണം:Dr R Balu.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1965" | 1965-05-04 | | [[ബെംഗളൂരു]] | | [[:d:Q18921381|Q18921381]] | |- | ''[[:d:Q18977847|Ritam Chowdhury]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1983" | 1983-08 | | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | | [[:d:Q18977847|Q18977847]] | |- | [[സാരൂബം ബിമോല കുമാരി ദേവി]] | [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Dr. Sarungbam Bimola Kumari Devi, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on April 08, 2015.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[മണിപ്പൂർ]] | | [[:d:Q19560351|Q19560351]] | |- | [[രാജേഷ് കൊട്ടേച്ച]] | [[പ്രമാണം:Vaidya Rajesh Kotecha.jpg|center|128px]] | He is presently the Vice Chancellor of Gujarat Ayurved University, Jamnagar, India | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1963" | 1963-07-18 | | | | [[:d:Q19561084|Q19561084]] | |- | [[രൺദീപ് ഗുലേരിയ]] | [[പ്രമാണം:Dr. Randeep Guleria.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-04-05 | | [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്‌]] | | [[:d:Q19612523|Q19612523]] | |- | [[ജെ. എസ്. ഗുലേറിയ]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1928" | 1928 | data-sort-value="2026" | 2026-01-22 | [[പഞ്ചാബ്, പാകിസ്താൻ|പഞ്ചാബ്]] | | [[:d:Q21686034|Q21686034]] | |- | [[കെ.എ. എബ്രഹാം|കെ. എ. അബ്രഹാം]] | [[പ്രമാണം:Padmashri Dr K A Abraham.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2021" | 2021-10-22 | [[കേരളം]] | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q21798148|Q21798148]] | |- | ''[[:d:Q21981198|മോഹിത് ഭണ്ഡാരി]]'' | [[പ്രമാണം:Mohit Bhandari.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | [[ഇന്ത്യ]] | | [[:d:Q21981198|Q21981198]] | |- | [[ഓം പ്രകാശ് ഉപാധ്യായ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q19664597|Q19664597]] | |- | [[രാജഗോപാലൻ കൃഷ്ണൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1932" | 1932-11-17 | data-sort-value="2015" | 2015-01-10 | [[കൊല്ലം]] | [[കൊല്ലം]] | [[:d:Q19666231|Q19666231]] | |- | [[മാതംഗി രാമകൃഷ്ണൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1934" | 1934<br/>1934-11-05 | data-sort-value="2025" | 2025-10-27 | [[തമിഴ്‌നാട്]] | | [[:d:Q19666692|Q19666692]] | |- | [[ശ്രീനിവാസ് എസ്. വൈശ്യ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1947" | 1947-01-07 | | [[മഥുര]] | | [[:d:Q19666874|Q19666874]] | |- | ''[[:d:Q19811612|Meena Rajendra Shete-Sambhu]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q19811612|Q19811612]] | |- | ''[[:d:Q19852450|Basuhua]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1912" | 1912-03-01 | data-sort-value="1986" | 1986-10-12 | ''[[:d:Q3350679|Bikrampur]]'' | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q19852450|Q19852450]] | |- | ''[[:d:Q19892441|Kanithi Viswanatham]]'' | [[പ്രമാണം:విశ్వనాదం.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1932" | 1932 | data-sort-value="2023" | 2023 | | | [[:d:Q19892441|Q19892441]] | |- | [[അമർ പ്രസാദ് റേ]] | [[പ്രമാണം:A.P. Ray, malariologist.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1913" | 1913-02-26 | data-sort-value="1996" | 1996-09-24 | [[ഇന്ത്യ]] | | [[:d:Q19895800|Q19895800]] | |- | [[ഐസക് സാന്ദ്ര]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ (1892–1968) | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1892" | 1892-11-03 | data-sort-value="1968" | 1968-08-29 | ''[[:d:Q876483|Sambalpur]]'' | ''[[:d:Q876483|Sambalpur]]'' | [[:d:Q19896133|Q19896133]] | |- | ''[[:d:Q20058801|Chintala Sita Devi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]] | data-sort-value="1929" | 1929-04-21 | data-sort-value="2009" | 2009-03-06 | | | [[:d:Q20058801|Q20058801]] | |- | ''[[:d:Q20577008|Sangeeta Barve]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q20577008|Q20577008]] | |- | [[ഡൊറോത്തി ഡണ്ണിംഗ് ചാക്കോ]] | | | [[ജപ്പാൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1904" | 1904<br/>1904-02-04 | data-sort-value="1992" | 1992-12-30<br/>1993-01 | [[ക്യോത്തോ|ക്യോട്ടോ]] | ''[[:d:Q368045|Chester]]'' | [[:d:Q20638941|Q20638941]] | |- | ''[[:d:Q20671987|ലിയോ മുത്തു]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1952" | 1952-04-02 | data-sort-value="2015" | 2015-07-10 | ''[[:d:Q2716554|Thiruthuraipoondi]]'' | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q20671987|Q20671987]] | |- | [[രാജ് ബവേജ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1934" | 1934<br/>1934-11-24 | | [[ഉത്തർ‌പ്രദേശ്]] | | [[:d:Q20683873|Q20683873]] | |- | [[മേരി പുന്നൻ ലൂക്കോസ്]] | [[പ്രമാണം:Mary Poonen Lukose.svg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്, ഒബ്സ്റ്റട്രീഷ്യൻ, ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ വനിതാ സർജൻ ജനറൽ. | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1886" | 1886-08-02 | data-sort-value="1976" | 1976-10-02 | [[അയ്മനം]] | [[തിരുവനന്തപുരം]] | [[:d:Q20684642|Q20684642]] | |- | [[ലൂസി ഉമ്മൻ]] | | ഇന്ത്യൻ ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ് | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1920" | 1920-04-16 | data-sort-value="2002" | 2002-03 | [[കേരളം]] | | [[:d:Q20685034|Q20685034]] | |- | [[ജാംഷെഡ് നൗറോജി വസിഫ്ദാർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2000" | 2000 | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q20687489|Q20687489]] | |- | [[സുനിതി സോളമൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1938" | 1938 | data-sort-value="2015" | 2015-07-28 | [[ചെന്നൈ]] | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q20738697|Q20738697]] | |- | [[സൗമ്യ സ്വാമിനാഥൻ]] | [[പ്രമാണം:The Director General, ICMR and Secretary, DHR, Dr. Soumya Swaminathan, in New Delhi on January 19, 2016.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-05-02 | | [[ജർമ്മനി]] | | [[:d:Q21062285|Q21062285]] | |- | [[പോൾ കലാനിധി]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1977" | 1977-04-01 | data-sort-value="2015" | 2015-03-09 | ''[[:d:Q928168|Bronxville]]'' | | [[:d:Q22087287|Q22087287]] | |- | [[സിറിംഗ് ലാൻ‌ഡോൾ]] | [[പ്രമാണം:The President, Dr. A.P.J. Abdul Kalam presenting Padma Shri to Dr. (Ms.) Tsering Landol, a Gynaecologist & Obstetrician of Leh Ladakh, at an Investiture Ceremony at Rashtrapati Bhavan in New Delhi on March 29, 2006.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1945" | 1945-10-13 | | [[ലഡാക്ക്|ലഡാക്]] | | [[:d:Q22278770|Q22278770]] | |- | [[തനികാചലം സദഗോപൻ|തനികാചലം സഡഗോപൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1951" | 1951-10-23 | | [[തമിഴ്‌നാട്]] | | [[:d:Q23038239|Q23038239]] | |- | [[പി.ആർ. കൃഷ്ണകുമാർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1951" | 1951-10-23 | data-sort-value="2020" | 2020-09-16 | [[ഷൊർണൂർ]] | [[കോയമ്പത്തൂർ]] | [[:d:Q23304286|Q23304286]] | |- | [[സുന്ദരി മോഹൻദാസ്]] | [[പ്രമാണം:Dr.Sundarimohan Das.jpg|center|128px]] | സ്വാതന്ത്ര്യസേനാനി, ഭിഷഗ്വരൻ, സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകൻ | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1857" | 1857-12-17 | data-sort-value="1950" | 1950-04-04 | [[സിൽഹെറ്റ്]] | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q21176925|Q21176925]] | |- | ''[[:d:Q21481665|രാധ ചരൺ പാണ്ട]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1898" | 1898-04-24 | data-sort-value="1974" | 1974-10-29 | | | [[:d:Q21481665|Q21481665]] | |- | ''[[:d:Q21597809|ജഗദീഷ് ചതുർവേദി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1929" | 1929-08-15 | data-sort-value="2015" | 2015 | [[ഗ്വാളിയർ|ഗ്വാളിയാർ]] | | [[:d:Q21597809|Q21597809]] | |- | ''[[:d:Q24718543|ഫുൾചന്ദ് പൃഥ്വി രാജ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1931" | 1931-09-13 | data-sort-value="2016" | 2016-02-27 | | | [[:d:Q24718543|Q24718543]] | |- | [[രുഖ്മബായി]] | [[പ്രമാണം:Rukhmabai.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1864" | 1864-11-22 | data-sort-value="1955" | 1955-09-25<br/>1955-12-25 | [[മുംബൈ]] | [[മുംബൈ]] | [[:d:Q24939367|Q24939367]] | |- | [[കമല കൃഷ്ണസ്വാമി]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1940" | 1940-04-04 | | | | [[:d:Q25906886|Q25906886]] | |- | [[ലക്ഷ്മി ചന്ദ് ഗുപ്ത]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1939" | 1939-07-10 | data-sort-value="2010" | 2010-05-26 | [[ഗ്വാളിയർ|ഗ്വാളിയാർ]] | | [[:d:Q26213605|Q26213605]] | |- | [[രാം ഹർഷ് സിംഗ്]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1942" | 1942-01-10 | | | | [[:d:Q26251714|Q26251714]] | |- | [[രഞ്ജന ശ്രീവാസ്തവ]] | [[പ്രമാണം:Ranjana Srivastava.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഓസ്ട്രേലിയ]] | data-sort-value="1974" | 1974 | | [[കാൻബറ]] | | [[:d:Q26702925|Q26702925]] | |- | ''[[:d:Q30314375|Chittaranjan Yajnik]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Yajnik (13 February 2020).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q30314375|Q30314375]] | |- | [[സന്ദീപ് ബസു]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-29 | | | | [[:d:Q29168828|Q29168828]] | |- | ''[[:d:Q27901993|വഖാർ അഹ്മദ് ഷാ]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1943" | 1943-07-06 | data-sort-value="2018" | 2018-04-15 | ''[[:d:Q638621|Bahraich]]'' | [[ലഖ്‌നൗ]] | [[:d:Q27901993|Q27901993]] | |- | ''[[:d:Q27917316|മദൻ കതാരിയ]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Madan Kataria.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q27917316|Q27917316]] | |- | ''[[:d:Q27970605|Dhiren Banerjee]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1904" | 1904 | data-sort-value="1978" | 1978-01-08 | | | [[:d:Q27970605|Q27970605]] | |- | ''[[:d:Q28744857|സരോജിനി_സരന്ഗി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1951" | 1951 | | [[ഒഡീഷ]] | | [[:d:Q28744857|Q28744857]] | |- | ''[[:d:Q28869394|സോണിയ നിത്യാനന്ദ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1962" | 1962-09-06 | | | | [[:d:Q28869394|Q28869394]] | |- | ''[[:d:Q29017279|Rafi Ahmed]]'' | [[പ്രമാണം:Rafi Ahmed virologist and immunologist.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1948" | 1948 | | [[ഹൈദരാബാദ്]] | | [[:d:Q29017279|Q29017279]] | |- | ''[[:d:Q29018652|പങ്കജ് നരം]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Pankaj Naram.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-04 | data-sort-value="2020" | 2020-02-19 | [[മുംബൈ]] | [[മുംബൈ]] | [[:d:Q29018652|Q29018652]] | |- | ''[[:d:Q57320813|Venkatachalam Raveenthiran]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q57320813|Q57320813]] | |- | [[ഡോസിബായ് പട്ടേൽ]] | [[പ്രമാണം:Dossibai Patell.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ പ്രസവചികിത്സകയും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1881" | 1881-10-16 | data-sort-value="1960" | 1960-02-04 | [[മുംബൈ]] | [[മുംബൈ]] | [[:d:Q57955102|Q57955102]] | |- | [[ഷേർളി വാസു]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1958" | 1958 | data-sort-value="2025" | 2025 | | | [[:d:Q31704451|Q31704451]] | |- | ''[[:d:Q34837913|ദിലീപ് ഝാവേരി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1943" | 1943-04-03 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q34837913|Q34837913]] | |- | ''[[:d:Q37830946|ടീന ചോപ്ര]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1978" | 1978-03-06 | | [[അമൃത്‌സർ]] | | [[:d:Q37830946|Q37830946]] | |- | ''[[:d:Q37994923|ജസ്വീന്ദർ കെ ഗംഭീർ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q37994923|Q37994923]] | |- | [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]] | [[പ്രമാണം:Aishwarya Lekshmi.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-26 | | [[തിരുവനന്തപുരം]] | | [[:d:Q39058709|Q39058709]] | |- | ''[[:d:Q41816046|Preeti Shanbag]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q41816046|Q41816046]] | |- | ''[[:d:Q42298380|കാർത്തിക് ചന്ദ്രബോസ്]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1873" | 1873 | data-sort-value="1955" | 1955 | | | [[:d:Q42298380|Q42298380]] | |- | ''[[:d:Q42413325|ഹൃദയാനന്ദ പട്നായിക്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1946" | 1946-06-03 | | | | [[:d:Q42413325|Q42413325]] | |- | ''[[:d:Q42589695|K. Ranga Rama Krishnan]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1956" | 1956-04-22 | | | | [[:d:Q42589695|Q42589695]] | |- | ''[[:d:Q43999837|ദിപ്തൻഷു ദാസ്]]'' | [[പ്രമാണം:Diptanshu Das 2015.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-02 | | [[കൊൽക്കത്ത]] | | [[:d:Q43999837|Q43999837]] | |- | ''[[:d:Q45882346|Geeta Kashyap Vemuganti]]'' | [[പ്രമാണം:Smt. Geeta K Vemuganti, Director, Ophthalmic Pathologic Service and Head (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1960" | 1960-07-01 | | [[തെലംഗാണ|തെലങ്കാന]] | | [[:d:Q45882346|Q45882346]] | |- | ''[[:d:Q47009777|ഗോവിന്ദ് അപ്പാജി ഫഡ്കെ]]'' | [[പ്രമാണം:G.A.phadke.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1907" | 1907 | | ''[[:d:Q583818|Ichalkaranji]]'' | ''[[:d:Q581562|Satara]]'' | [[:d:Q47009777|Q47009777]] | |- | ''[[:d:Q47026934|ഐറിസ് ജി. ആർ. പോൾ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1945" | 1945 | data-sort-value="2025" | 2025-10-13 | | | [[:d:Q47026934|Q47026934]] | |- | ''[[:d:Q54861287|Vasanth Ravi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ചെന്നൈ]] | | [[:d:Q54861287|Q54861287]] | |- | ''[[:d:Q55434761|Shikha Sharma]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q55434761|Q55434761]] | |- | ''[[:d:Q56027719|Digumarti Raghunadharao]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. D. Raghunadha Rao (cropped).JPG|center|128px]] | ഗവേഷകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q56027719|Q56027719]] | |- | ''[[:d:Q56284934|ഹ്രിഷിക്കെസ് സെൻ]]'' | [[പ്രമാണം:Hrishikes 2017.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1969" | 1969-05-15 | | | | [[:d:Q56284934|Q56284934]] | |- | ''[[:d:Q47483386|ആശാലത രാധാകൃഷ്ണൻ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1970" | 1970-05-13 | | [[കേരളം]] | | [[:d:Q47483386|Q47483386]] | |- | [[സവിത അംബേദ്കർ]] | [[പ്രമാണം:Dr. Savita Ambedkar.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1909" | 1909-01-27 | data-sort-value="2003" | 2003-05-29 | [[മുംബൈ]] | [[മുംബൈ]] | [[:d:Q48645361|Q48645361]] | |- | ''[[:d:Q48975802|നബകുമാർ ബാസു]]'' | [[പ്രമാണം:Nabakumar Basu - Kolkata 2015-10-10 5134.JPG|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1949" | 1949-12-10 | | | | [[:d:Q48975802|Q48975802]] | |- | [[ആശ കസ്‌ലിവാൾ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q49833929|Q49833929]] | |- | ''[[:d:Q58885226|Harjit Pal Bhattoa]]'' | | | [[ഹംഗറി]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1973" | 1973-04-21 | | No/unknown value | | [[:d:Q58885226|Q58885226]] | |- | ''[[:d:Q59209385|അഭിഷേക് പല്ലവ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1982" | 1982-09-02 | | | | [[:d:Q59209385|Q59209385]] | |- | ''[[:d:Q60023782|രാജേശ്വരി ദലബെഹെര]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു എഴുത്തുകാരൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1933" | 1933 | | [[കട്ടക്]] | | [[:d:Q60023782|Q60023782]] | |- | [[ശ്യാമള ഗോപാലൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1938" | 1938-04-07 | data-sort-value="2009" | 2009-02-11 | [[ചെന്നൈ]] | [[ഓക്‌ലാന്റ്, കാലിഫോർണിയ|ഓക്ൿലാന്റ്]] | [[:d:Q60844968|Q60844968]] | |- | [[അശോക് ലക്ഷ്മൺറാവു കുക്കാഡെ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q61054384|Q61054384]] | |- | [[മാമൻ ചാണ്ടി|മാമ്മൻ ചാണ്ടി]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q61478244|Q61478244]] | |- | [[അളക കേശവ് ദേശ്പാണ്ഡെ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2025" | 2025-12-30 | | | [[:d:Q61686207|Q61686207]] | |- | ''[[:d:Q61823039|സുമന്ത് മേത്ത]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1877" | 1877-07-01 | data-sort-value="1968" | 1968-12-15 | [[സൂരത്]] | | [[:d:Q61823039|Q61823039]] | |- | ''[[:d:Q61945548|കാസി പിച്ച്ചായ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q61945548|Q61945548]] | |- | ''[[:d:Q63430821|ബിജോയ് മൊണ്ടാൽ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1924" | 1924-12-01 | | ''[[:d:Q16251190|Andharthaul]]'' | | [[:d:Q63430821|Q63430821]] | |- | ''[[:d:Q64006847|Jayanta Kumar Roy]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1968" | 1968-02-13 | | ''[[:d:Q15241808|Lataguri]]'' | | [[:d:Q64006847|Q64006847]] | |- | ''[[:d:Q64148463|Sayantan Banerjee]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q64148463|Q64148463]] | |- | ''[[:d:Q64438206|Inder Anand]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]] | [[:d:Q64438206|Q64438206]] | |- | ''[[:d:Q64509748|സ്വരൂപ് സർക്കാർ]]'' | [[പ്രമാണം:Swarup Sarkar (স্বরূপ সরকার).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | | | [[:d:Q64509748|Q64509748]] | |- | ''[[:d:Q64840916|സഞ്ജയ് സത്പതി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q64840916|Q64840916]] | |- | ''[[:d:Q64859106|Nikhil Kumar Banerjee]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1949" | 1949 | data-sort-value="2017" | 2017 | | | [[:d:Q64859106|Q64859106]] | |- | [[ഷിംന അസീസ്]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[കേരളം]] | | [[:d:Q65321596|Q65321596]] | |- | ''[[:d:Q97206596|Abraham George Thomas]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q97206596|Q97206596]] | |- | ''[[:d:Q97247074|Banbihari Mukhopadhyay]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1965" | 1965-07-05 | ''[[:d:Q1653485|Garalgachha]]'' | | [[:d:Q97247074|Q97247074]] | |- | ''[[:d:Q97666703|Pashupati Bhattacharya]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1891" | 1891-11-15 | data-sort-value="1978" | 1978-01-27 | | | [[:d:Q97666703|Q97666703]] | |- | ''[[:d:Q97681815|Guduru Gopal Rao]]'' | [[പ്രമാണം:Guduru Gopal Rao.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | [[കട്ടക്]] | | [[:d:Q97681815|Q97681815]] | |- | [[കെ. ഹേമലത]] | [[പ്രമാണം:K Hemalata at Workers’ Mahapadav in 2017.png|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | ''[[:d:Q61434|നെല്ലൂർ]]'' | | [[:d:Q66022787|Q66022787]] | |- | ''[[:d:Q66499274|Abul Hasnat]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955 | data-sort-value="2019" | 2019-06-11 | | | [[:d:Q66499274|Q66499274]] | |- | [[നത ഹുസൈൻ]] | [[പ്രമാണം:Netha Hussain-070A3987 (cropped).jpg|center|128px]] | ഒരു ഇന്ത്യൻ-സ്വീഡിഷ് മെഡിക്കൽ ഡോക്ടറും ക്ലിനിക്കൽ ന്യൂറോ സയന്റിസ്റ്റും ബ്ലോഗറും വിക്കിപീഡിയനും ഗവേഷകയും | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-11 | | [[കേരളം]] | | [[:d:Q66580063|Q66580063]] | |- | ''[[:d:Q66725242|Mortaza Hossain]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q66725242|Q66725242]] | |- | ''[[:d:Q67427117|Anupam Sen]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]] | data-sort-value="1925" | 1925 | data-sort-value="2015" | 2015-09-07 | | | [[:d:Q67427117|Q67427117]] | |- | ''[[:d:Q68225148|സോഹൻ ലാൽ ഭാട്ടിയ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1981" | 1981-07-16 | [[അമൃത്‌സർ]] | [[ഇന്ത്യ]] | [[:d:Q68225148|Q68225148]] | |- | ''[[:d:Q69356075|തേജസ്വിനി മനോഗ്ന]]'' | [[പ്രമാണം:Tejaswini Manogna - Miss Diva 2017 contestants at Yamaha music video launch (cropped).jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടറും മോഡലും | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1994" | 1994-05-19 | | [[ഹൈദരാബാദ്]] | | [[:d:Q69356075|Q69356075]] | |- | ''[[:d:Q69932454|K. Rajender Reddy]]'' | | | [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1949" | 1949 | | | | [[:d:Q69932454|Q69932454]] | |- | ''[[:d:Q72146155|ഗോർധന്ദാസ് ഭഗവന്ദാസ് നരോട്ടംദാസ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1887" | 1887 | data-sort-value="1975" | 1975 | | | [[:d:Q72146155|Q72146155]] | |- | ''[[:d:Q72753935|പരംദീപ് സിംഗ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q72753935|Q72753935]] | |- | [[എം.സി. അൽബുക്കർക്ക്]] | [[പ്രമാണം:MCAlbuquerqueColchester1918.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ഗോവ]] | | [[:d:Q76349299|Q76349299]] | |- | ''[[:d:Q81780908|Subas Chandra Rout]]'' | [[പ്രമാണം:Subas Chandra Rout 02.JPG|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1944" | 1944-07-29 | data-sort-value="2026" | 2026-03-10 | [[ഭുവനേശ്വർ]] | | [[:d:Q81780908|Q81780908]] | |- | ''[[:d:Q82023862|അംബ്രിഷ് വിജയകർ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | | | [[:d:Q82023862|Q82023862]] | |- | [[ശാന്തി റോയ്]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q83685218|Q83685218]] | |- | [[രതിൻ ദത്ത]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1931" | 1931 | data-sort-value="2020" | 2020-01-27 | ''[[:d:Q2308247|Mangaldoi]]'' | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q83841843|Q83841843]] | |- | ''[[:d:Q84496211|രാജേന്ദ്ര പ്രകാശ് സിംഗ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1945" | 1945 | data-sort-value="2020" | 2020-02-05 | | | [[:d:Q84496211|Q84496211]] | |- | ''[[:d:Q84562100|ബോമിറെഡ്ഡി സുന്ദര രാമി റെഡ്ഡി]]'' | [[പ്രമാണം:Dr.SundraRamiReddy.png|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1935" | 1935-10-17 | data-sort-value="2020" | 2020-02-06 | | | [[:d:Q84562100|Q84562100]] | |- | [[സുശോവൻ ബാനർജി]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q86085021|Q86085021]] | |- | [[ദിഗംബർ ബെഹെറ|ദിഗാംബർ ബെഹെര]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q86085705|Q86085705]] | |- | ''[[:d:Q86971120|Aayush Gupta]]'' | [[പ്രമാണം:Aayush Gupta dermatologist 2026.png|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q86971120|Q86971120]] | |- | ''[[:d:Q87738087|Radhika Tandon]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]] | | [[:d:Q87738087|Q87738087]] | |- | ''[[:d:Q88058242|Kamala Dhall]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q88058242|Q88058242]] | |- | ''[[:d:Q88867162|Mrinmoy Das]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1997" | 1997-05-01 | | | | [[:d:Q88867162|Q88867162]] | |- | ''[[:d:Q89018323|Bindu Kulshreshtha]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q89018323|Q89018323]] | |- | ''[[:d:Q89745295|Umesh Kapil]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q89745295|Q89745295]] | |- | ''[[:d:Q90262129|Srinivas Bojanapu]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q90262129|Q90262129]] | |- | ''[[:d:Q91294983|Aakash Pandita]]'' | | ഗവേഷകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q91294983|Q91294983]] | |- | ''[[:d:Q92761911|Prerna S Sharma]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1988" | 1988-05-21 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q92761911|Q92761911]] | |- | ''[[:d:Q94503372|അനിത ഭരദ്വാജ്]]'' | [[പ്രമാണം:Anita Bharadwaj (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q94503372|Q94503372]] | |- | [[സുജാത മോഹൻ (ഡോക്ടർ)|സുജാത മോഹൻ]] | [[പ്രമാണം:Dr Sujatha Mohan (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q95099143|Q95099143]] | |- | ''[[:d:Q95220255|സതീഷ് നല്ലം]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q95220255|Q95220255]] | |- | ''[[:d:Q102207701|Dinabandhu Sahoo]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q102207701|Q102207701]] | |- | [[ലക്ഷ്മീഭായി രാജ്വാദേ]] | [[പ്രമാണം:Rani Lakshmibai Rajwade.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1887" | 1887 | data-sort-value="1984" | 1984 | | | [[:d:Q102434863|Q102434863]] | |- | ''[[:d:Q103151287|ఆమంచర్ల శేషాచలపతిరావు]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q103151287|Q103151287]] | |- | [[രവി കണ്ണൻ ആർ]] | [[പ്രമാണം:Ravi Kannan R Padma cropped.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q98907700|Q98907700]] | |- | ''[[:d:Q99472554|Dhiman Barua]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1920" | 1920-10-19 | data-sort-value="2020" | 2020-09-19 | [[യംഗോൺ]] | | [[:d:Q99472554|Q99472554]] | |- | ''[[:d:Q99927321|Pallavi Maharathi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q99927321|Q99927321]] | |- | [[സുശീല അനിത ബാനർജി]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="1920" | 1920-09 | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[ലാഹോർ]] | [[:d:Q100387268|Q100387268]] | |- | [[വിജയലക്ഷ്മി രമണൻ]] | | ഇന്ത്യൻ ഭിഷഗ്വര, ആർമി ഓഫീസർ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1924" | 1924 | data-sort-value="2020" | 2020 | | | [[:d:Q100706299|Q100706299]] | |- | [[കെ.എം. ചാക്കോ]] | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1910" | 1910-10-24 | data-sort-value="1983" | 1983-04-10 | | | [[:d:Q101168707|Q101168707]] | |- | ''[[:d:Q106734360|Rajendra Kapila]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2021" | 2021-04-28 | | [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]] | [[:d:Q106734360|Q106734360]] | |- | ''[[:d:Q108754507|Balaraman Vijayayraghavan Neelamegam]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1953" | 1953-11-12 | data-sort-value="2015" | 2015-01-29 | | | [[:d:Q108754507|Q108754507]] | |- | ''[[:d:Q108888276|Beoncy Laishram]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | ''[[:d:Q1822188|ഇംഫാൽ വെസ്റ്റ് ജില്ല]]'' | | [[:d:Q108888276|Q108888276]] | |- | ''[[:d:Q107222599|Ranoj Pegu]]'' | [[പ്രമാണം:Ranoj Pegu 1.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1962" | 1962-02-12 | | | | [[:d:Q107222599|Q107222599]] | |- | ''[[:d:Q107301280|Meharban Singh]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Meharban Singh (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1937" | 1937 | | ''[[:d:Q2385925|presidencies and provinces in British India]]'' | | [[:d:Q107301280|Q107301280]] | |- | ''[[:d:Q107387933|Goru Krishna Babu]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959 | | ''[[:d:Q2352168|Jeypore]]'' | | [[:d:Q107387933|Q107387933]] | |- | ''[[:d:Q107453532|Gella Venkata Satyanarayana Murty]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | | data-sort-value="1959" | 1959 | | | [[:d:Q107453532|Q107453532]] | |- | ''[[:d:Q107610257|Ayyagari Mythili]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q107610257|Q107610257]] | |- | ''[[:d:Q107647347|Malladi Umadevi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q107647347|Q107647347]] | |- | ''[[:d:Q107647765|Vipperla Sujatha]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q107647765|Q107647765]] | |- | ''[[:d:Q107648988|Vipperla Satyanarayana]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1937" | 1937-12-15 | data-sort-value="2020" | 2020-06-13 | | | [[:d:Q107648988|Q107648988]] | |- | ''[[:d:Q107658445|Garuda Butchi Raju]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q107658445|Q107658445]] | |- | ''[[:d:Q108101243|Joyti Prokash Bose]]'' | | ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1894" | 1894 | data-sort-value="1968" | 1968 | | | [[:d:Q108101243|Q108101243]] | |- | ''[[:d:Q108405658|Kumudshankar Roy]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1892" | 1892-09-07 | data-sort-value="1950" | 1950-10-24 | [[ധാക്ക|ഢാക്ക]] | [[വെല്ലൂർ]] | [[:d:Q108405658|Q108405658]] | |- | ''[[:d:Q108405711|Hemendranath Ghosh]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1890" | 1890-11-16 | data-sort-value="1965" | 1965-12-12 | ''[[:d:Q1429697|ചാന്ദ്പുർ ജില്ല]]'' | | [[:d:Q108405711|Q108405711]] | |- | ''[[:d:Q105080301|Dilip Kumar Singh]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ (b. 1926) | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1926" | 1926-06-26 | | | | [[:d:Q105080301|Q105080301]] | |- | ''[[:d:Q105870899|కాళిదాసు వెంకటసుబ్బాశాస్త్రి]]'' | [[പ്രമാണം:Kalidasu Venkata Subbasastry.jpg|center|128px]] | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1883" | 1883 | data-sort-value="1953" | 1953 | | | [[:d:Q105870899|Q105870899]] | |- | ''[[:d:Q105948168|Jags Krishnan]]'' | [[പ്രമാണം:Jags Krishnan 1.jpg|center|128px]] | | [[ഓസ്ട്രേലിയ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1972" | 1972-04-23 | | [[കോട്ടഗിരി]] | | [[:d:Q105948168|Q105948168]] | |- | [[ദിവ്യ എസ്. അയ്യർ]] | [[പ്രമാണം:Dr. Divya S. Iyer IAS - incumbent Pathanamthitta district magistrate.jpg|center|128px]] | കേരളത്തിലെ ഐ.എ.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1984" | 1984-10-16 | | [[തിരുവനന്തപുരം]] | | [[:d:Q105988314|Q105988314]] | |- | ''[[:d:Q106221509|Roopa Dhatt]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | | | | | [[:d:Q106221509|Q106221509]] | |- | ''[[:d:Q106248428|Gauri Tendulkar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[പൂണെ]] | | [[:d:Q106248428|Q106248428]] | |- | ''[[:d:Q110191163|Ashok Kumar Amrohi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955-10-13 | data-sort-value="2021" | 2021-04-27 | | [[ഗുഡ്‌ഗാവ്]] | [[:d:Q110191163|Q110191163]] | |- | ''[[:d:Q110566464|Alulru Vijayalakshmi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q110566464|Q110566464]] | |- | ''[[:d:Q110581483|Dhaniram Baruah]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1972" | 1972 | | | | [[:d:Q110581483|Q110581483]] | |- | ''[[:d:Q110597809|Dr. K. M. Saifullah]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1976" | 1976-09-12 | | ''[[:d:Q1925191|Samastipur]]'' | | [[:d:Q110597809|Q110597809]] | |- | ''[[:d:Q110662406|Paul Harris Daniel]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Paul Harris Daniel JEG6621.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1910" | 1910 | data-sort-value="2003" | 2003 | | | [[:d:Q110662406|Q110662406]] | |- | ''[[:d:Q110771548|Bharath Shetty Y]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-08 | | [[മംഗളൂരു]] | | [[:d:Q110771548|Q110771548]] | |- | ''[[:d:Q111050893|Lata Desai]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-08 | | | | [[:d:Q111050893|Q111050893]] | |- | ''[[:d:Q111334760|Narendra Prasad Misra]]'' | [[പ്രമാണം:Narendra Prasad Misra portrait.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1932" | 1932-07-10 | data-sort-value="2021" | 2021 | | | [[:d:Q111334760|Q111334760]] | |- | ''[[:d:Q111606292|Dasari Ramakrishna Prasad]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q111606292|Q111606292]] | |- | ''[[:d:Q112119155|Ranjan Pai]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1972" | 1972-11-11 | | | | [[:d:Q112119155|Q112119155]] | |- | ''[[:d:Q112971735|Gurpreet Kaur]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1990" | 1990 | | [[പെഹോവ, ഹരിയാന]] | | [[:d:Q112971735|Q112971735]] | |- | ''[[:d:Q113627276|Julião Menezes]]'' | [[പ്രമാണം:Julião Menezes.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1909" | 1909-08-07 | data-sort-value="1980" | 1980-07-02 | | | [[:d:Q113627276|Q113627276]] | |- | ''[[:d:Q113682272|Vivek Parameswara Sarma]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q113682272|Q113682272]] | |- | ''[[:d:Q115556299|Anshita Aggarwal]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q115556299|Q115556299]] | |- | ''[[:d:Q116516777|Bindu Menon]]'' | [[പ്രമാണം:Bindu Menon.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | | | [[:d:Q116516777|Q116516777]] | |- | ''[[:d:Q118115305|কালিদাস বৈদ্য]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2010" | 2010-10-25 | ''[[:d:Q609190|പിരോജ്പൂർ ജില്ല]]'' | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q118115305|Q118115305]] | |- | ''[[:d:Q118220150|Vijay Viswanathan]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ചെന്നൈ]] | | [[:d:Q118220150|Q118220150]] | |- | ''[[:d:Q118610627|Khrielie-ü Kire]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1918" | 1918-01-12 | data-sort-value="2013" | 2013-09-11 | | | [[:d:Q118610627|Q118610627]] | |- | ''[[:d:Q119727113|Edmond]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Edmond after his address at the UN University in Japan.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1990" | 1990-09-03 | | [[മംഗളൂരു]] | | [[:d:Q119727113|Q119727113]] | |- | ''[[:d:Q121032307|Amrit K. Patnaik]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q121032307|Q121032307]] | |- | ''[[:d:Q121864614|Trinetra Haldar Gummaraju]]'' | [[പ്രമാണം:Trinetra At Bandstand.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1997" | 1997-06-17 | | | | [[:d:Q121864614|Q121864614]] | |- | ''[[:d:Q121989274|Surajit Giri]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-04 | | | | [[:d:Q121989274|Q121989274]] | |- | ''[[:d:Q125758743|Usha Desai]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q125758743|Q125758743]] | |- | ''[[:d:Q122583797|Otilia Mascarenhas]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q122583797|Q122583797]] | |- | ''[[:d:Q122809349|Lalit Kumar Barua]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1890" | 1890 | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q11938328|Nagaon]]'' | | [[:d:Q122809349|Q122809349]] | |- | ''[[:d:Q122853736|Prashant Madanmohan]]'' | [[പ്രമാണം:2023-09-28 22 16 04-Window.png|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1985" | 1985-07-31 | | [[തഞ്ചാവൂർ]] | | [[:d:Q122853736|Q122853736]] | |- | ''[[:d:Q122899983|Savitha Devi Yelamanchi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[വിശാഖപട്ടണം]] | | [[:d:Q122899983|Q122899983]] | |- | ''[[:d:Q123113595|Sthabir Dasgupta]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1949" | 1949-01-18 | data-sort-value="2023" | 2023-09-05 | [[ജംഷഡ്പൂർ|ജംഷദ്‌പൂർ]] | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q123113595|Q123113595]] | |- | ''[[:d:Q123122836|Subba Rao Bhavaraju]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]] | data-sort-value="1942" | 1942 | | ''[[:d:Q1639492|രാജമന്ദ്രി]]'' | | [[:d:Q123122836|Q123122836]] | |- | ''[[:d:Q123123188|Satyavaraprasad Kadali]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-10 | | | | [[:d:Q123123188|Q123123188]] | |- | ''[[:d:Q123226038|Satyanarayana Gavarasana]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2020" | 2020 | | | [[:d:Q123226038|Q123226038]] | |- | ''[[:d:Q123335093|Raghvendra Sharma]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q123335093|Q123335093]] | |- | ''[[:d:Q123338244|Katayun Virkar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1918" | 1918-08-04 | data-sort-value="2011" | 2011-07-28 | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q123338244|Q123338244]] | |- | ''[[:d:Q123487647|Anjali Mukhopadhyay]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1931" | 1931 | data-sort-value="1983" | 1983-11-17 | ''[[:d:Q2036954|Ranaghat]]'' | | [[:d:Q123487647|Q123487647]] | |- | ''[[:d:Q123492569|Dr. Mohana Rao Patibandla]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1978" | 1978-04-20 | | [[പ്രകാസം ജില്ല|പ്രകാശം ജില്ല]] | | [[:d:Q123492569|Q123492569]] | |- | ''[[:d:Q123553817|Nayanjyoti Sarma]]'' | [[പ്രമാണം:Nayan Jyoti Sharma (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-03 | | | | [[:d:Q123553817|Q123553817]] | |- | ''[[:d:Q123691897|വസന്ത മുത്തുസ്വാമി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1948" | 1948-07-12 | data-sort-value="2023" | 2023-02-21 | | | [[:d:Q123691897|Q123691897]] | |- | ''[[:d:Q129215269|P.D. Sinha]]'' | [[പ്രമാണം:Dr P.D. Sinha (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="1992" | 1992 | ''[[:d:Q7802954|Tilouthu]]'' | | [[:d:Q129215269|Q129215269]] | |- | ''[[:d:Q124608485|Shyam Krishnasamy]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ചെന്നൈ]] | | [[:d:Q124608485|Q124608485]] | |- | ''[[:d:Q124610941|Aqsa Shaikh]]'' | [[പ്രമാണം:Aqsa Shaikh at Vax centres.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | ''[[:d:Q2724879|Islampura]]'' | | [[:d:Q124610941|Q124610941]] | |- | ''[[:d:Q124727043|Parvati Soren]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q124727043|Q124727043]] | |- | ''[[:d:Q124736989|Bijayalaxmi Biswal]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q124736989|Q124736989]] | |- | ''[[:d:Q124759868|Gannavarapu Varaha Narasimha Murthy]]'' | [[പ്രമാണം:డా. గన్నవరపు నరసింహమూర్తి.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1951" | 1951-07-16 | | ''[[:d:Q3426021|Srungavarapukota]]'' | | [[:d:Q124759868|Q124759868]] | |- | ''[[:d:Q124829884|Sesh Kamal Sunkara]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[വിശാഖപട്ടണം]] | | [[:d:Q124829884|Q124829884]] | |- | ''[[:d:Q124967301|Praneeta Malipeddi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | | [[:d:Q124967301|Q124967301]] | |- | ''[[:d:Q124967365|Malipeddi Bhaskara Rao]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q124967365|Q124967365]] | |- | ''[[:d:Q124985179|Malipeddi Krishna Rao]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q124985179|Q124985179]] | |- | ''[[:d:Q125023325|Indubhushan Basu]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1892" | 1892-12-18 | data-sort-value="1975" | 1975-12-26 | | | [[:d:Q125023325|Q125023325]] | |- | ''[[:d:Q125029329|G. Ram Gopal Naik]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ഗുണ്ടൂർ]] | | [[:d:Q125029329|Q125029329]] | |- | ''[[:d:Q125824960|Jatindranath Ghosal]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1878" | 1878-09-02 | data-sort-value="1968" | 1968-04-25 | ''[[:d:Q712504|Baranagar]]'' | | [[:d:Q125824960|Q125824960]] | |- | ''[[:d:Q125885349|Naga Madhuri]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Naga Madhuri 02.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q125885349|Q125885349]] | |- | ''[[:d:Q126010684|ఎరవెల్లి చంద్రశేఖర్‌రావు]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1961" | 1961-02-12 | | ''[[:d:Q6943191|Mustabad mandal]]'' | | [[:d:Q126010684|Q126010684]] | |- | ''[[:d:Q126364985|Kalyan Vaijinathrao Kale]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1963" | 1963-07-19 | | [[ഔറംഗാബാദ്]] | | [[:d:Q126364985|Q126364985]] | |- | ''[[:d:Q126365069|Kadiyam Kavya]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | | | [[:d:Q126365069|Q126365069]] | |- | ''[[:d:Q126365605|Sharmila Sarkar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q126365605|Q126365605]] | |- | ''[[:d:Q126371681|Rani Srikumar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q126371681|Q126371681]] | |- | ''[[:d:Q127424806|కొడాలి వీరయ్య]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1928" | 1928-08-20 | data-sort-value="2000" | 2000-12-12 | ''[[:d:Q13007149|Moparru]]'' | | [[:d:Q127424806|Q127424806]] | |- | ''[[:d:Q127691439|G. Vijaya Rama Rao]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1954" | 1954-06-02 | | ''[[:d:Q65317725|Velair Mandal]]'' | | [[:d:Q127691439|Q127691439]] | |- | ''[[:d:Q127745948|Nirmala Prabhavathy Moillakalva]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q127745948|Q127745948]] | |- | ''[[:d:Q130229563|H. Girijamma]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2021" | 2021 | ''[[:d:Q1708108|Harihar]]'' | [[ദാവൺഗരെ]] | [[:d:Q130229563|Q130229563]] | |- | ''[[:d:Q130235905|കെ എൻ പിഷാരടി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1892" | 1892-08-22 | data-sort-value="1972" | 1972-06-08 | [[ചൊവ്വര]] | [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] | [[:d:Q130235905|Q130235905]] | |- | ''[[:d:Q130282828|Abhaya]]'' | [[പ്രമാണം:Protest against Kolkata rape-murder.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1993" | 1993<br/>1992 | data-sort-value="2024" | 2024-08-09 | No/unknown value | [[ആർ. ജി. കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആന്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] | [[:d:Q130282828|Q130282828]] | |- | ''[[:d:Q130989476|Nalini Parthasarathi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q130989476|Q130989476]] | |- | ''[[:d:Q131125923|Hazrat Hafiz Dr. Syed Ashique Hussain Azizi Jajneri]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1917" | 1917 | data-sort-value="1980" | 1980-04-07 | ''[[:d:Q100093|ഷൈഖ് പുര ജില്ല]]'' | ''[[:d:Q100093|ഷൈഖ് പുര ജില്ല]]'' | [[:d:Q131125923|Q131125923]] | |- | ''[[:d:Q131308670|Abdul Jaleel Faridi]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1913" | 1913 | data-sort-value="1974" | 1974-05-19 | | | [[:d:Q131308670|Q131308670]] | |- | ''[[:d:Q131342365|B. D. Chaurasia]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1937" | 1937-10-01 | data-sort-value="1985" | 1985-05-05 | ''[[:d:Q712625|Barigarh]]'' | | [[:d:Q131342365|Q131342365]] | |- | ''[[:d:Q131584064|Sundaram Krishnamurthy]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1919" | 1919-09-12 | data-sort-value="2010" | 2010-07-02 | | | [[:d:Q131584064|Q131584064]] | |- | [[സുചിത്ര എല്ല]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1963" | 1963 | | ''[[:d:Q1557417|തിരുട്ടണി]]'' | | [[:d:Q131912917|Q131912917]] | |- | ''[[:d:Q131924124|G. Nachiar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1940" | 1940-09-15 | | ''[[:d:Q16311342|Vadamalapuram]]'' | | [[:d:Q131924124|Q131924124]] | |- | ''[[:d:Q132130716|प्रेमा धनराज]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1950" | 1950-06-30 | | [[ബെംഗളൂരു]] | | [[:d:Q132130716|Q132130716]] | |- | ''[[:d:Q133307845|Harinath Mukherjee]]'' | [[പ്രമാണം:Harinath Mukherjee.png|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1953" | 1953-11-15 | | | | [[:d:Q133307845|Q133307845]] | |- | ''[[:d:Q133835157|Kamal Kumar Mallik]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | No/unknown value | No/unknown value | | | [[:d:Q133835157|Q133835157]] | |- | ''[[:d:Q134358077|Narendranath Datta]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1884" | 1884-09-21 | data-sort-value="1949" | 1949-04-06 | ''[[:d:Q3347783|Muradnagar Upazila]]'' | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q134358077|Q134358077]] | |- | ''[[:d:Q134396596|Rajaniprabha Saikia]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q134396596|Q134396596]] | |- | ''[[:d:Q134485163|Mohammed Idrees Habban]]'' | [[പ്രമാണം:Habibul Ummat Hazrat Moulana Dr Hakeem Mohammed Idrees Habban Raheemi.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | ''[[:d:Q766888|Charthaval]]'' | [[ബെംഗളൂരു]] | [[:d:Q134485163|Q134485163]] | |- | ''[[:d:Q134561917|Kolli S. Chalam]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q134561917|Q134561917]] | |- | ''[[:d:Q135006390|డా. మానిక్యమ్మ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q135006390|Q135006390]] | |- | ''[[:d:Q135045436|G Nachiyar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1940" | 1940-09-15 | | [[തമിഴ്‌നാട്]] | | [[:d:Q135045436|Q135045436]] | |- | ''[[:d:Q135087245|డా. మంజుల అనంతకృష్ణన్ (AICTE సభ్యురాలు, విద్యావేత్త)]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q135087245|Q135087245]] | |- | ''[[:d:Q135184523|சுதா சேஷய்யன்]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1961" | 1961-09-25 | | | | [[:d:Q135184523|Q135184523]] | |- | ''[[:d:Q135273140|தி. சா. ராஜு]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1926" | 1926-08-15 | | ''[[:d:Q23737657|Thillaisthanam Gram Panchayat]]''<br/>[[തഞ്ചാവൂർ ജില്ല]] | | [[:d:Q135273140|Q135273140]] | |- | ''[[:d:Q135422663|Girish Tiwari]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Girish Tiwari.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q135422663|Q135422663]] | |- | ''[[:d:Q135450466|Shruti Hegde]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ഹുബ്ലി]] | | [[:d:Q135450466|Q135450466]] | |- | ''[[:d:Q135935085|Rajib Kumar Sarmah]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q135935085|Q135935085]] | |- | ''[[:d:Q135935634|Athira Sarasa]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[കൊല്ലം]] | | [[:d:Q135935634|Q135935634]] | |- | ''[[:d:Q136337365|Ankita Dave]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-22 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q136337365|Q136337365]] | |- | ''[[:d:Q136358953|Ali Mohammad Jan]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1914" | 1914-09-03 | data-sort-value="1988" | 1988-10-31 | [[ശ്രീനഗർ]] | | [[:d:Q136358953|Q136358953]] | |- | ''[[:d:Q136514490|Dr. Niket Patel]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1989" | 1989-12-27 | | [[ആനന്ദ്, ഗുജറാത്ത്]] | | [[:d:Q136514490|Q136514490]] | |- | ''[[:d:Q136905080|Dr. Arpit Chopra Jain]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1980" | 1980-07-23 | | ''[[:d:Q113485010|ഖൈരഗഡ്-ചുയിഖദൻ-ഗണ്ഡായി ജില്ല]]'' | | [[:d:Q136905080|Q136905080]] | |- | ''[[:d:Q137084672|Asha Kishore]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1960" | 1960-02-09 | | [[കൊല്ലം]] | | [[:d:Q137084672|Q137084672]] | |- | ''[[:d:Q137647684|Dorothy May Satur]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1902" | 1902-05-28 | data-sort-value="1981" | 1981-03-28 | | | [[:d:Q137647684|Q137647684]] | |- | ''[[:d:Q138750427|Shashikant Thacker]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q138750427|Q138750427]] | |- | ''[[:d:Q139071510|Abusha Bibi Marikar]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Abusha bibi markar.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1912" | 1912-01-22 | data-sort-value="1996" | 1996-08-08 | | | [[:d:Q139071510|Q139071510]] | |- | ''[[:d:Q139589336|Appou Tamijmarane]]'' | | | [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q139589336|Q139589336]] | |- | ''[[:d:Q140469511|Suganya Venkat]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Suganya Venkat.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q140469511|Q140469511]] | |- | ''[[:d:Q140479508|Chirag Bhandari]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ജയ്‌പൂർ]] | | [[:d:Q140479508|Q140479508]] | |- | ''[[:d:Q140836200|Dr. Smaran Cladius]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q140836200|Q140836200]] | |- | ''[[:d:Q141215304|Ameet Kishore]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q141215304|Q141215304]] | |- | ''[[:d:Q141240025|Ambar Pare]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1995" | 1995-09-15 | | ''[[:d:Q2173003|ഹർദ ജില്ല]]'' | | [[:d:Q141240025|Q141240025]] | |- | ''[[:d:Q141319387|Dr. Syed Shahlal Hasan]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="2002" | 2002 | | ''[[:d:Q100131|സിവാൻ ജില്ല]]'' | | [[:d:Q141319387|Q141319387]] | |- | ''[[:d:Q141462158|Sita Achaya]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1918" | 1918-07-14 | data-sort-value="1993" | 1993 | | | [[:d:Q141462158|Q141462158]] | |- | ''[[:d:Q139894154|Neha Dwivedi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q139894154|Q139894154]] | |- | ''[[:d:Q139964423|ദേവകരൻ വാജ്‌പേയി]]'' | | ഇന്ത്യൻ ആയുർവേദ പണ്ഡിതൻ, എഴുത്തുകാരൻ, വിവർത്തകൻ (1888–1956) | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1888" | 1888 | data-sort-value="1956" | 1956 | [[ഉത്തർ‌പ്രദേശ്]] | [[വാരാണസി]] | [[:d:Q139964423|Q139964423]] | |- | ''[[:d:Q139997712|ഗണേഷ് ഏക്‌നാഥ് ബോർമ]]'' | | മറാത്തി വൈദ്യൻ, വൈദ്യശാസ്ത്ര പണ്ഡിതൻ, എഴുത്തുകാരൻ. | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q139997712|Q139997712]] | |- | ''[[:d:Q139997783|കൃഷ്ണശാസ്ത്രി ഭടവദേവക്]]'' | | 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ആയുർവേദ വൈദ്യൻ, സംസ്കൃത പണ്ഡിതൻ, വൈദ്യജീവൻ്റെയും സുഭാഷിത രത്നാകരയുടെയും വിവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q139997783|Q139997783]] | |- | ''[[:d:Q140006956|മണ്ഡി ശങ്കര ഗോവിന്ദജി]]'' | | ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാല ആയുർവേദ വൈദ്യൻ, ക്ലിനിക്കൽ പണ്ഡിതൻ, എഴുത്തുകാരൻ. | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q140006956|Q140006956]] | |- | ''[[:d:Q140051847|Badrilal]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q140051847|Q140051847]] | |- | ''[[:d:Q140215026|Chetan Kalal]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q140215026|Q140215026]] | |- | ''[[:d:Q140242491|Suresh Chandra Bandyopadhyay]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1887" | 1887-11-19 | data-sort-value="1961" | 1961-10-12 | | | [[:d:Q140242491|Q140242491]] | |- | ''[[:d:Q140244503|K. Nallamuthu]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1947" | 1947-03-15 | | ''[[:d:Q24930384|സമീൻ ​​അറ്റൂർ]]'' | | [[:d:Q140244503|Q140244503]] | |- | ''[[:d:Q140264953|N. Masilamani]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1954" | 1954-06-14 | | | | [[:d:Q140264953|Q140264953]] | |- | ''[[:d:Q140285274|P. K. M. Muthuramalingam]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1963" | 1963-06-11 | | | | [[:d:Q140285274|Q140285274]] | |- | ''[[:d:Q140303417|து. திருமூர்த்தி]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1933" | 1933-04-21 | | ''[[:d:Q2716139|Thiruporur]]'' | | [[:d:Q140303417|Q140303417]] | |- | ''[[:d:Q140307711|Sharangadhara]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="14" | 14 | | | | [[:d:Q140307711|Q140307711]] | |- | ''[[:d:Q140311223|Kaviraj Umeshchandra Gupta]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1900" | 19th century | | | | [[:d:Q140311223|Q140311223]] | |- | ''[[:d:Q140312709|Priyadatt Patel]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-01 | | | | [[:d:Q140312709|Q140312709]] | |- | ''[[:d:Q140315131|Kulvinder Kochar Kaur]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q140315131|Q140315131]] | |- | ''[[:d:Q140332237|V. Dhanaraj]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-03-27 | data-sort-value="2024" | 2024-03-07 | ''[[:d:Q2465640|Vandavasi]]'' | | [[:d:Q140332237|Q140332237]] | |- | ''[[:d:Q140400190|Dr Irshad Palakkal]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q140400190|Q140400190]] | |} {{Wikidata list end}} skz1d025gr0w7qg9aw5xf822h12u0lc 0 544057 4674211 4589886 2026-10-08T15:48:49Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674211 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = കിരൺ സി. പട്ടേൽ | image = Kiran Patel And Pallavi Patel.jpg | caption = Kiran Patel and his wife Pallavi Patel at Euro PCR 2019 | other_names = Dr. K | birth_place = [[]സാംബിയ]] | nationality = അമേരിക്കൻ | occupation = കാർഡിയോളജിസ്റ്റ്, വ്യവസായി | net_worth = $1.8 Billion | spouse = പല്ലവി പട്ടേൽ | children = 3 | father = Chhotubhai Patel }} ഇന്ത്യൻ-അമേരിക്കൻ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തകനും കാർഡിയോളജിസ്റ്റും ബിസിനസുകാരനുമാണ് '''കിരൺ സി. പട്ടേൽ.''' <ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.bizjournals.com/tampabay/news/2020/01/06/dr-kiran-patel-adds-to-hospitality-portfolio-with.html|title=Dr. Kiran Patel adds to hospitality portfolio with 650-acre resort on Florida's east coast|access-date=|last=Choudhary|first=Arjun|date=6 Jan 2020|website=|archive-url=|archive-date=}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == 1950 ൽ [[സാംബിയ|സാംബിയയിലാണ്]] പട്ടേൽ ജനിച്ചത്. സാംബിയയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായത്തിൽ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ അദ്ദേഹം [[കേംബ്രിഡ്ജ് സർവകലാശാല|കേംബ്രിഡ്ജ്]] [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ലണ്ടൻ|സർവകലാശാലയിൽ നിന്നും ലണ്ടൻ സർവകലാശാലയിൽ]] നിന്നും ഡിപ്ലോമ നേടി. പട്ടേൽ ഗുജറാത്ത് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ ഇന്ത്യയിലെ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ ചേർന്നു <ref name="auto"/> ആഫ്രിക്കയിൽ ഇന്റേൺഷിപ്പ് പൂർത്തിയാക്കി. 1976 ൽ അദ്ദേഹം അമേരിക്കയിലേക്ക് മാറി. പട്ടേൽ 1980 ൽ ന്യൂജേഴ്‌സിയിൽ ഇന്റേണൽ മെഡിസിനിൽ റെസിഡൻസി ചെയ്തു. 1982 ൽ കൊളംബിയ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് ന്യൂയോർക്കുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാർഡിയോളജി പ്രോഗ്രാമിൽ ഫെലോഷിപ്പ് പൂർത്തിയാക്കി. 1982 ൽ ഫ്ലോറിഡയിലെ ടമ്പയിൽ കാർഡിയോളജിസ്റ്റായി പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.nova.edu/patelgift/dr-kiran-c-patel.html|title=Drs. Kiran C. and Pallavi Patel|access-date=25 March 2020|website=NSU}}</ref> == കരിയർ == 1982 ൽ ഫ്ലോറിഡയിലെ ടമ്പയിലേക്ക് മാറിയശേഷം പട്ടേൽ കാർഡിയോളജിസ്റ്റായി പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിച്ചു. 1985 ൽ അദ്ദേഹം ഒരു ഫിസിഷ്യൻ പ്രാക്ടീസ് ഉടമസ്ഥാവകാശവും മാനേജ്മെന്റ് കമ്പനിയും ആരംഭിച്ചു, ഇത് ഫാമിലി മെഡിസിൻ, ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ, പീഡിയാട്രിക്സ്, കാർഡിയോളജി എന്നിവയുൾപ്പെടെ 14 പ്രാക്ടീസുകളിലേക്ക് വേഗത്തിൽ വ്യാപിച്ചു. 1992 ൽ പട്ടേൽ വെൽ കെയർ എച്ച്‌എം‌ഒ, ഐ‌എൻ‌സിയുടെ ബോർഡ് ചെയർമാനായി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ അമേരിക്കയിലെ അഞ്ചാമത്തെ വലിയ മെഡിക്കൽ എച്ച്‌എം‌ഒ ആയി. 1999 ൽ, കിംഗ്സ്റ്റൺ എൻ‌വൈ ആസ്ഥാനമായുള്ള വെൽ‌കെയർ മാനേജ്‌മെന്റ് ഗ്രൂപ്പ് ഇങ്കിന്റെ 55% അദ്ദേഹം സ്വന്തമാക്കി, ഇത് കണക്റ്റിക്കട്ടിലും ന്യൂയോർക്കിലും രണ്ട് എച്ച്എം‌ഒകൾ കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്നു. 2002 ൽ അദ്ദേഹം വെൽകെയർ മാനേജ്മെന്റ് ഗ്രൂപ്പിൽ ഭൂരിപക്ഷ വിഹിതം വിറ്റു, ആ സമയത്ത് വെൽകെയർ മാനേജ്മെന്റ് 400,000 അംഗങ്ങൾക്ക് സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നു. 2007 ൽ പട്ടേൽ അമേരിക്കയുടെ ''ഫസ്റ്റ് ചോയ്സ് ഹോൾഡിംഗ്സ് ഓഫ് ഫ്ലോറിഡ'' എന്ന പേരിൽ ഒരു പുതിയ ഇൻഷുറൻസ് ഹോൾഡിംഗ് കമ്പനി ആരംഭിക്കുകയും ടാംപ ബേ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള രണ്ട് മെഡി കെയർ അഡ്വാന്റേജ് ഹെൽത്ത് പ്ലാനുകൾ, ഫ്രീഡം ഹെൽത്ത്, ഒപ്റ്റിമം ഹെൽത്ത് എന്നിവ ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ കമ്പനികളെ 115,000 അംഗങ്ങളിലേക്കും ഒരു ബില്യൺ ഡോളറിലധികം വരുമാനത്തിലേക്കും അദ്ദേഹം വളർത്തി, ആ സമയത്ത് അദ്ദേഹം 2019 ഏപ്രിലിൽ ആന്തം-ന് വിറ്റു.<ref>{{Cite web|url=https://tampabay.com/news/business/Miami-medical-company-will-move-to-Tampa-after-Dr-Kiran-Patel-s-60-million-investment_172534997/|title=Miami medical company will move to Tampa after Dr. Kiran Patel's $60&nbsp;million investment|access-date=26 February 2020|website=Tampa Bay Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bizjournals.com/tampabay/stories/1999/05/31/focus6.html|title=Tampa doctor's deal for New York HMO set to close soon|access-date=2020-07-27|website=www.bizjournals.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nova.edu/patelgift/dr-kiran-c-patel.html|title=Drs. Kiran C. and Pallavi Patel|access-date=2020-07-27|last=NSU|website=NSU|language=en}}</ref> 2018 ൽ പട്ടേൽ മെഡിക്കൽ ഉപകരണ കമ്പനിയായ കൺസെപ്റ്റ് മെഡിക്കൽയിൽ 60 മില്യൺ ഡോളർ നിക്ഷേപിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.tampabay.com/health/tampa-company-with-dr-kiran-patel-as-chairman-wins-key-designation-for-devices-that-reduce-risk-of-heart-blockages-20190503/|title=Tampa company with Dr. Kiran Patel as chairman wins key designation for devices that reduce risk of heart blockages|access-date=2020-10-24|website=Tampa Bay Times|language=en}}</ref> ക്ലിയർ‌വാട്ടറിലെ എൻ‌എസ്‌യുവിന്റെ ടമ്പ ബേ റീജിയണൽ കാമ്പസിന്റെ ഭാഗമായ മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസ സമുച്ചയത്തിൽ 50 മില്യൺ ഡോളറും റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ്, ഫെസിലിറ്റി വിപുലീകരണത്തിനായി 150 മില്യൺ ഡോളറും സമ്മാനമായി നൽകാൻ അദ്ദേഹം പ്രതിജ്ഞാബദ്ധനായിരുന്നു. == മെഡിക്കൽ ഇൻഷുറൻസ് == 1992 ൽ പട്ടേൽ വെൽ കെയർ എച്ച്എംഒ, ഇങ്ക്. (Well Care) ഏകദേശം 5 മില്ല്യൺ ഡോളറിന്. ഒരു ദശാബ്ദത്തിനുശേഷം 2002 ൽ 200 മില്യൺ ഡോളറിന് അദ്ദേഹം കമ്പനി വിറ്റു. <ref name="medical">{{Cite web|url=https://www.bizjournals.com/tampabay/news/2017/10/25/why-kiran-patel-is-selling-his-health-insurance.html|title=Why Kiran Patel is selling his health insurance companies to Anthem|access-date=16 April 2020|website=www.bizjournals.com}}</ref> 2007 ൽ അദ്ദേഹം ഫ്രീഡം ഹെൽത്ത്, ഒപ്റ്റിമം ഹെൽത്ത് കെയർ ഇങ്ക് എന്നിവ വാങ്ങി. 2017 ൽ അദ്ദേഹം തന്റെ രണ്ടാമത്തെ ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനിയായ അമേരിക്കയുടെ ഒന്നാം ചോയ്സ് (ഫ്രീഡം ഹെൽത്ത്, ഒപ്റ്റിമം ഹെൽത്ത് കെയർ എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ) ആന്തം-ന് ഒരു വെളിപ്പെടുത്താത്ത തുകയ്ക്ക് വിറ്റു. <ref name="medical"/> == ഫ്രീഡം ഹെൽത്ത് കേസ് == എൻറോൾമെന്റ് റോളുകളിൽ ഫ്രീഡം കൃത്രിമം കാണിക്കുന്നുവെന്ന് ആരോപിച്ച് 2009 ഓഗസ്റ്റ് 17 ന് ഒരു വിസിൽബ്ലോവർ ടമ്പയിലെ ജില്ലാ കോടതിയിൽ പരാതി നൽകി. പട്ടേൽ, സഹോദരൻ രൂപേഷ് ഷാ എന്നിവരാണ് പ്രതികൾ. ഫ്രീഡം സേവനമേഖല-വിപുലീകരണ തട്ടിപ്പിൽ ഏർപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നും പരാതിയിൽ ആരോപിക്കുന്നു ചില കൗണ്ടികളിലെ നെറ്റ്വർക്കിലെ ആരോഗ്യ പരിരക്ഷാ ദാതാക്കളുടെ എണ്ണം തെറ്റായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു, അതുവഴി മെഡി‌കെയർ അഡ്വാന്റേജ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന മേഖലകൾ വിപുലീകരിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു. <ref>https://healthpayerintelligence.com/news/two-payers-liable-for-32.5m-in-medicare-advantage-fraud-suit "Two Payers Liable for $32.5M in Medicare Advantage Fraud Suit", Jesse Migneault, ''HealthPayer Intelligence'', June 7, 2017</ref> അന്വേഷണം പ്രഖ്യാപിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, അടിയന്തര യോഗത്തിൽ "രേഖകളോ മറ്റ് തെളിവുകളോ നശിപ്പിക്കരുതെന്ന്" പട്ടേൽ ജീവനക്കാരോട് പറഞ്ഞു. ന്യൂയോർക്കർ ലേഖനം കൂടുതൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു, “2016 ൽ, ഡാരൻ സെവെൽ കേസ് ഫയൽ ചെയ്ത് ഏഴു വർഷത്തിനുശേഷം, ഈ കേസിൽ ചേരുമെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് ഇൻമാനെ അറിയിച്ചു. മാസങ്ങളുടെ പ്രയാസകരമായ ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം 2017 മെയ് മാസത്തിൽ, ഫ്രീഡം തെറ്റായ ക്ലെയിം ആക്റ്റ് ലംഘിച്ചുവെന്ന ആരോപണം തീർപ്പാക്കുകയും 31.7 ദശലക്ഷം ഡോളർ നൽകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു. ഫ്രീഡം മുൻ ചീഫ് ഓപ്പറേറ്റിംഗ് ഓഫീസർ സിഡ് പഗിദിപതി സേവനമേഖല വിപുലീകരണ തട്ടിപ്പിൽ പങ്കു വഹിച്ചതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾ തീർപ്പാക്കാൻ ഏഴായിരത്തി അമ്പതിനായിരം ഡോളർ നൽകി. ബാധ്യത സമ്മതിച്ചുമില്ല. <ref>{{Cite web|url=https://www.newyorker.com/magazine/2019/02/04/the-personal-toll-of-whistle-blowing|title=Controversies|access-date=|last=Kolhatkar|first=Sheelah|date=28 January 2019|website=The New Yorker|archive-url=|archive-date=}}</ref> == അവാർഡുകളും അംഗീകാരങ്ങളും == 2019 ൽ പട്ടേലിന് [[പ്രവാസി ഭാരതീയ സമ്മാൻ|പ്രവാസി ഭാരതീയ സമൻ]] നൽകി. <ref>{{Cite web|url=https://mea.gov.in/press-releases.htm?dtl/30941/list+of+pravasi+bharatiya+samman+awardees+pbsa+for+the+year+2019|title=List of Pravasi Bharatiya Samman Awardees (PBSA) for the year 2019|access-date=26 September 2019|date=23 January 2019}}</ref> നോവ സ out ത്ത് ഈസ്റ്റേൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ടമ്പ ബേ റീജിയണൽ കാമ്പസിലേക്ക് പട്ടേലിന്റെ സംഭാവനയെ മാനിച്ച് ഡമാസ്കസ് റോഡിനെ ഡോ. കിരൺ സി. പട്ടേൽ ബൊളിവാർഡ് എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യാൻ 2019 ജനുവരിയിൽ ക്ലിയർ വാട്ടർ സിറ്റി കൗൺസിൽ പ്രമേയം ഇറക്കി. <ref>{{Cite web|url=https://nsunews.nova.edu/road-in-clearwater-to-be-renamed-in-honor-of-dr-kiran-c-patel/|title=Road in Clearwater to be Renamed in Honor of Dr. Kiran C. Patel {{!}} NSU Newsroom|access-date=19 December 2019|website=nsunews.nova.edu}}</ref> == ചാരിറ്റി ചരിത്രം == പട്ടേൽ ചാരിറ്റബിൾ സംഭാവനകളിലൂടെ ഒന്നിലധികം ഗ്രൂപ്പുകളെ പിന്തുണച്ചിട്ടുണ്ട് # പുതിയ വികസനത്തിനായി പട്ടേൽ സൗത്ത് ഫ്ലോറിഡ സർവകലാശാലയ്ക്ക് 12 മില്യൺ ഡോളർ സമ്മാനമായി നൽകി. <ref name="floridatrend.com">{{Cite web|url=https://www.floridatrend.com/article/23664/floridian-of-the-year-kiran-patel-first-i-give-to-charity|title=Floridian of the Year: Kiran Patel: ‘First, I give to charity'|access-date=17 August 2019|website=Florida Trend}}</ref> # പട്ടേൽ ഫൗണ്ടേഷൻ നോവ സൗത്ത് ഈസ്റ്റേൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റിക്ക് 200 മില്യൺ ഡോളർ നൽകി. <ref>{{Cite web|url=http://philanthropynewsdigest.org/news/patel-foundation-commits-200-million-to-nova-southeastern-university|title=Patel Foundation Commits $200 Million to Nova Southeastern University|access-date=17 August 2019|last=Candid|website=Philanthropy News Digest (PND)|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124093203/http://philanthropynewsdigest.org/news/patel-foundation-commits-200-million-to-nova-southeastern-university|archive-date=2020-11-24|url-status=dead}}</ref> # [[അലോപ്പതി|അലോപ്പതി മെഡിസിൻ]] അതിന്റെ കോളേജിനെ പിന്തുണച്ച് 25 മില്യൺ ഡോളർ ലഭിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://philanthropynewsdigest.org/news/nova-southeastern-receives-25-million-for-allopathic-medicine|title=Nova Southeastern Receives $25 Million for Allopathic Medicine|access-date=17 August 2019|last=Candid|website=Philanthropy News Digest (PND)|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124090448/https://philanthropynewsdigest.org/news/nova-southeastern-receives-25-million-for-allopathic-medicine|archive-date=2020-11-24|url-status=dead}}</ref> # പട്ടേൽ കുടുംബം 171,500 ഡോളർ ദരിദ്രർക്ക് വീടുകൾ നിർമ്മിക്കാൻ ഹബിറ്റാറ്റ് ഫോർ ഹ്യുമാനിറ്റിക്ക് നൽകി. <ref>{{Cite web|url=https://www.habitathillsborough.org/patel-family-foundation-presents-171500-check-build-2-habitat-homes/|title=Patel Family Foundation presents $171,500 check to build 2 Habitat homes|access-date=17 August 2019|last=Macar|first=Robin|date=27 February 2018|website=Habitat for Humanity of Hillsborough County, FL|archive-date=2021-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213437/https://www.habitathillsborough.org/patel-family-foundation-presents-171500-check-build-2-habitat-homes/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://theunn.com/2018/03/dr-kiran-patel-donates-171500-in-dedicating-home-to-single-mother-in-florida/|title=Dr. Kiran Patel donates $171,500 in dedicating home to single mother in Florida|access-date=17 August 2019|date=20 March 2018|website=The Universal News Network|archive-date=2019-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190817125335/https://theunn.com/2018/03/dr-kiran-patel-donates-171500-in-dedicating-home-to-single-mother-in-florida/|url-status=dead}}</ref> # യുഎസ്എയുടെ ഫ്ലോറിഡയ്ക്ക് പട്ടേൽ 240 ദശലക്ഷം ഡോളറിൽ കൂടുതൽ നൽകി # യുഎസ് വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനത്തിന് പല്ലവി, കിരൺ പട്ടേൽ എന്നിവരിൽ നിന്ന് സംഭാവന 225 ദശലക്ഷം ഡോളർ ലഭിച്ചു&nbsp; <ref>{{Cite web|url=https://theunn.com/2018/10/drs-kiran-pallavi-patel-among-top-nris-donors-giving-1-2-billion-to-u-s-higher-education-institutions/|title=Drs. Kiran & Pallavi Patel among top NRIs donors giving $1.2&nbsp;billion to U.S. higher education institutions|access-date=17 August 2019|date=3 October 2018|website=The Universal News Network|archive-date=2020-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20201023094706/https://theunn.com/2018/10/drs-kiran-pallavi-patel-among-top-nris-donors-giving-1-2-billion-to-u-s-higher-education-institutions/|url-status=dead}}</ref> # US യു‌എസ്‌എഫ് കോളേജ് ഓഫ് ഗ്ലോബൽ സുസ്ഥിരതയ്ക്ക് 12 ഡോളർ ദശലക്ഷം സംഭാവന. <ref>{{Cite web|url=https://wusfnews.wusf.usf.edu/post/12-million-gift-creates-usf-college-global-sustainability|title=$12 Million Gift Creates USF College of Global Sustainability|access-date=17 August 2019|last=Schreiner|first=Mark|website=wusfnews.wusf.usf.edu}}</ref> # പട്ടേൽ 5 ദശലക്ഷം ഡോളർ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു ഫ്ലോറിഡ ഹോസ്പിറ്റൽ കരോൾ‌വുഡിന് സംഭാവന നൽകി, ഇതിൽ 2.5 ദശലക്ഷം ഡോളർ സംഭാവന 2018 ൽ നൽകി. <ref>{{Cite web|url=https://tampabay.com/news/health/Florida-Hospital-Carrollwood-spending-17-5-million-to-expand-emergency-department-_167448064/|title=Florida Hospital Carrollwood spending $17.5&nbsp;million to expand emergency department|access-date=19 December 2019|website=Tampa Bay Times}}</ref> # സൗത്ത് ഫ്ലോറിഡ സർവകലാശാലയിലേക്ക് 26 ദശലക്ഷം. # ഡേവിഡ് എ. സ്ട്രാസ് ജൂനിയർ സെന്റർ ഫോർ പെർഫോമിംഗ് ആർട്‌സിലെ കൺസർവേറ്ററിക്ക് 5 ദശലക്ഷം ഡോളർ. # ഫ്ലോറിഡ ഹോസ്പിറ്റൽ ടമ്പയിലെ ഒരു ഗവേഷണ സ്ഥാപനത്തിനായി 2 ദശലക്ഷം ഡോളർ. # 20 ദശലക്ഷം ഡോളർ ട്യൂഷൻ രഹിത വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി പട്ടേൽ ഹൈസ്കൂളിന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. <ref>{{Cite web|url=https://neighborhoodnewsonline.net/2019/04/philanthropist-dr-kiran-patel-opens-his-charter-high-school-this-fall/|title=Philanthropist Dr. Kiran Patel Opens His Charter High School This Fall|access-date=25 March 2020|date=27 April 2019|website=Neighborhood News|archive-date=2021-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213256/https://neighborhoodnewsonline.net/2019/04/philanthropist-dr-kiran-patel-opens-his-charter-high-school-this-fall/|url-status=dead}}</ref> == പേരിൽ ഉള്ള ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകൾ == * കിരൺ സി. പട്ടേൽ കോളേജ് ഓഫ് ഓസ്റ്റിയോപതിക് മെഡിസിൻ (ഡി‌ഒ) <ref>{{Cite web|url=https://tampabay.com/news/education/2019/09/23/in-clearwater-a-state-of-the-art-medical-school-now-overlooks-tampa-bay/|title=In Clearwater, a state-of-the-art medical school now overlooks Tampa Bay|access-date=19 December 2019|website=Tampa Bay Times}}</ref> * കിരൺ സി. പട്ടേൽ കോളേജ് ഓഫ് അലോപ്പതിക് മെഡിസിൻ (എംഡി) * ഡോ. കിരൺ, പല്ലവി പട്ടേൽ അനുബന്ധ ആരോഗ്യ കെട്ടിടം * ഡോ. കിരൺ സി. പട്ടേൽ സെന്റർ ഫോർ ഗ്ലോബൽ സൊല്യൂഷൻസ് * കിരൺ സി. പട്ടേൽ ഹൈസ്കൂൾ <ref>{{Cite web|url=https://www.bizjournals.com/tampabay/news/2019/08/06/kiran-c-patel-high-school-opens-in-temple-terrace.html|title=Kiran C. Patel High School opens in Temple Terrace|access-date=19 December 2019|date=n.d.|website=The Business Journals|archive-url=|archive-date=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://tampabay.com/news/education/2019/10/31/hillsboroughs-charter-school-enrollment-tops-28000-with-more-campuses-on-the-way/|title=Hillsborough's charter school enrollment tops 28,000, with more campuses on the way|access-date=19 December 2019|website=Tampa Bay Times}}</ref> * കിരൺ സി. പട്ടേൽ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് * പട്ടേൽ കൺസർവേറ്ററി - സ്ട്രാസ് സെന്റർ ഫോർ പെർഫോമിംഗ് ആർട്സ് * ഡോ. കിരൺ സി പട്ടേൽ സെന്റർ ഫോർ സസ്റ്റെയിനബിൾ ഡവലപ്മെന്റ്, ഐഐടി ഗാന്ധിനഗർ, ഗുജറാത്ത് <ref>{{Cite web|url=https://www.bizjournals.com/tampabay/news/2019/02/11/kiran-patel-launches-sustainability-center-in.html|title=Kiran Patel launches sustainability center in India|access-date=2021-03-03|website=www.bizjournals.com}}</ref> == സ്വകാര്യ ജീവിതം == ശിശുരോഗവിദഗ്ദ്ധ പല്ലവി പട്ടേലിനെ പട്ടേൽ വിവാഹം കഴിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.bizjournals.com/tampabay/news/2020/08/09/kiran-patel-carrollwood-estate-under-construction.html|title='If you've seen it, I don't want it': Dr. Kiran Patel's palatial Carrollwood compound, with eye-catching designs at every turn, inches toward completion|access-date=2020-09-04|website=www.bizjournals.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.tampabay.com/news/health/2020/08/27/10-loans-one-address-tampa-philanthropists-hotels-got-millions-in-federal-aid/|title=10 loans, one address: Tampa philanthropist’s hotels got millions in federal aid|access-date=2020-09-04|website=Tampa Bay Times|language=en}}</ref> == പരാമർശങ്ങൾ == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] l82pd9u70zpwrarwwetb9dkebrihqym 0 581594 4674219 4648066 2026-10-08T16:56:22Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674219 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:In_Conversation,_Yemen_(12694670333).jpg|ലഘുചിത്രം| [[ടർബൻ|തലപ്പാവ്]] ശൈലിയിൽ ''കുഫിയയും'' തോളിൽ ഷാളും ധരിച്ച യെമനി അറബ് വംശജൻ]] [[പ്രമാണം:Mahmud_Barzanji_Kurdish_leader.JPG|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| മഹ്മൂദ് ബർസാൻജി, കുർദിസ്ഥാനിലെ ആദ്യത്തെ രാജാവ്, പരമ്പരാഗത ''സെർവിൻ'' ധരിക്കുന്നു ( {{Lang-ku|سه‌روین}} ) കൂടാതെ ''xencer'' ( {{Lang-ku|خه‌نجه‌ر}} )]] '''കെഫിയ''' അല്ലെങ്കിൽ '''കുഫിയ''' ( {{Lang-ar|كُوفِيَّة|kūfīyah|relating to [[Kufa]]}} . ), <ref name="Ali1924">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pjssBgAAQBAJ&pg=PA424|title=A Short History of the Saracens|last=Ali|first=Syed Ameer|publisher=Routledge|year=1924|isbn=978-1-136-19894-6|pages=424–|quote=Kufa was famous for its silk and half-silk kerchiefs for the head, which are still used in Western Asia and known as Kuffiyeh.|author-link=Syed Ameer Ali}}</ref> അറബിയിൽ '''ഗുത്ര''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു ( {{Lang|ar|غُترَة}} ), '''ഷെമാഗ്''' ( {{Lang|ar|شُمَاغ}} ''{{Transl|ar|šumāġ}}'' ), '''{{Transl|ar|ḥaṭṭah}}''' ( {{Lang|ar|حَطَّة}} ) കൂടാതെ, [[പേർഷ്യൻ ഭാഷ|പേർഷ്യൻ ഭാഷയിൽ]], ഒരു '''čafiya''' ( {{Lang|fa|چفیه}} ) അല്ലെങ്കിൽ '''čapiya''' (چپیه), പുരുഷന്മാർ ധരിക്കുന്ന ഒരു പരമ്പരാഗത ശിരോവസ്ത്രമാണ് . ഇത് ഒരു ചതുരാകൃതിയിലുള്ള സ്കാർഫിൽ നിന്നാണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇത് സാധാരണയായി കോട്ടൺ തുണി കൊണ്ട് ആണ് നിർമ്മിച്ചിക്കുന്നത്. <ref name="Bartlett1973">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=uj44AAAAIAAJ&pg=PA246|title=The First and Second Books of the Maccabees|last=J. R. Bartlett|date=19 July 1973|publisher=CUP Archive|isbn=978-0-521-09749-9|page=246|quote="traditional Jewish head-dress was either something like the Arab's ''Keffiyeh'' (a cotton square folded and wound around a head) or like a turban or stocking cap"|access-date=17 April 2013}}</ref> [[സൂര്യാഘാതം|സൂര്യതാപം]], പൊടി, മണൽ എന്നിവയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണം നൽകുന്നതിനാൽ വരണ്ട പ്രദേശങ്ങളിലാണ് കെഫിയെ സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്നത്. ഇത് സൂക്ഷിക്കാൻ പലപ്പോഴും ഒരു അഗാൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു. == വൈവിധ്യങ്ങളും വ്യതിയാനങ്ങളും == [[പ്രമാണം:Yazidism08.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| [[യസീദി]] പുരുഷന്മാർ കുഫിയ ധരിക്കുന്നു]] [[അറബി ജനത|അറബിക]]<nowiki/>ളെ പോലെ , [[കുർദ്|കുർദുകൾ]] കുഫിയയ്ക്ക് സമാനമായ ഒരു തലപ്പാവ് ധരിക്കുന്ന മറ്റൊരു വംശീയ വിഭാഗമാണ്, എന്നാൽ അവർ കുഫിയ തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായിട്ടാണ് ധരിച്ചിക്കുന്നത്. കുർദുകളുടെ കുഫിയയുടെ പാറ്റേണുകളും വർണ്ണങ്ങളും വ്യത്യസ്തമാണ്. അത് പൊതിയുന്ന രീതിയും വ്യത്യസ്തമാണ്. കുർദുകൾ ഒന്നുകിൽ ഇതിനെ ''ഷെമാഗ്'' എന്ന് വിളിക്കുന്നു ( {{Lang-ku|شه‌ماغ}} ) അല്ലെങ്കിൽ ''സെർവിൻ'' ( {{Lang-ku|سه‌روین}} ) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://thekurdishproject.org/history-and-culture/kurdish-culture/kurdish-dress/|title=Learn About Kurdish Dress}}</ref> ഇറാഖിലെ മാർഷ് അറബികളോടൊപ്പമുള്ള തന്റെ താമസത്തിനിടയിൽ, പ്രാദേശിക ''സയ്യിദുകൾ'' -("പ്രവാചകൻ [[മുഹമ്മദ്|മുഹമ്മദ് നബിയുടെയും]] [[അലി ബിൻ അബീത്വാലിബ്|അലി ഇബ്നു അബി താലിബിന്റെയും]] പിൻഗാമികളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട [...] ബഹുമാനപ്പെട്ട പുരുഷന്മാർ")-അവിടുത്തെ പ്രദേശത്തെ നിവാസികൾ സാധാരണ ഗതിയിൽ ധരിച്ചിരുന്ന ബ്ലാക്ക് ആൻഡ് വൈറ്റ് ചെക്കർഡ് കുഫിയകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇരുണ്ട പച്ച നിറത്തിൽ ഉള്ള കുഫിയകൾ ''(ഷെഫിയെ'' ) ധരിച്ചിരുന്നുവെന്ന് ഗാവിൻ യംഗ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite book|title=Return to the Marshes|url=https://archive.org/details/returntomarshesl0000youn|last=Young|first=Gavin|publisher=Futura Publications|others=Photography by Nik Wheeler|year=1978|isbn=0-7088-1354-2|location=Great Britain|pages=[https://archive.org/details/returntomarshesl0000youn/page/15 15]–16|quote=There was a difference here for nearly all of them wore dark green ''kefiyahs'' (or ''cheffiyeh'') (headcloths) instead of the customary black and white check ones. By that sign we could tell that they were ''sayyids'', like the sallow-faced man at Falih's.|author-link=Gavin Young|orig-year=First published by William Collins & Sons in 1977}}</ref> ഇന്തോനേഷ്യയിൽ, പലസ്തീൻകാരോട് ഉള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രകടിപ്പിക്കാൻ വേണ്ടി അവിടുള്ള ചിലർ കെഫിയെ ഉപയോഗിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiatimes.com/2017/12/article/indonesia-shows-solidarity-palestinian-cause/|title=Asia Times {{!}} Indonesia shows its solidarity for the Palestinian cause {{!}} Article|access-date=21 September 2019|last=Times|first=Asia|date=20 December 2017|website=Asia Times|language=en}}</ref> കുർദിഷ് വിമത ഗ്രൂപ്പായ [[കുർദിസ്ഥാൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി|പികെകെയുടെ]] പിന്തുണയ്ക്കുന്നവർ ധരിക്കുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നതിനാൽ തുർക്കിയിൽ കുഫിയ ധരിക്കുന്നത് നിരോധിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite book|title=Music as a Platform for Political Communication|last=Uche|first=Onyebadi|date=14 February 2017|publisher=IGI Global|isbn=9781522519874|pages=214|language=en}}</ref> == പലസ്തീൻ ദേശീയ ചിഹ്നം == [[പ്രമാണം:ArafatEconomicForum_(cropped).jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| 2001-ൽ [[യാസർ അറഫാത്ത്|യാസർ അറാഫത്ത്]] തന്റെ ലോകപ്രശസ്തമായ മീൻവല അലങ്കാരമാതൃകയിലുള്ള കുഫിയ ധരിച്ചു കൊണ്ടുള്ള പടം]] പരമ്പരാഗതമായി പലസ്തീൻ കർഷകർ ധരിക്കുന്ന, കുഫിയ ഏത് ശ്രേണിയിലുള്ള പലസ്തീൻ പുരുഷന്മാരും അത് ധരിക്കുകയും അത് 1930 കളിലെ അറബ് കലാപത്തിൽ പലസ്തീൻ ദേശീയതയുടെ പ്രതീകമായി മാറുകയും ചെയ്തു. <ref>{{Cite book|title=Culture and Customs of Israel|url=https://archive.org/details/culturecustomsof0000tors|last=Torstrick|first=Rebecca|publisher=Greenwood|year=2004|isbn=978-0-313-32091-0|page=[https://archive.org/details/culturecustomsof0000tors/page/117 117]}}</ref> 1960 കളിൽ പലസ്തീൻ ചെറുത്തുനിൽപ്പ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ തുടക്കത്തോടെയും പലസ്തീൻ നേതാവ് [[യാസർ അറഫാത്ത്|യാസർ അറാഫത്ത്]] അത് സ്വീകരിച്ചതോടെ അതിന്റെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചു. <ref name="nytstyle">{{Cite news}}</ref> കറുപ്പും വെളുപ്പും ഉള്ള മീൻവല അലങ്കാരമാതൃകയിലുള്ള കുഫിയ പിന്നീട് അറഫാത്തിന്റെ പ്രതീകമായി മാറി. കുഫിയ കൂടാതെ അദ്ദേഹത്തെ അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ കണ്ടിരുന്നുള്ളു. വല്ലപ്പോഴും മാത്രമേ അദ്ദേഹം സൈനിക തൊപ്പി ധരിക്കൂ. അല്ലെങ്കിൽ തണുത്ത കാലാവസ്ഥയിൽ റഷ്യൻ ശൈലിയിലുള്ള ഉഷങ്ക എന്ന തരം തൊപ്പി അദ്ദേഹം ധരിക്കുമായിരുന്നു. അരഫാത്ത് തന്റെ കുഫിയയെ അർദ്ധ-പരമ്പരാഗത രീതിയിൽ ധരിക്കും എന്നിട്ട് ഒരു അഗൽ ഉപയോഗിച്ച് തലയിൽ ചുറ്റും. സൈനിക വേഷം ധരിക്കുമ്പോൾ കഴുത്തിൽ സമാനമായ അലങ്കാരമാതൃകയിലുള്ള ഒരു തുണിക്കഷണം അദ്ദേഹം ധരിച്ചിരുന്നു. ചരിത്രപരമായ [[പലസ്തീൻ (പ്രദേശം)|ഫലസ്തീനിന്റെ]] രൂപരേഖയോട് സാമ്യമുള്ള ത്രികോണം പോലെ ഒരു രൂപത്തിൽ ഉള്ളൊരു സ്കാർഫ് തന്റെ വലത് തോളിൽ മാത്രം മറയ്ക്കുന്നത് ആദ്യകാലങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ സ്വകാര്യ അലങ്കാര രീതിയോ ശൈലിയോ ഒക്കെ ആക്കി. കുഫിയ ധരിക്കുന്ന ഈ രീതി ഒരു വ്യക്തിയെന്ന നിലയിലും രാഷ്ട്രീയ നേതാവെന്ന നിലയിലും അറഫാത്തിന്റെ പ്രതീകമായി മാറി. മറ്റ് പലസ്തീൻ നേതാക്കൾ ഇത് അനുകരിച്ചിട്ടില്ല. [[പോപ്പുലർ ഫ്രണ്ട് ഫോർ ദ ലിബറേഷൻ ഓഫ് പലസ്തീൻ|പോപ്പുലർ ഫ്രണ്ട് ഫോർ ലിബറേഷൻ ഓഫ് പലസ്തീന്റെ]] സായുധ വിഭാഗത്തിലെ വനിതാ അംഗമായ [[ലൈല ഖാലിദ്|ലീല]] ഖാലിദാണ് കുഫിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റൊരു പലസ്തീനിയൻ വ്യക്തി. TWA ഫ്ലൈറ്റ് 840 ഹൈജാക്കിംഗിനും ഡോസൺസ് ഫീൽഡ് ഹൈജാക്കിംഗിനും ശേഷം ഖാലിദിന്റെ നിരവധി ഫോട്ടോകൾ പാശ്ചാത്യ പത്രങ്ങളിൽ പ്രചരിച്ചു. ഈ ഫോട്ടോകളിൽ പലപ്പോഴും ഖാലിദ് ഒരു മുസ്ലീം സ്ത്രീയുടെ [[ഹിജാബ്|ഹിജാബിന്റെ]] ശൈലിയിൽ തലയിലും തോളിലും ചുറ്റിയ കെഫിയെ ധരിച്ചിരുന്നു. കുഫിയ അറബ് പുരുഷത്വവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ ഇത് അസാധാരണമായിരുന്നു, പലരും ഇത് ഖാലിദിന്റെ ഒരു [[ഫാഷൻ|ഫാഷൻ പ്രസ്താവനയാണെന്ന്]] വിശ്വസിക്കുന്നു, ഫലസ്തീൻ സായുധ പോരാട്ടത്തിലെ പുരുഷന്മാരുമായുള്ള അവളുടെ തുല്യതയെ അത് സൂചിപ്പിച്ചു. കുഫിയയിലെ തുന്നലിന്റെ നിറങ്ങളും ഫലസ്തീനികളുടെ രാഷ്ട്രീയ അനുഭാവവുമായി അവ്യക്തമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത കറുപ്പും വെളുപ്പും കുഫിയകൾ ഫത്തായുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പിന്നീട്, [[പോപ്പുലർ ഫ്രണ്ട് ഫോർ ദ ലിബറേഷൻ ഓഫ് പലസ്തീൻ]] പോലുള്ള പലസ്തീനിയൻ മാർക്സിസ്റ്റുകൾ ചുവപ്പും വെള്ളയും കുഫിയയെ സ്വീകരിച്ചു. <ref>{{Cite book|title=My Enemy, My Self|last=Binur|first=Yoram|publisher=Penguin|year=1990|page=xv}}</ref> === പലസ്തീൻ ഐക്യദാർഢ്യത്തിന്റെ പ്രതീകം === [[പ്രമാണം:Palestinian_keffiyeh_loom.jpg|ലഘുചിത്രം| വെസ്റ്റ് ബാങ്കിലെ ഹെബ്രോണിലെ ഹിർബാവി ഫാക്ടറിയിൽ ഒരു പരമ്പരാഗത ഫലസ്തീനിയൻ കുഫിയ നിർമ്മിക്കുന്ന ഒരു തറി]] 1936-1939 കാലഘട്ടത്തിൽ പലസ്തീനിലെ അറബ് കലാപം മുതൽ തുടങ്ങിയ ബ്ലാക്ക് ആൻഡ് വൈറ്റ് ചെക്കർഡ് കുഫിയ [[പലസ്തീൻ ദേശീയത|പലസ്തീൻ ദേശീയതയുടെ]] പ്രതീകമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. മിഡിൽ ഈസ്റ്റിനും വടക്കേ ആഫ്രിക്കയ്ക്കും പുറത്ത്, ഇസ്രായേലുമായുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ ഫലസ്തീനികളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന പ്രവർത്തകർക്കിടയിൽ കുഫിയ ആദ്യമായി ജനപ്രീതി നേടി.  ഇസ്രായേൽ-പലസ്തീൻ സംഘർഷത്തിൽ വിവിധ രാഷ്ട്രീയ വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിമർശനങ്ങളായി പലപ്പോഴും കുഫിയ ധരിക്കുന്നത് കണ്ട് വരുന്നു. "കെഫിയേ കിൻഡർലാച്ച്" എന്ന സ്ലാംഗ് യുവ ജൂതന്മാരെ, പ്രത്യേകിച്ച് കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥികളെ, രാഷ്ട്രീയ/ഫാഷൻ പ്രസ്താവനയായി കഴുത്തിൽ കുഫിയ കെട്ടുന്നവരെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ബ്രാഡ്‌ലി ബർസ്റ്റണിന്റെ ഒരു ലേഖനത്തിൽ ഈ പദം ആദ്യമായി അച്ചടിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിക്കാം, അതിൽ അദ്ദേഹം ഇസ്രായേലിനെ വിമർശിച്ചുകൊണ്ട് " [[യൂണിവേർസിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ, ബെർക്കിലി|ബെർക്ക്‌ലിയിലെ]] സബർബൻ-എക്സൈൽ കെഫിയെഹ് കിൻഡർലാച്ച്, ഫലസ്തീനികളെക്കാൾ കൂടുതൽ ഫലസ്തീനികൾ ആണ്" എന്ന് എഴുതുന്നു. യൂറോപ്യൻ ആക്ടിവിസ്റ്റുകളും കുഫിയ ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite book|title=A History of Modern Germany Since 1815|last=Tipton|first=Frank B.|publisher=Continuum International Publishing Group|year=2003|isbn=0-8264-4910-7|page=598}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Racist Extremism in Central and Eastern Europe|last=Mudde|first=Cas|publisher=Routledge|year=2005|isbn=0-415-35594-X|page=34}}</ref> === ഉത്പാദനം === [[പ്രമാണം:Kurdish_YPG_Fighters_(15318975992).jpg|ലഘുചിത്രം| സിറിയയിലെ [[കുർദ്|കുർദിഷ്]] YPG, YPJ പോരാളികൾ കുഫിയകളുമായി]] [[പ്രമാണം:Muharram_in_cities_and_villages_of_Iran-342_16_(155).jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| ഇറാനിലെ ഒരു മതപരമായ സമ്മേളനത്തിൽ ഇറാനിയൻ കുട്ടികൾ കുഫിയ ധരിക്കുന്നു, കുഫിയയ്ക്ക് ഇറാനിൽ ഒരു മതപരമായ പ്രയോഗമുണ്ട്.]] ഇന്ന് പലസ്തീൻ ഐഡന്റിറ്റിയുടെ ഈ ചിഹ്നം ആയ കുഫിയ ഇപ്പോൾ ചൈനയിൽ നിന്ന് ആണ് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നത്. 2000-കളിൽ സ്കാർഫിന്റെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജനപ്രീതിയോടെ, ചൈനീസ് നിർമ്മാതാക്കൾ വിപണിയിൽ പ്രവേശിച്ചു, പലസ്തീനികൾ അതോടെ കുഫിയ ബിസിനസിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി. 2008-ൽ, അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടുകളായി കുഫിയയുടെ ഒരേയൊരു ഫലസ്തീനിയൻ നിർമ്മാതാവായിരുന്ന യാസർ ഹിർബാവി വിൽപ്പന സംബന്ധിച്ച് ഉള്ള ബുദ്ധിമുട്ടുകളിൽ ആയിരുന്നു. ''മദർ ജോൺസ്'' മാസിക എഴുതി, "വിരോധാഭാസമെന്നു പറയട്ടെ, ഫലസ്തീൻ-രാഷ്ട്രത്വത്തിന്-ഫാഷൻ-ആക്സസറിക്കുള്ള ആഗോള പിന്തുണ, അധിനിവേശ പ്രദേശങ്ങളുടെ 'പ്രക്ഷുബ്ധമായ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ശവപ്പെട്ടിയിൽ മറ്റൊരു ആണി വെച്ചിരിക്കുന്നു." == കുഫിയയിലെ പാശ്ചാത്യർ == [[പ്രമാണം:Ljidda.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| 1917-ൽ [[ജിദ്ദ|ജിദ്ദയുടെ]] വടക്ക് റാബേഗിൽ ടി.ഇ. [[ടി.ഇ. ലോറൻസ്|ലോറൻസ്]]]] ബ്രിട്ടീഷ് കേണൽ [[ടി.ഇ. ലോറൻസ്|ടി.ഇ ലോറൻസ്]] ( ''അറേബ്യയിലെ ലോറൻസ്'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു) ഒരുപക്ഷേ [[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം|ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ]] അറബ് കലാപത്തിൽ പങ്കാളിയായപ്പോൾ കുഫിയയും അഗാലും ധരിച്ച് ഏറ്റവും അറിയപ്പെടുന്ന പാശ്ചാത്യനായിരുന്നു . ലോറൻസിന്റെ ഈ ചിത്രം പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചലച്ചിത്ര ഇതിഹാസമായ ''[[ലോറൻസ് ഓഫ് അറേബ്യ|ലോറൻസ് ഓഫ് അറേബ്യയിലൂടെ]]'' ജനപ്രിയമായി. അതിൽ [[പീറ്റർ ഓറ്റൂൾ|പീറ്റർ ഒ ടൂൾ]] എന്ന നടൻ അദ്ദേഹത്തെ അവതരിപ്പിച്ചു. 1920-കളിലെ [[ഹോളിവുഡ് സിനിമ|അമേരിക്കൻ സിനിമയുടെ]] നിശ്ശബ്ദ-ചലച്ചിത്ര കാലഘട്ടത്തിൽ സ്റ്റുഡിയോകൾ മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ [[പൗരസ്ത്യവാദം|ഓറിയന്റലിസ്റ്റ്]] തീമുകളിലുള്ള ചലചിത്രങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുവാൻ തുടങ്ങി. ഒരുപക്ഷേ ഒന്നാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന്റെ സഖ്യകക്ഷികളുടെ ഭാഗമായി അറബികളെ വീക്ഷിച്ചതിനാലാവാം, കെഫിയകൾ അവരുടെ വസ്ത്രധാരണത്തിൻ്റെ ഒരു സാധാരണ ഭാഗമായി. ഈ സിനിമകളിലും അതിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളിലും പാശ്ചാത്യ അഭിനേതാക്കൾ ഒരു അറബിയുടെ വേഷത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു, പലപ്പോഴും കഥാപാത്രങ്ങൾ അഗാലിനൊപ്പം കുഫിയ ധരിച്ചിരുന്നു (നടൻ റുഡോൾഫ് വാലന്റീനോ അഭിനയിച്ച ''ദി ഷെയ്ക്'', ''ദി സൺ ഓഫ് ദ'' ഷെയ്ക് എന്നിവ പോലെ). == ഫാഷൻ പ്രവണത == [[ടീ ഷർട്ട്|ടി-ഷർട്ട്]], കാക്കി പാന്റ്‌സ് തുടങ്ങിയ യുദ്ധകാലങ്ങളിൽ ധരിക്കുന്ന മറ്റ് വസ്ത്രങ്ങൾ പോലെ, പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിൽ അറബികളല്ലാത്തവർക്കിടയിൽ കുഫിയയും സ്റ്റൈൽ ആയി കാണപ്പെടുന്നു. 1980-കളുടെ അവസാനത്തിൽ [[ഒന്നാം ഇൻതിഫാദ|ആദ്യ ഇൻതിഫാദയുടെ]] തുടക്കത്തിൽ, ബൊഹീമിയൻ പെൺകുട്ടികളും പങ്കുകളും കഴുത്തിൽ സ്കാർഫുകളായി കുഫിയ ധരിച്ചിരുന്ന കെഫിയേകൾ അമേരിക്കയിൽ പ്രചാരത്തിലായി. <ref name="vv">{{Cite news}}</ref> <ref name="nytstyle" /> 2000-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ, ടോക്കിയോയിലെ യുവാക്കൾക്കിടയിൽ കുഫിയകൾ വളരെ പ്രചാരത്തിലായിരുന്നു. അവർ പലപ്പോഴും മറയ്ക്കുന്ന വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചിരുന്നു. <ref name="vv" /> 2000-കളുടെ മധ്യത്തിൽ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്‌സ്, <ref name="vv" /> <ref name="nytstyle" /> യൂറോപ്പ്, <ref name="nytstyle" /> കാനഡ, ഓസ്‌ട്രേലിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഈ പ്രവണത ആവർത്തിച്ചു . അർബൻ ഔട്ട്‌ഫിറ്റേഴ്‌സ്, ടോപ്പ്‌ഷോപ്പ് തുടങ്ങിയ സ്റ്റോറുകൾ ഈ ഇനം സംഭരിച്ചു (എന്നിരുന്നാലും, ഇനത്തെ "യുദ്ധവിരുദ്ധ സ്കാർഫുകൾ" എന്ന് ലേബൽ ചെയ്യാനുള്ള ചില്ലറ വ്യാപാരിയുടെ തീരുമാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചില വിവാദങ്ങൾക്ക് ശേഷം അർബൻ ഔട്ട്‌ഫിറ്റർമാർ അത് പിൻവലിച്ചു). <ref name="nytstyle" /> 2008 ലെ വസന്തകാലത്ത്, സ്പെയിനിലെയും ഫ്രാൻസിലെയും ഫാഷൻ മാഗസിനുകളുടെ ലക്കങ്ങളിൽ ധൂമ്രനൂൽ, മാവ് തുടങ്ങിയ നിറങ്ങളിലുള്ള കെഫിയുകൾ നൽകി. യുഎഇയിൽ, പുരുഷന്മാർ കൂടുതൽ പാശ്ചാത്യ ശിരോവസ്ത്രത്തിലേക്ക് ചായുന്നു, അതേസമയം സ്ത്രീകൾ [[ദുപ്പട്ട|ദുപ്പട്ടയ്ക്ക്]] മുൻഗണന നൽകുന്നു—ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ പരമ്പരാഗത ശിരോവസ്ത്രം. <ref>{{Cite web|url=http://www.uaestylemagazine.com/24/what-do-arabs-wear-on-their-heads.html|title=What do Arabs wear on their heads|date=24 August 2013|website=UAE Style Magazine|access-date=2022-11-23|archive-date=2013-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20131107011659/http://www.uaestylemagazine.com/24/what-do-arabs-wear-on-their-heads.html|url-status=dead}}</ref> കുഫിയയെ അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയവും ചരിത്രപരവുമായ അർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ട്, അറബ് ഇതര ധരിക്കുന്നവർ ഒരു ഫാഷൻ പ്രസ്താവനയായി സ്വീകരിച്ചത് സമീപ വർഷങ്ങളിൽ വിവാദ വിഷയമാണ്. <ref name="Swedenburg2021">{{Cite book|title=Global Middle East: Into the Twenty-First Century|last=Swedenburg|first=Ted|publisher=University of California Press|year=2021|isbn=978-0-520-96812-7|editor-last=Bayat|editor-first=Asef|location=Berkeley, California|pages=162–173|chapter=The Kufiya|access-date=13 May 2021|chapter-url=https://books.google.com/books?id=RTEaEAAAQBAJ&pg=PA162}}</ref> പലസ്തീനിയൻ സമരത്തോടുള്ള ഐക്യദാർഢ്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായി ഇത് പലപ്പോഴും ധരിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഫാഷൻ വ്യവസായം അതിന്റെ പാറ്റേണും ശൈലിയും ദൈനംദിന വസ്ത്ര രൂപകൽപ്പനയിൽ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് അതിന്റെ പ്രാധാന്യം അവഗണിക്കുകയാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, 2016-ൽ ടോപ്‌ഷോപ്പ് കുഫിയ പ്രിന്റ് ഉള്ള ഒരു റോമ്പർ പുറത്തിറക്കി, അതിനെ "സ്കാർഫ് പ്ലേസ്യൂട്ട്" എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇത് പല ആരോപണങ്ങൾക്ക് കാരണമാവുകയും ടോപ്പ്ഷോപ്പ് അവരുടെ വെബ്‌സൈറ്റിൽ നിന്ന് ഇത് പിൻവലിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref>{{Cite web|url=http://www.middleeasteye.net/news/topshop-removes-product-after-twitter-backlash-over-palestinian-struggle-1853057347|title=Topshop pulls 'keffiyeh playsuit' after row over cultural theft|access-date=1 September 2017|publisher=middleeasteye.net}}</ref> == റഫറൻസുകൾ == {{Reflist|30em}} == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == * {{Cite book|title=Sammlung Philippi – Kopfbedeckungen in Glaube, Religion und Spiritualität|url=https://archive.org/details/sammlungphilippi0000phil|last=Philippi|first=Dieter|publisher=St. Benno Verlag, Leipzig|year=2009|isbn=978-3-7462-2800-6}} * {{Cite book|title=Dictionary of Targumim, Talmud and Midrashic Literature|last=Jastrow|first=Marcus|year=1926|isbn=978-1-56563-860-0}} The lexicon includes more references explaining what a sudra is on page 962. == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == {{Commons category|Keffiyeh}} * About.com-ൽ നിന്നുള്ള [http://middleeast.about.com/b/2008/05/28/the-keffieh-and-the-arab-heartland.htm "ദി കെഫിയും അറബ് ഹൃദയഭൂമിയും"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150403031909/http://middleeast.about.com/b/2008/05/28/the-keffieh-and-the-arab-heartland.htm |date=2015-04-03 }} * കരോലിൻ സ്റ്റോണിന്റെ [http://www.saudiaramcoworld.com/issue/199605/the.dye.that.binds.htm "സൗദി അരാംകോ വേൾഡ്: ദി ഡൈ ദ ബൈൻഡ്സ്"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141103045932/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/199605/the.dye.that.binds.htm |date=2014-11-03 }} * ജാസ്‌ട്രോ നിഘണ്ടു ഓൺലൈനിൽ നിന്ന് [https://web.archive.org/web/20090419223729/http://www.tyndalearchive.com/tabs/jastrow/ പേജ് 962-ൽ ഒരു ശൂദ്രനെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ പരാമർശങ്ങൾ] * അറബ് അമേരിക്കൻ ബ്ലോഗ് കബോബ്ഫെസ്റ്റിൽ നിന്നുള്ള കെഫിയ ക്രേസിന്റെ [https://web.archive.org/web/20090124175620/http://www.kabobfest.com/2007/07/modern-chronology-of-keffiyah-kraze.html ആധുനിക] കാലഗണന * [https://web.archive.org/web/20150828052320/http://www.hurriyet.com.tr/english/lifestyle/10363095.asp ചെ കോച്ചർ കുർദുകളുടെ പുസി ചിക്കിന്] വഴിയൊരുക്കുന്നു, ''ഇഷിൽ'' എറികാവുക്, ഹുറിയറ്റ് * [https://web.archive.org/web/20120203151059/http://www.middle-east-online.com/english/?id=27623 ഫലസ്തീനിയായ കെഫിയെ മിഡ് ഈസ്റ്റ് സംഘർഷത്തെ മറികടക്കുന്നു] * [http://www.palestine-shirts.com/store/p69/Palestinian_Hatta_Shemagh_Headdress.html ഫലസ്തീനിലെ അവസാന ഫാക്ടറി കുഫിയെ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നു] * [https://www.kufiya.org ഹിർബാവി: ഫലസ്തീനിൽ നിർമ്മിച്ച ഒരേയൊരു യഥാർത്ഥ കുഫിയ] {{Hats}}{{Folk costume}} [[വർഗ്ഗം:അറേബ്യൻ സംസ്കാരം]] shu9x8a6cw7gq2yks2upgzc29zx1y0g 0 613369 4674302 4610538 2026-10-09T06:40:23Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674302 wikitext text/x-wiki {{pu|Chota Char Dham}} {{Chota Char Dham}} {{Location map+|India Uttarakhand|width=260|caption=The four places in [[Uttarakhand]]|places={{location map~|India Uttarakhand|label=Kedarnath|position=bottom|lat=30.735187|long=79.066911}} {{location map~|India Uttarakhand|label=Badrinath|lat=30.744729|long=79.4907558}} {{location map~|India Uttarakhand|label=Gangotri|lat=30.994206|long=78.941312}} {{location map~|India Uttarakhand|label=Yamunotri|position=left|lat=30.9989719|long=78.4625447}}}}{{Infobox Hindu temple|name=Chota Char Dham|image=|alt=|caption=|map_type=|native_name=|country=India|state=[[Uttarakhand]]|district=|location=|elevation_m=|deity=[[Vishnu]] ([[Badrinath]])<br />[[Shiva]] ([[Kedarnath]])<br />[[Ganga (goddess)|Ganga]] ([[Gangotri]]) <br />[[Yamuna]] ([[Yamunotri]])|festivals=|architecture=North Indian architecture|temple_quantity=|monument_quantity=|inscriptions=|year_completed=Unknown|creator=|website=}} ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ [[ഉത്തരാഖണ്ഡ്|ഉത്തരാഖണ്ഡിൽ]] [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയത്തിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രധാന [[ഹിന്ദു]] തീർത്ഥാടന സർക്യൂട്ടാണ് '''ചോട്ടാ ചാർ ധാം''' (വിവർത്തനം-ചെറിയ നാല് വാസസ്ഥലങ്ങൾ/ഇരിപ്പിടങ്ങൾ<ref name="char1">[http://www.india.com/business/chardham-to-get-rail-connectivity-indian-railways-pilgrimage-linking-project-to-cost-rs-43-29-crore-2124237/ Chardham to get rail connectivity; Indian Railways pilgrimage linking project to cost Rs 43.29k crore, India.com, 12 May 2017]</ref>). [[ഉത്തരാഖണ്ഡ്]] സംസ്ഥാനത്തിലെ ഗർവാൾ മേഖലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ സർക്യൂട്ട് [[ഗംഗോത്രി]], [[യമുനോത്രി]], [[കേദാർനാഥ് ക്ഷേത്രം|കേദാർനാഥ്]], [[ബദരിനാഥ് ക്ഷേത്രം|ബദരീനാഥ്]] എന്നീ നാല് സ്ഥലങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.<ref>[http://gov.ua.nic.in/transport/chardham.htm Chard Dham Yatra] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090512200341/http://gov.ua.nic.in/transport/chardham.htm|date=12 May 2009}} – Govt. of Uttarakhand (Official website)</ref> ഛോട്ടാ ചാർ ധാമിൽ വരുന്ന ബദ്രീനാഥ് ദൈർഘ്യമേറിയ (ഓരോ ലക്ഷ്യസ്ഥാനവും രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ കോണുകളിലായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു) ചാർധാമിന്റെ നാല് ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്, ഇതിൽ നിന്നായിരിക്കും ഛോട്ടാ ചാർ ധാമിന് ഈ പേര് ലഭിച്ചിരിക്കുക.<ref>[https://web.archive.org/web/20140502222038/http://www.hindustantimes.com/india-news/dehradun/char-dham-yatra-kicks-off-as-portals-open/article1-1214974.aspx Char Dham yatra kicks off as portals open – Hindustan Times]</ref><ref>[http://www.indiapilgrimtours.com/articles/destination-profiles-of-the-holy-char-dhams-uttarakhand Destination Profiles of the Holy Char Dhams, Uttarakhand]</ref> ഛോട്ടാ ചാർ ധാം യാത്ര [[അക്ഷയതൃതീയ|അക്ഷയ തൃതീയ]] ([[ഗ്രിഗോറിയൻ കാലഗണനാരീതി|ഗ്രിഗോറിയൻ കലണ്ടറിൽ]] ഏപ്രിൽ അല്ലെങ്കിൽ മെയ്മാസത്തിൽ വരുന്ന) നാളിൽ ആരംഭിക്കുകയും ദീപാവലിക്ക് 2 ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഭായ്-ബിജ് (അല്ലെങ്കിൽ ഭായ് ദൂജ്) ദിനത്തിൽ അവസാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://chardham.euttaranchal.com/opening-closing-dates.php|title=Char Dham Yatra Opening Dates – Badrinath Kedarnath Gangotri Temples 2021 Closing Opening Dates|access-date=1 December 2021|website=chardham.euttaranchal.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210515044541/https://chardham.euttaranchal.com/opening-closing-dates.php|archive-date=2021-05-15|url-status=dead}}</ref> മെയ്, ജൂൺ മാസങ്ങളിൽ വലിയ അളവിൽ വിനോദസഞ്ചാരികൾ ഒഴുകിയെത്തുന്നു. ജൂലൈ അവസാനത്തിലും ഓഗസ്റ്റ് മാസത്തിലും (മൺസൂൺ സീസൺ) തീർഥാടകരുടെ എണ്ണക്കൂടുതലും കനത്ത മഴയും കാരണം തീർഥാടകർ, റോഡ് തടസ്സങ്ങൾ / മണ്ണിടിച്ചിലുകൾ അനുഭവിക്കാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്. [[വടക്കേ ഇന്ത്യയിലെ പ്രളയം, 2013|2013-ലെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് വെള്ളപ്പൊക്കം]] പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനുശേഷം താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവച്ച വാർഷിക ''ചോട്ടാ ചാർ ധാം യാത്ര'' 2014 മെയ് മാസത്തിൽ പുനരാരംഭിച്ചു. ഉത്തരാഖണ്ഡ് സർക്കാരിന്റെ സജീവമായ നടപടികൾ കാരണം കാൽനടയാത്ര ഇപ്പോൾ മെച്ചപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=http://news.biharprabha.com/2014/04/char-dham-yatra-restarts-in-may-uttarakhand-assures-safety/|title=Char Dham and Hemkund Sahib Yatra to restart from May 2014|access-date=24 April 2014|website=IANS|publisher=news.biharprabha.com|archive-date=2019-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107000849/http://news.biharprabha.com/2014/04/char-dham-yatra-restarts-in-may-uttarakhand-assures-safety/|url-status=dead}}</ref> 2022-ൽ, വെറും 2 മാസത്തിനുള്ളിൽ (ജൂൺ 10 - ഓഗസ്റ്റ് 10), 2.8 ദശലക്ഷം തീർത്ഥാടകർ ഈ നാല് ക്ഷേത്രങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/toi-original/uttarakhand-28-lakh-pilgrims-visit-char-dham-in-60-days-choppers-flying-like-auto-rickshaws-experts-warn-of-consequences/videoshow/93475084.cms|title=Uttarakhand: 28 lakh pilgrims visit Char Dham in 60 days, choppers flying like auto-rickshaws, experts warn of consequences|access-date=12 August 2022|date=10 August 2022|website=The Times of India}}</ref> 2022 ൽ<ref>{{Cite web|url=https://www.namasteindiatrip.com/chardham|title=Char Dham Yatra &#124; Travel Guide to Char Dham (2022)}}</ref> 4.1 ദശലക്ഷം തീർത്ഥാടകർ ഛോട്ടാ ചാർധാം സന്ദർശിച്ചു. 1.4 ദശലക്ഷത്തിലധികം തീർത്ഥാടകർ ഇതിനകം കേദാർനാഥ് സന്ദർശിച്ചു, 600,000-ത്തിലധികം പേർ ഗംഗോത്രി സന്ദർശിച്ചു, 500,000-ത്തിലധികം പേർ യമുനോത്രി സന്ദർശിച്ചു. ഏകദേശം 1.5 ദശലക്ഷം തീർത്ഥാടകർ അതേ വർഷം തന്നെ ബദരീനാഥ് സന്ദർശിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://news.abplive.com/news/india/pm-modi-dons-traditional-chola-dora-hand-made-by-chamba-women-for-prayers-in-uttarakhand-1559239|title=PM Modi Dons Traditional 'Chola Dora' Hand Made by Chamba Women for Prayers in Uttarakhand|date=21 October 2022}}</ref> == ഉത്ഭവവും യഥാർത്ഥ ചാർ ധാമും == [[പ്രമാണം:Yamunotri_temple_and_ashram.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|250x250ബിന്ദു| [[യമുനോത്രി]] ക്ഷേത്രവും ആശ്രമങ്ങളും]] യഥാർത്ഥത്തിൽ, ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ നാല് പ്രധാന പോയിന്റുകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന നാല് പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളായ [[പുരി]], [[രാമേശ്വരം]], ദ്വാരക, ബദരീനാഥ് എന്നിവയാണ് ചാർ ധാം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഒരു പുരാതന അഖിലേന്ത്യാ തീർത്ഥാടന സർക്യൂട്ട് ആയ യഥാർത്ഥ ചാർ ധാമിന്റെ രൂപീകരണം എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മഹാനായ പരിഷ്കർത്താവും തത്ത്വചിന്തകനുമായ ശങ്കരാചാര്യ ([[ആദി ശങ്കരൻ]]) യുടേതാണ്. യഥാർത്ഥ ചാർധാമിൽ, നാല് സ്ഥലങ്ങളിൽ മൂന്നെണ്ണം വൈഷ്ണവ (പുരി, ദ്വാരക, ബദരീനാഥ്) ആരാധന ഉള്ളത് ആണെങ്കിൽ ഒന്ന് ശൈവ (രാമേശ്വരം) ആണ്. രണ്ട് [[ശാക്തേയം|ശക്തി]] (ദേവത) ആരാധന സ്ഥലങ്ങൾ (യമുനോത്രി, ഗംഗോത്രി), ഒരു [[ശൈവമതം|ശൈവ]] ആരാധന കേന്ദ്രം (കേദാർനാഥ്), ഒരു [[വൈഷ്ണവമതം|വൈഷ്ണവ]] ആരാധന കേന്ദ്രം (ബദ്രിനാഥ്) എന്നിങ്ങനെ, ശൈവം, ശാക്തേയം, വൈഷ്ണവം എന്നീ മൂന്ന് പ്രധാന ഹിന്ദു പാരമ്പര്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആരാധനാലയങ്ങൾ ചോട്ടാ ചാർ ധാമിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1950-കൾ വരെ 4000 മീറ്ററിലധികം ഉയരമുള്ള മലയോരപ്രദേശത്ത് ആയാസരഹിതവും ദൈർഘ്യമേറിയതുമായ നടപ്പാതകളിലൂടെ മാത്രമേ എത്തിച്ചേരാൻ കഴിയുമായിരുന്നുള്ളൂ, അതിനാൽ തന്നെ സന്യാസിമാരും ഈ സാഹസിക യാത്ര താങ്ങാൻ കഴിയുന്ന മതവിശ്വാസികളും മാത്രമായിരുന്നു ഛോട്ടാ ചാർ ധാം സന്ദർശനം പതിവായി നടത്തിയിരുന്നത്. വ്യക്തിഗത സൈറ്റുകളും സർക്യൂട്ടും താഴെയുള്ള സമതലങ്ങളിലെ ഹിന്ദുക്കൾക്ക് നന്നായി അറിയാമായിരുന്നെങ്കിലും, അവ വാർഷിക മത യാത്രകളുടെ വശമായിരുന്നില്ല. [[ഇന്ത്യ-ചൈന യുദ്ധം|1962-ലെ ഇന്ത്യയും ചൈനയും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിനുശേഷം]], അതിർത്തി പ്രദേശത്തേക്കുള്ള വൻതോതിലുള്ള റോഡ് നിർമ്മാണവും മറ്റ് അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനവും ഇന്ത്യ ഏറ്റെടുത്തതിനാൽ ഛോട്ടാ ചാർ ധാമിലേക്കുള്ള യാത്ര മെച്ചപ്പെട്ടു. തീർഥാടകർക്ക് മിനി ബസുകളിലും ജീപ്പുകളിലും കാറുകളിലും നാല് ആരാധനാലയങ്ങളുടെ അടുത്തുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞതിനാൽ, ഇടത്തരം വരുമാനമുള്ള ആളുകൾക്ക് ഛോട്ടാ ചാർ ധാം സർക്യൂട്ട് എത്തിച്ചേരാവുന്ന ദൂരത്തിലായി മാറി. വാഹനങ്ങൾ ബദരീനാഥ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കും ഗംഗോത്രി, യമുനോത്രി, കേദാർനാഥ് എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും 10 മുതൽ 15 വരെ കി.മീ ദൂരത്തിൽ വരെ എത്തുന്ന സ്ഥിതിയായി. == സമീപകാല വികസനം == ഇന്ന് ദക്ഷിണേഷ്യയിൽ നിന്നുമുള്ള തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായി ചോട്ടാ ചാർ ധാം മാറിയിരിക്കുന്നു. ഇന്ന്, ഒരു ശരാശരി തീർത്ഥാടന സീസണിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് സന്ദർശകർ ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു, തീർത്ഥാടന കാലം ഏകദേശം ഏപ്രിൽ 15 മുതൽ [[ദീപാവലി]] വരെ (ചിലപ്പോൾ നവംബറിൽ) നീണ്ടുനിൽക്കും. സാധാരണയായി ജൂലൈ അവസാനത്തോടെ വരുന്ന മൺസൂണിന് മുമ്പുള്ള രണ്ട് മാസ കാലയളവിലാണ് സീസൺ ഏറ്റവും കനത്തത്. മഴ തുടങ്ങിയ ശേഷം, സൈറ്റുകളിലേക്കുള്ള യാത്ര അത്യന്തം അപകടകരമാണ്. മഴ ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ, സുരക്ഷ ഒരു പ്രധാന ആശങ്കയാണ്, കാരണം വിശാലമായ റോഡ് നിർമ്മാണവും കനത്ത ഗതാഗതവും പാറകളെ ഗുരുതരമായി അസ്ഥിരപ്പെടുത്തുകയും മാരകമായ മണ്ണിടിച്ചിലുകളും ബസ്/ജീപ്പ് അപകടങ്ങളും സ്ഥിരം സംഭവമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒരു സീസണിലെ മരണനിരക്ക് പലപ്പോഴും 200 കവിയുന്നു. ചില തീർത്ഥാടകർ മഴ അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം, മഞ്ഞുവീഴ്ച കാരണം സൈറ്റുകൾ സഞ്ചാരയോഗ്യമല്ലാതാകുന്നതിന് മുമ്പു ഈ ക്ഷേത്രങ്ങൾ സന്ദർശിക്കാറുണ്ട്. ഒക്‌ടോബർ, നവംബർ മാസങ്ങളിലെ ശൈത്യകാലത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആരാധനാലയങ്ങളിലെ താപനില വാസയോഗ്യമല്ലെങ്കിലും, മഴയ്ക്ക് ശേഷം സൈറ്റുകൾക്ക് ചുറ്റുമുള്ള പർവതദൃശ്യങ്ങൾ ഏറ്റവും ദൃശ്യമാകുമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. [[വടക്കേ ഇന്ത്യയിലെ പ്രളയം, 2013|2013ലെ ഉത്തരേന്ത്യൻ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ]] ചോട്ടാ ചാർധാം ഒലിച്ചുപോയി. 2013 ജൂണിൽ ഉണ്ടായ ഏറ്റവും വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കം ഛോട്ടാ ചാർ ധാമിന്റെ പല ഭാഗങ്ങൾക്കും കനത്ത നാശം വിതച്ചു, പ്രത്യേകിച്ച് കേദാർനാഥ് പട്ടണം ഏറെക്കുറെ നശിച്ചു.<ref>''Chār Dhām Yātra: Ecstatic Flight Into Himalayas'', by G. R. Venkatraman. Published by [[Bharatiya Vidya Bhavan]], 1988.</ref> 432.92 ബില്യൺ രൂപ (6.6 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ) ചെലവ് വരുന്ന, 321 കിലോമീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ള ഛോട്ടാ ചാർ ധാം റെയിൽവേ പദ്ധതിയുടെ നിർമ്മാണം 2017 മെയ് മാസത്തിൽ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് ഫൈനൽ ലൊക്കേഷൻ സർവേ (എഫ്എസ്എൽ) ഉപയോഗിച്ച് ആരംഭിച്ചു.<ref name="char1"/><ref name="char2">[http://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/railway-minister-lays-foundation-stone-for-final-location-survey-on-char-dham-route/articleshow/58659661.cms Railway minister lays foundation stone for final location survey on char dham route, India Times news, 13-May-2017]</ref> == തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ == {{Location map+|Uttarakhand|width=240|caption=Pilgrimage|places={{location map~|Uttarakhand|label=Kedarnath|position=left|lat=30.735187|long=79.066911}} {{location map~|Uttarakhand|label=Badrinath|lat=30.744729|long=79.4907558}} {{location map~|Uttarakhand|label=Gangotri|lat=30.994206|long=78.941312}} {{location map~|Uttarakhand|label=Yamunotri|position=left|lat=30.9989719|long=78.4625447}} {{location map~|Uttarakhand|label=Dehradun|label_size=75|mark=City_locator_13.svg|lat=30.318|long=78.029}} {{location map~|Uttarakhand|label=Rishikesh|label_size=75|mark=City_locator_13.svg|lat=30.087|long=78.267}} {{location map~|Uttarakhand|label=Haridwar|label_size=75|mark=City_locator_13.svg|lat=29.956|long=78.17}}}} [[ഹരിദ്വാർ|ഹരിദ്വാറിൽ]] നിന്നോ [[ഋഷികേശ്|ഋഷികേശിൽ]] നിന്നോ [[ഡെറാഡൂൺ|ഡെറാഡൂണിൽ]] നിന്നോ ആണ് തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം. ഇനിപ്പറയുന്ന ക്രമത്തിൽ സൈറ്റുകൾ സന്ദർശിക്കുക എന്നതാണ് ആചാരം:<ref name="Dan Sin">{{Cite web|url=https://clevercrumb.com/char-dham/char-dham-names/|title=Char Dham Names|access-date=2023-04-13|last=sin|first=dan|date=2023-04-13|website=clevercrumb|language=en-US|archive-date=2023-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20230412223733/https://clevercrumb.com/char-dham/char-dham-names/|url-status=dead}}</ref> # [[യമുന|യമുനാ]] നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനവും യമുനാദേവിയുടെ തലയുമായ ''[[യമുനോത്രി ക്ഷേത്രം|യമുനോത്രി]]''. # [[ഗംഗാനദി|ഗംഗയുടെ]] (ഗംഗ നദി) ഉത്ഭവസ്ഥാനവും [[ഗംഗാദേവി|ഗംഗാദേവിയുടെ]] തലയുമായ ''[[ഗംഗോത്രി]]''. # ഹിന്ദു ദേവനായ [[ശിവൻ|ശിവന്റെ]] 12 ''[[ജ്യോതിർലിംഗങ്ങൾ|ജ്യോതിർലിംഗങ്ങളിൽ]]'' ഒന്നായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ''[[കേദാർനാഥ് ക്ഷേത്രം|കേദാർനാഥ്]]'', ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ [[പഞ്ച കേദാരം|പഞ്ച് കേദാർ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിൽ നിൽക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണിത്. # 108 [[ദിവ്യദേശങ്ങൾ|ദിവ്യദേശങ്ങളിൽ]] ഒന്നായ ''[[ബദരിനാഥ് ക്ഷേത്രം|ബദരീനാഥ്]],'' ബദ്രിനാരായണന്റെ ഭാവത്തിൽ ഉള്ള, ഹിന്ദു ദേവനായ [[വിഷ്ണു|വിഷ്ണുവിന്റെ]] ഇരിപ്പിടമാണ്. == ഉത്തരാഖണ്ഡ് ചാർ ധാം: തുറക്കുന്നതും അവസാനിക്കുന്നതുമായ തീയതികൾ 2023 == എല്ലാ വർഷവും, വേനൽ ആരംഭിക്കുന്നതിനാൽ ഏപ്രിൽ അല്ലെങ്കിൽ മെയ് മാസങ്ങളിൽ ചാർധാമിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ തുറക്കുകയും , ഒക്ടോബർ അല്ലെങ്കിൽ നവംബർ മാസങ്ങളിൽ ശൈത്യകാലം ആരംഭിക്കുന്നതോടെ അടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഏപ്രിൽ മുതൽ മെയ് വരെ ഒക്ടോബർ മുതൽ നവംബർ വരെ തീർത്ഥാടകർക്ക് കേദാർനാഥ്, ബദരീനാഥ്, ഗംഗോത്രി, യമുനോത്രി എന്നിവ സന്ദർശിക്കാം. എല്ലാ ആരാധനാലയങ്ങളും ശൈത്യകാലം മുഴുവൻ അടച്ചിരിക്കും, എന്നിരുന്നാലും ഈ സമയത്ത് ഭക്തിക്കായി ഇവിടം സന്ദർശിക്കാവുന്നതാണ് . <ref>{{Cite web|url=http://nandatravels.in/2023/01/07/chardham-yatra-opening-dates-2023/|title=Chardham Yatra opening dates 2023|access-date=2023-01-07|last=pal|first=amrish|date=2023-01-07|website=nanda travels|language=en-US|archive-date=2023-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107204009/http://nandatravels.in/2023/01/07/chardham-yatra-opening-dates-2023/|url-status=dead}}</ref> ചാർ ധാം തുറക്കുന്നതും അവസാനിക്കുന്നതുമായ തീയതികൾ 2023<ref>{{Cite web|url=https://www.bhaktikaro.com/char-dham-opening-closing-dates-2023/|title=Chardham Yatra opening dates 2023|access-date=2023-02-18|last=pal|first=amrish|date=2023-02-18|website=Bhaktikaro|language=en-US|archive-date=2023-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230227131754/https://www.bhaktikaro.com/char-dham-opening-closing-dates-2023/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" !ചാർധാം ക്ഷേത്രങ്ങൾ ! ആരംഭിക്കുന്ന തീയതി ! അവസാനിക്കുന്ന തിയ്യതി |- | '''കേദാർനാഥ്''' | 2023 ഏപ്രിൽ 25 | 14 നവംബർ 2023 (താൽക്കാലികം) |- | '''ബദരീനാഥ്''' | 27 ഏപ്രിൽ 2023 | 21 നവംബർ 2023 (താൽക്കാലികം) |- | '''ഗംഗോത്രി''' | 22 ഏപ്രിൽ 2023 | 13 നവംബർ 2023 (താൽക്കാലികം) |- | '''യമുനോത്രി''' | 22 ഏപ്രിൽ 2023 | 14 നവംബർ 2023 (താൽക്കാലികം) |} == അവലംബം == {{Reflist}} {{Hindu holy cities}} {{Uttarakhand}} [[വർഗ്ഗം:ഉത്തരാഖണ്ഡ്]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഹിന്ദു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഛോട്ടാ ചാർധാം ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] lecdjpvg7p49cvjk8csdyykg7g1b1sq 0 614044 4674230 4648904 2026-10-08T18:30:50Z 9abee7 223904 4674230 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = നസ്ലിൻ കെ ഗഫൂർ | image = Naslengafoor.png | caption = നസ്ലിൻ 2024 ൽ | birth_date = {{Birth date and age|2000|06|11|df=yes}} | birth_place = [[Kodungallur]], [[Kerala]], India | occupation = അഭിനേതാവ് | years_active = 2019 {{Endash}} present | awards = }} [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളം സിനിമ]] അഭിനേതാവാണ് '''നസ്ലിൻ കെ. ഗഫൂർ''' (ജനനം 11 ജൂൺ 2000) . ''[[തണ്ണീർ മത്തൻ ദിനങ്ങൾ|തണ്ണീർ മത്തൻ ദിനങ്ങളിലെ]]'' മെൽവിൻ (2019), ''കുരുതിയിലെ'' റസൂൽ (2021), ''[[ഹോം (ചലച്ചിത്രം)|ഹോം ലെ]]'' ചാൾസ്(2021), ''കേശു ഈ വീടിൻ്റെ നാഥൻ'' (2021) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഉമേഷ്, ''[[സൂപ്പർ ശരണ്യ|സൂപ്പർ ശരണ്യയിലെ]]'' സംഗീത് (2022), ''ജോ ആൻഡ് ജോ'' (2022) യിലെ മനോജ് സുന്ദരൻ , ''നെയ്മറിലെ'' സിന്റോ (2023), അഖിൽ ''[[ജേർണി ഓഫ് ലവ് 18+]]'' (2023) ലെ അഖിൽ എന്നിവരെ അവതരിപ്പിച്ചതിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. 'പ്രേമലു' എന്ന ചിത്രം ഏറെ സാമ്പത്തിക വിജയം നേടി. == കരിയർ == 2019ൽ ''[[തണ്ണീർ മത്തൻ ദിനങ്ങൾ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ മെൽവിൻ എന്ന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചാണ് നസ്ലെൻ തന്റെ സിനിമാ ജീവിതം ആരംഭിച്ചത്. 2021-ൽ [[ആമസോൺ പ്രൈം|ആമസോൺ പ്രൈമിൽ]] റിലീസ് ചെയ്ത ''കുരുതി'' എന്ന സിനിമയിൽ നസ്ലെൻ, റസൂൽ എന്ന കൗമാരക്കാരനായി അഭിനയിച്ചു. അതേ വർഷം തന്നെ [[ആമസോൺ പ്രൈം|ആമസോൺ പ്രൈമിൽ]] റിലീസ് ചെയ്ത ''[[ഹോം (ചലച്ചിത്രം)|ഹോം]]'' എന്ന സിനിമയിൽ ചാൾസ് ഒലിവർ ട്വിസ്റ്റിൻ്റെ വേഷം ചെയ്തു. തുടർന്ന് [[ഹോട്ട്സ്റ്റാർ|ഡിസ്നി+ ഹോട്ട്സ്റ്റാറിൽ]] റിലീസ് ചെയ്ത ''കേശു ഈ വീടിന്റെ നാഥൻ എന്ന'' കോമഡി ചിത്രത്തിലും അദ്ദേഹം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. "യുവ നടനായ നസ്‌ലെൻ, പതിവുപോലെ, ഒരു ചെറിയ വേഷത്തിൽ പോലും, വേറിട്ടുനിൽക്കുകയും വിഡ്ഢിയായി സ്നേഹിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു." എന്ന് ''[[ദ ടൈംസ്‌ ഓഫ്‌ ഇന്ത്യ|ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യയിലെ]]'' അന്ന മാത്യൂസ് എഴുതി, == അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ == {{Pending films key}} === സിനിമകൾ === {| class="wikitable sortable" !വർഷം ! തലക്കെട്ട് ! പങ്ക് ! class="unsortable" | കുറിപ്പുകൾ ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | rowspan="2" | 2019 | ''[[മധുര രാജ]]'' | | ജൂനിയർ ആർട്ടിസ്റ്റ് | rowspan="2" | |- | ''[[തണ്ണീർ മത്തൻ ദിനങ്ങൾ]]'' | മെൽവിൻ | അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം |- | 2020 | ''[[വരനെ ആവശ്യമുണ്ട്|വരനെ അവശ്യമുണ്ട്]]'' | യുവാവായ ബിബീഷ് | കാമിയോ | |- | rowspan="3" | 2021 | ''[[കുരുതി]]'' | റസൂൽ | [[ആമസോൺ പ്രൈം|ആമസോൺ പ്രൈമിൽ]] റിലീസ് ചെയ്തു | |- | ''[[ഹോം (ചലച്ചിത്രം)|#ഹോം]]'' | ചാൾസ് ഒലിവർ ട്വിസ്റ്റ് | [[ആമസോൺ പ്രൈം|ആമസോൺ പ്രൈമിൽ]] റിലീസ് ചെയ്തു | |- | ''[[കേശു ഈ വീടിന്റെ നാഥൻ]]'' | ഉമേഷ് | [[ഹോട്ട്സ്റ്റാർ|Disney+ Hotstar-]] ൽ റിലീസ് ചെയ്തു | |- | rowspan="4" | 2022 | ''[[സൂപ്പർ ശരണ്യ]]'' | സംഗീത് | | |- | ''[[പത്രോസിന്റെ പടങ്ങൾ]]'' | ബോണി പത്രോസ് | | |- | ''മകൾ'' | രോഹിത് / രവീന്ദ്ര ചതോപാധ്യായ | | |- | ''[[ജോ ആൻഡ് ജോ]]'' | മനോജ് സുന്ദരൻ | | |- | rowspan="6" | 2023 | ''പൂവൻ'' | | കാമിയോ | |- | ''[[അയൽവാശി]]'' | പാച്ചു | | <ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/feb/21/soubin-shahirs-ayalvaashi-gets-a-release-date-40218.html|title=Soubin Shahir's Ayalvaashi gets a release date|access-date=2023-03-15|website=[[Cinema Express]]|language=en}}</ref> |- | ''[[പാച്ചുവും അത്ഭുത വിളക്കും]]'' | അശ്വിൻ്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ | കാമിയോ | <ref>{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/pachuvum-athbutha-vilakkum-on-ott-from-ahaana-krishna-to-naslen-catch-these-cameos-in-the-fahadh-faasil-starrer/1843d0a87e473|title=Pachuvum Athbutha Vilakkum on OTT: Ahaana Krishna to Naslen, catch these cameos in the Fahadh Faasil-starrer|access-date=2023-05-25|website=OTTplay|language=en}}</ref> |- | ''നെയ്മർ'' | ഷിൻ്റോ ചക്കോള | | <ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/mathew-thomas-naslen-starrer-neymars-teaser-promises-a-paw-some-comedy-drama-7481269.html|title=Mathew Thomas-Naslen Starrer Neymar's Teaser Promises A PAW-Some Comedy Drama|access-date=2023-04-13|date=2023-04-06|website=News18|language=en}}</ref> |- | ''[[ജേർണി ഓഫ് ലവ് 18+|ജേർണി ഓഫ് ലൗ 18+]]'' | അഖിൽ | | <ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/feb/27/its-a-wrap-for-18-plus-40414.html|title=It's a wrap for 18 Plus|access-date=2023-04-13|website=[[Cinema Express]]|language=en}}</ref> |- | ''[[വാലാട്ടി]]'' | തെരുവ് നായ (ശബ്ദം) | | <ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/07/26/valatty-director-devan-facebook-live-happy-about-response-to-film.html|title='Valatty' director opens up about hardships he faced while making film, posts emotional video|access-date=2023-12-02|website=OnManorama}}</ref> |- | 2024|| [[പ്രേമലു]] | സച്ചിൻ | | <ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/dec/01/naslen-mamitha-baiju-to-star-in-girish-a-ds-premalu-motion-poster-is-out-50050.html|title=Naslen, Mamitha Baiju to star in Girish A D's Premalu; motion poster is out|access-date=2023-12-02|website=[[Cinema Express]]|language=en}}</ref> |- |rowspan=3 {{TBA}} || {{Pending film|ഐ ആം കാതലൻ}} || {{TBA}} | പോസ്റ്റ്-പ്രൊഡക്ഷൻ | <ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2022/dec/23/its-a-wrap-for-girish-ad-naslen-filmi-am-kathalan-38041.html|title=It's a wrap for Girish AD-Naslen film I Am Kathalan|access-date=2023-04-13|website=[[Cinema Express]]|language=en}}</ref> |- | {{Pending film|ആലപ്പുഴ ജിംഖാന}} || {{TBA}} | പോസ്റ്റ്-പ്രൊഡക്ഷൻ | |- | {{Pending film|മോളിവുഡ് ടൈംസ്}} || {{TBA}} | പോസ്റ്റ്-പ്രൊഡക്ഷൻ | |} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb name|10899733}} * {{Instagram|naslenofficial}} [[വർഗ്ഗം:2000-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:Date of birth not in Wikidata]] couc1f5ko0klgpqkhzbct2qhknaghiz 0 614301 4674226 4544810 2026-10-08T18:11:39Z 9abee7 223904 4674226 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox person | name = ഗിരീഷ് എ.ഡി. | birth_place = [[ചാലക്കുടി]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യ | occupation = {{Flat list| * സംവിധായകൻ * തിരക്കഥാകൃത്ത് * നടൻ * നിർമ്മാതാവ് }} | years_active = 2017{{endash}}തുടരുന്നു | spouse = {{Marriage|ചിപ്പി വിശ്വൻ|23 June 2019}} | parents = {{Plain list| * ദിനേശൻ * ഗീത }} }} മലയാളം സിനിമാ മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനും, തിരക്കഥാകൃത്തും, നടനും, നിർമ്മാതാവുമാണ് '''ഗിരീഷ് എ.ഡി.''' <ref name=":1">{{Cite news |title=Girish A.d.: Movies, Photos, Videos, News, Biography & Birthday {{!}} eTimes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Girish-A.D. |access-date=2022-03-10 |newspaper=The Times of India}}</ref> . 2019-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[തണ്ണീർ മത്തൻ ദിനങ്ങൾ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ സംവിധായകനായി അരങ്ങേറി.<ref>{{Cite news |last=Anand |first=Shilpa Nair |date=2019-07-31 |title=With the release of 'Thanneermathan Dinangal', Girish AD realises a long cherished dream |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/with-the-release-of-thanneermathan-dinangal-girish-ad-realises-a-long-cherished-dream/article28756683.ece |access-date=2022-03-10 |issn=0971-751X}}</ref> ==ആദ്യകാലജീവിതം== ചാലക്കുടി വെറ്റിലപ്പാറ സ്വദേശിയാണ്.<ref name =mm>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2019/08/03/girish-a-d-thanneer-mathan-dinangal-interview-anashwara-rajan.html</ref> ദിനേശൻ, ഗീത എന്നിവരാണ് മാതാപിതാക്കൾ. കുറ്റിക്കാട് സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച്എസ്എസിൽ ഹയർസെക്കൻഡറിയിൽ പഠിച്ചു. മാളയിലെ METS സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി പഠനത്തിനു ശേഷം കെ.എസ്.ഇ.ബി. യിൽ കരാർ വ്യവസ്ഥയിൽ സബ് എഞ്ചിനീയറായി ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. ചിപ്പി വിശ്വൻ ആണ് ജീവിതപങ്കാളി. ==ചലച്ചിത്രരംഗത്ത്== ഹ്രസ്വചിത്രങ്ങളിലൂടെയാണ് ഗിരീഷിന്റെ തുടക്കം. യശ്പാൽ, വിശുദ്ധ ആംബ്രോസ്, മൂക്കുത്തി എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആദ്യകാല സൃഷ്ടികളാണ്. ഇവയെല്ലാം നിരൂപക പ്രശംസയും പ്രേക്ഷകശ്രദ്ധയും നേടി. 2017-ലെ അടൂർ ഷോർട്ട് ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ വിശുദ്ധ ആംബ്രോസിന് മികച്ച സംവിധായകനുള്ള അവാർഡ് ലഭിച്ചു.<ref name="toi">{{Cite web |date=2021-11-30 |title=Alphonse Puthren |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/want-to-be-a-filmmaker-learn-from-these-short-films-made-by-renowned-mollywood-directors/photostory/88005520.cms |access-date=2022-03-10 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ബിലഹരി കെ രാജിന്റെ 2017 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ 'പോരാട്ടം' എന്ന ചിത്രത്തിൽ ചെറിയ ഒരു വേഷത്തിൽ അഭിനയിച്ചു. 2019-ൽ [[കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ]] നായകനായ ''അള്ള് രാമേന്ദ്രൻ'' എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ തിരക്കഥാകൃത്തുക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു ഗിരീഷ്. ഇതിനു പിന്നാലെ, ''തണ്ണീർ മത്തൻ ദിനങ്ങൾ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. ഡിനോയ് പൗലോസ് സഹരചിച്ച ഒരു റൊമാന്റിക് കോമഡി ആയ ഈ ചിത്രം പ്ലാൻ ജെ സ്റ്റുഡിയോസും ഷെബിൻ ബക്കർ പ്രൊഡക്ഷൻസും ചേർന്നാണ് നിർമ്മിച്ചത്. [[വിനീത് ശ്രീനിവാസൻ]], [[മാത്യു തോമസ്]], [[അനശ്വര രാജൻ]] എന്നിവർ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചു. 2022-ൽ ഗിരീഷിന്റെ രണ്ടാമത്തെ സംവിധാനം ''സൂപ്പർ ശരണ്യ'' പുറത്തിറങ്ങി. മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ''[[പ്രേമലു]]'' [[ഭാവന സ്റ്റുഡിയോസ്]] നിർമ്മിച്ച് 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/naslen-and-mamitha-baijus-premalu-gets-a-release-date/articleshow/107363035.cms?from=mdr</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] tmc5vakf060i1t04jgplc40thobo1nt 4674227 4674226 2026-10-08T18:20:02Z 9abee7 223904 കണ്ണികൾ ചേർത്തു 4674227 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox person | name = ഗിരീഷ് എ.ഡി. | image = Girish A.D.jpg | alt = Girish A. D. | birth_place = [[ചാലക്കുടി]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യ | occupation = {{Flat list| * സംവിധായകൻ * തിരക്കഥാകൃത്ത് * നടൻ * നിർമ്മാതാവ് }} | years_active = 2017{{endash}}തുടരുന്നു | spouse = {{Marriage|ചിപ്പി വിശ്വൻ|23 June 2019}} | parents = {{Plain list| * ദിനേശൻ * ഗീത }} }} മലയാളം സിനിമാ മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനും, തിരക്കഥാകൃത്തും, നടനും, നിർമ്മാതാവുമാണ് '''ഗിരീഷ് എ.ഡി.''' <ref name=":1">{{Cite news |title=Girish A.d.: Movies, Photos, Videos, News, Biography & Birthday {{!}} eTimes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Girish-A.D. |access-date=2022-03-10 |newspaper=The Times of India}}</ref> . 2019-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[തണ്ണീർ മത്തൻ ദിനങ്ങൾ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ സംവിധായകനായി അരങ്ങേറി.<ref>{{Cite news |last=Anand |first=Shilpa Nair |date=2019-07-31 |title=With the release of 'Thanneermathan Dinangal', Girish AD realises a long cherished dream |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/with-the-release-of-thanneermathan-dinangal-girish-ad-realises-a-long-cherished-dream/article28756683.ece |access-date=2022-03-10 |issn=0971-751X}}</ref> ==ആദ്യകാലജീവിതം== ചാലക്കുടി വെറ്റിലപ്പാറ സ്വദേശിയാണ്.<ref name =mm>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2019/08/03/girish-a-d-thanneer-mathan-dinangal-interview-anashwara-rajan.html</ref> ദിനേശൻ, ഗീത എന്നിവരാണ് മാതാപിതാക്കൾ. കുറ്റിക്കാട് സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ് എച്ച്എസ്എസിൽ ഹയർസെക്കൻഡറിയിൽ പഠിച്ചു. മാളയിലെ METS സ്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി പഠനത്തിനു ശേഷം കെ.എസ്.ഇ.ബി. യിൽ കരാർ വ്യവസ്ഥയിൽ സബ് എഞ്ചിനീയറായി ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. ചിപ്പി വിശ്വൻ ആണ് ജീവിതപങ്കാളി. ==ചലച്ചിത്രരംഗത്ത്== ഹ്രസ്വചിത്രങ്ങളിലൂടെയാണ് ഗിരീഷിന്റെ തുടക്കം. യശ്പാൽ, വിശുദ്ധ ആംബ്രോസ്, മൂക്കുത്തി എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആദ്യകാല സൃഷ്ടികളാണ്. ഇവയെല്ലാം നിരൂപക പ്രശംസയും പ്രേക്ഷകശ്രദ്ധയും നേടി. 2017-ലെ അടൂർ ഷോർട്ട് ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ വിശുദ്ധ ആംബ്രോസിന് മികച്ച സംവിധായകനുള്ള അവാർഡ് ലഭിച്ചു.<ref name="toi">{{Cite web |date=2021-11-30 |title=Alphonse Puthren |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/want-to-be-a-filmmaker-learn-from-these-short-films-made-by-renowned-mollywood-directors/photostory/88005520.cms |access-date=2022-03-10 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ബിലഹരി കെ രാജിന്റെ 2017 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ 'പോരാട്ടം' എന്ന ചിത്രത്തിൽ ചെറിയ ഒരു വേഷത്തിൽ അഭിനയിച്ചു. 2019-ൽ [[കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ]] നായകനായ ''അള്ള് രാമേന്ദ്രൻ'' എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ തിരക്കഥാകൃത്തുക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു ഗിരീഷ്. ഇതിനു പിന്നാലെ, ''തണ്ണീർ മത്തൻ ദിനങ്ങൾ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. ഡിനോയ് പൗലോസ് സഹരചിച്ച ഒരു റൊമാന്റിക് കോമഡി ആയ ഈ ചിത്രം പ്ലാൻ ജെ സ്റ്റുഡിയോസും ഷെബിൻ ബക്കർ പ്രൊഡക്ഷൻസും ചേർന്നാണ് നിർമ്മിച്ചത്. [[വിനീത് ശ്രീനിവാസൻ]], [[മാത്യു തോമസ്]], [[അനശ്വര രാജൻ]] എന്നിവർ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചു. 2022-ൽ ഗിരീഷിന്റെ രണ്ടാമത്തെ സംവിധാനം ''സൂപ്പർ ശരണ്യ'' പുറത്തിറങ്ങി. മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ''[[പ്രേമലു]]'' [[ഭാവന സ്റ്റുഡിയോസ്]] നിർമ്മിച്ച് 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/naslen-and-mamitha-baijus-premalu-gets-a-release-date/articleshow/107363035.cms?from=mdr</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] hq0idp2h4b8ci0lzqk6u5t4hje9laim 0 620294 4674303 4545223 2026-10-09T06:42:11Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674303 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} ത്രിഷാന്ത് ശ്രീവാസ്തവ എഴുതി സൌമ്യേന്ദ്ര പാധി സംവിധാനം ചെയ്ത ഒരു ഇന്ത്യൻ മിനി സീരീസാണ് '''ജംതാര-സബ്കാ നമ്പർ ആയേഗാ'''. രണ്ട് സീസണുകളിലായി പതിനെട്ട് എപ്പിസോഡുകളാണ് ഈ മിനി സീരീസിൽ ഉള്ളത്. ആദ്യ സീസൺ 2020 ജനുവരിയിലും<ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/entertainment/jamtara-sabka-number-aayega-trailer-netflix-viacom18s-first-indian-original-series-is-a-crime-thriller-about-phishing-7816781.html|title=Jamtara: Sabka Number Aayega trailer – Netflix, Viacom18's first Indian original series is a crime thriller about phishing|date=23 December 2019|work=Firstpost|access-date=25 January 2020}}</ref>, രണ്ടാം സീസൺ 2022 സെപ്റ്റംബറിലും<ref>{{Cite web|url=https://www.gqindia.com/binge-watch/collection/jamtara-season-2-babli-bouncer-12-new-movies-shows-releasing-friday-23rd-september-best-genre-netflix-zee5/|title='Jamtara Season 2' to 'Babli Bouncer', 12 new movies and shows releasing this Friday, 23rd September that bring the best of all genre on Netflix, ZEE5 and more|access-date=2022-09-26|last=Patwa|first=Priyadarshini|date=2022-09-20|website=GQ India|language=en-IN|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926032027/https://www.gqindia.com/binge-watch/collection/jamtara-season-2-babli-bouncer-12-new-movies-shows-releasing-friday-23rd-september-best-genre-netflix-zee5/|archive-date=2022-09-26|url-status=dead}}</ref> പുറത്തിറങ്ങി. ജാർഖണ്ഡിലെ ജംതാര എന്ന പ്രദേശത്ത് നടന്ന സൈബർ കുറ്റകൃത്യങ്ങളാണ് സീരീസിന്റെ ഇതിവൃത്തം<ref>{{Cite news|last=Arora|first=Akhil|url=https://gadgets.ndtv.com/entertainment/features/jamtara-netflix-series-release-date-trailer-director-cast-writer-poster-sabka-number-ayega-2158396|title=Jamtara Netflix Series Release Date, Trailer, Cast, Director, Writer, and More|date=3 January 2020|work=NDTV|access-date=25 January 2020}}</ref>. == അഭിനേതാക്കൾ == * ബ്രജേഷ് ഭാൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി അമിത് സിയാൽ * [[പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ|ഇൻസ്പെക്ടർ]] ബിശ്വ പാഥക് ആയി ദിവ്യേന്ദു ഭട്ടാചാര്യ * എസ്. പി ഡോളി സാഹുവായി അക്ഷ പർദസാനി * സണ്ണി എന്ന കഥാപാത്രമായി സ്പർഷ് ശ്രീവാസ്തവ * റോക്കിയായി അൻഷുമാൻ പുഷ്കർ * അനസ് അഹമ്മദ് ആയി ആസിഫ് ഖാൻ * ഗുഡിയ മൊണ്ടൽ ആയി മോണിക്ക പൻവാർ == കഥ == ബാങ്കിൽ നിന്നെന്ന വ്യാജേന ഫോൺ ചെയ്ത് തട്ടിപ്പ് നടത്തുന്ന ഒരു സംഘം ചെറുപ്പക്കാർ, ആ നാട്ടിലെ വലിയൊരു വിഭാഗത്തെ അതിനായി ദുരുപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു. ഇവരുടെ സംരക്ഷണം വാഗ്ദാനം ചെയ്തെത്തുന്ന രാഷ്ട്രീയക്കാരനും ഇതിന്റെ നല്ലൊരു പങ്ക് കൈപ്പറ്റുന്നുണ്ട്. ഇവർക്കിടയിൽ പുതുതായെത്തുന്ന പോലീസുദ്യോഗസ്ഥ ഇതിനെതിരെ പ്രവർത്തിക്കുന്നതുമാണ് ചിത്രത്തിന്റെ കഥാതന്തു. == പരമ്പരകൾ == {| class="wikitable sortable" !നമ്പർ !സീസൺ !എപ്പി<br>സോഡ് !സംവിധാനം !ദൈർഘ്യം (മിനിറ്റ്) |- |1 | rowspan="10" |സീസൺ 1 |1 | rowspan="18" |സൌമ്യേന്ദ്ര പാധി |35 |- |2 |2 |27 |- |3 |3 |24 |- |4 |4 |23 |- |5 |5 |27 |- |6 |6 |25 |- |7 |7 |30 |- |8 |8 |25 |- |9 |9 |24 |- |10 |10 |49 |- |11 | rowspan="8" |സീസൺ 2 |1 |42 |- |12 |2 |37 |- |13 |3 |37 |- |14 |4 |40 |- |15 |5 |40 |- |16 |6 |41 |- |17 |7 |47 |- |18 |8 |54 |} == നിർമ്മാണം == സംവിധായകനായ സൌമ്യേന്ദ്ര പാധി 2015-ൽ വായിച്ച ലേഖനത്തിൽ ജംതാരയിലെ സ്കൂൾ കുട്ടികൾ നടത്തിയ സൈബർ തട്ടിപ്പിനെ കുറിച്ച് വിവരിച്ചിരുന്നു. ടീമിലെ അംഗങ്ങളെ സംഭവത്തെ കുറിച്ച് ഗവേഷണം നടത്താനായി അയച്ച അദ്ദേഹം<ref>{{Cite news|last=Paul|first=Ushnota|url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/behind-the-scenes-with-the-jamtara-director-soumendra-padhi-and-cast/cid/1738396|title=Behind the scenes with the Jamtara director Soumendra Padhi and cast|date=21 January 2020|work=The Telegraph|access-date=25 January 2020}}</ref>, തുടർന്ന് ഈ മിനി സീരീസിന് തുടക്കം കുറിക്കുകയായിരുന്നു. സ്ഥലത്തെ പോലീസ് സൂപ്രണ്ട് ആയിരുന്ന ജയ റോയ് എന്ന വനിതാ ഓഫീസറാണ് സീരീസിലെ ഡോളി സാഹു എന്ന കഥാപാത്രം<ref>{{Cite news|last=Panicker|first=Anahita|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/director-soumendra-padhi-on-jamtara-the-netflix-series-about-jharkands-phishing-scam/article30575904.ece|title=Director Soumendra Padhi on 'Jamtara', the Netflix series about Jharkand's &#91;sic&#93; phishing scam|date=16 January 2020|work=The Hindu|access-date=25 January 2020}}</ref>. സീരീസ് ഏറെ നിരൂപകപ്രശംസ നേടിയിരുന്നു<ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2020/jan/18/jamtara-sabka-number-aayega-2090975.html|title=Jamtara: Sabka Number Aayega review: An engaging beginning with a tapering tail|date=18 January 2020|work=The New Indian Express|access-date=25 January 2020}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://scroll.in/reel/949795/jamtara-sabka-number-ayega-review-netflix-series-about-a-phishing-scam-will-have-you-hooked|title='Jamtara – Sabka Number Ayega' review: Netflix series about a phishing scam will have you hooked|date=14 January 2020|work=Scroll.in|access-date=25 January 2020}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thequint.com/entertainment/hot-on-web/jamtara-sabka-number-aayega-netflix-review|title=Great Performances Make up for the Simple Writing in 'Jamtara'|date=15 January 2020|work=The Quint|access-date=25 January 2020}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/tv/jamtara-review-netflix-india-s-underdog-series-washes-away-the-stench-of-recent-big-budget-failures/story-JxTsTM5pdTzPj9lanlco1O.html|title=Jamtara review: Netflix India's underdog series washes away the stench of recent big-budget failures|date=10 January 2020|work=Hindustan Times|access-date=25 January 2020}}</ref>. == അവലംബം == {{Reflist}} {{Netflix original current series}} 7g4b3jbvq9h7aa6lfa0t8okuyt55meu 0 622537 4674246 4659424 2026-10-08T21:01:17Z Fab Feb 186981 /* */ 4674246 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kelakam}} {{For|ഇതേപേരിലുള്ള ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്|കേളകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്}} {{Infobox settlement | name = കേളകം | official_name = | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = Kelakam views.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = കേളകം, കേരളം | coordinates = {{coord|11.8945|N|75.8098|E|display=inline,title}} | subdivision_type = [[രാജ്യം]] | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[സംസ്ഥാനം]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[ജില്ല]] | subdivision_name2 = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | subdivision_type3 = [[താലൂക്ക്]] | subdivision_name3 = [[ഇരിട്ടി]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] | governing_body = കേളകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 77.92 | elevation_footnotes = <ref>{{Cite web |url=https://en-in.topographic-map.com/maps/bg0l/Kelakam/ |title=kelakam elevation map |website=topographic-map.com}}</ref> | elevation_m = 116 | population_total = 20,747 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1027|title=കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തുകളുടെ അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങൾ {{pipe}} Deparyment of Panchayats|access-date=2026-02-08|archive-date=2025-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20251118132145/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1027|url-status=dead}}</ref> | demographics_type1 = ഭാഷകൾ | demographics1_title1 = ഔദ്യോഗികം | demographics1_info1 = [[മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[പിൻകോഡ്]] | postal_code = 670674 | area_code_type = ടെലിഫോൺ കോഡ് | area_code = 0490 | registration_plate = KL-78 | blank1_name_sec1 = [[സ്ത്രീപുരുഷാനുപാതം]] | blank1_info_sec1 = 1,032 [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank2_name_sec1 = സാക്ഷരത | blank2_info_sec1 = 94.6% | blank3_name_sec1 = [[നിയോജക മണ്ഡലം]] | blank3_info_sec1 = [[പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പേരാവൂർ]] | blank4_name_sec1 = [[ലോക്സഭ]] | blank4_info_sec1 = [[കണ്ണൂർ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]] | blank1_name_sec2 = [[Climate of India|Climate]] | blank1_info_sec2 = [[Climatic regions of India|Mild Climate]] <small>([[Köppen climate classification|Köppen]])</small> | website = http://lsgkerala.in/kelakampanchayat/ | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[ഇരിട്ടി (താലൂക്ക്)|ഇരിട്ടി താലൂക്കിലെ]] ഒരു മലയോര പട്ടണമാണ് '''കേളകം'''.<ref name="censusindia">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India : Villages with population 5000 & above|first=Registrar General & Census Commissioner, India|accessdate=2008-12-10}}</ref> കേളകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൻ്റെ ആസ്ഥാനമായ ഈ ചെറു പട്ടണം [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തോട്]] ചേർന്നാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കേരളത്തിലെ മലയോര ഹൈവേ അഥവാ [[സംസ്ഥാനപാത 59 (കേരളം)|സംസ്ഥാന പാത 59]] ഉം നിർദ്ദിഷ്ട മാനന്തവാടി മട്ടന്നൂർ വിമാനത്താവള പാതയും ഈ ഗ്രാമത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു.<ref name="censusindia2">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India : Villages with population 5000 & above|access-date=2008-12-10|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=13|title=DE Status|access-date=2026-02-08|archive-date=2021-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614095249/https://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=13|url-status=dead}}</ref> ==സ്ഥാനം== [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്ന് 62 കി.മീ കിഴക്ക് മാറിയും താലൂക്ക് ആസ്ഥാനമായ [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയിൽ]] നിന്നും 23 കി.മീ (വഴി ആറളം, പാലപ്പുഴ) തെക്ക് കിഴക്കായും ജില്ലയിലെ പ്രസിദ്ധ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായ [[കൊട്ടിയൂർ|കൊട്ടിയൂരിൽ]] നിന്നും കേവലം 7 കി.മീ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറുമായാണ് കേളകം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട് ജില്ലയിലെ]] പ്രമുഖ പട്ടണമായ [[മാനന്തവാടി]] കേളകത്ത് നിന്നും 30 കിലോമീറ്ററോളം തെക്ക് കിഴക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ ചരിവിലുള്ള കുന്നിൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ചെറിയ പട്ടണമാണിത്. ബാവലി നദി പട്ടണത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്നു. കൊട്ടിയൂർ വടക്കേശ്വരം ക്ഷേത്രം ഇതിന് ഏഴ് കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. പത്ത് കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ആറളം വന്യജീവി സങ്കേതത്തിനടുത്താണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ==ഗതാഗതം== ===റോഡ്=== കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും നീളമേറിയ സംസ്ഥാനപാതയായ [[സംസ്ഥാനപാത 59 (കേരളം)|സംസ്ഥാനപാത 59]] അഥവാ മലയോര ഹൈവേ കേളകത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. നിർദ്ദിഷ്ട [[മാനന്തവാടി]] - കണ്ണൂർ വിമാനത്താവള നാലുവരിപ്പാത കേളകം പട്ടണത്തെ ഒഴിവാക്കി ബൈപ്പാസ് റോഡിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. കേളകത്തെയും [[കൊളക്കാട്|കൊളക്കാടിനെയും]] [[നെടുംപൊയിൽ|നെടുംപൊയിലിനെയും]] ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള പാതയാണ് വാരപ്പീടിക മഞ്ഞളാംപുറം റോഡ്. പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിൻ്റെ കീഴിലെ മറ്റൊരു പാതയാണ് കേളകം അടയ്ക്കാത്തോട് റോഡ്. ===റെയിൽവേ=== കേളകത്ത് റെയിൽവേ സൗകര്യങ്ങൾ ലഭ്യമല്ല. 52 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള [[തലശ്ശേരി തീവണ്ടി നിലയം|തലശ്ശേരിയാണ്]] ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. ===വിമാനം=== കേളകത്ത് നിന്ന് 36 കിലോമീറ്റർ പടിഞ്ഞാറായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] ആണ് അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം. കോഴിക്കോട്, മംഗലാപുരം വിമാനത്താവളങ്ങളും ഏറെ അകലെയല്ല. == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} {{Kannur-geo-stub}} [[വർഗ്ഗം: കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} hws3qw2x9iuylat4zud4q2hqu3y59bs 4674248 4674246 2026-10-08T21:06:22Z Fab Feb 186981 /* */ 4674248 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kelakam}} {{For|ഇതേപേരിലുള്ള ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്|കേളകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്}} {{Infobox settlement | name = കേളകം | official_name = | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = Kelakam views.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = കേളകം, കേരളം | coordinates = {{coord|11.8945|N|75.8098|E|display=inline,title}} | subdivision_type = [[രാജ്യം]] | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[സംസ്ഥാനം]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[ജില്ല]] | subdivision_name2 = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | subdivision_type3 = [[താലൂക്ക്]] | subdivision_name3 = [[ഇരിട്ടി]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] | governing_body = കേളകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 77.92 | elevation_footnotes = <ref>{{Cite web |url=https://en-in.topographic-map.com/maps/bg0l/Kelakam/ |title=kelakam elevation map |website=topographic-map.com}}</ref> | elevation_m = 116 | population_total = 20,747 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1027|title=കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തുകളുടെ അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങൾ {{pipe}} Deparyment of Panchayats|access-date=2026-02-08|archive-date=2025-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20251118132145/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1027|url-status=dead}}</ref> | demographics_type1 = ഭാഷകൾ | demographics1_title1 = ഔദ്യോഗികം | demographics1_info1 = [[മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[പിൻകോഡ്]] | postal_code = 670674 | area_code_type = ടെലിഫോൺ കോഡ് | area_code = 0490 | registration_plate = KL-78 | blank1_name_sec1 = [[സ്ത്രീപുരുഷാനുപാതം]] | blank1_info_sec1 = 1,032 [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank2_name_sec1 = സാക്ഷരത | blank2_info_sec1 = 94.6% | blank3_name_sec1 = [[നിയോജക മണ്ഡലം]] | blank3_info_sec1 = [[പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പേരാവൂർ]] | blank4_name_sec1 = [[ലോക്സഭ]] | blank4_info_sec1 = [[കണ്ണൂർ ലോക്സഭാമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]] | blank1_name_sec2 = [[Climate of India|Climate]] | blank1_info_sec2 = [[Climatic regions of India|Mild Climate]] <small>([[Köppen climate classification|Köppen]])</small> | website = http://lsgkerala.in/kelakampanchayat/ | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[ഇരിട്ടി (താലൂക്ക്)|ഇരിട്ടി താലൂക്കിലെ]] ഒരു മലയോര പട്ടണമാണ് '''കേളകം'''.<ref name="censusindia">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India : Villages with population 5000 & above|first=Registrar General & Census Commissioner, India|accessdate=2008-12-10}}</ref> കേളകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൻ്റെ ആസ്ഥാനമായ ഈ ചെറു പട്ടണം [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തോട്]] ചേർന്നാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കേരളത്തിലെ മലയോര ഹൈവേ അഥവാ [[സംസ്ഥാനപാത 59 (കേരളം)|സംസ്ഥാന പാത 59]] ഉം നിർദ്ദിഷ്ട മാനന്തവാടി മട്ടന്നൂർ വിമാനത്താവള പാതയും ഈ ഗ്രാമത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു.<ref name="censusindia2">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India : Villages with population 5000 & above|access-date=2008-12-10|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=13|title=DE Status|access-date=2026-02-08|archive-date=2021-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614095249/https://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=13|url-status=dead}}</ref> ==സ്ഥാനം== [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്ന് 62 കി.മീ കിഴക്ക് മാറിയും താലൂക്ക് ആസ്ഥാനമായ [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയിൽ]] നിന്നും 23 കി.മീ (വഴി ആറളം, പാലപ്പുഴ) തെക്ക് കിഴക്കായും ജില്ലയിലെ പ്രസിദ്ധ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായ [[കൊട്ടിയൂർ|കൊട്ടിയൂരിൽ]] നിന്നും കേവലം 7 കി.മീ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറുമായാണ് കേളകം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട് ജില്ലയിലെ]] പ്രമുഖ പട്ടണമായ [[മാനന്തവാടി]] കേളകത്ത് നിന്നും 30 കിലോമീറ്ററോളം തെക്ക് കിഴക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ ചരിവിലുള്ള കുന്നിൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ചെറിയ പട്ടണമാണിത്. ബാവലി നദി പട്ടണത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്നു. കൊട്ടിയൂർ വടക്കേശ്വരം ക്ഷേത്രം ഇതിന് ഏഴ് കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. പത്ത് കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ആറളം വന്യജീവി സങ്കേതത്തിനടുത്താണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ==ഗതാഗതം== ===റോഡ്=== കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും നീളമേറിയ സംസ്ഥാനപാതയായ [[സംസ്ഥാനപാത 59 (കേരളം)|സംസ്ഥാനപാത 59]] അഥവാ മലയോര ഹൈവേ കേളകത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. നിർദ്ദിഷ്ട [[മാനന്തവാടി]] - കണ്ണൂർ വിമാനത്താവള നാലുവരിപ്പാത കേളകം പട്ടണത്തെ ഒഴിവാക്കി ബൈപ്പാസ് റോഡിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. കേളകത്തെയും [[കൊളക്കാട്|കൊളക്കാടിനെയും]] [[നെടുംപൊയിൽ|നെടുംപൊയിലിനെയും]] ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള പാതയാണ് വാരപ്പീടിക മഞ്ഞളാംപുറം റോഡ്. പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിൻ്റെ കീഴിലെ മറ്റൊരു പാതയാണ് കേളകം അടയ്ക്കാത്തോട് റോഡ്. ===റെയിൽവേ=== കേളകത്ത് റെയിൽവേ സൗകര്യങ്ങൾ ലഭ്യമല്ല. 52 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള [[തലശ്ശേരി തീവണ്ടി നിലയം|തലശ്ശേരിയാണ്]] ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. ===വിമാനം=== കേളകത്ത് നിന്ന് 36 കിലോമീറ്റർ പടിഞ്ഞാറായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] ആണ് അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം. കോഴിക്കോട്, മംഗലാപുരം വിമാനത്താവളങ്ങളും ഏറെ അകലെയല്ല. == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} {{Kannur-geo-stub}} [[വർഗ്ഗം: കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} 75exu1m9kn4jqcwn0353qqjb05ss3wp 3 623223 4674364 4116229 2026-10-09T09:39:19Z Deepfriedokra 109863 [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:BorishanGh]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Neutralhorsebatterystaple]] എന്ന തലക്കെട്ടിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവിടലില്ലാതെ Deepfriedokra മാറ്റി: "[[Special:CentralAuth/BorishanGh|BorishanGh]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/Neutralhorsebatterystaple|Neutralhorsebatterystaple]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 4116229 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: BorishanGh | BorishanGh | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 14:53, 25 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) j51dxfj0exjcl90805ftpyaef2h00vr 828 631851 4674215 4649734 2026-10-08T16:38:34Z Grufo 182072 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/mediawikiwiki/Q122696746|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 4674215 Scribunto text/plain require[[strict]] --- --- --- PRIVATE ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Abstract utilities ]]-- ---------------------------- -- Helper function for `string.gsub()` (for managing zero-padded numbers) local function zero_padded (str) return ('%03d%s'):format(#str, str) end -- Helper function for `table.sort()` (for natural sorting) local function natural_sort (var1, var2) return var1:gsub('%d+', zero_padded) < var2:gsub('%d+', zero_padded) end -- Return a copy or a reference to a table local function copy_or_ref_table (src, refonly) if refonly then return src end local newtab = {} for key, val in pairs(src) do newtab[key] = val end return newtab end -- Copy at most N items (of all kinds) from `src` to `dest` and return `dest` local function copy_table_maxn (dest, src, len) local idx = 1 for key, val in pairs(src) do dest[key], idx = val, idx + 1 if idx > len then break end end return dest end -- Remove some numeric elements from a table, shifting everything to the left local function remove_numeric_keys (tbl, idx, len) local cache, tmp = {}, idx + len - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key >= idx then if key > tmp then cache[key - len] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Make a reduced copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_reduced (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = 1 - idx for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - tmp] = val elseif key < idx then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val elseif key < idx then ret[key + len] = val end end end return ret end -- Make an expanded copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_expanded (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val else ret[key + len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = idx - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > 0 then ret[key + tmp] = val elseif key < 1 then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val else ret[key - len] = val end end end return ret end -- Given a table, create two new tables containing the sorted list of keys local function get_key_list_sorted (tbl, sort_fn) local nums, words, nn, nw = {}, {}, 0, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nn = nn + 1 nums[nn] = key else nw = nw + 1 words[nw] = key end end table.sort(nums) table.sort(words, sort_fn) return nums, words, nn, nw end -- Parse a parameter name string and return it as a string or a number local function get_parameter_name (par_str) local ret = par_str:match'^%s*(.-)%s*$' if ret ~= '0' and ret:find'^%-?[1-9]%d*$' == nil then return ret end return tonumber(ret) end -- Move a key from a table to another, but only if under a different name and -- always parsing numeric strings as numbers local function steal_if_renamed (val, src, skey, dest, dkey) local realkey = get_parameter_name(dkey) if skey ~= realkey then dest[realkey], src[skey] = val, nil end end --[[ Public strings ]]-- ------------------------ -- Special match keywords (functions and modifiers MUST avoid these names) local mkeywords = { ['or'] = 0, pattern = 1, plain = 2, strict = 3 } -- Sort functions (functions and modifiers MUST avoid these names) local sortfunctions = { alphabetically = false, naturally = natural_sort } -- Callback styles for the `mapping_*` and `renaming_*` class of modifiers -- (functions and modifiers MUST avoid these names) --[[ Meanings of the columns: col[1] = Loop type (0-3) col[2] = Number of module arguments that the style requires (1-3) col[3] = Minimum number of sequential parameters passed to the callback col[4] = Name of the callback parameter where to place each parameter name col[5] = Name of the callback parameter where to place each parameter value col[6] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[4]` col[7] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[5]` A value of `-1` indicates that no meaningful value is stored (i.e. `nil`) ]]-- local mapping_styles = { names_and_values = { 3, 2, 2, 1, 2, -1, -1 }, values_and_names = { 3, 2, 2, 2, 1, -1, -1 }, values_only = { 1, 2, 1, -1, 1, -1, -1 }, names_only = { 2, 2, 1, 1, -1, -1, -1 }, names_and_values_as = { 3, 4, 0, -1, -1, 2, 3 }, names_only_as = { 2, 3, 0, -1, -1, 2, -1 }, values_only_as = { 1, 3, 0, -1, -1, -1, 2 }, blindly = { 0, 2, 0, -1, -1, -1, -1 } } -- Memory slots (functions and modifiers MUST avoid these names) local memoryslots = { h = 'header', f = 'footer', i = 'itersep', l = 'lastsep', n = 'ifngiven', p = 'pairsep', s = 'oxfordsep' } -- Possible trimming modes for the `parsing` modifier local trim_parse_opts = { trim_none = { false, false }, trim_positional = { false, true }, trim_named = { true, false }, trim_all = { true, true } } -- Possible string modes for the iteration separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local isep_parse_opts = { splitter_pattern = false, splitter_string = true } -- Possible string modes for the key-value separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local psep_parse_opts = { setter_pattern = false, setter_string = true } -- Possible position references for the `splicing` modifier local position_references = { add_nothing = 0, add_smallest_number = 1, add_last_of_sequence = 2, add_largest_number = 3 } -- Possible modes for the `reassigning` modifier local a_modes = { transfer = 0, clone = 1, rename = 2, copy = 3, sacrifice = 4, provide = 5, spare = 7 } -- Functions and modifiers MUST avoid these names too: `here`, `in_substack`, -- `let`, `expose`, `use`, `with_flushed_glue`, `without_flushed_glue` -- `without_sorting` --[[ Private constants ]]-- --------------------------- -- Hard-coded name of the module (to avoid going through `frame:getTitle()`) local modulename = 'Module:Params' -- The functions listed here declare that they don't need the `frame.args` -- metatable to be copied into a regular table; if they are modifiers they also -- guarantee that they will make their own (modified) copy available local refpipe = { call_for_each_group = true, --coins = true, count = true, evaluating = true, for_each = true, list = true, list_values = true, list_maybe_with_names = true, value_of = true } -- The functions listed here declare that they don't need the -- `frame:getParent().args` metatable to be copied into a regular table; if -- they are modifiers they also guarantee that they will make their own -- (modified) copy available local refparams = { call_for_each_group = true, combining = true, combining_by_calling = true, combining_values = true, concat_and_call = true, concat_and_invoke = true, concat_and_magic = true, count = true, grouping_by_calling = true, mixing_names_and_values = true, keeping_at_most = true, renaming_by_mixing = true, renaming_to_sequence = true, renaming_to_uppercase = true, renaming_to_lowercase = true, --renaming_to_values = true, shifting = true, splicing = true, --swapping_names_and_values = true, value_of = true, with_name_matching = true } -- Maximum number of numeric parameters that can be filled, if missing (we -- chose an arbitrary number for this constant; you can discuss about its -- optimal value at Module talk:Params) local maxfill = 1024 -- The private table of functions local library = {} -- Functions and modifiers that can only be invoked in first position local static_iface = {} --[[ Private functions ]]-- --------------------------- -- Create a new context local function context_new (child_frame) local main_frame = child_frame:getParent() return { frame = main_frame, opipe = child_frame.args, oparams = main_frame.args, firstposonly = static_iface, iterfunc = pairs, sorttype = 0, n_parents = 0, n_children = 0, n_available = maxfill } end -- Move to the next action within the user-given list local function context_iterate (ctx, n_forward) local nextfn if ctx.pipe[n_forward] ~= nil then nextfn = ctx.pipe[n_forward]:match'^%s*(.*%S)' end if nextfn == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end if library[nextfn] == nil then if ctx.firstposonly[nextfn] == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. nextfn .. '’ does not exist', 0) else error(modulename .. ': The ‘' .. nextfn .. '’ directive can only appear in first position', 0) end end remove_numeric_keys(ctx.pipe, 1, n_forward) return library[nextfn] end -- Main loop local function main_loop (ctx, start_with) local fn = start_with repeat fn = fn(ctx) until not fn if ctx.n_parents > 0 then error(modulename .. ': One or more ‘merging_substack’ directives are missing', 0) end if ctx.n_children > 0 then error(modulename .. ', For some of the snapshots either the ‘flushing’ directive is missing or a group has not been properly closed with ‘merging_substack’', 0) end end -- Load a `setting`-like directive string into the `dest` table local function set_strings_from_opts (dest, opts, start_from) local cmd if opts[start_from] == nil then return start_from - 1 end cmd = opts[start_from]:gsub('%s+', ''):gsub('/+', '/') :match'^/*(.*[^/])' if cmd == nil then return start_from end local vname, chr local amap, sep, argc = {}, string.byte('/'), start_from + 1 for idx = 1, #cmd do chr = cmd:byte(idx) if chr == sep then for key, val in ipairs(amap) do dest[val], amap[key] = opts[argc], nil end argc = argc + 1 else vname = memoryslots[string.char(chr)] if vname == nil then error(modulename .. ', ‘setting’: Unknown slot ‘' .. string.char(chr) .. '’', 0) end table.insert(amap, vname) end end for key, val in ipairs(amap) do dest[val] = opts[argc] end return argc end -- Add a new stack of parameters to `ctx.children` local function new_substack (ctx) local currsnap, newparams = ctx.n_children + 1, {} if ctx.children == nil then ctx.children = { newparams } else ctx.children[currsnap] = newparams end ctx.n_children = currsnap return newparams end -- Parse a raw argument containing a `sortfunctions` directive, or -- `'without_sorting'`, or `nil` local function load_sort_opt (raw_arg) if raw_arg == nil then return nil, 1, false end local trarg = raw_arg:match'^%s*(.-)%s*$' if trarg == 'without_sorting' then return nil, 2, false, trarg end local tmp = sortfunctions[trarg] if tmp == nil then return nil, 1, false, trarg end return tmp or nil, 2, true, trarg end -- Parse optional user arguments of type `...|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]| -- [number of additional parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]` local function load_child_opts (src, start_from, append_after, params) local tnamed, tmp1, tmp2 local pin, tbl, mem = start_from, {}, {} while src[pin] ~= nil and src[pin + 1] ~= nil do tmp1 = src[pin]:match'^%s*(.*%S)' if tmp1 == 'let' and src[pin + 2] ~= nil then tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 1]) mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = nil, src[pin + 2], pin + 3 --[[ elseif tmp1 == 'expose' then tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 1]) tmp2 = params[tmp1] mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = tmp2, tmp2, pin + 2 ]]-- elseif tmp1 == 'use' and src[pin + 2] ~= nil then tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 2]) tmp2 = params[tmp1] mem[tmp1], tbl[get_parameter_name(src[pin + 1])], pin = tmp2, tmp2, pin + 3 else break end end local tnew = copy_or_ref_table(params, next(mem) == nil) for key in pairs(mem) do tnew[key] = nil end if pin ~= start_from then tnamed, tbl = tbl, {} end tmp1 = tonumber(src[pin]) if tmp1 ~= nil and math.floor(tmp1) == tmp1 then if tmp1 < 0 then tmp1 = -1 end tmp2 = append_after - pin for idx = pin + 1, pin + tmp1 do tbl[idx + tmp2] = src[idx] end pin = pin + tmp1 + 1 end if tnamed ~= nil then for key, val in pairs(tnamed) do tbl[key] = val end end return tbl, pin, tnew, mem end -- Load the optional arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` -- class of modifiers local function load_callback_opts (src, n_skip, default_style, params) local style, shf local tmp = src[n_skip + 1] if tmp ~= nil then style = mapping_styles[tmp:match'^%s*(.-)%s*$'] end if style == nil then style, shf = default_style, n_skip - 1 else shf = n_skip end local n_exist, karg, varg = style[3], style[4], style[5] tmp = style[6] if tmp > -1 then karg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if karg == '0' or karg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then karg = tonumber(karg) n_exist = math.max(n_exist, karg) end end tmp = style[7] if tmp > -1 then varg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if varg == '0' or varg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then varg = tonumber(varg) n_exist = math.max(n_exist, varg) end end local dest, argc, tnew, mem = load_child_opts(src, style[2] + shf, n_exist, params) tmp = style[1] if (tmp == 3 or tmp == 2) and dest[karg] ~= nil then tmp = tmp - 2 end if (tmp == 3 or tmp == 1) and dest[varg] ~= nil then tmp = tmp - 1 end return dest, argc, tmp, karg, varg, tnew, mem end -- Parse the arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` class of -- modifiers local function load_replace_args (opts, whoami) if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern string was given', 0) end if opts[2] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No replacement string was given', 0) end local ptn, repl, nmax, argc = opts[1], opts[2], tonumber(opts[3]), 3 if nmax ~= nil or (opts[3] or ''):match'^%s*$' ~= nil then argc = 4 end local flg = opts[argc] if flg ~= nil then flg = mkeywords[flg:match'^%s*(.-)%s*$'] end if flg == 0 then flg = nil elseif flg ~= nil then argc = argc + 1 end return ptn, repl, nmax, flg, argc, (nmax ~= nil and nmax < 1) or (flg == 3 and ptn == repl) end -- Parse the arguments of the `with_*_matching` class of modifiers local function load_pattern_args (opts, whoami) local keyw local ptns, state, nptns, cnt = {}, 0, 0, 1 for _, val in ipairs(opts) do if state == 0 then nptns, state = nptns + 1, -1 ptns[nptns] = { val, false, false } else keyw = val:match'^%s*(.*%S)' if keyw == nil or mkeywords[keyw] == nil or ( state > 0 and mkeywords[keyw] > 0 ) then break else state = mkeywords[keyw] if state > 1 then ptns[nptns][2] = true end if state == 3 then ptns[nptns][3] = true end end end cnt = cnt + 1 end if state == 0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern was given', 0) end return ptns, nptns, cnt end -- Load the optional arguments of the `parsing`, `reinterpreting` and -- `evaluating` modifiers local function load_parse_opts (opts, start_from, isp, psp) local tmp local optslots, noptslots, argc, trimn, trimu, iplain, pplain = { true, true, true }, 3, start_from, true, false, true, true repeat noptslots, tmp = noptslots - 1, opts[argc] if tmp == nil then break end tmp = tmp:match'^%s*(.-)%s*$' if optslots[1] ~= nil and trim_parse_opts[tmp] ~= nil then tmp = trim_parse_opts[tmp] trimn, trimu, optslots[1] = tmp[1], tmp[2], nil elseif optslots[2] ~= nil and isep_parse_opts[tmp] ~= nil then argc = argc + 1 iplain, isp, optslots[2] = isep_parse_opts[tmp], opts[argc], nil elseif optslots[3] ~= nil and psep_parse_opts[tmp] ~= nil then argc = argc + 1 pplain, psp, optslots[3] = psep_parse_opts[tmp], opts[argc], nil else break end argc = argc + 1 until noptslots < 1 return isp, iplain, psp, pplain, trimn, trimu, argc end -- Map parameters' values using a custom callback and a referenced table local value_maps = { [0] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do tbl[key] = fn() end end, [1] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[varg] = val tbl[key] = fn() end end, [2] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do margs[karg] = key tbl[key] = fn() end end, [3] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[karg], margs[varg] = key, val tbl[key] = fn() end end } -- Private table for `map_names()` local name_thieves = { [0] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [1] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[varg] = val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [2] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg] = key steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [3] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg], rargs[varg] = key, val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end } -- Map parameters' names using a custom callback and a referenced table local function map_names (tbl, rargs, karg, varg, looptype, fn) local cache = {} name_thieves[looptype](cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Return a new table that contains `src` regrouped according to the numeric -- suffixes in its keys local function make_groups (src) -- NOTE: `src` might be the original metatable! local prefix, gid local groups = {} for key, val in pairs(src) do -- `key` must only be a string or a number... if type(key) == 'string' then prefix, gid = key:match'^%s*(.-)%s*(%-?%d*)%s*$' gid = tonumber(gid) or '' else prefix, gid = '', key end if groups[gid] == nil then groups[gid] = {} end if prefix == '0' or prefix:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then prefix = tonumber(prefix) if prefix < 1 then prefix = prefix - 1 end end groups[gid][prefix] = val end return groups end -- Split into parts a string containing the `$#` and `$@` placeholders and -- return the information as a skeleton table, a canvas table and a length local function parse_placeholder_string (target) local idx, s_pos, skel, canvas = 1, 1, {}, {} local e_pos = string.find(target, '%$[@#]', 1, false) while e_pos ~= nil do canvas[idx] = target:sub(s_pos, e_pos - 1) skel[idx + 1] = target:sub(e_pos, e_pos + 1) == '$@' idx = idx + 2 s_pos = e_pos + 2 e_pos = string.find(target, '%$[@#]', s_pos, false) end if (s_pos > target:len()) then idx = idx - 1 else canvas[idx] = target:sub(s_pos) end return skel, canvas, idx end -- Populate a table by parsing a parameter string (heavy lifting for `parsing`, -- `reinterpreting` and `evaluating`) local function parse_parameter_string (tbl, str, isp, ipl, psp, ppl, trn, tru) local key, val, spos1, spos2, pos1, pos2 local pos3, idx, lenplone = 0, 1, #str + 1 if isp == nil or isp == '' then if psp == nil or psp == '' then if tru then tbl[idx] = str:match'^%s*(.-)%s*$' else tbl[idx] = str end return idx end spos1, spos2 = str:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = str:match'^%s*(.-)%s*$' else val = str end idx = idx + 1 else key = get_parameter_name(str:sub(1, spos1 - 1)) val = str:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val return idx end if psp == nil or psp == '' then repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end tbl[idx], idx = val, idx + 1 until pos2 == nil return idx end repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) spos1, spos2 = val:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end idx = idx + 1 else key = get_parameter_name(val:sub(1, spos1 - 1)) val = val:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val until pos2 == nil return idx end -- Heavy lifting for `snapshotting` and `remembering` local function make_child (ctx, src, whoami) local len = tonumber(ctx.pipe[1]) if len == nil or len == 0 then local stack = new_substack(ctx) for key, val in pairs(src) do stack[key] = val end return len == nil and 1 or 2 end if len < 0 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: The number of parameters to copy must be an integer greater than zero', 0) end copy_table_maxn(new_substack(ctx), src, len) return 2 end -- Heavy lifting for `setting_by_flushing`, `combining` and `combining_values` local function set_strings_from_substack (ctx, dest, whoami) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: There are no substacks to flush', 0) end local currsnap = ctx.n_children local stack = ctx.children[currsnap] for key, val in pairs(memoryslots) do if stack[key] ~= nil then dest[val] = stack[key] end end ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1 end -- Heavy lifting for `combining` and `combining_values` local function combine_parameters (ctx, keyval_fn, whoami) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! This function -- MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No parameter name was provided', 0) end local argc local tbl, vars = ctx.params, {} local sortfn, varsarg0, do_sort, tmp = load_sort_opt(opts[2]) if varsarg0 == 2 then tmp = opts[3] and opts[3]:match'^%s*(.-)%s*$' end if tmp == 'with_flushed_glue' then varsarg0 = varsarg0 + 1 argc = set_strings_from_opts(vars, opts, varsarg0 + 1) set_strings_from_substack(ctx, vars, whoami) else if tmp == 'without_flushed_glue' then varsarg0 = varsarg0 + 1 end argc = set_strings_from_opts(vars, opts, varsarg0 + 1) end if argc < varsarg0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No setting directive was given', 0) end if next(tbl) == nil then if vars.ifngiven ~= nil then ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = vars.ifngiven } elseif tbl == ctx.oparams then ctx.params = {} end return argc end local cache, len if do_sort then local words cache, words, len, tmp = get_key_list_sorted(tbl, sortfn) for idx = 1, tmp do cache[len + idx] = words[idx] end len = len + tmp else len, cache = 0, {} for key in pairs(tbl) do len = len + 1 cache[len] = key end end local pmap, nss, kvs, pps = {}, 0, vars.pairsep or '', vars.itersep or '' for idx = 1, len do tmp, pmap[nss + 1] = cache[idx], pps pmap[nss + 2] = keyval_fn(tmp, tbl[tmp], kvs) nss = nss + 2 end tmp = vars.oxfordsep or vars.lastsep if tmp ~= nil and nss > 4 then pmap[nss - 1] = tmp elseif nss > 2 and vars.lastsep ~= nil then pmap[nss - 1] = vars.lastsep end pmap[1] = vars.header or '' if vars.footer ~= nil then pmap[nss + 1] = vars.footer end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = table.concat(pmap) } return argc end -- Concatenate the numeric keys from the table of parameters to the numeric -- keys from the table of options; non-numeric keys from the table of options -- will prevail over colliding non-numeric keys from the table of parameters local function concat_params (ctx) local retval, tbl, nmax = {}, ctx.params, table.maxn(ctx.pipe) if ctx.subset == 1 then -- We need only the sequence for key, val in ipairs(tbl) do retval[key + nmax] = val end else if ctx.subset == -1 then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then retval[key + nmax] = val else retval[key] = val end end end for key, val in pairs(ctx.pipe) do retval[key] = val end return retval end -- Flush the parameters by calling a custom function for each value (after this -- function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function flush_params (ctx, fn) local tmp local tbl = ctx.params if ctx.subset == -1 then for key, val in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end elseif ctx.subset == 1 then if ctx.pins == nil then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) end return end tmp = {} for key, val in ipairs(tbl) do tmp[key] = val end tbl = tmp end if ctx.pins ~= nil then local marker = ctx.sorttype < 1 and ctx.subset ~= -1 or nil for idx = 1, #ctx.pins do tmp = ctx.pins[idx] if tbl[tmp] ~= nil then fn(tmp, tbl[tmp]) tbl[tmp] = marker end end if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(tbl) do if val ~= true then fn(key, val) end end return end end if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort) if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end return end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end return end if ctx.subset == -1 or ctx.pins == nil then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do fn(key, val) end return end for key, val in ipairs(tbl) do if val ~= true then fn(key, val) end tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do if val ~= true then fn(key, val) end end end -- Flush the parameters by calling one of two custom functions for each value -- (after this function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function mixed_flush_params (ctx, fn_seq, fn_oth) if ctx.subset == 1 then flush_params(ctx, fn_seq) return end if ctx.subset == -1 then flush_params(ctx, fn_oth) return end local tbl = ctx.params if ctx.pins == nil and ctx.sorttype < 1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn_seq(key, val) tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end return end local tseq = {} for key, val in ipairs(tbl) do tseq[key] = val end if ctx.pins ~= nil then local tmp local marker = ctx.sorttype < 1 or nil for idx = 1, #ctx.pins do tmp = ctx.pins[idx] if tseq[tmp] ~= nil then fn_seq(tmp, tbl[tmp]) tbl[tmp], tseq[tmp] = nil, marker elseif tbl[tmp] ~= nil then fn_oth(tmp, tbl[tmp]) tbl[tmp] = nil end end end if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort) if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end for idx = 1, nn do if tseq[nums[idx]] ~= nil then fn_seq(nums[idx], tseq[nums[idx]]) else fn_oth(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end end if ctx.sorttype ~= 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end return end for key, val in ipairs(tseq) do if val ~= true then fn_seq(key, val) tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end end -- Finalize and return a concatenated list local function finalize_and_return_concatenated_list (ctx, lst, len, modsize) if len > 0 then local tmp = ctx.oxfordsep or ctx.lastsep if tmp ~= nil and len > modsize * 2 then lst[len - modsize + 1] = tmp elseif len > modsize and ctx.lastsep ~= nil then lst[len - modsize + 1] = ctx.lastsep end lst[1] = ctx.header or '' if ctx.footer ~= nil then lst[len + 1] = ctx.footer end ctx.text = table.concat(lst) else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end --- --- --- PUBLIC ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Modifiers ]]-- ------------------- -- Syntax: #invoke:params|sequential|pipe to library.sequential = function (ctx) if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The two directives ‘non-sequential’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end if ctx.sorttype > 0 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ and ‘reassorted’ directives are redundant when followed by ‘sequential’', 0) end ctx.iterfunc, ctx.subset = ipairs, 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|non-sequential|pipe to library['non-sequential'] = function (ctx) if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The ‘non-sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘non-sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.iterfunc, ctx.subset = pairs, -1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|all_sorted|pipe to library.all_sorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The two directives ‘reassorted’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|reassorted|pipe to library.reassorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘reassorted’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 2 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pinned_until|sentinel|[parameter name 1]|[parameter -- name 2]|...|parameter name N|sentinel|pipe to library.pinned_until = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘pinned_until’: No sentinel was provided', 0) end local tmp, bucket, curr, ncurr local sntl, idx = opts[1]:match'^%s*(.-)%s*$', 2 if ctx.pin_bucket == nil then bucket, curr, ncurr = {}, {}, 0 ctx.pin_bucket, ctx.pins = bucket, curr else bucket, curr, ncurr = ctx.pin_bucket, ctx.pins, ctx.npins end while opts[idx] ~= nil do tmp = opts[idx]:match'^%s*(.-)%s*$' if tmp == sntl then if idx == 2 then error(modulename .. ', ‘pinned_until’: No parameters to pin were provided', 0) end ctx.npins = ncurr + idx - 2 return context_iterate(ctx, idx + 1) end if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tmp = tonumber(tmp) end if bucket[tmp] then error(modulename .. ', ‘pinned_until’: Duplicate pinned parameter ‘' .. tostring(tmp) .. '’', 0) end curr[ncurr + idx - 1], bucket[tmp], idx = tmp, true, idx + 1 end error(modulename .. ', ‘pinned_until’: Missing sentinel in position #' .. tostring(idx), 0) end -- Syntax: #invoke:params|setting|directives|...|pipe to library.setting = function (ctx) local argc = set_strings_from_opts(ctx, ctx.pipe, 1) if argc < 2 then error(modulename .. ', ‘setting’: No directive was given', 0) end return context_iterate(ctx, argc + 1) end -- Syntax: #invoke:params|scoring|new parameter name|[container]|pipe to library.scoring = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘scoring’: No parameter name was provided', 0) end local tmp local retval, opts = 0, ctx.pipe for _ in pairs(ctx.params) do retval = retval + 1 end if opts[2] ~= nil then tmp = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == 'in_substack' then new_substack(ctx)[get_parameter_name(opts[1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, 3) end ctx.params[get_parameter_name(opts[1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, tmp == 'here' and 3 or 2) end -- Syntax: #invoke:params|squeezing|pipe to library.squeezing = function (ctx) local store, indices, tbl, newlen = {}, {}, ctx.params, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then newlen = newlen + 1 indices[newlen], store[key], tbl[key] = key, val, nil end end table.sort(indices) for idx = 1, newlen do tbl[idx] = store[indices[idx]] end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|filling_the_gaps|pipe to library.filling_the_gaps = function (ctx) local newval, tbl, tmp, nmin, nmax, nnums = ctx.pipe[1], ctx.params, {}, 1, nil, -1 if newval == nil then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: No value was provided', 0) end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmax == nil then if key < nmin then nmin = key end nmax = key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end tmp[key], nnums = val, nnums + 1 end end if nmax ~= nil and nmax - nmin > nnums then ctx.n_available = ctx.n_available + nmin + nnums - nmax if ctx.n_available < 0 then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: It is possible to fill at most ' .. tostring(maxfill) .. ' parameters', 0) end for idx = nmin, nmax, 1 do tbl[idx] = newval end for key, val in pairs(tmp) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|clearing|pipe to library.clearing = function (ctx) local tbl, numerics = ctx.params, {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key], tbl[key] = val, nil end end for key, val in ipairs(numerics) do tbl[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|cutting|left cut|right cut|pipe to library.cutting = function (ctx) local lcut = tonumber(ctx.pipe[1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Left cut must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(ctx.pipe[2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Right cut must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local len = #tbl if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end local tot = lcut + rcut if tot > 0 then local cache = {} if tot >= len then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end tot = len else for idx = len - rcut + 1, len, 1 do tbl[idx] = nil end for idx = 1, lcut, 1 do tbl[idx] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then if key > len then cache[key - tot] = val else cache[key - lcut] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|cropping|left crop|right crop|pipe to library.cropping = function (ctx) local lcut = tonumber(ctx.pipe[1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Left crop must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(ctx.pipe[2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Right crop must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local nmin, nmax for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmin == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end if nmin ~= nil then local len = nmax - nmin + 1 if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end if lcut + rcut - len > -1 then for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then tbl[key] = nil end end elseif lcut + rcut > 0 then for idx = nmax - rcut + 1, nmax do tbl[idx] = nil end for idx = nmin, nmin + lcut - 1 do tbl[idx] = nil end local lshift = nmin + lcut - 1 if lshift > 0 then for idx = lshift + 1, nmax, 1 do tbl[idx - lshift], tbl[idx] = tbl[idx], nil end end end end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|purging|start offset|length|pipe to library.purging = function (ctx) local idx = tonumber(ctx.pipe[1]) if idx == nil or math.floor(idx) ~= idx then error(modulename .. ', ‘purging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘purging’: Length must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params if len < 1 then len = len + table.maxn(tbl) if idx > len then return context_iterate(ctx, 3) end len = len - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(tbl, idx, len) return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|backpurging|start offset|length|pipe to library.backpurging = function (ctx) local last = tonumber(ctx.pipe[1]) if last == nil or math.floor(last) ~= last then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Length must be an integer number', 0) end local idx local tbl = ctx.params if len > 0 then idx = last - len + 1 else for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and (idx == nil or key < idx) then idx = key end end if idx == nil then return context_iterate(ctx, 3) end idx = idx - len if last < idx then return context_iterate(ctx, 3) end len = last - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(ctx.params, idx, len) return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|shifting|addend|pipe to library.shifting = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local nshift = tonumber(ctx.pipe[1]) if nshift == nil or nshift == 0 or math.floor(nshift) ~= nshift then error(modulename .. ', ‘shifting’: A non-zero integer number must be provided', 0) end local tbl = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'number' then tbl[key + nshift] = val else tbl[key] = val end end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|reversing_numeric_names|pipe to library.reversing_numeric_names = function (ctx) local tbl, numerics, nmax = ctx.params, {}, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key], tbl[key] = val, nil if key > nmax then nmax = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax - key + 1] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pivoting_numeric_names|pipe to --[[ library.pivoting_numeric_names = function (ctx) local tbl = ctx.params local shift = #tbl + 1 if shift < 2 then return library.reversing_numeric_names(ctx) end local numerics = {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[shift - key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|mirroring_numeric_names|pipe to --[[ library.mirroring_numeric_names = function (ctx) local nmax, nmin local tbl, numerics = ctx.params, {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil if nmax == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax + nmin - key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|swapping_numeric_names|pipe to --[[ library.swapping_numeric_names = function (ctx) local tmp local tbl, cache, nsize = ctx.params, {}, 0 for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nsize = nsize + 1 cache[nsize] = key end end table.sort(cache) for idx = math.floor(nsize / 2), 1, -1 do tmp = tbl[cache[idx] ] tbl[cache[idx] ] = tbl[cache[nsize - idx + 1] ] tbl[cache[nsize - idx + 1] ] = tmp end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|sorting_sequential_values|[criterion]|pipe to library.sorting_sequential_values = function (ctx) local sortfn if ctx.pipe[1] ~= nil then sortfn = sortfunctions[ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$'] end if sortfn then table.sort(ctx.params, sortfn) else table.sort(ctx.params) end -- i.e. either `false` or `nil` if sortfn == nil then return context_iterate(ctx, 1) end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|splicing|[add to position]|position|increment| -- [number of elements to write]|...|pipe to library.splicing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp2, argc, pos, refp local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params local tmp1 = opts[1] if tmp1 ~= nil then tmp2 = tonumber(tmp1) if tmp2 == nil or math.floor(tmp2) ~= tmp2 then pos, argc, tmp2 = tonumber(opts[2]), 4, tmp1:match'^%s*(.*%S)' if tmp2 ~= nil then refp = position_references[tmp2] if refp == nil then error(modulename .. ', ‘splicing’: ‘' .. tostring(tmp2) .. '’ is not a valid first argument', 0) end else refp = 0 end else pos, argc, refp = tmp2, 3, 0 end else pos, argc, refp = tonumber(opts[2]), 4, 0 end if pos == nil or math.floor(pos) ~= pos then error(modulename .. ', ‘splicing’: The position must be an integer number', 0) end local len = tonumber(opts[argc - 1]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘splicing’: The increment must be an integer number', 0) end local insn = tonumber(opts[argc]) if len == 0 and (insn == nil or insn < 1) then error(modulename .. ', ‘splicing’: When the increment is zero the number of elements to write cannot be zero', 0) end if refp == 2 then for _ in ipairs(tbl) do pos = pos + 1 end refp = 0 end tmp1, tmp2 = nil, nil if refp ~= 0 or len ~= 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if tmp1 == nil then tmp1, tmp2 = key, key elseif key < tmp1 then tmp1 = key elseif key > tmp2 then tmp2 = key end end end end if tmp2 == nil then len = 0 elseif refp == 3 then pos = pos + tmp2 elseif refp == 1 then pos = pos + tmp1 end if len > 0 and pos + len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_expanded(tbl, pos, len) elseif len < 0 and pos - len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_reduced(tbl, pos, -len) else tbl = copy_or_ref_table(tbl, tbl ~= ctx.oparams) end ctx.params = tbl if insn == nil or insn < 0 or math.floor(insn) ~= insn then return context_iterate(ctx, argc) end tmp1 = argc - pos + 1 for key = pos, pos + insn - 1 do tbl[key] = opts[key + tmp1] end return context_iterate(ctx, argc + insn + 1) end -- Syntax: #invoke:params|imposing|name|value|pipe to library.imposing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘imposing’: Missing parameter name to impose', 0) end ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = ctx.pipe[2] return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|providing|name|value|pipe to library.providing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘providing’: Missing parameter name to provide', 0) end local key = get_parameter_name(ctx.pipe[1]) if ctx.params[key] == nil then ctx.params[key] = ctx.pipe[2] end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|reassigning|source|destination|[mode]|pipe to library.reassigning = function (ctx) local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘reassigning’: Missing source parameter', 0) end if opts[2] == nil then error(modulename .. ', ‘reassigning’: Missing destination parameter', 0) end local mode, argc local src = get_parameter_name(opts[1]) local val = tbl[src] if opts[3] ~= nil then mode = a_modes[opts[3]:match'^%s*(.-)%s*$'] end if mode == nil then mode, argc = 0, 3 else argc = 4 end if val == nil and mode > 1 then return context_iterate(ctx, argc) end local dest = get_parameter_name(opts[2]) local tmp = tbl[dest] == nil if mode % 2 == 0 or (mode == 7 and tmp) then tbl[src] = nil end if tmp or mode < 4 then tbl[dest] = val end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|discarding|name|[how many]|pipe to library.discarding = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘discarding’: Missing parameter name to discard', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil then ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = nil return context_iterate(ctx, 2) end local key = tonumber(ctx.pipe[1]) if key == nil or math.floor(key) ~= key then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range was provided, but the initial parameter name is not an integer number', 0) end if len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range can only be an integer number greater than zero', 0) end for idx = key, key + len - 1 do ctx.params[idx] = nil end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_non-numeric_names|pipe to library['excluding_non-numeric_names'] = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) ~= 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_numeric_names|pipe to library.excluding_numeric_names = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_matching|target 1|[plain flag 1]|[or]| -- [target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_name_matching = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp, ptn local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_name_matching') local tbl, newparams = ctx.params, {} for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then tmp = ptn[1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tmp = tonumber(tmp) end newparams[tmp] = tbl[tmp] else for key, val in pairs(tbl) do if tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then newparams[key] = val end end end end ctx.params = newparams return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_not_matching|target 1|[plain flag 1]| -- [and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_name_not_matching = function (ctx) local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_name_not_matching') local tbl = ctx.params if nptns == 1 and targets[1][3] then local tmp = targets[1][1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tbl[tonumber(tmp)] = nil else tbl[tmp] = nil end return context_iterate(ctx, argc) end local yesmatch, ptn for key in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if tostring(key) ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_matching|target 1|[plain flag 1]|[or]| -- [target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_value_matching = function (ctx) local nomatch, ptn local tbl = ctx.params local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_value_matching') for key, val in pairs(tbl) do nomatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val == ptn[1] then nomatch = false break end elseif val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then nomatch = false break end end if nomatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_not_matching|target 1|[plain flag 1]| -- [and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_value_not_matching = function (ctx) local yesmatch, ptn local tbl = ctx.params local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_value_not_matching') for key, val in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|keeping_at_most|number of parameters to pick|pipe to library.keeping_at_most = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local len = tonumber(ctx.pipe[1]) if len == nil or len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘keeping_at_most’: The number of parameters to keep must be an integer greater than zero', 0) end ctx.params = copy_table_maxn({}, ctx.params, len) return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|trimming_values|pipe to library.trimming_values = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:match'^%s*(.-)%s*$' end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_lowercase|pipe to library.mapping_to_lowercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:lower() end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_uppercase|pipe to library.mapping_to_uppercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:upper() end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_calling|template name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.mapping_by_calling = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only, ctx.params) local model = { title = tname, args = margs } value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_invoking|module name|function name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_invoking = function (ctx) local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.values_only, ctx.params) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = margs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_magic|parser function|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_magic = function (ctx) local magic local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only, ctx.params) value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, margs) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.mapping_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die = load_replace_args(ctx.pipe, 'mapping_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then for key, val in pairs(tbl) do if val == ptn then tbl[key] = repl end end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:gsub(ptn, repl, nmax) end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_mixing|mixing string|pipe to library.mapping_by_mixing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local tbl, mix = ctx.params, ctx.pipe[1] if mix == '$#' then for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, 2) end local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(tbl) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end tbl[key] = table.concat(cnv) end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_names|pipe to --[[ library.mapping_to_names = function (ctx) local tbl = ctx.params for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_lowercase|pipe to library.renaming_to_lowercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:lower()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_uppercase|pipe to library.renaming_to_uppercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:upper()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_sequence|[sort order]|pipe to library.renaming_to_sequence = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache, len local tbl = ctx.params local sortfn, argc, do_sort = load_sort_opt(ctx.pipe[1]) if do_sort then local words, wl cache, words, len, wl = get_key_list_sorted(tbl, sortfn) for idx = 1, len do cache[idx] = tbl[cache[idx]] end for idx = 1, wl do cache[len + idx] = tbl[words[idx]] end else len, cache = 0, {} for _, val in pairs(tbl) do len = len + 1 cache[len] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_calling|template name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.renaming_by_calling = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_calling’: No template name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only, ctx.params) local model = { title = tname, args = rargs } map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_invoking|module name|function -- name|[call style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of -- additional arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument -- N]|pipe to library.renaming_by_invoking = function (ctx) local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.names_only, ctx.params) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = rargs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_magic|parser function|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.renaming_by_magic = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only, ctx.params) map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, rargs) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.renaming_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die = load_replace_args(ctx.pipe, 'renaming_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then ptn = get_parameter_name(ptn) local val = tbl[ptn] if val ~= nil then tbl[ptn], tbl[get_parameter_name(repl)] = nil, val end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end local cache = {} for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, tostring(key):gsub(ptn, repl, nmax)) end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_mixing|mixing string|pipe to library.renaming_by_mixing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local mix = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$' local cache = {} if mix == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = val end else local skel, canvas, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(ctx.params) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then canvas[idx] = val else canvas[idx] = tostring(key) end end cache[get_parameter_name(table.concat(canvas))] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_values|pipe to --[[ library.renaming_to_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for _, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = val end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|grouping_by_calling|template -- name|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.grouping_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp, argc, tbl, mem = load_child_opts(ctx.pipe, 2, 0, ctx.params) local gargs = {} for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' and key < 1 then gargs[key - 1] = val else gargs[key] = val end end tmp = ctx.pipe[1] if tmp ~= nil then tmp = tmp:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘grouping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local groups = make_groups(tbl) for gid, group in pairs(groups) do for key, val in pairs(gargs) do group[key] = val end group[0], model.args = gid, group groups[gid] = ctx.frame:expandTemplate(model) end for key, val in pairs(mem) do groups[key] = val end ctx.params = groups return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|parsing|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.parsing = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘parsing’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '|', '=') parse_parameter_string(ctx.params, opts[1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|reinterpreting|parameter to reinterpret|[trim -- flag]|[iteration delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter -- setter]|[...]|pipe to library.reinterpreting = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘reinterpreting’: No parameter to reinterpret was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '|', '=') local tbl, tmp = ctx.params, get_parameter_name(opts[1]) local str = tbl[tmp] if str ~= nil then tbl[tmp] = nil parse_parameter_string(tbl, str, isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|evaluating|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.evaluating = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘evaluating’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '!', ':') if opts[1]:match'^%s*(.*%S)' == nil then ctx.pipe = copy_or_ref_table(opts, opts ~= ctx.opipe) return context_iterate(ctx, argc) end local new_opts, cache = {}, {} local shift = parse_parameter_string(cache, opts[1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) - argc for key, val in pairs(opts) do if type(key) ~= 'number' or key < 1 then new_opts[key] = val elseif key >= argc then new_opts[key + shift] = val end end for key, val in pairs(cache) do new_opts[key] = val end ctx.pipe = new_opts return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mixing_names_and_values|mixing string|pipe to library.mixing_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter names', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter values', 0) end local tmp local mix_k = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$' local cache, mix_v = {}, ctx.pipe[2] if mix_k == '$@' and mix_v == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = val end elseif mix_k == '$@' and mix_v == '$#' then for key, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = tostring(key) end elseif mix_k == '$#' and mix_v == '$#' then for key in pairs(ctx.params) do cache[key] = tostring(key) end else local skel_k, cnv_k, n_parts_k = parse_placeholder_string(mix_k) local skel_v, cnv_v, n_parts_v = parse_placeholder_string(mix_v) for key, val in pairs(ctx.params) do tmp = tostring(key) for idx = 2, n_parts_k, 2 do if skel_k[idx] then cnv_k[idx] = val else cnv_k[idx] = tmp end end for idx = 2, n_parts_v, 2 do if skel_v[idx] then cnv_v[idx] = val else cnv_v[idx] = tmp end end cache[get_parameter_name(table.concat(cnv_k))] = table.concat(cnv_v) end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|swapping_names_and_values|pipe to --[[ library.swapping_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = key end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|combining|new parameter name|[sort -- order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to library.combining = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return key .. kvs .. val end, 'combining' ) + 1) end -- Syntax: #invoke:params|combining_values|new parameter name|[sort -- order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to library.combining_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return val end, 'combining_values' ) + 1) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_calling|template name|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tname = ctx.pipe[1] if tname ~= nil then tname = tname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No template name was provided', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = ctx.params } } return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_invoking|module name|function name|new -- parameter name|pipe to library.combining_by_invoking = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local mname = ctx.pipe[1] if mname ~= nil then mname = mname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No module name was provided', 0) end local fname = ctx.pipe[2] if fname ~= nil then fname = fname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No function name was provided', 0) end if ctx.pipe[3] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No parameter name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = ctx.params } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[3])] = tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) } return context_iterate(ctx, 4) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_magic|parser function|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local magic = ctx.pipe[1] if magic ~= nil then magic = magic:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parser function was provided', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:callParserFunction(magic, ctx.params) } return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|snapshotting|[maximum number]|pipe to library.snapshotting = function (ctx) return context_iterate(ctx, make_child(ctx, ctx.params, 'snapshotting')) end -- Syntax: #invoke:params|remembering|[maximum number]|pipe to library.remembering = function (ctx) return context_iterate(ctx, make_child(ctx, ctx.oparams, 'remembering')) end -- Syntax: #invoke:params|entering_substack|[new]|pipe to library.entering_substack = function (ctx) local tbl, ncurrparent = ctx.params, ctx.n_parents + 1 if ctx.parents == nil then ctx.parents = { tbl } else ctx.parents[ncurrparent] = tbl end ctx.n_parents = ncurrparent if ctx.pipe[1] ~= nil and ctx.pipe[1]:match'^%s*new%s*$' then ctx.params = {} return context_iterate(ctx, 2) end local currsnap = ctx.n_children if currsnap > 0 then ctx.params, ctx.children[currsnap], ctx.n_children = ctx.children[currsnap], nil, currsnap - 1 else local newparams = {} for key, val in pairs(tbl) do newparams[key] = val end ctx.params = newparams end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pulling|parameter name|pipe to library.pulling = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘pulling’: No parameter to pull was provided', 0) end local tmp = ctx.n_parents local parent = tmp < 1 and ctx.oparams or ctx.parents[tmp] tmp = get_parameter_name(opts[1]) if parent[tmp] ~= nil then ctx.params[tmp] = parent[tmp] end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|recalling|parameter name|pipe to library.recalling = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘recalling’: No parameter to recall was provided', 0) end local arg = get_parameter_name(opts[1]) if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|finding|parameter name|pipe to --[[ library.finding = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘finding’: No parameter to find was provided', 0) end local arg = get_parameter_name(opts[1]) local parent for idx = ctx.n_parents, 1, -1 do parent = ctx.parents[idx] if parent[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = parent[arg] return context_iterate(ctx, 2) end end if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end return context_iterate(ctx, 2) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|picking|number of parameters to pick|pipe to --[[ library.picking = function (ctx) local len = tonumber(ctx.pipe[1]) if len == nil or len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘picking’: The number of parameters to pick must be an integer greater than zero', 0) end if ctx.n_parents < 1 then copy_table_maxn(ctx.params, ctx.oparams, len) else copy_table_maxn(ctx.params, ctx.parents[ctx.n_parents], len) end return context_iterate(ctx, 2) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|detaching_substack|pipe to library.detaching_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘detaching_substack’: No substack has been created', 0) end local parent = ctx.parents[ncurrparent] for key in pairs(ctx.params) do parent[key] = nil end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|dropping_substack|pipe to library.dropping_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘dropping_substack’: No substack has been created', 0) end ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|leaving_substack|pipe to library.leaving_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘leaving_substack’: No substack has been created', 0) end local currsnap = ctx.n_children + 1 if ctx.children == nil then ctx.children = { ctx.params } else ctx.children[currsnap] = ctx.params end ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents, ctx.n_children = ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1, currsnap return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|merging_substack|pipe to library.merging_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘merging_substack’: No substack has been created', 0) end local parent, child = ctx.parents[ncurrparent], ctx.params ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = parent, nil, ncurrparent - 1 for key, val in pairs(child) do parent[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|flushing|pipe to library.flushing = function (ctx) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘flushing’: There are no substacks to flush', 0) end local parent, currsnap = ctx.params, ctx.n_children for key, val in pairs(ctx.children[currsnap]) do parent[key] = val end ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|setting_by_flushing|pipe to library.setting_by_flushing = function (ctx) set_strings_from_substack(ctx, ctx, 'setting_by_flushing') return context_iterate(ctx, 1) end --[[ Functions ]]-- ----------------------------- -- Syntax: #invoke:params|count library.count = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local retval = 0 for _ in ctx.iterfunc(ctx.params) do retval = retval + 1 end if ctx.subset == -1 then retval = retval - #ctx.params end ctx.text = retval return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_call|template name|[prepend 1]|[prepend 2]| -- [...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n=value -- n]|[...] library.concat_and_call = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_call’: No template name was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 1) ctx.text = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = concat_params(ctx) } return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_invoke|module name|function name|[prepend -- 1]|[prepend 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named -- item n=value n]|[...] library.concat_and_invoke = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No function name was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 2) local mfunc = require('Module:' .. mname)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.text = mfunc(ctx.frame:newChild{ title = 'Module:' .. mname, args = concat_params(ctx) }) return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_magic|parser function|[prepend 1]|[prepend -- 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n= -- value n]|[...] library.concat_and_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local magic local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_magic’: No parser function was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 1) ctx.text = ctx.frame:callParserFunction(magic, concat_params(ctx)) return false end -- Syntax: #invoke:params|value_of|parameter name library.value_of = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘value_of’: No parameter name was provided', 0) end local val local key = opts[1]:match'^%s*(.-)%s*$' if key == '0' or key:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then key = tonumber(key) val = ctx.params[key] -- No worries: #ctx.params is unused when the modifier is in -- first position (and therefore `ctx.params` is a metatable) if val ~= nil and ( ctx.subset ~= -1 or key > #ctx.params or key < 1 ) and ( ctx.subset ~= 1 or (key <= #ctx.params and key > 0) ) then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end else val = ctx.params[key] if ctx.subset ~= 1 and val ~= nil then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end return false end -- Syntax: #invoke:params|list library.list = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4 end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_values library.list_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! -- NOTE: `library.coins()` and `library.unique_coins()` rely on us local ret, nss, pps = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], nss = pps, val, nss + 2 end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_maybe_with_names library.list_maybe_with_names = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' mixed_flush_params( ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, '', '', val, nss + 4 end, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|coins|[first coin = value 1]|[second coin = value -- 2]|[...]|[last coin = value N] --[[ library.coins = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = opts[get_parameter_name(val)] end return library.list_values(ctx) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|unique_coins|[first coin = value 1]|[second coin = -- value 2]|[...]|[last coin = value N] --[[ library.unique_coins = function (ctx) local tmp local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tmp = get_parameter_name(val) tbl[key], opts[tmp] = opts[tmp], nil end return library.list_values(ctx) end ]] -- Syntax: #invoke:params|for_each|wikitext library.for_each = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, pps, txt = {}, 0, ctx.itersep or '', ctx.pipe[1] or '' local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(txt) flush_params(ctx, function (key, val) for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end ret[nss + 1], nss = pps, nss + 2 ret[nss] = table.concat(cnv) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each|template name|[append 1]|[append 2]| -- [...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tname, args = opts } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' table.insert(opts, 1, true) flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each|module name|module function|[append -- 1]|[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]| -- [named param n=value n]|[...] library.invoke_for_each = function (ctx) local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No function name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts } local mfunc = require(model.title)[fname] local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each|parser function|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.magic_for_each = function (ctx) local magic local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' table.insert(opts, 1, true) flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_value|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_value = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_value’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tname, args = opts } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each_value|module name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.invoke_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local mname, fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No function name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts } local mfunc = require(model.title)[fname] local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' remove_numeric_keys(opts, 1, 1) flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each_value|parser function|[append 1]| -- [append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named -- param n=value n]|[...] library.magic_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each_value’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_group|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_group = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local tmp if ctx.pipe[1] ~= nil then tmp = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_group’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local opts, ret, nss, ccs = {}, {}, 0, ctx.itersep or '' for key, val in pairs(ctx.pipe) do if type(key) == 'number' then opts[key - 1] = val else opts[key] = val end end ctx.pipe = opts ctx.params = make_groups(ctx.params) flush_params(ctx, function (gid, group) for key, val in pairs(opts) do group[key] = val end group[0], model.args, ret[nss + 1], nss = gid, group, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end --[[ First-position-only modifiers ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|new|pipe to static_iface.new = function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame) ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, false) ctx.params = {} main_loop(ctx, context_iterate(ctx, 1)) return ctx.text end --[[ First-position-only functions ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|self static_iface.self = function (frame) return frame:getParent():getTitle() end --[[ Public metatable of functions ]]-- --------------------------------------- return setmetatable({}, { __index = function (_, query) local fname = query:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end local func = static_iface[fname] if func ~= nil then return func end func = library[fname] if func == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end return function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame) ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, refpipe[fname]) ctx.params = copy_or_ref_table(ctx.oparams, refparams[fname]) main_loop(ctx, func) return ctx.text end end }) jd4jhydnyce3tw9c50qwx3yd53quopx 3 633491 4674242 4242190 2026-10-08T20:50:22Z CoconutOctopus 212262 CoconutOctopus എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:DimensionalFusion]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Dimensionally]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: "[[Special:CentralAuth/DimensionalFusion|DimensionalFusion]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/Dimensionally|Dimensionally]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 4242190 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: DimensionalFusion | DimensionalFusion | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 06:17, 18 ഡിസംബർ 2024 (UTC) bvdjynepxpn6vrb2weariawrtsuqksz 0 661575 4674300 4584307 2026-10-09T06:23:20Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674300 wikitext text/x-wiki {{Short description|Dravidian language of India}} {{Infobox language | name = ചോലനായ്ക്കൻ | states = [[ഇന്ത്യ]] | region = [[നിലമ്പൂർ]] താഴ്വര, [[മലപ്പുറം]], [[കേരളം]] | speakers = 281 | date = 1977 | ethnicity = [[ചോലനായ്ക്കൻ]] | familycolor = [[ദ്രാവിഡ ഭാഷകൾ]] | fam2 = Southern | fam3 = [[South Dravidian languages|Southern I]] | fam4 = Tamil–[[Kannada dialects|Kannada]] | fam5 = (unclassified) }} കേരളത്തിലെ മലപ്പുറം ജില്ലയിലുള്ള നിലമ്പൂർ താഴ്‌വരയിലെ കുന്നിൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന [[ചോലനായ്ക്കർ]] സംസാരിക്കുന്ന ഒരു തെക്കൻ ദ്രാവിഡ ഭാഷയാണ് '''ചോലനായ്ക്കൻ'''.<ref>http://www.languageinindia.com/july2013/ravisankarkeralatriballanguages.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130721004115/http://www.languageinindia.com/july2013/ravisankarkeralatriballanguages.pdf |date=2013-07-21 }} {{Bare URL PDF|date=August 2025}}</ref> താഴ്‌വരയിലെ നദികൾക്ക് സമീപമുള്ള പാറക്കെട്ടുകളിൽ താമസിക്കുന്ന ഒരു ആദിവാസി ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരാണ് അവർ. ചില ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ ഈ ഭാഷ വ്യത്യസ്തമാണെന്നും [[തമിഴ്]], [[മലയാളം]], [[കന്നഡ]] എന്നിവയുടെ മിശ്രിതമായി കണക്കാക്കുന്നത് തെറ്റാണെന്നും വിശ്വസിക്കുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}}{{ദ്രാവിഡ ഭാഷകൾ}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭാഷകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ദ്രാവിഡഭാഷകൾ]] [[വർഗ്ഗം:Language articles citing Ethnologue 18]] [[വർഗ്ഗം:Pages containing links to subscription-only content]] mgdyaqx7dteo7rhg5qscoa5bko5wmvh 118 665374 4674231 4673331 2026-10-08T18:31:34Z TheGreatEditor024 211141 /* അവലംബങ്ങൾ */ 4674231 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|ലഘുചിത്രം|കിം ഇൽ സങ്]] '''കിം ഇൽ സങ്''' (ജനനനാമം '''കിം സോങ്-ജു'''; 1912 ഏപ്രിൽ 15 – 1994 ജൂലൈ 8) ഒരു [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തരകൊറിയൻ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിപ്ലവകാരിയും, സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനും, രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകനും, സ്വേച്ഛാധിപതിയുമായിരുന്നു. 1948-ൽ [[ഉത്തര കൊറിയ|ഡെമോക്രാറ്റിക് പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കൊറിയ]] (ഉത്തരകൊറിയ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു), സ്ഥാപിച്ച അദ്ദേഹം 1994-ൽ മരിക്കുന്നതുവരെ രാജ്യത്തെ നയിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് ശേഷം മകൻ [[കിം ജോങ് ഇൽ]] അധികാരമേറ്റു. മരണാനന്തരമായി അദ്ദേഹത്തെ ശാശ്വത പ്രസിഡന്റായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രാജകുടുംബാംഗമല്ലാത്ത രാഷ്ട്രത്തലവനും ഗവൺമെന്റ് മേധാവിയുമായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചവരിൽ മൂന്നാമനായിരുന്ന അദ്ദേഹം 45 വർഷത്തിലേറെക്കാലം അധികാരത്തിലിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് ഭരണത്തിലായിരുന്ന കൊറിയയിലാണ് കിം ജനിച്ചത്. പിന്നീട് വടക്കുകിഴക്കൻ ചൈനയിലാണ് അദ്ദേഹം വളർന്നത്. കൗമാരപ്രായത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] ആശയങ്ങളിലേക്ക് ആകൃഷ്ടനാവുകയും ജപ്പാൻ വിരുദ്ധമായ വിവിധ ഗറില്ലാ സംഘങ്ങളിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. ഒടുവിൽ, 1931-ൽ വടക്കുകിഴക്കൻ [[ചൈന]] [[ജപ്പാൻ]] അധീനതയിലായ അതേ വർഷം തന്നെ അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ]] (CCP) ചേർന്നു. CCPയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള നിരവധി സംഘങ്ങളിൽ കിം പങ്കെടുത്തു. 1942-ൽ അദ്ദേഹത്തെ സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമിയിൽ നിയോഗിച്ചു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് 1945 വരെ അദ്ദേഹം സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ തുടർന്നു. [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ]] [[ജപ്പാൻ]] കീഴടങ്ങിയതിനെത്തുടർന്ന് കൊറിയ വിഭജിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] ഉത്തരകൊറിയയിൽ കിമ്മിനെ അധികാരത്തിലെത്തിച്ചു.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://history.state.gov/milestones/1945-1952/korean-war|title=Milestones in the History of U.S. Foreign Relations - Office of the Historian|access-date=2026-10-02}}</ref> കൊറിയൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയുടെ നേതാവായും സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചു. 1950-ൽ ദക്ഷിണകൊറിയയെ ആക്രമിക്കാൻ കിം ഇൽ സങ് അനുമതി നൽകി. ഇതിനെത്തുടർന്ന് അമേരിക്കയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്ര സേന ദക്ഷിണകൊറിയയുടെ പ്രതിരോധത്തിനായി യുദ്ധത്തിൽ ഇടപെട്ടു. കൊറിയൻ യുദ്ധത്തിലെ സൈനികമായ അനിശ്ചിതാവസ്ഥയെ തുടർന്ന് 1953-ൽ വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഒപ്പുവച്ചു.<ref name=":1" /> കിമ്മിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഉത്തരകൊറിയ ഒരു [[ഏകാധിപത്യം|ഏകാധിപത്യ]], സോഷ്യലിസ്റ്റ്, വ്യക്തികേന്ദ്രീകൃത സ്വേച്ഛാധിപത്യ ഭരണകൂടമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. കേന്ദ്രാസൂത്രിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയായിരുന്നു രാജ്യത്തുണ്ടായിരുന്നത്. സോവിയറ്റ് യൂണിയനുമായും ചൈനയുമായും ഉത്തരകൊറിയയ്ക്ക് അടുത്ത രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. 1960-കളോടെ, രാഷ്ട്രീയ അരാജകത്വവും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികളും നേരിട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദക്ഷിണകൊറിയയെ അപേക്ഷിച്ച് ഉത്തരകൊറിയയിൽ നേരിയ തോതിൽ ഉയർന്ന ജീവിതനിലവാരം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ 1970-കളിൽ ഈ സ്ഥിതിഗതികൾ മാറി. പുതുതായി സ്ഥിരത കൈവരിച്ച ദക്ഷിണകൊറിയ ഒരു സാമ്പത്തിക ശക്തിയായി മാറിയപ്പോൾ, ഉത്തരകൊറിയയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ സ്തംഭിക്കുകയും പിന്നീട് തകർന്നുവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite journal |last1=Kim |first1=Duol |date=November 2021 |title=The great divergence on the Korean peninsula (1910–2020) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/aehr.12225 |journal=[[Australian Economic History Review]] |language=en |volume=61 |issue=3 |pages=318–341 |doi=10.1111/aehr.12225 |issn=0004-8992 |url-access=subscription}}</ref> കിം [[മാർക്സിസം]]–ലെനിനിസത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുമാറുകയും [[ജൂചെ]] എന്ന ആശയം വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "സ്വാതന്ത്ര്യം, സ്വയംപര്യാപ്തത, സ്വയംപ്രതിരോധം" എന്നീ തത്വങ്ങൾക്കും കൊറിയൻ ദേശീയതയ്ക്കുമാണ് ഈ ആശയധാര പ്രധാനമായും പ്രാധാന്യം നൽകിയത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Juche|title=Juche {{!}} North Korea, Ideology, Kim Dynasty, & Facts {{!}} Britannica|access-date=2026-10-02|date=2026-09-25|language=en}}</ref> ഔദ്യോഗികമായി "സ്വയംപര്യാപ്തത" (''ജര്യോക് ഗെങ്‌സെങ്'') എന്ന നയം പിന്തുടർന്നിരുന്നെങ്കിലും, 1991-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ പിരിച്ചുവിടപ്പെടുന്നതുവരെ ഉത്തരകൊറിയയ്ക്ക് സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിന്നും കിഴക്കൻ ബ്ലോക്കിൽ നിന്നും ധനസഹായവും സബ്‌സിഡികളും മറ്റ് സഹായങ്ങളും ലഭിച്ചിരുന്നു. ഈ സാമ്പത്തിക സഹായം നിലച്ചത് ഉത്തരകൊറിയൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുകയും 1994-ൽ വ്യാപകമായ ക്ഷാമത്തിന് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. ഈ കാലയളവിലും, ഉത്തരകൊറിയ ഈ മേഖലയിൽ അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യത്തെ വിമർശിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യത്തെ സാമ്രാജ്യത്വപരമെന്നാണ് ഉത്തരകൊറിയ കണക്കാക്കിയിരുന്നത്. 1968-ൽ അമേരിക്കൻ കപ്പലായ [[യുഎസ്എസ് പ്യൂബ്ലോ]] പിടിച്ചെടുത്തതും ഇതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഉത്തരകൊറിയയുടെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ കൊറിയൻ ഉപദ്വീപിനെ പുനരേകീകരിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ നടത്തിയ നുഴഞ്ഞുകയറ്റ-അട്ടിമറി പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ഇത്. കിം തന്റെ സഖ്യകക്ഷികളായ [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ|ജോസഫ് സ്റ്റാലിനെയും]] [[മാവോ സേതൂങ്|മാവോ സെതൂങ്ങിനെയുംക്കാൾ]] നിരവധി വർഷങ്ങൾ അധികം ജീവിച്ചു. കൂടാതെ, ആറ് ദക്ഷിണകൊറിയൻ പ്രസിഡന്റുമാരുടെയും പത്ത് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റുമാരുടെയും ഭരണകാലത്ത് അദ്ദേഹം അധികാരത്തിൽ തുടർന്നു. "മഹാനായ നേതാവ്" (''സുര്യോങ്'') എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം ഉത്തരകൊറിയയിലെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഇന്നും ശക്തമായി നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു വിപുലമായ വ്യക്തിപൂജ സ്ഥാപിച്ചു. 1980-ൽ നടന്ന കൊറിയൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയുടെ ആറാം കോൺഗ്രസിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത മകൻ കിം ജോങ് ഇൽ പ്രസീഡിയം അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും കിമ്മിന്റെ പിൻഗാമിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ കിം രാജവംശം എന്നറിയപ്പെടുന്ന കുടുംബാധിഷ്ഠിത ഭരണപരമ്പര സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hrnkinsider.org/2021/02/the-injustice-of-north-koreas.html|title=The Injustice of North Korea’s Hereditary Leadership Succession as Demonstrated by the History of Power Transfer from Kim Il-sung to Kim Jong-il|access-date=2026-10-02|last=Korea|first=Committee for Human Rights in North}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതം == [[File:Kim_Il-sung's_birthplace.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kim_Il-sung's_birthplace.jpg|ലഘുചിത്രം|കിം ജനിച്ച വീട്]]കിം ഇൽ സങ് കിം സങ്-ജു എന്ന പേരിലാണ് ജനിച്ചത്.<ref name="Naenara2014">{{cite web|url=http://www.naenara.com.kp/en/great/leader.php?memoris|title=Kim Il Sung Reminiscences|access-date=17 October 2014|website=[[Naenara]]|publisher=[[Korea Computer Center]] in DPRKorea & [[Foreign Languages Publishing House (North Korea)|Foreign Languages Publishing House]]|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->}}</ref><ref>Yŏng-ho Ch'oe. "Christian Background in the Early Life of Kim Il-Song." ''[[Asian Survey]]'' 26, no. 10 (1986): 1082–1091. {{doi|10.2307/2644258}}</ref> സ്വാതന്ത്ര്യസമര പ്രവർത്തകനായ [[കിം ഹ്യോങ്-ജിക്|കിം ഹ്യോങ്-ജിക്ന്റെയും]] കാങ് പാൻ-സോക്കിന്റെയും മകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. കിമ്മിന് [[കിം ചോൽ-ചു]], [[കിം യോങ്-ജു]] എന്നീ രണ്ട് ഇളയ സഹോദരന്മാരുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Kim-Il-Sung|title=Encyclopaedia Britannica Kim il-sung|access-date=3 January 2022|last=|first=|date=3 January 2022|website=encyclopaedia Britannica.com|publisher=Encyclopaedia Britannica Holding S.A., Encyclopædia Britannica, Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203074526/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/317881/Kim-Il-Sung|archive-date=3 December 2013|url-status=live}}</ref>{{sfn|Suh|1988|p=3}} കിം ഹ്യോങ്-ജിക്കിന് 1911-ൽ ജനിച്ച [[കിം റ്യോങ്-ഹോ]] എന്ന ദത്തുപുത്രനും ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=8}} ജപ്പാനെതിരായ പോരാട്ടത്തിനിടെ കിം ചോൽ-ചു കൊല്ലപ്പെട്ടു. കിം യോങ്-ജു പിന്നീട് ഉത്തരകൊറിയൻ സർക്കാരിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും, കിം ഇൽ സങിന്റെ പിൻഗാമിയായി പരിഗണിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന് ഭരണകൂടത്തിന്റെ പിന്തുണ നഷ്ടപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://www.propagandaworld.org/product-page/80th-anniversary-of-the-birth-of-kim-chol-ju-minisheet-1996|title=80th Anniversary Of The Birth Of Kim Chol Ju Minisheet 1996|access-date=19 September 2023|website=Propagandaworld|language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Hoare |first=James |url=https://books.google.com/books?id=ZI-6NARaLusC&dq=Kim+Yong-ju+1920&pg=PA226 |title=Historical Dictionary of Democratic People's Republic of Korea |date=13 July 2012 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-6151-0 |language=en}}</ref> കിമ്മിന്റെ കുടുംബം ജോൻജു കിം വംശത്തിൽപ്പെട്ടതാണെന്നും, ഈ വംശത്തിന്റെ ഉത്ഭവം വടക്കൻ ജിയോല്ല പ്രവിശ്യയിലെ ജോൻജുവിൽ ആണെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. 1860-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുതുമുത്തച്ഛനായ [[കിം ഉൻഗു]] പ്യോങ്യാങിലെ മാങ്യോങ്‌ദെ പ്രദേശത്ത് താമസമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.wikiwand.com/en/Kim_%C5%ACngu|title=Kim Ŭngu|access-date=2026-10-02|last=Song-Ryeong (father)|first=Kim|last2=Hyeon-Jik (mother)|first2=Na|language=en}}</ref> 1912 ഏപ്രിൽ 15-ന് പ്യോങ്യാങിനടുത്തുള്ള മാങ്യോങ്‌ദെ-ഗുയോക്ക് എന്ന ചെറിയ ഗ്രാമത്തിൽ (അന്ന് നാംനി) അല്ലെങ്കിൽ ചിൽഗോളിൽ (അന്ന് ഹെയ്‌ജോ) ആണ് കിം ജനിച്ചതെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. 1964-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കിമ്മിന്റെ അർധഔദ്യോഗിക ജീവചരിത്രം അനുസരിച്ച്, അദ്ദേഹം അമ്മയുടെ ചിങ്ജോങിലുള്ള വീട്ടിലാണ് ജനിച്ചത്. പിന്നീട് മാങ്യോങ്‌ദെ-ഗുയോക്കിലാണ് അദ്ദേഹം വളർന്നത്.<ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |id=243895 |access-date=13 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |archive-date=2 August 2020 |url-status=live}}</ref> കിമ്മിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം എല്ലായ്പ്പോഴും ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ വക്കിലായിരുന്നു. വളരെ സജീവമായിരുന്ന ഒരു പ്രസ്ബിറ്റീരിയൻ ക്രിസ്ത്യൻ കുടുംബത്തിലാണ് താൻ വളർന്നതെന്ന് കിം പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref name=":2">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html|location=London|work=The Independent|title=The Rage Against God, By Peter Hitchens|first=Sholto|last=Byrnes|date=7 May 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html|archive-date=12 May 2010}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതൃമുത്തച്ഛൻ ഒരു പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് ശുശ്രൂഷകനായിരുന്നു. പിതാവ് ഒരു മിഷനറി സ്കൂളിൽ പഠിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹം പ്രസ്ബിറ്റീരിയൻ സഭയിലെ ഒരു മൂപ്പനുമായിരുന്നു.<ref>[http://www.kimjongiliathemovie.com/learnmore.html Kimjongilia – The Movie – Learn More] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100918043045/http://www.kimjongiliathemovie.com/learnmore.html|date=18 September 2010}}</ref><ref name=":2" /> 1919-ൽ കിം ഹ്യോങ്-ജിക് ജപ്പാൻ വിരുദ്ധമായ മാർച്ച് ഫസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിൽ പങ്കെടുത്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hrnkinsider.org/2021/03/fixing-distorted-history-prerequisite.html|title=Fixing Distorted History, a Prerequisite to Democratizing North Korea|access-date=2026-10-02|last=Korea|first=Committee for Human Rights in North}}</ref> മിക്ക കൊറിയൻ കുടുംബങ്ങളെയും പോലെ, 1910 ഓഗസ്റ്റ് 29-ന് ആരംഭിച്ച കൊറിയയിലെ ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശത്തോട് കിമ്മിന്റെ കുടുംബത്തിനും ശക്തമായ എതിർപ്പുണ്ടായിരുന്നു. കൊറിയൻ പ്രതിഷേധങ്ങളെ അടിച്ചമർത്താൻ ജപ്പാൻ നടത്തിയ നടപടികൾ വളരെ കർശനമായിരുന്നു. 1912-ൽ മാത്രം 52,000-ത്തിലധികം കൊറിയൻ പൗരന്മാരെ ജാപ്പനീസ് സൈന്യം അറസ്റ്റ് ചെയ്ത് തടവിലാക്കി. ഈ അടിച്ചമർത്തൽ നടപടികളെ തുടർന്ന് നിരവധി കൊറിയൻ കുടുംബങ്ങൾക്ക് [[കൊറിയ]] വിട്ട് [[മഞ്ചൂറിയ|മഞ്ചൂരിയയിൽ]] താമസമാക്കേണ്ടിവന്നു.<ref>{{cite book |last=Sohn |first=Won Tai |url=https://books.google.com/books?id=4Hz119vPQYwC&pg=PA43 |title=Kim Il Sung and Korea's Struggle: An Unconventional Firsthand History |publisher=McFarland |year=2003 |isbn=978-0-7864-1589-2 |location=Jefferson |pages=42–43 |access-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211107110508/https://books.google.com/books?id=4Hz119vPQYwC&pg=PA43 |archive-date=7 November 2021 |url-status=live}}</ref> 1919 മേയിൽ, [[കിം ഹ്യോങ്-ജിക്]] തന്റെ മകൻ കിം സങ്-ജുവിനെയും കുടുംബത്തിലെ മറ്റുള്ളവരെയും കൂട്ടി ചൈനയിലേക്ക് പലായനം ചെയ്ത് ബാദാവോഗൗവിൽ താമസമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.faithtap.com/x/kim-il-sung-Q41117|title=Kim Il-sung|access-date=2026-10-02|language=en}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, കിമ്മിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ, പ്രത്യേകിച്ച് അമ്മ, കൊറിയൻ ഉപദ്വീപിലാകെ ശക്തിപ്രാപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ സമരത്തിൽ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://schoolhistory.co.uk/modern/kim-il-sung/|title=Kim Il-Sung {{!}} Life, Dynasty, Cult of Personality {{!}} History Worksheets|access-date=2026-10-02|last=Morales|first=Michelle|date=2023-03-30|language=en-US}}</ref> അവരുടെ പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ കൃത്യമായ സ്വഭാവം — അത് മിഷനറി പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതായിരുന്നോ, ദേശീയവാദപരമായിരുന്നോ, അതോ രണ്ടും ചേർന്നതായിരുന്നോ — വ്യക്തമല്ല.{{sfn|Lankov|2002|p=53}} === കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങളും ഗറില്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും === [[File:Youth_of_Kim_Il-sung.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Youth_of_Kim_Il-sung.jpg|ലഘുചിത്രം|1926-ൽ വാസോങ് മിലിട്ടറി അക്കാദമിയിൽ പഠിച്ചിരുന്ന കാലത്തെ കിമ്മിന്റെ ചിത്രം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മകഥയായ ''വിത്ത് ദ സെഞ്ചുറി''യിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.]] ഉത്തരകൊറിയൻ സർക്കാർ സ്രോതസ്സുകൾ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, 1926-ൽ കിം [[ഡൗൺ വിത്ത് ഇംപീരിയലിസം യൂണിയൻ]] സ്ഥാപിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality|access-date=1 October 2014|last=Smith|first=Lydia|date=8 July 2014|work=International Business Times UK|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758|archive-date=6 October 2014|url-status=live}}</ref> എന്നാൽ മിക്ക അക്കാദമിക ഗവേഷകരും ഈ വാദം അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=190}} 1926-ൽ അദ്ദേഹം വാസോങ് മിലിട്ടറി അക്കാദമിയിൽ ചേർന്നു. എന്നാൽ അവിടുത്തെ പരിശീലനരീതികൾ കാലഹരണപ്പെട്ടതാണെന്ന് തോന്നിയതിനെ തുടർന്ന് 1927-ൽ അദ്ദേഹം പഠനം ഉപേക്ഷിച്ചു. തുടർന്ന് 1930 വരെ ചൈനയിലെ ജിലിനിലുള്ള യുവൻ മിഡിൽ സ്കൂളിൽ പഠിച്ചു.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp|newspaper=[[The New York Times]]|title=Carter Wins Release of American in North Korea|first1=Choe|last1=Sang-Hun|author1-link=Choe Sang-Hun|first2=Sharon|last2=LaFraniere|author2-link=Sharon LaFraniere|date=27 August 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp|archive-date=30 June 2017}}</ref> അവിടെവെച്ച് പഴയ തലമുറയിലെ കൊറിയക്കാരുടെ പാരമ്പര്യപരമായ ചിന്താഗതികളിൽ നിന്ന് അകന്ന അദ്ദേഹം [[കമ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] ആശയങ്ങളിൽ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. പതിനേഴാം വയസ്സിൽ കിം, ഇരുപതിൽ താഴെ അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്ന ഒരു രഹസ്യ സംഘടനയായ കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് യൂത്ത് അസോസിയേഷനിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ അംഗമായി. ദക്ഷിണ മഞ്ചൂറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് യൂത്ത് അസോസിയേഷനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്ന ഹോ സോ ({{Korean|hangul=허소|hanja=許笑|labels=no}}) ആയിരുന്നു സംഘടനയുടെ നേതാവ്. 1929-ൽ സംഘടന രൂപീകരിച്ച് മൂന്ന് ആഴ്ചകൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ [[പോലീസ്]] അതിനെ കണ്ടെത്തുകയും കിമ്മിനെ ഏതാനും മാസത്തേക്ക് ജയിലിലടയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അറസ്റ്റും ജയിൽവാസവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് വിരാമമിട്ടു.{{sfn|Lankov|2002|p=52}}{{sfn|Suh|1988|p=7}} വടക്കൻ ചൈനയിലെ വിവിധ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ ഗറില്ലാ സംഘങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം ചേർന്നു. ഇതിൽ നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് ഗവൺമെന്റിന്റെ [[കൊറിയൻ റെവല്യൂഷണറി ആർമി|കൊറിയൻ റെവല്യൂഷണറി ആർമിയും]] ഉൾപ്പെടുന്നു. 1930-ൽ അദ്ദേഹം കിഴക്കൻ പ്രവിശ്യകളിലെ കൊറിയൻ കർഷകരുടെ ജനറൽ യൂണിയന്റെ ഫുസോങ്, ആൻതു സംഘടനാ സമിതിയിൽ അംഗമായി. അതേ വർഷം, നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് ഗവൺമെന്റിന്റെ മുൻ അംഗമായിരുന്ന ലീ ജോങ്-നാക്{{sfn|Tertitskiy|2025|p=68}} സ്ഥാപിച്ച ആർമി ഓഫ് ദ വേൾഡ് ഫയറിന്റെ സൈനിക-രാഷ്ട്രീയ കൗൺസിലിലും അദ്ദേഹം അംഗമായി. മഞ്ചൂറിയയിൽ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ വികാരം ശക്തമായിരുന്നു. എന്നാൽ 1930 മേയ് വരെ ജപ്പാൻ മഞ്ചൂറിയ കൈവശപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ല. 1930 മേയ് 30-ന് കിഴക്കൻ മഞ്ചൂറിയയിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായ ഒരു അക്രമാസക്തമായ പ്രക്ഷോഭം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. "ജാപ്പനീസ് ആക്രമണത്തെ" ചെറുക്കുന്നതിന്റെ പേരിൽ കർഷകർ ചില പ്രാദേശിക ഗ്രാമങ്ങൾ ആക്രമിച്ചു.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973) 3.</ref> അധികാരികൾ ഈ സ്വാഭാവികമായി പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട പ്രക്ഷോഭത്തെ എളുപ്പത്തിൽ അടിച്ചമർത്തി. ഈ ആക്രമണത്തെ തുടർന്ന് മഞ്ചൂറിയ അധിനിവേശം ചെയ്യാനുള്ള പദ്ധതികൾ ജപ്പാൻ ആരംഭിച്ചു. 1931 മേയ് 20-ന് മഞ്ചൂറിയയിലെ<ref>{{cite book |last=Suh |first=Dae-Sook |author-link=Suh Dae-sook |title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System |publisher=The University Press of Hawaii |year=1981 |isbn=978-0-8248-0740-5 |location=Honolulu |pages=9, 19}}</ref> യെൻചി കൗണ്ടിയിൽ നടന്ന യങ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ലീഗ് പ്രതിനിധികളുടെ യോഗത്തിൽ കിം നടത്തിയതായി പറയപ്പെടുന്ന പ്രസംഗത്തിൽ, 1930 മേയ് 30-ന് കിഴക്കൻ മഞ്ചൂറിയയിൽ നടന്നതുപോലുള്ള ആസൂത്രണമില്ലാത്ത പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രതിനിധികൾ വിട്ടുനിൽക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 1–15.</ref> നാല് മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1931 സെപ്റ്റംബർ 18-ന് [[മുക്ഡൻ സംഭവം]] നടന്നു. മഞ്ചൂറിയയിലെ മുക്ഡൻ നഗരത്തിൽ ജാപ്പനീസ് റെയിൽപ്പാതയ്ക്ക് സമീപം താരതമ്യേന ചെറിയ അളവിലുള്ള [[ഡൈനാമിറ്റ്|ഡൈനാമൈറ്റ്]] പൊട്ടിത്തെറിച്ചതായിരുന്നു സംഭവം. സ്ഫോടനത്തിൽ കാര്യമായ നാശനഷ്ടങ്ങളൊന്നും ഉണ്ടായില്ലെങ്കിലും, മഞ്ചൂറിയയിലേക്ക് സൈന്യത്തെ അയയ്ക്കാനും അവിടെ ഒരു പാവ സർക്കാരിനെ സ്ഥാപിക്കാനും ജപ്പാൻ ഈ സംഭവത്തെ ഒരു കാരണംയായി ഉപയോഗിച്ചു.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17–20.</ref> 1931-ൽ കിം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ]] (CCP) ചേർന്നു. [[കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] 1925-ൽ തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നെങ്കിലും, അമിതമായ ദേശീയവാദ നിലപാട് സ്വീകരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് 1930-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ അതിനെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഇന്റർനാഷണലിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിയിരുന്നു. 1932 ഫെബ്രുവരി മുതൽ, വാങ് ദെലിൻ അദ്ദേഹത്തെ റിക്രൂട്ട് ചെയ്തതിന തുടർന്ന് കിം ചൈനീസ് പീപ്പിൾസ് നാഷണൽ സാൽവേഷൻ ആർമിയിൽ പ്രചാരണ പ്രവർത്തകനായി പ്രവർത്തിച്ചു. എന്നാൽ ദേശീയവാദ സർക്കാർ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകളെ പുറത്താക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടതോടെ, കിം ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന മുഴുവൻ പ്രചാരണ വിഭാഗത്തെയും വാങ് പുറത്താക്കി. തുടർന്ന് കിം CCP രൂപീകരിച്ച ആൻതു പാർട്ടിസൻ യൂണിറ്റിൽ ചേർന്നു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=70}} പിന്നീട് ഈ യൂണിറ്റ് മറ്റ് ചില യൂണിറ്റുകളുമായി ലയിപ്പിച്ച് [[വാങ്‌ചിങ് ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ പാർട്ടിസൻ യൂണിറ്റ്]] രൂപീകരിച്ചു. കിം അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ കമ്മീഷണറായി.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=72}} 1935-ൽ ഏകദേശം 160 സൈനികർ ഉൾപ്പെട്ട രണ്ടാം ഡിവിഷന്റെ മൂന്നാം ഡിറ്റാച്ച്മെന്റിന്റെ രാഷ്ട്രീയ കമ്മീഷണറായി കിമ്മിനെ നിയമിച്ചു.{{sfn|Lankov|2002|p=53}} അവിടെവച്ചാണ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവെന്ന നിലയിൽ പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുരുവായി മാറിയ വെയ് ഷെങ്മിനുമായി കിം പരിചയപ്പെടുന്നത്. അന്ന് വടക്കുകിഴക്കൻ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ സംയുക്ത സേനയുടെ രാഷ്ട്രീയ സമിതി അധ്യക്ഷനായിരുന്ന വെയ്, കിമ്മിന്റെ നേരിട്ടുള്ള മേലുദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു. യാനാനിലെ ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ചെയർമാനായ മാവോ സെതൂങ്ങിനോട് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടായിരുന്ന ഉന്നത പാർട്ടി നേതാവായ കാങ് ഷെങിന് വെയ് നേരിട്ട് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിരുന്നു. 1941 മാർച്ച് 8-ന് വെയ് മരിക്കുന്നതുവരെ ഈ ബന്ധം തുടർന്നു. 1935-ൽ കിം കിം ഇൽ സങ് എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചു.{{sfn|Suh|1988|pp=8–10}} ഇതിന്റെ അർത്ഥം "കിം സൂര്യനായി" എന്നാണ്. 1936 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച ഗറില്ലാ സംഘടനയായ വടക്കുകിഴക്കൻ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ സംയുക്ത സേനയിൽ കിം അംഗമായി.<ref>{{cite journal |last1=Coogan |first1=Anthony |date=July 1994 |title=Northeast China and the Origins of the Anti-Japanese United Front |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/009770049402000302 |journal=[[Modern China (journal)|Modern China]] |volume=20 |issue=3 |pages=282–314 |doi=10.1177/009770049402000302 |issn=0097-7004 |s2cid=145225647 |url-access=subscription}}</ref> [[മിൻസെങ്‌ദാൻ സംഭവം|മിൻസെങ്‌ദാൻ സംഭവത്തി]]<nowiki/>ലെ കിമ്മിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിന് കൂടുതൽ ശക്തമായ അടിത്തറ നൽകി.<ref name=":12">{{Cite book |last=Kim |first=Suzy |title=Everyday Life in the North Korean Revolution, 1945–1950 |date=2016 |publisher=Cornell University Press |isbn=978-1-5017-0568-7 |location=Ithaca |oclc=950929415}}</ref> [[മഞ്ചൂറിയ]]<nowiki/>യിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]], മഞ്ചൂറിയയിലെ ഏതൊരു കൊറിയക്കാരനും രഹസ്യമായി ജപ്പാൻ അനുകൂലമായ മിൻസെങ്‌ദാൻ സംഘടനയിലെ അംഗമായിരിക്കാമെന്ന് സംശയിക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref name=":22">{{harvnb|Armstrong|2013|page=30}}</ref> ഇതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ശുദ്ധീകരണ നടപടിയിൽ ആയിരത്തിലധികം കൊറിയക്കാരെ ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി. ഇതിൽ കിമ്മും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. 1933-ന്റെ അവസാനത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തെങ്കിലും 1934-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ കുറ്റവിമുക്തനാക്കി. ഈ നടപടിക്കിടെ ഏകദേശം 500 കൊറിയക്കാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.<ref name=":22" /> താൻ ഒരിക്കലും മിൻസെങ്‌ദാൻ അംഗമായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, അതിൽ അംഗമായിരുന്നുവെന്ന് സമ്മതിക്കാൻ കിം പലതവണ നിർബന്ധിതനായി.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=73}} കിമ്മിന്റെ ആത്മകഥയിലും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പോരാടിയ ഗറില്ലാ പോരാളികളുടെ ഓർമക്കുറിപ്പുകളിലും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ശുദ്ധീകരണ സമിതിയുടെ സംശയപ്പട്ടികകൾ കിം പിടിച്ചെടുത്ത് കത്തിച്ചതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വം കൂടുതൽ ഉറപ്പിക്കാൻ സഹായിച്ച പ്രധാന സംഭവങ്ങളിലൊന്ന്.<ref name=":12" /> ഈ രേഖകൾ നശിപ്പിക്കുകയും സംശയത്തിന്റെ പേരിൽ നടപടി നേരിട്ടവരെ പുനരധിവസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ, ശുദ്ധീകരണത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടവർ കിമ്മിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വീണ്ടും അണിനിരന്നു.<ref name=":12" /> ചരിത്രകാരിയായ സൂസി കിം പറയുന്നതുപോലെ, "ധീരമായ നീക്കം മാത്രമല്ല, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുകമ്പയും" കിം ഇൽ സങിനെ ഈ ശുദ്ധീകരണ നടപടികൾക്ക് ശേഷം ഒരു നിർണായക നേതാവായി ഉയർത്തി. 1937-ൽ, 24-ാം വയസ്സിൽ കിമ്മിനെ ആറാമത്തെ ഡിവിഷന്റെ കമാൻഡറായി നിയമിച്ചു. പിന്നീട് "കിം ഇൽ സങിന്റെ ഡിവിഷൻ" എന്നറിയപ്പെട്ട ഈ സംഘത്തിൽ ഏതാനും നൂറ് സൈനികരുണ്ടായിരുന്നു. 1937 ജൂൺ 4-ന് 200 ഗറില്ലാ പോരാളികളുമായി അദ്ദേഹം പോചോൻബോയിൽ ആക്രമണം നടത്തി.<ref name=":0">{{harvnb|Kim|2016|page=68}}</ref> പ്രാദേശിക സർക്കാർ ഓഫീസുകൾ നശിപ്പിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് പോലീസ് സ്റ്റേഷനും പോസ്റ്റ് ഓഫീസിനും തീയിടുകയും ചെയ്തു.<ref name=":0" /> ഈ ആക്രമണത്തിന്റെ വിജയം കിമ്മിന്റെ സൈനിക നേതൃത്വത്തിലുള്ള കഴിവുകൾ പ്രകടമാക്കി. സൈനിക വിജയത്തേക്കാൾ പ്രാധാന്യമർഹിച്ച മറ്റൊരു നേട്ടം, ഗറില്ലാ പോരാളികളും മഞ്ചൂറിയ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ ഐക്യമുന്നണി സംഘടനയായ കൊറിയൻ ഫാദർലാൻഡ് റസ്റ്റോറേഷൻ അസോസിയേഷനും തമ്മിൽ രാഷ്ട്രീയമായി ഏകോപനവും സംഘടനാപരമായ സഹകരണവും സാധ്യമാക്കിയതായിരുന്നു.<ref name=":0" /> ഈ നേട്ടങ്ങളിലൂടെ ചൈനീസ് ഗറില്ലാ പോരാളികൾക്കിടയിൽ കിമ്മിന് ഒരു പരിധിവരെ പ്രശസ്തി ലഭിച്ചു. പിന്നീട് ഉത്തരകൊറിയൻ ജീവചരിത്രങ്ങളിൽ ഈ സംഭവത്തെ കൊറിയയുടെ മഹത്തായ വിജയമായി അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ജപ്പാൻകാരുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, ഇതുവരെ ഉണ്ടായിരുന്ന കൊറിയൻ ഗറില്ലാ നേതാക്കളിൽ ഏറ്റവും കാര്യക്ഷമരും ജനപ്രീതിയുള്ളവരുമായ നേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു കിം.{{sfn|Cumings|2005|pp=160–161}}<ref>{{cite book |last=Robinson |first=Michael E. |url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/ |title=Korea's Twentieth-Century Odyssey |publisher=University of Hawaii Press |year=2007 |isbn=978-0-8248-3174-5 |location=Honolulu |pages=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |url-access=registration}}</ref> ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന്റെ തിരച്ചിൽ പട്ടികകളിൽ അദ്ദേഹം "ടൈഗർ" എന്ന പേരിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="McCormack 1993">{{cite book |last1=Lone |first1=Stewart |title=Korea since 1850 |last2=McCormack |first2=Gavan |author-link2=Gavan McCormack |publisher=Longman Cheshire |year=1993 |location=Melbourne |page=100}}</ref> 1940 ഫെബ്രുവരിയിൽ ജപ്പാൻ കിമ്മിനെ പിടികൂടുന്നതിനായി "മയേദ യൂണിറ്റ്" എന്ന പ്രത്യേക സൈനിക സംഘത്തെ അയച്ചു.<ref name="McCormack 1993" /> 1940-ൽ പിന്നീട്, കിം ഇൽ സങിന്റെ ആദ്യ ഭാര്യയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന കിം ഹ്യേ-സുൻ എന്ന സ്ത്രീയെ ജപ്പാൻകാർ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി. കൊറിയൻ ഗറില്ലാ പോരാളികളെ കീഴടങ്ങാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതിനായി അവരെ ബന്ദിയാക്കി ഉപയോഗിക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും പിന്നീട് അവരെ കൊലപ്പെടുത്തി. കിമ്മിനെ ഒന്നാം സേനയുടെ രണ്ടാം പ്രവർത്തനമേഖലയുടെ കമാൻഡറായി നിയമിച്ചു. എന്നാൽ 1940 അവസാനത്തോടെ ഒന്നാം സേനയിലെ ജീവനോടെ ശേഷിച്ചിരുന്ന ഏക നേതാവ് കിം മാത്രമായിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് സൈന്യം പിന്തുടരുന്നതിനിടെ, 1940 ഒക്ടോബർ 23-ന് കിം ഒരു ഡസനോളം പോരാളികളോടൊപ്പം [[അമുർ നദി|അമൂർ നദി]] കടന്ന് [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലേക്ക്]] രക്ഷപ്പെട്ടു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=76}}{{sfn|Lankov|2002|pp=53–54}} തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഖബറോവ്സ്കിന് സമീപമുള്ള വ്യാത്സ്കൊയെയിലെ ഒരു ക്യാമ്പിലേക്ക് അയച്ചു. അവിടെ സോവിയറ്റ് സൈന്യം കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഗറില്ലാ പോരാളികൾക്ക് വീണ്ടും സൈനിക പരിശീലനം നൽകി. [[File:东北抗日联军教导旅.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E4%B8%9C%E5%8C%97%E6%8A%97%E6%97%A5%E8%81%94%E5%86%9B%E6%95%99%E5%AF%BC%E6%97%85.jpg|ലഘുചിത്രം|1943-ൽ റെഡ് ആർമിയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര സൈനിക യൂണിറ്റായ 88-ാമത് പ്രത്യേക റൈഫിൾ ബ്രിഗേഡിലെ അംഗങ്ങൾ. മുൻനിരയിൽ വലതുവശത്തുനിന്ന് രണ്ടാമതായി ഇരിക്കുന്നത് കിം.]] 1942 ഓഗസ്റ്റിൽ, കിമ്മിനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈനികരെയും [[സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമി|സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമിയുടെ]] ഭാഗമായിരുന്ന 88-ാമത് സെപ്പറേറ്റ് റൈഫിൾ ബ്രിഗേഡ് എന്ന പ്രത്യേക യൂണിറ്റിലേക്ക് നിയോഗിച്ചു. കിമ്മിന്റെ നേരിട്ടുള്ള മേലുദ്യോഗസ്ഥൻ ഷൗ ബാവോസോങ് ആയിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|access-date=1 June 2019|date=23 December 2011|website=people.com.cn|language=zh-hant|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|archive-date=1 June 2019|author=寸麗香|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|access-date=1 June 2019|author-link=Fyodor Tertitskiy|date=4 February 2019|publisher=[[NK News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601060126/https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|archive-date=1 June 2019|author=Fyodor Tertitskiy|url-status=live}}</ref> സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമിയിൽ കിം ക്യാപ്റ്റൻ പദവി നേടി. {{sfn|Tertitskiy|2025|page=34}}1945-ൽ [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം]] അവസാനിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം സോവിയറ്റ് സൈന്യത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref>{{cite book |last=Buzo |first=Adrian |url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 |title=The Making of Modern Korea |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-42278-5 |edition=3rd |location=London |page=270 |access-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221014020445/https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 |archive-date=14 October 2022 |url-status=live}}</ref> === കിം ഒരു വ്യാജ വ്യക്തിയാണെന്ന വാദങ്ങൾ === == അവലംബങ്ങൾ == 3xak07oj73nx145vv3bxjizjwttlyoa 4674234 4674231 2026-10-08T19:17:25Z TheGreatEditor024 211141 /* കിം ഒരു വ്യാജ വ്യക്തിയാണെന്ന വാദങ്ങൾ */ 4674234 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|ലഘുചിത്രം|കിം ഇൽ സങ്]] '''കിം ഇൽ സങ്''' (ജനനനാമം '''കിം സോങ്-ജു'''; 1912 ഏപ്രിൽ 15 – 1994 ജൂലൈ 8) ഒരു [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തരകൊറിയൻ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിപ്ലവകാരിയും, സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനും, രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകനും, സ്വേച്ഛാധിപതിയുമായിരുന്നു. 1948-ൽ [[ഉത്തര കൊറിയ|ഡെമോക്രാറ്റിക് പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കൊറിയ]] (ഉത്തരകൊറിയ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു), സ്ഥാപിച്ച അദ്ദേഹം 1994-ൽ മരിക്കുന്നതുവരെ രാജ്യത്തെ നയിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് ശേഷം മകൻ [[കിം ജോങ് ഇൽ]] അധികാരമേറ്റു. മരണാനന്തരമായി അദ്ദേഹത്തെ ശാശ്വത പ്രസിഡന്റായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രാജകുടുംബാംഗമല്ലാത്ത രാഷ്ട്രത്തലവനും ഗവൺമെന്റ് മേധാവിയുമായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചവരിൽ മൂന്നാമനായിരുന്ന അദ്ദേഹം 45 വർഷത്തിലേറെക്കാലം അധികാരത്തിലിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് ഭരണത്തിലായിരുന്ന കൊറിയയിലാണ് കിം ജനിച്ചത്. പിന്നീട് വടക്കുകിഴക്കൻ ചൈനയിലാണ് അദ്ദേഹം വളർന്നത്. കൗമാരപ്രായത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] ആശയങ്ങളിലേക്ക് ആകൃഷ്ടനാവുകയും ജപ്പാൻ വിരുദ്ധമായ വിവിധ ഗറില്ലാ സംഘങ്ങളിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. ഒടുവിൽ, 1931-ൽ വടക്കുകിഴക്കൻ [[ചൈന]] [[ജപ്പാൻ]] അധീനതയിലായ അതേ വർഷം തന്നെ അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ]] (CCP) ചേർന്നു. CCPയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള നിരവധി സംഘങ്ങളിൽ കിം പങ്കെടുത്തു. 1942-ൽ അദ്ദേഹത്തെ സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമിയിൽ നിയോഗിച്ചു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് 1945 വരെ അദ്ദേഹം സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ തുടർന്നു. [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ]] [[ജപ്പാൻ]] കീഴടങ്ങിയതിനെത്തുടർന്ന് കൊറിയ വിഭജിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] ഉത്തരകൊറിയയിൽ കിമ്മിനെ അധികാരത്തിലെത്തിച്ചു.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://history.state.gov/milestones/1945-1952/korean-war|title=Milestones in the History of U.S. Foreign Relations - Office of the Historian|access-date=2026-10-02}}</ref> കൊറിയൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയുടെ നേതാവായും സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചു. 1950-ൽ ദക്ഷിണകൊറിയയെ ആക്രമിക്കാൻ കിം ഇൽ സങ് അനുമതി നൽകി. ഇതിനെത്തുടർന്ന് അമേരിക്കയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്ര സേന ദക്ഷിണകൊറിയയുടെ പ്രതിരോധത്തിനായി യുദ്ധത്തിൽ ഇടപെട്ടു. കൊറിയൻ യുദ്ധത്തിലെ സൈനികമായ അനിശ്ചിതാവസ്ഥയെ തുടർന്ന് 1953-ൽ വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഒപ്പുവച്ചു.<ref name=":1" /> കിമ്മിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഉത്തരകൊറിയ ഒരു [[ഏകാധിപത്യം|ഏകാധിപത്യ]], സോഷ്യലിസ്റ്റ്, വ്യക്തികേന്ദ്രീകൃത സ്വേച്ഛാധിപത്യ ഭരണകൂടമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. കേന്ദ്രാസൂത്രിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയായിരുന്നു രാജ്യത്തുണ്ടായിരുന്നത്. സോവിയറ്റ് യൂണിയനുമായും ചൈനയുമായും ഉത്തരകൊറിയയ്ക്ക് അടുത്ത രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. 1960-കളോടെ, രാഷ്ട്രീയ അരാജകത്വവും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികളും നേരിട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദക്ഷിണകൊറിയയെ അപേക്ഷിച്ച് ഉത്തരകൊറിയയിൽ നേരിയ തോതിൽ ഉയർന്ന ജീവിതനിലവാരം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ 1970-കളിൽ ഈ സ്ഥിതിഗതികൾ മാറി. പുതുതായി സ്ഥിരത കൈവരിച്ച ദക്ഷിണകൊറിയ ഒരു സാമ്പത്തിക ശക്തിയായി മാറിയപ്പോൾ, ഉത്തരകൊറിയയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ സ്തംഭിക്കുകയും പിന്നീട് തകർന്നുവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite journal |last1=Kim |first1=Duol |date=November 2021 |title=The great divergence on the Korean peninsula (1910–2020) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/aehr.12225 |journal=[[Australian Economic History Review]] |language=en |volume=61 |issue=3 |pages=318–341 |doi=10.1111/aehr.12225 |issn=0004-8992 |url-access=subscription}}</ref> കിം [[മാർക്സിസം]]–ലെനിനിസത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുമാറുകയും [[ജൂചെ]] എന്ന ആശയം വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "സ്വാതന്ത്ര്യം, സ്വയംപര്യാപ്തത, സ്വയംപ്രതിരോധം" എന്നീ തത്വങ്ങൾക്കും കൊറിയൻ ദേശീയതയ്ക്കുമാണ് ഈ ആശയധാര പ്രധാനമായും പ്രാധാന്യം നൽകിയത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Juche|title=Juche {{!}} North Korea, Ideology, Kim Dynasty, & Facts {{!}} Britannica|access-date=2026-10-02|date=2026-09-25|language=en}}</ref> ഔദ്യോഗികമായി "സ്വയംപര്യാപ്തത" (''ജര്യോക് ഗെങ്‌സെങ്'') എന്ന നയം പിന്തുടർന്നിരുന്നെങ്കിലും, 1991-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ പിരിച്ചുവിടപ്പെടുന്നതുവരെ ഉത്തരകൊറിയയ്ക്ക് സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിന്നും കിഴക്കൻ ബ്ലോക്കിൽ നിന്നും ധനസഹായവും സബ്‌സിഡികളും മറ്റ് സഹായങ്ങളും ലഭിച്ചിരുന്നു. ഈ സാമ്പത്തിക സഹായം നിലച്ചത് ഉത്തരകൊറിയൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുകയും 1994-ൽ വ്യാപകമായ ക്ഷാമത്തിന് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. ഈ കാലയളവിലും, ഉത്തരകൊറിയ ഈ മേഖലയിൽ അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യത്തെ വിമർശിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യത്തെ സാമ്രാജ്യത്വപരമെന്നാണ് ഉത്തരകൊറിയ കണക്കാക്കിയിരുന്നത്. 1968-ൽ അമേരിക്കൻ കപ്പലായ [[യുഎസ്എസ് പ്യൂബ്ലോ]] പിടിച്ചെടുത്തതും ഇതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഉത്തരകൊറിയയുടെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ കൊറിയൻ ഉപദ്വീപിനെ പുനരേകീകരിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ നടത്തിയ നുഴഞ്ഞുകയറ്റ-അട്ടിമറി പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ഇത്. കിം തന്റെ സഖ്യകക്ഷികളായ [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ|ജോസഫ് സ്റ്റാലിനെയും]] [[മാവോ സേതൂങ്|മാവോ സെതൂങ്ങിനെയുംക്കാൾ]] നിരവധി വർഷങ്ങൾ അധികം ജീവിച്ചു. കൂടാതെ, ആറ് ദക്ഷിണകൊറിയൻ പ്രസിഡന്റുമാരുടെയും പത്ത് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റുമാരുടെയും ഭരണകാലത്ത് അദ്ദേഹം അധികാരത്തിൽ തുടർന്നു. "മഹാനായ നേതാവ്" (''സുര്യോങ്'') എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം ഉത്തരകൊറിയയിലെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഇന്നും ശക്തമായി നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു വിപുലമായ വ്യക്തിപൂജ സ്ഥാപിച്ചു. 1980-ൽ നടന്ന കൊറിയൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയുടെ ആറാം കോൺഗ്രസിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത മകൻ കിം ജോങ് ഇൽ പ്രസീഡിയം അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും കിമ്മിന്റെ പിൻഗാമിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ കിം രാജവംശം എന്നറിയപ്പെടുന്ന കുടുംബാധിഷ്ഠിത ഭരണപരമ്പര സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hrnkinsider.org/2021/02/the-injustice-of-north-koreas.html|title=The Injustice of North Korea’s Hereditary Leadership Succession as Demonstrated by the History of Power Transfer from Kim Il-sung to Kim Jong-il|access-date=2026-10-02|last=Korea|first=Committee for Human Rights in North}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതം == [[File:Kim_Il-sung's_birthplace.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kim_Il-sung's_birthplace.jpg|ലഘുചിത്രം|കിം ജനിച്ച വീട്]]കിം ഇൽ സങ് കിം സങ്-ജു എന്ന പേരിലാണ് ജനിച്ചത്.<ref name="Naenara2014">{{cite web|url=http://www.naenara.com.kp/en/great/leader.php?memoris|title=Kim Il Sung Reminiscences|access-date=17 October 2014|website=[[Naenara]]|publisher=[[Korea Computer Center]] in DPRKorea & [[Foreign Languages Publishing House (North Korea)|Foreign Languages Publishing House]]|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->}}</ref><ref>Yŏng-ho Ch'oe. "Christian Background in the Early Life of Kim Il-Song." ''[[Asian Survey]]'' 26, no. 10 (1986): 1082–1091. {{doi|10.2307/2644258}}</ref> സ്വാതന്ത്ര്യസമര പ്രവർത്തകനായ [[കിം ഹ്യോങ്-ജിക്|കിം ഹ്യോങ്-ജിക്ന്റെയും]] കാങ് പാൻ-സോക്കിന്റെയും മകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. കിമ്മിന് [[കിം ചോൽ-ചു]], [[കിം യോങ്-ജു]] എന്നീ രണ്ട് ഇളയ സഹോദരന്മാരുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Kim-Il-Sung|title=Encyclopaedia Britannica Kim il-sung|access-date=3 January 2022|last=|first=|date=3 January 2022|website=encyclopaedia Britannica.com|publisher=Encyclopaedia Britannica Holding S.A., Encyclopædia Britannica, Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203074526/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/317881/Kim-Il-Sung|archive-date=3 December 2013|url-status=live}}</ref>{{sfn|Suh|1988|p=3}} കിം ഹ്യോങ്-ജിക്കിന് 1911-ൽ ജനിച്ച [[കിം റ്യോങ്-ഹോ]] എന്ന ദത്തുപുത്രനും ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=8}} ജപ്പാനെതിരായ പോരാട്ടത്തിനിടെ കിം ചോൽ-ചു കൊല്ലപ്പെട്ടു. കിം യോങ്-ജു പിന്നീട് ഉത്തരകൊറിയൻ സർക്കാരിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും, കിം ഇൽ സങിന്റെ പിൻഗാമിയായി പരിഗണിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന് ഭരണകൂടത്തിന്റെ പിന്തുണ നഷ്ടപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://www.propagandaworld.org/product-page/80th-anniversary-of-the-birth-of-kim-chol-ju-minisheet-1996|title=80th Anniversary Of The Birth Of Kim Chol Ju Minisheet 1996|access-date=19 September 2023|website=Propagandaworld|language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Hoare |first=James |url=https://books.google.com/books?id=ZI-6NARaLusC&dq=Kim+Yong-ju+1920&pg=PA226 |title=Historical Dictionary of Democratic People's Republic of Korea |date=13 July 2012 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-6151-0 |language=en}}</ref> കിമ്മിന്റെ കുടുംബം ജോൻജു കിം വംശത്തിൽപ്പെട്ടതാണെന്നും, ഈ വംശത്തിന്റെ ഉത്ഭവം വടക്കൻ ജിയോല്ല പ്രവിശ്യയിലെ ജോൻജുവിൽ ആണെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. 1860-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുതുമുത്തച്ഛനായ [[കിം ഉൻഗു]] പ്യോങ്യാങിലെ മാങ്യോങ്‌ദെ പ്രദേശത്ത് താമസമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.wikiwand.com/en/Kim_%C5%ACngu|title=Kim Ŭngu|access-date=2026-10-02|last=Song-Ryeong (father)|first=Kim|last2=Hyeon-Jik (mother)|first2=Na|language=en}}</ref> 1912 ഏപ്രിൽ 15-ന് പ്യോങ്യാങിനടുത്തുള്ള മാങ്യോങ്‌ദെ-ഗുയോക്ക് എന്ന ചെറിയ ഗ്രാമത്തിൽ (അന്ന് നാംനി) അല്ലെങ്കിൽ ചിൽഗോളിൽ (അന്ന് ഹെയ്‌ജോ) ആണ് കിം ജനിച്ചതെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. 1964-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കിമ്മിന്റെ അർധഔദ്യോഗിക ജീവചരിത്രം അനുസരിച്ച്, അദ്ദേഹം അമ്മയുടെ ചിങ്ജോങിലുള്ള വീട്ടിലാണ് ജനിച്ചത്. പിന്നീട് മാങ്യോങ്‌ദെ-ഗുയോക്കിലാണ് അദ്ദേഹം വളർന്നത്.<ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |id=243895 |access-date=13 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |archive-date=2 August 2020 |url-status=live}}</ref> കിമ്മിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം എല്ലായ്പ്പോഴും ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ വക്കിലായിരുന്നു. വളരെ സജീവമായിരുന്ന ഒരു പ്രസ്ബിറ്റീരിയൻ ക്രിസ്ത്യൻ കുടുംബത്തിലാണ് താൻ വളർന്നതെന്ന് കിം പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref name=":2">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html|location=London|work=The Independent|title=The Rage Against God, By Peter Hitchens|first=Sholto|last=Byrnes|date=7 May 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html|archive-date=12 May 2010}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതൃമുത്തച്ഛൻ ഒരു പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് ശുശ്രൂഷകനായിരുന്നു. പിതാവ് ഒരു മിഷനറി സ്കൂളിൽ പഠിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹം പ്രസ്ബിറ്റീരിയൻ സഭയിലെ ഒരു മൂപ്പനുമായിരുന്നു.<ref>[http://www.kimjongiliathemovie.com/learnmore.html Kimjongilia – The Movie – Learn More] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100918043045/http://www.kimjongiliathemovie.com/learnmore.html|date=18 September 2010}}</ref><ref name=":2" /> 1919-ൽ കിം ഹ്യോങ്-ജിക് ജപ്പാൻ വിരുദ്ധമായ മാർച്ച് ഫസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിൽ പങ്കെടുത്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hrnkinsider.org/2021/03/fixing-distorted-history-prerequisite.html|title=Fixing Distorted History, a Prerequisite to Democratizing North Korea|access-date=2026-10-02|last=Korea|first=Committee for Human Rights in North}}</ref> മിക്ക കൊറിയൻ കുടുംബങ്ങളെയും പോലെ, 1910 ഓഗസ്റ്റ് 29-ന് ആരംഭിച്ച കൊറിയയിലെ ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശത്തോട് കിമ്മിന്റെ കുടുംബത്തിനും ശക്തമായ എതിർപ്പുണ്ടായിരുന്നു. കൊറിയൻ പ്രതിഷേധങ്ങളെ അടിച്ചമർത്താൻ ജപ്പാൻ നടത്തിയ നടപടികൾ വളരെ കർശനമായിരുന്നു. 1912-ൽ മാത്രം 52,000-ത്തിലധികം കൊറിയൻ പൗരന്മാരെ ജാപ്പനീസ് സൈന്യം അറസ്റ്റ് ചെയ്ത് തടവിലാക്കി. ഈ അടിച്ചമർത്തൽ നടപടികളെ തുടർന്ന് നിരവധി കൊറിയൻ കുടുംബങ്ങൾക്ക് [[കൊറിയ]] വിട്ട് [[മഞ്ചൂറിയ|മഞ്ചൂരിയയിൽ]] താമസമാക്കേണ്ടിവന്നു.<ref>{{cite book |last=Sohn |first=Won Tai |url=https://books.google.com/books?id=4Hz119vPQYwC&pg=PA43 |title=Kim Il Sung and Korea's Struggle: An Unconventional Firsthand History |publisher=McFarland |year=2003 |isbn=978-0-7864-1589-2 |location=Jefferson |pages=42–43 |access-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211107110508/https://books.google.com/books?id=4Hz119vPQYwC&pg=PA43 |archive-date=7 November 2021 |url-status=live}}</ref> 1919 മേയിൽ, [[കിം ഹ്യോങ്-ജിക്]] തന്റെ മകൻ കിം സങ്-ജുവിനെയും കുടുംബത്തിലെ മറ്റുള്ളവരെയും കൂട്ടി ചൈനയിലേക്ക് പലായനം ചെയ്ത് ബാദാവോഗൗവിൽ താമസമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.faithtap.com/x/kim-il-sung-Q41117|title=Kim Il-sung|access-date=2026-10-02|language=en}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, കിമ്മിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ, പ്രത്യേകിച്ച് അമ്മ, കൊറിയൻ ഉപദ്വീപിലാകെ ശക്തിപ്രാപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ സമരത്തിൽ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://schoolhistory.co.uk/modern/kim-il-sung/|title=Kim Il-Sung {{!}} Life, Dynasty, Cult of Personality {{!}} History Worksheets|access-date=2026-10-02|last=Morales|first=Michelle|date=2023-03-30|language=en-US}}</ref> അവരുടെ പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ കൃത്യമായ സ്വഭാവം — അത് മിഷനറി പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതായിരുന്നോ, ദേശീയവാദപരമായിരുന്നോ, അതോ രണ്ടും ചേർന്നതായിരുന്നോ — വ്യക്തമല്ല.{{sfn|Lankov|2002|p=53}} === കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങളും ഗറില്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും === [[File:Youth_of_Kim_Il-sung.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Youth_of_Kim_Il-sung.jpg|ലഘുചിത്രം|1926-ൽ വാസോങ് മിലിട്ടറി അക്കാദമിയിൽ പഠിച്ചിരുന്ന കാലത്തെ കിമ്മിന്റെ ചിത്രം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മകഥയായ ''വിത്ത് ദ സെഞ്ചുറി''യിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.]] ഉത്തരകൊറിയൻ സർക്കാർ സ്രോതസ്സുകൾ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, 1926-ൽ കിം [[ഡൗൺ വിത്ത് ഇംപീരിയലിസം യൂണിയൻ]] സ്ഥാപിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality|access-date=1 October 2014|last=Smith|first=Lydia|date=8 July 2014|work=International Business Times UK|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758|archive-date=6 October 2014|url-status=live}}</ref> എന്നാൽ മിക്ക അക്കാദമിക ഗവേഷകരും ഈ വാദം അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=190}} 1926-ൽ അദ്ദേഹം വാസോങ് മിലിട്ടറി അക്കാദമിയിൽ ചേർന്നു. എന്നാൽ അവിടുത്തെ പരിശീലനരീതികൾ കാലഹരണപ്പെട്ടതാണെന്ന് തോന്നിയതിനെ തുടർന്ന് 1927-ൽ അദ്ദേഹം പഠനം ഉപേക്ഷിച്ചു. തുടർന്ന് 1930 വരെ ചൈനയിലെ ജിലിനിലുള്ള യുവൻ മിഡിൽ സ്കൂളിൽ പഠിച്ചു.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp|newspaper=[[The New York Times]]|title=Carter Wins Release of American in North Korea|first1=Choe|last1=Sang-Hun|author1-link=Choe Sang-Hun|first2=Sharon|last2=LaFraniere|author2-link=Sharon LaFraniere|date=27 August 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp|archive-date=30 June 2017}}</ref> അവിടെവെച്ച് പഴയ തലമുറയിലെ കൊറിയക്കാരുടെ പാരമ്പര്യപരമായ ചിന്താഗതികളിൽ നിന്ന് അകന്ന അദ്ദേഹം [[കമ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] ആശയങ്ങളിൽ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. പതിനേഴാം വയസ്സിൽ കിം, ഇരുപതിൽ താഴെ അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്ന ഒരു രഹസ്യ സംഘടനയായ കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് യൂത്ത് അസോസിയേഷനിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ അംഗമായി. ദക്ഷിണ മഞ്ചൂറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് യൂത്ത് അസോസിയേഷനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്ന ഹോ സോ ({{Korean|hangul=허소|hanja=許笑|labels=no}}) ആയിരുന്നു സംഘടനയുടെ നേതാവ്. 1929-ൽ സംഘടന രൂപീകരിച്ച് മൂന്ന് ആഴ്ചകൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ [[പോലീസ്]] അതിനെ കണ്ടെത്തുകയും കിമ്മിനെ ഏതാനും മാസത്തേക്ക് ജയിലിലടയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അറസ്റ്റും ജയിൽവാസവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് വിരാമമിട്ടു.{{sfn|Lankov|2002|p=52}}{{sfn|Suh|1988|p=7}} വടക്കൻ ചൈനയിലെ വിവിധ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ ഗറില്ലാ സംഘങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം ചേർന്നു. ഇതിൽ നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് ഗവൺമെന്റിന്റെ [[കൊറിയൻ റെവല്യൂഷണറി ആർമി|കൊറിയൻ റെവല്യൂഷണറി ആർമിയും]] ഉൾപ്പെടുന്നു. 1930-ൽ അദ്ദേഹം കിഴക്കൻ പ്രവിശ്യകളിലെ കൊറിയൻ കർഷകരുടെ ജനറൽ യൂണിയന്റെ ഫുസോങ്, ആൻതു സംഘടനാ സമിതിയിൽ അംഗമായി. അതേ വർഷം, നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് ഗവൺമെന്റിന്റെ മുൻ അംഗമായിരുന്ന ലീ ജോങ്-നാക്{{sfn|Tertitskiy|2025|p=68}} സ്ഥാപിച്ച ആർമി ഓഫ് ദ വേൾഡ് ഫയറിന്റെ സൈനിക-രാഷ്ട്രീയ കൗൺസിലിലും അദ്ദേഹം അംഗമായി. മഞ്ചൂറിയയിൽ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ വികാരം ശക്തമായിരുന്നു. എന്നാൽ 1930 മേയ് വരെ ജപ്പാൻ മഞ്ചൂറിയ കൈവശപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ല. 1930 മേയ് 30-ന് കിഴക്കൻ മഞ്ചൂറിയയിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായ ഒരു അക്രമാസക്തമായ പ്രക്ഷോഭം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. "ജാപ്പനീസ് ആക്രമണത്തെ" ചെറുക്കുന്നതിന്റെ പേരിൽ കർഷകർ ചില പ്രാദേശിക ഗ്രാമങ്ങൾ ആക്രമിച്ചു.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973) 3.</ref> അധികാരികൾ ഈ സ്വാഭാവികമായി പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട പ്രക്ഷോഭത്തെ എളുപ്പത്തിൽ അടിച്ചമർത്തി. ഈ ആക്രമണത്തെ തുടർന്ന് മഞ്ചൂറിയ അധിനിവേശം ചെയ്യാനുള്ള പദ്ധതികൾ ജപ്പാൻ ആരംഭിച്ചു. 1931 മേയ് 20-ന് മഞ്ചൂറിയയിലെ<ref>{{cite book |last=Suh |first=Dae-Sook |author-link=Suh Dae-sook |title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System |publisher=The University Press of Hawaii |year=1981 |isbn=978-0-8248-0740-5 |location=Honolulu |pages=9, 19}}</ref> യെൻചി കൗണ്ടിയിൽ നടന്ന യങ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ലീഗ് പ്രതിനിധികളുടെ യോഗത്തിൽ കിം നടത്തിയതായി പറയപ്പെടുന്ന പ്രസംഗത്തിൽ, 1930 മേയ് 30-ന് കിഴക്കൻ മഞ്ചൂറിയയിൽ നടന്നതുപോലുള്ള ആസൂത്രണമില്ലാത്ത പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രതിനിധികൾ വിട്ടുനിൽക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 1–15.</ref> നാല് മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1931 സെപ്റ്റംബർ 18-ന് [[മുക്ഡൻ സംഭവം]] നടന്നു. മഞ്ചൂറിയയിലെ മുക്ഡൻ നഗരത്തിൽ ജാപ്പനീസ് റെയിൽപ്പാതയ്ക്ക് സമീപം താരതമ്യേന ചെറിയ അളവിലുള്ള [[ഡൈനാമിറ്റ്|ഡൈനാമൈറ്റ്]] പൊട്ടിത്തെറിച്ചതായിരുന്നു സംഭവം. സ്ഫോടനത്തിൽ കാര്യമായ നാശനഷ്ടങ്ങളൊന്നും ഉണ്ടായില്ലെങ്കിലും, മഞ്ചൂറിയയിലേക്ക് സൈന്യത്തെ അയയ്ക്കാനും അവിടെ ഒരു പാവ സർക്കാരിനെ സ്ഥാപിക്കാനും ജപ്പാൻ ഈ സംഭവത്തെ ഒരു കാരണംയായി ഉപയോഗിച്ചു.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17–20.</ref> 1931-ൽ കിം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ]] (CCP) ചേർന്നു. [[കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] 1925-ൽ തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നെങ്കിലും, അമിതമായ ദേശീയവാദ നിലപാട് സ്വീകരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് 1930-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ അതിനെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഇന്റർനാഷണലിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിയിരുന്നു. 1932 ഫെബ്രുവരി മുതൽ, വാങ് ദെലിൻ അദ്ദേഹത്തെ റിക്രൂട്ട് ചെയ്തതിന തുടർന്ന് കിം ചൈനീസ് പീപ്പിൾസ് നാഷണൽ സാൽവേഷൻ ആർമിയിൽ പ്രചാരണ പ്രവർത്തകനായി പ്രവർത്തിച്ചു. എന്നാൽ ദേശീയവാദ സർക്കാർ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകളെ പുറത്താക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടതോടെ, കിം ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന മുഴുവൻ പ്രചാരണ വിഭാഗത്തെയും വാങ് പുറത്താക്കി. തുടർന്ന് കിം CCP രൂപീകരിച്ച ആൻതു പാർട്ടിസൻ യൂണിറ്റിൽ ചേർന്നു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=70}} പിന്നീട് ഈ യൂണിറ്റ് മറ്റ് ചില യൂണിറ്റുകളുമായി ലയിപ്പിച്ച് [[വാങ്‌ചിങ് ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ പാർട്ടിസൻ യൂണിറ്റ്]] രൂപീകരിച്ചു. കിം അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ കമ്മീഷണറായി.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=72}} 1935-ൽ ഏകദേശം 160 സൈനികർ ഉൾപ്പെട്ട രണ്ടാം ഡിവിഷന്റെ മൂന്നാം ഡിറ്റാച്ച്മെന്റിന്റെ രാഷ്ട്രീയ കമ്മീഷണറായി കിമ്മിനെ നിയമിച്ചു.{{sfn|Lankov|2002|p=53}} അവിടെവച്ചാണ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവെന്ന നിലയിൽ പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുരുവായി മാറിയ വെയ് ഷെങ്മിനുമായി കിം പരിചയപ്പെടുന്നത്. അന്ന് വടക്കുകിഴക്കൻ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ സംയുക്ത സേനയുടെ രാഷ്ട്രീയ സമിതി അധ്യക്ഷനായിരുന്ന വെയ്, കിമ്മിന്റെ നേരിട്ടുള്ള മേലുദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു. യാനാനിലെ ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ചെയർമാനായ മാവോ സെതൂങ്ങിനോട് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടായിരുന്ന ഉന്നത പാർട്ടി നേതാവായ കാങ് ഷെങിന് വെയ് നേരിട്ട് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിരുന്നു. 1941 മാർച്ച് 8-ന് വെയ് മരിക്കുന്നതുവരെ ഈ ബന്ധം തുടർന്നു. 1935-ൽ കിം കിം ഇൽ സങ് എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചു.{{sfn|Suh|1988|pp=8–10}} ഇതിന്റെ അർത്ഥം "കിം സൂര്യനായി" എന്നാണ്. 1936 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച ഗറില്ലാ സംഘടനയായ വടക്കുകിഴക്കൻ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ സംയുക്ത സേനയിൽ കിം അംഗമായി.<ref>{{cite journal |last1=Coogan |first1=Anthony |date=July 1994 |title=Northeast China and the Origins of the Anti-Japanese United Front |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/009770049402000302 |journal=[[Modern China (journal)|Modern China]] |volume=20 |issue=3 |pages=282–314 |doi=10.1177/009770049402000302 |issn=0097-7004 |s2cid=145225647 |url-access=subscription}}</ref> [[മിൻസെങ്‌ദാൻ സംഭവം|മിൻസെങ്‌ദാൻ സംഭവത്തി]]<nowiki/>ലെ കിമ്മിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിന് കൂടുതൽ ശക്തമായ അടിത്തറ നൽകി.<ref name=":12">{{Cite book |last=Kim |first=Suzy |title=Everyday Life in the North Korean Revolution, 1945–1950 |date=2016 |publisher=Cornell University Press |isbn=978-1-5017-0568-7 |location=Ithaca |oclc=950929415}}</ref> [[മഞ്ചൂറിയ]]<nowiki/>യിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]], മഞ്ചൂറിയയിലെ ഏതൊരു കൊറിയക്കാരനും രഹസ്യമായി ജപ്പാൻ അനുകൂലമായ മിൻസെങ്‌ദാൻ സംഘടനയിലെ അംഗമായിരിക്കാമെന്ന് സംശയിക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref name=":22">{{harvnb|Armstrong|2013|page=30}}</ref> ഇതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ശുദ്ധീകരണ നടപടിയിൽ ആയിരത്തിലധികം കൊറിയക്കാരെ ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി. ഇതിൽ കിമ്മും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. 1933-ന്റെ അവസാനത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തെങ്കിലും 1934-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ കുറ്റവിമുക്തനാക്കി. ഈ നടപടിക്കിടെ ഏകദേശം 500 കൊറിയക്കാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.<ref name=":22" /> താൻ ഒരിക്കലും മിൻസെങ്‌ദാൻ അംഗമായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, അതിൽ അംഗമായിരുന്നുവെന്ന് സമ്മതിക്കാൻ കിം പലതവണ നിർബന്ധിതനായി.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=73}} കിമ്മിന്റെ ആത്മകഥയിലും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പോരാടിയ ഗറില്ലാ പോരാളികളുടെ ഓർമക്കുറിപ്പുകളിലും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ശുദ്ധീകരണ സമിതിയുടെ സംശയപ്പട്ടികകൾ കിം പിടിച്ചെടുത്ത് കത്തിച്ചതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വം കൂടുതൽ ഉറപ്പിക്കാൻ സഹായിച്ച പ്രധാന സംഭവങ്ങളിലൊന്ന്.<ref name=":12" /> ഈ രേഖകൾ നശിപ്പിക്കുകയും സംശയത്തിന്റെ പേരിൽ നടപടി നേരിട്ടവരെ പുനരധിവസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ, ശുദ്ധീകരണത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടവർ കിമ്മിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വീണ്ടും അണിനിരന്നു.<ref name=":12" /> ചരിത്രകാരിയായ സൂസി കിം പറയുന്നതുപോലെ, "ധീരമായ നീക്കം മാത്രമല്ല, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുകമ്പയും" കിം ഇൽ സങിനെ ഈ ശുദ്ധീകരണ നടപടികൾക്ക് ശേഷം ഒരു നിർണായക നേതാവായി ഉയർത്തി. 1937-ൽ, 24-ാം വയസ്സിൽ കിമ്മിനെ ആറാമത്തെ ഡിവിഷന്റെ കമാൻഡറായി നിയമിച്ചു. പിന്നീട് "കിം ഇൽ സങിന്റെ ഡിവിഷൻ" എന്നറിയപ്പെട്ട ഈ സംഘത്തിൽ ഏതാനും നൂറ് സൈനികരുണ്ടായിരുന്നു. 1937 ജൂൺ 4-ന് 200 ഗറില്ലാ പോരാളികളുമായി അദ്ദേഹം പോചോൻബോയിൽ ആക്രമണം നടത്തി.<ref name=":0">{{harvnb|Kim|2016|page=68}}</ref> പ്രാദേശിക സർക്കാർ ഓഫീസുകൾ നശിപ്പിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് പോലീസ് സ്റ്റേഷനും പോസ്റ്റ് ഓഫീസിനും തീയിടുകയും ചെയ്തു.<ref name=":0" /> ഈ ആക്രമണത്തിന്റെ വിജയം കിമ്മിന്റെ സൈനിക നേതൃത്വത്തിലുള്ള കഴിവുകൾ പ്രകടമാക്കി. സൈനിക വിജയത്തേക്കാൾ പ്രാധാന്യമർഹിച്ച മറ്റൊരു നേട്ടം, ഗറില്ലാ പോരാളികളും മഞ്ചൂറിയ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ ഐക്യമുന്നണി സംഘടനയായ കൊറിയൻ ഫാദർലാൻഡ് റസ്റ്റോറേഷൻ അസോസിയേഷനും തമ്മിൽ രാഷ്ട്രീയമായി ഏകോപനവും സംഘടനാപരമായ സഹകരണവും സാധ്യമാക്കിയതായിരുന്നു.<ref name=":0" /> ഈ നേട്ടങ്ങളിലൂടെ ചൈനീസ് ഗറില്ലാ പോരാളികൾക്കിടയിൽ കിമ്മിന് ഒരു പരിധിവരെ പ്രശസ്തി ലഭിച്ചു. പിന്നീട് ഉത്തരകൊറിയൻ ജീവചരിത്രങ്ങളിൽ ഈ സംഭവത്തെ കൊറിയയുടെ മഹത്തായ വിജയമായി അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ജപ്പാൻകാരുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, ഇതുവരെ ഉണ്ടായിരുന്ന കൊറിയൻ ഗറില്ലാ നേതാക്കളിൽ ഏറ്റവും കാര്യക്ഷമരും ജനപ്രീതിയുള്ളവരുമായ നേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു കിം.{{sfn|Cumings|2005|pp=160–161}}<ref>{{cite book |last=Robinson |first=Michael E. |url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/ |title=Korea's Twentieth-Century Odyssey |publisher=University of Hawaii Press |year=2007 |isbn=978-0-8248-3174-5 |location=Honolulu |pages=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |url-access=registration}}</ref> ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന്റെ തിരച്ചിൽ പട്ടികകളിൽ അദ്ദേഹം "ടൈഗർ" എന്ന പേരിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="McCormack 1993">{{cite book |last1=Lone |first1=Stewart |title=Korea since 1850 |last2=McCormack |first2=Gavan |author-link2=Gavan McCormack |publisher=Longman Cheshire |year=1993 |location=Melbourne |page=100}}</ref> 1940 ഫെബ്രുവരിയിൽ ജപ്പാൻ കിമ്മിനെ പിടികൂടുന്നതിനായി "മയേദ യൂണിറ്റ്" എന്ന പ്രത്യേക സൈനിക സംഘത്തെ അയച്ചു.<ref name="McCormack 1993" /> 1940-ൽ പിന്നീട്, കിം ഇൽ സങിന്റെ ആദ്യ ഭാര്യയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന കിം ഹ്യേ-സുൻ എന്ന സ്ത്രീയെ ജപ്പാൻകാർ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി. കൊറിയൻ ഗറില്ലാ പോരാളികളെ കീഴടങ്ങാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതിനായി അവരെ ബന്ദിയാക്കി ഉപയോഗിക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും പിന്നീട് അവരെ കൊലപ്പെടുത്തി. കിമ്മിനെ ഒന്നാം സേനയുടെ രണ്ടാം പ്രവർത്തനമേഖലയുടെ കമാൻഡറായി നിയമിച്ചു. എന്നാൽ 1940 അവസാനത്തോടെ ഒന്നാം സേനയിലെ ജീവനോടെ ശേഷിച്ചിരുന്ന ഏക നേതാവ് കിം മാത്രമായിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് സൈന്യം പിന്തുടരുന്നതിനിടെ, 1940 ഒക്ടോബർ 23-ന് കിം ഒരു ഡസനോളം പോരാളികളോടൊപ്പം [[അമുർ നദി|അമൂർ നദി]] കടന്ന് [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലേക്ക്]] രക്ഷപ്പെട്ടു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=76}}{{sfn|Lankov|2002|pp=53–54}} തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഖബറോവ്സ്കിന് സമീപമുള്ള വ്യാത്സ്കൊയെയിലെ ഒരു ക്യാമ്പിലേക്ക് അയച്ചു. അവിടെ സോവിയറ്റ് സൈന്യം കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഗറില്ലാ പോരാളികൾക്ക് വീണ്ടും സൈനിക പരിശീലനം നൽകി. [[File:东北抗日联军教导旅.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E4%B8%9C%E5%8C%97%E6%8A%97%E6%97%A5%E8%81%94%E5%86%9B%E6%95%99%E5%AF%BC%E6%97%85.jpg|ലഘുചിത്രം|1943-ൽ റെഡ് ആർമിയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര സൈനിക യൂണിറ്റായ 88-ാമത് പ്രത്യേക റൈഫിൾ ബ്രിഗേഡിലെ അംഗങ്ങൾ. മുൻനിരയിൽ വലതുവശത്തുനിന്ന് രണ്ടാമതായി ഇരിക്കുന്നത് കിം.]] 1942 ഓഗസ്റ്റിൽ, കിമ്മിനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈനികരെയും [[സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമി|സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമിയുടെ]] ഭാഗമായിരുന്ന 88-ാമത് സെപ്പറേറ്റ് റൈഫിൾ ബ്രിഗേഡ് എന്ന പ്രത്യേക യൂണിറ്റിലേക്ക് നിയോഗിച്ചു. കിമ്മിന്റെ നേരിട്ടുള്ള മേലുദ്യോഗസ്ഥൻ ഷൗ ബാവോസോങ് ആയിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|access-date=1 June 2019|date=23 December 2011|website=people.com.cn|language=zh-hant|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|archive-date=1 June 2019|author=寸麗香|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|access-date=1 June 2019|author-link=Fyodor Tertitskiy|date=4 February 2019|publisher=[[NK News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601060126/https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|archive-date=1 June 2019|author=Fyodor Tertitskiy|url-status=live}}</ref> സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമിയിൽ കിം ക്യാപ്റ്റൻ പദവി നേടി. {{sfn|Tertitskiy|2025|page=34}}1945-ൽ [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം]] അവസാനിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം സോവിയറ്റ് സൈന്യത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref>{{cite book |last=Buzo |first=Adrian |url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 |title=The Making of Modern Korea |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-42278-5 |edition=3rd |location=London |page=270 |access-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221014020445/https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 |archive-date=14 October 2022 |url-status=live}}</ref> === കിം ഒരു വ്യാജ വ്യക്തിയാണെന്ന വാദങ്ങൾ === "കിം ഇൽ സങ്" എന്ന പേര് കൊറിയൻ പ്രതിരോധ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആദ്യകാലത്തെ പ്രമുഖ നേതാവായ കിം ക്യോങ്-ചോൺ മുമ്പ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി നിരവധി സ്രോതസ്സുകൾ അവകാശപ്പെടുന്നു.{{sfn|Becker|2005|p=44}} സോവിയറ്റ് അധിനിവേശകാലത്ത് കിമ്മിനൊപ്പം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന സോവിയറ്റ് സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ഗ്രിഗോറി മെക്ലർ, മരിച്ചുപോയ ഒരു മുൻ കമാൻഡറിൽ നിന്നാണ് കിം ഈ പേര് സ്വീകരിച്ചതെന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref>{{cite news|date=10 January 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership|work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 June 2009}}</ref> എന്നാൽ റഷ്യൻ ചരിത്രകാരനായ ആന്ദ്രെ ലങ്കോവ്, ഈ വാദം ശരിയാകാൻ സാധ്യതയില്ലെന്നാണ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ]] കഴിഞ്ഞ കാലയളവിന് മുമ്പും ശേഷവും കിമ്മിനെ അറിയാമായിരുന്ന നിരവധി സാക്ഷികളുണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ കിമ്മിന്റെ മേലുദ്യോഗസ്ഥനായ ഷൗ ബാവോസോങും ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Lankov|2002|p=55}} തന്റെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകളിൽ "രണ്ടാമത്തെ" കിം ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന വാദം ഷൗ നിരാകരിച്ചു. അമേരിക്കൻ ചരിത്രകാരനായ ബ്രൂസ് കമ്മിങ്സും, ക്വാന്തുങ് സേനയിലെ ജാപ്പനീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ കിം ഒരു പ്രതിരോധ നേതാവെന്ന നിലയിൽ പ്രശസ്തനായിരുന്നുവെന്ന് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയതായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്.{{sfn|Cumings|2005|pp=160–161}} 2019-ൽ അന്വേഷണാത്മക പത്രപ്രവർത്തകയായ ആനി ജേക്കബ്സൻ സർപ്രൈസ്, കിൽ, വാനിഷ് എന്ന പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അതിൽ, കിം ഇൽ സങ് [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന, ബ്ലാക്ക്‌മെയിൽ ചെയ്യപ്പെട്ട ഒരു വ്യാജ വ്യക്തിയാണെന്ന് അമേരിക്കൻ [[സെൻട്രൽ ഇന്റലിജൻസ് ഏജൻസി]] (CIA) ഒരിക്കൽ നിഗമനം ചെയ്തിരുന്നതായി പറയുന്നു.<ref name=":32">{{Cite book |last=Jacobsen |first=Annie |author-link=Annie Jacobsen |title=Surprise, Kill, Vanish: The Secret History of CIA Paramilitary Armies, Operators, and Assassins |publisher=[[Little, Brown and Company]] |year=2019 |isbn=978-0-316-44140-7 |location=New York |page=42 |language=en}}</ref> "ദ ഐഡന്റിറ്റി ഓഫ് കിം ഇൽ സങ്" എന്ന തലക്കെട്ടിലുള്ള രേഖയിൽ, ആ നേതാവിന്റെ യഥാർത്ഥ വ്യക്തിത്വം കിം സോങ്-ജു എന്ന പേരുള്ള അനാഥനായ ഒരു കുട്ടിയുടേതാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടു. സഹപാഠിയുടെ പണം മോഷ്ടിക്കുന്നതിനിടെ പിടിക്കപ്പെട്ട കിം സോങ്-ജു, അപമാനം ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി ആ സഹപാഠിയെ കൊലപ്പെടുത്തിയതായി രേഖ ആരോപിച്ചു. തുടർന്ന്, [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ|സ്റ്റാലിൻ]] "അപ്രത്യക്ഷനാക്കിയ" യഥാർത്ഥ യുദ്ധവീരനായ കിം ഇൽ സങിന്റെ പേര് സ്വീകരിച്ച്, സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ഒരു പാവയായി ഉത്തരകൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയെ നയിക്കാൻ സോവിയറ്റ് രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കിം സോങ്-ജുവിനെ ബ്ലാക്ക്‌മെയിൽ ചെയ്തതായും രേഖ അവകാശപ്പെട്ടു. ജേക്കബ്സന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കിം ഇൽ സങിന്റെ വ്യക്തിത്വത്തെക്കുറിച്ച് "ചോദ്യങ്ങളൊന്നും ഉയരരുത്" എന്ന് ഭരണകൂടത്തിന്റെ നേതാക്കൾക്ക് പ്രത്യേക നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നതായും CIA പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref name=":3">{{Cite book |last=Jacobsen |first=Annie |author-link=Annie Jacobsen |title=Surprise, Kill, Vanish: The Secret History of CIA Paramilitary Armies, Operators, and Assassins |publisher=[[Little, Brown and Company]] |year=2019 |isbn=978-0-316-44140-7 |location=New York |page=42 |language=en}}</ref> ചരിത്രകാരന്മാർ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കുന്ന അഭിപ്രായം, കിമ്മിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി രൂപപ്പെട്ട വ്യക്തിത്വാരാധന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ അതിശയോക്തിപരമായി അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, അദ്ദേഹം പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു ഗറില്ലാ നേതാവായിരുന്നു എന്നതാണ്.{{sfn|Buzo|2002|page=56}}{{sfn|Robinson|2007|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87]}}<ref>{{Cite book |last1=Oberdorfer |first1=Don |author-link=Don Oberdorfer |title=The Two Koreas: A Contemporary History |last2=Carlin |first2=Robert |publisher=Basic Books |year=2014 |isbn=978-0465031238 |pages=13–14}}</ref> == നേതൃത്വം (1948–1994) == === കൊറിയയിലേക്കുള്ള മടക്കം === [[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|ലഘുചിത്രം|1945 ഒക്ടോബറിൽ പ്യോങ്യാങ്ങിൽ സോവിയറ്റ് സിവിൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനിലെ അംഗങ്ങൾക്കൊപ്പം ഒരു പൊതുപരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന കിം (കറുത്ത സ്യൂട്ടിൽ).<ref>{{Citation|last1=Jeon|first1=Bong-gwan|title=Why did Stalin appoint Captain Kim Il-sung of the 88th Brigade as the leader of North Korea?|date=8 July 2023|url=https://www.chosun.com/national/weekend/2023/07/08/J3BKFDKDSFENLNG7LTN3TNG4BQ/|publisher=([[The Chosun Ilbo]], 조선일보)|quote=Kim Il-sung first appeared before the public on 14 October at a mass rally held at the [[Kim Il Sung Stadium|Pyongyang Kirim-ri Public Sports Ground]] to welcome the Soviet Army. The rally was organized to celebrate the liberation and reaffirm the determination to build a new Korea. However, most people gathered there were actually there to see 'General Kim Il-sung, the hero of the nation,' so it became known as the 'Kim Il-sung General’s Homecoming Rally.' The crowd that filled the Moranbong area was said to number between 60,000 and 400,000, according to various records. At the time, the population of Pyongyang was around 340,000. After speeches by [[Nikolai Georgiyevich Lebedev|Lebedev]] and [[Cho Man-sik]], Kim Il-sung, dressed in a suit provided by the Soviet army, ascended the podium. Before the rally, Lebedev advised Kim Il-sung, saying, "There is a growing sentiment among the North Korean people against the Soviet Union, so do not wear the Soviet medal." However, Kim Il-sung insisted on wearing the Soviet medal and appeared on the stage with it. Lebedev saw this as an expression of "a small heroism," wanting to demonstrate loyalty to the Soviet Union and Stalin. In the photograph taken that day, Kim Il-sung is seen wearing the Soviet medal while speaking in front of the Soviet and Korean flags, with Generals [[Ivan Chistyakov|Chistakov]], [[Nikolai Georgiyevich Lebedev|Lebedev]], and Romanenko standing behind him. This image was later edited in North Korea to show Kim Il-sung alone without the medal, once the regime stabilized. Kim Il-sung began his speech by reading the manuscript translated by the Soviet army, stating, "We sincerely thank the Soviet Army, which fought for our liberation and freedom." It was a brief and neutral speech with no strong communist rhetoric, focusing on the theme of "uniting efforts to build a new democratic Korea." Kim Il-sung later commented, "When I heard the cheers, all the fatigue that had built up over the past twenty years melted away at once," expressing satisfaction with the atmosphere at the rally. However, there were mixed emotions among the crowd that day. The playwright Oh Young-jin, who had met Kim Il-sung several times through [[Cho Man-sik]]'s circle, recorded the atmosphere of the rally: "Instead of the white-haired old general, a young man who looked no older than 30 steps forward with a manuscript in hand. His hair was cut like a waiter from a Chinese restaurant, and his bangs looked as if he were a lightweight boxer. Fake!" A wave of disbelief, disappointment, dissatisfaction, and anger spread through the crowd like an electric current. It is also confirmed in Lebedev's memoirs that there was a "fake Kim Il-sung" uproar among the crowd. While Kim Il-sung had won over Stalin and the Soviet military leadership, he had not won the hearts of the North Korean people.}}</ref>]] 1945 ഓഗസ്റ്റ് 8-ന് സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ജപ്പാനെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് റെഡ് ആർമി [[പ്യോംങ്യാംഗ്|പ്യോങ്യാങ്ങിൽ]] പ്രവേശിച്ചു. 33 വയസ്സുള്ള റെഡ് ആർമി ക്യാപ്റ്റൻ കിം ഇൽ സങ്, 26 വർഷത്തെ പ്രവാസജീവിതത്തിന് ശേഷം 1945 സെപ്റ്റംബർ 19-ന് കൊറിയയിലെ വോൻസാൻ തുറമുഖത്ത് എത്തി.{{sfn|Martin|2004|p=51}} സോവിയറ്റ് ആഭ്യന്തരകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന ലിയോണിദ് വാസിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കിം ഇൽ സങിനെ സോവിയറ്റ് അധികൃതർ ഏതാണ്ട് "പൂജ്യത്തിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിച്ച" നേതാവായിരുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൊറിയൻ ഭാഷാപരിജ്ഞാനം വളരെ പരിമിതമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് ഔപചാരികമായി ലഭിച്ച എട്ട് വർഷത്തെ വിദ്യാഭ്യാസം മുഴുവൻ [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ് ഭാഷയിലായിരുന്നു]]. കൊറിയയിൽ എത്തിയതിന് മൂന്ന് ദിവസത്തിന് ശേഷം നടന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിൽ അദ്ദേഹം പ്രസംഗിക്കേണ്ടിയിരുന്നു. സോവിയറ്റ് ആഭ്യന്തരകാര്യ മന്ത്രാലയം തയ്യാറാക്കിയ ആ പ്രസംഗം വായിക്കാൻ പോലും അദ്ദേഹത്തിന് ഗണ്യമായ പരിശീലനം ആവശ്യമായി വന്നു.{{sfn|Becker|2005|p=50}} == അവലംബങ്ങൾ == tq68k6v846uaxivx9gsrbzuj6cigjjq 4674381 4674234 2026-10-09T10:12:17Z TheGreatEditor024 211141 /* കൊറിയയിലേക്കുള്ള മടക്കം */ 4674381 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|ലഘുചിത്രം|കിം ഇൽ സങ്]] '''കിം ഇൽ സങ്''' (ജനനനാമം '''കിം സോങ്-ജു'''; 1912 ഏപ്രിൽ 15 – 1994 ജൂലൈ 8) ഒരു [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തരകൊറിയൻ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിപ്ലവകാരിയും, സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനും, രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകനും, സ്വേച്ഛാധിപതിയുമായിരുന്നു. 1948-ൽ [[ഉത്തര കൊറിയ|ഡെമോക്രാറ്റിക് പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കൊറിയ]] (ഉത്തരകൊറിയ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു), സ്ഥാപിച്ച അദ്ദേഹം 1994-ൽ മരിക്കുന്നതുവരെ രാജ്യത്തെ നയിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് ശേഷം മകൻ [[കിം ജോങ് ഇൽ]] അധികാരമേറ്റു. മരണാനന്തരമായി അദ്ദേഹത്തെ ശാശ്വത പ്രസിഡന്റായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രാജകുടുംബാംഗമല്ലാത്ത രാഷ്ട്രത്തലവനും ഗവൺമെന്റ് മേധാവിയുമായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചവരിൽ മൂന്നാമനായിരുന്ന അദ്ദേഹം 45 വർഷത്തിലേറെക്കാലം അധികാരത്തിലിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് ഭരണത്തിലായിരുന്ന കൊറിയയിലാണ് കിം ജനിച്ചത്. പിന്നീട് വടക്കുകിഴക്കൻ ചൈനയിലാണ് അദ്ദേഹം വളർന്നത്. കൗമാരപ്രായത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] ആശയങ്ങളിലേക്ക് ആകൃഷ്ടനാവുകയും ജപ്പാൻ വിരുദ്ധമായ വിവിധ ഗറില്ലാ സംഘങ്ങളിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. ഒടുവിൽ, 1931-ൽ വടക്കുകിഴക്കൻ [[ചൈന]] [[ജപ്പാൻ]] അധീനതയിലായ അതേ വർഷം തന്നെ അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ]] (CCP) ചേർന്നു. CCPയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള നിരവധി സംഘങ്ങളിൽ കിം പങ്കെടുത്തു. 1942-ൽ അദ്ദേഹത്തെ സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമിയിൽ നിയോഗിച്ചു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് 1945 വരെ അദ്ദേഹം സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ തുടർന്നു. [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ]] [[ജപ്പാൻ]] കീഴടങ്ങിയതിനെത്തുടർന്ന് കൊറിയ വിഭജിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] ഉത്തരകൊറിയയിൽ കിമ്മിനെ അധികാരത്തിലെത്തിച്ചു.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://history.state.gov/milestones/1945-1952/korean-war|title=Milestones in the History of U.S. Foreign Relations - Office of the Historian|access-date=2026-10-02}}</ref> കൊറിയൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയുടെ നേതാവായും സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചു. 1950-ൽ ദക്ഷിണകൊറിയയെ ആക്രമിക്കാൻ കിം ഇൽ സങ് അനുമതി നൽകി. ഇതിനെത്തുടർന്ന് അമേരിക്കയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്ര സേന ദക്ഷിണകൊറിയയുടെ പ്രതിരോധത്തിനായി യുദ്ധത്തിൽ ഇടപെട്ടു. കൊറിയൻ യുദ്ധത്തിലെ സൈനികമായ അനിശ്ചിതാവസ്ഥയെ തുടർന്ന് 1953-ൽ വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഒപ്പുവച്ചു.<ref name=":1" /> കിമ്മിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഉത്തരകൊറിയ ഒരു [[ഏകാധിപത്യം|ഏകാധിപത്യ]], സോഷ്യലിസ്റ്റ്, വ്യക്തികേന്ദ്രീകൃത സ്വേച്ഛാധിപത്യ ഭരണകൂടമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. കേന്ദ്രാസൂത്രിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയായിരുന്നു രാജ്യത്തുണ്ടായിരുന്നത്. സോവിയറ്റ് യൂണിയനുമായും ചൈനയുമായും ഉത്തരകൊറിയയ്ക്ക് അടുത്ത രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. 1960-കളോടെ, രാഷ്ട്രീയ അരാജകത്വവും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികളും നേരിട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദക്ഷിണകൊറിയയെ അപേക്ഷിച്ച് ഉത്തരകൊറിയയിൽ നേരിയ തോതിൽ ഉയർന്ന ജീവിതനിലവാരം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ 1970-കളിൽ ഈ സ്ഥിതിഗതികൾ മാറി. പുതുതായി സ്ഥിരത കൈവരിച്ച ദക്ഷിണകൊറിയ ഒരു സാമ്പത്തിക ശക്തിയായി മാറിയപ്പോൾ, ഉത്തരകൊറിയയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ സ്തംഭിക്കുകയും പിന്നീട് തകർന്നുവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite journal |last1=Kim |first1=Duol |date=November 2021 |title=The great divergence on the Korean peninsula (1910–2020) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/aehr.12225 |journal=[[Australian Economic History Review]] |language=en |volume=61 |issue=3 |pages=318–341 |doi=10.1111/aehr.12225 |issn=0004-8992 |url-access=subscription}}</ref> കിം [[മാർക്സിസം]]–ലെനിനിസത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുമാറുകയും [[ജൂചെ]] എന്ന ആശയം വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "സ്വാതന്ത്ര്യം, സ്വയംപര്യാപ്തത, സ്വയംപ്രതിരോധം" എന്നീ തത്വങ്ങൾക്കും കൊറിയൻ ദേശീയതയ്ക്കുമാണ് ഈ ആശയധാര പ്രധാനമായും പ്രാധാന്യം നൽകിയത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Juche|title=Juche {{!}} North Korea, Ideology, Kim Dynasty, & Facts {{!}} Britannica|access-date=2026-10-02|date=2026-09-25|language=en}}</ref> ഔദ്യോഗികമായി "സ്വയംപര്യാപ്തത" (''ജര്യോക് ഗെങ്‌സെങ്'') എന്ന നയം പിന്തുടർന്നിരുന്നെങ്കിലും, 1991-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ പിരിച്ചുവിടപ്പെടുന്നതുവരെ ഉത്തരകൊറിയയ്ക്ക് സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിന്നും കിഴക്കൻ ബ്ലോക്കിൽ നിന്നും ധനസഹായവും സബ്‌സിഡികളും മറ്റ് സഹായങ്ങളും ലഭിച്ചിരുന്നു. ഈ സാമ്പത്തിക സഹായം നിലച്ചത് ഉത്തരകൊറിയൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുകയും 1994-ൽ വ്യാപകമായ ക്ഷാമത്തിന് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. ഈ കാലയളവിലും, ഉത്തരകൊറിയ ഈ മേഖലയിൽ അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യത്തെ വിമർശിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യത്തെ സാമ്രാജ്യത്വപരമെന്നാണ് ഉത്തരകൊറിയ കണക്കാക്കിയിരുന്നത്. 1968-ൽ അമേരിക്കൻ കപ്പലായ [[യുഎസ്എസ് പ്യൂബ്ലോ]] പിടിച്ചെടുത്തതും ഇതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഉത്തരകൊറിയയുടെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ കൊറിയൻ ഉപദ്വീപിനെ പുനരേകീകരിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ നടത്തിയ നുഴഞ്ഞുകയറ്റ-അട്ടിമറി പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ഇത്. കിം തന്റെ സഖ്യകക്ഷികളായ [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ|ജോസഫ് സ്റ്റാലിനെയും]] [[മാവോ സേതൂങ്|മാവോ സെതൂങ്ങിനെയുംക്കാൾ]] നിരവധി വർഷങ്ങൾ അധികം ജീവിച്ചു. കൂടാതെ, ആറ് ദക്ഷിണകൊറിയൻ പ്രസിഡന്റുമാരുടെയും പത്ത് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റുമാരുടെയും ഭരണകാലത്ത് അദ്ദേഹം അധികാരത്തിൽ തുടർന്നു. "മഹാനായ നേതാവ്" (''സുര്യോങ്'') എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം ഉത്തരകൊറിയയിലെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഇന്നും ശക്തമായി നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു വിപുലമായ വ്യക്തിപൂജ സ്ഥാപിച്ചു. 1980-ൽ നടന്ന കൊറിയൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയുടെ ആറാം കോൺഗ്രസിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത മകൻ കിം ജോങ് ഇൽ പ്രസീഡിയം അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും കിമ്മിന്റെ പിൻഗാമിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ കിം രാജവംശം എന്നറിയപ്പെടുന്ന കുടുംബാധിഷ്ഠിത ഭരണപരമ്പര സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hrnkinsider.org/2021/02/the-injustice-of-north-koreas.html|title=The Injustice of North Korea’s Hereditary Leadership Succession as Demonstrated by the History of Power Transfer from Kim Il-sung to Kim Jong-il|access-date=2026-10-02|last=Korea|first=Committee for Human Rights in North}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതം == [[File:Kim_Il-sung's_birthplace.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kim_Il-sung's_birthplace.jpg|ലഘുചിത്രം|കിം ജനിച്ച വീട്]]കിം ഇൽ സങ് കിം സങ്-ജു എന്ന പേരിലാണ് ജനിച്ചത്.<ref name="Naenara2014">{{cite web|url=http://www.naenara.com.kp/en/great/leader.php?memoris|title=Kim Il Sung Reminiscences|access-date=17 October 2014|website=[[Naenara]]|publisher=[[Korea Computer Center]] in DPRKorea & [[Foreign Languages Publishing House (North Korea)|Foreign Languages Publishing House]]|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->}}</ref><ref>Yŏng-ho Ch'oe. "Christian Background in the Early Life of Kim Il-Song." ''[[Asian Survey]]'' 26, no. 10 (1986): 1082–1091. {{doi|10.2307/2644258}}</ref> സ്വാതന്ത്ര്യസമര പ്രവർത്തകനായ [[കിം ഹ്യോങ്-ജിക്|കിം ഹ്യോങ്-ജിക്ന്റെയും]] കാങ് പാൻ-സോക്കിന്റെയും മകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. കിമ്മിന് [[കിം ചോൽ-ചു]], [[കിം യോങ്-ജു]] എന്നീ രണ്ട് ഇളയ സഹോദരന്മാരുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Kim-Il-Sung|title=Encyclopaedia Britannica Kim il-sung|access-date=3 January 2022|last=|first=|date=3 January 2022|website=encyclopaedia Britannica.com|publisher=Encyclopaedia Britannica Holding S.A., Encyclopædia Britannica, Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203074526/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/317881/Kim-Il-Sung|archive-date=3 December 2013|url-status=live}}</ref>{{sfn|Suh|1988|p=3}} കിം ഹ്യോങ്-ജിക്കിന് 1911-ൽ ജനിച്ച [[കിം റ്യോങ്-ഹോ]] എന്ന ദത്തുപുത്രനും ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=8}} ജപ്പാനെതിരായ പോരാട്ടത്തിനിടെ കിം ചോൽ-ചു കൊല്ലപ്പെട്ടു. കിം യോങ്-ജു പിന്നീട് ഉത്തരകൊറിയൻ സർക്കാരിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും, കിം ഇൽ സങിന്റെ പിൻഗാമിയായി പരിഗണിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന് ഭരണകൂടത്തിന്റെ പിന്തുണ നഷ്ടപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://www.propagandaworld.org/product-page/80th-anniversary-of-the-birth-of-kim-chol-ju-minisheet-1996|title=80th Anniversary Of The Birth Of Kim Chol Ju Minisheet 1996|access-date=19 September 2023|website=Propagandaworld|language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Hoare |first=James |url=https://books.google.com/books?id=ZI-6NARaLusC&dq=Kim+Yong-ju+1920&pg=PA226 |title=Historical Dictionary of Democratic People's Republic of Korea |date=13 July 2012 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-6151-0 |language=en}}</ref> കിമ്മിന്റെ കുടുംബം ജോൻജു കിം വംശത്തിൽപ്പെട്ടതാണെന്നും, ഈ വംശത്തിന്റെ ഉത്ഭവം വടക്കൻ ജിയോല്ല പ്രവിശ്യയിലെ ജോൻജുവിൽ ആണെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. 1860-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുതുമുത്തച്ഛനായ [[കിം ഉൻഗു]] പ്യോങ്യാങിലെ മാങ്യോങ്‌ദെ പ്രദേശത്ത് താമസമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.wikiwand.com/en/Kim_%C5%ACngu|title=Kim Ŭngu|access-date=2026-10-02|last=Song-Ryeong (father)|first=Kim|last2=Hyeon-Jik (mother)|first2=Na|language=en}}</ref> 1912 ഏപ്രിൽ 15-ന് പ്യോങ്യാങിനടുത്തുള്ള മാങ്യോങ്‌ദെ-ഗുയോക്ക് എന്ന ചെറിയ ഗ്രാമത്തിൽ (അന്ന് നാംനി) അല്ലെങ്കിൽ ചിൽഗോളിൽ (അന്ന് ഹെയ്‌ജോ) ആണ് കിം ജനിച്ചതെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. 1964-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കിമ്മിന്റെ അർധഔദ്യോഗിക ജീവചരിത്രം അനുസരിച്ച്, അദ്ദേഹം അമ്മയുടെ ചിങ്ജോങിലുള്ള വീട്ടിലാണ് ജനിച്ചത്. പിന്നീട് മാങ്യോങ്‌ദെ-ഗുയോക്കിലാണ് അദ്ദേഹം വളർന്നത്.<ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |id=243895 |access-date=13 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |archive-date=2 August 2020 |url-status=live}}</ref> കിമ്മിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം എല്ലായ്പ്പോഴും ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ വക്കിലായിരുന്നു. വളരെ സജീവമായിരുന്ന ഒരു പ്രസ്ബിറ്റീരിയൻ ക്രിസ്ത്യൻ കുടുംബത്തിലാണ് താൻ വളർന്നതെന്ന് കിം പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref name=":2">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html|location=London|work=The Independent|title=The Rage Against God, By Peter Hitchens|first=Sholto|last=Byrnes|date=7 May 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html|archive-date=12 May 2010}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതൃമുത്തച്ഛൻ ഒരു പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് ശുശ്രൂഷകനായിരുന്നു. പിതാവ് ഒരു മിഷനറി സ്കൂളിൽ പഠിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹം പ്രസ്ബിറ്റീരിയൻ സഭയിലെ ഒരു മൂപ്പനുമായിരുന്നു.<ref>[http://www.kimjongiliathemovie.com/learnmore.html Kimjongilia – The Movie – Learn More] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100918043045/http://www.kimjongiliathemovie.com/learnmore.html|date=18 September 2010}}</ref><ref name=":2" /> 1919-ൽ കിം ഹ്യോങ്-ജിക് ജപ്പാൻ വിരുദ്ധമായ മാർച്ച് ഫസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിൽ പങ്കെടുത്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hrnkinsider.org/2021/03/fixing-distorted-history-prerequisite.html|title=Fixing Distorted History, a Prerequisite to Democratizing North Korea|access-date=2026-10-02|last=Korea|first=Committee for Human Rights in North}}</ref> മിക്ക കൊറിയൻ കുടുംബങ്ങളെയും പോലെ, 1910 ഓഗസ്റ്റ് 29-ന് ആരംഭിച്ച കൊറിയയിലെ ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശത്തോട് കിമ്മിന്റെ കുടുംബത്തിനും ശക്തമായ എതിർപ്പുണ്ടായിരുന്നു. കൊറിയൻ പ്രതിഷേധങ്ങളെ അടിച്ചമർത്താൻ ജപ്പാൻ നടത്തിയ നടപടികൾ വളരെ കർശനമായിരുന്നു. 1912-ൽ മാത്രം 52,000-ത്തിലധികം കൊറിയൻ പൗരന്മാരെ ജാപ്പനീസ് സൈന്യം അറസ്റ്റ് ചെയ്ത് തടവിലാക്കി. ഈ അടിച്ചമർത്തൽ നടപടികളെ തുടർന്ന് നിരവധി കൊറിയൻ കുടുംബങ്ങൾക്ക് [[കൊറിയ]] വിട്ട് [[മഞ്ചൂറിയ|മഞ്ചൂരിയയിൽ]] താമസമാക്കേണ്ടിവന്നു.<ref>{{cite book |last=Sohn |first=Won Tai |url=https://books.google.com/books?id=4Hz119vPQYwC&pg=PA43 |title=Kim Il Sung and Korea's Struggle: An Unconventional Firsthand History |publisher=McFarland |year=2003 |isbn=978-0-7864-1589-2 |location=Jefferson |pages=42–43 |access-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211107110508/https://books.google.com/books?id=4Hz119vPQYwC&pg=PA43 |archive-date=7 November 2021 |url-status=live}}</ref> 1919 മേയിൽ, [[കിം ഹ്യോങ്-ജിക്]] തന്റെ മകൻ കിം സങ്-ജുവിനെയും കുടുംബത്തിലെ മറ്റുള്ളവരെയും കൂട്ടി ചൈനയിലേക്ക് പലായനം ചെയ്ത് ബാദാവോഗൗവിൽ താമസമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.faithtap.com/x/kim-il-sung-Q41117|title=Kim Il-sung|access-date=2026-10-02|language=en}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, കിമ്മിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ, പ്രത്യേകിച്ച് അമ്മ, കൊറിയൻ ഉപദ്വീപിലാകെ ശക്തിപ്രാപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ സമരത്തിൽ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://schoolhistory.co.uk/modern/kim-il-sung/|title=Kim Il-Sung {{!}} Life, Dynasty, Cult of Personality {{!}} History Worksheets|access-date=2026-10-02|last=Morales|first=Michelle|date=2023-03-30|language=en-US}}</ref> അവരുടെ പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ കൃത്യമായ സ്വഭാവം — അത് മിഷനറി പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതായിരുന്നോ, ദേശീയവാദപരമായിരുന്നോ, അതോ രണ്ടും ചേർന്നതായിരുന്നോ — വ്യക്തമല്ല.{{sfn|Lankov|2002|p=53}} === കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങളും ഗറില്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും === [[File:Youth_of_Kim_Il-sung.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Youth_of_Kim_Il-sung.jpg|ലഘുചിത്രം|1926-ൽ വാസോങ് മിലിട്ടറി അക്കാദമിയിൽ പഠിച്ചിരുന്ന കാലത്തെ കിമ്മിന്റെ ചിത്രം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മകഥയായ ''വിത്ത് ദ സെഞ്ചുറി''യിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.]] ഉത്തരകൊറിയൻ സർക്കാർ സ്രോതസ്സുകൾ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, 1926-ൽ കിം [[ഡൗൺ വിത്ത് ഇംപീരിയലിസം യൂണിയൻ]] സ്ഥാപിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality|access-date=1 October 2014|last=Smith|first=Lydia|date=8 July 2014|work=International Business Times UK|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758|archive-date=6 October 2014|url-status=live}}</ref> എന്നാൽ മിക്ക അക്കാദമിക ഗവേഷകരും ഈ വാദം അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=190}} 1926-ൽ അദ്ദേഹം വാസോങ് മിലിട്ടറി അക്കാദമിയിൽ ചേർന്നു. എന്നാൽ അവിടുത്തെ പരിശീലനരീതികൾ കാലഹരണപ്പെട്ടതാണെന്ന് തോന്നിയതിനെ തുടർന്ന് 1927-ൽ അദ്ദേഹം പഠനം ഉപേക്ഷിച്ചു. തുടർന്ന് 1930 വരെ ചൈനയിലെ ജിലിനിലുള്ള യുവൻ മിഡിൽ സ്കൂളിൽ പഠിച്ചു.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp|newspaper=[[The New York Times]]|title=Carter Wins Release of American in North Korea|first1=Choe|last1=Sang-Hun|author1-link=Choe Sang-Hun|first2=Sharon|last2=LaFraniere|author2-link=Sharon LaFraniere|date=27 August 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp|archive-date=30 June 2017}}</ref> അവിടെവെച്ച് പഴയ തലമുറയിലെ കൊറിയക്കാരുടെ പാരമ്പര്യപരമായ ചിന്താഗതികളിൽ നിന്ന് അകന്ന അദ്ദേഹം [[കമ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] ആശയങ്ങളിൽ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. പതിനേഴാം വയസ്സിൽ കിം, ഇരുപതിൽ താഴെ അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്ന ഒരു രഹസ്യ സംഘടനയായ കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് യൂത്ത് അസോസിയേഷനിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ അംഗമായി. ദക്ഷിണ മഞ്ചൂറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് യൂത്ത് അസോസിയേഷനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്ന ഹോ സോ ({{Korean|hangul=허소|hanja=許笑|labels=no}}) ആയിരുന്നു സംഘടനയുടെ നേതാവ്. 1929-ൽ സംഘടന രൂപീകരിച്ച് മൂന്ന് ആഴ്ചകൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ [[പോലീസ്]] അതിനെ കണ്ടെത്തുകയും കിമ്മിനെ ഏതാനും മാസത്തേക്ക് ജയിലിലടയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അറസ്റ്റും ജയിൽവാസവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് വിരാമമിട്ടു.{{sfn|Lankov|2002|p=52}}{{sfn|Suh|1988|p=7}} വടക്കൻ ചൈനയിലെ വിവിധ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ ഗറില്ലാ സംഘങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം ചേർന്നു. ഇതിൽ നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് ഗവൺമെന്റിന്റെ [[കൊറിയൻ റെവല്യൂഷണറി ആർമി|കൊറിയൻ റെവല്യൂഷണറി ആർമിയും]] ഉൾപ്പെടുന്നു. 1930-ൽ അദ്ദേഹം കിഴക്കൻ പ്രവിശ്യകളിലെ കൊറിയൻ കർഷകരുടെ ജനറൽ യൂണിയന്റെ ഫുസോങ്, ആൻതു സംഘടനാ സമിതിയിൽ അംഗമായി. അതേ വർഷം, നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് ഗവൺമെന്റിന്റെ മുൻ അംഗമായിരുന്ന ലീ ജോങ്-നാക്{{sfn|Tertitskiy|2025|p=68}} സ്ഥാപിച്ച ആർമി ഓഫ് ദ വേൾഡ് ഫയറിന്റെ സൈനിക-രാഷ്ട്രീയ കൗൺസിലിലും അദ്ദേഹം അംഗമായി. മഞ്ചൂറിയയിൽ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ വികാരം ശക്തമായിരുന്നു. എന്നാൽ 1930 മേയ് വരെ ജപ്പാൻ മഞ്ചൂറിയ കൈവശപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ല. 1930 മേയ് 30-ന് കിഴക്കൻ മഞ്ചൂറിയയിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായ ഒരു അക്രമാസക്തമായ പ്രക്ഷോഭം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. "ജാപ്പനീസ് ആക്രമണത്തെ" ചെറുക്കുന്നതിന്റെ പേരിൽ കർഷകർ ചില പ്രാദേശിക ഗ്രാമങ്ങൾ ആക്രമിച്ചു.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973) 3.</ref> അധികാരികൾ ഈ സ്വാഭാവികമായി പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട പ്രക്ഷോഭത്തെ എളുപ്പത്തിൽ അടിച്ചമർത്തി. ഈ ആക്രമണത്തെ തുടർന്ന് മഞ്ചൂറിയ അധിനിവേശം ചെയ്യാനുള്ള പദ്ധതികൾ ജപ്പാൻ ആരംഭിച്ചു. 1931 മേയ് 20-ന് മഞ്ചൂറിയയിലെ<ref>{{cite book |last=Suh |first=Dae-Sook |author-link=Suh Dae-sook |title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System |publisher=The University Press of Hawaii |year=1981 |isbn=978-0-8248-0740-5 |location=Honolulu |pages=9, 19}}</ref> യെൻചി കൗണ്ടിയിൽ നടന്ന യങ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ലീഗ് പ്രതിനിധികളുടെ യോഗത്തിൽ കിം നടത്തിയതായി പറയപ്പെടുന്ന പ്രസംഗത്തിൽ, 1930 മേയ് 30-ന് കിഴക്കൻ മഞ്ചൂറിയയിൽ നടന്നതുപോലുള്ള ആസൂത്രണമില്ലാത്ത പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രതിനിധികൾ വിട്ടുനിൽക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 1–15.</ref> നാല് മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1931 സെപ്റ്റംബർ 18-ന് [[മുക്ഡൻ സംഭവം]] നടന്നു. മഞ്ചൂറിയയിലെ മുക്ഡൻ നഗരത്തിൽ ജാപ്പനീസ് റെയിൽപ്പാതയ്ക്ക് സമീപം താരതമ്യേന ചെറിയ അളവിലുള്ള [[ഡൈനാമിറ്റ്|ഡൈനാമൈറ്റ്]] പൊട്ടിത്തെറിച്ചതായിരുന്നു സംഭവം. സ്ഫോടനത്തിൽ കാര്യമായ നാശനഷ്ടങ്ങളൊന്നും ഉണ്ടായില്ലെങ്കിലും, മഞ്ചൂറിയയിലേക്ക് സൈന്യത്തെ അയയ്ക്കാനും അവിടെ ഒരു പാവ സർക്കാരിനെ സ്ഥാപിക്കാനും ജപ്പാൻ ഈ സംഭവത്തെ ഒരു കാരണംയായി ഉപയോഗിച്ചു.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17–20.</ref> 1931-ൽ കിം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ]] (CCP) ചേർന്നു. [[കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] 1925-ൽ തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നെങ്കിലും, അമിതമായ ദേശീയവാദ നിലപാട് സ്വീകരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് 1930-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ അതിനെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഇന്റർനാഷണലിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിയിരുന്നു. 1932 ഫെബ്രുവരി മുതൽ, വാങ് ദെലിൻ അദ്ദേഹത്തെ റിക്രൂട്ട് ചെയ്തതിന തുടർന്ന് കിം ചൈനീസ് പീപ്പിൾസ് നാഷണൽ സാൽവേഷൻ ആർമിയിൽ പ്രചാരണ പ്രവർത്തകനായി പ്രവർത്തിച്ചു. എന്നാൽ ദേശീയവാദ സർക്കാർ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകളെ പുറത്താക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടതോടെ, കിം ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന മുഴുവൻ പ്രചാരണ വിഭാഗത്തെയും വാങ് പുറത്താക്കി. തുടർന്ന് കിം CCP രൂപീകരിച്ച ആൻതു പാർട്ടിസൻ യൂണിറ്റിൽ ചേർന്നു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=70}} പിന്നീട് ഈ യൂണിറ്റ് മറ്റ് ചില യൂണിറ്റുകളുമായി ലയിപ്പിച്ച് [[വാങ്‌ചിങ് ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ പാർട്ടിസൻ യൂണിറ്റ്]] രൂപീകരിച്ചു. കിം അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ കമ്മീഷണറായി.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=72}} 1935-ൽ ഏകദേശം 160 സൈനികർ ഉൾപ്പെട്ട രണ്ടാം ഡിവിഷന്റെ മൂന്നാം ഡിറ്റാച്ച്മെന്റിന്റെ രാഷ്ട്രീയ കമ്മീഷണറായി കിമ്മിനെ നിയമിച്ചു.{{sfn|Lankov|2002|p=53}} അവിടെവച്ചാണ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവെന്ന നിലയിൽ പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുരുവായി മാറിയ വെയ് ഷെങ്മിനുമായി കിം പരിചയപ്പെടുന്നത്. അന്ന് വടക്കുകിഴക്കൻ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ സംയുക്ത സേനയുടെ രാഷ്ട്രീയ സമിതി അധ്യക്ഷനായിരുന്ന വെയ്, കിമ്മിന്റെ നേരിട്ടുള്ള മേലുദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു. യാനാനിലെ ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ചെയർമാനായ മാവോ സെതൂങ്ങിനോട് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടായിരുന്ന ഉന്നത പാർട്ടി നേതാവായ കാങ് ഷെങിന് വെയ് നേരിട്ട് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിരുന്നു. 1941 മാർച്ച് 8-ന് വെയ് മരിക്കുന്നതുവരെ ഈ ബന്ധം തുടർന്നു. 1935-ൽ കിം കിം ഇൽ സങ് എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചു.{{sfn|Suh|1988|pp=8–10}} ഇതിന്റെ അർത്ഥം "കിം സൂര്യനായി" എന്നാണ്. 1936 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച ഗറില്ലാ സംഘടനയായ വടക്കുകിഴക്കൻ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ സംയുക്ത സേനയിൽ കിം അംഗമായി.<ref>{{cite journal |last1=Coogan |first1=Anthony |date=July 1994 |title=Northeast China and the Origins of the Anti-Japanese United Front |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/009770049402000302 |journal=[[Modern China (journal)|Modern China]] |volume=20 |issue=3 |pages=282–314 |doi=10.1177/009770049402000302 |issn=0097-7004 |s2cid=145225647 |url-access=subscription}}</ref> [[മിൻസെങ്‌ദാൻ സംഭവം|മിൻസെങ്‌ദാൻ സംഭവത്തി]]<nowiki/>ലെ കിമ്മിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിന് കൂടുതൽ ശക്തമായ അടിത്തറ നൽകി.<ref name=":12">{{Cite book |last=Kim |first=Suzy |title=Everyday Life in the North Korean Revolution, 1945–1950 |date=2016 |publisher=Cornell University Press |isbn=978-1-5017-0568-7 |location=Ithaca |oclc=950929415}}</ref> [[മഞ്ചൂറിയ]]<nowiki/>യിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]], മഞ്ചൂറിയയിലെ ഏതൊരു കൊറിയക്കാരനും രഹസ്യമായി ജപ്പാൻ അനുകൂലമായ മിൻസെങ്‌ദാൻ സംഘടനയിലെ അംഗമായിരിക്കാമെന്ന് സംശയിക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref name=":22">{{harvnb|Armstrong|2013|page=30}}</ref> ഇതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ശുദ്ധീകരണ നടപടിയിൽ ആയിരത്തിലധികം കൊറിയക്കാരെ ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി. ഇതിൽ കിമ്മും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. 1933-ന്റെ അവസാനത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തെങ്കിലും 1934-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ കുറ്റവിമുക്തനാക്കി. ഈ നടപടിക്കിടെ ഏകദേശം 500 കൊറിയക്കാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.<ref name=":22" /> താൻ ഒരിക്കലും മിൻസെങ്‌ദാൻ അംഗമായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, അതിൽ അംഗമായിരുന്നുവെന്ന് സമ്മതിക്കാൻ കിം പലതവണ നിർബന്ധിതനായി.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=73}} കിമ്മിന്റെ ആത്മകഥയിലും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പോരാടിയ ഗറില്ലാ പോരാളികളുടെ ഓർമക്കുറിപ്പുകളിലും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ശുദ്ധീകരണ സമിതിയുടെ സംശയപ്പട്ടികകൾ കിം പിടിച്ചെടുത്ത് കത്തിച്ചതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വം കൂടുതൽ ഉറപ്പിക്കാൻ സഹായിച്ച പ്രധാന സംഭവങ്ങളിലൊന്ന്.<ref name=":12" /> ഈ രേഖകൾ നശിപ്പിക്കുകയും സംശയത്തിന്റെ പേരിൽ നടപടി നേരിട്ടവരെ പുനരധിവസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ, ശുദ്ധീകരണത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടവർ കിമ്മിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വീണ്ടും അണിനിരന്നു.<ref name=":12" /> ചരിത്രകാരിയായ സൂസി കിം പറയുന്നതുപോലെ, "ധീരമായ നീക്കം മാത്രമല്ല, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുകമ്പയും" കിം ഇൽ സങിനെ ഈ ശുദ്ധീകരണ നടപടികൾക്ക് ശേഷം ഒരു നിർണായക നേതാവായി ഉയർത്തി. 1937-ൽ, 24-ാം വയസ്സിൽ കിമ്മിനെ ആറാമത്തെ ഡിവിഷന്റെ കമാൻഡറായി നിയമിച്ചു. പിന്നീട് "കിം ഇൽ സങിന്റെ ഡിവിഷൻ" എന്നറിയപ്പെട്ട ഈ സംഘത്തിൽ ഏതാനും നൂറ് സൈനികരുണ്ടായിരുന്നു. 1937 ജൂൺ 4-ന് 200 ഗറില്ലാ പോരാളികളുമായി അദ്ദേഹം പോചോൻബോയിൽ ആക്രമണം നടത്തി.<ref name=":0">{{harvnb|Kim|2016|page=68}}</ref> പ്രാദേശിക സർക്കാർ ഓഫീസുകൾ നശിപ്പിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് പോലീസ് സ്റ്റേഷനും പോസ്റ്റ് ഓഫീസിനും തീയിടുകയും ചെയ്തു.<ref name=":0" /> ഈ ആക്രമണത്തിന്റെ വിജയം കിമ്മിന്റെ സൈനിക നേതൃത്വത്തിലുള്ള കഴിവുകൾ പ്രകടമാക്കി. സൈനിക വിജയത്തേക്കാൾ പ്രാധാന്യമർഹിച്ച മറ്റൊരു നേട്ടം, ഗറില്ലാ പോരാളികളും മഞ്ചൂറിയ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ ഐക്യമുന്നണി സംഘടനയായ കൊറിയൻ ഫാദർലാൻഡ് റസ്റ്റോറേഷൻ അസോസിയേഷനും തമ്മിൽ രാഷ്ട്രീയമായി ഏകോപനവും സംഘടനാപരമായ സഹകരണവും സാധ്യമാക്കിയതായിരുന്നു.<ref name=":0" /> ഈ നേട്ടങ്ങളിലൂടെ ചൈനീസ് ഗറില്ലാ പോരാളികൾക്കിടയിൽ കിമ്മിന് ഒരു പരിധിവരെ പ്രശസ്തി ലഭിച്ചു. പിന്നീട് ഉത്തരകൊറിയൻ ജീവചരിത്രങ്ങളിൽ ഈ സംഭവത്തെ കൊറിയയുടെ മഹത്തായ വിജയമായി അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ജപ്പാൻകാരുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, ഇതുവരെ ഉണ്ടായിരുന്ന കൊറിയൻ ഗറില്ലാ നേതാക്കളിൽ ഏറ്റവും കാര്യക്ഷമരും ജനപ്രീതിയുള്ളവരുമായ നേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു കിം.{{sfn|Cumings|2005|pp=160–161}}<ref>{{cite book |last=Robinson |first=Michael E. |url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/ |title=Korea's Twentieth-Century Odyssey |publisher=University of Hawaii Press |year=2007 |isbn=978-0-8248-3174-5 |location=Honolulu |pages=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |url-access=registration}}</ref> ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന്റെ തിരച്ചിൽ പട്ടികകളിൽ അദ്ദേഹം "ടൈഗർ" എന്ന പേരിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="McCormack 1993">{{cite book |last1=Lone |first1=Stewart |title=Korea since 1850 |last2=McCormack |first2=Gavan |author-link2=Gavan McCormack |publisher=Longman Cheshire |year=1993 |location=Melbourne |page=100}}</ref> 1940 ഫെബ്രുവരിയിൽ ജപ്പാൻ കിമ്മിനെ പിടികൂടുന്നതിനായി "മയേദ യൂണിറ്റ്" എന്ന പ്രത്യേക സൈനിക സംഘത്തെ അയച്ചു.<ref name="McCormack 1993" /> 1940-ൽ പിന്നീട്, കിം ഇൽ സങിന്റെ ആദ്യ ഭാര്യയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന കിം ഹ്യേ-സുൻ എന്ന സ്ത്രീയെ ജപ്പാൻകാർ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി. കൊറിയൻ ഗറില്ലാ പോരാളികളെ കീഴടങ്ങാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതിനായി അവരെ ബന്ദിയാക്കി ഉപയോഗിക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും പിന്നീട് അവരെ കൊലപ്പെടുത്തി. കിമ്മിനെ ഒന്നാം സേനയുടെ രണ്ടാം പ്രവർത്തനമേഖലയുടെ കമാൻഡറായി നിയമിച്ചു. എന്നാൽ 1940 അവസാനത്തോടെ ഒന്നാം സേനയിലെ ജീവനോടെ ശേഷിച്ചിരുന്ന ഏക നേതാവ് കിം മാത്രമായിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് സൈന്യം പിന്തുടരുന്നതിനിടെ, 1940 ഒക്ടോബർ 23-ന് കിം ഒരു ഡസനോളം പോരാളികളോടൊപ്പം [[അമുർ നദി|അമൂർ നദി]] കടന്ന് [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലേക്ക്]] രക്ഷപ്പെട്ടു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=76}}{{sfn|Lankov|2002|pp=53–54}} തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഖബറോവ്സ്കിന് സമീപമുള്ള വ്യാത്സ്കൊയെയിലെ ഒരു ക്യാമ്പിലേക്ക് അയച്ചു. അവിടെ സോവിയറ്റ് സൈന്യം കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഗറില്ലാ പോരാളികൾക്ക് വീണ്ടും സൈനിക പരിശീലനം നൽകി. [[File:东北抗日联军教导旅.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E4%B8%9C%E5%8C%97%E6%8A%97%E6%97%A5%E8%81%94%E5%86%9B%E6%95%99%E5%AF%BC%E6%97%85.jpg|ലഘുചിത്രം|1943-ൽ റെഡ് ആർമിയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര സൈനിക യൂണിറ്റായ 88-ാമത് പ്രത്യേക റൈഫിൾ ബ്രിഗേഡിലെ അംഗങ്ങൾ. മുൻനിരയിൽ വലതുവശത്തുനിന്ന് രണ്ടാമതായി ഇരിക്കുന്നത് കിം.]] 1942 ഓഗസ്റ്റിൽ, കിമ്മിനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈനികരെയും [[സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമി|സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമിയുടെ]] ഭാഗമായിരുന്ന 88-ാമത് സെപ്പറേറ്റ് റൈഫിൾ ബ്രിഗേഡ് എന്ന പ്രത്യേക യൂണിറ്റിലേക്ക് നിയോഗിച്ചു. കിമ്മിന്റെ നേരിട്ടുള്ള മേലുദ്യോഗസ്ഥൻ ഷൗ ബാവോസോങ് ആയിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|access-date=1 June 2019|date=23 December 2011|website=people.com.cn|language=zh-hant|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|archive-date=1 June 2019|author=寸麗香|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|access-date=1 June 2019|author-link=Fyodor Tertitskiy|date=4 February 2019|publisher=[[NK News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601060126/https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|archive-date=1 June 2019|author=Fyodor Tertitskiy|url-status=live}}</ref> സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമിയിൽ കിം ക്യാപ്റ്റൻ പദവി നേടി. {{sfn|Tertitskiy|2025|page=34}}1945-ൽ [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം]] അവസാനിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം സോവിയറ്റ് സൈന്യത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref>{{cite book |last=Buzo |first=Adrian |url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 |title=The Making of Modern Korea |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-42278-5 |edition=3rd |location=London |page=270 |access-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221014020445/https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 |archive-date=14 October 2022 |url-status=live}}</ref> === കിം ഒരു വ്യാജ വ്യക്തിയാണെന്ന വാദങ്ങൾ === "കിം ഇൽ സങ്" എന്ന പേര് കൊറിയൻ പ്രതിരോധ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആദ്യകാലത്തെ പ്രമുഖ നേതാവായ കിം ക്യോങ്-ചോൺ മുമ്പ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി നിരവധി സ്രോതസ്സുകൾ അവകാശപ്പെടുന്നു.{{sfn|Becker|2005|p=44}} സോവിയറ്റ് അധിനിവേശകാലത്ത് കിമ്മിനൊപ്പം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന സോവിയറ്റ് സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ഗ്രിഗോറി മെക്ലർ, മരിച്ചുപോയ ഒരു മുൻ കമാൻഡറിൽ നിന്നാണ് കിം ഈ പേര് സ്വീകരിച്ചതെന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref>{{cite news|date=10 January 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership|work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 June 2009}}</ref> എന്നാൽ റഷ്യൻ ചരിത്രകാരനായ ആന്ദ്രെ ലങ്കോവ്, ഈ വാദം ശരിയാകാൻ സാധ്യതയില്ലെന്നാണ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ]] കഴിഞ്ഞ കാലയളവിന് മുമ്പും ശേഷവും കിമ്മിനെ അറിയാമായിരുന്ന നിരവധി സാക്ഷികളുണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ കിമ്മിന്റെ മേലുദ്യോഗസ്ഥനായ ഷൗ ബാവോസോങും ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Lankov|2002|p=55}} തന്റെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകളിൽ "രണ്ടാമത്തെ" കിം ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന വാദം ഷൗ നിരാകരിച്ചു. അമേരിക്കൻ ചരിത്രകാരനായ ബ്രൂസ് കമ്മിങ്സും, ക്വാന്തുങ് സേനയിലെ ജാപ്പനീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ കിം ഒരു പ്രതിരോധ നേതാവെന്ന നിലയിൽ പ്രശസ്തനായിരുന്നുവെന്ന് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയതായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്.{{sfn|Cumings|2005|pp=160–161}} 2019-ൽ അന്വേഷണാത്മക പത്രപ്രവർത്തകയായ ആനി ജേക്കബ്സൻ സർപ്രൈസ്, കിൽ, വാനിഷ് എന്ന പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അതിൽ, കിം ഇൽ സങ് [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന, ബ്ലാക്ക്‌മെയിൽ ചെയ്യപ്പെട്ട ഒരു വ്യാജ വ്യക്തിയാണെന്ന് അമേരിക്കൻ [[സെൻട്രൽ ഇന്റലിജൻസ് ഏജൻസി]] (CIA) ഒരിക്കൽ നിഗമനം ചെയ്തിരുന്നതായി പറയുന്നു.<ref name=":32">{{Cite book |last=Jacobsen |first=Annie |author-link=Annie Jacobsen |title=Surprise, Kill, Vanish: The Secret History of CIA Paramilitary Armies, Operators, and Assassins |publisher=[[Little, Brown and Company]] |year=2019 |isbn=978-0-316-44140-7 |location=New York |page=42 |language=en}}</ref> "ദ ഐഡന്റിറ്റി ഓഫ് കിം ഇൽ സങ്" എന്ന തലക്കെട്ടിലുള്ള രേഖയിൽ, ആ നേതാവിന്റെ യഥാർത്ഥ വ്യക്തിത്വം കിം സോങ്-ജു എന്ന പേരുള്ള അനാഥനായ ഒരു കുട്ടിയുടേതാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടു. സഹപാഠിയുടെ പണം മോഷ്ടിക്കുന്നതിനിടെ പിടിക്കപ്പെട്ട കിം സോങ്-ജു, അപമാനം ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി ആ സഹപാഠിയെ കൊലപ്പെടുത്തിയതായി രേഖ ആരോപിച്ചു. തുടർന്ന്, [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ|സ്റ്റാലിൻ]] "അപ്രത്യക്ഷനാക്കിയ" യഥാർത്ഥ യുദ്ധവീരനായ കിം ഇൽ സങിന്റെ പേര് സ്വീകരിച്ച്, സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ഒരു പാവയായി ഉത്തരകൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയെ നയിക്കാൻ സോവിയറ്റ് രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കിം സോങ്-ജുവിനെ ബ്ലാക്ക്‌മെയിൽ ചെയ്തതായും രേഖ അവകാശപ്പെട്ടു. ജേക്കബ്സന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കിം ഇൽ സങിന്റെ വ്യക്തിത്വത്തെക്കുറിച്ച് "ചോദ്യങ്ങളൊന്നും ഉയരരുത്" എന്ന് ഭരണകൂടത്തിന്റെ നേതാക്കൾക്ക് പ്രത്യേക നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നതായും CIA പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref name=":3">{{Cite book |last=Jacobsen |first=Annie |author-link=Annie Jacobsen |title=Surprise, Kill, Vanish: The Secret History of CIA Paramilitary Armies, Operators, and Assassins |publisher=[[Little, Brown and Company]] |year=2019 |isbn=978-0-316-44140-7 |location=New York |page=42 |language=en}}</ref> ചരിത്രകാരന്മാർ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കുന്ന അഭിപ്രായം, കിമ്മിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി രൂപപ്പെട്ട വ്യക്തിത്വാരാധന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ അതിശയോക്തിപരമായി അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, അദ്ദേഹം പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു ഗറില്ലാ നേതാവായിരുന്നു എന്നതാണ്.{{sfn|Buzo|2002|page=56}}{{sfn|Robinson|2007|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87]}}<ref>{{Cite book |last1=Oberdorfer |first1=Don |author-link=Don Oberdorfer |title=The Two Koreas: A Contemporary History |last2=Carlin |first2=Robert |publisher=Basic Books |year=2014 |isbn=978-0465031238 |pages=13–14}}</ref> == നേതൃത്വം (1948–1994) == === കൊറിയയിലേക്കുള്ള മടക്കം === [[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|ലഘുചിത്രം|1945 ഒക്ടോബറിൽ പ്യോങ്യാങ്ങിൽ സോവിയറ്റ് സിവിൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനിലെ അംഗങ്ങൾക്കൊപ്പം ഒരു പൊതുപരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന കിം (കറുത്ത സ്യൂട്ടിൽ).<ref>{{Citation|last1=Jeon|first1=Bong-gwan|title=Why did Stalin appoint Captain Kim Il-sung of the 88th Brigade as the leader of North Korea?|date=8 July 2023|url=https://www.chosun.com/national/weekend/2023/07/08/J3BKFDKDSFENLNG7LTN3TNG4BQ/|publisher=([[The Chosun Ilbo]], 조선일보)|quote=Kim Il-sung first appeared before the public on 14 October at a mass rally held at the [[Kim Il Sung Stadium|Pyongyang Kirim-ri Public Sports Ground]] to welcome the Soviet Army. The rally was organized to celebrate the liberation and reaffirm the determination to build a new Korea. However, most people gathered there were actually there to see 'General Kim Il-sung, the hero of the nation,' so it became known as the 'Kim Il-sung General’s Homecoming Rally.' The crowd that filled the Moranbong area was said to number between 60,000 and 400,000, according to various records. At the time, the population of Pyongyang was around 340,000. After speeches by [[Nikolai Georgiyevich Lebedev|Lebedev]] and [[Cho Man-sik]], Kim Il-sung, dressed in a suit provided by the Soviet army, ascended the podium. Before the rally, Lebedev advised Kim Il-sung, saying, "There is a growing sentiment among the North Korean people against the Soviet Union, so do not wear the Soviet medal." However, Kim Il-sung insisted on wearing the Soviet medal and appeared on the stage with it. Lebedev saw this as an expression of "a small heroism," wanting to demonstrate loyalty to the Soviet Union and Stalin. In the photograph taken that day, Kim Il-sung is seen wearing the Soviet medal while speaking in front of the Soviet and Korean flags, with Generals [[Ivan Chistyakov|Chistakov]], [[Nikolai Georgiyevich Lebedev|Lebedev]], and Romanenko standing behind him. This image was later edited in North Korea to show Kim Il-sung alone without the medal, once the regime stabilized. Kim Il-sung began his speech by reading the manuscript translated by the Soviet army, stating, "We sincerely thank the Soviet Army, which fought for our liberation and freedom." It was a brief and neutral speech with no strong communist rhetoric, focusing on the theme of "uniting efforts to build a new democratic Korea." Kim Il-sung later commented, "When I heard the cheers, all the fatigue that had built up over the past twenty years melted away at once," expressing satisfaction with the atmosphere at the rally. However, there were mixed emotions among the crowd that day. The playwright Oh Young-jin, who had met Kim Il-sung several times through [[Cho Man-sik]]'s circle, recorded the atmosphere of the rally: "Instead of the white-haired old general, a young man who looked no older than 30 steps forward with a manuscript in hand. His hair was cut like a waiter from a Chinese restaurant, and his bangs looked as if he were a lightweight boxer. Fake!" A wave of disbelief, disappointment, dissatisfaction, and anger spread through the crowd like an electric current. It is also confirmed in Lebedev's memoirs that there was a "fake Kim Il-sung" uproar among the crowd. While Kim Il-sung had won over Stalin and the Soviet military leadership, he had not won the hearts of the North Korean people.}}</ref>]] 1945 ഓഗസ്റ്റ് 8-ന് സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ജപ്പാനെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് റെഡ് ആർമി [[പ്യോംങ്യാംഗ്|പ്യോങ്യാങ്ങിൽ]] പ്രവേശിച്ചു. 33 വയസ്സുള്ള റെഡ് ആർമി ക്യാപ്റ്റൻ കിം ഇൽ സങ്, 26 വർഷത്തെ പ്രവാസജീവിതത്തിന് ശേഷം 1945 സെപ്റ്റംബർ 19-ന് കൊറിയയിലെ വോൻസാൻ തുറമുഖത്ത് എത്തി.{{sfn|Martin|2004|p=51}} സോവിയറ്റ് ആഭ്യന്തരകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന ലിയോണിദ് വാസിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കിം ഇൽ സങിനെ സോവിയറ്റ് അധികൃതർ ഏതാണ്ട് "പൂജ്യത്തിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിച്ച" നേതാവായിരുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൊറിയൻ ഭാഷാപരിജ്ഞാനം വളരെ പരിമിതമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് ഔപചാരികമായി ലഭിച്ച എട്ട് വർഷത്തെ വിദ്യാഭ്യാസം മുഴുവൻ [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ് ഭാഷയിലായിരുന്നു]]. കൊറിയയിൽ എത്തിയതിന് മൂന്ന് ദിവസത്തിന് ശേഷം നടന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിൽ അദ്ദേഹം പ്രസംഗിക്കേണ്ടിയിരുന്നു. സോവിയറ്റ് ആഭ്യന്തരകാര്യ മന്ത്രാലയം തയ്യാറാക്കിയ ആ പ്രസംഗം വായിക്കാൻ പോലും അദ്ദേഹത്തിന് ഗണ്യമായ പരിശീലനം ആവശ്യമായി വന്നു.{{sfn|Becker|2005|p=50}} 1945 ഓഗസ്റ്റിൽ, ഉത്തരകൊറിയയെ നയിക്കാൻ യോഗ്യരായ കൊറിയക്കാരെ കണ്ടെത്താൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ 25-ാം സേനയുടെ രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തോട് നിർദേശിച്ചു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി തയ്യാറാക്കിയ പട്ടികയിൽ കിം ഇൽ സങിന്റെ പേര് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ പട്ടികയിലുണ്ടായിരുന്ന ആരെയും ഉത്തരകൊറിയയുടെ നേതൃത്വം ഏറ്റെടുക്കാൻ മതിയായ യോഗ്യതയുള്ളവരായി കണക്കാക്കിയിരുന്നില്ല. 1945 ഓഗസ്റ്റിൽ, ഉത്തരകൊറിയയെ നയിക്കാൻ കഴിവുള്ള കൊറിയക്കാരെ കണ്ടെത്താൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ 25-ാം സേനയുടെ രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന് നിർദേശം നൽകി. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തയ്യാറാക്കിയ പട്ടികയിൽ കിം ഇൽ സങിന്റെ പേര് ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നില്ല.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=95}} എന്നാൽ പട്ടികയിലുണ്ടായിരുന്ന ആരും ഉത്തരകൊറിയയുടെ നേതൃത്വം ഏറ്റെടുക്കാൻ മതിയായ യോഗ്യതയുള്ളവരാണെന്ന് കരുതപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. ഈ കാലയളവിൽ, 88-ാമത് പ്രത്യേക റൈഫിൾ ബ്രിഗേഡ് സന്ദർശിച്ച സോവിയറ്റ് ജനറൽ ഗ്രിഗോറി മെക്ലറുമായി കിം കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി. കിമ്മിൽ മതിപ്പുതോന്നിയ മെക്ലർ അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് അനുകൂലമായ വിലയിരുത്തൽ റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കി. ഇതിനെത്തുടർന്ന്, സോവിയറ്റ് ജനറൽ മാക്സിം പുർക്കയേവും സോവിയറ്റ് സായുധസേനയുടെ ഫാർ ഈസ്റ്റ് മേഖലയിലെ രാഷ്ട്രീയ ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ഇയോസിഫ് ഷിക്കിനും കിമ്മിനെ വിളിച്ചുവരുത്തി. [[പ്യോംങ്യാംഗ്|പ്യോങ്യാങ്ങിന്റെ]] ഡെപ്യൂട്ടി കമാൻഡന്റായി നിയമിക്കാൻ അദ്ദേഹം യോഗ്യനാണോ എന്ന് വിലയിരുത്തുകയായിരുന്നു അവരുടെ ലക്ഷ്യം.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=97}} 1945 ഒക്ടോബറിന്റെ അവസാനത്തോടെ, ഉപപ്രധാനമന്ത്രി ജോർജി മലൻകോവും, പ്രതിരോധ ഉപകമ്മിസാർ നിക്കോളായ് ബുൾഗാനിനും, ഇയോസിഫ് ഷിക്കിനും കിം ഇൽ സങിനെ നേതൃത്വത്തിലേക്ക് ശുപാർശ ചെയ്തു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=98}} ഈ കാലയളവിൽ ലാവ്രെന്തി ബെരിയയും കിമ്മിനെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞു. സ്റ്റാലിന് അദ്ദേഹത്തെ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് ബെരിയ കിമ്മുമായി പലതവണ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി.<ref name="dailynk.com">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600|title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae|access-date=15 April 2014|date=2 January 2014|work=[[Daily NK]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600|archive-date=11 February 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|title=Wisdom of Korea|website=ysfine.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-date=28 May 2013|url-status=dead}}</ref><ref name="scmp.com">{{cite web|url=https://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history|title=Kim Il-sung's secret history|access-date=15 April 2014|last=O'Neill|first=Mark|date=17 October 2010|work=South China Morning Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history|archive-date=27 February 2014|url-status=live}}</ref> സ്റ്റാലിന്റെ അന്തിമ തീരുമാനം ആദ്യം പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ '''ആന്ദ്രേയ് ഷ്ദാനോവിനും''', തുടർന്ന് ജനറൽ '''തെരെന്തി ഷ്റ്റിക്കോവിനും''', അതിനുശേഷം 25-ാം സേനയ്ക്കും കൈമാറി. [[File:1945-10-14-김일성과_Mekler_중좌.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:1945-10-14-%EA%B9%80%EC%9D%BC%EC%84%B1%EA%B3%BC_Mekler_%EC%A4%91%EC%A2%8C.jpg|ലഘുചിത്രം|1945 ഒക്ടോബറിൽ [[പ്യോംങ്യാംഗ്|പ്യോങ്യാങ്ങിൽ]] സോവിയറ്റ് സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥരിൽ നിന്ന് [[ഓർഡർ ഓഫ് ദ റെഡ് ബാനർ]] ബഹുമതി സ്വീകരിക്കുന്ന കിം ഇൽ സങ് (മധ്യത്തിൽ).]] 1945 ഡിസംബറിൽ, സോവിയറ്റ് അധികൃതർ കിം ഇൽ സങിനെ കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഉത്തരകൊറിയൻ ബ്രാഞ്ച് ബ്യൂറോയുടെ പ്രഥമ സെക്രട്ടറിയായി നിയമിച്ചു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=99}} തുടക്കത്തിൽ, ജനപിന്തുണയുള്ള ഒരു മുന്നണി സർക്കാരിനെ നയിക്കാൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ചോ മാൻ-സിക്കിനെയാണ് മുൻഗണന നൽകിയത്.{{sfn|Martin|2004|p=56}} എന്നാൽ സോവിയറ്റ് പിന്തുണയോടെയുള്ള സംരക്ഷിത ഭരണസംവിധാനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ ചോ വിസമ്മതിക്കുകയും കിമ്മുമായി അഭിപ്രായവ്യത്യാസത്തിലാകുകയും ചെയ്തു.{{sfn|Armstrong|2013|p=}} വടക്കൻ കൊറിയയിലെ സോവിയറ്റ് അധിനിവേശത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ ജനറൽ തെരെന്തി ഷ്റ്റിക്കോവ്, 1946 ഫെബ്രുവരി 8-ന് രൂപീകരിച്ച ഉത്തരകൊറിയൻ താൽക്കാലിക ജനകീയ സമിതിയുടെ തലവനായി പാക് ഹോൻ-യോങ്ങിനെക്കാൾ കിം ഇൽ സങിനെയാണ് പിന്തുണച്ചത്.<ref name="LankovArticle">{{cite news|last=Lankov|first=Andrei|author-link=Andrei Lankov|date=25 January 2012|title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html|newspaper=[[The Korea Times]]|access-date=14 April 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html|archive-date=17 April 2015}}</ref> സമിതിയുടെ അധ്യക്ഷനെന്ന നിലയിൽ, ഉത്തരകൊറിയയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഭരണനേതാവായി കിം മാറി. എന്നിരുന്നാലും, കൊറിയൻ യുദ്ധത്തിൽ ചൈന ഇടപെടുന്നതുവരെ, യഥാർഥ അധികാരത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ അദ്ദേഹം ജനറൽ ഷ്റ്റിക്കോവിന് കീഴിലായിരുന്നു.<ref name="scmp.com2">{{cite web|url=https://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history|title=Kim Il-sung's secret history|access-date=15 April 2014|last=O'Neill|first=Mark|date=17 October 2010|work=South China Morning Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history|archive-date=27 February 2014|url-status=live}}</ref>{{sfn|Martin|2004|p=56}}<ref name="LankovArticle2">{{cite news|last=Lankov|first=Andrei|author-link=Andrei Lankov|date=25 January 2012|title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html|newspaper=[[The Korea Times]]|access-date=14 April 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html|archive-date=17 April 2015}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == 3refee6s5o9jw48u07yysseefzvlnav 4674386 4674381 2026-10-09T10:26:23Z TheGreatEditor024 211141 /* നേതൃത്വം (1948–1994) */ 4674386 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|ലഘുചിത്രം|കിം ഇൽ സങ്]] '''കിം ഇൽ സങ്''' (ജനനനാമം '''കിം സോങ്-ജു'''; 1912 ഏപ്രിൽ 15 – 1994 ജൂലൈ 8) ഒരു [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തരകൊറിയൻ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിപ്ലവകാരിയും, സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനും, രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകനും, സ്വേച്ഛാധിപതിയുമായിരുന്നു. 1948-ൽ [[ഉത്തര കൊറിയ|ഡെമോക്രാറ്റിക് പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കൊറിയ]] (ഉത്തരകൊറിയ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു), സ്ഥാപിച്ച അദ്ദേഹം 1994-ൽ മരിക്കുന്നതുവരെ രാജ്യത്തെ നയിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് ശേഷം മകൻ [[കിം ജോങ് ഇൽ]] അധികാരമേറ്റു. മരണാനന്തരമായി അദ്ദേഹത്തെ ശാശ്വത പ്രസിഡന്റായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രാജകുടുംബാംഗമല്ലാത്ത രാഷ്ട്രത്തലവനും ഗവൺമെന്റ് മേധാവിയുമായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചവരിൽ മൂന്നാമനായിരുന്ന അദ്ദേഹം 45 വർഷത്തിലേറെക്കാലം അധികാരത്തിലിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് ഭരണത്തിലായിരുന്ന കൊറിയയിലാണ് കിം ജനിച്ചത്. പിന്നീട് വടക്കുകിഴക്കൻ ചൈനയിലാണ് അദ്ദേഹം വളർന്നത്. കൗമാരപ്രായത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] ആശയങ്ങളിലേക്ക് ആകൃഷ്ടനാവുകയും ജപ്പാൻ വിരുദ്ധമായ വിവിധ ഗറില്ലാ സംഘങ്ങളിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. ഒടുവിൽ, 1931-ൽ വടക്കുകിഴക്കൻ [[ചൈന]] [[ജപ്പാൻ]] അധീനതയിലായ അതേ വർഷം തന്നെ അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ]] (CCP) ചേർന്നു. CCPയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള നിരവധി സംഘങ്ങളിൽ കിം പങ്കെടുത്തു. 1942-ൽ അദ്ദേഹത്തെ സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമിയിൽ നിയോഗിച്ചു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് 1945 വരെ അദ്ദേഹം സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ തുടർന്നു. [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ]] [[ജപ്പാൻ]] കീഴടങ്ങിയതിനെത്തുടർന്ന് കൊറിയ വിഭജിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] ഉത്തരകൊറിയയിൽ കിമ്മിനെ അധികാരത്തിലെത്തിച്ചു.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://history.state.gov/milestones/1945-1952/korean-war|title=Milestones in the History of U.S. Foreign Relations - Office of the Historian|access-date=2026-10-02}}</ref> കൊറിയൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയുടെ നേതാവായും സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചു. 1950-ൽ ദക്ഷിണകൊറിയയെ ആക്രമിക്കാൻ കിം ഇൽ സങ് അനുമതി നൽകി. ഇതിനെത്തുടർന്ന് അമേരിക്കയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്ര സേന ദക്ഷിണകൊറിയയുടെ പ്രതിരോധത്തിനായി യുദ്ധത്തിൽ ഇടപെട്ടു. കൊറിയൻ യുദ്ധത്തിലെ സൈനികമായ അനിശ്ചിതാവസ്ഥയെ തുടർന്ന് 1953-ൽ വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഒപ്പുവച്ചു.<ref name=":1" /> കിമ്മിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഉത്തരകൊറിയ ഒരു [[ഏകാധിപത്യം|ഏകാധിപത്യ]], സോഷ്യലിസ്റ്റ്, വ്യക്തികേന്ദ്രീകൃത സ്വേച്ഛാധിപത്യ ഭരണകൂടമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. കേന്ദ്രാസൂത്രിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയായിരുന്നു രാജ്യത്തുണ്ടായിരുന്നത്. സോവിയറ്റ് യൂണിയനുമായും ചൈനയുമായും ഉത്തരകൊറിയയ്ക്ക് അടുത്ത രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. 1960-കളോടെ, രാഷ്ട്രീയ അരാജകത്വവും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികളും നേരിട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദക്ഷിണകൊറിയയെ അപേക്ഷിച്ച് ഉത്തരകൊറിയയിൽ നേരിയ തോതിൽ ഉയർന്ന ജീവിതനിലവാരം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ 1970-കളിൽ ഈ സ്ഥിതിഗതികൾ മാറി. പുതുതായി സ്ഥിരത കൈവരിച്ച ദക്ഷിണകൊറിയ ഒരു സാമ്പത്തിക ശക്തിയായി മാറിയപ്പോൾ, ഉത്തരകൊറിയയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ സ്തംഭിക്കുകയും പിന്നീട് തകർന്നുവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite journal |last1=Kim |first1=Duol |date=November 2021 |title=The great divergence on the Korean peninsula (1910–2020) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/aehr.12225 |journal=[[Australian Economic History Review]] |language=en |volume=61 |issue=3 |pages=318–341 |doi=10.1111/aehr.12225 |issn=0004-8992 |url-access=subscription}}</ref> കിം [[മാർക്സിസം]]–ലെനിനിസത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുമാറുകയും [[ജൂചെ]] എന്ന ആശയം വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "സ്വാതന്ത്ര്യം, സ്വയംപര്യാപ്തത, സ്വയംപ്രതിരോധം" എന്നീ തത്വങ്ങൾക്കും കൊറിയൻ ദേശീയതയ്ക്കുമാണ് ഈ ആശയധാര പ്രധാനമായും പ്രാധാന്യം നൽകിയത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Juche|title=Juche {{!}} North Korea, Ideology, Kim Dynasty, & Facts {{!}} Britannica|access-date=2026-10-02|date=2026-09-25|language=en}}</ref> ഔദ്യോഗികമായി "സ്വയംപര്യാപ്തത" (''ജര്യോക് ഗെങ്‌സെങ്'') എന്ന നയം പിന്തുടർന്നിരുന്നെങ്കിലും, 1991-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ പിരിച്ചുവിടപ്പെടുന്നതുവരെ ഉത്തരകൊറിയയ്ക്ക് സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിന്നും കിഴക്കൻ ബ്ലോക്കിൽ നിന്നും ധനസഹായവും സബ്‌സിഡികളും മറ്റ് സഹായങ്ങളും ലഭിച്ചിരുന്നു. ഈ സാമ്പത്തിക സഹായം നിലച്ചത് ഉത്തരകൊറിയൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുകയും 1994-ൽ വ്യാപകമായ ക്ഷാമത്തിന് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. ഈ കാലയളവിലും, ഉത്തരകൊറിയ ഈ മേഖലയിൽ അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യത്തെ വിമർശിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യത്തെ സാമ്രാജ്യത്വപരമെന്നാണ് ഉത്തരകൊറിയ കണക്കാക്കിയിരുന്നത്. 1968-ൽ അമേരിക്കൻ കപ്പലായ [[യുഎസ്എസ് പ്യൂബ്ലോ]] പിടിച്ചെടുത്തതും ഇതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഉത്തരകൊറിയയുടെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ കൊറിയൻ ഉപദ്വീപിനെ പുനരേകീകരിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ നടത്തിയ നുഴഞ്ഞുകയറ്റ-അട്ടിമറി പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ഇത്. കിം തന്റെ സഖ്യകക്ഷികളായ [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ|ജോസഫ് സ്റ്റാലിനെയും]] [[മാവോ സേതൂങ്|മാവോ സെതൂങ്ങിനെയുംക്കാൾ]] നിരവധി വർഷങ്ങൾ അധികം ജീവിച്ചു. കൂടാതെ, ആറ് ദക്ഷിണകൊറിയൻ പ്രസിഡന്റുമാരുടെയും പത്ത് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റുമാരുടെയും ഭരണകാലത്ത് അദ്ദേഹം അധികാരത്തിൽ തുടർന്നു. "മഹാനായ നേതാവ്" (''സുര്യോങ്'') എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം ഉത്തരകൊറിയയിലെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഇന്നും ശക്തമായി നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു വിപുലമായ വ്യക്തിപൂജ സ്ഥാപിച്ചു. 1980-ൽ നടന്ന കൊറിയൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയുടെ ആറാം കോൺഗ്രസിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത മകൻ കിം ജോങ് ഇൽ പ്രസീഡിയം അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും കിമ്മിന്റെ പിൻഗാമിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ കിം രാജവംശം എന്നറിയപ്പെടുന്ന കുടുംബാധിഷ്ഠിത ഭരണപരമ്പര സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hrnkinsider.org/2021/02/the-injustice-of-north-koreas.html|title=The Injustice of North Korea’s Hereditary Leadership Succession as Demonstrated by the History of Power Transfer from Kim Il-sung to Kim Jong-il|access-date=2026-10-02|last=Korea|first=Committee for Human Rights in North}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതം == [[File:Kim_Il-sung's_birthplace.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kim_Il-sung's_birthplace.jpg|ലഘുചിത്രം|കിം ജനിച്ച വീട്]]കിം ഇൽ സങ് കിം സങ്-ജു എന്ന പേരിലാണ് ജനിച്ചത്.<ref name="Naenara2014">{{cite web|url=http://www.naenara.com.kp/en/great/leader.php?memoris|title=Kim Il Sung Reminiscences|access-date=17 October 2014|website=[[Naenara]]|publisher=[[Korea Computer Center]] in DPRKorea & [[Foreign Languages Publishing House (North Korea)|Foreign Languages Publishing House]]|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->}}</ref><ref>Yŏng-ho Ch'oe. "Christian Background in the Early Life of Kim Il-Song." ''[[Asian Survey]]'' 26, no. 10 (1986): 1082–1091. {{doi|10.2307/2644258}}</ref> സ്വാതന്ത്ര്യസമര പ്രവർത്തകനായ [[കിം ഹ്യോങ്-ജിക്|കിം ഹ്യോങ്-ജിക്ന്റെയും]] കാങ് പാൻ-സോക്കിന്റെയും മകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. കിമ്മിന് [[കിം ചോൽ-ചു]], [[കിം യോങ്-ജു]] എന്നീ രണ്ട് ഇളയ സഹോദരന്മാരുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Kim-Il-Sung|title=Encyclopaedia Britannica Kim il-sung|access-date=3 January 2022|last=|first=|date=3 January 2022|website=encyclopaedia Britannica.com|publisher=Encyclopaedia Britannica Holding S.A., Encyclopædia Britannica, Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203074526/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/317881/Kim-Il-Sung|archive-date=3 December 2013|url-status=live}}</ref>{{sfn|Suh|1988|p=3}} കിം ഹ്യോങ്-ജിക്കിന് 1911-ൽ ജനിച്ച [[കിം റ്യോങ്-ഹോ]] എന്ന ദത്തുപുത്രനും ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=8}} ജപ്പാനെതിരായ പോരാട്ടത്തിനിടെ കിം ചോൽ-ചു കൊല്ലപ്പെട്ടു. കിം യോങ്-ജു പിന്നീട് ഉത്തരകൊറിയൻ സർക്കാരിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും, കിം ഇൽ സങിന്റെ പിൻഗാമിയായി പരിഗണിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന് ഭരണകൂടത്തിന്റെ പിന്തുണ നഷ്ടപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://www.propagandaworld.org/product-page/80th-anniversary-of-the-birth-of-kim-chol-ju-minisheet-1996|title=80th Anniversary Of The Birth Of Kim Chol Ju Minisheet 1996|access-date=19 September 2023|website=Propagandaworld|language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Hoare |first=James |url=https://books.google.com/books?id=ZI-6NARaLusC&dq=Kim+Yong-ju+1920&pg=PA226 |title=Historical Dictionary of Democratic People's Republic of Korea |date=13 July 2012 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-6151-0 |language=en}}</ref> കിമ്മിന്റെ കുടുംബം ജോൻജു കിം വംശത്തിൽപ്പെട്ടതാണെന്നും, ഈ വംശത്തിന്റെ ഉത്ഭവം വടക്കൻ ജിയോല്ല പ്രവിശ്യയിലെ ജോൻജുവിൽ ആണെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. 1860-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുതുമുത്തച്ഛനായ [[കിം ഉൻഗു]] പ്യോങ്യാങിലെ മാങ്യോങ്‌ദെ പ്രദേശത്ത് താമസമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.wikiwand.com/en/Kim_%C5%ACngu|title=Kim Ŭngu|access-date=2026-10-02|last=Song-Ryeong (father)|first=Kim|last2=Hyeon-Jik (mother)|first2=Na|language=en}}</ref> 1912 ഏപ്രിൽ 15-ന് പ്യോങ്യാങിനടുത്തുള്ള മാങ്യോങ്‌ദെ-ഗുയോക്ക് എന്ന ചെറിയ ഗ്രാമത്തിൽ (അന്ന് നാംനി) അല്ലെങ്കിൽ ചിൽഗോളിൽ (അന്ന് ഹെയ്‌ജോ) ആണ് കിം ജനിച്ചതെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. 1964-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കിമ്മിന്റെ അർധഔദ്യോഗിക ജീവചരിത്രം അനുസരിച്ച്, അദ്ദേഹം അമ്മയുടെ ചിങ്ജോങിലുള്ള വീട്ടിലാണ് ജനിച്ചത്. പിന്നീട് മാങ്യോങ്‌ദെ-ഗുയോക്കിലാണ് അദ്ദേഹം വളർന്നത്.<ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |id=243895 |access-date=13 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |archive-date=2 August 2020 |url-status=live}}</ref> കിമ്മിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം എല്ലായ്പ്പോഴും ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ വക്കിലായിരുന്നു. വളരെ സജീവമായിരുന്ന ഒരു പ്രസ്ബിറ്റീരിയൻ ക്രിസ്ത്യൻ കുടുംബത്തിലാണ് താൻ വളർന്നതെന്ന് കിം പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref name=":2">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html|location=London|work=The Independent|title=The Rage Against God, By Peter Hitchens|first=Sholto|last=Byrnes|date=7 May 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html|archive-date=12 May 2010}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതൃമുത്തച്ഛൻ ഒരു പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് ശുശ്രൂഷകനായിരുന്നു. പിതാവ് ഒരു മിഷനറി സ്കൂളിൽ പഠിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹം പ്രസ്ബിറ്റീരിയൻ സഭയിലെ ഒരു മൂപ്പനുമായിരുന്നു.<ref>[http://www.kimjongiliathemovie.com/learnmore.html Kimjongilia – The Movie – Learn More] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100918043045/http://www.kimjongiliathemovie.com/learnmore.html|date=18 September 2010}}</ref><ref name=":2" /> 1919-ൽ കിം ഹ്യോങ്-ജിക് ജപ്പാൻ വിരുദ്ധമായ മാർച്ച് ഫസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിൽ പങ്കെടുത്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hrnkinsider.org/2021/03/fixing-distorted-history-prerequisite.html|title=Fixing Distorted History, a Prerequisite to Democratizing North Korea|access-date=2026-10-02|last=Korea|first=Committee for Human Rights in North}}</ref> മിക്ക കൊറിയൻ കുടുംബങ്ങളെയും പോലെ, 1910 ഓഗസ്റ്റ് 29-ന് ആരംഭിച്ച കൊറിയയിലെ ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശത്തോട് കിമ്മിന്റെ കുടുംബത്തിനും ശക്തമായ എതിർപ്പുണ്ടായിരുന്നു. കൊറിയൻ പ്രതിഷേധങ്ങളെ അടിച്ചമർത്താൻ ജപ്പാൻ നടത്തിയ നടപടികൾ വളരെ കർശനമായിരുന്നു. 1912-ൽ മാത്രം 52,000-ത്തിലധികം കൊറിയൻ പൗരന്മാരെ ജാപ്പനീസ് സൈന്യം അറസ്റ്റ് ചെയ്ത് തടവിലാക്കി. ഈ അടിച്ചമർത്തൽ നടപടികളെ തുടർന്ന് നിരവധി കൊറിയൻ കുടുംബങ്ങൾക്ക് [[കൊറിയ]] വിട്ട് [[മഞ്ചൂറിയ|മഞ്ചൂരിയയിൽ]] താമസമാക്കേണ്ടിവന്നു.<ref>{{cite book |last=Sohn |first=Won Tai |url=https://books.google.com/books?id=4Hz119vPQYwC&pg=PA43 |title=Kim Il Sung and Korea's Struggle: An Unconventional Firsthand History |publisher=McFarland |year=2003 |isbn=978-0-7864-1589-2 |location=Jefferson |pages=42–43 |access-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211107110508/https://books.google.com/books?id=4Hz119vPQYwC&pg=PA43 |archive-date=7 November 2021 |url-status=live}}</ref> 1919 മേയിൽ, [[കിം ഹ്യോങ്-ജിക്]] തന്റെ മകൻ കിം സങ്-ജുവിനെയും കുടുംബത്തിലെ മറ്റുള്ളവരെയും കൂട്ടി ചൈനയിലേക്ക് പലായനം ചെയ്ത് ബാദാവോഗൗവിൽ താമസമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.faithtap.com/x/kim-il-sung-Q41117|title=Kim Il-sung|access-date=2026-10-02|language=en}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, കിമ്മിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ, പ്രത്യേകിച്ച് അമ്മ, കൊറിയൻ ഉപദ്വീപിലാകെ ശക്തിപ്രാപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ സമരത്തിൽ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://schoolhistory.co.uk/modern/kim-il-sung/|title=Kim Il-Sung {{!}} Life, Dynasty, Cult of Personality {{!}} History Worksheets|access-date=2026-10-02|last=Morales|first=Michelle|date=2023-03-30|language=en-US}}</ref> അവരുടെ പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ കൃത്യമായ സ്വഭാവം — അത് മിഷനറി പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതായിരുന്നോ, ദേശീയവാദപരമായിരുന്നോ, അതോ രണ്ടും ചേർന്നതായിരുന്നോ — വ്യക്തമല്ല.{{sfn|Lankov|2002|p=53}} === കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങളും ഗറില്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും === [[File:Youth_of_Kim_Il-sung.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Youth_of_Kim_Il-sung.jpg|ലഘുചിത്രം|1926-ൽ വാസോങ് മിലിട്ടറി അക്കാദമിയിൽ പഠിച്ചിരുന്ന കാലത്തെ കിമ്മിന്റെ ചിത്രം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മകഥയായ ''വിത്ത് ദ സെഞ്ചുറി''യിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.]] ഉത്തരകൊറിയൻ സർക്കാർ സ്രോതസ്സുകൾ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, 1926-ൽ കിം [[ഡൗൺ വിത്ത് ഇംപീരിയലിസം യൂണിയൻ]] സ്ഥാപിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality|access-date=1 October 2014|last=Smith|first=Lydia|date=8 July 2014|work=International Business Times UK|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758|archive-date=6 October 2014|url-status=live}}</ref> എന്നാൽ മിക്ക അക്കാദമിക ഗവേഷകരും ഈ വാദം അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=190}} 1926-ൽ അദ്ദേഹം വാസോങ് മിലിട്ടറി അക്കാദമിയിൽ ചേർന്നു. എന്നാൽ അവിടുത്തെ പരിശീലനരീതികൾ കാലഹരണപ്പെട്ടതാണെന്ന് തോന്നിയതിനെ തുടർന്ന് 1927-ൽ അദ്ദേഹം പഠനം ഉപേക്ഷിച്ചു. തുടർന്ന് 1930 വരെ ചൈനയിലെ ജിലിനിലുള്ള യുവൻ മിഡിൽ സ്കൂളിൽ പഠിച്ചു.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp|newspaper=[[The New York Times]]|title=Carter Wins Release of American in North Korea|first1=Choe|last1=Sang-Hun|author1-link=Choe Sang-Hun|first2=Sharon|last2=LaFraniere|author2-link=Sharon LaFraniere|date=27 August 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp|archive-date=30 June 2017}}</ref> അവിടെവെച്ച് പഴയ തലമുറയിലെ കൊറിയക്കാരുടെ പാരമ്പര്യപരമായ ചിന്താഗതികളിൽ നിന്ന് അകന്ന അദ്ദേഹം [[കമ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] ആശയങ്ങളിൽ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. പതിനേഴാം വയസ്സിൽ കിം, ഇരുപതിൽ താഴെ അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്ന ഒരു രഹസ്യ സംഘടനയായ കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് യൂത്ത് അസോസിയേഷനിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ അംഗമായി. ദക്ഷിണ മഞ്ചൂറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് യൂത്ത് അസോസിയേഷനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്ന ഹോ സോ ({{Korean|hangul=허소|hanja=許笑|labels=no}}) ആയിരുന്നു സംഘടനയുടെ നേതാവ്. 1929-ൽ സംഘടന രൂപീകരിച്ച് മൂന്ന് ആഴ്ചകൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ [[പോലീസ്]] അതിനെ കണ്ടെത്തുകയും കിമ്മിനെ ഏതാനും മാസത്തേക്ക് ജയിലിലടയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അറസ്റ്റും ജയിൽവാസവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് വിരാമമിട്ടു.{{sfn|Lankov|2002|p=52}}{{sfn|Suh|1988|p=7}} വടക്കൻ ചൈനയിലെ വിവിധ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ ഗറില്ലാ സംഘങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം ചേർന്നു. ഇതിൽ നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് ഗവൺമെന്റിന്റെ [[കൊറിയൻ റെവല്യൂഷണറി ആർമി|കൊറിയൻ റെവല്യൂഷണറി ആർമിയും]] ഉൾപ്പെടുന്നു. 1930-ൽ അദ്ദേഹം കിഴക്കൻ പ്രവിശ്യകളിലെ കൊറിയൻ കർഷകരുടെ ജനറൽ യൂണിയന്റെ ഫുസോങ്, ആൻതു സംഘടനാ സമിതിയിൽ അംഗമായി. അതേ വർഷം, നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് ഗവൺമെന്റിന്റെ മുൻ അംഗമായിരുന്ന ലീ ജോങ്-നാക്{{sfn|Tertitskiy|2025|p=68}} സ്ഥാപിച്ച ആർമി ഓഫ് ദ വേൾഡ് ഫയറിന്റെ സൈനിക-രാഷ്ട്രീയ കൗൺസിലിലും അദ്ദേഹം അംഗമായി. മഞ്ചൂറിയയിൽ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ വികാരം ശക്തമായിരുന്നു. എന്നാൽ 1930 മേയ് വരെ ജപ്പാൻ മഞ്ചൂറിയ കൈവശപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ല. 1930 മേയ് 30-ന് കിഴക്കൻ മഞ്ചൂറിയയിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായ ഒരു അക്രമാസക്തമായ പ്രക്ഷോഭം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. "ജാപ്പനീസ് ആക്രമണത്തെ" ചെറുക്കുന്നതിന്റെ പേരിൽ കർഷകർ ചില പ്രാദേശിക ഗ്രാമങ്ങൾ ആക്രമിച്ചു.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973) 3.</ref> അധികാരികൾ ഈ സ്വാഭാവികമായി പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട പ്രക്ഷോഭത്തെ എളുപ്പത്തിൽ അടിച്ചമർത്തി. ഈ ആക്രമണത്തെ തുടർന്ന് മഞ്ചൂറിയ അധിനിവേശം ചെയ്യാനുള്ള പദ്ധതികൾ ജപ്പാൻ ആരംഭിച്ചു. 1931 മേയ് 20-ന് മഞ്ചൂറിയയിലെ<ref>{{cite book |last=Suh |first=Dae-Sook |author-link=Suh Dae-sook |title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System |publisher=The University Press of Hawaii |year=1981 |isbn=978-0-8248-0740-5 |location=Honolulu |pages=9, 19}}</ref> യെൻചി കൗണ്ടിയിൽ നടന്ന യങ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ലീഗ് പ്രതിനിധികളുടെ യോഗത്തിൽ കിം നടത്തിയതായി പറയപ്പെടുന്ന പ്രസംഗത്തിൽ, 1930 മേയ് 30-ന് കിഴക്കൻ മഞ്ചൂറിയയിൽ നടന്നതുപോലുള്ള ആസൂത്രണമില്ലാത്ത പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രതിനിധികൾ വിട്ടുനിൽക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 1–15.</ref> നാല് മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1931 സെപ്റ്റംബർ 18-ന് [[മുക്ഡൻ സംഭവം]] നടന്നു. മഞ്ചൂറിയയിലെ മുക്ഡൻ നഗരത്തിൽ ജാപ്പനീസ് റെയിൽപ്പാതയ്ക്ക് സമീപം താരതമ്യേന ചെറിയ അളവിലുള്ള [[ഡൈനാമിറ്റ്|ഡൈനാമൈറ്റ്]] പൊട്ടിത്തെറിച്ചതായിരുന്നു സംഭവം. സ്ഫോടനത്തിൽ കാര്യമായ നാശനഷ്ടങ്ങളൊന്നും ഉണ്ടായില്ലെങ്കിലും, മഞ്ചൂറിയയിലേക്ക് സൈന്യത്തെ അയയ്ക്കാനും അവിടെ ഒരു പാവ സർക്കാരിനെ സ്ഥാപിക്കാനും ജപ്പാൻ ഈ സംഭവത്തെ ഒരു കാരണംയായി ഉപയോഗിച്ചു.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17–20.</ref> 1931-ൽ കിം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ]] (CCP) ചേർന്നു. [[കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] 1925-ൽ തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നെങ്കിലും, അമിതമായ ദേശീയവാദ നിലപാട് സ്വീകരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് 1930-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ അതിനെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഇന്റർനാഷണലിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിയിരുന്നു. 1932 ഫെബ്രുവരി മുതൽ, വാങ് ദെലിൻ അദ്ദേഹത്തെ റിക്രൂട്ട് ചെയ്തതിന തുടർന്ന് കിം ചൈനീസ് പീപ്പിൾസ് നാഷണൽ സാൽവേഷൻ ആർമിയിൽ പ്രചാരണ പ്രവർത്തകനായി പ്രവർത്തിച്ചു. എന്നാൽ ദേശീയവാദ സർക്കാർ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകളെ പുറത്താക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടതോടെ, കിം ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന മുഴുവൻ പ്രചാരണ വിഭാഗത്തെയും വാങ് പുറത്താക്കി. തുടർന്ന് കിം CCP രൂപീകരിച്ച ആൻതു പാർട്ടിസൻ യൂണിറ്റിൽ ചേർന്നു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=70}} പിന്നീട് ഈ യൂണിറ്റ് മറ്റ് ചില യൂണിറ്റുകളുമായി ലയിപ്പിച്ച് [[വാങ്‌ചിങ് ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ പാർട്ടിസൻ യൂണിറ്റ്]] രൂപീകരിച്ചു. കിം അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ കമ്മീഷണറായി.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=72}} 1935-ൽ ഏകദേശം 160 സൈനികർ ഉൾപ്പെട്ട രണ്ടാം ഡിവിഷന്റെ മൂന്നാം ഡിറ്റാച്ച്മെന്റിന്റെ രാഷ്ട്രീയ കമ്മീഷണറായി കിമ്മിനെ നിയമിച്ചു.{{sfn|Lankov|2002|p=53}} അവിടെവച്ചാണ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവെന്ന നിലയിൽ പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുരുവായി മാറിയ വെയ് ഷെങ്മിനുമായി കിം പരിചയപ്പെടുന്നത്. അന്ന് വടക്കുകിഴക്കൻ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ സംയുക്ത സേനയുടെ രാഷ്ട്രീയ സമിതി അധ്യക്ഷനായിരുന്ന വെയ്, കിമ്മിന്റെ നേരിട്ടുള്ള മേലുദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു. യാനാനിലെ ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ചെയർമാനായ മാവോ സെതൂങ്ങിനോട് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടായിരുന്ന ഉന്നത പാർട്ടി നേതാവായ കാങ് ഷെങിന് വെയ് നേരിട്ട് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിരുന്നു. 1941 മാർച്ച് 8-ന് വെയ് മരിക്കുന്നതുവരെ ഈ ബന്ധം തുടർന്നു. 1935-ൽ കിം കിം ഇൽ സങ് എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചു.{{sfn|Suh|1988|pp=8–10}} ഇതിന്റെ അർത്ഥം "കിം സൂര്യനായി" എന്നാണ്. 1936 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച ഗറില്ലാ സംഘടനയായ വടക്കുകിഴക്കൻ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ സംയുക്ത സേനയിൽ കിം അംഗമായി.<ref>{{cite journal |last1=Coogan |first1=Anthony |date=July 1994 |title=Northeast China and the Origins of the Anti-Japanese United Front |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/009770049402000302 |journal=[[Modern China (journal)|Modern China]] |volume=20 |issue=3 |pages=282–314 |doi=10.1177/009770049402000302 |issn=0097-7004 |s2cid=145225647 |url-access=subscription}}</ref> [[മിൻസെങ്‌ദാൻ സംഭവം|മിൻസെങ്‌ദാൻ സംഭവത്തി]]<nowiki/>ലെ കിമ്മിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിന് കൂടുതൽ ശക്തമായ അടിത്തറ നൽകി.<ref name=":12">{{Cite book |last=Kim |first=Suzy |title=Everyday Life in the North Korean Revolution, 1945–1950 |date=2016 |publisher=Cornell University Press |isbn=978-1-5017-0568-7 |location=Ithaca |oclc=950929415}}</ref> [[മഞ്ചൂറിയ]]<nowiki/>യിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]], മഞ്ചൂറിയയിലെ ഏതൊരു കൊറിയക്കാരനും രഹസ്യമായി ജപ്പാൻ അനുകൂലമായ മിൻസെങ്‌ദാൻ സംഘടനയിലെ അംഗമായിരിക്കാമെന്ന് സംശയിക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref name=":22">{{harvnb|Armstrong|2013|page=30}}</ref> ഇതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ശുദ്ധീകരണ നടപടിയിൽ ആയിരത്തിലധികം കൊറിയക്കാരെ ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി. ഇതിൽ കിമ്മും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. 1933-ന്റെ അവസാനത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തെങ്കിലും 1934-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ കുറ്റവിമുക്തനാക്കി. ഈ നടപടിക്കിടെ ഏകദേശം 500 കൊറിയക്കാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.<ref name=":22" /> താൻ ഒരിക്കലും മിൻസെങ്‌ദാൻ അംഗമായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, അതിൽ അംഗമായിരുന്നുവെന്ന് സമ്മതിക്കാൻ കിം പലതവണ നിർബന്ധിതനായി.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=73}} കിമ്മിന്റെ ആത്മകഥയിലും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പോരാടിയ ഗറില്ലാ പോരാളികളുടെ ഓർമക്കുറിപ്പുകളിലും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ശുദ്ധീകരണ സമിതിയുടെ സംശയപ്പട്ടികകൾ കിം പിടിച്ചെടുത്ത് കത്തിച്ചതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വം കൂടുതൽ ഉറപ്പിക്കാൻ സഹായിച്ച പ്രധാന സംഭവങ്ങളിലൊന്ന്.<ref name=":12" /> ഈ രേഖകൾ നശിപ്പിക്കുകയും സംശയത്തിന്റെ പേരിൽ നടപടി നേരിട്ടവരെ പുനരധിവസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ, ശുദ്ധീകരണത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടവർ കിമ്മിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വീണ്ടും അണിനിരന്നു.<ref name=":12" /> ചരിത്രകാരിയായ സൂസി കിം പറയുന്നതുപോലെ, "ധീരമായ നീക്കം മാത്രമല്ല, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുകമ്പയും" കിം ഇൽ സങിനെ ഈ ശുദ്ധീകരണ നടപടികൾക്ക് ശേഷം ഒരു നിർണായക നേതാവായി ഉയർത്തി. 1937-ൽ, 24-ാം വയസ്സിൽ കിമ്മിനെ ആറാമത്തെ ഡിവിഷന്റെ കമാൻഡറായി നിയമിച്ചു. പിന്നീട് "കിം ഇൽ സങിന്റെ ഡിവിഷൻ" എന്നറിയപ്പെട്ട ഈ സംഘത്തിൽ ഏതാനും നൂറ് സൈനികരുണ്ടായിരുന്നു. 1937 ജൂൺ 4-ന് 200 ഗറില്ലാ പോരാളികളുമായി അദ്ദേഹം പോചോൻബോയിൽ ആക്രമണം നടത്തി.<ref name=":0">{{harvnb|Kim|2016|page=68}}</ref> പ്രാദേശിക സർക്കാർ ഓഫീസുകൾ നശിപ്പിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് പോലീസ് സ്റ്റേഷനും പോസ്റ്റ് ഓഫീസിനും തീയിടുകയും ചെയ്തു.<ref name=":0" /> ഈ ആക്രമണത്തിന്റെ വിജയം കിമ്മിന്റെ സൈനിക നേതൃത്വത്തിലുള്ള കഴിവുകൾ പ്രകടമാക്കി. സൈനിക വിജയത്തേക്കാൾ പ്രാധാന്യമർഹിച്ച മറ്റൊരു നേട്ടം, ഗറില്ലാ പോരാളികളും മഞ്ചൂറിയ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ ഐക്യമുന്നണി സംഘടനയായ കൊറിയൻ ഫാദർലാൻഡ് റസ്റ്റോറേഷൻ അസോസിയേഷനും തമ്മിൽ രാഷ്ട്രീയമായി ഏകോപനവും സംഘടനാപരമായ സഹകരണവും സാധ്യമാക്കിയതായിരുന്നു.<ref name=":0" /> ഈ നേട്ടങ്ങളിലൂടെ ചൈനീസ് ഗറില്ലാ പോരാളികൾക്കിടയിൽ കിമ്മിന് ഒരു പരിധിവരെ പ്രശസ്തി ലഭിച്ചു. പിന്നീട് ഉത്തരകൊറിയൻ ജീവചരിത്രങ്ങളിൽ ഈ സംഭവത്തെ കൊറിയയുടെ മഹത്തായ വിജയമായി അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ജപ്പാൻകാരുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, ഇതുവരെ ഉണ്ടായിരുന്ന കൊറിയൻ ഗറില്ലാ നേതാക്കളിൽ ഏറ്റവും കാര്യക്ഷമരും ജനപ്രീതിയുള്ളവരുമായ നേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു കിം.{{sfn|Cumings|2005|pp=160–161}}<ref>{{cite book |last=Robinson |first=Michael E. |url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/ |title=Korea's Twentieth-Century Odyssey |publisher=University of Hawaii Press |year=2007 |isbn=978-0-8248-3174-5 |location=Honolulu |pages=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |url-access=registration}}</ref> ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന്റെ തിരച്ചിൽ പട്ടികകളിൽ അദ്ദേഹം "ടൈഗർ" എന്ന പേരിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="McCormack 1993">{{cite book |last1=Lone |first1=Stewart |title=Korea since 1850 |last2=McCormack |first2=Gavan |author-link2=Gavan McCormack |publisher=Longman Cheshire |year=1993 |location=Melbourne |page=100}}</ref> 1940 ഫെബ്രുവരിയിൽ ജപ്പാൻ കിമ്മിനെ പിടികൂടുന്നതിനായി "മയേദ യൂണിറ്റ്" എന്ന പ്രത്യേക സൈനിക സംഘത്തെ അയച്ചു.<ref name="McCormack 1993" /> 1940-ൽ പിന്നീട്, കിം ഇൽ സങിന്റെ ആദ്യ ഭാര്യയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന കിം ഹ്യേ-സുൻ എന്ന സ്ത്രീയെ ജപ്പാൻകാർ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി. കൊറിയൻ ഗറില്ലാ പോരാളികളെ കീഴടങ്ങാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതിനായി അവരെ ബന്ദിയാക്കി ഉപയോഗിക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും പിന്നീട് അവരെ കൊലപ്പെടുത്തി. കിമ്മിനെ ഒന്നാം സേനയുടെ രണ്ടാം പ്രവർത്തനമേഖലയുടെ കമാൻഡറായി നിയമിച്ചു. എന്നാൽ 1940 അവസാനത്തോടെ ഒന്നാം സേനയിലെ ജീവനോടെ ശേഷിച്ചിരുന്ന ഏക നേതാവ് കിം മാത്രമായിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് സൈന്യം പിന്തുടരുന്നതിനിടെ, 1940 ഒക്ടോബർ 23-ന് കിം ഒരു ഡസനോളം പോരാളികളോടൊപ്പം [[അമുർ നദി|അമൂർ നദി]] കടന്ന് [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലേക്ക്]] രക്ഷപ്പെട്ടു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=76}}{{sfn|Lankov|2002|pp=53–54}} തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഖബറോവ്സ്കിന് സമീപമുള്ള വ്യാത്സ്കൊയെയിലെ ഒരു ക്യാമ്പിലേക്ക് അയച്ചു. അവിടെ സോവിയറ്റ് സൈന്യം കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഗറില്ലാ പോരാളികൾക്ക് വീണ്ടും സൈനിക പരിശീലനം നൽകി. [[File:东北抗日联军教导旅.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E4%B8%9C%E5%8C%97%E6%8A%97%E6%97%A5%E8%81%94%E5%86%9B%E6%95%99%E5%AF%BC%E6%97%85.jpg|ലഘുചിത്രം|1943-ൽ റെഡ് ആർമിയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര സൈനിക യൂണിറ്റായ 88-ാമത് പ്രത്യേക റൈഫിൾ ബ്രിഗേഡിലെ അംഗങ്ങൾ. മുൻനിരയിൽ വലതുവശത്തുനിന്ന് രണ്ടാമതായി ഇരിക്കുന്നത് കിം.]] 1942 ഓഗസ്റ്റിൽ, കിമ്മിനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈനികരെയും [[സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമി|സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമിയുടെ]] ഭാഗമായിരുന്ന 88-ാമത് സെപ്പറേറ്റ് റൈഫിൾ ബ്രിഗേഡ് എന്ന പ്രത്യേക യൂണിറ്റിലേക്ക് നിയോഗിച്ചു. കിമ്മിന്റെ നേരിട്ടുള്ള മേലുദ്യോഗസ്ഥൻ ഷൗ ബാവോസോങ് ആയിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|access-date=1 June 2019|date=23 December 2011|website=people.com.cn|language=zh-hant|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|archive-date=1 June 2019|author=寸麗香|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|access-date=1 June 2019|author-link=Fyodor Tertitskiy|date=4 February 2019|publisher=[[NK News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601060126/https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|archive-date=1 June 2019|author=Fyodor Tertitskiy|url-status=live}}</ref> സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമിയിൽ കിം ക്യാപ്റ്റൻ പദവി നേടി. {{sfn|Tertitskiy|2025|page=34}}1945-ൽ [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം]] അവസാനിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം സോവിയറ്റ് സൈന്യത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref>{{cite book |last=Buzo |first=Adrian |url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 |title=The Making of Modern Korea |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-42278-5 |edition=3rd |location=London |page=270 |access-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221014020445/https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 |archive-date=14 October 2022 |url-status=live}}</ref> === കിം ഒരു വ്യാജ വ്യക്തിയാണെന്ന വാദങ്ങൾ === "കിം ഇൽ സങ്" എന്ന പേര് കൊറിയൻ പ്രതിരോധ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആദ്യകാലത്തെ പ്രമുഖ നേതാവായ കിം ക്യോങ്-ചോൺ മുമ്പ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി നിരവധി സ്രോതസ്സുകൾ അവകാശപ്പെടുന്നു.{{sfn|Becker|2005|p=44}} സോവിയറ്റ് അധിനിവേശകാലത്ത് കിമ്മിനൊപ്പം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന സോവിയറ്റ് സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ഗ്രിഗോറി മെക്ലർ, മരിച്ചുപോയ ഒരു മുൻ കമാൻഡറിൽ നിന്നാണ് കിം ഈ പേര് സ്വീകരിച്ചതെന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref>{{cite news|date=10 January 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership|work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 June 2009}}</ref> എന്നാൽ റഷ്യൻ ചരിത്രകാരനായ ആന്ദ്രെ ലങ്കോവ്, ഈ വാദം ശരിയാകാൻ സാധ്യതയില്ലെന്നാണ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ]] കഴിഞ്ഞ കാലയളവിന് മുമ്പും ശേഷവും കിമ്മിനെ അറിയാമായിരുന്ന നിരവധി സാക്ഷികളുണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ കിമ്മിന്റെ മേലുദ്യോഗസ്ഥനായ ഷൗ ബാവോസോങും ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Lankov|2002|p=55}} തന്റെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകളിൽ "രണ്ടാമത്തെ" കിം ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന വാദം ഷൗ നിരാകരിച്ചു. അമേരിക്കൻ ചരിത്രകാരനായ ബ്രൂസ് കമ്മിങ്സും, ക്വാന്തുങ് സേനയിലെ ജാപ്പനീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ കിം ഒരു പ്രതിരോധ നേതാവെന്ന നിലയിൽ പ്രശസ്തനായിരുന്നുവെന്ന് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയതായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്.{{sfn|Cumings|2005|pp=160–161}} 2019-ൽ അന്വേഷണാത്മക പത്രപ്രവർത്തകയായ ആനി ജേക്കബ്സൻ സർപ്രൈസ്, കിൽ, വാനിഷ് എന്ന പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അതിൽ, കിം ഇൽ സങ് [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന, ബ്ലാക്ക്‌മെയിൽ ചെയ്യപ്പെട്ട ഒരു വ്യാജ വ്യക്തിയാണെന്ന് അമേരിക്കൻ [[സെൻട്രൽ ഇന്റലിജൻസ് ഏജൻസി]] (CIA) ഒരിക്കൽ നിഗമനം ചെയ്തിരുന്നതായി പറയുന്നു.<ref name=":32">{{Cite book |last=Jacobsen |first=Annie |author-link=Annie Jacobsen |title=Surprise, Kill, Vanish: The Secret History of CIA Paramilitary Armies, Operators, and Assassins |publisher=[[Little, Brown and Company]] |year=2019 |isbn=978-0-316-44140-7 |location=New York |page=42 |language=en}}</ref> "ദ ഐഡന്റിറ്റി ഓഫ് കിം ഇൽ സങ്" എന്ന തലക്കെട്ടിലുള്ള രേഖയിൽ, ആ നേതാവിന്റെ യഥാർത്ഥ വ്യക്തിത്വം കിം സോങ്-ജു എന്ന പേരുള്ള അനാഥനായ ഒരു കുട്ടിയുടേതാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടു. സഹപാഠിയുടെ പണം മോഷ്ടിക്കുന്നതിനിടെ പിടിക്കപ്പെട്ട കിം സോങ്-ജു, അപമാനം ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി ആ സഹപാഠിയെ കൊലപ്പെടുത്തിയതായി രേഖ ആരോപിച്ചു. തുടർന്ന്, [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ|സ്റ്റാലിൻ]] "അപ്രത്യക്ഷനാക്കിയ" യഥാർത്ഥ യുദ്ധവീരനായ കിം ഇൽ സങിന്റെ പേര് സ്വീകരിച്ച്, സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ഒരു പാവയായി ഉത്തരകൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയെ നയിക്കാൻ സോവിയറ്റ് രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കിം സോങ്-ജുവിനെ ബ്ലാക്ക്‌മെയിൽ ചെയ്തതായും രേഖ അവകാശപ്പെട്ടു. ജേക്കബ്സന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കിം ഇൽ സങിന്റെ വ്യക്തിത്വത്തെക്കുറിച്ച് "ചോദ്യങ്ങളൊന്നും ഉയരരുത്" എന്ന് ഭരണകൂടത്തിന്റെ നേതാക്കൾക്ക് പ്രത്യേക നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നതായും CIA പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref name=":3">{{Cite book |last=Jacobsen |first=Annie |author-link=Annie Jacobsen |title=Surprise, Kill, Vanish: The Secret History of CIA Paramilitary Armies, Operators, and Assassins |publisher=[[Little, Brown and Company]] |year=2019 |isbn=978-0-316-44140-7 |location=New York |page=42 |language=en}}</ref> ചരിത്രകാരന്മാർ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കുന്ന അഭിപ്രായം, കിമ്മിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി രൂപപ്പെട്ട വ്യക്തിത്വാരാധന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ അതിശയോക്തിപരമായി അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, അദ്ദേഹം പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു ഗറില്ലാ നേതാവായിരുന്നു എന്നതാണ്.{{sfn|Buzo|2002|page=56}}{{sfn|Robinson|2007|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87]}}<ref>{{Cite book |last1=Oberdorfer |first1=Don |author-link=Don Oberdorfer |title=The Two Koreas: A Contemporary History |last2=Carlin |first2=Robert |publisher=Basic Books |year=2014 |isbn=978-0465031238 |pages=13–14}}</ref> == നേതൃത്വം (1948–1994) == === കൊറിയയിലേക്കുള്ള മടക്കം === [[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|ലഘുചിത്രം|1945 ഒക്ടോബറിൽ പ്യോങ്യാങ്ങിൽ സോവിയറ്റ് സിവിൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനിലെ അംഗങ്ങൾക്കൊപ്പം ഒരു പൊതുപരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന കിം (കറുത്ത സ്യൂട്ടിൽ).<ref>{{Citation|last1=Jeon|first1=Bong-gwan|title=Why did Stalin appoint Captain Kim Il-sung of the 88th Brigade as the leader of North Korea?|date=8 July 2023|url=https://www.chosun.com/national/weekend/2023/07/08/J3BKFDKDSFENLNG7LTN3TNG4BQ/|publisher=([[The Chosun Ilbo]], 조선일보)|quote=Kim Il-sung first appeared before the public on 14 October at a mass rally held at the [[Kim Il Sung Stadium|Pyongyang Kirim-ri Public Sports Ground]] to welcome the Soviet Army. The rally was organized to celebrate the liberation and reaffirm the determination to build a new Korea. However, most people gathered there were actually there to see 'General Kim Il-sung, the hero of the nation,' so it became known as the 'Kim Il-sung General’s Homecoming Rally.' The crowd that filled the Moranbong area was said to number between 60,000 and 400,000, according to various records. At the time, the population of Pyongyang was around 340,000. After speeches by [[Nikolai Georgiyevich Lebedev|Lebedev]] and [[Cho Man-sik]], Kim Il-sung, dressed in a suit provided by the Soviet army, ascended the podium. Before the rally, Lebedev advised Kim Il-sung, saying, "There is a growing sentiment among the North Korean people against the Soviet Union, so do not wear the Soviet medal." However, Kim Il-sung insisted on wearing the Soviet medal and appeared on the stage with it. Lebedev saw this as an expression of "a small heroism," wanting to demonstrate loyalty to the Soviet Union and Stalin. In the photograph taken that day, Kim Il-sung is seen wearing the Soviet medal while speaking in front of the Soviet and Korean flags, with Generals [[Ivan Chistyakov|Chistakov]], [[Nikolai Georgiyevich Lebedev|Lebedev]], and Romanenko standing behind him. This image was later edited in North Korea to show Kim Il-sung alone without the medal, once the regime stabilized. Kim Il-sung began his speech by reading the manuscript translated by the Soviet army, stating, "We sincerely thank the Soviet Army, which fought for our liberation and freedom." It was a brief and neutral speech with no strong communist rhetoric, focusing on the theme of "uniting efforts to build a new democratic Korea." Kim Il-sung later commented, "When I heard the cheers, all the fatigue that had built up over the past twenty years melted away at once," expressing satisfaction with the atmosphere at the rally. However, there were mixed emotions among the crowd that day. The playwright Oh Young-jin, who had met Kim Il-sung several times through [[Cho Man-sik]]'s circle, recorded the atmosphere of the rally: "Instead of the white-haired old general, a young man who looked no older than 30 steps forward with a manuscript in hand. His hair was cut like a waiter from a Chinese restaurant, and his bangs looked as if he were a lightweight boxer. Fake!" A wave of disbelief, disappointment, dissatisfaction, and anger spread through the crowd like an electric current. It is also confirmed in Lebedev's memoirs that there was a "fake Kim Il-sung" uproar among the crowd. While Kim Il-sung had won over Stalin and the Soviet military leadership, he had not won the hearts of the North Korean people.}}</ref>]] 1945 ഓഗസ്റ്റ് 8-ന് സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ജപ്പാനെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് റെഡ് ആർമി [[പ്യോംങ്യാംഗ്|പ്യോങ്യാങ്ങിൽ]] പ്രവേശിച്ചു. 33 വയസ്സുള്ള റെഡ് ആർമി ക്യാപ്റ്റൻ കിം ഇൽ സങ്, 26 വർഷത്തെ പ്രവാസജീവിതത്തിന് ശേഷം 1945 സെപ്റ്റംബർ 19-ന് കൊറിയയിലെ വോൻസാൻ തുറമുഖത്ത് എത്തി.{{sfn|Martin|2004|p=51}} സോവിയറ്റ് ആഭ്യന്തരകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന ലിയോണിദ് വാസിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കിം ഇൽ സങിനെ സോവിയറ്റ് അധികൃതർ ഏതാണ്ട് "പൂജ്യത്തിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിച്ച" നേതാവായിരുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൊറിയൻ ഭാഷാപരിജ്ഞാനം വളരെ പരിമിതമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് ഔപചാരികമായി ലഭിച്ച എട്ട് വർഷത്തെ വിദ്യാഭ്യാസം മുഴുവൻ [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ് ഭാഷയിലായിരുന്നു]]. കൊറിയയിൽ എത്തിയതിന് മൂന്ന് ദിവസത്തിന് ശേഷം നടന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിൽ അദ്ദേഹം പ്രസംഗിക്കേണ്ടിയിരുന്നു. സോവിയറ്റ് ആഭ്യന്തരകാര്യ മന്ത്രാലയം തയ്യാറാക്കിയ ആ പ്രസംഗം വായിക്കാൻ പോലും അദ്ദേഹത്തിന് ഗണ്യമായ പരിശീലനം ആവശ്യമായി വന്നു.{{sfn|Becker|2005|p=50}} 1945 ഓഗസ്റ്റിൽ, ഉത്തരകൊറിയയെ നയിക്കാൻ യോഗ്യരായ കൊറിയക്കാരെ കണ്ടെത്താൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ 25-ാം സേനയുടെ രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തോട് നിർദേശിച്ചു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി തയ്യാറാക്കിയ പട്ടികയിൽ കിം ഇൽ സങിന്റെ പേര് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ പട്ടികയിലുണ്ടായിരുന്ന ആരെയും ഉത്തരകൊറിയയുടെ നേതൃത്വം ഏറ്റെടുക്കാൻ മതിയായ യോഗ്യതയുള്ളവരായി കണക്കാക്കിയിരുന്നില്ല. 1945 ഓഗസ്റ്റിൽ, ഉത്തരകൊറിയയെ നയിക്കാൻ കഴിവുള്ള കൊറിയക്കാരെ കണ്ടെത്താൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ 25-ാം സേനയുടെ രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന് നിർദേശം നൽകി. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തയ്യാറാക്കിയ പട്ടികയിൽ കിം ഇൽ സങിന്റെ പേര് ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നില്ല.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=95}} എന്നാൽ പട്ടികയിലുണ്ടായിരുന്ന ആരും ഉത്തരകൊറിയയുടെ നേതൃത്വം ഏറ്റെടുക്കാൻ മതിയായ യോഗ്യതയുള്ളവരാണെന്ന് കരുതപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. ഈ കാലയളവിൽ, 88-ാമത് പ്രത്യേക റൈഫിൾ ബ്രിഗേഡ് സന്ദർശിച്ച സോവിയറ്റ് ജനറൽ ഗ്രിഗോറി മെക്ലറുമായി കിം കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി. കിമ്മിൽ മതിപ്പുതോന്നിയ മെക്ലർ അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് അനുകൂലമായ വിലയിരുത്തൽ റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കി. ഇതിനെത്തുടർന്ന്, സോവിയറ്റ് ജനറൽ മാക്സിം പുർക്കയേവും സോവിയറ്റ് സായുധസേനയുടെ ഫാർ ഈസ്റ്റ് മേഖലയിലെ രാഷ്ട്രീയ ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ഇയോസിഫ് ഷിക്കിനും കിമ്മിനെ വിളിച്ചുവരുത്തി. [[പ്യോംങ്യാംഗ്|പ്യോങ്യാങ്ങിന്റെ]] ഡെപ്യൂട്ടി കമാൻഡന്റായി നിയമിക്കാൻ അദ്ദേഹം യോഗ്യനാണോ എന്ന് വിലയിരുത്തുകയായിരുന്നു അവരുടെ ലക്ഷ്യം.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=97}} 1945 ഒക്ടോബറിന്റെ അവസാനത്തോടെ, ഉപപ്രധാനമന്ത്രി ജോർജി മലൻകോവും, പ്രതിരോധ ഉപകമ്മിസാർ നിക്കോളായ് ബുൾഗാനിനും, ഇയോസിഫ് ഷിക്കിനും കിം ഇൽ സങിനെ നേതൃത്വത്തിലേക്ക് ശുപാർശ ചെയ്തു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=98}} ഈ കാലയളവിൽ ലാവ്രെന്തി ബെരിയയും കിമ്മിനെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞു. സ്റ്റാലിന് അദ്ദേഹത്തെ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് ബെരിയ കിമ്മുമായി പലതവണ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി.<ref name="dailynk.com">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600|title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae|access-date=15 April 2014|date=2 January 2014|work=[[Daily NK]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600|archive-date=11 February 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|title=Wisdom of Korea|website=ysfine.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-date=28 May 2013|url-status=dead}}</ref><ref name="scmp.com">{{cite web|url=https://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history|title=Kim Il-sung's secret history|access-date=15 April 2014|last=O'Neill|first=Mark|date=17 October 2010|work=South China Morning Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history|archive-date=27 February 2014|url-status=live}}</ref>[[File:1945-10-14-김일성과_Mekler_중좌.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:1945-10-14-%EA%B9%80%EC%9D%BC%EC%84%B1%EA%B3%BC_Mekler_%EC%A4%91%EC%A2%8C.jpg|ലഘുചിത്രം|1945 ഒക്ടോബറിൽ [[പ്യോംങ്യാംഗ്|പ്യോങ്യാങ്ങിൽ]] സോവിയറ്റ് സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥരിൽ നിന്ന് [[ഓർഡർ ഓഫ് ദ റെഡ് ബാനർ]] ബഹുമതി സ്വീകരിക്കുന്ന കിം ഇൽ സങ് (മധ്യത്തിൽ).]][[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ|സ്റ്റാലിന്റെ]] അന്തിമ തീരുമാനം ആദ്യം പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ ആന്ദ്രേയ് ഷ്ദാനോവിനും, തുടർന്ന് ജനറൽ തെരെന്തി ഷ്റ്റിക്കോവിനും, അതിനുശേഷം 25-ാം സേനയ്ക്കും കൈമാറി. 1945 ഡിസംബറിൽ, സോവിയറ്റ് അധികൃതർ കിം ഇൽ സങിനെ കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഉത്തരകൊറിയൻ ബ്രാഞ്ച് ബ്യൂറോയുടെ പ്രഥമ സെക്രട്ടറിയായി നിയമിച്ചു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=99}} തുടക്കത്തിൽ, ജനപിന്തുണയുള്ള ഒരു മുന്നണി സർക്കാരിനെ നയിക്കാൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ചോ മാൻ-സിക്കിനെയാണ് മുൻഗണന നൽകിയത്.{{sfn|Martin|2004|p=56}} എന്നാൽ സോവിയറ്റ് പിന്തുണയോടെയുള്ള സംരക്ഷിത ഭരണസംവിധാനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ ചോ വിസമ്മതിക്കുകയും കിമ്മുമായി അഭിപ്രായവ്യത്യാസത്തിലാകുകയും ചെയ്തു.{{sfn|Armstrong|2013|p=}} വടക്കൻ കൊറിയയിലെ സോവിയറ്റ് അധിനിവേശത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ ജനറൽ തെരെന്തി ഷ്റ്റിക്കോവ്, 1946 ഫെബ്രുവരി 8-ന് രൂപീകരിച്ച ഉത്തരകൊറിയൻ താൽക്കാലിക ജനകീയ സമിതിയുടെ തലവനായി പാക് ഹോൻ-യോങ്ങിനെക്കാൾ കിം ഇൽ സങിനെയാണ് പിന്തുണച്ചത്.<ref name="LankovArticle">{{cite news|last=Lankov|first=Andrei|author-link=Andrei Lankov|date=25 January 2012|title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html|newspaper=[[The Korea Times]]|access-date=14 April 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html|archive-date=17 April 2015}}</ref> സമിതിയുടെ അധ്യക്ഷനെന്ന നിലയിൽ, ഉത്തരകൊറിയയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഭരണനേതാവായി കിം മാറി. എന്നിരുന്നാലും, കൊറിയൻ യുദ്ധത്തിൽ ചൈന ഇടപെടുന്നതുവരെ, യഥാർഥ അധികാരത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ അദ്ദേഹം ജനറൽ ഷ്റ്റിക്കോവിന് കീഴിലായിരുന്നു.<ref name="scmp.com2">{{cite web|url=https://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history|title=Kim Il-sung's secret history|access-date=15 April 2014|last=O'Neill|first=Mark|date=17 October 2010|work=South China Morning Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history|archive-date=27 February 2014|url-status=live}}</ref>{{sfn|Martin|2004|p=56}}<ref name="LankovArticle2">{{cite news|last=Lankov|first=Andrei|author-link=Andrei Lankov|date=25 January 2012|title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html|newspaper=[[The Korea Times]]|access-date=14 April 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html|archive-date=17 April 2015}}</ref> [[File:28.08.1946_Labour_Party_North_Korea.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:28.08.1946_Labour_Party_North_Korea.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|1946 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് [[പ്യോംങ്യാംഗ്|പ്യോങ്യാങ്ങിൽ]] നടന്ന ന്യൂ പീപ്പിൾസ് പാർട്ടിയുടെയും ഉത്തരകൊറിയൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയുടെയും സംയുക്ത യോഗത്തിൽ കിം ഇൽ സങ് (മധ്യത്തിൽ), [[കിം തു-ബോങ്]] (വലതുവശത്തുനിന്ന് രണ്ടാമത്).]] 1946 മാർച്ച് 1-ന്, മാർച്ച് ഫസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വാർഷികാചരണത്തോടനുബന്ധിച്ച് പ്രസംഗിക്കുകയായിരുന്ന കിം ഇൽ സങിനെ വധിക്കാൻ [[വൈറ്റ് ഷർട്ട്സ് സൊസൈറ്റി]] എന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ തീവ്രവാദ സംഘടനയിലെ ഒരംഗം ശ്രമിച്ചു. കിം പ്രസംഗിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന വേദിയിലേക്ക് ഇയാൾ ഒരു [[ഗ്രനേഡ്]] എറിഞ്ഞു. എന്നാൽ സോവിയറ്റ് സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനായ [[യാക്കോവ് നോവിചെങ്കോ]] ഗ്രനേഡ് പിടിച്ചെടുത്ത് സ്ഫോടനത്തിന്റെ ആഘാതം സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ ഏറ്റുവാങ്ങി. ഇതോടെ കിമ്മിനും സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന മറ്റുള്ളവർക്കും പരിക്കേൽക്കാതെ രക്ഷപ്പെടാനായി.{{sfn|Lankov|2002|pp=24–25}}<ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2013/12/meet-the-man-who-saved-kim-il-sungs-life/|title=Meet the man who saved Kim Il Sung's life|access-date=8 May 2023|last=Young|first=Benjamin R.|date=12 December 2013|website=[[NK News]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Citation|last=Jung|first=Byung Joon|url=https://www.kci.go.kr/kciportal/ci/sereArticleSearch/ciSereArtiView.kci?sereArticleSearchBean.artiId=ART002752849|work=역사비평 [Critical Review of History]|volume=136|pages=342–388|year=2021|trans-title=Assassination of Hyun Junhyuk and Assassination Attempt on Kim Ilsung: 'The Frustrated Golden Days' of Pyongnam Korean Committee for the Preparation of the Re-establishment of the State and the Origin of White Shirts Society|publisher=역사문제연구소 [The Institute for Korean Historical Studies]|language=ko|doi=10.38080/crh.2021.08.136.342|issn=1227-3627|access-date=21 May 2023|script-title=ko:현준혁 암살과 김일성 암살시도―평남 건준의 좌절된 '해방황금시대'와 백의사|url-access=subscription}}</ref> തന്റെ അധികാരം കൂടുതൽ ഉറപ്പിക്കുന്നതിനായി കിം [[കൊറിയൻ പീപ്പിൾസ് ആർമി]] (KPA) രൂപീകരിച്ചു. [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുമായി]] ചേർന്ന് പ്രവർത്തിച്ച ഈ സൈന്യത്തിലേക്ക് ജപ്പാനെതിരായ പോരാട്ടങ്ങളിലും പിന്നീട് ചൈനീസ് ദേശീയവാദ സേനയ്‌ക്കെതിരായ യുദ്ധങ്ങളിലും പോരാട്ടപരിചയം നേടിയ ഗറില്ലാ പോരാളികളെയും മുൻ സൈനികരെയും അദ്ദേഹം റിക്രൂട്ട് ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|title=Defense|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-date=6 March 2016|url-status=dead}}</ref> സോവിയറ്റ് ഉപദേഷ്ടാക്കളുടെയും സൈനിക ഉപകരണങ്ങളുടെയും സഹായത്തോടെ, ശത്രുപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് നുഴഞ്ഞുകയറുന്നതിലും ഗറില്ലാ യുദ്ധമുറകൾ പ്രയോഗിക്കുന്നതിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ഒരു വലിയ സൈന്യത്തെ കിം കെട്ടിപ്പടുത്തു. 1950-ൽ [[ദക്ഷിണ കൊറിയ|ദക്ഷിണ കൊറിയയെ]] ആക്രമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, [[കൊറിയൻ യുദ്ധം|കൊറിയൻ യുദ്ധത്തിന്]] തുടക്കമിട്ട ആ ആക്രമണത്തിനായി, സ്റ്റാലിൻ KPA-യ്ക്ക് സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിർമിച്ച ആധുനിക ഇടത്തരം ടാങ്കുകൾ, ട്രക്കുകൾ, പീരങ്കികൾ, ചെറു ആയുധങ്ങൾ എന്നിവ നൽകി. കിം ഒരു വ്യോമസേനയും രൂപീകരിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിർമിച്ച പ്രൊപ്പല്ലർ ഉപയോഗിച്ച് പറക്കുന്ന യുദ്ധവിമാനങ്ങളും ആക്രമണവിമാനങ്ങളുമായിരുന്നു അതിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. പിന്നീട്, ഉത്തരകൊറിയൻ പൈലറ്റാകാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തവരെ രഹസ്യ താവളങ്ങളിൽ മിഗ്-15 ജെറ്റ് വിമാനങ്ങൾ പറത്താൻ പരിശീലനം നൽകുന്നതിനായി സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലേക്കും ചൈനയിലേക്കും അയച്ചു.<ref>[[Clay Blair|Blair, Clay]], ''The Forgotten War: America in Korea'', [[Naval Institute Press]] (2003).</ref> === ഉത്തരകൊറിയയുടെ സ്ഥാപനം === [[File:Kim-Il-sung_김일성_19461103election.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kim-Il-sung_%EA%B9%80%EC%9D%BC%EC%84%B1_19461103election.jpg|ലഘുചിത്രം|1946-ലെ ഉത്തരകൊറിയൻ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പിനോടനുബന്ധിച്ച പ്രചാരണത്തിനിടെ കിം ഇൽ സങ്.]] കൊറിയയിലുടനീളം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്താനുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പദ്ധതികൾ ഉത്തരകൊറിയൻ ജനകീയ സമിതി നിരസിച്ചതിനെത്തുടർന്ന്, 1948 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് കൊറിയ മുഴുവൻ തങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തിന് കീഴിലാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ട [[ദക്ഷിണ കൊറിയ|റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കൊറിയ (ദക്ഷിണ കൊറിയ)]] സ്ഥാപിതമായി.<ref>{{cite book |last=Malkasian |first=Carter |url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 |title=The Korean War 1950–1953 |publisher=Fitzroy Dearborn |year=2001 |isbn=978-1-57958-364-4 |location=Chicago |page=13}}</ref> ഇതിന് മറുപടിയായി, [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] തങ്ങളുടെ അധിനിവേശ നിയന്ത്രണത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഉത്തരമേഖലയിൽ 1948 ഓഗസ്റ്റ് 25-ന് പരമോന്നത ജനകീയ അസംബ്ലിയിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തി. [[ഉത്തര കൊറിയ|ഡെമോക്രാറ്റിക് പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കൊറിയ (ഉത്തര]] [[ഉത്തര കൊറിയ|കൊറിയ)]] 1948 സെപ്റ്റംബർ 9-ന് ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ കിം ഇൽ സങിനെ രാജ്യത്തിന്റെ [[പ്രധാനമന്ത്രി|പ്രധാനമന്ത്രിയായി]] നിയോഗിച്ചു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=121}} == അവലംബങ്ങൾ == 4nta5apdcqd24zr09k9qir4vg7ryswc 4674388 4674386 2026-10-09T10:34:12Z TheGreatEditor024 211141 /* ഉത്തരകൊറിയയുടെ സ്ഥാപനം */ 4674388 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|ലഘുചിത്രം|കിം ഇൽ സങ്]] '''കിം ഇൽ സങ്''' (ജനനനാമം '''കിം സോങ്-ജു'''; 1912 ഏപ്രിൽ 15 – 1994 ജൂലൈ 8) ഒരു [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തരകൊറിയൻ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിപ്ലവകാരിയും, സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനും, രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകനും, സ്വേച്ഛാധിപതിയുമായിരുന്നു. 1948-ൽ [[ഉത്തര കൊറിയ|ഡെമോക്രാറ്റിക് പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കൊറിയ]] (ഉത്തരകൊറിയ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു), സ്ഥാപിച്ച അദ്ദേഹം 1994-ൽ മരിക്കുന്നതുവരെ രാജ്യത്തെ നയിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് ശേഷം മകൻ [[കിം ജോങ് ഇൽ]] അധികാരമേറ്റു. മരണാനന്തരമായി അദ്ദേഹത്തെ ശാശ്വത പ്രസിഡന്റായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രാജകുടുംബാംഗമല്ലാത്ത രാഷ്ട്രത്തലവനും ഗവൺമെന്റ് മേധാവിയുമായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചവരിൽ മൂന്നാമനായിരുന്ന അദ്ദേഹം 45 വർഷത്തിലേറെക്കാലം അധികാരത്തിലിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് ഭരണത്തിലായിരുന്ന കൊറിയയിലാണ് കിം ജനിച്ചത്. പിന്നീട് വടക്കുകിഴക്കൻ ചൈനയിലാണ് അദ്ദേഹം വളർന്നത്. കൗമാരപ്രായത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] ആശയങ്ങളിലേക്ക് ആകൃഷ്ടനാവുകയും ജപ്പാൻ വിരുദ്ധമായ വിവിധ ഗറില്ലാ സംഘങ്ങളിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. ഒടുവിൽ, 1931-ൽ വടക്കുകിഴക്കൻ [[ചൈന]] [[ജപ്പാൻ]] അധീനതയിലായ അതേ വർഷം തന്നെ അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ]] (CCP) ചേർന്നു. CCPയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള നിരവധി സംഘങ്ങളിൽ കിം പങ്കെടുത്തു. 1942-ൽ അദ്ദേഹത്തെ സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമിയിൽ നിയോഗിച്ചു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് 1945 വരെ അദ്ദേഹം സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ തുടർന്നു. [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ]] [[ജപ്പാൻ]] കീഴടങ്ങിയതിനെത്തുടർന്ന് കൊറിയ വിഭജിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] ഉത്തരകൊറിയയിൽ കിമ്മിനെ അധികാരത്തിലെത്തിച്ചു.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://history.state.gov/milestones/1945-1952/korean-war|title=Milestones in the History of U.S. Foreign Relations - Office of the Historian|access-date=2026-10-02}}</ref> കൊറിയൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയുടെ നേതാവായും സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചു. 1950-ൽ ദക്ഷിണകൊറിയയെ ആക്രമിക്കാൻ കിം ഇൽ സങ് അനുമതി നൽകി. ഇതിനെത്തുടർന്ന് അമേരിക്കയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്ര സേന ദക്ഷിണകൊറിയയുടെ പ്രതിരോധത്തിനായി യുദ്ധത്തിൽ ഇടപെട്ടു. കൊറിയൻ യുദ്ധത്തിലെ സൈനികമായ അനിശ്ചിതാവസ്ഥയെ തുടർന്ന് 1953-ൽ വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഒപ്പുവച്ചു.<ref name=":1" /> കിമ്മിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഉത്തരകൊറിയ ഒരു [[ഏകാധിപത്യം|ഏകാധിപത്യ]], സോഷ്യലിസ്റ്റ്, വ്യക്തികേന്ദ്രീകൃത സ്വേച്ഛാധിപത്യ ഭരണകൂടമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. കേന്ദ്രാസൂത്രിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയായിരുന്നു രാജ്യത്തുണ്ടായിരുന്നത്. സോവിയറ്റ് യൂണിയനുമായും ചൈനയുമായും ഉത്തരകൊറിയയ്ക്ക് അടുത്ത രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. 1960-കളോടെ, രാഷ്ട്രീയ അരാജകത്വവും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികളും നേരിട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദക്ഷിണകൊറിയയെ അപേക്ഷിച്ച് ഉത്തരകൊറിയയിൽ നേരിയ തോതിൽ ഉയർന്ന ജീവിതനിലവാരം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ 1970-കളിൽ ഈ സ്ഥിതിഗതികൾ മാറി. പുതുതായി സ്ഥിരത കൈവരിച്ച ദക്ഷിണകൊറിയ ഒരു സാമ്പത്തിക ശക്തിയായി മാറിയപ്പോൾ, ഉത്തരകൊറിയയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ സ്തംഭിക്കുകയും പിന്നീട് തകർന്നുവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite journal |last1=Kim |first1=Duol |date=November 2021 |title=The great divergence on the Korean peninsula (1910–2020) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/aehr.12225 |journal=[[Australian Economic History Review]] |language=en |volume=61 |issue=3 |pages=318–341 |doi=10.1111/aehr.12225 |issn=0004-8992 |url-access=subscription}}</ref> കിം [[മാർക്സിസം]]–ലെനിനിസത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുമാറുകയും [[ജൂചെ]] എന്ന ആശയം വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "സ്വാതന്ത്ര്യം, സ്വയംപര്യാപ്തത, സ്വയംപ്രതിരോധം" എന്നീ തത്വങ്ങൾക്കും കൊറിയൻ ദേശീയതയ്ക്കുമാണ് ഈ ആശയധാര പ്രധാനമായും പ്രാധാന്യം നൽകിയത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Juche|title=Juche {{!}} North Korea, Ideology, Kim Dynasty, & Facts {{!}} Britannica|access-date=2026-10-02|date=2026-09-25|language=en}}</ref> ഔദ്യോഗികമായി "സ്വയംപര്യാപ്തത" (''ജര്യോക് ഗെങ്‌സെങ്'') എന്ന നയം പിന്തുടർന്നിരുന്നെങ്കിലും, 1991-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ പിരിച്ചുവിടപ്പെടുന്നതുവരെ ഉത്തരകൊറിയയ്ക്ക് സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിന്നും കിഴക്കൻ ബ്ലോക്കിൽ നിന്നും ധനസഹായവും സബ്‌സിഡികളും മറ്റ് സഹായങ്ങളും ലഭിച്ചിരുന്നു. ഈ സാമ്പത്തിക സഹായം നിലച്ചത് ഉത്തരകൊറിയൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുകയും 1994-ൽ വ്യാപകമായ ക്ഷാമത്തിന് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. ഈ കാലയളവിലും, ഉത്തരകൊറിയ ഈ മേഖലയിൽ അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യത്തെ വിമർശിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യത്തെ സാമ്രാജ്യത്വപരമെന്നാണ് ഉത്തരകൊറിയ കണക്കാക്കിയിരുന്നത്. 1968-ൽ അമേരിക്കൻ കപ്പലായ [[യുഎസ്എസ് പ്യൂബ്ലോ]] പിടിച്ചെടുത്തതും ഇതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഉത്തരകൊറിയയുടെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ കൊറിയൻ ഉപദ്വീപിനെ പുനരേകീകരിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ നടത്തിയ നുഴഞ്ഞുകയറ്റ-അട്ടിമറി പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ഇത്. കിം തന്റെ സഖ്യകക്ഷികളായ [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ|ജോസഫ് സ്റ്റാലിനെയും]] [[മാവോ സേതൂങ്|മാവോ സെതൂങ്ങിനെയുംക്കാൾ]] നിരവധി വർഷങ്ങൾ അധികം ജീവിച്ചു. കൂടാതെ, ആറ് ദക്ഷിണകൊറിയൻ പ്രസിഡന്റുമാരുടെയും പത്ത് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റുമാരുടെയും ഭരണകാലത്ത് അദ്ദേഹം അധികാരത്തിൽ തുടർന്നു. "മഹാനായ നേതാവ്" (''സുര്യോങ്'') എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം ഉത്തരകൊറിയയിലെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഇന്നും ശക്തമായി നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു വിപുലമായ വ്യക്തിപൂജ സ്ഥാപിച്ചു. 1980-ൽ നടന്ന കൊറിയൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയുടെ ആറാം കോൺഗ്രസിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത മകൻ കിം ജോങ് ഇൽ പ്രസീഡിയം അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും കിമ്മിന്റെ പിൻഗാമിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ കിം രാജവംശം എന്നറിയപ്പെടുന്ന കുടുംബാധിഷ്ഠിത ഭരണപരമ്പര സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hrnkinsider.org/2021/02/the-injustice-of-north-koreas.html|title=The Injustice of North Korea’s Hereditary Leadership Succession as Demonstrated by the History of Power Transfer from Kim Il-sung to Kim Jong-il|access-date=2026-10-02|last=Korea|first=Committee for Human Rights in North}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതം == [[File:Kim_Il-sung's_birthplace.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kim_Il-sung's_birthplace.jpg|ലഘുചിത്രം|കിം ജനിച്ച വീട്]]കിം ഇൽ സങ് കിം സങ്-ജു എന്ന പേരിലാണ് ജനിച്ചത്.<ref name="Naenara2014">{{cite web|url=http://www.naenara.com.kp/en/great/leader.php?memoris|title=Kim Il Sung Reminiscences|access-date=17 October 2014|website=[[Naenara]]|publisher=[[Korea Computer Center]] in DPRKorea & [[Foreign Languages Publishing House (North Korea)|Foreign Languages Publishing House]]|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->}}</ref><ref>Yŏng-ho Ch'oe. "Christian Background in the Early Life of Kim Il-Song." ''[[Asian Survey]]'' 26, no. 10 (1986): 1082–1091. {{doi|10.2307/2644258}}</ref> സ്വാതന്ത്ര്യസമര പ്രവർത്തകനായ [[കിം ഹ്യോങ്-ജിക്|കിം ഹ്യോങ്-ജിക്ന്റെയും]] കാങ് പാൻ-സോക്കിന്റെയും മകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. കിമ്മിന് [[കിം ചോൽ-ചു]], [[കിം യോങ്-ജു]] എന്നീ രണ്ട് ഇളയ സഹോദരന്മാരുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Kim-Il-Sung|title=Encyclopaedia Britannica Kim il-sung|access-date=3 January 2022|last=|first=|date=3 January 2022|website=encyclopaedia Britannica.com|publisher=Encyclopaedia Britannica Holding S.A., Encyclopædia Britannica, Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203074526/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/317881/Kim-Il-Sung|archive-date=3 December 2013|url-status=live}}</ref>{{sfn|Suh|1988|p=3}} കിം ഹ്യോങ്-ജിക്കിന് 1911-ൽ ജനിച്ച [[കിം റ്യോങ്-ഹോ]] എന്ന ദത്തുപുത്രനും ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=8}} ജപ്പാനെതിരായ പോരാട്ടത്തിനിടെ കിം ചോൽ-ചു കൊല്ലപ്പെട്ടു. കിം യോങ്-ജു പിന്നീട് ഉത്തരകൊറിയൻ സർക്കാരിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും, കിം ഇൽ സങിന്റെ പിൻഗാമിയായി പരിഗണിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന് ഭരണകൂടത്തിന്റെ പിന്തുണ നഷ്ടപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://www.propagandaworld.org/product-page/80th-anniversary-of-the-birth-of-kim-chol-ju-minisheet-1996|title=80th Anniversary Of The Birth Of Kim Chol Ju Minisheet 1996|access-date=19 September 2023|website=Propagandaworld|language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Hoare |first=James |url=https://books.google.com/books?id=ZI-6NARaLusC&dq=Kim+Yong-ju+1920&pg=PA226 |title=Historical Dictionary of Democratic People's Republic of Korea |date=13 July 2012 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-6151-0 |language=en}}</ref> കിമ്മിന്റെ കുടുംബം ജോൻജു കിം വംശത്തിൽപ്പെട്ടതാണെന്നും, ഈ വംശത്തിന്റെ ഉത്ഭവം വടക്കൻ ജിയോല്ല പ്രവിശ്യയിലെ ജോൻജുവിൽ ആണെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. 1860-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുതുമുത്തച്ഛനായ [[കിം ഉൻഗു]] പ്യോങ്യാങിലെ മാങ്യോങ്‌ദെ പ്രദേശത്ത് താമസമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.wikiwand.com/en/Kim_%C5%ACngu|title=Kim Ŭngu|access-date=2026-10-02|last=Song-Ryeong (father)|first=Kim|last2=Hyeon-Jik (mother)|first2=Na|language=en}}</ref> 1912 ഏപ്രിൽ 15-ന് പ്യോങ്യാങിനടുത്തുള്ള മാങ്യോങ്‌ദെ-ഗുയോക്ക് എന്ന ചെറിയ ഗ്രാമത്തിൽ (അന്ന് നാംനി) അല്ലെങ്കിൽ ചിൽഗോളിൽ (അന്ന് ഹെയ്‌ജോ) ആണ് കിം ജനിച്ചതെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. 1964-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കിമ്മിന്റെ അർധഔദ്യോഗിക ജീവചരിത്രം അനുസരിച്ച്, അദ്ദേഹം അമ്മയുടെ ചിങ്ജോങിലുള്ള വീട്ടിലാണ് ജനിച്ചത്. പിന്നീട് മാങ്യോങ്‌ദെ-ഗുയോക്കിലാണ് അദ്ദേഹം വളർന്നത്.<ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |id=243895 |access-date=13 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |archive-date=2 August 2020 |url-status=live}}</ref> കിമ്മിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം എല്ലായ്പ്പോഴും ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ വക്കിലായിരുന്നു. വളരെ സജീവമായിരുന്ന ഒരു പ്രസ്ബിറ്റീരിയൻ ക്രിസ്ത്യൻ കുടുംബത്തിലാണ് താൻ വളർന്നതെന്ന് കിം പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref name=":2">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html|location=London|work=The Independent|title=The Rage Against God, By Peter Hitchens|first=Sholto|last=Byrnes|date=7 May 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html|archive-date=12 May 2010}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതൃമുത്തച്ഛൻ ഒരു പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് ശുശ്രൂഷകനായിരുന്നു. പിതാവ് ഒരു മിഷനറി സ്കൂളിൽ പഠിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹം പ്രസ്ബിറ്റീരിയൻ സഭയിലെ ഒരു മൂപ്പനുമായിരുന്നു.<ref>[http://www.kimjongiliathemovie.com/learnmore.html Kimjongilia – The Movie – Learn More] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100918043045/http://www.kimjongiliathemovie.com/learnmore.html|date=18 September 2010}}</ref><ref name=":2" /> 1919-ൽ കിം ഹ്യോങ്-ജിക് ജപ്പാൻ വിരുദ്ധമായ മാർച്ച് ഫസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിൽ പങ്കെടുത്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hrnkinsider.org/2021/03/fixing-distorted-history-prerequisite.html|title=Fixing Distorted History, a Prerequisite to Democratizing North Korea|access-date=2026-10-02|last=Korea|first=Committee for Human Rights in North}}</ref> മിക്ക കൊറിയൻ കുടുംബങ്ങളെയും പോലെ, 1910 ഓഗസ്റ്റ് 29-ന് ആരംഭിച്ച കൊറിയയിലെ ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശത്തോട് കിമ്മിന്റെ കുടുംബത്തിനും ശക്തമായ എതിർപ്പുണ്ടായിരുന്നു. കൊറിയൻ പ്രതിഷേധങ്ങളെ അടിച്ചമർത്താൻ ജപ്പാൻ നടത്തിയ നടപടികൾ വളരെ കർശനമായിരുന്നു. 1912-ൽ മാത്രം 52,000-ത്തിലധികം കൊറിയൻ പൗരന്മാരെ ജാപ്പനീസ് സൈന്യം അറസ്റ്റ് ചെയ്ത് തടവിലാക്കി. ഈ അടിച്ചമർത്തൽ നടപടികളെ തുടർന്ന് നിരവധി കൊറിയൻ കുടുംബങ്ങൾക്ക് [[കൊറിയ]] വിട്ട് [[മഞ്ചൂറിയ|മഞ്ചൂരിയയിൽ]] താമസമാക്കേണ്ടിവന്നു.<ref>{{cite book |last=Sohn |first=Won Tai |url=https://books.google.com/books?id=4Hz119vPQYwC&pg=PA43 |title=Kim Il Sung and Korea's Struggle: An Unconventional Firsthand History |publisher=McFarland |year=2003 |isbn=978-0-7864-1589-2 |location=Jefferson |pages=42–43 |access-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211107110508/https://books.google.com/books?id=4Hz119vPQYwC&pg=PA43 |archive-date=7 November 2021 |url-status=live}}</ref> 1919 മേയിൽ, [[കിം ഹ്യോങ്-ജിക്]] തന്റെ മകൻ കിം സങ്-ജുവിനെയും കുടുംബത്തിലെ മറ്റുള്ളവരെയും കൂട്ടി ചൈനയിലേക്ക് പലായനം ചെയ്ത് ബാദാവോഗൗവിൽ താമസമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.faithtap.com/x/kim-il-sung-Q41117|title=Kim Il-sung|access-date=2026-10-02|language=en}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, കിമ്മിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ, പ്രത്യേകിച്ച് അമ്മ, കൊറിയൻ ഉപദ്വീപിലാകെ ശക്തിപ്രാപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ സമരത്തിൽ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://schoolhistory.co.uk/modern/kim-il-sung/|title=Kim Il-Sung {{!}} Life, Dynasty, Cult of Personality {{!}} History Worksheets|access-date=2026-10-02|last=Morales|first=Michelle|date=2023-03-30|language=en-US}}</ref> അവരുടെ പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ കൃത്യമായ സ്വഭാവം — അത് മിഷനറി പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതായിരുന്നോ, ദേശീയവാദപരമായിരുന്നോ, അതോ രണ്ടും ചേർന്നതായിരുന്നോ — വ്യക്തമല്ല.{{sfn|Lankov|2002|p=53}} === കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങളും ഗറില്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും === [[File:Youth_of_Kim_Il-sung.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Youth_of_Kim_Il-sung.jpg|ലഘുചിത്രം|1926-ൽ വാസോങ് മിലിട്ടറി അക്കാദമിയിൽ പഠിച്ചിരുന്ന കാലത്തെ കിമ്മിന്റെ ചിത്രം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മകഥയായ ''വിത്ത് ദ സെഞ്ചുറി''യിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.]] ഉത്തരകൊറിയൻ സർക്കാർ സ്രോതസ്സുകൾ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, 1926-ൽ കിം [[ഡൗൺ വിത്ത് ഇംപീരിയലിസം യൂണിയൻ]] സ്ഥാപിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality|access-date=1 October 2014|last=Smith|first=Lydia|date=8 July 2014|work=International Business Times UK|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758|archive-date=6 October 2014|url-status=live}}</ref> എന്നാൽ മിക്ക അക്കാദമിക ഗവേഷകരും ഈ വാദം അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=190}} 1926-ൽ അദ്ദേഹം വാസോങ് മിലിട്ടറി അക്കാദമിയിൽ ചേർന്നു. എന്നാൽ അവിടുത്തെ പരിശീലനരീതികൾ കാലഹരണപ്പെട്ടതാണെന്ന് തോന്നിയതിനെ തുടർന്ന് 1927-ൽ അദ്ദേഹം പഠനം ഉപേക്ഷിച്ചു. തുടർന്ന് 1930 വരെ ചൈനയിലെ ജിലിനിലുള്ള യുവൻ മിഡിൽ സ്കൂളിൽ പഠിച്ചു.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp|newspaper=[[The New York Times]]|title=Carter Wins Release of American in North Korea|first1=Choe|last1=Sang-Hun|author1-link=Choe Sang-Hun|first2=Sharon|last2=LaFraniere|author2-link=Sharon LaFraniere|date=27 August 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp|archive-date=30 June 2017}}</ref> അവിടെവെച്ച് പഴയ തലമുറയിലെ കൊറിയക്കാരുടെ പാരമ്പര്യപരമായ ചിന്താഗതികളിൽ നിന്ന് അകന്ന അദ്ദേഹം [[കമ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] ആശയങ്ങളിൽ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. പതിനേഴാം വയസ്സിൽ കിം, ഇരുപതിൽ താഴെ അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്ന ഒരു രഹസ്യ സംഘടനയായ കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് യൂത്ത് അസോസിയേഷനിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ അംഗമായി. ദക്ഷിണ മഞ്ചൂറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് യൂത്ത് അസോസിയേഷനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്ന ഹോ സോ ({{Korean|hangul=허소|hanja=許笑|labels=no}}) ആയിരുന്നു സംഘടനയുടെ നേതാവ്. 1929-ൽ സംഘടന രൂപീകരിച്ച് മൂന്ന് ആഴ്ചകൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ [[പോലീസ്]] അതിനെ കണ്ടെത്തുകയും കിമ്മിനെ ഏതാനും മാസത്തേക്ക് ജയിലിലടയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അറസ്റ്റും ജയിൽവാസവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് വിരാമമിട്ടു.{{sfn|Lankov|2002|p=52}}{{sfn|Suh|1988|p=7}} വടക്കൻ ചൈനയിലെ വിവിധ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ ഗറില്ലാ സംഘങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം ചേർന്നു. ഇതിൽ നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് ഗവൺമെന്റിന്റെ [[കൊറിയൻ റെവല്യൂഷണറി ആർമി|കൊറിയൻ റെവല്യൂഷണറി ആർമിയും]] ഉൾപ്പെടുന്നു. 1930-ൽ അദ്ദേഹം കിഴക്കൻ പ്രവിശ്യകളിലെ കൊറിയൻ കർഷകരുടെ ജനറൽ യൂണിയന്റെ ഫുസോങ്, ആൻതു സംഘടനാ സമിതിയിൽ അംഗമായി. അതേ വർഷം, നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് ഗവൺമെന്റിന്റെ മുൻ അംഗമായിരുന്ന ലീ ജോങ്-നാക്{{sfn|Tertitskiy|2025|p=68}} സ്ഥാപിച്ച ആർമി ഓഫ് ദ വേൾഡ് ഫയറിന്റെ സൈനിക-രാഷ്ട്രീയ കൗൺസിലിലും അദ്ദേഹം അംഗമായി. മഞ്ചൂറിയയിൽ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ വികാരം ശക്തമായിരുന്നു. എന്നാൽ 1930 മേയ് വരെ ജപ്പാൻ മഞ്ചൂറിയ കൈവശപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ല. 1930 മേയ് 30-ന് കിഴക്കൻ മഞ്ചൂറിയയിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായ ഒരു അക്രമാസക്തമായ പ്രക്ഷോഭം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. "ജാപ്പനീസ് ആക്രമണത്തെ" ചെറുക്കുന്നതിന്റെ പേരിൽ കർഷകർ ചില പ്രാദേശിക ഗ്രാമങ്ങൾ ആക്രമിച്ചു.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973) 3.</ref> അധികാരികൾ ഈ സ്വാഭാവികമായി പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട പ്രക്ഷോഭത്തെ എളുപ്പത്തിൽ അടിച്ചമർത്തി. ഈ ആക്രമണത്തെ തുടർന്ന് മഞ്ചൂറിയ അധിനിവേശം ചെയ്യാനുള്ള പദ്ധതികൾ ജപ്പാൻ ആരംഭിച്ചു. 1931 മേയ് 20-ന് മഞ്ചൂറിയയിലെ<ref>{{cite book |last=Suh |first=Dae-Sook |author-link=Suh Dae-sook |title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System |publisher=The University Press of Hawaii |year=1981 |isbn=978-0-8248-0740-5 |location=Honolulu |pages=9, 19}}</ref> യെൻചി കൗണ്ടിയിൽ നടന്ന യങ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ലീഗ് പ്രതിനിധികളുടെ യോഗത്തിൽ കിം നടത്തിയതായി പറയപ്പെടുന്ന പ്രസംഗത്തിൽ, 1930 മേയ് 30-ന് കിഴക്കൻ മഞ്ചൂറിയയിൽ നടന്നതുപോലുള്ള ആസൂത്രണമില്ലാത്ത പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രതിനിധികൾ വിട്ടുനിൽക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 1–15.</ref> നാല് മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1931 സെപ്റ്റംബർ 18-ന് [[മുക്ഡൻ സംഭവം]] നടന്നു. മഞ്ചൂറിയയിലെ മുക്ഡൻ നഗരത്തിൽ ജാപ്പനീസ് റെയിൽപ്പാതയ്ക്ക് സമീപം താരതമ്യേന ചെറിയ അളവിലുള്ള [[ഡൈനാമിറ്റ്|ഡൈനാമൈറ്റ്]] പൊട്ടിത്തെറിച്ചതായിരുന്നു സംഭവം. സ്ഫോടനത്തിൽ കാര്യമായ നാശനഷ്ടങ്ങളൊന്നും ഉണ്ടായില്ലെങ്കിലും, മഞ്ചൂറിയയിലേക്ക് സൈന്യത്തെ അയയ്ക്കാനും അവിടെ ഒരു പാവ സർക്കാരിനെ സ്ഥാപിക്കാനും ജപ്പാൻ ഈ സംഭവത്തെ ഒരു കാരണംയായി ഉപയോഗിച്ചു.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17–20.</ref> 1931-ൽ കിം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ]] (CCP) ചേർന്നു. [[കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] 1925-ൽ തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നെങ്കിലും, അമിതമായ ദേശീയവാദ നിലപാട് സ്വീകരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് 1930-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ അതിനെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഇന്റർനാഷണലിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിയിരുന്നു. 1932 ഫെബ്രുവരി മുതൽ, വാങ് ദെലിൻ അദ്ദേഹത്തെ റിക്രൂട്ട് ചെയ്തതിന തുടർന്ന് കിം ചൈനീസ് പീപ്പിൾസ് നാഷണൽ സാൽവേഷൻ ആർമിയിൽ പ്രചാരണ പ്രവർത്തകനായി പ്രവർത്തിച്ചു. എന്നാൽ ദേശീയവാദ സർക്കാർ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകളെ പുറത്താക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടതോടെ, കിം ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന മുഴുവൻ പ്രചാരണ വിഭാഗത്തെയും വാങ് പുറത്താക്കി. തുടർന്ന് കിം CCP രൂപീകരിച്ച ആൻതു പാർട്ടിസൻ യൂണിറ്റിൽ ചേർന്നു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=70}} പിന്നീട് ഈ യൂണിറ്റ് മറ്റ് ചില യൂണിറ്റുകളുമായി ലയിപ്പിച്ച് [[വാങ്‌ചിങ് ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ പാർട്ടിസൻ യൂണിറ്റ്]] രൂപീകരിച്ചു. കിം അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ കമ്മീഷണറായി.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=72}} 1935-ൽ ഏകദേശം 160 സൈനികർ ഉൾപ്പെട്ട രണ്ടാം ഡിവിഷന്റെ മൂന്നാം ഡിറ്റാച്ച്മെന്റിന്റെ രാഷ്ട്രീയ കമ്മീഷണറായി കിമ്മിനെ നിയമിച്ചു.{{sfn|Lankov|2002|p=53}} അവിടെവച്ചാണ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവെന്ന നിലയിൽ പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുരുവായി മാറിയ വെയ് ഷെങ്മിനുമായി കിം പരിചയപ്പെടുന്നത്. അന്ന് വടക്കുകിഴക്കൻ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ സംയുക്ത സേനയുടെ രാഷ്ട്രീയ സമിതി അധ്യക്ഷനായിരുന്ന വെയ്, കിമ്മിന്റെ നേരിട്ടുള്ള മേലുദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു. യാനാനിലെ ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ചെയർമാനായ മാവോ സെതൂങ്ങിനോട് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടായിരുന്ന ഉന്നത പാർട്ടി നേതാവായ കാങ് ഷെങിന് വെയ് നേരിട്ട് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിരുന്നു. 1941 മാർച്ച് 8-ന് വെയ് മരിക്കുന്നതുവരെ ഈ ബന്ധം തുടർന്നു. 1935-ൽ കിം കിം ഇൽ സങ് എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചു.{{sfn|Suh|1988|pp=8–10}} ഇതിന്റെ അർത്ഥം "കിം സൂര്യനായി" എന്നാണ്. 1936 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച ഗറില്ലാ സംഘടനയായ വടക്കുകിഴക്കൻ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ സംയുക്ത സേനയിൽ കിം അംഗമായി.<ref>{{cite journal |last1=Coogan |first1=Anthony |date=July 1994 |title=Northeast China and the Origins of the Anti-Japanese United Front |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/009770049402000302 |journal=[[Modern China (journal)|Modern China]] |volume=20 |issue=3 |pages=282–314 |doi=10.1177/009770049402000302 |issn=0097-7004 |s2cid=145225647 |url-access=subscription}}</ref> [[മിൻസെങ്‌ദാൻ സംഭവം|മിൻസെങ്‌ദാൻ സംഭവത്തി]]<nowiki/>ലെ കിമ്മിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിന് കൂടുതൽ ശക്തമായ അടിത്തറ നൽകി.<ref name=":12">{{Cite book |last=Kim |first=Suzy |title=Everyday Life in the North Korean Revolution, 1945–1950 |date=2016 |publisher=Cornell University Press |isbn=978-1-5017-0568-7 |location=Ithaca |oclc=950929415}}</ref> [[മഞ്ചൂറിയ]]<nowiki/>യിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]], മഞ്ചൂറിയയിലെ ഏതൊരു കൊറിയക്കാരനും രഹസ്യമായി ജപ്പാൻ അനുകൂലമായ മിൻസെങ്‌ദാൻ സംഘടനയിലെ അംഗമായിരിക്കാമെന്ന് സംശയിക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref name=":22">{{harvnb|Armstrong|2013|page=30}}</ref> ഇതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ശുദ്ധീകരണ നടപടിയിൽ ആയിരത്തിലധികം കൊറിയക്കാരെ ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി. ഇതിൽ കിമ്മും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. 1933-ന്റെ അവസാനത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തെങ്കിലും 1934-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ കുറ്റവിമുക്തനാക്കി. ഈ നടപടിക്കിടെ ഏകദേശം 500 കൊറിയക്കാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.<ref name=":22" /> താൻ ഒരിക്കലും മിൻസെങ്‌ദാൻ അംഗമായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, അതിൽ അംഗമായിരുന്നുവെന്ന് സമ്മതിക്കാൻ കിം പലതവണ നിർബന്ധിതനായി.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=73}} കിമ്മിന്റെ ആത്മകഥയിലും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പോരാടിയ ഗറില്ലാ പോരാളികളുടെ ഓർമക്കുറിപ്പുകളിലും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ശുദ്ധീകരണ സമിതിയുടെ സംശയപ്പട്ടികകൾ കിം പിടിച്ചെടുത്ത് കത്തിച്ചതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വം കൂടുതൽ ഉറപ്പിക്കാൻ സഹായിച്ച പ്രധാന സംഭവങ്ങളിലൊന്ന്.<ref name=":12" /> ഈ രേഖകൾ നശിപ്പിക്കുകയും സംശയത്തിന്റെ പേരിൽ നടപടി നേരിട്ടവരെ പുനരധിവസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ, ശുദ്ധീകരണത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടവർ കിമ്മിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വീണ്ടും അണിനിരന്നു.<ref name=":12" /> ചരിത്രകാരിയായ സൂസി കിം പറയുന്നതുപോലെ, "ധീരമായ നീക്കം മാത്രമല്ല, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുകമ്പയും" കിം ഇൽ സങിനെ ഈ ശുദ്ധീകരണ നടപടികൾക്ക് ശേഷം ഒരു നിർണായക നേതാവായി ഉയർത്തി. 1937-ൽ, 24-ാം വയസ്സിൽ കിമ്മിനെ ആറാമത്തെ ഡിവിഷന്റെ കമാൻഡറായി നിയമിച്ചു. പിന്നീട് "കിം ഇൽ സങിന്റെ ഡിവിഷൻ" എന്നറിയപ്പെട്ട ഈ സംഘത്തിൽ ഏതാനും നൂറ് സൈനികരുണ്ടായിരുന്നു. 1937 ജൂൺ 4-ന് 200 ഗറില്ലാ പോരാളികളുമായി അദ്ദേഹം പോചോൻബോയിൽ ആക്രമണം നടത്തി.<ref name=":0">{{harvnb|Kim|2016|page=68}}</ref> പ്രാദേശിക സർക്കാർ ഓഫീസുകൾ നശിപ്പിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് പോലീസ് സ്റ്റേഷനും പോസ്റ്റ് ഓഫീസിനും തീയിടുകയും ചെയ്തു.<ref name=":0" /> ഈ ആക്രമണത്തിന്റെ വിജയം കിമ്മിന്റെ സൈനിക നേതൃത്വത്തിലുള്ള കഴിവുകൾ പ്രകടമാക്കി. സൈനിക വിജയത്തേക്കാൾ പ്രാധാന്യമർഹിച്ച മറ്റൊരു നേട്ടം, ഗറില്ലാ പോരാളികളും മഞ്ചൂറിയ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ ഐക്യമുന്നണി സംഘടനയായ കൊറിയൻ ഫാദർലാൻഡ് റസ്റ്റോറേഷൻ അസോസിയേഷനും തമ്മിൽ രാഷ്ട്രീയമായി ഏകോപനവും സംഘടനാപരമായ സഹകരണവും സാധ്യമാക്കിയതായിരുന്നു.<ref name=":0" /> ഈ നേട്ടങ്ങളിലൂടെ ചൈനീസ് ഗറില്ലാ പോരാളികൾക്കിടയിൽ കിമ്മിന് ഒരു പരിധിവരെ പ്രശസ്തി ലഭിച്ചു. പിന്നീട് ഉത്തരകൊറിയൻ ജീവചരിത്രങ്ങളിൽ ഈ സംഭവത്തെ കൊറിയയുടെ മഹത്തായ വിജയമായി അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ജപ്പാൻകാരുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, ഇതുവരെ ഉണ്ടായിരുന്ന കൊറിയൻ ഗറില്ലാ നേതാക്കളിൽ ഏറ്റവും കാര്യക്ഷമരും ജനപ്രീതിയുള്ളവരുമായ നേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു കിം.{{sfn|Cumings|2005|pp=160–161}}<ref>{{cite book |last=Robinson |first=Michael E. |url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/ |title=Korea's Twentieth-Century Odyssey |publisher=University of Hawaii Press |year=2007 |isbn=978-0-8248-3174-5 |location=Honolulu |pages=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |url-access=registration}}</ref> ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന്റെ തിരച്ചിൽ പട്ടികകളിൽ അദ്ദേഹം "ടൈഗർ" എന്ന പേരിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="McCormack 1993">{{cite book |last1=Lone |first1=Stewart |title=Korea since 1850 |last2=McCormack |first2=Gavan |author-link2=Gavan McCormack |publisher=Longman Cheshire |year=1993 |location=Melbourne |page=100}}</ref> 1940 ഫെബ്രുവരിയിൽ ജപ്പാൻ കിമ്മിനെ പിടികൂടുന്നതിനായി "മയേദ യൂണിറ്റ്" എന്ന പ്രത്യേക സൈനിക സംഘത്തെ അയച്ചു.<ref name="McCormack 1993" /> 1940-ൽ പിന്നീട്, കിം ഇൽ സങിന്റെ ആദ്യ ഭാര്യയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന കിം ഹ്യേ-സുൻ എന്ന സ്ത്രീയെ ജപ്പാൻകാർ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി. കൊറിയൻ ഗറില്ലാ പോരാളികളെ കീഴടങ്ങാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതിനായി അവരെ ബന്ദിയാക്കി ഉപയോഗിക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും പിന്നീട് അവരെ കൊലപ്പെടുത്തി. കിമ്മിനെ ഒന്നാം സേനയുടെ രണ്ടാം പ്രവർത്തനമേഖലയുടെ കമാൻഡറായി നിയമിച്ചു. എന്നാൽ 1940 അവസാനത്തോടെ ഒന്നാം സേനയിലെ ജീവനോടെ ശേഷിച്ചിരുന്ന ഏക നേതാവ് കിം മാത്രമായിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് സൈന്യം പിന്തുടരുന്നതിനിടെ, 1940 ഒക്ടോബർ 23-ന് കിം ഒരു ഡസനോളം പോരാളികളോടൊപ്പം [[അമുർ നദി|അമൂർ നദി]] കടന്ന് [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലേക്ക്]] രക്ഷപ്പെട്ടു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=76}}{{sfn|Lankov|2002|pp=53–54}} തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഖബറോവ്സ്കിന് സമീപമുള്ള വ്യാത്സ്കൊയെയിലെ ഒരു ക്യാമ്പിലേക്ക് അയച്ചു. അവിടെ സോവിയറ്റ് സൈന്യം കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഗറില്ലാ പോരാളികൾക്ക് വീണ്ടും സൈനിക പരിശീലനം നൽകി. [[File:东北抗日联军教导旅.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E4%B8%9C%E5%8C%97%E6%8A%97%E6%97%A5%E8%81%94%E5%86%9B%E6%95%99%E5%AF%BC%E6%97%85.jpg|ലഘുചിത്രം|1943-ൽ റെഡ് ആർമിയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര സൈനിക യൂണിറ്റായ 88-ാമത് പ്രത്യേക റൈഫിൾ ബ്രിഗേഡിലെ അംഗങ്ങൾ. മുൻനിരയിൽ വലതുവശത്തുനിന്ന് രണ്ടാമതായി ഇരിക്കുന്നത് കിം.]] 1942 ഓഗസ്റ്റിൽ, കിമ്മിനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈനികരെയും [[സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമി|സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമിയുടെ]] ഭാഗമായിരുന്ന 88-ാമത് സെപ്പറേറ്റ് റൈഫിൾ ബ്രിഗേഡ് എന്ന പ്രത്യേക യൂണിറ്റിലേക്ക് നിയോഗിച്ചു. കിമ്മിന്റെ നേരിട്ടുള്ള മേലുദ്യോഗസ്ഥൻ ഷൗ ബാവോസോങ് ആയിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|access-date=1 June 2019|date=23 December 2011|website=people.com.cn|language=zh-hant|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|archive-date=1 June 2019|author=寸麗香|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|access-date=1 June 2019|author-link=Fyodor Tertitskiy|date=4 February 2019|publisher=[[NK News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601060126/https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|archive-date=1 June 2019|author=Fyodor Tertitskiy|url-status=live}}</ref> സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമിയിൽ കിം ക്യാപ്റ്റൻ പദവി നേടി. {{sfn|Tertitskiy|2025|page=34}}1945-ൽ [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം]] അവസാനിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം സോവിയറ്റ് സൈന്യത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref>{{cite book |last=Buzo |first=Adrian |url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 |title=The Making of Modern Korea |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-42278-5 |edition=3rd |location=London |page=270 |access-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221014020445/https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 |archive-date=14 October 2022 |url-status=live}}</ref> === കിം ഒരു വ്യാജ വ്യക്തിയാണെന്ന വാദങ്ങൾ === "കിം ഇൽ സങ്" എന്ന പേര് കൊറിയൻ പ്രതിരോധ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആദ്യകാലത്തെ പ്രമുഖ നേതാവായ കിം ക്യോങ്-ചോൺ മുമ്പ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി നിരവധി സ്രോതസ്സുകൾ അവകാശപ്പെടുന്നു.{{sfn|Becker|2005|p=44}} സോവിയറ്റ് അധിനിവേശകാലത്ത് കിമ്മിനൊപ്പം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന സോവിയറ്റ് സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ഗ്രിഗോറി മെക്ലർ, മരിച്ചുപോയ ഒരു മുൻ കമാൻഡറിൽ നിന്നാണ് കിം ഈ പേര് സ്വീകരിച്ചതെന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref>{{cite news|date=10 January 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership|work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 June 2009}}</ref> എന്നാൽ റഷ്യൻ ചരിത്രകാരനായ ആന്ദ്രെ ലങ്കോവ്, ഈ വാദം ശരിയാകാൻ സാധ്യതയില്ലെന്നാണ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ]] കഴിഞ്ഞ കാലയളവിന് മുമ്പും ശേഷവും കിമ്മിനെ അറിയാമായിരുന്ന നിരവധി സാക്ഷികളുണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ കിമ്മിന്റെ മേലുദ്യോഗസ്ഥനായ ഷൗ ബാവോസോങും ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Lankov|2002|p=55}} തന്റെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകളിൽ "രണ്ടാമത്തെ" കിം ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന വാദം ഷൗ നിരാകരിച്ചു. അമേരിക്കൻ ചരിത്രകാരനായ ബ്രൂസ് കമ്മിങ്സും, ക്വാന്തുങ് സേനയിലെ ജാപ്പനീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ കിം ഒരു പ്രതിരോധ നേതാവെന്ന നിലയിൽ പ്രശസ്തനായിരുന്നുവെന്ന് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയതായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്.{{sfn|Cumings|2005|pp=160–161}} 2019-ൽ അന്വേഷണാത്മക പത്രപ്രവർത്തകയായ ആനി ജേക്കബ്സൻ സർപ്രൈസ്, കിൽ, വാനിഷ് എന്ന പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അതിൽ, കിം ഇൽ സങ് [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന, ബ്ലാക്ക്‌മെയിൽ ചെയ്യപ്പെട്ട ഒരു വ്യാജ വ്യക്തിയാണെന്ന് അമേരിക്കൻ [[സെൻട്രൽ ഇന്റലിജൻസ് ഏജൻസി]] (CIA) ഒരിക്കൽ നിഗമനം ചെയ്തിരുന്നതായി പറയുന്നു.<ref name=":32">{{Cite book |last=Jacobsen |first=Annie |author-link=Annie Jacobsen |title=Surprise, Kill, Vanish: The Secret History of CIA Paramilitary Armies, Operators, and Assassins |publisher=[[Little, Brown and Company]] |year=2019 |isbn=978-0-316-44140-7 |location=New York |page=42 |language=en}}</ref> "ദ ഐഡന്റിറ്റി ഓഫ് കിം ഇൽ സങ്" എന്ന തലക്കെട്ടിലുള്ള രേഖയിൽ, ആ നേതാവിന്റെ യഥാർത്ഥ വ്യക്തിത്വം കിം സോങ്-ജു എന്ന പേരുള്ള അനാഥനായ ഒരു കുട്ടിയുടേതാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടു. സഹപാഠിയുടെ പണം മോഷ്ടിക്കുന്നതിനിടെ പിടിക്കപ്പെട്ട കിം സോങ്-ജു, അപമാനം ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി ആ സഹപാഠിയെ കൊലപ്പെടുത്തിയതായി രേഖ ആരോപിച്ചു. തുടർന്ന്, [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ|സ്റ്റാലിൻ]] "അപ്രത്യക്ഷനാക്കിയ" യഥാർത്ഥ യുദ്ധവീരനായ കിം ഇൽ സങിന്റെ പേര് സ്വീകരിച്ച്, സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ഒരു പാവയായി ഉത്തരകൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയെ നയിക്കാൻ സോവിയറ്റ് രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കിം സോങ്-ജുവിനെ ബ്ലാക്ക്‌മെയിൽ ചെയ്തതായും രേഖ അവകാശപ്പെട്ടു. ജേക്കബ്സന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കിം ഇൽ സങിന്റെ വ്യക്തിത്വത്തെക്കുറിച്ച് "ചോദ്യങ്ങളൊന്നും ഉയരരുത്" എന്ന് ഭരണകൂടത്തിന്റെ നേതാക്കൾക്ക് പ്രത്യേക നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നതായും CIA പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref name=":3">{{Cite book |last=Jacobsen |first=Annie |author-link=Annie Jacobsen |title=Surprise, Kill, Vanish: The Secret History of CIA Paramilitary Armies, Operators, and Assassins |publisher=[[Little, Brown and Company]] |year=2019 |isbn=978-0-316-44140-7 |location=New York |page=42 |language=en}}</ref> ചരിത്രകാരന്മാർ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കുന്ന അഭിപ്രായം, കിമ്മിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി രൂപപ്പെട്ട വ്യക്തിത്വാരാധന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ അതിശയോക്തിപരമായി അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, അദ്ദേഹം പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു ഗറില്ലാ നേതാവായിരുന്നു എന്നതാണ്.{{sfn|Buzo|2002|page=56}}{{sfn|Robinson|2007|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87]}}<ref>{{Cite book |last1=Oberdorfer |first1=Don |author-link=Don Oberdorfer |title=The Two Koreas: A Contemporary History |last2=Carlin |first2=Robert |publisher=Basic Books |year=2014 |isbn=978-0465031238 |pages=13–14}}</ref> == നേതൃത്വം (1948–1994) == === കൊറിയയിലേക്കുള്ള മടക്കം === [[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|ലഘുചിത്രം|1945 ഒക്ടോബറിൽ പ്യോങ്യാങ്ങിൽ സോവിയറ്റ് സിവിൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനിലെ അംഗങ്ങൾക്കൊപ്പം ഒരു പൊതുപരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന കിം (കറുത്ത സ്യൂട്ടിൽ).<ref>{{Citation|last1=Jeon|first1=Bong-gwan|title=Why did Stalin appoint Captain Kim Il-sung of the 88th Brigade as the leader of North Korea?|date=8 July 2023|url=https://www.chosun.com/national/weekend/2023/07/08/J3BKFDKDSFENLNG7LTN3TNG4BQ/|publisher=([[The Chosun Ilbo]], 조선일보)|quote=Kim Il-sung first appeared before the public on 14 October at a mass rally held at the [[Kim Il Sung Stadium|Pyongyang Kirim-ri Public Sports Ground]] to welcome the Soviet Army. The rally was organized to celebrate the liberation and reaffirm the determination to build a new Korea. However, most people gathered there were actually there to see 'General Kim Il-sung, the hero of the nation,' so it became known as the 'Kim Il-sung General’s Homecoming Rally.' The crowd that filled the Moranbong area was said to number between 60,000 and 400,000, according to various records. At the time, the population of Pyongyang was around 340,000. After speeches by [[Nikolai Georgiyevich Lebedev|Lebedev]] and [[Cho Man-sik]], Kim Il-sung, dressed in a suit provided by the Soviet army, ascended the podium. Before the rally, Lebedev advised Kim Il-sung, saying, "There is a growing sentiment among the North Korean people against the Soviet Union, so do not wear the Soviet medal." However, Kim Il-sung insisted on wearing the Soviet medal and appeared on the stage with it. Lebedev saw this as an expression of "a small heroism," wanting to demonstrate loyalty to the Soviet Union and Stalin. In the photograph taken that day, Kim Il-sung is seen wearing the Soviet medal while speaking in front of the Soviet and Korean flags, with Generals [[Ivan Chistyakov|Chistakov]], [[Nikolai Georgiyevich Lebedev|Lebedev]], and Romanenko standing behind him. This image was later edited in North Korea to show Kim Il-sung alone without the medal, once the regime stabilized. Kim Il-sung began his speech by reading the manuscript translated by the Soviet army, stating, "We sincerely thank the Soviet Army, which fought for our liberation and freedom." It was a brief and neutral speech with no strong communist rhetoric, focusing on the theme of "uniting efforts to build a new democratic Korea." Kim Il-sung later commented, "When I heard the cheers, all the fatigue that had built up over the past twenty years melted away at once," expressing satisfaction with the atmosphere at the rally. However, there were mixed emotions among the crowd that day. The playwright Oh Young-jin, who had met Kim Il-sung several times through [[Cho Man-sik]]'s circle, recorded the atmosphere of the rally: "Instead of the white-haired old general, a young man who looked no older than 30 steps forward with a manuscript in hand. His hair was cut like a waiter from a Chinese restaurant, and his bangs looked as if he were a lightweight boxer. Fake!" A wave of disbelief, disappointment, dissatisfaction, and anger spread through the crowd like an electric current. It is also confirmed in Lebedev's memoirs that there was a "fake Kim Il-sung" uproar among the crowd. While Kim Il-sung had won over Stalin and the Soviet military leadership, he had not won the hearts of the North Korean people.}}</ref>]] 1945 ഓഗസ്റ്റ് 8-ന് സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ജപ്പാനെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് റെഡ് ആർമി [[പ്യോംങ്യാംഗ്|പ്യോങ്യാങ്ങിൽ]] പ്രവേശിച്ചു. 33 വയസ്സുള്ള റെഡ് ആർമി ക്യാപ്റ്റൻ കിം ഇൽ സങ്, 26 വർഷത്തെ പ്രവാസജീവിതത്തിന് ശേഷം 1945 സെപ്റ്റംബർ 19-ന് കൊറിയയിലെ വോൻസാൻ തുറമുഖത്ത് എത്തി.{{sfn|Martin|2004|p=51}} സോവിയറ്റ് ആഭ്യന്തരകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന ലിയോണിദ് വാസിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കിം ഇൽ സങിനെ സോവിയറ്റ് അധികൃതർ ഏതാണ്ട് "പൂജ്യത്തിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിച്ച" നേതാവായിരുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൊറിയൻ ഭാഷാപരിജ്ഞാനം വളരെ പരിമിതമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് ഔപചാരികമായി ലഭിച്ച എട്ട് വർഷത്തെ വിദ്യാഭ്യാസം മുഴുവൻ [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ് ഭാഷയിലായിരുന്നു]]. കൊറിയയിൽ എത്തിയതിന് മൂന്ന് ദിവസത്തിന് ശേഷം നടന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിൽ അദ്ദേഹം പ്രസംഗിക്കേണ്ടിയിരുന്നു. സോവിയറ്റ് ആഭ്യന്തരകാര്യ മന്ത്രാലയം തയ്യാറാക്കിയ ആ പ്രസംഗം വായിക്കാൻ പോലും അദ്ദേഹത്തിന് ഗണ്യമായ പരിശീലനം ആവശ്യമായി വന്നു.{{sfn|Becker|2005|p=50}} 1945 ഓഗസ്റ്റിൽ, ഉത്തരകൊറിയയെ നയിക്കാൻ യോഗ്യരായ കൊറിയക്കാരെ കണ്ടെത്താൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ 25-ാം സേനയുടെ രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തോട് നിർദേശിച്ചു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി തയ്യാറാക്കിയ പട്ടികയിൽ കിം ഇൽ സങിന്റെ പേര് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ പട്ടികയിലുണ്ടായിരുന്ന ആരെയും ഉത്തരകൊറിയയുടെ നേതൃത്വം ഏറ്റെടുക്കാൻ മതിയായ യോഗ്യതയുള്ളവരായി കണക്കാക്കിയിരുന്നില്ല. 1945 ഓഗസ്റ്റിൽ, ഉത്തരകൊറിയയെ നയിക്കാൻ കഴിവുള്ള കൊറിയക്കാരെ കണ്ടെത്താൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ 25-ാം സേനയുടെ രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന് നിർദേശം നൽകി. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തയ്യാറാക്കിയ പട്ടികയിൽ കിം ഇൽ സങിന്റെ പേര് ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നില്ല.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=95}} എന്നാൽ പട്ടികയിലുണ്ടായിരുന്ന ആരും ഉത്തരകൊറിയയുടെ നേതൃത്വം ഏറ്റെടുക്കാൻ മതിയായ യോഗ്യതയുള്ളവരാണെന്ന് കരുതപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. ഈ കാലയളവിൽ, 88-ാമത് പ്രത്യേക റൈഫിൾ ബ്രിഗേഡ് സന്ദർശിച്ച സോവിയറ്റ് ജനറൽ ഗ്രിഗോറി മെക്ലറുമായി കിം കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി. കിമ്മിൽ മതിപ്പുതോന്നിയ മെക്ലർ അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് അനുകൂലമായ വിലയിരുത്തൽ റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കി. ഇതിനെത്തുടർന്ന്, സോവിയറ്റ് ജനറൽ മാക്സിം പുർക്കയേവും സോവിയറ്റ് സായുധസേനയുടെ ഫാർ ഈസ്റ്റ് മേഖലയിലെ രാഷ്ട്രീയ ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ഇയോസിഫ് ഷിക്കിനും കിമ്മിനെ വിളിച്ചുവരുത്തി. [[പ്യോംങ്യാംഗ്|പ്യോങ്യാങ്ങിന്റെ]] ഡെപ്യൂട്ടി കമാൻഡന്റായി നിയമിക്കാൻ അദ്ദേഹം യോഗ്യനാണോ എന്ന് വിലയിരുത്തുകയായിരുന്നു അവരുടെ ലക്ഷ്യം.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=97}} 1945 ഒക്ടോബറിന്റെ അവസാനത്തോടെ, ഉപപ്രധാനമന്ത്രി ജോർജി മലൻകോവും, പ്രതിരോധ ഉപകമ്മിസാർ നിക്കോളായ് ബുൾഗാനിനും, ഇയോസിഫ് ഷിക്കിനും കിം ഇൽ സങിനെ നേതൃത്വത്തിലേക്ക് ശുപാർശ ചെയ്തു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=98}} ഈ കാലയളവിൽ ലാവ്രെന്തി ബെരിയയും കിമ്മിനെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞു. സ്റ്റാലിന് അദ്ദേഹത്തെ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് ബെരിയ കിമ്മുമായി പലതവണ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി.<ref name="dailynk.com">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600|title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae|access-date=15 April 2014|date=2 January 2014|work=[[Daily NK]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600|archive-date=11 February 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|title=Wisdom of Korea|website=ysfine.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-date=28 May 2013|url-status=dead}}</ref><ref name="scmp.com">{{cite web|url=https://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history|title=Kim Il-sung's secret history|access-date=15 April 2014|last=O'Neill|first=Mark|date=17 October 2010|work=South China Morning Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history|archive-date=27 February 2014|url-status=live}}</ref>[[File:1945-10-14-김일성과_Mekler_중좌.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:1945-10-14-%EA%B9%80%EC%9D%BC%EC%84%B1%EA%B3%BC_Mekler_%EC%A4%91%EC%A2%8C.jpg|ലഘുചിത്രം|1945 ഒക്ടോബറിൽ [[പ്യോംങ്യാംഗ്|പ്യോങ്യാങ്ങിൽ]] സോവിയറ്റ് സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥരിൽ നിന്ന് [[ഓർഡർ ഓഫ് ദ റെഡ് ബാനർ]] ബഹുമതി സ്വീകരിക്കുന്ന കിം ഇൽ സങ് (മധ്യത്തിൽ).]][[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ|സ്റ്റാലിന്റെ]] അന്തിമ തീരുമാനം ആദ്യം പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ ആന്ദ്രേയ് ഷ്ദാനോവിനും, തുടർന്ന് ജനറൽ തെരെന്തി ഷ്റ്റിക്കോവിനും, അതിനുശേഷം 25-ാം സേനയ്ക്കും കൈമാറി. 1945 ഡിസംബറിൽ, സോവിയറ്റ് അധികൃതർ കിം ഇൽ സങിനെ കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഉത്തരകൊറിയൻ ബ്രാഞ്ച് ബ്യൂറോയുടെ പ്രഥമ സെക്രട്ടറിയായി നിയമിച്ചു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=99}} തുടക്കത്തിൽ, ജനപിന്തുണയുള്ള ഒരു മുന്നണി സർക്കാരിനെ നയിക്കാൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ചോ മാൻ-സിക്കിനെയാണ് മുൻഗണന നൽകിയത്.{{sfn|Martin|2004|p=56}} എന്നാൽ സോവിയറ്റ് പിന്തുണയോടെയുള്ള സംരക്ഷിത ഭരണസംവിധാനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ ചോ വിസമ്മതിക്കുകയും കിമ്മുമായി അഭിപ്രായവ്യത്യാസത്തിലാകുകയും ചെയ്തു.{{sfn|Armstrong|2013|p=}} വടക്കൻ കൊറിയയിലെ സോവിയറ്റ് അധിനിവേശത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ ജനറൽ തെരെന്തി ഷ്റ്റിക്കോവ്, 1946 ഫെബ്രുവരി 8-ന് രൂപീകരിച്ച ഉത്തരകൊറിയൻ താൽക്കാലിക ജനകീയ സമിതിയുടെ തലവനായി പാക് ഹോൻ-യോങ്ങിനെക്കാൾ കിം ഇൽ സങിനെയാണ് പിന്തുണച്ചത്.<ref name="LankovArticle">{{cite news|last=Lankov|first=Andrei|author-link=Andrei Lankov|date=25 January 2012|title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html|newspaper=[[The Korea Times]]|access-date=14 April 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html|archive-date=17 April 2015}}</ref> സമിതിയുടെ അധ്യക്ഷനെന്ന നിലയിൽ, ഉത്തരകൊറിയയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഭരണനേതാവായി കിം മാറി. എന്നിരുന്നാലും, കൊറിയൻ യുദ്ധത്തിൽ ചൈന ഇടപെടുന്നതുവരെ, യഥാർഥ അധികാരത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ അദ്ദേഹം ജനറൽ ഷ്റ്റിക്കോവിന് കീഴിലായിരുന്നു.<ref name="scmp.com2">{{cite web|url=https://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history|title=Kim Il-sung's secret history|access-date=15 April 2014|last=O'Neill|first=Mark|date=17 October 2010|work=South China Morning Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history|archive-date=27 February 2014|url-status=live}}</ref>{{sfn|Martin|2004|p=56}}<ref name="LankovArticle2">{{cite news|last=Lankov|first=Andrei|author-link=Andrei Lankov|date=25 January 2012|title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html|newspaper=[[The Korea Times]]|access-date=14 April 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html|archive-date=17 April 2015}}</ref> [[File:28.08.1946_Labour_Party_North_Korea.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:28.08.1946_Labour_Party_North_Korea.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|1946 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് [[പ്യോംങ്യാംഗ്|പ്യോങ്യാങ്ങിൽ]] നടന്ന ന്യൂ പീപ്പിൾസ് പാർട്ടിയുടെയും ഉത്തരകൊറിയൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയുടെയും സംയുക്ത യോഗത്തിൽ കിം ഇൽ സങ് (മധ്യത്തിൽ), [[കിം തു-ബോങ്]] (വലതുവശത്തുനിന്ന് രണ്ടാമത്).]] 1946 മാർച്ച് 1-ന്, മാർച്ച് ഫസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വാർഷികാചരണത്തോടനുബന്ധിച്ച് പ്രസംഗിക്കുകയായിരുന്ന കിം ഇൽ സങിനെ വധിക്കാൻ [[വൈറ്റ് ഷർട്ട്സ് സൊസൈറ്റി]] എന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ തീവ്രവാദ സംഘടനയിലെ ഒരംഗം ശ്രമിച്ചു. കിം പ്രസംഗിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന വേദിയിലേക്ക് ഇയാൾ ഒരു [[ഗ്രനേഡ്]] എറിഞ്ഞു. എന്നാൽ സോവിയറ്റ് സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനായ [[യാക്കോവ് നോവിചെങ്കോ]] ഗ്രനേഡ് പിടിച്ചെടുത്ത് സ്ഫോടനത്തിന്റെ ആഘാതം സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ ഏറ്റുവാങ്ങി. ഇതോടെ കിമ്മിനും സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന മറ്റുള്ളവർക്കും പരിക്കേൽക്കാതെ രക്ഷപ്പെടാനായി.{{sfn|Lankov|2002|pp=24–25}}<ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2013/12/meet-the-man-who-saved-kim-il-sungs-life/|title=Meet the man who saved Kim Il Sung's life|access-date=8 May 2023|last=Young|first=Benjamin R.|date=12 December 2013|website=[[NK News]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Citation|last=Jung|first=Byung Joon|url=https://www.kci.go.kr/kciportal/ci/sereArticleSearch/ciSereArtiView.kci?sereArticleSearchBean.artiId=ART002752849|work=역사비평 [Critical Review of History]|volume=136|pages=342–388|year=2021|trans-title=Assassination of Hyun Junhyuk and Assassination Attempt on Kim Ilsung: 'The Frustrated Golden Days' of Pyongnam Korean Committee for the Preparation of the Re-establishment of the State and the Origin of White Shirts Society|publisher=역사문제연구소 [The Institute for Korean Historical Studies]|language=ko|doi=10.38080/crh.2021.08.136.342|issn=1227-3627|access-date=21 May 2023|script-title=ko:현준혁 암살과 김일성 암살시도―평남 건준의 좌절된 '해방황금시대'와 백의사|url-access=subscription}}</ref> തന്റെ അധികാരം കൂടുതൽ ഉറപ്പിക്കുന്നതിനായി കിം [[കൊറിയൻ പീപ്പിൾസ് ആർമി]] (KPA) രൂപീകരിച്ചു. [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുമായി]] ചേർന്ന് പ്രവർത്തിച്ച ഈ സൈന്യത്തിലേക്ക് ജപ്പാനെതിരായ പോരാട്ടങ്ങളിലും പിന്നീട് ചൈനീസ് ദേശീയവാദ സേനയ്‌ക്കെതിരായ യുദ്ധങ്ങളിലും പോരാട്ടപരിചയം നേടിയ ഗറില്ലാ പോരാളികളെയും മുൻ സൈനികരെയും അദ്ദേഹം റിക്രൂട്ട് ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|title=Defense|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-date=6 March 2016|url-status=dead}}</ref> സോവിയറ്റ് ഉപദേഷ്ടാക്കളുടെയും സൈനിക ഉപകരണങ്ങളുടെയും സഹായത്തോടെ, ശത്രുപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് നുഴഞ്ഞുകയറുന്നതിലും ഗറില്ലാ യുദ്ധമുറകൾ പ്രയോഗിക്കുന്നതിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ഒരു വലിയ സൈന്യത്തെ കിം കെട്ടിപ്പടുത്തു. 1950-ൽ [[ദക്ഷിണ കൊറിയ|ദക്ഷിണ കൊറിയയെ]] ആക്രമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, [[കൊറിയൻ യുദ്ധം|കൊറിയൻ യുദ്ധത്തിന്]] തുടക്കമിട്ട ആ ആക്രമണത്തിനായി, സ്റ്റാലിൻ KPA-യ്ക്ക് സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിർമിച്ച ആധുനിക ഇടത്തരം ടാങ്കുകൾ, ട്രക്കുകൾ, പീരങ്കികൾ, ചെറു ആയുധങ്ങൾ എന്നിവ നൽകി. കിം ഒരു വ്യോമസേനയും രൂപീകരിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിർമിച്ച പ്രൊപ്പല്ലർ ഉപയോഗിച്ച് പറക്കുന്ന യുദ്ധവിമാനങ്ങളും ആക്രമണവിമാനങ്ങളുമായിരുന്നു അതിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. പിന്നീട്, ഉത്തരകൊറിയൻ പൈലറ്റാകാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തവരെ രഹസ്യ താവളങ്ങളിൽ മിഗ്-15 ജെറ്റ് വിമാനങ്ങൾ പറത്താൻ പരിശീലനം നൽകുന്നതിനായി സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലേക്കും ചൈനയിലേക്കും അയച്ചു.<ref>[[Clay Blair|Blair, Clay]], ''The Forgotten War: America in Korea'', [[Naval Institute Press]] (2003).</ref> === ഉത്തരകൊറിയയുടെ സ്ഥാപനം === [[File:Kim-Il-sung_김일성_19461103election.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kim-Il-sung_%EA%B9%80%EC%9D%BC%EC%84%B1_19461103election.jpg|ലഘുചിത്രം|1946-ലെ ഉത്തരകൊറിയൻ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പിനോടനുബന്ധിച്ച പ്രചാരണത്തിനിടെ കിം ഇൽ സങ്.]] കൊറിയയിലുടനീളം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്താനുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പദ്ധതികൾ ഉത്തരകൊറിയൻ ജനകീയ സമിതി നിരസിച്ചതിനെത്തുടർന്ന്, 1948 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് കൊറിയ മുഴുവൻ തങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തിന് കീഴിലാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ട [[ദക്ഷിണ കൊറിയ|റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കൊറിയ (ദക്ഷിണ കൊറിയ)]] സ്ഥാപിതമായി.<ref>{{cite book |last=Malkasian |first=Carter |url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 |title=The Korean War 1950–1953 |publisher=Fitzroy Dearborn |year=2001 |isbn=978-1-57958-364-4 |location=Chicago |page=13}}</ref> ഇതിന് മറുപടിയായി, [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] തങ്ങളുടെ അധിനിവേശ നിയന്ത്രണത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഉത്തരമേഖലയിൽ 1948 ഓഗസ്റ്റ് 25-ന് പരമോന്നത ജനകീയ അസംബ്ലിയിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തി. [[ഉത്തര കൊറിയ|ഡെമോക്രാറ്റിക് പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കൊറിയ (ഉത്തര]] [[ഉത്തര കൊറിയ|കൊറിയ)]] 1948 സെപ്റ്റംബർ 9-ന് ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ കിം ഇൽ സങിനെ രാജ്യത്തിന്റെ [[പ്രധാനമന്ത്രി|പ്രധാനമന്ത്രിയായി]] നിയോഗിച്ചു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=121}} ഒക്ടോബർ 12-ന്, ദക്ഷിണ കൊറിയ ഉൾപ്പെടെ കൊറിയൻ ഉപദ്വീപ് മുഴുവന്റെയും പരമാധികാര സർക്കാരായി കിം ഇൽ സങിന്റെ സർക്കാരിനെ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ അംഗീകരിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 April 2017|website=NCNK|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-date=19 April 2014|url-status=dead}}</ref> കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയും ന്യൂ പീപ്പിൾസ് പാർട്ടി ഓഫ് കൊറിയയും ലയിച്ച് [[വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി ഓഫ് നോർത്ത് കൊറിയ]] രൂപീകരിച്ചു. കിം അതിന്റെ ഉപാധ്യക്ഷനായി.<ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|title=North Korea A to Z|publisher=[[KBS World]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-date=5 March 2008|url-status=dead}}</ref> 1949 ജൂണിൽ, ഉത്തരകൊറിയൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി ദക്ഷിണകൊറിയയിലെ അതിന്റെ സമാന പാർട്ടിയുമായി ലയിച്ച് [[വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി ഓഫ് കൊറിയ]] (WPK) ആയി. കിം പാർട്ടിയുടെ അധ്യക്ഷനായി.{{sfn|Becker|2005|p=53}} 1949 ആയപ്പോഴേക്കും കിമ്മും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകളും ഉത്തരകൊറിയയിലെ ഭരണം ഉറപ്പിച്ചിരുന്നു. ഈ കാലയളവിൽ കിമ്മിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള വ്യക്തിത്വാരാധന ശക്തമായി പ്രചരിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം തുടങ്ങി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരവധി പ്രതിമകളിൽ ആദ്യത്തേത് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. സ്വയം "മഹാനായ നേതാവ്" എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാനും അദ്ദേഹം ആരംഭിച്ചു.{{sfn|Becker|2005|p=53}} 1946 ഫെബ്രുവരിയിൽ, കിം ഇൽ സങ് നിരവധി പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. കൃഷിയോഗ്യമായ ഭൂമിയുടെ 50 ശതമാനത്തിലധികം പുനർവിതരണം ചെയ്തു. എട്ടു മണിക്കൂർ പ്രവൃത്തിദിനം പ്രഖ്യാപിക്കുകയും എല്ലാ ഘനവ്യവസായങ്ങളും ദേശസാൽക്കരിക്കുകയും ചെയ്തു.{{sfn|Suh|1988|p=68}} ആരോഗ്യപരിരക്ഷ ദേശസാൽക്കരിച്ച് എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും ലഭ്യമാക്കിയതിനെത്തുടർന്ന് ജനങ്ങളുടെ ആരോഗ്യനിലയിലും പുരോഗതിയുണ്ടായി.<ref>{{Cite book |last1=Behnke |first1=Alison |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea |date=1 August 2012 |publisher=Twenty-First Century Books |isbn=9781467703550 |access-date=18 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221014020448/https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |archive-date=14 October 2022 |url-status=live}}</ref> == കൊറിയൻ യുദ്ധം == {{main|കൊറിയൻ യുദ്ധം}} [[File:Kim_Il-sung_signed_for_Korean_Armistice_Agreement.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kim_Il-sung_signed_for_Korean_Armistice_Agreement.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|കൊറിയൻ യുദ്ധവിരാമ കരാറിൽ ഒപ്പുവെക്കുന്ന കിം ഇൽ സങ്]] ആർക്കൈവൽ രേഖകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, ദക്ഷിണ കൊറിയയെ ആക്രമിക്കാനുള്ള ഉത്തരകൊറിയയുടെ തീരുമാനം സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റേതല്ല, മറിച്ച് കിം ഇൽ സങിന്റെ തന്നെ മുൻകൈയിലുണ്ടായതാണെന്നാണ്.<ref name="weathersby432">Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432</ref><ref name="goncharov">Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993)</ref><ref name="mansourov94107">Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107</ref> അമേരിക്കൻ സർക്കാരിലെയും ബ്രിട്ടീഷ് സീക്രട്ട് ഇന്റലിജൻസ് സർവീസിലെയും (SIS) ചാരവൃത്തിയിലൂടെ സോവിയറ്റ് രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന്, അമേരിക്കയുടെ ആണവബോംബ് ശേഖരത്തിനുണ്ടായിരുന്ന പരിമിതികളെക്കുറിച്ചും പ്രതിരോധ പദ്ധതികളിലെ വെട്ടിക്കുറയ്ക്കലുകളെക്കുറിച്ചും വിവരങ്ങൾ ലഭിച്ചിരുന്നതായി തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, പ്രസിഡന്റ് [[ഹാരി എസ്. ട്രൂമാൻ|ഹാരി എസ്. ട്രൂമാന്റെ]] ഭരണകൂടം കൊറിയൻ കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടില്ലെന്ന് സ്റ്റാലിൻ നിഗമനത്തിലെത്തിയതായും കരുതപ്പെടുന്നു.<ref>[[Pavel Sudoplatov|Sudoplatov, Pavel Anatoli]], Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''[[Special Tasks]]: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994)</ref> == അവലംബങ്ങൾ == 76qu5gmyuni4utgu2ngx4oybxd6pyda 4674390 4674388 2026-10-09T10:51:06Z TheGreatEditor024 211141 4674390 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = കിം ഇൽ സങ് | native_name = 김일성 | native_name_lang = ko | image = Kim Il Sung Portrait-3.jpg | office = വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി ഓഫ് കൊറിയയുടെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി | termstart = 12 ഒക്ടോബർ 1966 | termend = 8 ജൂലൈ 1994 | successor = [[കിം ജോങ് ഇൽ]] | predecessor = സ്വയം (ചെയർമാനായി) | predecessor2 = ഓഫീസ് സ്ഥാപിച്ചു | successor2 = ഓഫീസ് നിർത്തലാക്കി | office2 = ഉത്തര കൊറിയയുടെ പ്രസിഡന്റ് | termstart2 = 28 ഡിസംബർ 1972 | termend2 = 8 ജൂലൈ 1994 | party = [[വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി ഓഫ് കൊറിയ]] | birth_date = 15 April 1912 | birth_place = ഹെയ്‌ജോ, കൊറിയ, ജപ്പാൻ സാമ്രാജ്യം | death_date = 8 July 1994 | death_place = ഹ്യങ്സാൻ, നോർത്ത് പ്യോൻഗൻ, [[ഉത്തര കൊറിയ]] | resting_place = [[കുംസുസാൻ പാലസ് ഓഫ് ദ സൺ]] | children = [[കിം ജോങ് ഇൽ]] | parents = കിം ഹ്യോങ്-ജിക്<br> കാങ് പാൻ സോക്ക് | allegiance = കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ചൈന<br>[[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]]<br>[[ഉത്തര കൊറിയ]] | spouse = കിം ജോങ്-സുക്ക് ​(1941; died 1949)​<br> കിം സോങ്-എ ​(1952) }} '''കിം ഇൽ സങ്''' (ജനനനാമം '''കിം സോങ്-ജു'''; 1912 ഏപ്രിൽ 15 – 1994 ജൂലൈ 8) ഒരു [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തരകൊറിയൻ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിപ്ലവകാരിയും, സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനും, രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകനും, സ്വേച്ഛാധിപതിയുമായിരുന്നു. 1948-ൽ [[ഉത്തര കൊറിയ|ഡെമോക്രാറ്റിക് പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കൊറിയ]] (ഉത്തരകൊറിയ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു), സ്ഥാപിച്ച അദ്ദേഹം 1994-ൽ മരിക്കുന്നതുവരെ രാജ്യത്തെ നയിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് ശേഷം മകൻ [[കിം ജോങ് ഇൽ]] അധികാരമേറ്റു. മരണാനന്തരമായി അദ്ദേഹത്തെ ശാശ്വത പ്രസിഡന്റായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രാജകുടുംബാംഗമല്ലാത്ത രാഷ്ട്രത്തലവനും ഗവൺമെന്റ് മേധാവിയുമായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചവരിൽ മൂന്നാമനായിരുന്ന അദ്ദേഹം 45 വർഷത്തിലേറെക്കാലം അധികാരത്തിലിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് ഭരണത്തിലായിരുന്ന കൊറിയയിലാണ് കിം ജനിച്ചത്. പിന്നീട് വടക്കുകിഴക്കൻ ചൈനയിലാണ് അദ്ദേഹം വളർന്നത്. കൗമാരപ്രായത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] ആശയങ്ങളിലേക്ക് ആകൃഷ്ടനാവുകയും ജപ്പാൻ വിരുദ്ധമായ വിവിധ ഗറില്ലാ സംഘങ്ങളിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. ഒടുവിൽ, 1931-ൽ വടക്കുകിഴക്കൻ [[ചൈന]] [[ജപ്പാൻ]] അധീനതയിലായ അതേ വർഷം തന്നെ അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ]] (CCP) ചേർന്നു. CCPയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള നിരവധി സംഘങ്ങളിൽ കിം പങ്കെടുത്തു. 1942-ൽ അദ്ദേഹത്തെ സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമിയിൽ നിയോഗിച്ചു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് 1945 വരെ അദ്ദേഹം സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ തുടർന്നു. [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ]] [[ജപ്പാൻ]] കീഴടങ്ങിയതിനെത്തുടർന്ന് കൊറിയ വിഭജിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] ഉത്തരകൊറിയയിൽ കിമ്മിനെ അധികാരത്തിലെത്തിച്ചു.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://history.state.gov/milestones/1945-1952/korean-war|title=Milestones in the History of U.S. Foreign Relations - Office of the Historian|access-date=2026-10-02}}</ref> കൊറിയൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയുടെ നേതാവായും സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചു. 1950-ൽ ദക്ഷിണകൊറിയയെ ആക്രമിക്കാൻ കിം ഇൽ സങ് അനുമതി നൽകി. ഇതിനെത്തുടർന്ന് അമേരിക്കയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്ര സേന ദക്ഷിണകൊറിയയുടെ പ്രതിരോധത്തിനായി യുദ്ധത്തിൽ ഇടപെട്ടു. കൊറിയൻ യുദ്ധത്തിലെ സൈനികമായ അനിശ്ചിതാവസ്ഥയെ തുടർന്ന് 1953-ൽ വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഒപ്പുവച്ചു.<ref name=":1" /> കിമ്മിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഉത്തരകൊറിയ ഒരു [[ഏകാധിപത്യം|ഏകാധിപത്യ]], സോഷ്യലിസ്റ്റ്, വ്യക്തികേന്ദ്രീകൃത സ്വേച്ഛാധിപത്യ ഭരണകൂടമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. കേന്ദ്രാസൂത്രിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയായിരുന്നു രാജ്യത്തുണ്ടായിരുന്നത്. സോവിയറ്റ് യൂണിയനുമായും ചൈനയുമായും ഉത്തരകൊറിയയ്ക്ക് അടുത്ത രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. 1960-കളോടെ, രാഷ്ട്രീയ അരാജകത്വവും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികളും നേരിട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദക്ഷിണകൊറിയയെ അപേക്ഷിച്ച് ഉത്തരകൊറിയയിൽ നേരിയ തോതിൽ ഉയർന്ന ജീവിതനിലവാരം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ 1970-കളിൽ ഈ സ്ഥിതിഗതികൾ മാറി. പുതുതായി സ്ഥിരത കൈവരിച്ച ദക്ഷിണകൊറിയ ഒരു സാമ്പത്തിക ശക്തിയായി മാറിയപ്പോൾ, ഉത്തരകൊറിയയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ സ്തംഭിക്കുകയും പിന്നീട് തകർന്നുവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite journal |last1=Kim |first1=Duol |date=November 2021 |title=The great divergence on the Korean peninsula (1910–2020) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/aehr.12225 |journal=[[Australian Economic History Review]] |language=en |volume=61 |issue=3 |pages=318–341 |doi=10.1111/aehr.12225 |issn=0004-8992 |url-access=subscription}}</ref> കിം [[മാർക്സിസം]]–ലെനിനിസത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുമാറുകയും [[ജൂചെ]] എന്ന ആശയം വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "സ്വാതന്ത്ര്യം, സ്വയംപര്യാപ്തത, സ്വയംപ്രതിരോധം" എന്നീ തത്വങ്ങൾക്കും കൊറിയൻ ദേശീയതയ്ക്കുമാണ് ഈ ആശയധാര പ്രധാനമായും പ്രാധാന്യം നൽകിയത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Juche|title=Juche {{!}} North Korea, Ideology, Kim Dynasty, & Facts {{!}} Britannica|access-date=2026-10-02|date=2026-09-25|language=en}}</ref> ഔദ്യോഗികമായി "സ്വയംപര്യാപ്തത" (''ജര്യോക് ഗെങ്‌സെങ്'') എന്ന നയം പിന്തുടർന്നിരുന്നെങ്കിലും, 1991-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ പിരിച്ചുവിടപ്പെടുന്നതുവരെ ഉത്തരകൊറിയയ്ക്ക് സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിന്നും കിഴക്കൻ ബ്ലോക്കിൽ നിന്നും ധനസഹായവും സബ്‌സിഡികളും മറ്റ് സഹായങ്ങളും ലഭിച്ചിരുന്നു. ഈ സാമ്പത്തിക സഹായം നിലച്ചത് ഉത്തരകൊറിയൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുകയും 1994-ൽ വ്യാപകമായ ക്ഷാമത്തിന് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. ഈ കാലയളവിലും, ഉത്തരകൊറിയ ഈ മേഖലയിൽ അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യത്തെ വിമർശിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യത്തെ സാമ്രാജ്യത്വപരമെന്നാണ് ഉത്തരകൊറിയ കണക്കാക്കിയിരുന്നത്. 1968-ൽ അമേരിക്കൻ കപ്പലായ [[യുഎസ്എസ് പ്യൂബ്ലോ]] പിടിച്ചെടുത്തതും ഇതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഉത്തരകൊറിയയുടെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ കൊറിയൻ ഉപദ്വീപിനെ പുനരേകീകരിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ നടത്തിയ നുഴഞ്ഞുകയറ്റ-അട്ടിമറി പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ഇത്. കിം തന്റെ സഖ്യകക്ഷികളായ [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ|ജോസഫ് സ്റ്റാലിനെയും]] [[മാവോ സേതൂങ്|മാവോ സെതൂങ്ങിനെയുംക്കാൾ]] നിരവധി വർഷങ്ങൾ അധികം ജീവിച്ചു. കൂടാതെ, ആറ് ദക്ഷിണകൊറിയൻ പ്രസിഡന്റുമാരുടെയും പത്ത് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റുമാരുടെയും ഭരണകാലത്ത് അദ്ദേഹം അധികാരത്തിൽ തുടർന്നു. "മഹാനായ നേതാവ്" (''സുര്യോങ്'') എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം ഉത്തരകൊറിയയിലെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഇന്നും ശക്തമായി നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു വിപുലമായ വ്യക്തിപൂജ സ്ഥാപിച്ചു. 1980-ൽ നടന്ന കൊറിയൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയുടെ ആറാം കോൺഗ്രസിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത മകൻ കിം ജോങ് ഇൽ പ്രസീഡിയം അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും കിമ്മിന്റെ പിൻഗാമിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ കിം രാജവംശം എന്നറിയപ്പെടുന്ന കുടുംബാധിഷ്ഠിത ഭരണപരമ്പര സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hrnkinsider.org/2021/02/the-injustice-of-north-koreas.html|title=The Injustice of North Korea’s Hereditary Leadership Succession as Demonstrated by the History of Power Transfer from Kim Il-sung to Kim Jong-il|access-date=2026-10-02|last=Korea|first=Committee for Human Rights in North}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതം == [[File:Kim_Il-sung's_birthplace.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kim_Il-sung's_birthplace.jpg|ലഘുചിത്രം|കിം ജനിച്ച വീട്]]കിം ഇൽ സങ് കിം സങ്-ജു എന്ന പേരിലാണ് ജനിച്ചത്.<ref name="Naenara2014">{{cite web|url=http://www.naenara.com.kp/en/great/leader.php?memoris|title=Kim Il Sung Reminiscences|access-date=17 October 2014|website=[[Naenara]]|publisher=[[Korea Computer Center]] in DPRKorea & [[Foreign Languages Publishing House (North Korea)|Foreign Languages Publishing House]]|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->}}</ref><ref>Yŏng-ho Ch'oe. "Christian Background in the Early Life of Kim Il-Song." ''[[Asian Survey]]'' 26, no. 10 (1986): 1082–1091. {{doi|10.2307/2644258}}</ref> സ്വാതന്ത്ര്യസമര പ്രവർത്തകനായ [[കിം ഹ്യോങ്-ജിക്|കിം ഹ്യോങ്-ജിക്ന്റെയും]] കാങ് പാൻ-സോക്കിന്റെയും മകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. കിമ്മിന് [[കിം ചോൽ-ചു]], [[കിം യോങ്-ജു]] എന്നീ രണ്ട് ഇളയ സഹോദരന്മാരുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Kim-Il-Sung|title=Encyclopaedia Britannica Kim il-sung|access-date=3 January 2022|last=|first=|date=3 January 2022|website=encyclopaedia Britannica.com|publisher=Encyclopaedia Britannica Holding S.A., Encyclopædia Britannica, Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203074526/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/317881/Kim-Il-Sung|archive-date=3 December 2013|url-status=live}}</ref>{{sfn|Suh|1988|p=3}} കിം ഹ്യോങ്-ജിക്കിന് 1911-ൽ ജനിച്ച [[കിം റ്യോങ്-ഹോ]] എന്ന ദത്തുപുത്രനും ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=8}} ജപ്പാനെതിരായ പോരാട്ടത്തിനിടെ കിം ചോൽ-ചു കൊല്ലപ്പെട്ടു. കിം യോങ്-ജു പിന്നീട് ഉത്തരകൊറിയൻ സർക്കാരിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും, കിം ഇൽ സങിന്റെ പിൻഗാമിയായി പരിഗണിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന് ഭരണകൂടത്തിന്റെ പിന്തുണ നഷ്ടപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://www.propagandaworld.org/product-page/80th-anniversary-of-the-birth-of-kim-chol-ju-minisheet-1996|title=80th Anniversary Of The Birth Of Kim Chol Ju Minisheet 1996|access-date=19 September 2023|website=Propagandaworld|language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Hoare |first=James |url=https://books.google.com/books?id=ZI-6NARaLusC&dq=Kim+Yong-ju+1920&pg=PA226 |title=Historical Dictionary of Democratic People's Republic of Korea |date=13 July 2012 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-6151-0 |language=en}}</ref> കിമ്മിന്റെ കുടുംബം ജോൻജു കിം വംശത്തിൽപ്പെട്ടതാണെന്നും, ഈ വംശത്തിന്റെ ഉത്ഭവം വടക്കൻ ജിയോല്ല പ്രവിശ്യയിലെ ജോൻജുവിൽ ആണെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. 1860-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുതുമുത്തച്ഛനായ [[കിം ഉൻഗു]] പ്യോങ്യാങിലെ മാങ്യോങ്‌ദെ പ്രദേശത്ത് താമസമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.wikiwand.com/en/Kim_%C5%ACngu|title=Kim Ŭngu|access-date=2026-10-02|last=Song-Ryeong (father)|first=Kim|last2=Hyeon-Jik (mother)|first2=Na|language=en}}</ref> 1912 ഏപ്രിൽ 15-ന് പ്യോങ്യാങിനടുത്തുള്ള മാങ്യോങ്‌ദെ-ഗുയോക്ക് എന്ന ചെറിയ ഗ്രാമത്തിൽ (അന്ന് നാംനി) അല്ലെങ്കിൽ ചിൽഗോളിൽ (അന്ന് ഹെയ്‌ജോ) ആണ് കിം ജനിച്ചതെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. 1964-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കിമ്മിന്റെ അർധഔദ്യോഗിക ജീവചരിത്രം അനുസരിച്ച്, അദ്ദേഹം അമ്മയുടെ ചിങ്ജോങിലുള്ള വീട്ടിലാണ് ജനിച്ചത്. പിന്നീട് മാങ്യോങ്‌ദെ-ഗുയോക്കിലാണ് അദ്ദേഹം വളർന്നത്.<ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |id=243895 |access-date=13 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |archive-date=2 August 2020 |url-status=live}}</ref> കിമ്മിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം എല്ലായ്പ്പോഴും ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ വക്കിലായിരുന്നു. വളരെ സജീവമായിരുന്ന ഒരു പ്രസ്ബിറ്റീരിയൻ ക്രിസ്ത്യൻ കുടുംബത്തിലാണ് താൻ വളർന്നതെന്ന് കിം പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref name=":2">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html|location=London|work=The Independent|title=The Rage Against God, By Peter Hitchens|first=Sholto|last=Byrnes|date=7 May 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html|archive-date=12 May 2010}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതൃമുത്തച്ഛൻ ഒരു പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് ശുശ്രൂഷകനായിരുന്നു. പിതാവ് ഒരു മിഷനറി സ്കൂളിൽ പഠിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹം പ്രസ്ബിറ്റീരിയൻ സഭയിലെ ഒരു മൂപ്പനുമായിരുന്നു.<ref>[http://www.kimjongiliathemovie.com/learnmore.html Kimjongilia – The Movie – Learn More] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100918043045/http://www.kimjongiliathemovie.com/learnmore.html|date=18 September 2010}}</ref><ref name=":2" /> 1919-ൽ കിം ഹ്യോങ്-ജിക് ജപ്പാൻ വിരുദ്ധമായ മാർച്ച് ഫസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിൽ പങ്കെടുത്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hrnkinsider.org/2021/03/fixing-distorted-history-prerequisite.html|title=Fixing Distorted History, a Prerequisite to Democratizing North Korea|access-date=2026-10-02|last=Korea|first=Committee for Human Rights in North}}</ref> മിക്ക കൊറിയൻ കുടുംബങ്ങളെയും പോലെ, 1910 ഓഗസ്റ്റ് 29-ന് ആരംഭിച്ച കൊറിയയിലെ ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശത്തോട് കിമ്മിന്റെ കുടുംബത്തിനും ശക്തമായ എതിർപ്പുണ്ടായിരുന്നു. കൊറിയൻ പ്രതിഷേധങ്ങളെ അടിച്ചമർത്താൻ ജപ്പാൻ നടത്തിയ നടപടികൾ വളരെ കർശനമായിരുന്നു. 1912-ൽ മാത്രം 52,000-ത്തിലധികം കൊറിയൻ പൗരന്മാരെ ജാപ്പനീസ് സൈന്യം അറസ്റ്റ് ചെയ്ത് തടവിലാക്കി. ഈ അടിച്ചമർത്തൽ നടപടികളെ തുടർന്ന് നിരവധി കൊറിയൻ കുടുംബങ്ങൾക്ക് [[കൊറിയ]] വിട്ട് [[മഞ്ചൂറിയ|മഞ്ചൂരിയയിൽ]] താമസമാക്കേണ്ടിവന്നു.<ref>{{cite book |last=Sohn |first=Won Tai |url=https://books.google.com/books?id=4Hz119vPQYwC&pg=PA43 |title=Kim Il Sung and Korea's Struggle: An Unconventional Firsthand History |publisher=McFarland |year=2003 |isbn=978-0-7864-1589-2 |location=Jefferson |pages=42–43 |access-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211107110508/https://books.google.com/books?id=4Hz119vPQYwC&pg=PA43 |archive-date=7 November 2021 |url-status=live}}</ref> 1919 മേയിൽ, [[കിം ഹ്യോങ്-ജിക്]] തന്റെ മകൻ കിം സങ്-ജുവിനെയും കുടുംബത്തിലെ മറ്റുള്ളവരെയും കൂട്ടി ചൈനയിലേക്ക് പലായനം ചെയ്ത് ബാദാവോഗൗവിൽ താമസമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.faithtap.com/x/kim-il-sung-Q41117|title=Kim Il-sung|access-date=2026-10-02|language=en}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, കിമ്മിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ, പ്രത്യേകിച്ച് അമ്മ, കൊറിയൻ ഉപദ്വീപിലാകെ ശക്തിപ്രാപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ സമരത്തിൽ പങ്കുവഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://schoolhistory.co.uk/modern/kim-il-sung/|title=Kim Il-Sung {{!}} Life, Dynasty, Cult of Personality {{!}} History Worksheets|access-date=2026-10-02|last=Morales|first=Michelle|date=2023-03-30|language=en-US}}</ref> അവരുടെ പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ കൃത്യമായ സ്വഭാവം — അത് മിഷനറി പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതായിരുന്നോ, ദേശീയവാദപരമായിരുന്നോ, അതോ രണ്ടും ചേർന്നതായിരുന്നോ — വ്യക്തമല്ല.{{sfn|Lankov|2002|p=53}} === കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങളും ഗറില്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും === [[File:Youth_of_Kim_Il-sung.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Youth_of_Kim_Il-sung.jpg|ലഘുചിത്രം|1926-ൽ വാസോങ് മിലിട്ടറി അക്കാദമിയിൽ പഠിച്ചിരുന്ന കാലത്തെ കിമ്മിന്റെ ചിത്രം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മകഥയായ ''വിത്ത് ദ സെഞ്ചുറി''യിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.]] ഉത്തരകൊറിയൻ സർക്കാർ സ്രോതസ്സുകൾ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, 1926-ൽ കിം [[ഡൗൺ വിത്ത് ഇംപീരിയലിസം യൂണിയൻ]] സ്ഥാപിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality|access-date=1 October 2014|last=Smith|first=Lydia|date=8 July 2014|work=International Business Times UK|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758|archive-date=6 October 2014|url-status=live}}</ref> എന്നാൽ മിക്ക അക്കാദമിക ഗവേഷകരും ഈ വാദം അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=190}} 1926-ൽ അദ്ദേഹം വാസോങ് മിലിട്ടറി അക്കാദമിയിൽ ചേർന്നു. എന്നാൽ അവിടുത്തെ പരിശീലനരീതികൾ കാലഹരണപ്പെട്ടതാണെന്ന് തോന്നിയതിനെ തുടർന്ന് 1927-ൽ അദ്ദേഹം പഠനം ഉപേക്ഷിച്ചു. തുടർന്ന് 1930 വരെ ചൈനയിലെ ജിലിനിലുള്ള യുവൻ മിഡിൽ സ്കൂളിൽ പഠിച്ചു.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp|newspaper=[[The New York Times]]|title=Carter Wins Release of American in North Korea|first1=Choe|last1=Sang-Hun|author1-link=Choe Sang-Hun|first2=Sharon|last2=LaFraniere|author2-link=Sharon LaFraniere|date=27 August 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp|archive-date=30 June 2017}}</ref> അവിടെവെച്ച് പഴയ തലമുറയിലെ കൊറിയക്കാരുടെ പാരമ്പര്യപരമായ ചിന്താഗതികളിൽ നിന്ന് അകന്ന അദ്ദേഹം [[കമ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] ആശയങ്ങളിൽ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. പതിനേഴാം വയസ്സിൽ കിം, ഇരുപതിൽ താഴെ അംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്ന ഒരു രഹസ്യ സംഘടനയായ കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് യൂത്ത് അസോസിയേഷനിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ അംഗമായി. ദക്ഷിണ മഞ്ചൂറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് യൂത്ത് അസോസിയേഷനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്ന ഹോ സോ ({{Korean|hangul=허소|hanja=許笑|labels=no}}) ആയിരുന്നു സംഘടനയുടെ നേതാവ്. 1929-ൽ സംഘടന രൂപീകരിച്ച് മൂന്ന് ആഴ്ചകൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ [[പോലീസ്]] അതിനെ കണ്ടെത്തുകയും കിമ്മിനെ ഏതാനും മാസത്തേക്ക് ജയിലിലടയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അറസ്റ്റും ജയിൽവാസവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് വിരാമമിട്ടു.{{sfn|Lankov|2002|p=52}}{{sfn|Suh|1988|p=7}} വടക്കൻ ചൈനയിലെ വിവിധ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ ഗറില്ലാ സംഘങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം ചേർന്നു. ഇതിൽ നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് ഗവൺമെന്റിന്റെ [[കൊറിയൻ റെവല്യൂഷണറി ആർമി|കൊറിയൻ റെവല്യൂഷണറി ആർമിയും]] ഉൾപ്പെടുന്നു. 1930-ൽ അദ്ദേഹം കിഴക്കൻ പ്രവിശ്യകളിലെ കൊറിയൻ കർഷകരുടെ ജനറൽ യൂണിയന്റെ ഫുസോങ്, ആൻതു സംഘടനാ സമിതിയിൽ അംഗമായി. അതേ വർഷം, നാഷണൽ പീപ്പിൾസ് ഗവൺമെന്റിന്റെ മുൻ അംഗമായിരുന്ന ലീ ജോങ്-നാക്{{sfn|Tertitskiy|2025|p=68}} സ്ഥാപിച്ച ആർമി ഓഫ് ദ വേൾഡ് ഫയറിന്റെ സൈനിക-രാഷ്ട്രീയ കൗൺസിലിലും അദ്ദേഹം അംഗമായി. മഞ്ചൂറിയയിൽ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ വികാരം ശക്തമായിരുന്നു. എന്നാൽ 1930 മേയ് വരെ ജപ്പാൻ മഞ്ചൂറിയ കൈവശപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ല. 1930 മേയ് 30-ന് കിഴക്കൻ മഞ്ചൂറിയയിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായ ഒരു അക്രമാസക്തമായ പ്രക്ഷോഭം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. "ജാപ്പനീസ് ആക്രമണത്തെ" ചെറുക്കുന്നതിന്റെ പേരിൽ കർഷകർ ചില പ്രാദേശിക ഗ്രാമങ്ങൾ ആക്രമിച്ചു.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973) 3.</ref> അധികാരികൾ ഈ സ്വാഭാവികമായി പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട പ്രക്ഷോഭത്തെ എളുപ്പത്തിൽ അടിച്ചമർത്തി. ഈ ആക്രമണത്തെ തുടർന്ന് മഞ്ചൂറിയ അധിനിവേശം ചെയ്യാനുള്ള പദ്ധതികൾ ജപ്പാൻ ആരംഭിച്ചു. 1931 മേയ് 20-ന് മഞ്ചൂറിയയിലെ<ref>{{cite book |last=Suh |first=Dae-Sook |author-link=Suh Dae-sook |title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System |publisher=The University Press of Hawaii |year=1981 |isbn=978-0-8248-0740-5 |location=Honolulu |pages=9, 19}}</ref> യെൻചി കൗണ്ടിയിൽ നടന്ന യങ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ലീഗ് പ്രതിനിധികളുടെ യോഗത്തിൽ കിം നടത്തിയതായി പറയപ്പെടുന്ന പ്രസംഗത്തിൽ, 1930 മേയ് 30-ന് കിഴക്കൻ മഞ്ചൂറിയയിൽ നടന്നതുപോലുള്ള ആസൂത്രണമില്ലാത്ത പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രതിനിധികൾ വിട്ടുനിൽക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 1–15.</ref> നാല് മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1931 സെപ്റ്റംബർ 18-ന് [[മുക്ഡൻ സംഭവം]] നടന്നു. മഞ്ചൂറിയയിലെ മുക്ഡൻ നഗരത്തിൽ ജാപ്പനീസ് റെയിൽപ്പാതയ്ക്ക് സമീപം താരതമ്യേന ചെറിയ അളവിലുള്ള [[ഡൈനാമിറ്റ്|ഡൈനാമൈറ്റ്]] പൊട്ടിത്തെറിച്ചതായിരുന്നു സംഭവം. സ്ഫോടനത്തിൽ കാര്യമായ നാശനഷ്ടങ്ങളൊന്നും ഉണ്ടായില്ലെങ്കിലും, മഞ്ചൂറിയയിലേക്ക് സൈന്യത്തെ അയയ്ക്കാനും അവിടെ ഒരു പാവ സർക്കാരിനെ സ്ഥാപിക്കാനും ജപ്പാൻ ഈ സംഭവത്തെ ഒരു കാരണംയായി ഉപയോഗിച്ചു.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17–20.</ref> 1931-ൽ കിം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ]] (CCP) ചേർന്നു. [[കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] 1925-ൽ തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നെങ്കിലും, അമിതമായ ദേശീയവാദ നിലപാട് സ്വീകരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് 1930-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ അതിനെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഇന്റർനാഷണലിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിയിരുന്നു. 1932 ഫെബ്രുവരി മുതൽ, വാങ് ദെലിൻ അദ്ദേഹത്തെ റിക്രൂട്ട് ചെയ്തതിന തുടർന്ന് കിം ചൈനീസ് പീപ്പിൾസ് നാഷണൽ സാൽവേഷൻ ആർമിയിൽ പ്രചാരണ പ്രവർത്തകനായി പ്രവർത്തിച്ചു. എന്നാൽ ദേശീയവാദ സർക്കാർ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകളെ പുറത്താക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടതോടെ, കിം ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന മുഴുവൻ പ്രചാരണ വിഭാഗത്തെയും വാങ് പുറത്താക്കി. തുടർന്ന് കിം CCP രൂപീകരിച്ച ആൻതു പാർട്ടിസൻ യൂണിറ്റിൽ ചേർന്നു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=70}} പിന്നീട് ഈ യൂണിറ്റ് മറ്റ് ചില യൂണിറ്റുകളുമായി ലയിപ്പിച്ച് [[വാങ്‌ചിങ് ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ പാർട്ടിസൻ യൂണിറ്റ്]] രൂപീകരിച്ചു. കിം അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ കമ്മീഷണറായി.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=72}} 1935-ൽ ഏകദേശം 160 സൈനികർ ഉൾപ്പെട്ട രണ്ടാം ഡിവിഷന്റെ മൂന്നാം ഡിറ്റാച്ച്മെന്റിന്റെ രാഷ്ട്രീയ കമ്മീഷണറായി കിമ്മിനെ നിയമിച്ചു.{{sfn|Lankov|2002|p=53}} അവിടെവച്ചാണ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവെന്ന നിലയിൽ പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുരുവായി മാറിയ വെയ് ഷെങ്മിനുമായി കിം പരിചയപ്പെടുന്നത്. അന്ന് വടക്കുകിഴക്കൻ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ സംയുക്ത സേനയുടെ രാഷ്ട്രീയ സമിതി അധ്യക്ഷനായിരുന്ന വെയ്, കിമ്മിന്റെ നേരിട്ടുള്ള മേലുദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു. യാനാനിലെ ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ചെയർമാനായ മാവോ സെതൂങ്ങിനോട് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടായിരുന്ന ഉന്നത പാർട്ടി നേതാവായ കാങ് ഷെങിന് വെയ് നേരിട്ട് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിരുന്നു. 1941 മാർച്ച് 8-ന് വെയ് മരിക്കുന്നതുവരെ ഈ ബന്ധം തുടർന്നു. 1935-ൽ കിം കിം ഇൽ സങ് എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചു.{{sfn|Suh|1988|pp=8–10}} ഇതിന്റെ അർത്ഥം "കിം സൂര്യനായി" എന്നാണ്. 1936 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച ഗറില്ലാ സംഘടനയായ വടക്കുകിഴക്കൻ ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ സംയുക്ത സേനയിൽ കിം അംഗമായി.<ref>{{cite journal |last1=Coogan |first1=Anthony |date=July 1994 |title=Northeast China and the Origins of the Anti-Japanese United Front |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/009770049402000302 |journal=[[Modern China (journal)|Modern China]] |volume=20 |issue=3 |pages=282–314 |doi=10.1177/009770049402000302 |issn=0097-7004 |s2cid=145225647 |url-access=subscription}}</ref> [[മിൻസെങ്‌ദാൻ സംഭവം|മിൻസെങ്‌ദാൻ സംഭവത്തി]]<nowiki/>ലെ കിമ്മിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിന് കൂടുതൽ ശക്തമായ അടിത്തറ നൽകി.<ref name=":12">{{Cite book |last=Kim |first=Suzy |title=Everyday Life in the North Korean Revolution, 1945–1950 |date=2016 |publisher=Cornell University Press |isbn=978-1-5017-0568-7 |location=Ithaca |oclc=950929415}}</ref> [[മഞ്ചൂറിയ]]<nowiki/>യിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]], മഞ്ചൂറിയയിലെ ഏതൊരു കൊറിയക്കാരനും രഹസ്യമായി ജപ്പാൻ അനുകൂലമായ മിൻസെങ്‌ദാൻ സംഘടനയിലെ അംഗമായിരിക്കാമെന്ന് സംശയിക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref name=":22">{{harvnb|Armstrong|2013|page=30}}</ref> ഇതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ശുദ്ധീകരണ നടപടിയിൽ ആയിരത്തിലധികം കൊറിയക്കാരെ ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി. ഇതിൽ കിമ്മും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. 1933-ന്റെ അവസാനത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തെങ്കിലും 1934-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ കുറ്റവിമുക്തനാക്കി. ഈ നടപടിക്കിടെ ഏകദേശം 500 കൊറിയക്കാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.<ref name=":22" /> താൻ ഒരിക്കലും മിൻസെങ്‌ദാൻ അംഗമായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, അതിൽ അംഗമായിരുന്നുവെന്ന് സമ്മതിക്കാൻ കിം പലതവണ നിർബന്ധിതനായി.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=73}} കിമ്മിന്റെ ആത്മകഥയിലും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പോരാടിയ ഗറില്ലാ പോരാളികളുടെ ഓർമക്കുറിപ്പുകളിലും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ശുദ്ധീകരണ സമിതിയുടെ സംശയപ്പട്ടികകൾ കിം പിടിച്ചെടുത്ത് കത്തിച്ചതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വം കൂടുതൽ ഉറപ്പിക്കാൻ സഹായിച്ച പ്രധാന സംഭവങ്ങളിലൊന്ന്.<ref name=":12" /> ഈ രേഖകൾ നശിപ്പിക്കുകയും സംശയത്തിന്റെ പേരിൽ നടപടി നേരിട്ടവരെ പുനരധിവസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ, ശുദ്ധീകരണത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടവർ കിമ്മിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വീണ്ടും അണിനിരന്നു.<ref name=":12" /> ചരിത്രകാരിയായ സൂസി കിം പറയുന്നതുപോലെ, "ധീരമായ നീക്കം മാത്രമല്ല, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുകമ്പയും" കിം ഇൽ സങിനെ ഈ ശുദ്ധീകരണ നടപടികൾക്ക് ശേഷം ഒരു നിർണായക നേതാവായി ഉയർത്തി. 1937-ൽ, 24-ാം വയസ്സിൽ കിമ്മിനെ ആറാമത്തെ ഡിവിഷന്റെ കമാൻഡറായി നിയമിച്ചു. പിന്നീട് "കിം ഇൽ സങിന്റെ ഡിവിഷൻ" എന്നറിയപ്പെട്ട ഈ സംഘത്തിൽ ഏതാനും നൂറ് സൈനികരുണ്ടായിരുന്നു. 1937 ജൂൺ 4-ന് 200 ഗറില്ലാ പോരാളികളുമായി അദ്ദേഹം പോചോൻബോയിൽ ആക്രമണം നടത്തി.<ref name=":0">{{harvnb|Kim|2016|page=68}}</ref> പ്രാദേശിക സർക്കാർ ഓഫീസുകൾ നശിപ്പിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് പോലീസ് സ്റ്റേഷനും പോസ്റ്റ് ഓഫീസിനും തീയിടുകയും ചെയ്തു.<ref name=":0" /> ഈ ആക്രമണത്തിന്റെ വിജയം കിമ്മിന്റെ സൈനിക നേതൃത്വത്തിലുള്ള കഴിവുകൾ പ്രകടമാക്കി. സൈനിക വിജയത്തേക്കാൾ പ്രാധാന്യമർഹിച്ച മറ്റൊരു നേട്ടം, ഗറില്ലാ പോരാളികളും മഞ്ചൂറിയ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ജപ്പാൻ വിരുദ്ധ ഐക്യമുന്നണി സംഘടനയായ കൊറിയൻ ഫാദർലാൻഡ് റസ്റ്റോറേഷൻ അസോസിയേഷനും തമ്മിൽ രാഷ്ട്രീയമായി ഏകോപനവും സംഘടനാപരമായ സഹകരണവും സാധ്യമാക്കിയതായിരുന്നു.<ref name=":0" /> ഈ നേട്ടങ്ങളിലൂടെ ചൈനീസ് ഗറില്ലാ പോരാളികൾക്കിടയിൽ കിമ്മിന് ഒരു പരിധിവരെ പ്രശസ്തി ലഭിച്ചു. പിന്നീട് ഉത്തരകൊറിയൻ ജീവചരിത്രങ്ങളിൽ ഈ സംഭവത്തെ കൊറിയയുടെ മഹത്തായ വിജയമായി അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ജപ്പാൻകാരുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, ഇതുവരെ ഉണ്ടായിരുന്ന കൊറിയൻ ഗറില്ലാ നേതാക്കളിൽ ഏറ്റവും കാര്യക്ഷമരും ജനപ്രീതിയുള്ളവരുമായ നേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു കിം.{{sfn|Cumings|2005|pp=160–161}}<ref>{{cite book |last=Robinson |first=Michael E. |url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/ |title=Korea's Twentieth-Century Odyssey |publisher=University of Hawaii Press |year=2007 |isbn=978-0-8248-3174-5 |location=Honolulu |pages=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |url-access=registration}}</ref> ജാപ്പനീസ് സൈന്യത്തിന്റെ തിരച്ചിൽ പട്ടികകളിൽ അദ്ദേഹം "ടൈഗർ" എന്ന പേരിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="McCormack 1993">{{cite book |last1=Lone |first1=Stewart |title=Korea since 1850 |last2=McCormack |first2=Gavan |author-link2=Gavan McCormack |publisher=Longman Cheshire |year=1993 |location=Melbourne |page=100}}</ref> 1940 ഫെബ്രുവരിയിൽ ജപ്പാൻ കിമ്മിനെ പിടികൂടുന്നതിനായി "മയേദ യൂണിറ്റ്" എന്ന പ്രത്യേക സൈനിക സംഘത്തെ അയച്ചു.<ref name="McCormack 1993" /> 1940-ൽ പിന്നീട്, കിം ഇൽ സങിന്റെ ആദ്യ ഭാര്യയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന കിം ഹ്യേ-സുൻ എന്ന സ്ത്രീയെ ജപ്പാൻകാർ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി. കൊറിയൻ ഗറില്ലാ പോരാളികളെ കീഴടങ്ങാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതിനായി അവരെ ബന്ദിയാക്കി ഉപയോഗിക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും പിന്നീട് അവരെ കൊലപ്പെടുത്തി. കിമ്മിനെ ഒന്നാം സേനയുടെ രണ്ടാം പ്രവർത്തനമേഖലയുടെ കമാൻഡറായി നിയമിച്ചു. എന്നാൽ 1940 അവസാനത്തോടെ ഒന്നാം സേനയിലെ ജീവനോടെ ശേഷിച്ചിരുന്ന ഏക നേതാവ് കിം മാത്രമായിരുന്നു. ജാപ്പനീസ് സൈന്യം പിന്തുടരുന്നതിനിടെ, 1940 ഒക്ടോബർ 23-ന് കിം ഒരു ഡസനോളം പോരാളികളോടൊപ്പം [[അമുർ നദി|അമൂർ നദി]] കടന്ന് [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലേക്ക്]] രക്ഷപ്പെട്ടു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=76}}{{sfn|Lankov|2002|pp=53–54}} തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഖബറോവ്സ്കിന് സമീപമുള്ള വ്യാത്സ്കൊയെയിലെ ഒരു ക്യാമ്പിലേക്ക് അയച്ചു. അവിടെ സോവിയറ്റ് സൈന്യം കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഗറില്ലാ പോരാളികൾക്ക് വീണ്ടും സൈനിക പരിശീലനം നൽകി. [[File:东北抗日联军教导旅.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E4%B8%9C%E5%8C%97%E6%8A%97%E6%97%A5%E8%81%94%E5%86%9B%E6%95%99%E5%AF%BC%E6%97%85.jpg|ലഘുചിത്രം|1943-ൽ റെഡ് ആർമിയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര സൈനിക യൂണിറ്റായ 88-ാമത് പ്രത്യേക റൈഫിൾ ബ്രിഗേഡിലെ അംഗങ്ങൾ. മുൻനിരയിൽ വലതുവശത്തുനിന്ന് രണ്ടാമതായി ഇരിക്കുന്നത് കിം.]] 1942 ഓഗസ്റ്റിൽ, കിമ്മിനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈനികരെയും [[സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമി|സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമിയുടെ]] ഭാഗമായിരുന്ന 88-ാമത് സെപ്പറേറ്റ് റൈഫിൾ ബ്രിഗേഡ് എന്ന പ്രത്യേക യൂണിറ്റിലേക്ക് നിയോഗിച്ചു. കിമ്മിന്റെ നേരിട്ടുള്ള മേലുദ്യോഗസ്ഥൻ ഷൗ ബാവോസോങ് ആയിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|access-date=1 June 2019|date=23 December 2011|website=people.com.cn|language=zh-hant|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|archive-date=1 June 2019|author=寸麗香|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|access-date=1 June 2019|author-link=Fyodor Tertitskiy|date=4 February 2019|publisher=[[NK News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601060126/https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|archive-date=1 June 2019|author=Fyodor Tertitskiy|url-status=live}}</ref> സോവിയറ്റ് റെഡ് ആർമിയിൽ കിം ക്യാപ്റ്റൻ പദവി നേടി. {{sfn|Tertitskiy|2025|page=34}}1945-ൽ [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം]] അവസാനിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം സോവിയറ്റ് സൈന്യത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref>{{cite book |last=Buzo |first=Adrian |url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 |title=The Making of Modern Korea |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-42278-5 |edition=3rd |location=London |page=270 |access-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221014020445/https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 |archive-date=14 October 2022 |url-status=live}}</ref> === കിം ഒരു വ്യാജ വ്യക്തിയാണെന്ന വാദങ്ങൾ === "കിം ഇൽ സങ്" എന്ന പേര് കൊറിയൻ പ്രതിരോധ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആദ്യകാലത്തെ പ്രമുഖ നേതാവായ കിം ക്യോങ്-ചോൺ മുമ്പ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി നിരവധി സ്രോതസ്സുകൾ അവകാശപ്പെടുന്നു.{{sfn|Becker|2005|p=44}} സോവിയറ്റ് അധിനിവേശകാലത്ത് കിമ്മിനൊപ്പം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന സോവിയറ്റ് സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ഗ്രിഗോറി മെക്ലർ, മരിച്ചുപോയ ഒരു മുൻ കമാൻഡറിൽ നിന്നാണ് കിം ഈ പേര് സ്വീകരിച്ചതെന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref>{{cite news|date=10 January 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership|work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 June 2009}}</ref> എന്നാൽ റഷ്യൻ ചരിത്രകാരനായ ആന്ദ്രെ ലങ്കോവ്, ഈ വാദം ശരിയാകാൻ സാധ്യതയില്ലെന്നാണ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ]] കഴിഞ്ഞ കാലയളവിന് മുമ്പും ശേഷവും കിമ്മിനെ അറിയാമായിരുന്ന നിരവധി സാക്ഷികളുണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ കിമ്മിന്റെ മേലുദ്യോഗസ്ഥനായ ഷൗ ബാവോസോങും ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Lankov|2002|p=55}} തന്റെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകളിൽ "രണ്ടാമത്തെ" കിം ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന വാദം ഷൗ നിരാകരിച്ചു. അമേരിക്കൻ ചരിത്രകാരനായ ബ്രൂസ് കമ്മിങ്സും, ക്വാന്തുങ് സേനയിലെ ജാപ്പനീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ കിം ഒരു പ്രതിരോധ നേതാവെന്ന നിലയിൽ പ്രശസ്തനായിരുന്നുവെന്ന് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയതായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്.{{sfn|Cumings|2005|pp=160–161}} 2019-ൽ അന്വേഷണാത്മക പത്രപ്രവർത്തകയായ ആനി ജേക്കബ്സൻ സർപ്രൈസ്, കിൽ, വാനിഷ് എന്ന പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അതിൽ, കിം ഇൽ സങ് [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന, ബ്ലാക്ക്‌മെയിൽ ചെയ്യപ്പെട്ട ഒരു വ്യാജ വ്യക്തിയാണെന്ന് അമേരിക്കൻ [[സെൻട്രൽ ഇന്റലിജൻസ് ഏജൻസി]] (CIA) ഒരിക്കൽ നിഗമനം ചെയ്തിരുന്നതായി പറയുന്നു.<ref name=":32">{{Cite book |last=Jacobsen |first=Annie |author-link=Annie Jacobsen |title=Surprise, Kill, Vanish: The Secret History of CIA Paramilitary Armies, Operators, and Assassins |publisher=[[Little, Brown and Company]] |year=2019 |isbn=978-0-316-44140-7 |location=New York |page=42 |language=en}}</ref> "ദ ഐഡന്റിറ്റി ഓഫ് കിം ഇൽ സങ്" എന്ന തലക്കെട്ടിലുള്ള രേഖയിൽ, ആ നേതാവിന്റെ യഥാർത്ഥ വ്യക്തിത്വം കിം സോങ്-ജു എന്ന പേരുള്ള അനാഥനായ ഒരു കുട്ടിയുടേതാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടു. സഹപാഠിയുടെ പണം മോഷ്ടിക്കുന്നതിനിടെ പിടിക്കപ്പെട്ട കിം സോങ്-ജു, അപമാനം ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി ആ സഹപാഠിയെ കൊലപ്പെടുത്തിയതായി രേഖ ആരോപിച്ചു. തുടർന്ന്, [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ|സ്റ്റാലിൻ]] "അപ്രത്യക്ഷനാക്കിയ" യഥാർത്ഥ യുദ്ധവീരനായ കിം ഇൽ സങിന്റെ പേര് സ്വീകരിച്ച്, സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ഒരു പാവയായി ഉത്തരകൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയെ നയിക്കാൻ സോവിയറ്റ് രഹസ്യാന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കിം സോങ്-ജുവിനെ ബ്ലാക്ക്‌മെയിൽ ചെയ്തതായും രേഖ അവകാശപ്പെട്ടു. ജേക്കബ്സന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കിം ഇൽ സങിന്റെ വ്യക്തിത്വത്തെക്കുറിച്ച് "ചോദ്യങ്ങളൊന്നും ഉയരരുത്" എന്ന് ഭരണകൂടത്തിന്റെ നേതാക്കൾക്ക് പ്രത്യേക നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നതായും CIA പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref name=":3">{{Cite book |last=Jacobsen |first=Annie |author-link=Annie Jacobsen |title=Surprise, Kill, Vanish: The Secret History of CIA Paramilitary Armies, Operators, and Assassins |publisher=[[Little, Brown and Company]] |year=2019 |isbn=978-0-316-44140-7 |location=New York |page=42 |language=en}}</ref> ചരിത്രകാരന്മാർ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കുന്ന അഭിപ്രായം, കിമ്മിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി രൂപപ്പെട്ട വ്യക്തിത്വാരാധന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ അതിശയോക്തിപരമായി അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, അദ്ദേഹം പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു ഗറില്ലാ നേതാവായിരുന്നു എന്നതാണ്.{{sfn|Buzo|2002|page=56}}{{sfn|Robinson|2007|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87]}}<ref>{{Cite book |last1=Oberdorfer |first1=Don |author-link=Don Oberdorfer |title=The Two Koreas: A Contemporary History |last2=Carlin |first2=Robert |publisher=Basic Books |year=2014 |isbn=978-0465031238 |pages=13–14}}</ref> == നേതൃത്വം (1948–1994) == === കൊറിയയിലേക്കുള്ള മടക്കം === [[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|ലഘുചിത്രം|1945 ഒക്ടോബറിൽ പ്യോങ്യാങ്ങിൽ സോവിയറ്റ് സിവിൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനിലെ അംഗങ്ങൾക്കൊപ്പം ഒരു പൊതുപരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന കിം (കറുത്ത സ്യൂട്ടിൽ).<ref>{{Citation|last1=Jeon|first1=Bong-gwan|title=Why did Stalin appoint Captain Kim Il-sung of the 88th Brigade as the leader of North Korea?|date=8 July 2023|url=https://www.chosun.com/national/weekend/2023/07/08/J3BKFDKDSFENLNG7LTN3TNG4BQ/|publisher=([[The Chosun Ilbo]], 조선일보)|quote=Kim Il-sung first appeared before the public on 14 October at a mass rally held at the [[Kim Il Sung Stadium|Pyongyang Kirim-ri Public Sports Ground]] to welcome the Soviet Army. The rally was organized to celebrate the liberation and reaffirm the determination to build a new Korea. However, most people gathered there were actually there to see 'General Kim Il-sung, the hero of the nation,' so it became known as the 'Kim Il-sung General’s Homecoming Rally.' The crowd that filled the Moranbong area was said to number between 60,000 and 400,000, according to various records. At the time, the population of Pyongyang was around 340,000. After speeches by [[Nikolai Georgiyevich Lebedev|Lebedev]] and [[Cho Man-sik]], Kim Il-sung, dressed in a suit provided by the Soviet army, ascended the podium. Before the rally, Lebedev advised Kim Il-sung, saying, "There is a growing sentiment among the North Korean people against the Soviet Union, so do not wear the Soviet medal." However, Kim Il-sung insisted on wearing the Soviet medal and appeared on the stage with it. Lebedev saw this as an expression of "a small heroism," wanting to demonstrate loyalty to the Soviet Union and Stalin. In the photograph taken that day, Kim Il-sung is seen wearing the Soviet medal while speaking in front of the Soviet and Korean flags, with Generals [[Ivan Chistyakov|Chistakov]], [[Nikolai Georgiyevich Lebedev|Lebedev]], and Romanenko standing behind him. This image was later edited in North Korea to show Kim Il-sung alone without the medal, once the regime stabilized. Kim Il-sung began his speech by reading the manuscript translated by the Soviet army, stating, "We sincerely thank the Soviet Army, which fought for our liberation and freedom." It was a brief and neutral speech with no strong communist rhetoric, focusing on the theme of "uniting efforts to build a new democratic Korea." Kim Il-sung later commented, "When I heard the cheers, all the fatigue that had built up over the past twenty years melted away at once," expressing satisfaction with the atmosphere at the rally. However, there were mixed emotions among the crowd that day. The playwright Oh Young-jin, who had met Kim Il-sung several times through [[Cho Man-sik]]'s circle, recorded the atmosphere of the rally: "Instead of the white-haired old general, a young man who looked no older than 30 steps forward with a manuscript in hand. His hair was cut like a waiter from a Chinese restaurant, and his bangs looked as if he were a lightweight boxer. Fake!" A wave of disbelief, disappointment, dissatisfaction, and anger spread through the crowd like an electric current. It is also confirmed in Lebedev's memoirs that there was a "fake Kim Il-sung" uproar among the crowd. While Kim Il-sung had won over Stalin and the Soviet military leadership, he had not won the hearts of the North Korean people.}}</ref>]] 1945 ഓഗസ്റ്റ് 8-ന് സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ജപ്പാനെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് റെഡ് ആർമി [[പ്യോംങ്യാംഗ്|പ്യോങ്യാങ്ങിൽ]] പ്രവേശിച്ചു. 33 വയസ്സുള്ള റെഡ് ആർമി ക്യാപ്റ്റൻ കിം ഇൽ സങ്, 26 വർഷത്തെ പ്രവാസജീവിതത്തിന് ശേഷം 1945 സെപ്റ്റംബർ 19-ന് കൊറിയയിലെ വോൻസാൻ തുറമുഖത്ത് എത്തി.{{sfn|Martin|2004|p=51}} സോവിയറ്റ് ആഭ്യന്തരകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന ലിയോണിദ് വാസിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കിം ഇൽ സങിനെ സോവിയറ്റ് അധികൃതർ ഏതാണ്ട് "പൂജ്യത്തിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിച്ച" നേതാവായിരുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൊറിയൻ ഭാഷാപരിജ്ഞാനം വളരെ പരിമിതമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് ഔപചാരികമായി ലഭിച്ച എട്ട് വർഷത്തെ വിദ്യാഭ്യാസം മുഴുവൻ [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ് ഭാഷയിലായിരുന്നു]]. കൊറിയയിൽ എത്തിയതിന് മൂന്ന് ദിവസത്തിന് ശേഷം നടന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിൽ അദ്ദേഹം പ്രസംഗിക്കേണ്ടിയിരുന്നു. സോവിയറ്റ് ആഭ്യന്തരകാര്യ മന്ത്രാലയം തയ്യാറാക്കിയ ആ പ്രസംഗം വായിക്കാൻ പോലും അദ്ദേഹത്തിന് ഗണ്യമായ പരിശീലനം ആവശ്യമായി വന്നു.{{sfn|Becker|2005|p=50}} 1945 ഓഗസ്റ്റിൽ, ഉത്തരകൊറിയയെ നയിക്കാൻ യോഗ്യരായ കൊറിയക്കാരെ കണ്ടെത്താൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ 25-ാം സേനയുടെ രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തോട് നിർദേശിച്ചു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി തയ്യാറാക്കിയ പട്ടികയിൽ കിം ഇൽ സങിന്റെ പേര് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ പട്ടികയിലുണ്ടായിരുന്ന ആരെയും ഉത്തരകൊറിയയുടെ നേതൃത്വം ഏറ്റെടുക്കാൻ മതിയായ യോഗ്യതയുള്ളവരായി കണക്കാക്കിയിരുന്നില്ല. 1945 ഓഗസ്റ്റിൽ, ഉത്തരകൊറിയയെ നയിക്കാൻ കഴിവുള്ള കൊറിയക്കാരെ കണ്ടെത്താൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ 25-ാം സേനയുടെ രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന് നിർദേശം നൽകി. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തയ്യാറാക്കിയ പട്ടികയിൽ കിം ഇൽ സങിന്റെ പേര് ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നില്ല.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=95}} എന്നാൽ പട്ടികയിലുണ്ടായിരുന്ന ആരും ഉത്തരകൊറിയയുടെ നേതൃത്വം ഏറ്റെടുക്കാൻ മതിയായ യോഗ്യതയുള്ളവരാണെന്ന് കരുതപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. ഈ കാലയളവിൽ, 88-ാമത് പ്രത്യേക റൈഫിൾ ബ്രിഗേഡ് സന്ദർശിച്ച സോവിയറ്റ് ജനറൽ ഗ്രിഗോറി മെക്ലറുമായി കിം കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി. കിമ്മിൽ മതിപ്പുതോന്നിയ മെക്ലർ അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് അനുകൂലമായ വിലയിരുത്തൽ റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കി. ഇതിനെത്തുടർന്ന്, സോവിയറ്റ് ജനറൽ മാക്സിം പുർക്കയേവും സോവിയറ്റ് സായുധസേനയുടെ ഫാർ ഈസ്റ്റ് മേഖലയിലെ രാഷ്ട്രീയ ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ഇയോസിഫ് ഷിക്കിനും കിമ്മിനെ വിളിച്ചുവരുത്തി. [[പ്യോംങ്യാംഗ്|പ്യോങ്യാങ്ങിന്റെ]] ഡെപ്യൂട്ടി കമാൻഡന്റായി നിയമിക്കാൻ അദ്ദേഹം യോഗ്യനാണോ എന്ന് വിലയിരുത്തുകയായിരുന്നു അവരുടെ ലക്ഷ്യം.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=97}} 1945 ഒക്ടോബറിന്റെ അവസാനത്തോടെ, ഉപപ്രധാനമന്ത്രി ജോർജി മലൻകോവും, പ്രതിരോധ ഉപകമ്മിസാർ നിക്കോളായ് ബുൾഗാനിനും, ഇയോസിഫ് ഷിക്കിനും കിം ഇൽ സങിനെ നേതൃത്വത്തിലേക്ക് ശുപാർശ ചെയ്തു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=98}} ഈ കാലയളവിൽ ലാവ്രെന്തി ബെരിയയും കിമ്മിനെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞു. സ്റ്റാലിന് അദ്ദേഹത്തെ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് ബെരിയ കിമ്മുമായി പലതവണ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി.<ref name="dailynk.com">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600|title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae|access-date=15 April 2014|date=2 January 2014|work=[[Daily NK]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600|archive-date=11 February 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|title=Wisdom of Korea|website=ysfine.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-date=28 May 2013|url-status=dead}}</ref><ref name="scmp.com">{{cite web|url=https://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history|title=Kim Il-sung's secret history|access-date=15 April 2014|last=O'Neill|first=Mark|date=17 October 2010|work=South China Morning Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history|archive-date=27 February 2014|url-status=live}}</ref>[[File:1945-10-14-김일성과_Mekler_중좌.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:1945-10-14-%EA%B9%80%EC%9D%BC%EC%84%B1%EA%B3%BC_Mekler_%EC%A4%91%EC%A2%8C.jpg|ലഘുചിത്രം|1945 ഒക്ടോബറിൽ [[പ്യോംങ്യാംഗ്|പ്യോങ്യാങ്ങിൽ]] സോവിയറ്റ് സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥരിൽ നിന്ന് [[ഓർഡർ ഓഫ് ദ റെഡ് ബാനർ]] ബഹുമതി സ്വീകരിക്കുന്ന കിം ഇൽ സങ് (മധ്യത്തിൽ).]][[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ|സ്റ്റാലിന്റെ]] അന്തിമ തീരുമാനം ആദ്യം പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ ആന്ദ്രേയ് ഷ്ദാനോവിനും, തുടർന്ന് ജനറൽ തെരെന്തി ഷ്റ്റിക്കോവിനും, അതിനുശേഷം 25-ാം സേനയ്ക്കും കൈമാറി. 1945 ഡിസംബറിൽ, സോവിയറ്റ് അധികൃതർ കിം ഇൽ സങിനെ കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഉത്തരകൊറിയൻ ബ്രാഞ്ച് ബ്യൂറോയുടെ പ്രഥമ സെക്രട്ടറിയായി നിയമിച്ചു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=99}} തുടക്കത്തിൽ, ജനപിന്തുണയുള്ള ഒരു മുന്നണി സർക്കാരിനെ നയിക്കാൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ചോ മാൻ-സിക്കിനെയാണ് മുൻഗണന നൽകിയത്.{{sfn|Martin|2004|p=56}} എന്നാൽ സോവിയറ്റ് പിന്തുണയോടെയുള്ള സംരക്ഷിത ഭരണസംവിധാനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ ചോ വിസമ്മതിക്കുകയും കിമ്മുമായി അഭിപ്രായവ്യത്യാസത്തിലാകുകയും ചെയ്തു.{{sfn|Armstrong|2013|p=}} വടക്കൻ കൊറിയയിലെ സോവിയറ്റ് അധിനിവേശത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ ജനറൽ തെരെന്തി ഷ്റ്റിക്കോവ്, 1946 ഫെബ്രുവരി 8-ന് രൂപീകരിച്ച ഉത്തരകൊറിയൻ താൽക്കാലിക ജനകീയ സമിതിയുടെ തലവനായി പാക് ഹോൻ-യോങ്ങിനെക്കാൾ കിം ഇൽ സങിനെയാണ് പിന്തുണച്ചത്.<ref name="LankovArticle">{{cite news|last=Lankov|first=Andrei|author-link=Andrei Lankov|date=25 January 2012|title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html|newspaper=[[The Korea Times]]|access-date=14 April 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html|archive-date=17 April 2015}}</ref> സമിതിയുടെ അധ്യക്ഷനെന്ന നിലയിൽ, ഉത്തരകൊറിയയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഭരണനേതാവായി കിം മാറി. എന്നിരുന്നാലും, കൊറിയൻ യുദ്ധത്തിൽ ചൈന ഇടപെടുന്നതുവരെ, യഥാർഥ അധികാരത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ അദ്ദേഹം ജനറൽ ഷ്റ്റിക്കോവിന് കീഴിലായിരുന്നു.<ref name="scmp.com2">{{cite web|url=https://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history|title=Kim Il-sung's secret history|access-date=15 April 2014|last=O'Neill|first=Mark|date=17 October 2010|work=South China Morning Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history|archive-date=27 February 2014|url-status=live}}</ref>{{sfn|Martin|2004|p=56}}<ref name="LankovArticle2">{{cite news|last=Lankov|first=Andrei|author-link=Andrei Lankov|date=25 January 2012|title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html|newspaper=[[The Korea Times]]|access-date=14 April 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html|archive-date=17 April 2015}}</ref> [[File:28.08.1946_Labour_Party_North_Korea.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:28.08.1946_Labour_Party_North_Korea.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|1946 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് [[പ്യോംങ്യാംഗ്|പ്യോങ്യാങ്ങിൽ]] നടന്ന ന്യൂ പീപ്പിൾസ് പാർട്ടിയുടെയും ഉത്തരകൊറിയൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടിയുടെയും സംയുക്ത യോഗത്തിൽ കിം ഇൽ സങ് (മധ്യത്തിൽ), [[കിം തു-ബോങ്]] (വലതുവശത്തുനിന്ന് രണ്ടാമത്).]] 1946 മാർച്ച് 1-ന്, മാർച്ച് ഫസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വാർഷികാചരണത്തോടനുബന്ധിച്ച് പ്രസംഗിക്കുകയായിരുന്ന കിം ഇൽ സങിനെ വധിക്കാൻ [[വൈറ്റ് ഷർട്ട്സ് സൊസൈറ്റി]] എന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ തീവ്രവാദ സംഘടനയിലെ ഒരംഗം ശ്രമിച്ചു. കിം പ്രസംഗിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന വേദിയിലേക്ക് ഇയാൾ ഒരു [[ഗ്രനേഡ്]] എറിഞ്ഞു. എന്നാൽ സോവിയറ്റ് സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനായ [[യാക്കോവ് നോവിചെങ്കോ]] ഗ്രനേഡ് പിടിച്ചെടുത്ത് സ്ഫോടനത്തിന്റെ ആഘാതം സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ ഏറ്റുവാങ്ങി. ഇതോടെ കിമ്മിനും സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന മറ്റുള്ളവർക്കും പരിക്കേൽക്കാതെ രക്ഷപ്പെടാനായി.{{sfn|Lankov|2002|pp=24–25}}<ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2013/12/meet-the-man-who-saved-kim-il-sungs-life/|title=Meet the man who saved Kim Il Sung's life|access-date=8 May 2023|last=Young|first=Benjamin R.|date=12 December 2013|website=[[NK News]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Citation|last=Jung|first=Byung Joon|url=https://www.kci.go.kr/kciportal/ci/sereArticleSearch/ciSereArtiView.kci?sereArticleSearchBean.artiId=ART002752849|work=역사비평 [Critical Review of History]|volume=136|pages=342–388|year=2021|trans-title=Assassination of Hyun Junhyuk and Assassination Attempt on Kim Ilsung: 'The Frustrated Golden Days' of Pyongnam Korean Committee for the Preparation of the Re-establishment of the State and the Origin of White Shirts Society|publisher=역사문제연구소 [The Institute for Korean Historical Studies]|language=ko|doi=10.38080/crh.2021.08.136.342|issn=1227-3627|access-date=21 May 2023|script-title=ko:현준혁 암살과 김일성 암살시도―평남 건준의 좌절된 '해방황금시대'와 백의사|url-access=subscription}}</ref> തന്റെ അധികാരം കൂടുതൽ ഉറപ്പിക്കുന്നതിനായി കിം [[കൊറിയൻ പീപ്പിൾസ് ആർമി]] (KPA) രൂപീകരിച്ചു. [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ചൈന|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുമായി]] ചേർന്ന് പ്രവർത്തിച്ച ഈ സൈന്യത്തിലേക്ക് ജപ്പാനെതിരായ പോരാട്ടങ്ങളിലും പിന്നീട് ചൈനീസ് ദേശീയവാദ സേനയ്‌ക്കെതിരായ യുദ്ധങ്ങളിലും പോരാട്ടപരിചയം നേടിയ ഗറില്ലാ പോരാളികളെയും മുൻ സൈനികരെയും അദ്ദേഹം റിക്രൂട്ട് ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|title=Defense|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-date=6 March 2016|url-status=dead}}</ref> സോവിയറ്റ് ഉപദേഷ്ടാക്കളുടെയും സൈനിക ഉപകരണങ്ങളുടെയും സഹായത്തോടെ, ശത്രുപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് നുഴഞ്ഞുകയറുന്നതിലും ഗറില്ലാ യുദ്ധമുറകൾ പ്രയോഗിക്കുന്നതിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ഒരു വലിയ സൈന്യത്തെ കിം കെട്ടിപ്പടുത്തു. 1950-ൽ [[ദക്ഷിണ കൊറിയ|ദക്ഷിണ കൊറിയയെ]] ആക്രമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, [[കൊറിയൻ യുദ്ധം|കൊറിയൻ യുദ്ധത്തിന്]] തുടക്കമിട്ട ആ ആക്രമണത്തിനായി, സ്റ്റാലിൻ KPA-യ്ക്ക് സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിർമിച്ച ആധുനിക ഇടത്തരം ടാങ്കുകൾ, ട്രക്കുകൾ, പീരങ്കികൾ, ചെറു ആയുധങ്ങൾ എന്നിവ നൽകി. കിം ഒരു വ്യോമസേനയും രൂപീകരിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിർമിച്ച പ്രൊപ്പല്ലർ ഉപയോഗിച്ച് പറക്കുന്ന യുദ്ധവിമാനങ്ങളും ആക്രമണവിമാനങ്ങളുമായിരുന്നു അതിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. പിന്നീട്, ഉത്തരകൊറിയൻ പൈലറ്റാകാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തവരെ രഹസ്യ താവളങ്ങളിൽ മിഗ്-15 ജെറ്റ് വിമാനങ്ങൾ പറത്താൻ പരിശീലനം നൽകുന്നതിനായി സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലേക്കും ചൈനയിലേക്കും അയച്ചു.<ref>[[Clay Blair|Blair, Clay]], ''The Forgotten War: America in Korea'', [[Naval Institute Press]] (2003).</ref> === ഉത്തരകൊറിയയുടെ സ്ഥാപനം === [[File:Kim-Il-sung_김일성_19461103election.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kim-Il-sung_%EA%B9%80%EC%9D%BC%EC%84%B1_19461103election.jpg|ലഘുചിത്രം|1946-ലെ ഉത്തരകൊറിയൻ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പിനോടനുബന്ധിച്ച പ്രചാരണത്തിനിടെ കിം ഇൽ സങ്.]] കൊറിയയിലുടനീളം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്താനുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പദ്ധതികൾ ഉത്തരകൊറിയൻ ജനകീയ സമിതി നിരസിച്ചതിനെത്തുടർന്ന്, 1948 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് കൊറിയ മുഴുവൻ തങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തിന് കീഴിലാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ട [[ദക്ഷിണ കൊറിയ|റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കൊറിയ (ദക്ഷിണ കൊറിയ)]] സ്ഥാപിതമായി.<ref>{{cite book |last=Malkasian |first=Carter |url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 |title=The Korean War 1950–1953 |publisher=Fitzroy Dearborn |year=2001 |isbn=978-1-57958-364-4 |location=Chicago |page=13}}</ref> ഇതിന് മറുപടിയായി, [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] തങ്ങളുടെ അധിനിവേശ നിയന്ത്രണത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഉത്തരമേഖലയിൽ 1948 ഓഗസ്റ്റ് 25-ന് പരമോന്നത ജനകീയ അസംബ്ലിയിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തി. [[ഉത്തര കൊറിയ|ഡെമോക്രാറ്റിക് പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കൊറിയ (ഉത്തര]] [[ഉത്തര കൊറിയ|കൊറിയ)]] 1948 സെപ്റ്റംബർ 9-ന് ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ കിം ഇൽ സങിനെ രാജ്യത്തിന്റെ [[പ്രധാനമന്ത്രി|പ്രധാനമന്ത്രിയായി]] നിയോഗിച്ചു.{{sfn|Tertitskiy|2025|p=121}} ഒക്ടോബർ 12-ന്, ദക്ഷിണ കൊറിയ ഉൾപ്പെടെ കൊറിയൻ ഉപദ്വീപ് മുഴുവന്റെയും പരമാധികാര സർക്കാരായി കിം ഇൽ സങിന്റെ സർക്കാരിനെ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ അംഗീകരിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 April 2017|website=NCNK|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-date=19 April 2014|url-status=dead}}</ref> കൊറിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയും ന്യൂ പീപ്പിൾസ് പാർട്ടി ഓഫ് കൊറിയയും ലയിച്ച് [[വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി ഓഫ് നോർത്ത് കൊറിയ]] രൂപീകരിച്ചു. കിം അതിന്റെ ഉപാധ്യക്ഷനായി.<ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|title=North Korea A to Z|publisher=[[KBS World]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-date=5 March 2008|url-status=dead}}</ref> 1949 ജൂണിൽ, ഉത്തരകൊറിയൻ വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി ദക്ഷിണകൊറിയയിലെ അതിന്റെ സമാന പാർട്ടിയുമായി ലയിച്ച് [[വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി ഓഫ് കൊറിയ]] (WPK) ആയി. കിം പാർട്ടിയുടെ അധ്യക്ഷനായി.{{sfn|Becker|2005|p=53}} 1949 ആയപ്പോഴേക്കും കിമ്മും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകളും ഉത്തരകൊറിയയിലെ ഭരണം ഉറപ്പിച്ചിരുന്നു. ഈ കാലയളവിൽ കിമ്മിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള വ്യക്തിത്വാരാധന ശക്തമായി പ്രചരിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം തുടങ്ങി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരവധി പ്രതിമകളിൽ ആദ്യത്തേത് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. സ്വയം "മഹാനായ നേതാവ്" എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാനും അദ്ദേഹം ആരംഭിച്ചു.{{sfn|Becker|2005|p=53}} 1946 ഫെബ്രുവരിയിൽ, കിം ഇൽ സങ് നിരവധി പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. കൃഷിയോഗ്യമായ ഭൂമിയുടെ 50 ശതമാനത്തിലധികം പുനർവിതരണം ചെയ്തു. എട്ടു മണിക്കൂർ പ്രവൃത്തിദിനം പ്രഖ്യാപിക്കുകയും എല്ലാ ഘനവ്യവസായങ്ങളും ദേശസാൽക്കരിക്കുകയും ചെയ്തു.{{sfn|Suh|1988|p=68}} ആരോഗ്യപരിരക്ഷ ദേശസാൽക്കരിച്ച് എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും ലഭ്യമാക്കിയതിനെത്തുടർന്ന് ജനങ്ങളുടെ ആരോഗ്യനിലയിലും പുരോഗതിയുണ്ടായി.<ref>{{Cite book |last1=Behnke |first1=Alison |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea |date=1 August 2012 |publisher=Twenty-First Century Books |isbn=9781467703550 |access-date=18 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221014020448/https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |archive-date=14 October 2022 |url-status=live}}</ref> == കൊറിയൻ യുദ്ധം == {{main|കൊറിയൻ യുദ്ധം}} [[File:Kim_Il-sung_signed_for_Korean_Armistice_Agreement.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kim_Il-sung_signed_for_Korean_Armistice_Agreement.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|കൊറിയൻ യുദ്ധവിരാമ കരാറിൽ ഒപ്പുവെക്കുന്ന കിം ഇൽ സങ്]] ആർക്കൈവൽ രേഖകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, ദക്ഷിണ കൊറിയയെ ആക്രമിക്കാനുള്ള ഉത്തരകൊറിയയുടെ തീരുമാനം സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റേതല്ല, മറിച്ച് കിം ഇൽ സങിന്റെ തന്നെ മുൻകൈയിലുണ്ടായതാണെന്നാണ്.<ref name="weathersby432">Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432</ref><ref name="goncharov">Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993)</ref><ref name="mansourov94107">Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107</ref> അമേരിക്കൻ സർക്കാരിലെയും ബ്രിട്ടീഷ് സീക്രട്ട് ഇന്റലിജൻസ് സർവീസിലെയും (SIS) ചാരവൃത്തിയിലൂടെ സോവിയറ്റ് രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന്, അമേരിക്കയുടെ ആണവബോംബ് ശേഖരത്തിനുണ്ടായിരുന്ന പരിമിതികളെക്കുറിച്ചും പ്രതിരോധ പദ്ധതികളിലെ വെട്ടിക്കുറയ്ക്കലുകളെക്കുറിച്ചും വിവരങ്ങൾ ലഭിച്ചിരുന്നതായി തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, പ്രസിഡന്റ് [[ഹാരി എസ്. ട്രൂമാൻ|ഹാരി എസ്. ട്രൂമാന്റെ]] ഭരണകൂടം കൊറിയൻ കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടില്ലെന്ന് സ്റ്റാലിൻ നിഗമനത്തിലെത്തിയതായും കരുതപ്പെടുന്നു.<ref>[[Pavel Sudoplatov|Sudoplatov, Pavel Anatoli]], Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''[[Special Tasks]]: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994)</ref> == അവലംബങ്ങൾ == fxoifq6pdjohmo2l4xgmr6lhjsvqrxu 4 669991 4674350 4673710 2026-10-09T09:21:42Z TheGreatEditor024 211141 /* പൂർത്തിയാക്കിയ ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണം */ 4674350 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Mercator projection SW.jpg|ലഘുചിത്രം|365x365ബിന്ദു]] മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കവറേജ് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ് ഈ വിക്കിപ്രോജക്റ്റ്. കേരളത്തിന്റെയും ഇന്ത്യയുടെയും ചരിത്രം, ഭൂമിശാസ്ത്രം, സംസ്കാരം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കുന്ന ധാരാളം ലേഖനങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റി എഴുതിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ആഗോള വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഞങ്ങളുടെ കവറേജിൽ ഇപ്പോഴും ഒരു വലിയ വിടവ് നിലനിൽക്കുന്നു. ഒരു രാജ്യം, ഒരു സംസ്കാരം, ഒരു സമയം ഒരു നാഴികക്കല്ല് എന്നിങ്ങനെ ലോകത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങൾ മലയാള വായനക്കാർക്ക് തുറന്നുകൊടുക്കുക എന്നതാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം. == വിക്കിപ്രോജക്റ്റ് എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു == ഞങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഘടനാപരവും ഉയർന്ന നിലവാരത്തിൽ കൈവരിക്കാവുന്നതുമായി നിലനിർത്തുന്നതിന്, അക്ഷരമാലാക്രമത്തിലുള്ള ഗ്രൂപ്പിംഗുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഞങ്ങൾ പ്രതിമാസ മത്സരങ്ങൾ നടത്തുന്നത്.വളരെ ശ്രദ്ധേയവും മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യേണ്ടതുമായ 100 ലേഖനങ്ങൾ ഞങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. == പങ്കെടുക്കുന്നവർ == * [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 04:47, 4 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) * [[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 04:52, 4 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) * [[ഉപയോക്താവ്:4-RAZOR 01|4-RAZOR 01]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:4-RAZOR 01|സംവാദം]]) 09:26, 4 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) * [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 02:32, 6 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) == വിവർത്തനം ചെയ്യേണ്ട ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക == === ഏഷ്യ (20) === # {{flagicon|North Korea}}[[കിം ഇൽ സങ്]] [[:en:Kim_Il_Sung|[en]]] = ഉത്തര കൊറിയയുടെ ആദ്യ പ്രസിഡന്റ് # {{Flag icon|Japan}}[[ജപ്പാന്റെ കീഴടങ്ങൽ]] [[:en:Surrender_of_Japan|[en]]] = രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം ജപ്പാന്റെ കീഴടങ്ങൽ # {{Flag icon|India}}[[ഓപ്പറേഷൻ സഫേദ് സാഗർ]] [[:en:Operation_Safed_Sagar|[en]]] = കാർഗിൽ യുദ്ധസമയത്ത് ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷൻ # {{Flag icon|Iran}}[[2026 ഇറാൻ യുദ്ധം]] [[:en:2026_Iran_war|[en]]] = 2026 ലെ ഇറാനിലെ യുദ്ധം # {{Flag icon|China}}[[പീപ്പിൾസ് ലിബറേഷൻ ആർമി]] [[:en:People's_Liberation_Army|[en]]] = ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സൈനിക വിഭാഗം # {{flagicon|North Korea}}[[കൊറിയൻ പീപ്പിൾസ് ആർമി]] [[:en:Korean_People's_Army|[en]]] = വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി ഓഫ് കൊറിയയുടെ സായുധ വിഭാഗം # {{flagicon|Turkmenistan}}[[തുർക്ക്മെനിസ്ഥാൻ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം]] [[:en:Turkmenistan_national_football_team|[en]]] = തുർക്ക്‌മെനിസ്ഥാന്റെദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം # {{flagicon|North Korea}} [[വോൺസാൻ കൽമ തീരദേശ വിനോദസഞ്ചാര മേഖല]] [[:en:Wonsan_Kalma_Coastal_Tourist_Area|[en]]] = ഉത്തര കൊറിയയിലെ വോൺസാനിലുള്ള കടൽത്തീര റിസോർട്ട്. # [[ഏഷ്യൻ പാരാ ഗെയിംസ്]] [[:en:Asian_Para_Games|[en]]] = അന്താരാഷ്ട്ര ബഹു-കായിക ഇന മത്സരം # {{flagicon|Indonesia}}[[ഇന്തോനേഷ്യയുടെ രാഷ്ട്രീയം]] [[:en:Politics_of_Indonesia|[en]]] = ഇന്തോനേഷ്യയുടെ രാഷ്ട്രീയം # {{flagicon|Indonesia}}[[ഇന്തോനേഷ്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ പട്ടിക]] [[:en:List_of_political_parties_in_Indonesia|[en]]] = ഇന്തോനേഷ്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ പട്ടിക # {{flagicon|Brunei}}[[ബ്രൂണൈ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] [[:en:Brunei_International_Airport|[en]]] = ബ്രൂണൈയിലെ ഏക അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം # {{flagicon|Brunei}}[[ബ്രൂണൈ കലാപം]] [[:en:Brunei_revolt|[en]]] = 1962-ൽ ബ്രൂണൈയിൽ നടന്ന ഒരു കലാപം # {{flagicon|North Korea}}[[വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി ഓഫ് കൊറിയ]] [[:en:Workers'_Party_of_Korea|[en]]] = ഉത്തര കൊറിയയിലെ ഭരണകക്ഷി # {{flagicon|Saudi Arabia}}[[സൗദി അറേബ്യ-അമേരിക്ക ബന്ധം]] [[:en:Saudi_Arabia–United_States_relations|[en]]] = സൗദി അറേബ്യ-അമേരിക്ക ബന്ധം # {{flagicon|Northern Cyprus}}[[നോർത്ത് നിക്കോസിയ]] [[:en:North_Nicosia|[en]]] = വടക്കൻ സൈപ്രസിൻ്റെ തലസ്ഥാന നഗരം # {{flagicon|South Ossetia}}[[ത്സ്ഖിൻവാലി]] [[:en:Tskhinvali|[en]]] = തെക്കൻ ഒസ്സെറ്റിയയുടെ തലസ്ഥാന നഗരം # {{flagicon|Abkhazia}}{{flagicon|South Ossetia}}[[അബ്ഖാസിയയുടെയും തെക്കൻ ഒസ്സെഷ്യയുടെയും അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരം]] [[:en:International_recognition_of_Abkhazia_and_South_Ossetia|[en]]] = അബ്ഖാസിയയുടെയും ദക്ഷിണ ഒസ്സെഷ്യയുടെയും അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരം # {{flagicon|Abkhazia}}[[അബ്ഖാസിയയുടെ ചരിത്രം]] [[:en:History_of_Abkhazia|[en]]] = അബ്ഖാസിയയുടെ ചരിത്രം # {{flagicon|Abkhazia}}[[അബ്ഖാസിയയിലെ യുദ്ധം (1992-1993)]] [[:en:War_in_Abkhazia_(1992–1993)|[en]]] = അബ്ഖാസിയയിലെ യുദ്ധം (1992-1993) === ആഫ്രിക്ക (20) === # [[ആഫ്രിക്കൻ കാട്ടുനായ]] [[:en:African_wild_dog|[en]]] = കാട്ടുനായ # {{Flag icon|Eritrea}}{{Flag icon|Ethiopia}}[[അക്സും രാജ്യം]] [[:en:Kingdom_of_Aksum|[en]]] = ആഫ്രിക്കയിലെ പുരാതന രാജ്യം # {{Flag icon|Eritrea}}[[ഗീസ് സ്ക്രിപ്റ്റ്]] [[:en:Geʽez_script|[en]]] = ഒരു പുരാതന ലിപി # {{Flag icon|Somaliland}}[[ഇസാഖ് സുൽത്താനേറ്റ്]] [[:en:Isaaq_Sultanate|[en]]] = ആഫ്രിക്കയിലെ ഒരു സുൽത്താനേറ്റ് # {{Flag icon|Somaliland}}[[ആദൽ സുൽത്താനേറ്റ്]] [[:en:Adal_Sultanate|[en]]] = ആഫ്രിക്കയിലെ ഒരു സുൽത്താനേറ്റ് # {{Flag icon|Liberia}}[[ലൈബീരിയൻ ദേശീയ പരിവർത്തന സർക്കാർ]] [[:en:Liberian_national_transitional_government|[en]]] = ലൈബീരിയയിലെ താത്കാലിക സർക്കാർ # {{Flag icon|Senegal}}[[സെനഗലീസ് പൗരത്വ നിയമം]] [[:en:Senegalese_nationality_law|[en]]] = സെനഗലീസ് പൗരത്വ നിയമം # {{Flag icon|South Africa}}[[ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ വ്യോമസേന]] [[:en:South_African_Air_Force|[en]]] = ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ വ്യോമസേന # {{Flag icon|Guinea}}[[1983 സി.എ.എ.കെ. ഇല്യുഷിൻ Il-62 തകർച്ച]] [[:en:1983_CAAK_Ilyushin_Il-62_crash|[en]]] = 1983 ഗിനിയയിലെ ലാബെയ്ക്ക് സമീപം വിമാനാപകടം # {{Flag icon|South Africa}}[[എൻഗുനി ജനത]] [[:en:Nguni_peoples|[en]]] = = തെക്കൻ ആഫ്രിക്കയിലെ തദ്ദേശീയ വംശീയ വിഭാഗം # {{Flag icon|Zimbabwe}}[[മറ്റബെലെലാൻഡ്]] [[:en:Matabeleland|[en]]] = സിംബാബ്‌വെയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രദേശം # {{Flag icon|South Africa}}[[സൗത്ത് ആഫ്രിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്]] [[:en:South_African_Republic|[en]]] = 1852 മുതൽ 1902 വരെ തെക്കൻ ആഫ്രിക്കയിലുണ്ടായിരുന്ന സ്വതന്ത്ര ബോയർ റിപ്പബ്ലിക്. # {{Flag icon|Algeria}}[[അൾജീരിയൻ വ്യോമസേന]] [[:en:Algerian_Air_Force|[en]]] = അൾജീരിയയുടെ വ്യോമസേന # {{Flag icon|Mali}}[[മാലി വ്യോമസേന]] [[:en:Malian_Air_Force|[en]]] = മാലിയിലെ വ്യോമസേന # {{Flag icon|Libya}}[[ലിബിയൻ വ്യോമസേന]] [[:en:Libyan_Air_Force|[en]]] = ലിബിയയിലെ വ്യോമസേന # {{Flag icon|Eritrea}}{{Flag icon|Ethiopia}}[[എറിട്രിയൻ-എത്യോപ്യൻ യുദ്ധം]] [[:en:Eritrean–Ethiopian_War|[en]]] = എറിത്രിയയും എത്യോപ്യയും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം # {{Flag icon|Tunisia}}[[പുരാതന കാർത്തേജ്]] [[:en:Ancient_Carthage|[en]]] = വടക്കേ ആഫ്രിക്ക കേന്ദ്രീകരിച്ച് നിലനിന്നിരുന്ന പുരാതന സംസ്കാരം # {{Flag icon|Tunisia}}[[ടുണീഷ്യ പാർലമെന്റ്]] [[:en:Parliament of Tunisia|[en]]] = ടുണീഷ്യ പാർലമെന്റ് # {{Flag icon|Eswatini}}[[എസ്വാറ്റിനിയുടെ ചരിത്രം]] [[:en:History_of_Eswatini|[en]]] = എസ്വാറ്റിനിയുടെ ചരിത്രം # {{Flag icon|Eswatini}}[[എസ്വാറ്റിനിയിലെ ഭരണാധികാരികളുടെ പട്ടിക]] [en] = എസ്വാറ്റിനിയിലെ ഭരണാധികാരികളുടെ പട്ടിക === യൂറോപ്പ് (20) === # {{flagicon|Greece}}[[ഹെസിയോഡ്]] [[:en:Hesiod|[en]]] = പുരാതന ഗ്രീക്ക് കവി # {{flagicon|France}}[[ജൂൾസ് റിമെറ്റ്]] [[:en:Jules_Rimet|[en]]] = ഫിഫയുടെ മൂന്നാമത്തെ പ്രസിഡന്റ് # {{flagicon|France}}[[ഫ്രീ ഫ്രാൻസ്]] [[:en:Free_France|[en]]] = ഫ്രാൻസിന്റെ നിയമാനുസൃത സർക്കാർ എന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന പ്രതിരോധ സർക്കാർ # {{flagicon|Bulgaria}}[[ബോറിസ് മൂന്നാമൻ]] [[:en:Boris_III_of_Bulgaria|[en]]] = ബൾഗേറിയൻ സാർ # {{flagicon|Bulgaria}}[[ശിമയോൻ രണ്ടാമൻ]] [[:en:Simeon_II|[en]]] = അവസാന ബൾഗേറിയൻ സാർ, ബൾഗേറിയയുടെ മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി # {{flagicon|Germany }}[[ജർമ്മനിവൽക്കരണം]] [[:en:Germanisation|[en]]] = ജർമ്മൻ ഭാഷ, ജനങ്ങൾ, സംസ്കാരം എന്നിവയുടെ വ്യാപനം. # {{flagicon|Ukraine}}[[ഒലെഗ് ദി വൈസ്]] [[:en:Oleg_the_Wise|[en]]] = കീവൻ റൂസിന്റെ സ്ഥാപകൻ, വരാഞ്ചിയൻ രാജകുമാരൻ # {{flagicon|Poland}}{{flagicon|Lithuania}}[[പോളിഷ്–ലിത്വാനിയൻ കോമൺ‌വെൽത്ത്]] [[:en:Polish–Lithuanian_Commonwealth|[en]]] = യൂറോപ്പിലെ പ്രഭുക്കന്മാരുടെ റിപ്പബ്ലിക് (1569–1795) # {{flagicon|Kingdom of Yugoslavia}}[[റോയൽ യുഗോസ്ലാവ് നാവികസേന]] [[:en:Royal_Yugoslav_Navy|[en]]] = യൂഗോസ്ലാവിയ രാജ്യത്തിന്റെ നാവിക യുദ്ധ സേവന ശാഖ # {{flagicon|German Empire}}[[ഡിലാഗ്]] [[:en:DELAG|[en]]] = ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ വിമാനക്കമ്പനി # {{flagicon|Ukraine}} [[ഉക്രേനിയൻ വിമോചന പ്രസ്ഥാനം (1920–1950)|ഉക്രേനിയൻ വിമോചന]] [[ഉക്രേനിയൻ വിമോചന പ്രസ്ഥാനം (1920–1950)|പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ (1920–1950)]] [[:en:Ukrainian_liberation_movement_(1920–1950)|[en]]] = 1920 മുതൽ 1950 വരെയുള്ള ഉക്രേനിയൻ വിമോചന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ # {{flagicon|Spain}}[[കറ്റാലൻ വിക്കിപീഡിയ]] [[:en:Catalan_Wikipedia|[en]]] = വിക്കിപീഡിയയുടെ കറ്റാലൻ ഭാഷാ പതിപ്പ് # {{flagicon|Georgia}}[[ത്ബെതി ആശ്രമം]] [[:en:Tbeti_Monastery|[en]]] = ഒരു മധ്യകാല ജോർജിയൻ ഓർത്തഡോക്സ് ആശ്രമം # {{flagicon|Ireland}}[[അയർലൻഡിന്റെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Ireland|[en]]] = അയർലൻഡിന്റെ പതാക # {{flagicon|France}}[[ജൂലൈ വിപ്ലവം]] [[:en:July_Revolution|[en]]] = 1830-ലെ ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവം # {{flagicon|Bosnia and Herzegovina}}[[ബോസ്നിയ-ഹെർസഗോവിനയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina|[en]]] = ബോസ്നിയ-ഹെർസഗോവിനയുടെ പതാക # {{flagicon|Croatia}}[[ക്രോയേഷ്യയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം]] [[:en:Geology_of_Croatia|[en]]] = ക്രോയേഷ്യയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം # {{flagicon|Italy}}[[ഇറ്റലിയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം]] [[:en:Geology_of_Italy|[en]]] = ഇറ്റലിയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം # {{flagicon|Serbia}}[[സെർബിയയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Serbia|[en]]] = സെർബിയയുടെ പതാക # {{flagicon|Montenegro}}[[മോണ്ടിനെഗ്രോയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Montenegro|[en]]] = മോണ്ടിനെഗ്രോയുടെ പതാക === അമേരിക്കകൾ (20) === # {{flagicon|USA}}[[ഇർമ ചുഴലിക്കാറ്റ്]] [[:en:Hurricane_Irma|[en]]] = 2017-ലെ കാറ്റഗറി 5 അറ്റ്ലാന്റിക് ചുഴലിക്കാറ്റ് # {{flagicon|USA}}[[ബ്ലാക്ക് പാന്തർ (പത്രം)]] [[:en:The_Black_Panther_(newspaper)|[en]]] = ബ്ലാക്ക് പാന്തർ പത്രം # {{flagicon|USA}}[[ഹിൻഡൻബർഗ് ദുരന്തം]] [[:en:Hindenburg_disaster|[en]]] = ന്യൂയോർക്കിൽ സംഭവിച്ച ആകാശക്കപ്പൽ അപകടം # {{flagicon|Guyana}}{{flagicon|Venezuela}}[[ഗയാന-വെനസ്വേല പ്രദേശിക തർക്കം]] [[:en:Guyana–Venezuela_territorial_dispute|[en]]] = ഗയാനയും വെനസ്വേലയും തമ്മിലുള്ള പ്രദേശിക തർക്കം # {{flagicon|Brazil}}[[ബ്രസീലിയൻ സായുധ സേന]] [[:en:Brazilian_Armed_Forces|[en]]] = ബ്രസീലിന്റെ സൈനിക സേനകൾ # {{flagicon|Chile}}[[ചിലിയൻ സാഹിത്യം]] [[:en:Chilean_literature|[en]]] = ചിലിയിൽ രചിക്കപ്പെട്ട സാഹിത്യകൃതികൾ # {{flagicon|USA}}[[ചാർലി കിർക്ക്]] [[:en:Charlie_Kirk|[en]]] = അമേരിക്കൻ വലതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനും സംരംഭകനും # {{flagicon|USA}}[[ട്രംപിസം]] [[:en:Trumpism|[en]]] = ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന് പിന്നിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യയശാസ്ത്രം # {{flagicon|USA}}[[ട്രംപിന്റെ പ്രസിഡന്റ് കാലയളവുകളിലെ സ്വേച്ഛാധിപത്യ പ്രവണതകൾ]] [[:en:Authoritarianism_during_the_Trump_presidencies|[en]]] = ട്രംപിന്റെ പ്രസിഡന്റ് കാലയളവുകളിലെ സ്വേച്ഛാധിപത്യ പ്രവണതകൾ # {{flagicon|USA}}[[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഇമിഗ്രേഷൻ ആൻഡ് കസ്റ്റംസ് എൻഫോഴ്‌സ്‌മെന്റ്]] [[:en:United_States_Immigration_and_Customs_Enforcement|[en]]] = യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഇമിഗ്രേഷൻ ആൻഡ് കസ്റ്റംസ് എൻഫോഴ്‌സ്‌മെന്റ് # {{flagicon|Canada}}[[കിംഗ്സ്റ്റൺ, ഒന്റാറിയോ]] [[:en:Kingston,_Ontario|[en]]] = കാനഡയിലെ ഒരു നഗരം # {{flagicon|Canada}}[[കാനഡയിലെ തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങൾ]] [[:en:Kingston,_Ontario|[en]]] = കാനഡയിലെ തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങൾ # {{flagicon|Canada}}[[ഒന്റാറിയോ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ]] [[:en:Ontario_Human_Rights_Commission|[en]]] = ഒന്റാറിയോ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻd # {{flagicon|El Salvador}}[[എൽ സാൽവഡോർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] [[:en:El_Salvador_International_Airport|[en]]] = എൽ സാൽവഡോറിലെ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം # {{flagicon|USA}}[[അമേരിക്കൻ ഭരണഘടനയുടെ നാലാം ഭേദഗതി]] [[:en:Fourth_Amendment_to_the_United_States_Constitution|[en]]] അമേരിക്കൻ ഭരണഘടനയുടെ നാലാം ഭേദഗതി # {{flagicon|Argentina}}[[അർജൻ്റീനയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Argentina|[en]]] = അർജൻ്റീനയുടെ പതാക # {{flagicon|Jamaica}}[[ജമൈക്കയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Jamaica|[en]]] = ജമൈക്കയുടെ പതാക # {{flagicon|Jamaica}}[[പീപ്പിൾസ് നാഷണൽ പാർട്ടി]] [[:en:People's_National_Party|[en]]] = ജമൈക്കയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി # {{flagicon|Trinidad and Tobago}}[[ട്രിനിഡാഡ് ആൻഡ് ടൊബാഗോയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Trinidad_and_Tobago|[en]]] = ട്രിനിഡാഡ് ആൻഡ് ടൊബാഗോയുടെ പതാക # {{flagicon|Bolivia}}[[ബൊളീവിയയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Bolivia|[en]]] = ബൊളീവിയയുടെ പതാക === ഓസ്ട്രേലിയ (10) === # {{flagicon|Australia}}[[ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ബ്രോഡ്‌കാസ്റ്റിംഗ് കോർപ്പറേഷൻ]] [[:en:Australian_Broadcasting_Corporation|[en]]] = ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ പ്രധാന പൊതു പ്രക്ഷേപണ സ്ഥാപനം # {{flagicon|Australia}}[[ഓസ്‌ട്രേലിയൻ കാറ്റിൽ ഡോഗ്]] [[:en:Australian_Cattle_Dog|[en]]] = ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത, കന്നുകാലികളെ മേയ്ക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു ഇനം നായ. # {{flagicon|Australia}}[[ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Australia|[en]]] = ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെ പതാക # {{flagicon|Australia}}[[ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പ്രതിരോധ സേന]] [[:en:Australian_Defence_Force|[en]]] = ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പ്രതിരോധ സേന # {{flagicon|Australia}}[[ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പുരുഷ ദേശീയ ഫുട്‌ബോൾ ടീം]] [[:en:Australia_men's_national_soccer_team|[en]]] = ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പുരുഷ ദേശീയ ഫുട്‌ബോൾ ടീം # {{flagicon|Nauru}}[[നൗറൻ ദേശീയത നിയമം]] [[:en:Nauruan_nationality_law|[en]]] = നൗറു ദേശീയത നിയമം # {{flagicon|Nauru}}[[നൗറു റീജിയണൽ പ്രോസസ്സിംഗ് സെന്റർ]] [[:en:Nauru_Regional_Processing_Centre|[en]]] = നൗറു റീജിയണൽ പ്രോസസ്സിംഗ് സെന്റർ # {{flagicon|Nauru}}[[നൗറു റീഡ് വാർബ്ലർ]] [[:en:Nauru_reed_warbler|[en]]] = നൗറുവിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന പക്ഷി # {{flagicon|Kiribati}}[[2022-ലെ കിരിബാത്തി ഭരണഘടനാ പ്രതിസന്ധി]] [[:en:2022_Kiribati_constitutional_crisis|[en]]] = 2022-ലെ കിരിബാത്തി ഭരണഘടനാ പ്രതിസന്ധി # {{flagicon|Kiribati}}[[കിരിബാത്തിയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Kiribati|[en]]] = കിരിബാത്തിയുടെ പതാക === അന്റാർട്ടിക്ക (10) === # {{flagicon|Antarctica}}{{flagicon|Chile}}[[ചിലിയൻ അന്റാർട്ടിക് പ്രദേശം]] [[:en:Chilean_Antarctic_Territory|[en]]] = പടിഞ്ഞാറൻ അന്റാർട്ടിക്കയുടെ ഭാഗങ്ങളും ചിലി അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കുന്ന ദ്വീപുകളും. # {{flagicon|Antarctica}}[[അന്റാർട്ടിക് ഉടമ്പടി]] [[:en:Antarctic_Treaty_System|[en]]] = അന്റാർട്ടിക്കയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഉടമ്പടി. # {{flagicon|Antarctica}}{{flagicon|Chile}}[[കാബോ ഡി ഹോർണോസ്, ചിലി]] [[:en:Cabo_de_Hornos,_Chile|[en]]] = അൻ്റാർട്ടിക്കയിലെ ചിലിയൻ കമ്യൂൺ # {{flagicon|Antarctica}}{{flagicon|Chile}}[[വില്ല ലാസ് എസ്ട്രെല്ലസ്]] [[:en:Villa_Las_Estrellas|[en]]] = അൻ്റാർട്ടിക്കയിലെ ചിലിയൻ കമ്യൂൺ, # {{flagicon|Antarctica}}{{flagicon|UK}}[[ബ്രിട്ടീഷ് അന്റാർട്ടിക് ടെറിട്ടറി]] [[:en:British_Antarctic_Territory|[en]]] = യു.കെ. അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കുന്ന അന്റാർട്ടിക്കയിലെ പ്രദേശം # {{flagicon|Antarctica}}[[അന്റാർട്ടിക്കയിലെ പ്രദേശിക അവകാശവാദങ്ങൾ]] [[:en:Territorial_claims_in_Antarctica|[en]]] = അന്റാർട്ടിക്കയിലെ പ്രദേശിക അവകാശവാദങ്ങൾ # {{flagicon|Antarctica}}{{flagicon|USA}}[[അൻ്റാർട്ടിക്ക സർവീസ് മെഡൽ]] [[:en:Antarctica_Service_Medal|[en]]] = യുഎസ് സൈനിക ബഹുമതി # {{flagicon|Antarctica}}[[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് അൻ്റാർട്ടിക്ക]] [[:en:Antarctica_during_World_War_II|[en]]] = രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് അൻ്റാർട്ടിക്ക # {{flagicon|Antarctica}}[[അൻ്റാർട്ടിക്ക മാരത്തൺ]] [[:en:Antarctica_Marathon|[en]]] = അന്റാർട്ടിക്കയിൽ നടക്കുന്ന കായിക മത്സരം # {{flagicon|Antarctica}}[[അന്റാർട്ടിക് ഉപദ്വീപ്]] [[:en:Antarctic_Peninsula|[en]]] = അന്റാർട്ടിക് ഉപദ്വീപ് == താരകം == അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നിങ്ങൾക്ക് ഇനിപ്പറയുന്ന താരകം ആളുകൾക്ക് നൽകാം.{{award2|image=World Map 1689.JPG|topic=അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളിലെ മികവിനുള്ള വിക്കിനക്ഷത്രം|text=നിങ്ങളുടെ സന്ദേശം എഴുതുക}} ==പൂർത്തിയാക്കിയ ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണം== [[:വർഗ്ഗം:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രത്തിന് കീഴിൽ സൃഷ്ടിച്ച ലേഖനങ്ങൾ]] കാണുക {| class="wikitable" |+ !വിക്കിപദ്ധതിക്ക് കീഴിൽ പൂർത്തിയാക്കിയ ലേഖനങ്ങൾ !എണ്ണം |- |ഒക്ടോബർ 2026 !2 |} 3mx6vndxtcbfbowfo44sr6dor1qy68a 4674353 4674350 2026-10-09T09:27:57Z TheGreatEditor024 211141 /* അന്റാർട്ടിക്ക (10) */ 4674353 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Mercator projection SW.jpg|ലഘുചിത്രം|365x365ബിന്ദു]] മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കവറേജ് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ് ഈ വിക്കിപ്രോജക്റ്റ്. കേരളത്തിന്റെയും ഇന്ത്യയുടെയും ചരിത്രം, ഭൂമിശാസ്ത്രം, സംസ്കാരം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കുന്ന ധാരാളം ലേഖനങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റി എഴുതിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ആഗോള വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഞങ്ങളുടെ കവറേജിൽ ഇപ്പോഴും ഒരു വലിയ വിടവ് നിലനിൽക്കുന്നു. ഒരു രാജ്യം, ഒരു സംസ്കാരം, ഒരു സമയം ഒരു നാഴികക്കല്ല് എന്നിങ്ങനെ ലോകത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങൾ മലയാള വായനക്കാർക്ക് തുറന്നുകൊടുക്കുക എന്നതാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം. == വിക്കിപ്രോജക്റ്റ് എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു == ഞങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഘടനാപരവും ഉയർന്ന നിലവാരത്തിൽ കൈവരിക്കാവുന്നതുമായി നിലനിർത്തുന്നതിന്, അക്ഷരമാലാക്രമത്തിലുള്ള ഗ്രൂപ്പിംഗുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഞങ്ങൾ പ്രതിമാസ മത്സരങ്ങൾ നടത്തുന്നത്.വളരെ ശ്രദ്ധേയവും മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യേണ്ടതുമായ 100 ലേഖനങ്ങൾ ഞങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. == പങ്കെടുക്കുന്നവർ == * [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 04:47, 4 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) * [[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 04:52, 4 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) * [[ഉപയോക്താവ്:4-RAZOR 01|4-RAZOR 01]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:4-RAZOR 01|സംവാദം]]) 09:26, 4 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) * [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 02:32, 6 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) == വിവർത്തനം ചെയ്യേണ്ട ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക == === ഏഷ്യ (20) === # {{flagicon|North Korea}}[[കിം ഇൽ സങ്]] [[:en:Kim_Il_Sung|[en]]] = ഉത്തര കൊറിയയുടെ ആദ്യ പ്രസിഡന്റ് # {{Flag icon|Japan}}[[ജപ്പാന്റെ കീഴടങ്ങൽ]] [[:en:Surrender_of_Japan|[en]]] = രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം ജപ്പാന്റെ കീഴടങ്ങൽ # {{Flag icon|India}}[[ഓപ്പറേഷൻ സഫേദ് സാഗർ]] [[:en:Operation_Safed_Sagar|[en]]] = കാർഗിൽ യുദ്ധസമയത്ത് ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷൻ # {{Flag icon|Iran}}[[2026 ഇറാൻ യുദ്ധം]] [[:en:2026_Iran_war|[en]]] = 2026 ലെ ഇറാനിലെ യുദ്ധം # {{Flag icon|China}}[[പീപ്പിൾസ് ലിബറേഷൻ ആർമി]] [[:en:People's_Liberation_Army|[en]]] = ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സൈനിക വിഭാഗം # {{flagicon|North Korea}}[[കൊറിയൻ പീപ്പിൾസ് ആർമി]] [[:en:Korean_People's_Army|[en]]] = വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി ഓഫ് കൊറിയയുടെ സായുധ വിഭാഗം # {{flagicon|Turkmenistan}}[[തുർക്ക്മെനിസ്ഥാൻ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം]] [[:en:Turkmenistan_national_football_team|[en]]] = തുർക്ക്‌മെനിസ്ഥാന്റെദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം # {{flagicon|North Korea}} [[വോൺസാൻ കൽമ തീരദേശ വിനോദസഞ്ചാര മേഖല]] [[:en:Wonsan_Kalma_Coastal_Tourist_Area|[en]]] = ഉത്തര കൊറിയയിലെ വോൺസാനിലുള്ള കടൽത്തീര റിസോർട്ട്. # [[ഏഷ്യൻ പാരാ ഗെയിംസ്]] [[:en:Asian_Para_Games|[en]]] = അന്താരാഷ്ട്ര ബഹു-കായിക ഇന മത്സരം # {{flagicon|Indonesia}}[[ഇന്തോനേഷ്യയുടെ രാഷ്ട്രീയം]] [[:en:Politics_of_Indonesia|[en]]] = ഇന്തോനേഷ്യയുടെ രാഷ്ട്രീയം # {{flagicon|Indonesia}}[[ഇന്തോനേഷ്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ പട്ടിക]] [[:en:List_of_political_parties_in_Indonesia|[en]]] = ഇന്തോനേഷ്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ പട്ടിക # {{flagicon|Brunei}}[[ബ്രൂണൈ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] [[:en:Brunei_International_Airport|[en]]] = ബ്രൂണൈയിലെ ഏക അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം # {{flagicon|Brunei}}[[ബ്രൂണൈ കലാപം]] [[:en:Brunei_revolt|[en]]] = 1962-ൽ ബ്രൂണൈയിൽ നടന്ന ഒരു കലാപം # {{flagicon|North Korea}}[[വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി ഓഫ് കൊറിയ]] [[:en:Workers'_Party_of_Korea|[en]]] = ഉത്തര കൊറിയയിലെ ഭരണകക്ഷി # {{flagicon|Saudi Arabia}}[[സൗദി അറേബ്യ-അമേരിക്ക ബന്ധം]] [[:en:Saudi_Arabia–United_States_relations|[en]]] = സൗദി അറേബ്യ-അമേരിക്ക ബന്ധം # {{flagicon|Northern Cyprus}}[[നോർത്ത് നിക്കോസിയ]] [[:en:North_Nicosia|[en]]] = വടക്കൻ സൈപ്രസിൻ്റെ തലസ്ഥാന നഗരം # {{flagicon|South Ossetia}}[[ത്സ്ഖിൻവാലി]] [[:en:Tskhinvali|[en]]] = തെക്കൻ ഒസ്സെറ്റിയയുടെ തലസ്ഥാന നഗരം # {{flagicon|Abkhazia}}{{flagicon|South Ossetia}}[[അബ്ഖാസിയയുടെയും തെക്കൻ ഒസ്സെഷ്യയുടെയും അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരം]] [[:en:International_recognition_of_Abkhazia_and_South_Ossetia|[en]]] = അബ്ഖാസിയയുടെയും ദക്ഷിണ ഒസ്സെഷ്യയുടെയും അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരം # {{flagicon|Abkhazia}}[[അബ്ഖാസിയയുടെ ചരിത്രം]] [[:en:History_of_Abkhazia|[en]]] = അബ്ഖാസിയയുടെ ചരിത്രം # {{flagicon|Abkhazia}}[[അബ്ഖാസിയയിലെ യുദ്ധം (1992-1993)]] [[:en:War_in_Abkhazia_(1992–1993)|[en]]] = അബ്ഖാസിയയിലെ യുദ്ധം (1992-1993) === ആഫ്രിക്ക (20) === # [[ആഫ്രിക്കൻ കാട്ടുനായ]] [[:en:African_wild_dog|[en]]] = കാട്ടുനായ # {{Flag icon|Eritrea}}{{Flag icon|Ethiopia}}[[അക്സും രാജ്യം]] [[:en:Kingdom_of_Aksum|[en]]] = ആഫ്രിക്കയിലെ പുരാതന രാജ്യം # {{Flag icon|Eritrea}}[[ഗീസ് സ്ക്രിപ്റ്റ്]] [[:en:Geʽez_script|[en]]] = ഒരു പുരാതന ലിപി # {{Flag icon|Somaliland}}[[ഇസാഖ് സുൽത്താനേറ്റ്]] [[:en:Isaaq_Sultanate|[en]]] = ആഫ്രിക്കയിലെ ഒരു സുൽത്താനേറ്റ് # {{Flag icon|Somaliland}}[[ആദൽ സുൽത്താനേറ്റ്]] [[:en:Adal_Sultanate|[en]]] = ആഫ്രിക്കയിലെ ഒരു സുൽത്താനേറ്റ് # {{Flag icon|Liberia}}[[ലൈബീരിയൻ ദേശീയ പരിവർത്തന സർക്കാർ]] [[:en:Liberian_national_transitional_government|[en]]] = ലൈബീരിയയിലെ താത്കാലിക സർക്കാർ # {{Flag icon|Senegal}}[[സെനഗലീസ് പൗരത്വ നിയമം]] [[:en:Senegalese_nationality_law|[en]]] = സെനഗലീസ് പൗരത്വ നിയമം # {{Flag icon|South Africa}}[[ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ വ്യോമസേന]] [[:en:South_African_Air_Force|[en]]] = ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ വ്യോമസേന # {{Flag icon|Guinea}}[[1983 സി.എ.എ.കെ. ഇല്യുഷിൻ Il-62 തകർച്ച]] [[:en:1983_CAAK_Ilyushin_Il-62_crash|[en]]] = 1983 ഗിനിയയിലെ ലാബെയ്ക്ക് സമീപം വിമാനാപകടം # {{Flag icon|South Africa}}[[എൻഗുനി ജനത]] [[:en:Nguni_peoples|[en]]] = = തെക്കൻ ആഫ്രിക്കയിലെ തദ്ദേശീയ വംശീയ വിഭാഗം # {{Flag icon|Zimbabwe}}[[മറ്റബെലെലാൻഡ്]] [[:en:Matabeleland|[en]]] = സിംബാബ്‌വെയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രദേശം # {{Flag icon|South Africa}}[[സൗത്ത് ആഫ്രിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്]] [[:en:South_African_Republic|[en]]] = 1852 മുതൽ 1902 വരെ തെക്കൻ ആഫ്രിക്കയിലുണ്ടായിരുന്ന സ്വതന്ത്ര ബോയർ റിപ്പബ്ലിക്. # {{Flag icon|Algeria}}[[അൾജീരിയൻ വ്യോമസേന]] [[:en:Algerian_Air_Force|[en]]] = അൾജീരിയയുടെ വ്യോമസേന # {{Flag icon|Mali}}[[മാലി വ്യോമസേന]] [[:en:Malian_Air_Force|[en]]] = മാലിയിലെ വ്യോമസേന # {{Flag icon|Libya}}[[ലിബിയൻ വ്യോമസേന]] [[:en:Libyan_Air_Force|[en]]] = ലിബിയയിലെ വ്യോമസേന # {{Flag icon|Eritrea}}{{Flag icon|Ethiopia}}[[എറിട്രിയൻ-എത്യോപ്യൻ യുദ്ധം]] [[:en:Eritrean–Ethiopian_War|[en]]] = എറിത്രിയയും എത്യോപ്യയും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം # {{Flag icon|Tunisia}}[[പുരാതന കാർത്തേജ്]] [[:en:Ancient_Carthage|[en]]] = വടക്കേ ആഫ്രിക്ക കേന്ദ്രീകരിച്ച് നിലനിന്നിരുന്ന പുരാതന സംസ്കാരം # {{Flag icon|Tunisia}}[[ടുണീഷ്യ പാർലമെന്റ്]] [[:en:Parliament of Tunisia|[en]]] = ടുണീഷ്യ പാർലമെന്റ് # {{Flag icon|Eswatini}}[[എസ്വാറ്റിനിയുടെ ചരിത്രം]] [[:en:History_of_Eswatini|[en]]] = എസ്വാറ്റിനിയുടെ ചരിത്രം # {{Flag icon|Eswatini}}[[എസ്വാറ്റിനിയിലെ ഭരണാധികാരികളുടെ പട്ടിക]] [en] = എസ്വാറ്റിനിയിലെ ഭരണാധികാരികളുടെ പട്ടിക === യൂറോപ്പ് (20) === # {{flagicon|Greece}}[[ഹെസിയോഡ്]] [[:en:Hesiod|[en]]] = പുരാതന ഗ്രീക്ക് കവി # {{flagicon|France}}[[ജൂൾസ് റിമെറ്റ്]] [[:en:Jules_Rimet|[en]]] = ഫിഫയുടെ മൂന്നാമത്തെ പ്രസിഡന്റ് # {{flagicon|France}}[[ഫ്രീ ഫ്രാൻസ്]] [[:en:Free_France|[en]]] = ഫ്രാൻസിന്റെ നിയമാനുസൃത സർക്കാർ എന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന പ്രതിരോധ സർക്കാർ # {{flagicon|Bulgaria}}[[ബോറിസ് മൂന്നാമൻ]] [[:en:Boris_III_of_Bulgaria|[en]]] = ബൾഗേറിയൻ സാർ # {{flagicon|Bulgaria}}[[ശിമയോൻ രണ്ടാമൻ]] [[:en:Simeon_II|[en]]] = അവസാന ബൾഗേറിയൻ സാർ, ബൾഗേറിയയുടെ മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി # {{flagicon|Germany }}[[ജർമ്മനിവൽക്കരണം]] [[:en:Germanisation|[en]]] = ജർമ്മൻ ഭാഷ, ജനങ്ങൾ, സംസ്കാരം എന്നിവയുടെ വ്യാപനം. # {{flagicon|Ukraine}}[[ഒലെഗ് ദി വൈസ്]] [[:en:Oleg_the_Wise|[en]]] = കീവൻ റൂസിന്റെ സ്ഥാപകൻ, വരാഞ്ചിയൻ രാജകുമാരൻ # {{flagicon|Poland}}{{flagicon|Lithuania}}[[പോളിഷ്–ലിത്വാനിയൻ കോമൺ‌വെൽത്ത്]] [[:en:Polish–Lithuanian_Commonwealth|[en]]] = യൂറോപ്പിലെ പ്രഭുക്കന്മാരുടെ റിപ്പബ്ലിക് (1569–1795) # {{flagicon|Kingdom of Yugoslavia}}[[റോയൽ യുഗോസ്ലാവ് നാവികസേന]] [[:en:Royal_Yugoslav_Navy|[en]]] = യൂഗോസ്ലാവിയ രാജ്യത്തിന്റെ നാവിക യുദ്ധ സേവന ശാഖ # {{flagicon|German Empire}}[[ഡിലാഗ്]] [[:en:DELAG|[en]]] = ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ വിമാനക്കമ്പനി # {{flagicon|Ukraine}} [[ഉക്രേനിയൻ വിമോചന പ്രസ്ഥാനം (1920–1950)|ഉക്രേനിയൻ വിമോചന]] [[ഉക്രേനിയൻ വിമോചന പ്രസ്ഥാനം (1920–1950)|പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ (1920–1950)]] [[:en:Ukrainian_liberation_movement_(1920–1950)|[en]]] = 1920 മുതൽ 1950 വരെയുള്ള ഉക്രേനിയൻ വിമോചന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ # {{flagicon|Spain}}[[കറ്റാലൻ വിക്കിപീഡിയ]] [[:en:Catalan_Wikipedia|[en]]] = വിക്കിപീഡിയയുടെ കറ്റാലൻ ഭാഷാ പതിപ്പ് # {{flagicon|Georgia}}[[ത്ബെതി ആശ്രമം]] [[:en:Tbeti_Monastery|[en]]] = ഒരു മധ്യകാല ജോർജിയൻ ഓർത്തഡോക്സ് ആശ്രമം # {{flagicon|Ireland}}[[അയർലൻഡിന്റെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Ireland|[en]]] = അയർലൻഡിന്റെ പതാക # {{flagicon|France}}[[ജൂലൈ വിപ്ലവം]] [[:en:July_Revolution|[en]]] = 1830-ലെ ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവം # {{flagicon|Bosnia and Herzegovina}}[[ബോസ്നിയ-ഹെർസഗോവിനയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina|[en]]] = ബോസ്നിയ-ഹെർസഗോവിനയുടെ പതാക # {{flagicon|Croatia}}[[ക്രോയേഷ്യയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം]] [[:en:Geology_of_Croatia|[en]]] = ക്രോയേഷ്യയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം # {{flagicon|Italy}}[[ഇറ്റലിയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം]] [[:en:Geology_of_Italy|[en]]] = ഇറ്റലിയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം # {{flagicon|Serbia}}[[സെർബിയയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Serbia|[en]]] = സെർബിയയുടെ പതാക # {{flagicon|Montenegro}}[[മോണ്ടിനെഗ്രോയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Montenegro|[en]]] = മോണ്ടിനെഗ്രോയുടെ പതാക === അമേരിക്കകൾ (20) === # {{flagicon|USA}}[[ഇർമ ചുഴലിക്കാറ്റ്]] [[:en:Hurricane_Irma|[en]]] = 2017-ലെ കാറ്റഗറി 5 അറ്റ്ലാന്റിക് ചുഴലിക്കാറ്റ് # {{flagicon|USA}}[[ബ്ലാക്ക് പാന്തർ (പത്രം)]] [[:en:The_Black_Panther_(newspaper)|[en]]] = ബ്ലാക്ക് പാന്തർ പത്രം # {{flagicon|USA}}[[ഹിൻഡൻബർഗ് ദുരന്തം]] [[:en:Hindenburg_disaster|[en]]] = ന്യൂയോർക്കിൽ സംഭവിച്ച ആകാശക്കപ്പൽ അപകടം # {{flagicon|Guyana}}{{flagicon|Venezuela}}[[ഗയാന-വെനസ്വേല പ്രദേശിക തർക്കം]] [[:en:Guyana–Venezuela_territorial_dispute|[en]]] = ഗയാനയും വെനസ്വേലയും തമ്മിലുള്ള പ്രദേശിക തർക്കം # {{flagicon|Brazil}}[[ബ്രസീലിയൻ സായുധ സേന]] [[:en:Brazilian_Armed_Forces|[en]]] = ബ്രസീലിന്റെ സൈനിക സേനകൾ # {{flagicon|Chile}}[[ചിലിയൻ സാഹിത്യം]] [[:en:Chilean_literature|[en]]] = ചിലിയിൽ രചിക്കപ്പെട്ട സാഹിത്യകൃതികൾ # {{flagicon|USA}}[[ചാർലി കിർക്ക്]] [[:en:Charlie_Kirk|[en]]] = അമേരിക്കൻ വലതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനും സംരംഭകനും # {{flagicon|USA}}[[ട്രംപിസം]] [[:en:Trumpism|[en]]] = ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന് പിന്നിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യയശാസ്ത്രം # {{flagicon|USA}}[[ട്രംപിന്റെ പ്രസിഡന്റ് കാലയളവുകളിലെ സ്വേച്ഛാധിപത്യ പ്രവണതകൾ]] [[:en:Authoritarianism_during_the_Trump_presidencies|[en]]] = ട്രംപിന്റെ പ്രസിഡന്റ് കാലയളവുകളിലെ സ്വേച്ഛാധിപത്യ പ്രവണതകൾ # {{flagicon|USA}}[[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഇമിഗ്രേഷൻ ആൻഡ് കസ്റ്റംസ് എൻഫോഴ്‌സ്‌മെന്റ്]] [[:en:United_States_Immigration_and_Customs_Enforcement|[en]]] = യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഇമിഗ്രേഷൻ ആൻഡ് കസ്റ്റംസ് എൻഫോഴ്‌സ്‌മെന്റ് # {{flagicon|Canada}}[[കിംഗ്സ്റ്റൺ, ഒന്റാറിയോ]] [[:en:Kingston,_Ontario|[en]]] = കാനഡയിലെ ഒരു നഗരം # {{flagicon|Canada}}[[കാനഡയിലെ തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങൾ]] [[:en:Kingston,_Ontario|[en]]] = കാനഡയിലെ തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങൾ # {{flagicon|Canada}}[[ഒന്റാറിയോ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ]] [[:en:Ontario_Human_Rights_Commission|[en]]] = ഒന്റാറിയോ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻd # {{flagicon|El Salvador}}[[എൽ സാൽവഡോർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] [[:en:El_Salvador_International_Airport|[en]]] = എൽ സാൽവഡോറിലെ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം # {{flagicon|USA}}[[അമേരിക്കൻ ഭരണഘടനയുടെ നാലാം ഭേദഗതി]] [[:en:Fourth_Amendment_to_the_United_States_Constitution|[en]]] അമേരിക്കൻ ഭരണഘടനയുടെ നാലാം ഭേദഗതി # {{flagicon|Argentina}}[[അർജൻ്റീനയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Argentina|[en]]] = അർജൻ്റീനയുടെ പതാക # {{flagicon|Jamaica}}[[ജമൈക്കയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Jamaica|[en]]] = ജമൈക്കയുടെ പതാക # {{flagicon|Jamaica}}[[പീപ്പിൾസ് നാഷണൽ പാർട്ടി]] [[:en:People's_National_Party|[en]]] = ജമൈക്കയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി # {{flagicon|Trinidad and Tobago}}[[ട്രിനിഡാഡ് ആൻഡ് ടൊബാഗോയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Trinidad_and_Tobago|[en]]] = ട്രിനിഡാഡ് ആൻഡ് ടൊബാഗോയുടെ പതാക # {{flagicon|Bolivia}}[[ബൊളീവിയയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Bolivia|[en]]] = ബൊളീവിയയുടെ പതാക === ഓസ്ട്രേലിയ (10) === # {{flagicon|Australia}}[[ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ബ്രോഡ്‌കാസ്റ്റിംഗ് കോർപ്പറേഷൻ]] [[:en:Australian_Broadcasting_Corporation|[en]]] = ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ പ്രധാന പൊതു പ്രക്ഷേപണ സ്ഥാപനം # {{flagicon|Australia}}[[ഓസ്‌ട്രേലിയൻ കാറ്റിൽ ഡോഗ്]] [[:en:Australian_Cattle_Dog|[en]]] = ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത, കന്നുകാലികളെ മേയ്ക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു ഇനം നായ. # {{flagicon|Australia}}[[ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Australia|[en]]] = ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെ പതാക # {{flagicon|Australia}}[[ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പ്രതിരോധ സേന]] [[:en:Australian_Defence_Force|[en]]] = ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പ്രതിരോധ സേന # {{flagicon|Australia}}[[ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പുരുഷ ദേശീയ ഫുട്‌ബോൾ ടീം]] [[:en:Australia_men's_national_soccer_team|[en]]] = ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പുരുഷ ദേശീയ ഫുട്‌ബോൾ ടീം # {{flagicon|Nauru}}[[നൗറൻ ദേശീയത നിയമം]] [[:en:Nauruan_nationality_law|[en]]] = നൗറു ദേശീയത നിയമം # {{flagicon|Nauru}}[[നൗറു റീജിയണൽ പ്രോസസ്സിംഗ് സെന്റർ]] [[:en:Nauru_Regional_Processing_Centre|[en]]] = നൗറു റീജിയണൽ പ്രോസസ്സിംഗ് സെന്റർ # {{flagicon|Nauru}}[[നൗറു റീഡ് വാർബ്ലർ]] [[:en:Nauru_reed_warbler|[en]]] = നൗറുവിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന പക്ഷി # {{flagicon|Kiribati}}[[2022-ലെ കിരിബാത്തി ഭരണഘടനാ പ്രതിസന്ധി]] [[:en:2022_Kiribati_constitutional_crisis|[en]]] = 2022-ലെ കിരിബാത്തി ഭരണഘടനാ പ്രതിസന്ധി # {{flagicon|Kiribati}}[[കിരിബാത്തിയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Kiribati|[en]]] = കിരിബാത്തിയുടെ പതാക === അന്റാർട്ടിക്ക (10) === # {{flagicon|Antarctica}}{{flagicon|Chile}}[[ചിലിയൻ അന്റാർട്ടിക് പ്രദേശം]] [[:en:Chilean_Antarctic_Territory|[en]]] = പടിഞ്ഞാറൻ അന്റാർട്ടിക്കയുടെ ഭാഗങ്ങളും ചിലി അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കുന്ന ദ്വീപുകളും. # {{flagicon|Antarctica}}[[അന്റാർട്ടിക് ഉടമ്പടി]] [[:en:Antarctic_Treaty_System|[en]]] = അന്റാർട്ടിക്കയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഉടമ്പടി. # {{flagicon|Antarctica}}[[.aq]] [[:en:.aq|[en]]] = അന്റാർട്ടിക്കയ്ക്കായുള്ള ഇന്റർനെറ്റ് കൺട്രി കോഡ് ടോപ്പ്-ലെവൽ ഡൊമെയ്ൻ # {{flagicon|Antarctica}}{{flagicon|Chile}}[[വില്ല ലാസ് എസ്ട്രെല്ലസ്]] [[:en:Villa_Las_Estrellas|[en]]] = അൻ്റാർട്ടിക്കയിലെ ചിലിയൻ കമ്യൂൺ, # {{flagicon|Antarctica}}{{flagicon|UK}}[[ബ്രിട്ടീഷ് അന്റാർട്ടിക് ടെറിട്ടറി]] [[:en:British_Antarctic_Territory|[en]]] = യു.കെ. അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കുന്ന അന്റാർട്ടിക്കയിലെ പ്രദേശം # {{flagicon|Antarctica}}[[അന്റാർട്ടിക്കയിലെ പ്രദേശിക അവകാശവാദങ്ങൾ]] [[:en:Territorial_claims_in_Antarctica|[en]]] = അന്റാർട്ടിക്കയിലെ പ്രദേശിക അവകാശവാദങ്ങൾ # {{flagicon|Antarctica}}{{flagicon|USA}}[[അൻ്റാർട്ടിക്ക സർവീസ് മെഡൽ]] [[:en:Antarctica_Service_Medal|[en]]] = യുഎസ് സൈനിക ബഹുമതി # {{flagicon|Antarctica}}[[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് അൻ്റാർട്ടിക്ക]] [[:en:Antarctica_during_World_War_II|[en]]] = രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് അൻ്റാർട്ടിക്ക # {{flagicon|Antarctica}}[[അൻ്റാർട്ടിക്ക മാരത്തൺ]] [[:en:Antarctica_Marathon|[en]]] = അന്റാർട്ടിക്കയിൽ നടക്കുന്ന കായിക മത്സരം # {{flagicon|Antarctica}}[[അന്റാർട്ടിക് ഉപദ്വീപ്]] [[:en:Antarctic_Peninsula|[en]]] = അന്റാർട്ടിക് ഉപദ്വീപ് == താരകം == അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നിങ്ങൾക്ക് ഇനിപ്പറയുന്ന താരകം ആളുകൾക്ക് നൽകാം.{{award2|image=World Map 1689.JPG|topic=അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളിലെ മികവിനുള്ള വിക്കിനക്ഷത്രം|text=നിങ്ങളുടെ സന്ദേശം എഴുതുക}} ==പൂർത്തിയാക്കിയ ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണം== [[:വർഗ്ഗം:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രത്തിന് കീഴിൽ സൃഷ്ടിച്ച ലേഖനങ്ങൾ]] കാണുക {| class="wikitable" |+ !വിക്കിപദ്ധതിക്ക് കീഴിൽ പൂർത്തിയാക്കിയ ലേഖനങ്ങൾ !എണ്ണം |- |ഒക്ടോബർ 2026 !2 |} 0fnykawd27mrt1o263v5agc9yv61ziw 4674362 4674353 2026-10-09T09:35:48Z TheGreatEditor024 211141 4674362 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Mercator projection SW.jpg|ലഘുചിത്രം|365x365ബിന്ദു]] മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കവറേജ് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ് ഈ വിക്കിപ്രോജക്റ്റ്. കേരളത്തിന്റെയും ഇന്ത്യയുടെയും ചരിത്രം, ഭൂമിശാസ്ത്രം, സംസ്കാരം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കുന്ന ധാരാളം ലേഖനങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റി എഴുതിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ആഗോള വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഞങ്ങളുടെ കവറേജിൽ ഇപ്പോഴും ഒരു വലിയ വിടവ് നിലനിൽക്കുന്നു. ഒരു രാജ്യം, ഒരു സംസ്കാരം, ഒരു സമയം ഒരു നാഴികക്കല്ല് എന്നിങ്ങനെ ലോകത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങൾ മലയാള വായനക്കാർക്ക് തുറന്നുകൊടുക്കുക എന്നതാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം. == വിക്കിപ്രോജക്റ്റ് എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു == ഞങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഘടനാപരവും ഉയർന്ന നിലവാരത്തിൽ കൈവരിക്കാവുന്നതുമായി നിലനിർത്തുന്നതിന്, അക്ഷരമാലാക്രമത്തിലുള്ള ഗ്രൂപ്പിംഗുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഞങ്ങൾ പ്രതിമാസ മത്സരങ്ങൾ നടത്തുന്നത്.വളരെ ശ്രദ്ധേയവും മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യേണ്ടതുമായ 100 ലേഖനങ്ങൾ ഞങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. == പങ്കെടുക്കുന്നവർ == * [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 04:47, 4 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) * [[ഉപയോക്താവ്:Martinkottayam|Martinkottayam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Martinkottayam|സംവാദം]]) 04:52, 4 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) * [[ഉപയോക്താവ്:4-RAZOR 01|4-RAZOR 01]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:4-RAZOR 01|സംവാദം]]) 09:26, 4 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) * [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 02:32, 6 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) == വിവർത്തനം ചെയ്യേണ്ട ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക == === ഏഷ്യ (20) === # {{flagicon|North Korea}}[[കിം ഇൽ സങ്]] [[:en:Kim_Il_Sung|[en]]] = ഉത്തര കൊറിയയുടെ ആദ്യ പ്രസിഡന്റ് # {{Flag icon|Japan}}[[ജപ്പാന്റെ കീഴടങ്ങൽ]] [[:en:Surrender_of_Japan|[en]]] = രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം ജപ്പാന്റെ കീഴടങ്ങൽ # {{Flag icon|India}}[[ഓപ്പറേഷൻ സഫേദ് സാഗർ]] [[:en:Operation_Safed_Sagar|[en]]] = കാർഗിൽ യുദ്ധസമയത്ത് ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷൻ # {{Flag icon|Iran}}[[2026 ഇറാൻ യുദ്ധം]] [[:en:2026_Iran_war|[en]]] = 2026 ലെ ഇറാനിലെ യുദ്ധം # {{Flag icon|China}}[[പീപ്പിൾസ് ലിബറേഷൻ ആർമി]] [[:en:People's_Liberation_Army|[en]]] = ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സൈനിക വിഭാഗം # {{flagicon|North Korea}}[[കൊറിയൻ പീപ്പിൾസ് ആർമി]] [[:en:Korean_People's_Army|[en]]] = വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി ഓഫ് കൊറിയയുടെ സായുധ വിഭാഗം # {{flagicon|Turkmenistan}}[[തുർക്ക്മെനിസ്ഥാൻ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം]] [[:en:Turkmenistan_national_football_team|[en]]] = തുർക്ക്‌മെനിസ്ഥാന്റെദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം # {{flagicon|North Korea}} [[വോൺസാൻ കൽമ തീരദേശ വിനോദസഞ്ചാര മേഖല]] [[:en:Wonsan_Kalma_Coastal_Tourist_Area|[en]]] = ഉത്തര കൊറിയയിലെ വോൺസാനിലുള്ള കടൽത്തീര റിസോർട്ട്. # [[ഏഷ്യൻ പാരാ ഗെയിംസ്]] [[:en:Asian_Para_Games|[en]]] = അന്താരാഷ്ട്ര ബഹു-കായിക ഇന മത്സരം # {{flagicon|Indonesia}}[[ഇന്തോനേഷ്യയുടെ രാഷ്ട്രീയം]] [[:en:Politics_of_Indonesia|[en]]] = ഇന്തോനേഷ്യയുടെ രാഷ്ട്രീയം # {{flagicon|Indonesia}}[[ഇന്തോനേഷ്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ പട്ടിക]] [[:en:List_of_political_parties_in_Indonesia|[en]]] = ഇന്തോനേഷ്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ പട്ടിക # {{flagicon|Brunei}}[[ബ്രൂണൈ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] [[:en:Brunei_International_Airport|[en]]] = ബ്രൂണൈയിലെ ഏക അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം # {{flagicon|Brunei}}[[ബ്രൂണൈ കലാപം]] [[:en:Brunei_revolt|[en]]] = 1962-ൽ ബ്രൂണൈയിൽ നടന്ന ഒരു കലാപം # {{flagicon|North Korea}}[[വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി ഓഫ് കൊറിയ]] [[:en:Workers'_Party_of_Korea|[en]]] = ഉത്തര കൊറിയയിലെ ഭരണകക്ഷി # {{flagicon|Saudi Arabia}}[[സൗദി അറേബ്യ-അമേരിക്ക ബന്ധം]] [[:en:Saudi_Arabia–United_States_relations|[en]]] = സൗദി അറേബ്യ-അമേരിക്ക ബന്ധം # {{flagicon|Northern Cyprus}}[[നോർത്ത് നിക്കോസിയ]] [[:en:North_Nicosia|[en]]] = വടക്കൻ സൈപ്രസിൻ്റെ തലസ്ഥാന നഗരം # {{flagicon|South Ossetia}}[[ത്സ്ഖിൻവാലി]] [[:en:Tskhinvali|[en]]] = തെക്കൻ ഒസ്സെറ്റിയയുടെ തലസ്ഥാന നഗരം # {{flagicon|Abkhazia}}{{flagicon|South Ossetia}}[[അബ്ഖാസിയയുടെയും തെക്കൻ ഒസ്സെഷ്യയുടെയും അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരം]] [[:en:International_recognition_of_Abkhazia_and_South_Ossetia|[en]]] = അബ്ഖാസിയയുടെയും ദക്ഷിണ ഒസ്സെഷ്യയുടെയും അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരം # {{flagicon|Abkhazia}}[[അബ്ഖാസിയയുടെ ചരിത്രം]] [[:en:History_of_Abkhazia|[en]]] = അബ്ഖാസിയയുടെ ചരിത്രം # {{flagicon|Abkhazia}}[[അബ്ഖാസിയയിലെ യുദ്ധം (1992-1993)]] [[:en:War_in_Abkhazia_(1992–1993)|[en]]] = അബ്ഖാസിയയിലെ യുദ്ധം (1992-1993) === ആഫ്രിക്ക (20) === # [[ആഫ്രിക്കൻ കാട്ടുനായ]] [[:en:African_wild_dog|[en]]] = കാട്ടുനായ # {{Flag icon|Eritrea}}{{Flag icon|Ethiopia}}[[അക്സും രാജ്യം]] [[:en:Kingdom_of_Aksum|[en]]] = ആഫ്രിക്കയിലെ പുരാതന രാജ്യം # {{Flag icon|Eritrea}}[[ഗീസ് സ്ക്രിപ്റ്റ്]] [[:en:Geʽez_script|[en]]] = ഒരു പുരാതന ലിപി # {{Flag icon|Somaliland}}[[ഇസാഖ് സുൽത്താനേറ്റ്]] [[:en:Isaaq_Sultanate|[en]]] = ആഫ്രിക്കയിലെ ഒരു സുൽത്താനേറ്റ് # {{Flag icon|Somaliland}}[[ആദൽ സുൽത്താനേറ്റ്]] [[:en:Adal_Sultanate|[en]]] = ആഫ്രിക്കയിലെ ഒരു സുൽത്താനേറ്റ് # {{Flag icon|Liberia}}[[ലൈബീരിയൻ ദേശീയ പരിവർത്തന സർക്കാർ]] [[:en:Liberian_national_transitional_government|[en]]] = ലൈബീരിയയിലെ താത്കാലിക സർക്കാർ # {{Flag icon|Senegal}}[[സെനഗലീസ് പൗരത്വ നിയമം]] [[:en:Senegalese_nationality_law|[en]]] = സെനഗലീസ് പൗരത്വ നിയമം # {{Flag icon|South Africa}}[[ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ വ്യോമസേന]] [[:en:South_African_Air_Force|[en]]] = ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ വ്യോമസേന # {{Flag icon|Guinea}}[[1983 സി.എ.എ.കെ. ഇല്യുഷിൻ Il-62 തകർച്ച]] [[:en:1983_CAAK_Ilyushin_Il-62_crash|[en]]] = 1983 ഗിനിയയിലെ ലാബെയ്ക്ക് സമീപം വിമാനാപകടം # {{Flag icon|South Africa}}[[എൻഗുനി ജനത]] [[:en:Nguni_peoples|[en]]] = = തെക്കൻ ആഫ്രിക്കയിലെ തദ്ദേശീയ വംശീയ വിഭാഗം # {{Flag icon|Zimbabwe}}[[മറ്റബെലെലാൻഡ്]] [[:en:Matabeleland|[en]]] = സിംബാബ്‌വെയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രദേശം # {{Flag icon|South Africa}}[[സൗത്ത് ആഫ്രിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്]] [[:en:South_African_Republic|[en]]] = 1852 മുതൽ 1902 വരെ തെക്കൻ ആഫ്രിക്കയിലുണ്ടായിരുന്ന സ്വതന്ത്ര ബോയർ റിപ്പബ്ലിക്. # {{Flag icon|Algeria}}[[അൾജീരിയൻ വ്യോമസേന]] [[:en:Algerian_Air_Force|[en]]] = അൾജീരിയയുടെ വ്യോമസേന # {{Flag icon|Mali}}[[മാലി വ്യോമസേന]] [[:en:Malian_Air_Force|[en]]] = മാലിയിലെ വ്യോമസേന # {{Flag icon|Libya}}[[ലിബിയൻ വ്യോമസേന]] [[:en:Libyan_Air_Force|[en]]] = ലിബിയയിലെ വ്യോമസേന # {{Flag icon|Eritrea}}{{Flag icon|Ethiopia}}[[എറിട്രിയൻ-എത്യോപ്യൻ യുദ്ധം]] [[:en:Eritrean–Ethiopian_War|[en]]] = എറിത്രിയയും എത്യോപ്യയും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം # {{Flag icon|Tunisia}}[[പുരാതന കാർത്തേജ്]] [[:en:Ancient_Carthage|[en]]] = വടക്കേ ആഫ്രിക്ക കേന്ദ്രീകരിച്ച് നിലനിന്നിരുന്ന പുരാതന സംസ്കാരം # {{Flag icon|Tunisia}}[[ടുണീഷ്യ പാർലമെന്റ്]] [[:en:Parliament of Tunisia|[en]]] = ടുണീഷ്യ പാർലമെന്റ് # {{Flag icon|Eswatini}}[[എസ്വാറ്റിനിയുടെ ചരിത്രം]] [[:en:History_of_Eswatini|[en]]] = എസ്വാറ്റിനിയുടെ ചരിത്രം # {{Flag icon|Eswatini}}[[എസ്വാറ്റിനിയിലെ ഭരണാധികാരികളുടെ പട്ടിക]] [[:en:List_of_monarchs_of_Eswatini|[en]]] = എസ്വാറ്റിനിയിലെ ഭരണാധികാരികളുടെ പട്ടിക === യൂറോപ്പ് (20) === # {{flagicon|Greece}}[[ഹെസിയോഡ്]] [[:en:Hesiod|[en]]] = പുരാതന ഗ്രീക്ക് കവി # {{flagicon|France}}[[ജൂൾസ് റിമെറ്റ്]] [[:en:Jules_Rimet|[en]]] = ഫിഫയുടെ മൂന്നാമത്തെ പ്രസിഡന്റ് # {{flagicon|France}}[[ഫ്രീ ഫ്രാൻസ്]] [[:en:Free_France|[en]]] = ഫ്രാൻസിന്റെ നിയമാനുസൃത സർക്കാർ എന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന പ്രതിരോധ സർക്കാർ # {{flagicon|Bulgaria}}[[ബോറിസ് മൂന്നാമൻ]] [[:en:Boris_III_of_Bulgaria|[en]]] = ബൾഗേറിയൻ സാർ # {{flagicon|Bulgaria}}[[ശിമയോൻ രണ്ടാമൻ]] [[:en:Simeon_II|[en]]] = അവസാന ബൾഗേറിയൻ സാർ, ബൾഗേറിയയുടെ മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി # {{flagicon|Germany }}[[ജർമ്മനിവൽക്കരണം]] [[:en:Germanisation|[en]]] = ജർമ്മൻ ഭാഷ, ജനങ്ങൾ, സംസ്കാരം എന്നിവയുടെ വ്യാപനം. # {{flagicon|Ukraine}}[[ഒലെഗ് ദി വൈസ്]] [[:en:Oleg_the_Wise|[en]]] = കീവൻ റൂസിന്റെ സ്ഥാപകൻ, വരാഞ്ചിയൻ രാജകുമാരൻ # {{flagicon|Poland}}{{flagicon|Lithuania}}[[പോളിഷ്–ലിത്വാനിയൻ കോമൺ‌വെൽത്ത്]] [[:en:Polish–Lithuanian_Commonwealth|[en]]] = യൂറോപ്പിലെ പ്രഭുക്കന്മാരുടെ റിപ്പബ്ലിക് (1569–1795) # {{flagicon|Kingdom of Yugoslavia}}[[റോയൽ യുഗോസ്ലാവ് നാവികസേന]] [[:en:Royal_Yugoslav_Navy|[en]]] = യൂഗോസ്ലാവിയ രാജ്യത്തിന്റെ നാവിക യുദ്ധ സേവന ശാഖ # {{flagicon|German Empire}}[[ഡിലാഗ്]] [[:en:DELAG|[en]]] = ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ വിമാനക്കമ്പനി # {{flagicon|Ukraine}} [[ഉക്രേനിയൻ വിമോചന പ്രസ്ഥാനം (1920–1950)|ഉക്രേനിയൻ വിമോചന]] [[ഉക്രേനിയൻ വിമോചന പ്രസ്ഥാനം (1920–1950)|പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ (1920–1950)]] [[:en:Ukrainian_liberation_movement_(1920–1950)|[en]]] = 1920 മുതൽ 1950 വരെയുള്ള ഉക്രേനിയൻ വിമോചന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ # {{flagicon|Spain}}[[കറ്റാലൻ വിക്കിപീഡിയ]] [[:en:Catalan_Wikipedia|[en]]] = വിക്കിപീഡിയയുടെ കറ്റാലൻ ഭാഷാ പതിപ്പ് # {{flagicon|Georgia}}[[ത്ബെതി ആശ്രമം]] [[:en:Tbeti_Monastery|[en]]] = ഒരു മധ്യകാല ജോർജിയൻ ഓർത്തഡോക്സ് ആശ്രമം # {{flagicon|Ireland}}[[അയർലൻഡിന്റെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Ireland|[en]]] = അയർലൻഡിന്റെ പതാക # {{flagicon|France}}[[ജൂലൈ വിപ്ലവം]] [[:en:July_Revolution|[en]]] = 1830-ലെ ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവം # {{flagicon|Bosnia and Herzegovina}}[[ബോസ്നിയ-ഹെർസഗോവിനയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina|[en]]] = ബോസ്നിയ-ഹെർസഗോവിനയുടെ പതാക # {{flagicon|Croatia}}[[ക്രോയേഷ്യയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം]] [[:en:Geology_of_Croatia|[en]]] = ക്രോയേഷ്യയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം # {{flagicon|Italy}}[[ഇറ്റലിയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം]] [[:en:Geology_of_Italy|[en]]] = ഇറ്റലിയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം # {{flagicon|Serbia}}[[സെർബിയയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Serbia|[en]]] = സെർബിയയുടെ പതാക # {{flagicon|Montenegro}}[[മോണ്ടിനെഗ്രോയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Montenegro|[en]]] = മോണ്ടിനെഗ്രോയുടെ പതാക === അമേരിക്കകൾ (20) === # {{flagicon|USA}}[[ഇർമ ചുഴലിക്കാറ്റ്]] [[:en:Hurricane_Irma|[en]]] = 2017-ലെ കാറ്റഗറി 5 അറ്റ്ലാന്റിക് ചുഴലിക്കാറ്റ് # {{flagicon|USA}}[[ബ്ലാക്ക് പാന്തർ (പത്രം)]] [[:en:The_Black_Panther_(newspaper)|[en]]] = ബ്ലാക്ക് പാന്തർ പത്രം # {{flagicon|USA}}[[ഹിൻഡൻബർഗ് ദുരന്തം]] [[:en:Hindenburg_disaster|[en]]] = ന്യൂയോർക്കിൽ സംഭവിച്ച ആകാശക്കപ്പൽ അപകടം # {{flagicon|Guyana}}{{flagicon|Venezuela}}[[ഗയാന-വെനസ്വേല പ്രദേശിക തർക്കം]] [[:en:Guyana–Venezuela_territorial_dispute|[en]]] = ഗയാനയും വെനസ്വേലയും തമ്മിലുള്ള പ്രദേശിക തർക്കം # {{flagicon|Brazil}}[[ബ്രസീലിയൻ സായുധ സേന]] [[:en:Brazilian_Armed_Forces|[en]]] = ബ്രസീലിന്റെ സൈനിക സേനകൾ # {{flagicon|Chile}}[[ചിലിയൻ സാഹിത്യം]] [[:en:Chilean_literature|[en]]] = ചിലിയിൽ രചിക്കപ്പെട്ട സാഹിത്യകൃതികൾ # {{flagicon|USA}}[[ചാർലി കിർക്ക്]] [[:en:Charlie_Kirk|[en]]] = അമേരിക്കൻ വലതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനും സംരംഭകനും # {{flagicon|USA}}[[ട്രംപിസം]] [[:en:Trumpism|[en]]] = ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന് പിന്നിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യയശാസ്ത്രം # {{flagicon|USA}}[[ട്രംപിന്റെ പ്രസിഡന്റ് കാലയളവുകളിലെ സ്വേച്ഛാധിപത്യ പ്രവണതകൾ]] [[:en:Authoritarianism_during_the_Trump_presidencies|[en]]] = ട്രംപിന്റെ പ്രസിഡന്റ് കാലയളവുകളിലെ സ്വേച്ഛാധിപത്യ പ്രവണതകൾ # {{flagicon|USA}}[[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഇമിഗ്രേഷൻ ആൻഡ് കസ്റ്റംസ് എൻഫോഴ്‌സ്‌മെന്റ്]] [[:en:United_States_Immigration_and_Customs_Enforcement|[en]]] = യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഇമിഗ്രേഷൻ ആൻഡ് കസ്റ്റംസ് എൻഫോഴ്‌സ്‌മെന്റ് # {{flagicon|Canada}}[[കിംഗ്സ്റ്റൺ, ഒന്റാറിയോ]] [[:en:Kingston,_Ontario|[en]]] = കാനഡയിലെ ഒരു നഗരം # {{flagicon|Canada}}[[കാനഡയിലെ തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങൾ]] [[:en:Kingston,_Ontario|[en]]] = കാനഡയിലെ തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങൾ # {{flagicon|Canada}}[[ഒന്റാറിയോ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ]] [[:en:Ontario_Human_Rights_Commission|[en]]] = ഒന്റാറിയോ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻd # {{flagicon|El Salvador}}[[എൽ സാൽവഡോർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] [[:en:El_Salvador_International_Airport|[en]]] = എൽ സാൽവഡോറിലെ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം # {{flagicon|USA}}[[അമേരിക്കൻ ഭരണഘടനയുടെ നാലാം ഭേദഗതി]] [[:en:Fourth_Amendment_to_the_United_States_Constitution|[en]]] അമേരിക്കൻ ഭരണഘടനയുടെ നാലാം ഭേദഗതി # {{flagicon|Argentina}}[[അർജൻ്റീനയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Argentina|[en]]] = അർജൻ്റീനയുടെ പതാക # {{flagicon|Jamaica}}[[ജമൈക്കയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Jamaica|[en]]] = ജമൈക്കയുടെ പതാക # {{flagicon|Jamaica}}[[പീപ്പിൾസ് നാഷണൽ പാർട്ടി]] [[:en:People's_National_Party|[en]]] = ജമൈക്കയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി # {{flagicon|Trinidad and Tobago}}[[ട്രിനിഡാഡ് ആൻഡ് ടൊബാഗോയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Trinidad_and_Tobago|[en]]] = ട്രിനിഡാഡ് ആൻഡ് ടൊബാഗോയുടെ പതാക # {{flagicon|Bolivia}}[[ബൊളീവിയയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Bolivia|[en]]] = ബൊളീവിയയുടെ പതാക === ഓസ്ട്രേലിയ (10) === # {{flagicon|Australia}}[[ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ബ്രോഡ്‌കാസ്റ്റിംഗ് കോർപ്പറേഷൻ]] [[:en:Australian_Broadcasting_Corporation|[en]]] = ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ പ്രധാന പൊതു പ്രക്ഷേപണ സ്ഥാപനം # {{flagicon|Australia}}[[ഓസ്‌ട്രേലിയൻ കാറ്റിൽ ഡോഗ്]] [[:en:Australian_Cattle_Dog|[en]]] = ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത, കന്നുകാലികളെ മേയ്ക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു ഇനം നായ. # {{flagicon|Australia}}[[ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Australia|[en]]] = ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെ പതാക # {{flagicon|Australia}}[[ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പ്രതിരോധ സേന]] [[:en:Australian_Defence_Force|[en]]] = ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പ്രതിരോധ സേന # {{flagicon|Australia}}[[ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പുരുഷ ദേശീയ ഫുട്‌ബോൾ ടീം]] [[:en:Australia_men's_national_soccer_team|[en]]] = ഓസ്‌ട്രേലിയൻ പുരുഷ ദേശീയ ഫുട്‌ബോൾ ടീം # {{flagicon|Nauru}}[[നൗറൻ ദേശീയത നിയമം]] [[:en:Nauruan_nationality_law|[en]]] = നൗറു ദേശീയത നിയമം # {{flagicon|Nauru}}[[നൗറു റീജിയണൽ പ്രോസസ്സിംഗ് സെന്റർ]] [[:en:Nauru_Regional_Processing_Centre|[en]]] = നൗറു റീജിയണൽ പ്രോസസ്സിംഗ് സെന്റർ # {{flagicon|Nauru}}[[നൗറു റീഡ് വാർബ്ലർ]] [[:en:Nauru_reed_warbler|[en]]] = നൗറുവിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന പക്ഷി # {{flagicon|Kiribati}}[[2022-ലെ കിരിബാത്തി ഭരണഘടനാ പ്രതിസന്ധി]] [[:en:2022_Kiribati_constitutional_crisis|[en]]] = 2022-ലെ കിരിബാത്തി ഭരണഘടനാ പ്രതിസന്ധി # {{flagicon|Kiribati}}[[കിരിബാത്തിയുടെ പതാക]] [[:en:Flag_of_Kiribati|[en]]] = കിരിബാത്തിയുടെ പതാക === അന്റാർട്ടിക്ക (10) === # {{flagicon|Antarctica}}{{flagicon|Chile}}[[ചിലിയൻ അന്റാർട്ടിക് പ്രദേശം]] [[:en:Chilean_Antarctic_Territory|[en]]] = പടിഞ്ഞാറൻ അന്റാർട്ടിക്കയുടെ ഭാഗങ്ങളും ചിലി അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കുന്ന ദ്വീപുകളും. # {{flagicon|Antarctica}}[[അന്റാർട്ടിക് ഉടമ്പടി]] [[:en:Antarctic_Treaty_System|[en]]] = അന്റാർട്ടിക്കയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഉടമ്പടി. # {{flagicon|Antarctica}}[[.aq]] [[:en:.aq|[en]]] = അന്റാർട്ടിക്കയ്ക്കായുള്ള ഇന്റർനെറ്റ് കൺട്രി കോഡ് ടോപ്പ്-ലെവൽ ഡൊമെയ്ൻ # {{flagicon|Antarctica}}{{flagicon|Chile}}[[വില്ല ലാസ് എസ്ട്രെല്ലസ്]] [[:en:Villa_Las_Estrellas|[en]]] = അൻ്റാർട്ടിക്കയിലെ ചിലിയൻ കമ്യൂൺ, # {{flagicon|Antarctica}}{{flagicon|UK}}[[ബ്രിട്ടീഷ് അന്റാർട്ടിക് ടെറിട്ടറി]] [[:en:British_Antarctic_Territory|[en]]] = യു.കെ. അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കുന്ന അന്റാർട്ടിക്കയിലെ പ്രദേശം # {{flagicon|Antarctica}}[[അന്റാർട്ടിക്കയിലെ പ്രദേശിക അവകാശവാദങ്ങൾ]] [[:en:Territorial_claims_in_Antarctica|[en]]] = അന്റാർട്ടിക്കയിലെ പ്രദേശിക അവകാശവാദങ്ങൾ # {{flagicon|Antarctica}}{{flagicon|USA}}[[അൻ്റാർട്ടിക്ക സർവീസ് മെഡൽ]] [[:en:Antarctica_Service_Medal|[en]]] = യുഎസ് സൈനിക ബഹുമതി # {{flagicon|Antarctica}}[[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് അൻ്റാർട്ടിക്ക]] [[:en:Antarctica_during_World_War_II|[en]]] = രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് അൻ്റാർട്ടിക്ക # {{flagicon|Antarctica}}[[അൻ്റാർട്ടിക്ക മാരത്തൺ]] [[:en:Antarctica_Marathon|[en]]] = അന്റാർട്ടിക്കയിൽ നടക്കുന്ന കായിക മത്സരം # {{flagicon|Antarctica}}[[അന്റാർട്ടിക് ഉപദ്വീപ്]] [[:en:Antarctic_Peninsula|[en]]] = അന്റാർട്ടിക് ഉപദ്വീപ് == താരകം == അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നിങ്ങൾക്ക് ഇനിപ്പറയുന്ന താരകം ആളുകൾക്ക് നൽകാം.{{award2|image=World Map 1689.JPG|topic=അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളിലെ മികവിനുള്ള വിക്കിനക്ഷത്രം|text=നിങ്ങളുടെ സന്ദേശം എഴുതുക}} ==പൂർത്തിയാക്കിയ ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണം== [[:വർഗ്ഗം:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രത്തിന് കീഴിൽ സൃഷ്ടിച്ച ലേഖനങ്ങൾ]] കാണുക {| class="wikitable" |+ !വിക്കിപദ്ധതിക്ക് കീഴിൽ പൂർത്തിയാക്കിയ ലേഖനങ്ങൾ !എണ്ണം |- |ഒക്ടോബർ 2026 !2 |} 6v8sgooeq7exi9m78y3i8bdc1ylq748 0 670140 4674206 4656624 2026-10-08T14:35:48Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674206 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Karaikudi | official_name = | other_name = | settlement_type = [[Municipal corporation (India)|Municipal corporation]] | nickname = | motto = | image_map = | mapsize = | map_caption = | pushpin_map = India Tamil Nadu | pushpin_map_caption = Karaikudi, Tamil Nadu, India. | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|10.073500|N|78.773200|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = India | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_type3 = [[Region]] | subdivision_name1 = Tamil Nadu | subdivision_name2 = [[Sivaganga district|Sivaganga]] | subdivision_name3 = [[Chettinad]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = 1801 | named_for = [[Canthium coromandelicum|Karai]] plant | governing_body = [[Karaikudi Municipal Corporation]] | leader_title = [[Mayor]] | leader_name = S. Muthudurai ([[Dravida Munnetra Kazhagam|DMK]]) | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 13.75 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 118 | population_total = 303,714 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = [[List of cities in Tamil Nadu by population|30th]] | population_demonym = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 630001<ref>{{Cite web |url=https://pincode.hindiastar.com/TAMIL-NADU/SIVAGANGA/karaikudi-h.o |title=Karaikudi H.O Pin Code Sivaganga, Tamil Nadu, India |website=PinCode |access-date=2026-02-22 |url-status=live }} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | area_code = 04565 | area_code_type = [[Telephone Area Code|STD code]] | registration_plate = TN-63Z | website = {{url|tnurbantree.tn.gov.in/karaikudi/}} | footnotes = | image_karaikudi junction = | demographics1_info1 = [[Tamil language|Tamil]], [[English language|English]]<ref name="langoff">{{cite web|title=52nd Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[Ministry of Minority Affairs]]|access-date=29 March 2019|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archive-date=25 May 2017}}</ref> | imagesize = | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = | perrow = 2/2/2 | caption_align = center | image1 = Alagappa University Facade.jpg | caption1 = Alagappa University | image2 = Tamilthai temple.jpg | caption2 = [[Tamil Thai]] Temple | image4 = Karaikudi Valar tamil noolagam.jpg | caption4 = Valar Tamil Noolagam | image5= Vallal Alagappa arch Kottaiyur.jpg | caption5 = [[Alagappa Chettiar]] Arch | image6 = Central Electrochemical Research Institute Main block.jpg | caption6 = [[Central Electrochemical Research Institute]] | image7 = Commercial Street of Karaikudi at Night.jpg | caption7 = Sekkalai Road }} | image_caption = }} [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ]] [[Sivaganga district|ശിവഗംഗ ജില്ലയിലുള്ള]] ഒരു നഗരവും മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുമാണ് '''കാരൈക്കുടി''' (Karaikudi). [[Sivaganga district|ശിവഗംഗ ജില്ലയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായ ഇത് [[Chettinad|ചെട്ടിനാട് പ്രദേശത്തിന്റെ]] ഭാഗമായ കാരൈക്കുടി മെട്രോപോളിറ്റൻ പ്രദേശത്തിന്റെ കേന്ദ്രമാണ്. == ചരിത്രം == 'കാരായി' എന്ന മുള്ളുചെടിയിൽ നിന്നോ അല്ലെങ്കിൽ ചുണ്ണാമ്പുകല്ല് കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച 'കാരായി' എന്ന തരം വീടുകളിൽ നിന്നോ ആണ് കാരൈക്കുടി എന്ന പേര് ലഭിച്ചതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="ref3" /> 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലാണ് ഈ നഗരം സ്ഥാപിതമായത്. കൊപ്പുഡൈ അമ്മാൻ ക്ഷേത്രമാണ് ഇവിടെയുള്ള ഏറ്റവും പഴയ നിർമ്മിതി.<ref name="ref4" /> 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഈ നഗരം ഒരു വ്യാപാര കേന്ദ്രമായി മാറുകയും ഇത് പ്രദേശത്തെ ഭവന, വ്യവസായ മേഖലകളുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് വഴിതെളിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="ref4" /> [[Indian independence movement|ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരകാലത്ത്]] 1919-ൽ [[Subramania Bharati|സുബ്രഹ്മണ്യ ഭാരതി]] ഒരു പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ കാരൈക്കുടി സന്ദർശിച്ചിരുന്നു.<ref name="ref5" /> 1927-ൽ [[Mahatma Gandhi|മഹാത്മാ ഗാന്ധിയും]] ഈ നഗരം സന്ദർശിച്ചു.<ref name="ref6" /> ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് ശേഷം നഗരം വ്യവസായ മേഖലയിൽ കാര്യമായ വളർച്ച കൈവരിച്ചു.<ref name="ref4" /> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == [[Chettinad|ചെട്ടിനാട് പ്രദേശത്തുള്ള]] [[Sivaganga district|ശിവഗംഗ ജില്ലയിലാണ്]] കാരൈക്കുടി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.<ref name="ref7" /><ref name="ref8" /> തെന്നാർ നദി നഗരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുകൂടി ഒഴുകുന്നു.<ref name="ref3" /> നഗരത്തിന് പൊതുവെ സമതലമായ ഭൂപ്രകൃതിയാണുള്ളത്. കളിമണ്ണും ചുണ്ണാമ്പുകല്ല് നിക്ഷേപങ്ങളും ഉള്ള ഇവിടെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്ത് പാറക്കെട്ടുകൾ കാണപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രദേശത്ത് ചുവന്ന ലാറ്ററൈറ്റ് മണ്ണാണ് ഉള്ളത്, ഇത് പൊതുവേ കൃഷിക്ക് അനുയോജ്യമല്ല.<ref name="ref4" /> ചില ഭാഗങ്ങളിൽ എക്കൽ മണ്ണും കാണപ്പെടുന്നു.<ref name="ref8" /> ഭൂഗർഭജലം സാധാരണയായി 3–6 അടി (0.91–1.83 മീറ്റർ) താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ശരാശരി 37 °C (99 °F) താപനിലയുള്ള ചൂടുള്ള വേനൽക്കാലവും ശരാശരി 22 °C (72 °F) താപനിലയുള്ള മിതമായ ശൈത്യകാലവുമുള്ള ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്.<ref name="ref4" /> നഗരത്തിൽ പ്രതിവർഷം ശരാശരി 87.28 സെന്റീമീറ്റർ (34.36 ഇഞ്ച്) മഴ ലഭിക്കുന്നു.<ref name="ref8" /> == ജനസംഖ്യാവിവരങ്ങൾ == 2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം കാരൈക്കുടിയിലെ ജനസംഖ്യ 106,714 ആണ്. സ്ത്രീ-പുരുഷ അനുപാതം 1000 പുരുഷന്മാർക്ക് 1000 സ്ത്രീകൾ എന്നതാണ്. നഗരത്തിലെ ശരാശരി സാക്ഷരതാ നിരക്ക് 90.49% ആണ്.<ref name="ref10" /> ഇവിടെ [[Hinduism|ഹിന്ദുമതമാണ്]] ഭൂരിപക്ഷം ആളുകളും പിന്തുടരുന്നത് (83.9%), തൊട്ടുപിന്നാലെ [[Islam|ഇസ്‌ലാമും]] (11.4%), [[Christianity|ക്രിസ്തുമതവും]] (4.3%) വരുന്നു.<ref name="ref9" /> == ഭരണവും രാഷ്ട്രീയവും == 1928 മേയ് 9-നാണ് കാരൈക്കുടി ഒരു മുൻസിപ്പാലിറ്റിയായി രൂപീകൃതമായത്.<ref name="ref8" /> 2024-ൽ കാരൈക്കുടി മുൻസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ നിലവിൽ വന്നു.<ref name="ref14" /><ref name="ref15" /> കാരൈക്കുടി നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമായ ഇത് [[Sivaganga (Lok Sabha constituency)|ശിവഗംഗ ലോക്‌സഭാ മണ്ഡലത്തിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="ref20" /> == സംസ്‌കാരം == കാരൈക്കുടിയും അതിനുചുറ്റുമുള്ള ഗ്രാമങ്ങളും [[Chettinad|ചെട്ടിനാട്]] സംസ്‌കാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രമാണ്. 1850 മുതൽ 1940 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ചെട്ടിനാട് വാസ്തുവിദ്യയിലുള്ള കൊട്ടാരസമാനമായ വീടുകൾക്കും കെട്ടിടങ്ങൾക്കും ഈ പ്രദേശം പ്രശസ്തമാണ്.<ref name="ref7" /><ref name="ref22" /> ആയിരം ജന്നൽ വീട് ഇതിനൊരു മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്.<ref name="ref8" /> [[Chettinad cuisine|ചെട്ടിനാട് പാചകരീതിയും]] ഈ പ്രദേശത്തിന് സ്വന്തമാണ്.<ref name="ref7" /> തമിഴ് തായ് (തമിഴ് മാതാവ്) അർപ്പണം ചെയ്തിട്ടുള്ള ഒരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്.<ref name="ref24" /> == സാമ്പത്തികം == ചെട്ടിനാട് പ്രദേശത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക കേന്ദ്രമാണ് കാരൈക്കുടി.<ref name="ref7" /> ആത്തങ്കുടി ടൈലുകൾ, കാണ്ടാംഗി സാരികൾ, ചെട്ടിനാട് കൊട്ടാൻ ഫാൻസി വസ്തുക്കൾ എന്നിവ ഇവിടെ നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന പരമ്പരാഗത ഉൽപ്പന്നങ്ങളാണ്.<ref name="ref33" /><ref name="ref34" /> [[Central Electrochemical Research Institute|സെൻട്രൽ ഇലക്ട്രോകെമിക്കൽ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] (CECRI) ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. == ഗതാഗതം == [[Indian Railways|ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ]] [[Karaikudi Junction railway station|കാരൈക്കുടി ജങ്ഷൻ]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ നഗരത്തിന് സേവനം നൽകുന്നു.<ref name="ref48" /> [[Chennai Egmore railway station|ചെന്നൈ എഗ്‌മോറിനെയും]] [[Rameswaram railway station|രാമേശ്വരത്തെയും]] ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ബ്രോഡ് ഗേജ് പാതയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.<ref name="ref8" /> റോഡ് മാർഗ്ഗവും തമിഴ്‌നാട്ടിലെ പ്രധാന നഗരങ്ങളുമായി കാരൈക്കുടി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളങ്ങൾ [[Madurai Airport|മധുര വിമാനത്താവളവും]] [[Tiruchirappalli International Airport|തിരുച്ചിറപ്പള്ളി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളവുമാണ്]]. == വിദ്യാഭ്യാസം == നഗരത്തിൽ [[Alagappa University|അളഗപ്പ സർവകലാശാലയും]] അതിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള കലാലയങ്ങളും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.<ref name="ref52" /> കൂടാതെ എൻജിനീയറിങ് കോളേജുകൾ, ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ് കോളേജുകൾ, ഒരു ലാ കോളേജ് എന്നിവയും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name="ref8" /> == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist|refs= <ref name="ref3">"Karaikudi". Central Electrochemical Research Institute. Retrieved 1 June 2025.</ref> <ref name="ref4">"Historical Moments". Karaikudi Municipal Corporation. Retrieved 8 August 2013.</ref> <ref name="ref5">Malarmannan (17 January 2011). "Madhabhimana Sangam". Thinnai. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 1 June 2011.</ref> <ref name="ref6">"Mahatma Gandhi's tamil nadu visits". The Hindu. 2 October 2019. Retrieved 1 June 2020.</ref> <ref name="ref7">"Chettinad, Village Clusters of the Tamil Merchants". UNESCO. Retrieved 1 June 2025.</ref> <ref name="ref8">Karaikudi Town Planning Report 2024-25 (PDF). Government of Tamil Nadu (Report). Retrieved 1 June 2025.</ref> <ref name="ref9">Table C-01 Population by Religion: Tamil Nadu (Report). Registrar General and Census Commissioner of India. 2011.</ref> <ref name="ref10">"Karaikkudi". Census 2011. Retrieved 1 June 2025.</ref> <ref name="ref14">"CM Stalin announces creation of 4 new corporations in TN, total goes up to 25". The New Indian Express. 16 March 2024. Retrieved 29 April 2024.</ref> <ref name="ref15">"Karaikudi set to become municipal corporation". The Hindu. 15 March 2024. Retrieved 15 March 2024.</ref> <ref name="ref20">"List of Assembly Constituencies". Government of Tamil Nadu. 2010. Retrieved 28 December 2012.</ref> <ref name="ref22">"Architectural Heritage Safeguard". World Monuments Fund. Retrieved 31 July 2013.</ref> <ref name="ref24">"Places of interest in Karaikudi". Karaikudi Municipality. 2011. Archived from the original on 21 March 2011. Retrieved 8 August 2013.</ref> <ref name="ref33">"Athangudi tiles". UNESCO. Retrieved 1 June 2025.</ref> <ref name="ref34">"Kandangi Saree". GI Registry India. Retrieved 1 June 2025.</ref> <ref name="ref48">"Karaikudi Junction". Indian Railways. Retrieved 1 June 2025.</ref> <ref name="ref52">"Alagappa University". Government of Tamil Nadu. Retrieved 1 June 2025.</ref> }} mjccnkde2zswdoqdueojl2zuayt7zlv 0 670665 4674223 4666764 2026-10-08T17:57:46Z 9abee7 223904 /* അഭിനേതാക്കൾ */ അക്ഷരപിശക് തിരുത്തി 4674223 wikitext text/x-wiki {{PU|Bethlehem Kudumba Unit}} {{Infobox film | name = ബെത്‌ലഹേം കുടുംബ യൂണിറ്റ് | image = BETHLEHEM_KUDUMBA_UNIT.png | caption = Theatrical release poster | director = [[ഗിരീഷ് എ.ഡി.]] | producer = [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]]<br>[[ദിലീഷ് പോത്തൻ]]<br>[[ശ്യാം പുഷ്കരൻ]] | writer = {{ubl | ഗിരീഷ് എ.ഡി. | കിരൺ ജോസി}} | starring = [[നിവിൻ പോളി]]<br>[[മമിത ബൈജു]] | music = [[വിഷ്ണു വിജയ്]] | cinematography = അജ്മൽ സാബു | editing = കാശ് ജോസഫ് വർഗീസ് | studio = {{plainlist| *ഭാവന സ്റ്റുഡിയോസ് *വർക്കിംഗ്‌ ക്ലാസ്സ്‌ ഹീറോ *[[ഫഹദ് ഫാസിൽ |ഫഹദ് ഫാസിൽ ആൻഡ് ഫ്രണ്ട്‌സ്]] }} | distributor = ഭാവന റിലീസ് | released = {{Film date|2026|08|21|df=y}} | runtime = 155 മിനിട്ട്<ref>{{Cite web |date=17 August 2026 |title=''Bethlehem Kudumba Unit'' (12A) |url=https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/4867E399003A1F7D |access-date=17 August 2026 |publisher=Irish Film Classification Office |language=en}}</ref> | country = ഇന്ത്യ | language = മലയാളം }} 2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള ഭാഷയിലെ റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രമാണ് '''ബെത്‌ലഹേം കുടുംബ യൂണിറ്റ്'''. [[ഗിരീഷ് എ.ഡി.|ഗിരീഷ് എ.ഡിയാണ്]] ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ഗിരീഷ് എ. ഡിയും കിരൺ ജോസിയും ചേർന്നാണ് ചിത്രത്തിന്റെ കഥ രചിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/reviews/bethlehem-kudumba-unit-movie-review-nivin-pauly-mamitha-baiju-iwuvd22o|title=Bethlehem Kudumba Unit Review {{!}} മാന്ത്രികം... മാന്ത്രികം; ക്ലീൻ എന്റർടെയ്നർ, പ്രേക്ഷകന്റേതായി തീരുന്ന നിവിനും മമിതയും, അവരുടെ കഥയും {{!}} Bethlehem Kudumba Unit Movie Review: Nivin Pauly, Mamitha Baiju|access-date=2026-08-24|last=മധുസൂദനൻ|first=അരുൺ|date=2026-08-21|language=ml}}</ref> ഭാവന സ്റ്റുഡിയോസിന്റെ ബാനറിൽ, [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ദിലീഷ് പോത്തൻ]], [[ശ്യാം പുഷ്കരൻ]] എന്നിവർ ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രത്തിൽ [[നിവിൻ പോളി|നിവിൻ പോളിയും]], [[മമിത ബൈജു|മമിത ബൈജുവുമാണ്]] പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുന്നത്. <ref name="mathrubhumi2025"/><ref name="theweek2025"/> == അഭിനേതാക്കൾ == * [[നിവിൻ പോളി]] - ജസ്റ്റിൻ ഡേവിസ് * [[മമിത ബൈജു]] - ജസ്റ്റിന്റെ പ്രണയിനിയായ ആഷ്‌ലി * [[സംഗീത് പ്രതാപ്]] - ജസ്റ്റിന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ ജോയൽ ഡേവിസ് * റോഷൻ ഷാനവാസ് - ഗ്ലിക്സൺ, ജസ്റ്റിന്റെയും ജോയലിന്റെയും സുഹൃത്ത് * [[ശ്യാം മോഹൻ]] - ഹരി * [[സുരേഷ് കൃഷ്ണ]] - ജസ്റ്റിന്റെ സുഹൃത്തും സഹപ്രവർത്തകനും * [[വിനയ് ഫോർട്ട്]] - ആഷ്ലിയുടെ അമ്മാവൻ * [[സൃന്ദ|ശ്രീന്ദ]] - ജസ്റ്റിന്റെ ആദ്യ കസിൻ രേഷമ * മീനാക്ഷി രവീന്ദ്രൻ - ജസ്റ്റിന്റെ ബന്ധുവായ റിയ * പ്രിയ എസ്. ബാബു * [[ബിന്ദു പണിക്കർ]] - ജസ്റ്റിന്റെ അമ്മായിയായ സിസ്റ്റർ * ഷമീർ ഖാൻ * പാർവതി അയ്യപ്പദാസ് - ഹരിയുടെ സഹോദരിയായ സായൂജ്യ * വിനീത് വിശ്വം * ജാസർ - ഹരിയുടെ ബന്ധുവായ ദേവദത്ത് * ജയശങ്കർ - തങ്കച്ചൻ, ആഷ്ലിയുടെ പിതാവ് * വെട്ടുക്കിളി പ്രകാശ് - ഡേവിസ്, ജസ്റ്റിന്റെ പിതാവ് * തങ്കം മോഹൻ - ജസ്റ്റിന്റെ അമ്മ * മഞ്ജുശ്രീ == നിർമ്മാണം == === പ്രഖ്യാപനം === 2025 ജൂലൈയിൽ ഭാവന സ്റ്റുഡിയോസ് നിർമ്മിക്കുന്ന ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. [[ഗിരീഷ് എ.ഡി.|ഗിരീഷ് എ. ഡി.]] സംവിധാനം ചെയ്യുന്ന ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനേതാക്കളായ [[നിവിൻ പോളി]],[[മമിത ബൈജു|മമത ബൈജു]] എന്നിവർ അഭിനയിക്കുമെന്ന് മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു.<ref name="theweek2025"/> === ചിത്രീകരണം === അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും പങ്കെടുത്ത ഒരു ലോഞ്ച് ചടങ്ങിനെത്തുടർന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[കൊച്ചി]] പ്രധാന ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചു.<ref name="onmanorama2026"/><ref name="timesofindia2026"/> ഛായാഗ്രാഹകൻ അജ്മൽ സാബു, എഡിറ്റർ ആകാശ് ജോസഫ് വർഗീസ്, സംഗീതസംവിധായകൻ [[വിഷ്ണു വിജയ്]] എന്നിവർ സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="filmfare2026"/> == സംഗീതം == [[വിഷ്ണു വിജയ്]] ഈണമിട്ട ഗാനങ്ങളും പശ്ചാത്തലസംഗീതവും ചിത്രത്തിനുണ്ട്. ചിത്രത്തിലെ ആദ്യഗാനമായ മാന്ത്രികം 2026 ജൂലൈ 24ന് പുറത്തിറങ്ങി. രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ ഇല്ലേ ഇല്ല 2026 ഓഗസ്റ്റ് 10 ന് പുറത്തിറങ്ങി.{{Track listing | headline = Track listing | extra_column = പാട്ടുകാർ | title1 = ഇല്ലേ ഇല്ല | length1 = 2:31 | lyrics1 = [[സുഹൈൽ കോയ]] | extra1 = [[കപിൽ കപിലൻ]] | title2 = മാന്ത്രികം | length2 = 3:17 | lyrics2 = [[വിനായക് ശശികുമാർ]] | extra2 = [[എം. ജി. ശ്രീകുമാർ]] }} == മാർക്കറ്റിംഗ് == മുഴുവൻ അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും രസകരമായ കളികളോടെയും ഓണസാദ്യയോടെയും ഓണം ആഘോഷിച്ചു. സിനിമ പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് അവർ അതിന്റെ വീഡിയോ ബെത്‌ലഹേം ഓണം എന്ന പേരിൽ പുറത്തിറക്കി.<ref>{{cite news | url=https://www.mathrubhumi.com/amp/movies-music/news/bethlehem-kudumba-unit-onam-celebration-nivin-pauly-mamitha-baiju-fahadh-faasil-girish-ad-l5h9h1zf | title=ഈ കഥ പലർക്കും റിലേറ്റ് ചെയ്യാനാകും’; ഫഹദിനെ ട്രോളി ശ്യാം പുഷ്കരൻ, പൊട്ടിച്ചിരിച്ച് നിവിനും മമിതയും | date=20 August 2026 | access-date=21 August 2026 | work=Mathrubhumi News}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.asianetnews.com/amp/entertainment-news/nivin-pauly-movie-bethlehem-kudumba-unit-crew-celebrate-onam-articleshow-gkfuxgp | title=ഓണം പൊടിപൂരമാക്കി ‘ബെത്‌ലഹേം കുടുംബ യൂണിറ്റ്’ | date=20 August 2026 | access-date=21 August 2026 | work=Asianet News}}</ref> സിനിമയുടെ പ്രചാരണത്തിനായി ടീം സാധാരണ അഭിമുഖങ്ങളിൽ നിന്നും പത്രസമ്മേളനങ്ങളിൽ നിന്നും വിട്ടുനിന്നു. == റിലീസ് == 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21ന് ഓണം ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി.<ref>{{Cite news |date=2026-07-18 |title=Nivin Pauly film ‘Bethlehem Kudumba Unit’ to reach theatres on August 21 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/nivin-paulys-bethlehem-kundumba-unit-hits-theaters-on-august-21/article71237329.ece |access-date=2026-08-08 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news |date=2026-07-18 |title=‘Bethlehem Kudumba Unit’: Nivin Pauly and Mamitha Baiju’s romantic drama locks theatrical release date |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bethlehem-kudumba-unit-nivin-pauly-and-mamitha-baijus-romantic-drama-locks-theatrical-release-date/articleshow/132476800.cms |access-date=2026-08-08 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ചിത്രത്തിന് പ്രേക്ഷകരിൽ നിന്ന് നല്ല പ്രതികരണമാണ് ലഭിച്ചത്. == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist|refs= <ref name="mathrubhumi2025">{{Cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/bethlehem-kudumba-unit-nivin-pauly-mamitha-baiju-romcom-bhavana-studios-w2yj7c |title=Nivin Pauly, Mamitha, Girish AD and Fahadh Faasil join for new rom-com ‘Bethlehem Kudumba Unit’ |publisher=Mathrubhumi English |date=3 July 2025 |access-date=20 February 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="theweek2025">{{Cite web |url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/07/04/bethlehem-kudumba-unit-nivin-pauly-and-mamitha-baiju-to-lead-bhavana-studio |title='Bethlehem Kudumba Unit': Nivin Pauly and Mamitha Baiju to lead Bhavana Studios’ next |publisher=The Week |date=4 July 2025 |access-date=20 February 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="onmanorama2026">{{Cite web |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/01/02/nivin-pauly-bethlehem-kudumba-unit-girish-ad-mamitha-baiju |title=Nivin Pauly and Mamitha Baiju join forces with ‘Premalu’ team for ‘Bethlehem Kudumba Unit’ |publisher=Onmanorama |date=2 January 2026 |access-date=20 February 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="filmfare2026">{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/news/south/nivin-pauly-and-mamitha-baiju-team-up-with-girish-ad-for-bethlehem-kudumba-unit-80607.html |title=Nivin Pauly and Mamitha Baiju Team Up With Girish AD for ‘Bethlehem Kudumba Unit’ |publisher=Filmfare |date=2 January 2026 |access-date=20 February 2026}}</ref> <ref name="timesofindia2026">{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mamitha-baiju-and-nivin-paulys-bethlehem-kudumba-unit-go-on-floors/articleshow/117000121.cms |title=Mamitha Baiju and Nivin Pauly’s ‘Bethlehem Kudumba Unit’ goes on floors |publisher=The Times of India |date=3 January 2026 |access-date=20 February 2026}}</ref> }} [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 6z6shfb6mvvi2747hcj79d5w1dhf1me 4674224 4674223 2026-10-08T17:57:48Z KiranBOT 205977 URL-കളിൽ നിന്ന് AMP ട്രാക്കിംഗ് നീക്കം ചെയ്തു ([[:m:User:KiranBOT/AMP|വിശദാംശങ്ങൾ]]) ([[User talk:Usernamekiran|പിശക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക]]) v3.1.1s 4674224 wikitext text/x-wiki {{PU|Bethlehem Kudumba Unit}} {{Infobox film | name = ബെത്‌ലഹേം കുടുംബ യൂണിറ്റ് | image = BETHLEHEM_KUDUMBA_UNIT.png | caption = Theatrical release poster | director = [[ഗിരീഷ് എ.ഡി.]] | producer = [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]]<br>[[ദിലീഷ് പോത്തൻ]]<br>[[ശ്യാം പുഷ്കരൻ]] | writer = {{ubl | ഗിരീഷ് എ.ഡി. | കിരൺ ജോസി}} | starring = [[നിവിൻ പോളി]]<br>[[മമിത ബൈജു]] | music = [[വിഷ്ണു വിജയ്]] | cinematography = അജ്മൽ സാബു | editing = കാശ് ജോസഫ് വർഗീസ് | studio = {{plainlist| *ഭാവന സ്റ്റുഡിയോസ് *വർക്കിംഗ്‌ ക്ലാസ്സ്‌ ഹീറോ *[[ഫഹദ് ഫാസിൽ |ഫഹദ് ഫാസിൽ ആൻഡ് ഫ്രണ്ട്‌സ്]] }} | distributor = ഭാവന റിലീസ് | released = {{Film date|2026|08|21|df=y}} | runtime = 155 മിനിട്ട്<ref>{{Cite web |date=17 August 2026 |title=''Bethlehem Kudumba Unit'' (12A) |url=https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/4867E399003A1F7D |access-date=17 August 2026 |publisher=Irish Film Classification Office |language=en}}</ref> | country = ഇന്ത്യ | language = മലയാളം }} 2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള ഭാഷയിലെ റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രമാണ് '''ബെത്‌ലഹേം കുടുംബ യൂണിറ്റ്'''. [[ഗിരീഷ് എ.ഡി.|ഗിരീഷ് എ.ഡിയാണ്]] ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ഗിരീഷ് എ. ഡിയും കിരൺ ജോസിയും ചേർന്നാണ് ചിത്രത്തിന്റെ കഥ രചിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/reviews/bethlehem-kudumba-unit-movie-review-nivin-pauly-mamitha-baiju-iwuvd22o|title=Bethlehem Kudumba Unit Review {{!}} മാന്ത്രികം... മാന്ത്രികം; ക്ലീൻ എന്റർടെയ്നർ, പ്രേക്ഷകന്റേതായി തീരുന്ന നിവിനും മമിതയും, അവരുടെ കഥയും {{!}} Bethlehem Kudumba Unit Movie Review: Nivin Pauly, Mamitha Baiju|access-date=2026-08-24|last=മധുസൂദനൻ|first=അരുൺ|date=2026-08-21|language=ml}}</ref> ഭാവന സ്റ്റുഡിയോസിന്റെ ബാനറിൽ, [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ദിലീഷ് പോത്തൻ]], [[ശ്യാം പുഷ്കരൻ]] എന്നിവർ ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രത്തിൽ [[നിവിൻ പോളി|നിവിൻ പോളിയും]], [[മമിത ബൈജു|മമിത ബൈജുവുമാണ്]] പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുന്നത്. <ref name="mathrubhumi2025"/><ref name="theweek2025"/> == അഭിനേതാക്കൾ == * [[നിവിൻ പോളി]] - ജസ്റ്റിൻ ഡേവിസ് * [[മമിത ബൈജു]] - ജസ്റ്റിന്റെ പ്രണയിനിയായ ആഷ്‌ലി * [[സംഗീത് പ്രതാപ്]] - ജസ്റ്റിന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ ജോയൽ ഡേവിസ് * റോഷൻ ഷാനവാസ് - ഗ്ലിക്സൺ, ജസ്റ്റിന്റെയും ജോയലിന്റെയും സുഹൃത്ത് * [[ശ്യാം മോഹൻ]] - ഹരി * [[സുരേഷ് കൃഷ്ണ]] - ജസ്റ്റിന്റെ സുഹൃത്തും സഹപ്രവർത്തകനും * [[വിനയ് ഫോർട്ട്]] - ആഷ്ലിയുടെ അമ്മാവൻ * [[സൃന്ദ|ശ്രീന്ദ]] - ജസ്റ്റിന്റെ ആദ്യ കസിൻ രേഷമ * മീനാക്ഷി രവീന്ദ്രൻ - ജസ്റ്റിന്റെ ബന്ധുവായ റിയ * പ്രിയ എസ്. ബാബു * [[ബിന്ദു പണിക്കർ]] - ജസ്റ്റിന്റെ അമ്മായിയായ സിസ്റ്റർ * ഷമീർ ഖാൻ * പാർവതി അയ്യപ്പദാസ് - ഹരിയുടെ സഹോദരിയായ സായൂജ്യ * വിനീത് വിശ്വം * ജാസർ - ഹരിയുടെ ബന്ധുവായ ദേവദത്ത് * ജയശങ്കർ - തങ്കച്ചൻ, ആഷ്ലിയുടെ പിതാവ് * വെട്ടുക്കിളി പ്രകാശ് - ഡേവിസ്, ജസ്റ്റിന്റെ പിതാവ് * തങ്കം മോഹൻ - ജസ്റ്റിന്റെ അമ്മ * മഞ്ജുശ്രീ == നിർമ്മാണം == === പ്രഖ്യാപനം === 2025 ജൂലൈയിൽ ഭാവന സ്റ്റുഡിയോസ് നിർമ്മിക്കുന്ന ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. [[ഗിരീഷ് എ.ഡി.|ഗിരീഷ് എ. ഡി.]] സംവിധാനം ചെയ്യുന്ന ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനേതാക്കളായ [[നിവിൻ പോളി]],[[മമിത ബൈജു|മമത ബൈജു]] എന്നിവർ അഭിനയിക്കുമെന്ന് മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു.<ref name="theweek2025"/> === ചിത്രീകരണം === അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും പങ്കെടുത്ത ഒരു ലോഞ്ച് ചടങ്ങിനെത്തുടർന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[കൊച്ചി]] പ്രധാന ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചു.<ref name="onmanorama2026"/><ref name="timesofindia2026"/> ഛായാഗ്രാഹകൻ അജ്മൽ സാബു, എഡിറ്റർ ആകാശ് ജോസഫ് വർഗീസ്, സംഗീതസംവിധായകൻ [[വിഷ്ണു വിജയ്]] എന്നിവർ സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="filmfare2026"/> == സംഗീതം == [[വിഷ്ണു വിജയ്]] ഈണമിട്ട ഗാനങ്ങളും പശ്ചാത്തലസംഗീതവും ചിത്രത്തിനുണ്ട്. ചിത്രത്തിലെ ആദ്യഗാനമായ മാന്ത്രികം 2026 ജൂലൈ 24ന് പുറത്തിറങ്ങി. രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ ഇല്ലേ ഇല്ല 2026 ഓഗസ്റ്റ് 10 ന് പുറത്തിറങ്ങി.{{Track listing | headline = Track listing | extra_column = പാട്ടുകാർ | title1 = ഇല്ലേ ഇല്ല | length1 = 2:31 | lyrics1 = [[സുഹൈൽ കോയ]] | extra1 = [[കപിൽ കപിലൻ]] | title2 = മാന്ത്രികം | length2 = 3:17 | lyrics2 = [[വിനായക് ശശികുമാർ]] | extra2 = [[എം. ജി. ശ്രീകുമാർ]] }} == മാർക്കറ്റിംഗ് == മുഴുവൻ അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും രസകരമായ കളികളോടെയും ഓണസാദ്യയോടെയും ഓണം ആഘോഷിച്ചു. സിനിമ പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് അവർ അതിന്റെ വീഡിയോ ബെത്‌ലഹേം ഓണം എന്ന പേരിൽ പുറത്തിറക്കി.<ref>{{cite news | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/bethlehem-kudumba-unit-onam-celebration-nivin-pauly-mamitha-baiju-fahadh-faasil-girish-ad-l5h9h1zf | title=ഈ കഥ പലർക്കും റിലേറ്റ് ചെയ്യാനാകും’; ഫഹദിനെ ട്രോളി ശ്യാം പുഷ്കരൻ, പൊട്ടിച്ചിരിച്ച് നിവിനും മമിതയും | date=20 August 2026 | access-date=21 August 2026 | work=Mathrubhumi News}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/nivin-pauly-movie-bethlehem-kudumba-unit-crew-celebrate-onam-articleshow-gkfuxgp | title=ഓണം പൊടിപൂരമാക്കി ‘ബെത്‌ലഹേം കുടുംബ യൂണിറ്റ്’ | date=20 August 2026 | access-date=21 August 2026 | work=Asianet News}}</ref> സിനിമയുടെ പ്രചാരണത്തിനായി ടീം സാധാരണ അഭിമുഖങ്ങളിൽ നിന്നും പത്രസമ്മേളനങ്ങളിൽ നിന്നും വിട്ടുനിന്നു. == റിലീസ് == 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21ന് ഓണം ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി.<ref>{{Cite news |date=2026-07-18 |title=Nivin Pauly film ‘Bethlehem Kudumba Unit’ to reach theatres on August 21 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/nivin-paulys-bethlehem-kundumba-unit-hits-theaters-on-august-21/article71237329.ece |access-date=2026-08-08 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news |date=2026-07-18 |title=‘Bethlehem Kudumba Unit’: Nivin Pauly and Mamitha Baiju’s romantic drama locks theatrical release date |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bethlehem-kudumba-unit-nivin-pauly-and-mamitha-baijus-romantic-drama-locks-theatrical-release-date/articleshow/132476800.cms |access-date=2026-08-08 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ചിത്രത്തിന് പ്രേക്ഷകരിൽ നിന്ന് നല്ല പ്രതികരണമാണ് ലഭിച്ചത്. == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist|refs= <ref name="mathrubhumi2025">{{Cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/bethlehem-kudumba-unit-nivin-pauly-mamitha-baiju-romcom-bhavana-studios-w2yj7c |title=Nivin Pauly, Mamitha, Girish AD and Fahadh Faasil join for new rom-com ‘Bethlehem Kudumba Unit’ |publisher=Mathrubhumi English |date=3 July 2025 |access-date=20 February 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="theweek2025">{{Cite web |url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/07/04/bethlehem-kudumba-unit-nivin-pauly-and-mamitha-baiju-to-lead-bhavana-studio |title='Bethlehem Kudumba Unit': Nivin Pauly and Mamitha Baiju to lead Bhavana Studios’ next |publisher=The Week |date=4 July 2025 |access-date=20 February 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="onmanorama2026">{{Cite web |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/01/02/nivin-pauly-bethlehem-kudumba-unit-girish-ad-mamitha-baiju |title=Nivin Pauly and Mamitha Baiju join forces with ‘Premalu’ team for ‘Bethlehem Kudumba Unit’ |publisher=Onmanorama |date=2 January 2026 |access-date=20 February 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="filmfare2026">{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/news/south/nivin-pauly-and-mamitha-baiju-team-up-with-girish-ad-for-bethlehem-kudumba-unit-80607.html |title=Nivin Pauly and Mamitha Baiju Team Up With Girish AD for ‘Bethlehem Kudumba Unit’ |publisher=Filmfare |date=2 January 2026 |access-date=20 February 2026}}</ref> <ref name="timesofindia2026">{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mamitha-baiju-and-nivin-paulys-bethlehem-kudumba-unit-go-on-floors/articleshow/117000121.cms |title=Mamitha Baiju and Nivin Pauly’s ‘Bethlehem Kudumba Unit’ goes on floors |publisher=The Times of India |date=3 January 2026 |access-date=20 February 2026}}</ref> }} [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 293zisi5hr4cy262agvka6qreu6zwo0 4674225 4674224 2026-10-08T18:09:21Z 9abee7 223904 /* നിർമ്മാണം */ അക്ഷരപിശക് തിരുത്തി 4674225 wikitext text/x-wiki {{PU|Bethlehem Kudumba Unit}} {{Infobox film | name = ബെത്‌ലഹേം കുടുംബ യൂണിറ്റ് | image = BETHLEHEM_KUDUMBA_UNIT.png | caption = Theatrical release poster | director = [[ഗിരീഷ് എ.ഡി.]] | producer = [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]]<br>[[ദിലീഷ് പോത്തൻ]]<br>[[ശ്യാം പുഷ്കരൻ]] | writer = {{ubl | ഗിരീഷ് എ.ഡി. | കിരൺ ജോസി}} | starring = [[നിവിൻ പോളി]]<br>[[മമിത ബൈജു]] | music = [[വിഷ്ണു വിജയ്]] | cinematography = അജ്മൽ സാബു | editing = കാശ് ജോസഫ് വർഗീസ് | studio = {{plainlist| *ഭാവന സ്റ്റുഡിയോസ് *വർക്കിംഗ്‌ ക്ലാസ്സ്‌ ഹീറോ *[[ഫഹദ് ഫാസിൽ |ഫഹദ് ഫാസിൽ ആൻഡ് ഫ്രണ്ട്‌സ്]] }} | distributor = ഭാവന റിലീസ് | released = {{Film date|2026|08|21|df=y}} | runtime = 155 മിനിട്ട്<ref>{{Cite web |date=17 August 2026 |title=''Bethlehem Kudumba Unit'' (12A) |url=https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/4867E399003A1F7D |access-date=17 August 2026 |publisher=Irish Film Classification Office |language=en}}</ref> | country = ഇന്ത്യ | language = മലയാളം }} 2026ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള ഭാഷയിലെ റൊമാന്റിക് കോമഡി ചിത്രമാണ് '''ബെത്‌ലഹേം കുടുംബ യൂണിറ്റ്'''. [[ഗിരീഷ് എ.ഡി.|ഗിരീഷ് എ.ഡിയാണ്]] ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ഗിരീഷ് എ. ഡിയും കിരൺ ജോസിയും ചേർന്നാണ് ചിത്രത്തിന്റെ കഥ രചിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/reviews/bethlehem-kudumba-unit-movie-review-nivin-pauly-mamitha-baiju-iwuvd22o|title=Bethlehem Kudumba Unit Review {{!}} മാന്ത്രികം... മാന്ത്രികം; ക്ലീൻ എന്റർടെയ്നർ, പ്രേക്ഷകന്റേതായി തീരുന്ന നിവിനും മമിതയും, അവരുടെ കഥയും {{!}} Bethlehem Kudumba Unit Movie Review: Nivin Pauly, Mamitha Baiju|access-date=2026-08-24|last=മധുസൂദനൻ|first=അരുൺ|date=2026-08-21|language=ml}}</ref> ഭാവന സ്റ്റുഡിയോസിന്റെ ബാനറിൽ, [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ദിലീഷ് പോത്തൻ]], [[ശ്യാം പുഷ്കരൻ]] എന്നിവർ ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രത്തിൽ [[നിവിൻ പോളി|നിവിൻ പോളിയും]], [[മമിത ബൈജു|മമിത ബൈജുവുമാണ്]] പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുന്നത്. <ref name="mathrubhumi2025"/><ref name="theweek2025"/> == അഭിനേതാക്കൾ == * [[നിവിൻ പോളി]] - ജസ്റ്റിൻ ഡേവിസ് * [[മമിത ബൈജു]] - ജസ്റ്റിന്റെ പ്രണയിനിയായ ആഷ്‌ലി * [[സംഗീത് പ്രതാപ്]] - ജസ്റ്റിന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ ജോയൽ ഡേവിസ് * റോഷൻ ഷാനവാസ് - ഗ്ലിക്സൺ, ജസ്റ്റിന്റെയും ജോയലിന്റെയും സുഹൃത്ത് * [[ശ്യാം മോഹൻ]] - ഹരി * [[സുരേഷ് കൃഷ്ണ]] - ജസ്റ്റിന്റെ സുഹൃത്തും സഹപ്രവർത്തകനും * [[വിനയ് ഫോർട്ട്]] - ആഷ്ലിയുടെ അമ്മാവൻ * [[സൃന്ദ|ശ്രീന്ദ]] - ജസ്റ്റിന്റെ ആദ്യ കസിൻ രേഷമ * മീനാക്ഷി രവീന്ദ്രൻ - ജസ്റ്റിന്റെ ബന്ധുവായ റിയ * പ്രിയ എസ്. ബാബു * [[ബിന്ദു പണിക്കർ]] - ജസ്റ്റിന്റെ അമ്മായിയായ സിസ്റ്റർ * ഷമീർ ഖാൻ * പാർവതി അയ്യപ്പദാസ് - ഹരിയുടെ സഹോദരിയായ സായൂജ്യ * വിനീത് വിശ്വം * ജാസർ - ഹരിയുടെ ബന്ധുവായ ദേവദത്ത് * ജയശങ്കർ - തങ്കച്ചൻ, ആഷ്ലിയുടെ പിതാവ് * വെട്ടുക്കിളി പ്രകാശ് - ഡേവിസ്, ജസ്റ്റിന്റെ പിതാവ് * തങ്കം മോഹൻ - ജസ്റ്റിന്റെ അമ്മ * മഞ്ജുശ്രീ == നിർമ്മാണം == === പ്രഖ്യാപനം === 2025 ജൂലൈയിൽ ഭാവന സ്റ്റുഡിയോസ് നിർമ്മിക്കുന്ന ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. [[ഗിരീഷ് എ.ഡി.|ഗിരീഷ് എ. ഡി.]] സംവിധാനം ചെയ്യുന്ന ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനേതാക്കളായ [[നിവിൻ പോളി]], [[മമിത ബൈജു]] എന്നിവർ അഭിനയിക്കുമെന്ന് മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു.<ref name="theweek2025"/> === ചിത്രീകരണം === അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും പങ്കെടുത്ത ഒരു ലോഞ്ച് ചടങ്ങിനെത്തുടർന്ന് 2026 ജനുവരിയിൽ [[കൊച്ചി]] പ്രധാന ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചു.<ref name="onmanorama2026"/><ref name="timesofindia2026"/> ഛായാഗ്രാഹകൻ അജ്മൽ സാബു, എഡിറ്റർ ആകാശ് ജോസഫ് വർഗീസ്, സംഗീതസംവിധായകൻ [[വിഷ്ണു വിജയ്]] എന്നിവർ സാങ്കേതിക സംഘത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="filmfare2026"/> == സംഗീതം == [[വിഷ്ണു വിജയ്]] ഈണമിട്ട ഗാനങ്ങളും പശ്ചാത്തലസംഗീതവും ചിത്രത്തിനുണ്ട്. ചിത്രത്തിലെ ആദ്യഗാനമായ മാന്ത്രികം 2026 ജൂലൈ 24ന് പുറത്തിറങ്ങി. രണ്ടാമത്തെ സിംഗിൾ ഇല്ലേ ഇല്ല 2026 ഓഗസ്റ്റ് 10 ന് പുറത്തിറങ്ങി.{{Track listing | headline = Track listing | extra_column = പാട്ടുകാർ | title1 = ഇല്ലേ ഇല്ല | length1 = 2:31 | lyrics1 = [[സുഹൈൽ കോയ]] | extra1 = [[കപിൽ കപിലൻ]] | title2 = മാന്ത്രികം | length2 = 3:17 | lyrics2 = [[വിനായക് ശശികുമാർ]] | extra2 = [[എം. ജി. ശ്രീകുമാർ]] }} == മാർക്കറ്റിംഗ് == മുഴുവൻ അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും രസകരമായ കളികളോടെയും ഓണസാദ്യയോടെയും ഓണം ആഘോഷിച്ചു. സിനിമ പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് അവർ അതിന്റെ വീഡിയോ ബെത്‌ലഹേം ഓണം എന്ന പേരിൽ പുറത്തിറക്കി.<ref>{{cite news | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/bethlehem-kudumba-unit-onam-celebration-nivin-pauly-mamitha-baiju-fahadh-faasil-girish-ad-l5h9h1zf | title=ഈ കഥ പലർക്കും റിലേറ്റ് ചെയ്യാനാകും’; ഫഹദിനെ ട്രോളി ശ്യാം പുഷ്കരൻ, പൊട്ടിച്ചിരിച്ച് നിവിനും മമിതയും | date=20 August 2026 | access-date=21 August 2026 | work=Mathrubhumi News}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/nivin-pauly-movie-bethlehem-kudumba-unit-crew-celebrate-onam-articleshow-gkfuxgp | title=ഓണം പൊടിപൂരമാക്കി ‘ബെത്‌ലഹേം കുടുംബ യൂണിറ്റ്’ | date=20 August 2026 | access-date=21 August 2026 | work=Asianet News}}</ref> സിനിമയുടെ പ്രചാരണത്തിനായി ടീം സാധാരണ അഭിമുഖങ്ങളിൽ നിന്നും പത്രസമ്മേളനങ്ങളിൽ നിന്നും വിട്ടുനിന്നു. == റിലീസ് == 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21ന് ഓണം ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി.<ref>{{Cite news |date=2026-07-18 |title=Nivin Pauly film ‘Bethlehem Kudumba Unit’ to reach theatres on August 21 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/nivin-paulys-bethlehem-kundumba-unit-hits-theaters-on-august-21/article71237329.ece |access-date=2026-08-08 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news |date=2026-07-18 |title=‘Bethlehem Kudumba Unit’: Nivin Pauly and Mamitha Baiju’s romantic drama locks theatrical release date |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bethlehem-kudumba-unit-nivin-pauly-and-mamitha-baijus-romantic-drama-locks-theatrical-release-date/articleshow/132476800.cms |access-date=2026-08-08 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ചിത്രത്തിന് പ്രേക്ഷകരിൽ നിന്ന് നല്ല പ്രതികരണമാണ് ലഭിച്ചത്. == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist|refs= <ref name="mathrubhumi2025">{{Cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/bethlehem-kudumba-unit-nivin-pauly-mamitha-baiju-romcom-bhavana-studios-w2yj7c |title=Nivin Pauly, Mamitha, Girish AD and Fahadh Faasil join for new rom-com ‘Bethlehem Kudumba Unit’ |publisher=Mathrubhumi English |date=3 July 2025 |access-date=20 February 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="theweek2025">{{Cite web |url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/07/04/bethlehem-kudumba-unit-nivin-pauly-and-mamitha-baiju-to-lead-bhavana-studio |title='Bethlehem Kudumba Unit': Nivin Pauly and Mamitha Baiju to lead Bhavana Studios’ next |publisher=The Week |date=4 July 2025 |access-date=20 February 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="onmanorama2026">{{Cite web |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2026/01/02/nivin-pauly-bethlehem-kudumba-unit-girish-ad-mamitha-baiju |title=Nivin Pauly and Mamitha Baiju join forces with ‘Premalu’ team for ‘Bethlehem Kudumba Unit’ |publisher=Onmanorama |date=2 January 2026 |access-date=20 February 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="filmfare2026">{{Cite web |url=https://www.filmfare.com/news/south/nivin-pauly-and-mamitha-baiju-team-up-with-girish-ad-for-bethlehem-kudumba-unit-80607.html |title=Nivin Pauly and Mamitha Baiju Team Up With Girish AD for ‘Bethlehem Kudumba Unit’ |publisher=Filmfare |date=2 January 2026 |access-date=20 February 2026}}</ref> <ref name="timesofindia2026">{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mamitha-baiju-and-nivin-paulys-bethlehem-kudumba-unit-go-on-floors/articleshow/117000121.cms |title=Mamitha Baiju and Nivin Pauly’s ‘Bethlehem Kudumba Unit’ goes on floors |publisher=The Times of India |date=3 January 2026 |access-date=20 February 2026}}</ref> }} [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] o8ibgsqi9xtcsl6cnai78kba1xlucz0 4 670726 4674311 4674031 2026-10-09T06:54:35Z Vijayanrajapuram 21314 Undid 3 revisions from [[Special:Diff/4674029|4674029]] until [[Special:Diff/4674031|4674031]] 4674311 wikitext text/x-wiki (താഴെയുള്ള ടെംപ്ലേറ്റ് പകർത്തി ചേർക്കുക) <NOWIKI><!------ ഇവിടെ ആമുഖം ചേർക്കുക ---></NOWIKI> <NOWIKI>{{Infobox school </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| name = </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| image = </NOWIKI> <br> <NOWIKI> |image_size = 350px </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| caption = </NOWIKI> <br> <NOWIKI> |location = </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| country = ഇന്ത്യ </NOWIKI> <br> <NOWIKI>|coordinates = {{Coord| | }} </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| other_name = </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| type = പൊതുവിദ്യാലയം </NOWIKI> <br> <NOWIKI> |established = <ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് </NOWIKI> <br> <NOWIKI> |district = </NOWIKI> <br> <NOWIKI> |educational_authority = </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| grades = </NOWIKI> <br> <NOWIKI> |medium_of_language = മലയാളം </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| website = </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| udisce_code = </NOWIKI> <br> <NOWIKI> |Kerala_school_code = </NOWIKI> <br> <NOWIKI> }} </NOWIKI> <br> <NOWIKI> == ചരിത്രം == </NOWIKI> <br> <NOWIKI> == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == </NOWIKI> <br> <NOWIKI> ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== </NOWIKI> <br> <NOWIKI> == ചിത്രശാല == </NOWIKI> <br> <NOWIKI> == പുറംകണ്ണികൾ == </NOWIKI> <br> <NOWIKI> *[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍] </NOWIKI> <br> <NOWIKI> == അവലംബം == </NOWIKI> <br> <NOWIKI> [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] </NOWIKI> <br> mcucq1wcwmggmrsgshl4tredg5wsxzn 4674312 4674311 2026-10-09T06:55:00Z Vijayanrajapuram 21314 "[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ്/ടെംപ്ലേറ്റ്]]" സംരക്ഷിച്ചു ([തിരുത്തുക=സിസോപ്പുകളെ മാത്രം അനുവദിക്കുന്നു] (അനിശ്ചിതകാലം) [തലക്കെട്ട് മാറ്റുക=സിസോപ്പുകളെ മാത്രം അനുവദിക്കുന്നു] (അനിശ്ചിതകാലം)) 4674311 wikitext text/x-wiki (താഴെയുള്ള ടെംപ്ലേറ്റ് പകർത്തി ചേർക്കുക) <NOWIKI><!------ ഇവിടെ ആമുഖം ചേർക്കുക ---></NOWIKI> <NOWIKI>{{Infobox school </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| name = </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| image = </NOWIKI> <br> <NOWIKI> |image_size = 350px </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| caption = </NOWIKI> <br> <NOWIKI> |location = </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| country = ഇന്ത്യ </NOWIKI> <br> <NOWIKI>|coordinates = {{Coord| | }} </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| other_name = </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| type = പൊതുവിദ്യാലയം </NOWIKI> <br> <NOWIKI> |established = <ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് </NOWIKI> <br> <NOWIKI> |district = </NOWIKI> <br> <NOWIKI> |educational_authority = </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| grades = </NOWIKI> <br> <NOWIKI> |medium_of_language = മലയാളം </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| website = </NOWIKI> <br> <NOWIKI>| udisce_code = </NOWIKI> <br> <NOWIKI> |Kerala_school_code = </NOWIKI> <br> <NOWIKI> }} </NOWIKI> <br> <NOWIKI> == ചരിത്രം == </NOWIKI> <br> <NOWIKI> == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == </NOWIKI> <br> <NOWIKI> ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== </NOWIKI> <br> <NOWIKI> == ചിത്രശാല == </NOWIKI> <br> <NOWIKI> == പുറംകണ്ണികൾ == </NOWIKI> <br> <NOWIKI> *[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍] </NOWIKI> <br> <NOWIKI> == അവലംബം == </NOWIKI> <br> <NOWIKI> [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] </NOWIKI> <br> mcucq1wcwmggmrsgshl4tredg5wsxzn 0 671638 4674235 4671186 2026-10-08T19:23:50Z TheGreatEditor024 211141 4674235 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party|name=New Generation|native_name=جيل جديد|logo=|leader=ലഖ്ദാർ അമോക്രാൻ|founded=11 മാർച്ച് 2011|colorcode={{party colour|Jil Jadid}}|ideology=|headquarters=[[അൾജീരിയ]]|website={{URL|https://jiljadid.org/}}|country=അൾജീരിയ|founder=[[സൂഫിയാനെ ജിലാലി]]|native_name_lang=ar|position=[[മധ്യ-വലത്]]|national=|seats1_title=[[People's National Assembly]]|seats1={{Composition bar|3|407|{{party color|Jil Jadid}}}}}} [[അൾജീറിയ|അൾജീരിയയിലെ]] ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയാണ് '''ജിൽ ജദീദ്''' '''(അറബിക്: جيل جديد, അർത്ഥം: 'പുതിയ തലമുറ').''' സൂഫിയാൻ ജിലാലിയാണ് 2011-ൽ ഈ പാർട്ടി സ്ഥാപിച്ചത്. അൾജീരിയയിൽ ജനാധിപത്യ ഭരണം, പൗരാവകാശങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക പരിഷ്കരണം എന്നിവയ്ക്കായി ഈ പാർട്ടി നിലകൊള്ളുന്നു.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.djazairess.com/fr/letemps/70711|title=Sofiane Djilali élu président du parti|access-date=2026-03-27|website=Djazairess|archive-url=https://web.archive.org/web/20180319084753/https://www.djazairess.com/fr/letemps/70711|archive-date=2018-03-19|url-status=dead}}</ref> രാജ്യത്ത് സാമ്പത്തിക പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും, ഹൈഡ്രോകാർബണുകളെ മാത്രം ആശ്രയിക്കാതെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ വൈവിധ്യവൽക്കരിക്കുന്നതിനും പാർട്ടി മുൻകൈയെടുക്കുന്നു. == ആശയശാസ്ത്രം == അൾജീരിയയിൽ ജനാധിപത്യ ഭരണം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന, പരിഷ്കരണവാദപരവും ആധുനികവുമായ ഒരു പാർട്ടിയായാണ് ജിൽ ജദീദ് സ്വയം വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.algerie360.com/soufiane-djilali-charge-bouteflika/|title=Soufiane Djilali charge Bouteflika|access-date=2026-03-27|last=A|first=M.|date=2020-04-05|language=fr}}</ref> നിയമവാഴ്ചയെയും രാജ്യത്തെ യുവാക്കളുടെ ശാക്തീകരണത്തെയും പിന്തുണയ്ക്കുന്നതായി പാർട്ടി അവകാശപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.algerie360.com/retraites-de-larmee-soufiane-djilali-jil-jadid-denonce-la-repression-violente-des-manifestations/|title=Retraités de l'armée: Soufiane Djilali (Jil Jadid) dénonce la "répression violente" des manifestations|work=Algerie 360|language=fr}}</ref> അൾജീരിയയിലെ അഴിമതിക്കെതിരായ പോരാട്ടത്തെയും പാർട്ടി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. രാജ്യത്ത് സാമ്പത്തിക ആധുനികവൽക്കരണം നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും ഹൈഡ്രോകാർബണുകളെ മാത്രം ആശ്രയിക്കാതെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ വൈവിധ്യവൽക്കരിക്കുന്നതിനും പാർട്ടി ഊന്നൽ നൽകുന്നു. രാഷ്ട്രീയ പരിഷ്കാരങ്ങൾക്കും ഈ പ്രക്രിയയിൽ യുവാക്കളുടെ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും പാർട്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2014/4/15/algerian-youth-speak-out-ahead-of-vote|title=Algerian youth speak out ahead of vote|access-date=2026-03-27|last=Khettab|first=Djamila Ould|website=Al Jazeera|language=en}}</ref> [[File:Soufiane_Djilali_-_Radio_Algérienne.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Soufiane_Djilali_-_Radio_Alg%C3%A9rienne.jpg|ലഘുചിത്രം|സൂഫിയാൻ ജിലാലി]] == ചരിത്രം == അറബ് വസന്തത്തിന്റെ സ്വാധീനത്താൽ രാഷ്ട്രീയ പരിഷ്കരണ ചർച്ചകൾ സജീവമായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ, 2011 മാർച്ച് 11-നാണ് സൂഫിയാൻ ജിലാലി 'ജിൽ ജദീദ്' (Jil Jadid) രൂപീകരിച്ചത്.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|url=https://www.mediaterranee.com/0312012-soufiane-djilali-bouteflika-fait-table-rase-des-germes-de-letat-de-droit-et-de-la-democratie|title=Soufiane Djilali : «Bouteflika a fait table rase des germes de l’Etat de droit et de la démocratie dans le pays… »|access-date=2026-03-27|date=2012-09-03|website=Médiaterranée|language=fr}}</ref> പിന്നീട് 2012-ൽ അൾജീരിയൻ സർക്കാർ ഈ പാർട്ടിയെ ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചു. സൂഫിയാൻ ജിലാലിയായിരുന്നു ജിൽ ജദീദിന്റെ പ്രഥമ ചെയർമാൻ.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> 2014-ലെ പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, പാർട്ടി പ്രസിഡന്റായ സൂഫിയാൻ ജിലാലിയെ സ്ഥാനാർത്ഥിയാക്കി ജിൽ ജദീദ് പാർട്ടി മത്സരിച്ചു.<ref>{{Cite news|last=Guenanfa|first=Hadjer|title=Soufiane Djilali officiellement candidat à la présidentielle de 2014|work=TSA|url=http://www.tsa-algerie.com/actualite/item/2575-soufiane-djilali-officiellement-candidat-a-la-presidentielle-de-2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104211616/http://www.tsa-algerie.com/actualite/item/2575-soufiane-djilali-officiellement-candidat-a-la-presidentielle-de-2014|archive-date=2013-11-04|access-date=2026-03-27|language=fr-fr}}</ref> 2025-ൽ, സൂഫിയാൻ ജിലാലിക്ക് പകരമായി ലഖ്ദാർ അമോക്രാൻ ജിൽ ജദീദിന്റെ പ്രസിഡന്റായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://lematindalgerie.com/jil-djadid-le-dr-lakhdar-amokrane-elu-president/|title=Jil Djadid : le Dr Lakhdar Amokrane élu président|access-date=2026-03-27|last=Arab|first=Hamid|date=2025-12-06|website=Le Matin d'Algérie|language=fr-FR}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രം == === 2012-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് === പാർട്ടിക്ക് ഔദ്യോഗിക അംഗീകാരം ലഭിച്ചതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ, 2012-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 'ജിൽ ജദീദ്' (Jil Jadid) മത്സരിച്ചു. പാർട്ടി സ്ഥാനാർത്ഥികളെ നിർത്തിയെങ്കിലും, പീപ്പിൾസ് നാഷണൽ അസംബ്ലിയിൽ ഒരു സീറ്റ് പോലും നേടാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല.<ref>{{Cite web|url=https://www.iemed.org/publication/the-algerian-regime-after-the-arab-revolts/|title=The Algerian Regime after the Arab Revolts|access-date=2026-03-27|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.elmoudjahid.com/fr/mobile/detail-article/id/32918|title=Élections locales : Commission nationale de supervision|access-date=2026-03-27|website=www.elmoudjahid.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20141031003259/http://www.elmoudjahid.com/fr/mobile/detail-article/id/32918|archive-date=2014-10-31}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.opemam.org/node/1027?language=en|title=Jil Jadid|access-date=2026-03-27|website=Observatorio Electoral|language=en}}</ref> === 2017-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് === വോട്ടിംഗ് പ്രക്രിയയിലെ സുതാര്യതയില്ലായ്മ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി, 2017-ലെ പാർലമെൻ്ററി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പാർട്ടി ബഹിഷ്കരിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/features/2017/5/4/algeria-votes-amid-expected-low-turnout|title=Algeria votes as opposition calls for boycott|access-date=2026-03-27|last=Khettab|first=Djamila Ould|website=Al Jazeera|language=en}}</ref> === 2021-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് === 2021-ലെ അൾജീരിയൻ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ 'ജിൽ ജദീദ്' വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി. ഇത്തവണ പീപ്പിൾസ് നാഷണൽ അസംബ്ലിയിൽ ഒരു സീറ്റ് നേടാൻ പാർട്ടിക്ക് സാധിച്ചു.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://data.ipu.org/parliament/DZ/DZ-LC01/election/DZ-LC01-E20210612|title=Algeria National People's Assembly June 2021 Election {{!}} Election results {{!}} Algeria|access-date=2026-03-27|website=IPU Parline|language=en-GB}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.algerie360.com/elections-legislatives-le-pari-perdu-de-jil-jadid/|title=Élections législatives : le pari perdu de Jil Jadid|access-date=2026-03-27|last=Abdelaziz|first=Merzouk|date=2021-06-16|work=Algerie 360|language=fr}}</ref> 2021-ലെ അൾജീരിയൻ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 'ജിൽ ജദീദ്' വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മത്സരത്തിൽ പങ്കാളിയായി. പീപ്പിൾസ് നാഷണൽ അസംബ്ലിയിൽ ഒരു സീറ്റ് നേടിയതിലൂടെ പാർട്ടി തങ്ങളുടെ ആദ്യ പാർലമെൻ്ററി പ്രാതിനിധ്യം ഉറപ്പാക്കി.<ref name=":3" /> == അവലംബങ്ങൾ == d0nm9clx9k2onhnkuh0c7pcbmzrhyok 0 672076 4674256 4669308 2026-10-09T00:53:12Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674256 wikitext text/x-wiki [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]], [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർകോഡ് ജില്ലയിലെ]] കണ്ടംകുഴിയിൽ പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കുൾ കുണ്ടംകുഴി'''. കാസർകോഡ് ലോകസഭാമണ്ഡലത്തിലെ [[ബേഡഡുക്ക ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ബേഡഡുക്ക പഞ്ചായത്തിലാണ്]] ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ഉദുമ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഉദുമ നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിന്റെ]] പരിധിയിലുള്ള കുണ്ടംകുഴി നഗരത്തിലാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാനം. കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിൽ 11054 എന്ന സ്കൂൾകോഡിലാണ് വിദ്യാലയം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 85 ലധികം അധ്യാപകരും 2500 ഓളം വിദ്യാർഥികളും ഈ സ്കൂളിലുണ്ട്. {{Infobox school | name = ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കുൾ കുണ്ടംകുഴി | image = പ്രമാണം:11054 GHSS KUNDAMKUZHI-KASARAGOD-2009.jpg | image_size = 350px | caption = ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കുണ്ടംകുഴി | location = കുണ്ടംകുഴി | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord|12.45601 |75.13899}} | other_name = ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കുണ്ടംകുഴി | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 01/06/1955 <ref> {{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/11054|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-08-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = | educational_authority = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | grades = 1-12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ്, കന്നട | website = https://schoolwiki.in/11054 | udisce_code = 32010300718 | Kerala_school_code = 11054 }} == ചരിത്രം == 1955 ൽ ഒരു ഏകാധ്യാപക വിദ്യാലയമായാണ് ഇത് ആരംഭിച്ചത്. 1977 ൽ ഹൈസ്കൂളായി ഉയർത്തുകയും 1997 ൽ ഹയർ സെക്കണ്ടറി വിഭാഗം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. എച്ച് എസ് എസ് കോഡ് 14004 ആണ്. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == ബേഡഡുക്ക ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ സാംസ്ക്കാരിക ഹൃദയം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന GHSS കുണ്ടംകുഴിയിൽ മികച്ച ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ അണ്ട്. 16 ഏക്കറോളം വിസ്തൃതിയുളള സ്ക്കൂൾ പരിസരത്ത് വിസ്തൃതമായ കളിസ്ഥലവും, ക്ലാസ്സ് മുറികളും മെച്ചപ്പെട്ട ലൈബ്രറി, ലാബോറട്ടറി, കംപ്യൂട്ടർലാബ് എന്നിവയുമുണ്ട്. ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== പൂർവ്വവിദ്യാർത്ഥികളിൽ സാഹിത്യ-കലാ രംഗങ്ങളിലെ നിരവഥി പ്രമുഖരുണ്ട്. * [[സന്തോഷ് ഏച്ചിക്കാനം|സന്തോഷ്‌ ഏച്ചിക്കാനം]] * [[സി.എച്ച്. കുഞ്ഞമ്പു]] * [[ഉദയൻ കുണ്ടംകുഴി]] * [[രാജേഷ് മാധവൻ]] == ചിത്രശാല == == പുറംകണ്ണികൾ == *[https://schoolwiki.in/11054 സ്കൂൾവിക്കി] {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] m80igg4ty6n6rhg7vk3dydm5pwpab9n 2 672079 4674263 4673656 2026-10-09T04:19:52Z Vijayanrajapuram 21314 4674263 wikitext text/x-wiki <!------ ഇവിടെ ആമുഖം ചേർക്കുക --->ആമുഖം കേരളത്തിൽ എറണാക‌ുളം ജില്ലയിലെ പെര‌ുമ്പാവ‌ൂർ ഉപജില്ലയിൽ ക‌ൂവപ്പടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ ഐമ‌ുറിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യ‌ുന്ന വളരെ പഴക്കമ‌ുള്ള ഒര‌ു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ.]] 1906 ൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ പ്രദേശവാസികൾക്കിടയിൽ "ക‌ുന്ന‌ുമ്മേൽ സ്‌ക‌ൂൾ" എന്ന‌ും അറിയപ്പെട‌ുന്ന‌ു. {{Infobox school | name = ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ | image = പ്രമാണം:27020 GHSS CERANALLOOR -SCHOOL photo.jpeg | image_size = 350px | caption = ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ | location = കൂവപ്പടി, | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord| | }} | other_name = "ക‌ുന്ന‌ുമ്മേൽ സ്‌ക‌ൂൾ" | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = <ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/27020|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = എറണാകുളം | educational_authority = സർക്കാർ | Kerala_school_code = 27020 | grades = | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | website = | udisce_code = 32081100506 }} {{Infobox school | name = | image = |image_size = 350px | caption = |location = | country = ഇന്ത്യ |coordinates = {{Coord| | }} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം |established = <ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് |district = |educational_authority = | grades = |medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = |Kerala_school_code = }} == ചരിത്രം == എ.ഡി. 1906- ൽ രാജഭരണക്കാലത്ത് ചേരാനല്ലൂർ പകുതിയിൽ ആദ്യമായി ആരംഭിച്ച സ്കൂളായതു കൊണ്ട് ഈ സ്കൂളിന് ചേരാനല്ലൂർ സ്കൂൾ എന്ന് പേര് നൽകി. കുന്നത്തുനാട് താലൂക്കിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഒരു കുന്നിൻമുകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതിനാൽ ക‌ുന്ന‌ുമ്മേൽ സ്കൂൾ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 1965-ൽ യു.പി.സ്കൂളായും, 1985-ൽ ഹൈസ്കൂളായും, 2004-ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി. 2004-05-ൽ പ്രീ-പ്രൈമറി ആരംഭിച്ചു. 2005-06 മുതൽ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം ആരംഭിച്ചു . == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== == ചിത്രശാല == == പുറംകണ്ണികൾ == *[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] prcl8yq169jugn7allu2kwp6eanx06n 4674264 4674263 2026-10-09T04:22:16Z Vijayanrajapuram 21314 4674264 wikitext text/x-wiki <!------ ഇവിടെ ആമുഖം ചേർക്കുക --->ആമുഖം കേരളത്തിൽ എറണാക‌ുളം ജില്ലയിലെ പെര‌ുമ്പാവ‌ൂർ ഉപജില്ലയിൽ ക‌ൂവപ്പടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ ഐമ‌ുറിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യ‌ുന്ന വളരെ പഴക്കമ‌ുള്ള ഒര‌ു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ.]] 1906 ൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ പ്രദേശവാസികൾക്കിടയിൽ "ക‌ുന്ന‌ുമ്മേൽ സ്‌ക‌ൂൾ" എന്ന‌ും അറിയപ്പെട‌ുന്ന‌ു. {{Infobox school | name = ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ | image = പ്രമാണം:27020 GHSS CERANALLOOR -SCHOOL photo.jpeg | image_size = 350px | caption = ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ | location = കൂവപ്പടി, | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord| 10.14988| 76.47806}} | other_name = "ക‌ുന്ന‌ുമ്മേൽ സ്‌ക‌ൂൾ" | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = <ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/27020|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = എറണാകുളം | educational_authority = സർക്കാർ | Kerala_school_code = 27020 | grades = | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | website = | udisce_code = 32081100506 }} == ചരിത്രം == എ.ഡി. 1906- ൽ രാജഭരണക്കാലത്ത് ചേരാനല്ലൂർ പകുതിയിൽ ആദ്യമായി ആരംഭിച്ച സ്കൂളായതു കൊണ്ട് ഈ സ്കൂളിന് ചേരാനല്ലൂർ സ്കൂൾ എന്ന് പേര് നൽകി. കുന്നത്തുനാട് താലൂക്കിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഒരു കുന്നിൻമുകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതിനാൽ ക‌ുന്ന‌ുമ്മേൽ സ്കൂൾ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 1965-ൽ യു.പി.സ്കൂളായും, 1985-ൽ ഹൈസ്കൂളായും, 2004-ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി. 2004-05-ൽ പ്രീ-പ്രൈമറി ആരംഭിച്ചു. 2005-06 മുതൽ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം ആരംഭിച്ചു . == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== == ചിത്രശാല == == പുറംകണ്ണികൾ == *[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] t1u7pln8nxuxdiy185pgeecwhmvmyqq 4674265 4674264 2026-10-09T04:25:33Z Vijayanrajapuram 21314 4674265 wikitext text/x-wiki [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാക‌ുളം ജില്ലയിലെ]] [[കൂവപ്പടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ക‌ൂവപ്പടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] [[ഐമുറി|ഐമ‌ുറിയിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യ‌ുന്ന വളരെ പഴക്കമ‌ുള്ള ഒര‌ു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ.|ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ.]] 1906 ൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ വിദ്യാലയം പ്രദേശവാസികൾക്കിടയിൽ "ക‌ുന്ന‌ുമ്മേൽ സ്‌ക‌ൂൾ" എന്ന‌ും അറിയപ്പെട‌ുന്ന‌ു.{{Infobox school | name = ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ | image = പ്രമാണം:27020 GHSS CERANALLOOR -SCHOOL photo.jpeg | image_size = 350px | caption = ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ | location = കൂവപ്പടി, | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord| 10.14988| 76.47806}} | other_name = "ക‌ുന്ന‌ുമ്മേൽ സ്‌ക‌ൂൾ" | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = <ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/27020|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = എറണാകുളം | educational_authority = സർക്കാർ | Kerala_school_code = 27020 | grades = | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | website = | udisce_code = 32081100506 }} == ചരിത്രം == എ.ഡി. 1906- ൽ രാജഭരണക്കാലത്ത് ചേരാനല്ലൂർ പകുതിയിൽ ആദ്യമായി ആരംഭിച്ച സ്കൂളായതു കൊണ്ട് ഈ സ്കൂളിന് ചേരാനല്ലൂർ സ്കൂൾ എന്ന് പേര് നൽകി. കുന്നത്തുനാട് താലൂക്കിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഒരു കുന്നിൻമുകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതിനാൽ ക‌ുന്ന‌ുമ്മേൽ സ്കൂൾ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 1965-ൽ യു.പി.സ്കൂളായും, 1985-ൽ ഹൈസ്കൂളായും, 2004-ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി. 2004-05-ൽ പ്രീ-പ്രൈമറി ആരംഭിച്ചു. 2005-06 മുതൽ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം ആരംഭിച്ചു . == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== == ചിത്രശാല == == പുറംകണ്ണികൾ == *[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] jqgik9k5bxmwbdhxgrh39jqn4x2ik0k 4674266 4674265 2026-10-09T04:27:41Z Vijayanrajapuram 21314 4674266 wikitext text/x-wiki [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാക‌ുളം ജില്ലയിലെ]] [[കൂവപ്പടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ക‌ൂവപ്പടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] [[ഐമുറി|ഐമ‌ുറിയിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യ‌ുന്ന വളരെ പഴക്കമ‌ുള്ള ഒര‌ു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ.|ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ.]] 1906 ൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ വിദ്യാലയം പ്രദേശവാസികൾക്കിടയിൽ "ക‌ുന്ന‌ുമ്മേൽ സ്‌ക‌ൂൾ" എന്ന‌ും അറിയപ്പെട‌ുന്ന‌ു.{{Infobox school | name = ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ | image = പ്രമാണം:27020 GHSS CERANALLOOR -SCHOOL photo.jpeg | image_size = 350px | caption = ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ | location = കൂവപ്പടി | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord| 10.14988| 76.47806}} | other_name = "ക‌ുന്ന‌ുമ്മേൽ സ്‌ക‌ൂൾ" | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = <ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/27020|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = എറണാകുളം | educational_authority = സർക്കാർ | Kerala_school_code = 27020 | grades = 1 - 12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | website = https://schoolwiki.in/27020 | udisce_code = 32081100506 }} == ചരിത്രം == എ.ഡി. 1906- ൽ രാജഭരണക്കാലത്ത് ചേരാനല്ലൂർ പകുതിയിൽ ആദ്യമായി ആരംഭിച്ച സ്കൂളായതു കൊണ്ട് ഈ സ്കൂളിന് ചേരാനല്ലൂർ സ്കൂൾ എന്ന് പേര് നൽകി. കുന്നത്തുനാട് താലൂക്കിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഒരു കുന്നിൻമുകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതിനാൽ ക‌ുന്ന‌ുമ്മേൽ സ്കൂൾ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 1965-ൽ യു.പി.സ്കൂളായും, 1985-ൽ ഹൈസ്കൂളായും, 2004-ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി. 2004-05-ൽ പ്രീ-പ്രൈമറി ആരംഭിച്ചു. 2005-06 മുതൽ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം ആരംഭിച്ചു . == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== == ചിത്രശാല == == പുറംകണ്ണികൾ == *[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] tqgvrwxis6rl3lmaw1sspebri5g6a0y 4674267 4674266 2026-10-09T04:29:10Z Vijayanrajapuram 21314 4674267 wikitext text/x-wiki [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാക‌ുളം ജില്ലയിലെ]] [[കൂവപ്പടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ക‌ൂവപ്പടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] [[ഐമുറി|ഐമ‌ുറിയിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യ‌ുന്ന വളരെ പഴക്കമ‌ുള്ള ഒര‌ു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ.|ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ.]] 1906 ൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ വിദ്യാലയം പ്രദേശവാസികൾക്കിടയിൽ "ക‌ുന്ന‌ുമ്മേൽ സ്‌ക‌ൂൾ" എന്ന‌ും അറിയപ്പെട‌ുന്ന‌ു.{{Infobox school | name = ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ | image = പ്രമാണം:27020 GHSS CERANALLOOR -SCHOOL photo.jpeg | image_size = 350px | caption = ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ | location = കൂവപ്പടി | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord| 10.14988| 76.47806}} | other_name = "ക‌ുന്ന‌ുമ്മേൽ സ്‌ക‌ൂൾ" | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 1906<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/27020|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = എറണാകുളം | educational_authority = സർക്കാർ | Kerala_school_code = 27020 | grades = 1 - 12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | website = https://schoolwiki.in/27020 | udisce_code = 32081100506 }} == ചരിത്രം == എ.ഡി. 1906- ൽ രാജഭരണക്കാലത്ത് ചേരാനല്ലൂർ പകുതിയിൽ ആദ്യമായി ആരംഭിച്ച സ്കൂളായതു കൊണ്ട് ഈ സ്കൂളിന് ചേരാനല്ലൂർ സ്കൂൾ എന്ന് പേര് നൽകി. കുന്നത്തുനാട് താലൂക്കിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഒരു കുന്നിൻമുകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതിനാൽ ക‌ുന്ന‌ുമ്മേൽ സ്കൂൾ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 1965-ൽ യു.പി.സ്കൂളായും, 1985-ൽ ഹൈസ്കൂളായും, 2004-ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി. 2004-05-ൽ പ്രീ-പ്രൈമറി ആരംഭിച്ചു. 2005-06 മുതൽ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം ആരംഭിച്ചു . == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== == ചിത്രശാല == == പുറംകണ്ണികൾ == *[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] 3q5rctmv5ic0153c5uf3ver96pdzao5 4674268 4674267 2026-10-09T04:31:21Z Vijayanrajapuram 21314 /* പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ */ 4674268 wikitext text/x-wiki [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാക‌ുളം ജില്ലയിലെ]] [[കൂവപ്പടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ക‌ൂവപ്പടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] [[ഐമുറി|ഐമ‌ുറിയിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യ‌ുന്ന വളരെ പഴക്കമ‌ുള്ള ഒര‌ു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് [[ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ.|ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ.]] 1906 ൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ വിദ്യാലയം പ്രദേശവാസികൾക്കിടയിൽ "ക‌ുന്ന‌ുമ്മേൽ സ്‌ക‌ൂൾ" എന്ന‌ും അറിയപ്പെട‌ുന്ന‌ു.{{Infobox school | name = ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ | image = പ്രമാണം:27020 GHSS CERANALLOOR -SCHOOL photo.jpeg | image_size = 350px | caption = ഗവ.എച്ച്.എസ്.എസ്. ചേരാനല്ലൂർ | location = കൂവപ്പടി | country = ഇന്ത്യ | coordinates = {{Coord| 10.14988| 76.47806}} | other_name = "ക‌ുന്ന‌ുമ്മേൽ സ്‌ക‌ൂൾ" | type = പൊതുവിദ്യാലയം | established = 1906<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/27020|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = എറണാകുളം | educational_authority = സർക്കാർ | Kerala_school_code = 27020 | grades = 1 - 12 | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | website = https://schoolwiki.in/27020 | udisce_code = 32081100506 }} == ചരിത്രം == എ.ഡി. 1906- ൽ രാജഭരണക്കാലത്ത് ചേരാനല്ലൂർ പകുതിയിൽ ആദ്യമായി ആരംഭിച്ച സ്കൂളായതു കൊണ്ട് ഈ സ്കൂളിന് ചേരാനല്ലൂർ സ്കൂൾ എന്ന് പേര് നൽകി. കുന്നത്തുനാട് താലൂക്കിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഒരു കുന്നിൻമുകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതിനാൽ ക‌ുന്ന‌ുമ്മേൽ സ്കൂൾ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 1965-ൽ യു.പി.സ്കൂളായും, 1985-ൽ ഹൈസ്കൂളായും, 2004-ൽ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളായും ഉയർത്തി. 2004-05-ൽ പ്രീ-പ്രൈമറി ആരംഭിച്ചു. 2005-06 മുതൽ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം ആരംഭിച്ചു . == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == ==പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ== == ചിത്രശാല == == വഴികാട്ടി == അങ്കമാലി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽനിന്നും  ഏകദേശം 14 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിൽ M C റോഡിൽ വല്ലം ജംഗ്ഷനിൽ നിന്നും കോടനാട് റോഡിൽ ഏകദേശം 3 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലായി ഐമുറി ജംഗ്ഷനിൽ ഈ സ്‌കൂൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == പുറംകണ്ണികൾ == *[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] m9h2a2vrskvn829isb0qahzk7vfblxt 0 672191 4674367 4671471 2026-10-09T09:43:36Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4674367 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ജെ.ടി.എെ.ഇ.എം.എൽ.പി,എസ്.തിരൂർ | image = | image_size = | caption = ജെ.ടി.എെ.ഇ.എം.എൽ.പി,എസ്.തിരൂർ | location = [[കോട്ട്]] | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്) | established = {{Start date|1995|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32051000635 | Kerala_school_code = 19714 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[തിരൂർ നഗരസഭ|തിരൂർ നഗരസഭയിൽ]] [[കോട്ട്]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''ജെ.ടി.എെ.ഇ.എം.എൽ.പി,എസ്.തിരൂർ'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19714|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-26}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=September 26, 2026}}</ref> [[തിരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1995 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 28 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 33 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്. ==ചരിത്രം== ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== 200 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 5 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 192 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19714|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-26}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://web.archive.org/web/20251016064530/https://schoolwiki.in/19714 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] 6aqbe8w88capui3e04i2xppsm2259pf 0 672200 4674329 4673817 2026-10-09T08:36:27Z ~2026-54589-12 223971 /* */ 4674329 wikitext text/x-wiki {{Short description|ഇന്ത്യൻ നടനും ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനും ഗായകനും}} {{Use dmy dates|date=September 2026}} {{Infobox person | name = അക്ഷയ് അജിത് | image = File:Malayalam film actor akshay.jpg | caption = 2026-ൽ അക്ഷയ് അജിത് | birth_date = {{Birth date|1986|8|11|df=y}} | birth_place = ഗുരുവായൂർ, തൃശ്ശൂർ ജില്ല, കേരളം, ഇന്ത്യ | occupation = {{hlist|നടൻ|ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ|ഗായകൻ}} | years_active = 2019–മുതൽ | known_for = ''കേരള എക്സ്പ്രസ്'' }} '''അക്ഷയ് അജിത്''' (ജനനം: 1986 ഓഗസ്റ്റ് 11) മലയാള സിനിമയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനും ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനും ഗായകനുമാണ്. നിരവധി ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സിനിമകളിൽ സഹകഥാപാത്രങ്ങളിലും സ്വഭാവവേഷങ്ങളിലും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലയാളം, തമിഴ്, തെലുങ്ക് ഭാഷകളിലെ ഗാനങ്ങൾ ആലപിക്കുന്നതിലൂടെയും അവയുടെ കവർ പതിപ്പുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെയും അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു. == ആദ്യകാല ജീവിതം == അക്ഷയ് അജിത് 1986 ഓഗസ്റ്റ് 11-ന് ഇന്ത്യയിലെ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ [[ഗുരുവായൂർ|ഗുരുവായൂരിൽ]] ജനിച്ചു.<ref>{{cite web|title=Akshay Ajith: The Cover Song Maker Is Now Director And Actor|url=https://www.asianetnews.com/amp/entertainment-news/akshay-ajith-the-cover-song-maker-is-now-director-and-actor-swryjo|website=Asianet News Malayalam|date=24 May 2025|access-date=27 September 2026}}</ref> == ചലച്ചിത്ര ജീവിതം == === സിനിമ === അക്ഷയ് അജിത് ആദ്യമായി സംവിധാനം ചെയ്ത മലയാള ചിത്രമാണ് ''കേരള എക്സ്പ്രസ്''. ഈ ചിത്രത്തിൽ അദ്ദേഹം അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇഷാൻ ദേവും മൻപ്രീതും പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ച ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം 2019 ഡിസംബറിൽ കൊച്ചിയിൽ ആരംഭിച്ചു.<ref>{{cite news |title=Kerala Express starts rolling |url=https://www.deccanchronicle.com/amp/entertainment/mollywood/101219/kerala-express-starts-rolling.html |work=Deccan Chronicle |date=9 December 2019 |access-date=27 September 2026}}</ref> ആദിദേവ് സിനിമാസിന്റെ ബാനറിൽ ഷംസുദ്ദീൻ എം ആണ് ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത്. ഒരു കോഫി ഷോപ്പിൽ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങൾ കണ്ടുമുട്ടുന്നതും തുടർന്നുണ്ടാകുന്ന സംഭവങ്ങളുമാണ് സസ്പെൻസ് ഘടകങ്ങളുള്ള ചിത്രത്തിന്റെ പ്രമേയം.<ref>{{cite web |title=Akshay Ajith's Kerala Express goes on floors |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2019/Dec/09/akshay-ajiths-kerala-express-goes-on-floors-15951.html |website=Cinema Express |date=9 December 2019 |access-date=27 September 2026}}</ref> 2026-ൽ അജിത് മലയാള ചിത്രമായ ''ദിൽ'' സംവിധാനം ചെയ്യുകയും അതിൽ പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web|title=Dil Malayalam movie starts rolling at Bengaluru|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/dil-malayalam-movie-starts-rolling-at-bengaluru-articleshow-6sd60kg|website=Asianet News Malayalam|access-date=27 September 2026}}</ref> 2026 സെപ്റ്റംബറിൽ [[ബെംഗളൂരു|ബെംഗളൂരുവിൽ]] ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചു. ഒരു വൈകാരിക സസ്പെൻസ് ത്രില്ലറായാണ് ചിത്രം വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. [[കേരളം|കേരളത്തിലും]] ചിത്രീകരണം നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite web |title=Filming commences for director Akshay Ajith's Dil |url=https://www.madhyamam.com/entertainment/movie-news/filming-commences-for-director-akshay-ajiths-dil-1557768 |website=Madhyamam |access-date=27 September 2026}}</ref> === സംഗീതം === ചലച്ചിത്ര സംവിധാനത്തിനും അഭിനയത്തിനും പുറമെ മലയാളം, തമിഴ്, തെലുങ്ക് സിനിമകളിലെ ഗാനങ്ങൾ ആലപിക്കുകയും അവയുടെ കവർ പതിപ്പുകൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തതിലൂടെയും അജിത് ശ്രദ്ധ നേടിയിട്ടുണ്ട്. മലയാള ചിത്രമായ ''മീനത്തിൽ താലികെട്ട്'' എന്ന സിനിമയിലെ "ഒരു പൂവിൻ നിശാശലഭം" എന്ന ഗാനത്തിന്റെ കവർ പതിപ്പിന് മാധ്യമശ്രദ്ധ ലഭിച്ചു.<ref>{{cite web |title=Akshay Ajith: The Cover Song Maker Is Now Director And Actor |url=https://www.asianetnews.com/amp/entertainment-news/akshay-ajith-the-cover-song-maker-is-now-director-and-actor-swryjo |website=Asianet News Malayalam |date=24 May 2025 |access-date=27 September 2026}}</ref> ''കേരള എക്സ്പ്രസ്'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ "ഇതു വഴി" എന്ന ഗാനത്തിന്റെ ലിറിക്കൽ വീഡിയോ 2020-ൽ ''[[ദി ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]'' പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.<ref>{{cite web |title=Kerala Express song - Ithu Vazhi (Lyrical) |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/malayalam/kerala-express-song-ithu-vazhi-lyrical/videoshow/78950471.cms |website=The Times of India |access-date=27 September 2026}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതം [[സ്പോട്ടിഫൈ|സ്പോട്ടിഫൈയിലും]] ലഭ്യമാണ്.<ref>{{cite web |title=Akshay Ajith |url=https://open.spotify.com/artist/5T9ZTsHIpOyQ2Smdm73Uix |website=Spotify |access-date=27 September 2026}}</ref> == ചലച്ചിത്രങ്ങൾ == {| class="wikitable" |+ സിനിമകൾ ! വർഷം ! ചിത്രം ! വേഷം ! കുറിപ്പുകൾ |- | 2020 | ''കേരള എക്സ്പ്രസ്'' | നടൻ | സംവിധായകൻ; ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു |- | 2024 | ''അഡിയോസ് അമിഗോ'' | നടൻ | സഹകഥാപാത്രം |- | 2026 | ''[[ദിൽ]]'' | പ്രധാന നടൻ | സംവിധായകൻ; ചിത്രീകരണം 2026 സെപ്റ്റംബറിൽ ആരംഭിച്ചു<ref>{{cite web|title=Akshay Ajith's new movie Dil shoot|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/akshay-ajith-new-movie-dil-shoot-cy0ovnn4|website=Mathrubhumi|access-date=27 September 2026}}</ref> |} == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} == ബാഹ്യ കണ്ണികൾ == * {{IMDb name|11221323|അക്ഷയ് അജിത്}} * [https://open.spotify.com/artist/5T9ZTsHIpOyQ2Smdm73Uix അക്ഷയ് അജിത് സ്പോട്ടിഫൈയിൽ] rzgpde1i0gx90nantwhg4vpq0no8pxh 4674391 4674329 2026-10-09T10:57:25Z Ranjithsiji 22471 ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അക്ഷയ് അജിത്]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4674391 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{Short description|ഇന്ത്യൻ നടനും ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനും ഗായകനും}} {{Use dmy dates|date=September 2026}} {{Infobox person | name = അക്ഷയ് അജിത് | image = File:Malayalam film actor akshay.jpg | caption = 2026-ൽ അക്ഷയ് അജിത് | birth_date = {{Birth date|1986|8|11|df=y}} | birth_place = ഗുരുവായൂർ, തൃശ്ശൂർ ജില്ല, കേരളം, ഇന്ത്യ | occupation = {{hlist|നടൻ|ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ|ഗായകൻ}} | years_active = 2019–മുതൽ | known_for = ''കേരള എക്സ്പ്രസ്'' }} '''അക്ഷയ് അജിത്''' (ജനനം: 1986 ഓഗസ്റ്റ് 11) മലയാള സിനിമയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനും ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനും ഗായകനുമാണ്. നിരവധി ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സിനിമകളിൽ സഹകഥാപാത്രങ്ങളിലും സ്വഭാവവേഷങ്ങളിലും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലയാളം, തമിഴ്, തെലുങ്ക് ഭാഷകളിലെ ഗാനങ്ങൾ ആലപിക്കുന്നതിലൂടെയും അവയുടെ കവർ പതിപ്പുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെയും അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു. == ആദ്യകാല ജീവിതം == അക്ഷയ് അജിത് 1986 ഓഗസ്റ്റ് 11-ന് ഇന്ത്യയിലെ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ [[ഗുരുവായൂർ|ഗുരുവായൂരിൽ]] ജനിച്ചു.<ref>{{cite web|title=Akshay Ajith: The Cover Song Maker Is Now Director And Actor|url=https://www.asianetnews.com/amp/entertainment-news/akshay-ajith-the-cover-song-maker-is-now-director-and-actor-swryjo|website=Asianet News Malayalam|date=24 May 2025|access-date=27 September 2026}}</ref> == ചലച്ചിത്ര ജീവിതം == === സിനിമ === അക്ഷയ് അജിത് ആദ്യമായി സംവിധാനം ചെയ്ത മലയാള ചിത്രമാണ് ''കേരള എക്സ്പ്രസ്''. ഈ ചിത്രത്തിൽ അദ്ദേഹം അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇഷാൻ ദേവും മൻപ്രീതും പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ച ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം 2019 ഡിസംബറിൽ കൊച്ചിയിൽ ആരംഭിച്ചു.<ref>{{cite news |title=Kerala Express starts rolling |url=https://www.deccanchronicle.com/amp/entertainment/mollywood/101219/kerala-express-starts-rolling.html |work=Deccan Chronicle |date=9 December 2019 |access-date=27 September 2026}}</ref> ആദിദേവ് സിനിമാസിന്റെ ബാനറിൽ ഷംസുദ്ദീൻ എം ആണ് ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത്. ഒരു കോഫി ഷോപ്പിൽ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങൾ കണ്ടുമുട്ടുന്നതും തുടർന്നുണ്ടാകുന്ന സംഭവങ്ങളുമാണ് സസ്പെൻസ് ഘടകങ്ങളുള്ള ചിത്രത്തിന്റെ പ്രമേയം.<ref>{{cite web |title=Akshay Ajith's Kerala Express goes on floors |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2019/Dec/09/akshay-ajiths-kerala-express-goes-on-floors-15951.html |website=Cinema Express |date=9 December 2019 |access-date=27 September 2026}}</ref> 2026-ൽ അജിത് മലയാള ചിത്രമായ ''ദിൽ'' സംവിധാനം ചെയ്യുകയും അതിൽ പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web|title=Dil Malayalam movie starts rolling at Bengaluru|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/dil-malayalam-movie-starts-rolling-at-bengaluru-articleshow-6sd60kg|website=Asianet News Malayalam|access-date=27 September 2026}}</ref> 2026 സെപ്റ്റംബറിൽ [[ബെംഗളൂരു|ബെംഗളൂരുവിൽ]] ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചു. ഒരു വൈകാരിക സസ്പെൻസ് ത്രില്ലറായാണ് ചിത്രം വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. [[കേരളം|കേരളത്തിലും]] ചിത്രീകരണം നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite web |title=Filming commences for director Akshay Ajith's Dil |url=https://www.madhyamam.com/entertainment/movie-news/filming-commences-for-director-akshay-ajiths-dil-1557768 |website=Madhyamam |access-date=27 September 2026}}</ref> === സംഗീതം === ചലച്ചിത്ര സംവിധാനത്തിനും അഭിനയത്തിനും പുറമെ മലയാളം, തമിഴ്, തെലുങ്ക് സിനിമകളിലെ ഗാനങ്ങൾ ആലപിക്കുകയും അവയുടെ കവർ പതിപ്പുകൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തതിലൂടെയും അജിത് ശ്രദ്ധ നേടിയിട്ടുണ്ട്. മലയാള ചിത്രമായ ''മീനത്തിൽ താലികെട്ട്'' എന്ന സിനിമയിലെ "ഒരു പൂവിൻ നിശാശലഭം" എന്ന ഗാനത്തിന്റെ കവർ പതിപ്പിന് മാധ്യമശ്രദ്ധ ലഭിച്ചു.<ref>{{cite web |title=Akshay Ajith: The Cover Song Maker Is Now Director And Actor |url=https://www.asianetnews.com/amp/entertainment-news/akshay-ajith-the-cover-song-maker-is-now-director-and-actor-swryjo |website=Asianet News Malayalam |date=24 May 2025 |access-date=27 September 2026}}</ref> ''കേരള എക്സ്പ്രസ്'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ "ഇതു വഴി" എന്ന ഗാനത്തിന്റെ ലിറിക്കൽ വീഡിയോ 2020-ൽ ''[[ദി ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]'' പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.<ref>{{cite web |title=Kerala Express song - Ithu Vazhi (Lyrical) |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/malayalam/kerala-express-song-ithu-vazhi-lyrical/videoshow/78950471.cms |website=The Times of India |access-date=27 September 2026}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതം [[സ്പോട്ടിഫൈ|സ്പോട്ടിഫൈയിലും]] ലഭ്യമാണ്.<ref>{{cite web |title=Akshay Ajith |url=https://open.spotify.com/artist/5T9ZTsHIpOyQ2Smdm73Uix |website=Spotify |access-date=27 September 2026}}</ref> == ചലച്ചിത്രങ്ങൾ == {| class="wikitable" |+ സിനിമകൾ ! വർഷം ! ചിത്രം ! വേഷം ! കുറിപ്പുകൾ |- | 2020 | ''കേരള എക്സ്പ്രസ്'' | നടൻ | സംവിധായകൻ; ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു |- | 2024 | ''അഡിയോസ് അമിഗോ'' | നടൻ | സഹകഥാപാത്രം |- | 2026 | ''[[ദിൽ]]'' | പ്രധാന നടൻ | സംവിധായകൻ; ചിത്രീകരണം 2026 സെപ്റ്റംബറിൽ ആരംഭിച്ചു<ref>{{cite web|title=Akshay Ajith's new movie Dil shoot|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/akshay-ajith-new-movie-dil-shoot-cy0ovnn4|website=Mathrubhumi|access-date=27 September 2026}}</ref> |} == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} == ബാഹ്യ കണ്ണികൾ == * {{IMDb name|11221323|അക്ഷയ് അജിത്}} * [https://open.spotify.com/artist/5T9ZTsHIpOyQ2Smdm73Uix അക്ഷയ് അജിത് സ്പോട്ടിഫൈയിൽ] tovl4ha9s2184fdhzzjahvve6va66rn 2 672432 4674308 4673673 2026-10-09T06:53:14Z Vijayanrajapuram 21314 4674308 wikitext text/x-wiki കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ഓച്ചിറയിൽ SPM UPS എയ്ഡഡ് സ്കൂളിൽ അധ്യാപികയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ക്ലാസ് മുറിയിലെ അധ്യാപനത്തോടൊപ്പം വിദ്യാർത്ഥികളുടെ വിവിധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ഭാഷാപഠനം, സഹപാഠ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, വിവിധ വിദ്യാഭ്യാസ പരിപാടികൾ എന്നിവയിലും സജീവമായി പങ്കെടുക്കുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഭാഷാപരമായ കഴിവുകൾ, സർഗാത്മകത, ആശയവിനിമയശേഷി എന്നിവ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനായി വിവിധ പഠനപ്രവർത്തനങ്ങളും വിദ്യാർത്ഥി കേന്ദ്രീകൃത പ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തിവരുന്നു. * [[ഉപയോക്താവ്:എൽ.രഞ്ജിനി കൃഷ്ണൻ/ഞക്കനാൽ|spm ups Njakkanal]] lc58xo4no0rrrwc0fag449daaiylia8 3 672451 4674393 4673816 2026-10-09T10:57:26Z Ranjithsiji 22471 അറിയിപ്പ്: [[അക്ഷയ് അജിത്]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4674393 wikitext text/x-wiki == ദിൽ കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു == [[കരട്:ദിൽ|ദിൽ]] ലേഖനം തുടങ്ങിയതിന് നന്ദി. എന്നാൽ ഈ ലേഖനം നന്നാക്കിയെടുത്ത് വിക്കിപീഡിയ ലേഖനമാക്കാനുള്ള നിലവാരത്തിലാക്കേണ്ടതുകൊണ്ട് തൽക്കാലം ഇത് കരട് നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ ലേഖനം വികസിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ലേഖനം തയ്യാറായാൽ പുനപരിശോധനക്കുശേഷം പ്രധാന നാമമേഖലയിലേക്ക് മാറ്റുുന്നതാണ്. ലേഖനം നന്നാക്കുമല്ലോ. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:06, 21 ജൂലൈ 2026 (UTC) == [[:അക്ഷയ് അജിത്]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:അക്ഷയ് അജിത്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അക്ഷയ് അജിത്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 10:57, 9 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) 27s7v4fqnww84frh39ylw6x4000feg3 6 672473 4674262 4674015 2026-10-09T04:18:06Z Vijayanrajapuram 21314 [[പ്രമാണം:School photo.jpeg]] എന്ന താൾ [[പ്രമാണം:27020 GHSS CERANALLOOR -SCHOOL photo.jpeg]] എന്ന തലക്കെട്ടിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവിടലില്ലാതെ Vijayanrajapuram മാറ്റി 4674015 wikitext text/x-wiki == ചുരുക്കം == ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്‌കൂൾ ചേരാനല്ലൂർ == അനുമതി == {{self|cc-by-4.0}} srogb4xindgfzdw974gj1olwdt8pqeu 0 672493 4674378 4674142 2026-10-09T10:11:03Z Akbarali 17542 /* */ 4674378 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തിരുന്നാവായ | image = | image_size = | caption = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തിരുന്നാവായ | location = [[തിരുനാവായ]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്) | established = {{Start date|1941|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32051000312 | Kerala_school_code = 19766 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[തിരുനാവായ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരുനാവായ പഞ്ചായത്തിൽ]] [[തിരുനാവായ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തിരുന്നാവായ'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19766|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 8, 2026}}</ref> [[തിരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1941 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== 1572 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 22 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 112.5 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19766|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://schoolwiki.in/19766 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]" dz55xvjigwn8r44t8qtmlthehhogxvt 4674383 4674378 2026-10-09T10:13:19Z Akbarali 17542 4674383 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തിരുന്നാവായ | image = | image_size = | caption = എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തിരുന്നാവായ | location = [[തിരുനാവായ]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്) | established = {{Start date|1941|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32051000312 | Kerala_school_code = 19766 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[തിരുനാവായ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരുനാവായ പഞ്ചായത്തിൽ]] [[തിരുനാവായ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എം.എൽ.പി.എസ്. തിരുന്നാവായ'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19766|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=October 8, 2026}}</ref> [[തിരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1941 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 30.12 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== 1572 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബും ശാസ്ത്രലാബും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 22 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 112.5 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19766|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-08}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://schoolwiki.in/19766 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]" oysv9fh1m6xiem13d9h6oyvenypo02y 3 672500 4674193 2026-10-08T13:48:52Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4674193 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: 9abee7 | 9abee7 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 13:48, 8 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) isilucqr01azlfji3wvi5z3dhwlksub 0 672501 4674216 2026-10-08T16:50:53Z Vinayaraj 25055 '{{Infobox musical artist | name = യു. രാജേഷ് | image = | caption = | birth_name = ഉപ്പളപു രാജേഷ് | birth_date = {{Birth date and age|1977|5|17|df=y}} | birth_place = [[Palakollu|പാലക്കൊല്ലു]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]], [[India|ഇന്ത്യ]] | ge...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4674216 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = യു. രാജേഷ് | image = | caption = | birth_name = ഉപ്പളപു രാജേഷ് | birth_date = {{Birth date and age|1977|5|17|df=y}} | birth_place = [[Palakollu|പാലക്കൊല്ലു]], [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]], [[India|ഇന്ത്യ]] | genre = [[Carnatic music|കർണ്ണാടക ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]], [[Jazz fusion|ജാസ് ഫ്യൂഷൻ]], വേൾഡ് മ്യൂസിക് | occupation = സംഗീതജ്ഞൻ, സംഗീതസംവിധായകൻ, മ്യൂസിക് പ്രൊഡ്യൂസർ | instrument = [[Mandolin|മാൻഡലിൻ]] | years_active = 1983–ഇതുവരെ | relatives = [[U. Srinivas|യു. ശ്രീനിവാസ്]] (സഹോദരൻ) | associated_acts = ജോൺ മക്ലാഫ്ലിൻ, സാക്കിർ ഹുസൈൻ, ഹരിപ്രസാദ് ചൗരസ്യ, ശിവമണി, സ്റ്റീഫൻ ദേവസ്സി }} ഒരു പ്രമുഖ ഇന്ത്യൻ [[Carnatic music|കർണ്ണാടക സംഗീതജ്ഞനും]] [[Mandolin|മാൻഡലിൻ]] വാദകനും സംഗീതസംവിധായകനുമാണ് '''ഉപ്പളപു രാജേഷ്''' എന്ന '''യു. രാജേഷ്''' (Uppalapu Rajesh; ജനനം: 17 മെയ് 1977). "മാൻഡലിൻ രാജേഷ്" എന്ന പേരിലും അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു.<ref name="allmusic">{{cite web |title=U. Rajesh |url=https://www.allmusic.com/artist/u-rajesh-mn0000780287 |publisher=AllMusic |archive-url=https://web.archive.org/web/20180322000000/https://www.allmusic.com/artist/u-rajesh-mn0000780287 |archive-date=22 March 2018 |accessdate=2 September 2024}}</ref> ലോകപ്രശസ്ത കർണ്ണാടക മാൻഡലിൻ മാന്ത്രികൻ പരേതനായ [[U. Srinivas|യു. ശ്രീനിവാസിന്റെ]] ഇളയ സഹോദരനാണ് ഇദ്ദേഹം. കർണ്ണാടക ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തിന് പുറമെ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വെസ്റ്റേൺ ജാസ്, ഫ്യൂഷൻ മ്യൂസിക് എന്നീ മേഖലകളിലും അദ്ദേഹം സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == ആദ്യകാല ജീവിതവും പരിശീലനവും == 1977 മെയ് 17-ന് [[Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ]] [[Palakollu|പാലക്കൊല്ലുവിലാണ്]] യു. സത്യനാരായണയുടെയും കാന്തത്തിന്റെയും ഇളയ മകനായി രാജേഷ് ജനിച്ചത്.<ref name="mie-amalgamation">{{cite web |title=Amalgamation: U. Rajesh |url=http://musicindiaonline.com/album/10-Classical_Carnatic_Instrumental/26815-Amalgamation/ |publisher=MusicIndiaOnline |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704000000/http://musicindiaonline.com/album/10-Classical_Carnatic_Instrumental/26815-Amalgamation/ |archive-date=4 July 2017 |accessdate=2 September 2024}}</ref> പിതാവും ജ്യേഷ്ഠനായ യു. ശ്രീനിവാസുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല ഗുരുക്കന്മാർ. ആറാം വയസ്സിൽ മാൻഡലിനിൽ കർണ്ണാടക സംഗീതം വായിച്ചുതുടങ്ങിയ അദ്ദേഹം കാഞ്ചി കാമകോടി പീഠത്തിൽ വെച്ച് ശ്രീ ചന്ദ്രശേഖരേന്ദ്ര സരസ്വതി സ്വാമികളുടെ സാന്നിധ്യത്തിലാണ് തന്റെ ആദ്യ കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചത്.<ref name="ie-soulstrings">{{cite news |title=Soul Strings: U Rajesh on the legacy of playing an Italian lute in the Carnatic classical system |url=http://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/soul-strings-u-rajesh-carnatic-music-mandolin-4803507/ |newspaper=The Indian Express |date=19 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180322000000/http://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/soul-strings-u-rajesh-carnatic-music-mandolin-4803507/ |archive-date=22 March 2018 |accessdate=2 September 2024}}</ref> കാഞ്ചി പരമാചാര്യരുടെയും ശ്രീ സത്യസായി ബാബയുടെയും തികഞ്ഞ ഭക്തനായ അദ്ദേഹം സത്യസായി ബാബയുടെ മുൻപിൽ നിരവധി തവണ കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. == സംഗീത ജീവിതം == പത്താം വയസ്സു മുതൽ ജ്യേഷ്ഠൻ യു. ശ്രീനിവാസനൊപ്പം ചേർന്ന് രാജേഷ് കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചു തുടങ്ങി. ഇരുവരും ഒന്നിച്ച് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തുമായി നിരവധി സംഗീത പരിപാടികൾ നടത്തുകയും ആൽബങ്ങൾ പുറത്തിറക്കുകയും ചെയ്തു. അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ 50-ലധികം രാജ്യങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="thehindu-voice">{{cite news |title=Voice and instrument merge seamlessly |url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/music/voice-and-instrument-merge-seamlessly/article8365287.ece |newspaper=The Hindu |date=17 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160317000000/https://www.thehindu.com/features/friday-review/music/voice-and-instrument-merge-seamlessly/article8365287.ece |archive-date=17 March 2016 |accessdate=2 September 2024}}</ref> പ്രശസ്ത ബ്രിട്ടീഷ് ഗിറ്റാറിസ്റ്റ് [[John McLaughlin (musician)|ജോൺ മക്ലാഫ്ലിന്റെ]] (John McLaughlin) ''ഫ്ലോട്ടിംഗ് പോയിന്റ്'' (Floating Point) എന്ന ആൽബത്തിൽ രാജേഷ് സഹകരിച്ചു പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഈ ആൽബത്തിന് 2009-ൽ [[Grammy Award|ഗ്രാമി അവാർഡ്]] നാമനിർദ്ദേശം ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. ജർമ്മനിയിൽ നടന്ന മാജിക് മാൻഡലിൻ ഫെസ്റ്റിവലിൽ പങ്കെടുത്ത ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കലാകാരനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ന്യൂയോർക്കിലെ [[Lincoln Center|ലിങ്കൺ സെന്റർ]], ലണ്ടനിലെ ബി.ബി.സി. ലൈവ്, മെൽബൺ കോൺസേർട്ട് ഹാൾ, പാരീസിലെ സിറ്റി ഡി ലാ മ്യൂസിക് എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം അദ്ദേഹം പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിച്ചു. 2006-ൽ ന്യൂയോർക്കിൽ അദ്ദേഹം നടത്തിയ സംഗീതക്കച്ചേരി ആ വർഷത്തെ മികച്ച കച്ചേരികളിലൊന്നായി 'ദി ന്യൂയോർക്കർ' മാസിക തെരഞ്ഞെടുത്തു. 2007 ഏപ്രിലിൽ [[President of India|ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രപതിയുടെ]] പ്രത്യേക ആദരവിനും അദ്ദേഹം അർഹനായി. ജോഹന്നാസ്ബർഗ് ഫിൽഹാർമോണിക് ഓർക്കസ്ട്ര, കെ.സെഡ്.എൻ. ഫിൽഹാർമോണിക് ഓർക്കസ്ട്ര, [[Stephen Devassy|സ്റ്റീഫൻ ദേവസ്സി]] തുടങ്ങിയവരുമായി ചേർന്നും അദ്ദേഹം സംഗീത പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉസ്താദ് [[Zakir Hussain (musician)|സാക്കിർ ഹുസൈൻ]], ഉസ്താദ് സുൽത്താൻ ഖാൻ, പണ്ഡിറ്റ് [[Hariprasad Chaurasia|ഹരിപ്രസാദ് ചൗരസ്യ]], [[Shankar Mahadevan|ശങ്കർ മഹാദേവൻ]], [[Hariharan (singer)|ഹരിഹരൻ]], ലൂയി ബാങ്ക്സ്, രഞ്ജിത് ബാരോട്ട്, [[Sivamani|ശിവമണി]], വിക്രം ഘോഷ് തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ കലാകാരന്മാരോടൊപ്പം അദ്ദേഹം സംഗീത പര്യടനങ്ങളും റെക്കോർഡിംഗുകളും നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. 2014-ൽ പിന്നണിഗായകൻ [[Karthik (singer)|കാർത്തിക്കുമായി]] ചേർന്ന് 'സൃഷ്ടി' (Srishti) എന്ന പേരിൽ ഒരു മ്യൂസിക് ബാൻഡും അദ്ദേഹം രൂപീകരിച്ചു. ചെന്നൈയിൽ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് സൗജന്യ സംഗീത വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുന്ന ശ്രീനിവാസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് വേൾഡ് മ്യൂസിക്കിന്റെ (SIOWM) ഡയറക്ടർമാരിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. == ആൽബങ്ങൾ == * ''കൊറോമാണ്ടൽ ഡ്യുയറ്റ്'' (എ.കെ. പളനിവേലുമൊത്ത്) * ''അമാൽഗമേഷൻ'' (Amalgamation) * ''വിക്കു വിനായക് രാം'' * ''സ്പിരിറ്റ്സ്'' (Spirits) * ''ഫോളോയിംഗ് മൈ ഹാർട്ട്'' (Following My Heart) * ''ഇൻടു ദ ലൈറ്റ്'' (Into the Light) * ''സംജനിത'' (യു. ശ്രീനിവാസ്, സാക്കിർ ഹുസൈൻ, ശിവമണി, ജോർജ്ജ് ബ്രൂക്ക് എന്നിവർക്കൊപ്പം) == വിവാദം == 2018-ൽ ഇന്ത്യയിലെ [[Me Too movement|മീറ്റു പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി ഗായിക [[Chinmayi Sripaada|ചിന്മയി]] പങ്കുവെച്ച ഒരു കുറിപ്പിൽ, പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ഒരു പെൺകുട്ടിക്ക് നേരെ രാജേഷിൽ നിന്ന് ലൈംഗികാതിക്രമം നേരിടേണ്ടി വന്നതായി ആരോപണം ഉയർന്നിരുന്നു. == അവലംബം == {{Reflist}} == ബാഹ്യ കണ്ണികൾ == * {{AllMusic|artist/mn0000780287|യു. രാജേഷ്}} [[Category:കർണ്ണാടക സംഗീതജ്ഞർ]] [[Category:ഇന്ത്യൻ മാൻഡലിൻ വാദകർ]] [[Category:1977-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[Category:ആന്ധ്രാപ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള സംഗീതജ്ഞർ]] qwntxhlasu8ksgg45zj1tgz7crqe0pb 0 672502 4674217 2026-10-08T16:53:15Z Vinayaraj 25055 [[ചിന്മയി]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു 4674217 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ചിന്മയി]] rwfwvg8rmiti6ro4k30euvpwl6qe1qn 4 672503 4674229 2026-10-08T18:25:05Z TheGreatEditor024 211141 'ഇതേ വിഷയത്തിൽ മറ്റൊരു [[ഖോവ്സ്ഗോൾ തടാകം|ലേഖനം]] കൂടിയുണ്ട്.~~~~' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4674229 wikitext text/x-wiki ഇതേ വിഷയത്തിൽ മറ്റൊരു [[ഖോവ്സ്ഗോൾ തടാകം|ലേഖനം]] കൂടിയുണ്ട്.[[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 18:25, 8 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) g6gsqsx4mzgedjtt6ybaa19ofzjqu76 0 672504 4674236 2026-10-08T19:30:01Z TheGreatEditor024 211141 Translated from [[en:Soufiane Djilali]] 4674236 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = സൂഫിയാനെ ജിലാലി | office = ജിൽ ജാദിദിന്റെ പ്രസിഡന്റ് | image = Soufiane Djilali - Radio Algérienne.jpg | caption = സൂഫിയാനെ ജിലാലി | country = {{flagicon|Algeria}}[[അൾജീരിയ]] | predecessor = ഓഫീസ് സ്ഥാപിച്ചു | succeeded = ലഖ്ദർ അമോക്രനെ | party = [[ജിൽ ജദീദ്]] (2012 മുതൽ) | birth_date = സെപ്റ്റംബർ 16, 1958 | birth_place = ബ്ലിഡ, [[അൾജീരിയ]] | term_start = ഫെബ്രുവരി 25, 2017 | other_party = [[Party of Algerian Renewal]] (1989–1999) | term_end = സെപ്റ്റംബർ 24, 2025 }} '''സൂഫിയാനെ ജിലാലി''' (ജനനം: 1958 സെപ്റ്റംബർ 16) ഒരു അൾജീരിയൻ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകനാണ്. [[ജിൽ ജദീദ്]] എന്ന രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെ സ്ഥാപകനും മുൻ അധ്യക്ഷനുമാണ് അദ്ദേഹം.<ref>{{Cite web|url=https://www.elmoudjahid.dz/fr/actualite/jil-jadid-soufiane-djilali-annonce-son-depart-de-la-presidence-du-parti-240731|title=Jil Jadid: Soufiane Djilali announces his departure from the party presidency|website=elmoudjahid.dz}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == 1958 സെപ്റ്റംബർ 16-ന് [[അൾജീറിയ|അൾജീരിയയിലെ]] ബ്ലിദ പ്രവിശ്യയിലെ ബ്ലിദയിൽ ജിലാലി ജനിച്ചു.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.algerie360.com/a-cinq-mois-de-lelection-presidentielle-ils-veulent-etre-president/|title=À cinq mois de l'élection présidentielle, Ils veulent être président|access-date=2026-06-22|last=saliha|date=2013-11-03|website=Algerie360|language=fr}}</ref> ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹം കുടുംബത്തോടൊപ്പം അൾജിയേഴ്സിലേക്ക് കുടിയേറി. അവിടെ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം വെറ്ററിനറി മെഡിസിനിൽ ഡോക്ടറേറ്റ് നേടി.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.latribune-algerie.com/algerie/politique/interview-soufiane-djilali-si-je-suis-elu-president-en-deux-ans-je-donnerai-a-lalgerie-un-nouveau-visage/|title=INTERVIEW. Soufiane Djilali : "Si je suis élu Président, en deux ans, je donnerai à l'Algérie un nouveau visage"|access-date=2026-06-22|last=Redaction|date=2013-11-22|website=LTA Presse|language=fr-FR}}</ref> പിന്നീട് അദ്ദേഹം [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിലേക്ക്]] പോയി പാരീസ് VI സർവകലാശാലയിൽ പഠനം തുടർന്നു. അവിടെ നിന്ന് ഇമ്യൂണോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും, പോസ്റ്റ് ഗ്രാജുവേറ്റ് ഡിപ്ലോമയും, സ്റ്റേറ്റ് ഡോക്ടറേറ്റും നേടി.<ref name=":1" /> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == 1989-ൽ [[പാർട്ടി ഓഫ് അൾജീരിയൻ റിന്യൂവൽ]] (PRA) എന്ന പാർട്ടിയിൽ ചേർന്നതോടെയാണ് അദ്ദേഹം രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായത്.<ref name=":1" /> എന്നാൽ 1999 മേയിൽ, PRA അധ്യക്ഷനായ നൂർദ്ദീൻ ബുക്രൂഹുമായി അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന്, അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് [[അബ്ദെലസീസ് ബൂതെഫ്ലിക്ക|അബ്ദെലസീസ് ബൂതെഫ്ലിക്കയുമായി]] പാർട്ടി അടുപ്പം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ വിസമ്മതിച്ച്, ഒരു ഡസനോളം പാർട്ടി ഭാരവാഹികളോടൊപ്പം അദ്ദേഹം പാർട്ടിയിൽ നിന്ന് രാജിവച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.lesoirdalgerie.com/articles/2011/10/15/article.php?sid=124420&cid=2|title=Soufiane Djilali, coordinateur de Jil Jadid : "Le pouvoir actuel est usé jusqu'à la corde"|website=[[Le Soir d'Algérie]]|author=Brahim Taouchichet}}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator -->.</ref> 2001-ൽ അദ്ദേഹം എൽ ബദീൽ പാർട്ടി സ്ഥാപിച്ചു. എന്നാൽ പാർട്ടി കോൺഗ്രസ് സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ അനുമതികൾ നൽകാൻ ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം വിസമ്മതിച്ചു.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.algerie-dz.com/Les-candidats-preparent-leur-campagne.html|title=Les candidats préparent leur campagne - Algerie-dz.com|access-date=2026-07-18|website=www.algerie-dz.com}}</ref> 2004-ൽ, 2004-ലെ അൾജീരിയൻ പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ഫ്രണ്ട് (FLN) സ്ഥാനാർഥിയായ അലി ബെൻഫ്ലിസിന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണ സംഘത്തിലെ അംഗമായി സൂഫിയാൻ ജിലാലി പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name=":2" /> === മുവാതന പ്രസ്ഥാനം === 2018 ജൂൺ 6-ന്, അബ്ദെലസീസ് ബൂതെഫ്ലിക്കയുടെ അഞ്ചാം പ്രസിഡന്റ് കാലാവധിക്കെതിരെ പ്രതിപക്ഷ അംഗങ്ങൾ ചേർന്ന് രൂപീകരിച്ച അൾജീരിയൻ രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനമാണ് മുവാതന. സൂഫിയാനെ ജിലാലി, അമിറ ബുറാവി, സുബൈദ അസൂൽ എന്നിവർ ചേർന്നാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്.<ref>{{Cite news|last=Michaelson|first=Ruth|date=2019-02-28|title=Algerian protesters plan more action and call for regime change|url=https://www.theguardian.com/world/2019/feb/28/algerian-protesters-plan-more-action-and-call-for-regime-change|access-date=2026-07-31|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> === ജിൽ ജദീദ് === അറബ് വസന്തം സ്വാധീനിച്ച രാഷ്ട്രീയ പരിഷ്കരണ ചർച്ചകൾ നടന്നുകൊണ്ടിരുന്ന കാലയളവിൽ, 2011 മാർച്ച് 11-ന് ജിലാലി [[ജിൽ ജദീദ്]] എന്ന പുതിയ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി ആരംഭിച്ചു. 2012-ൽ അൾജീരിയൻ സർക്കാർ പാർട്ടിക്ക് ഔദ്യോഗിക അംഗീകാരം നൽകി. ജിൽ ജദീദിന്റെ സ്ഥാപക അധ്യക്ഷനായി സൂഫിയാനെ ജിലാലി ചുമതലയേറ്റു. 2025-ൽ അദ്ദേഹം അധ്യക്ഷ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് രാജിവച്ചു. തുടർന്ന് ലഖ്ദർ അമോക്രാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻഗാമിയായി അധ്യക്ഷനായി.<ref>{{Cite web|url=https://lematindalgerie.com/jil-djadid-le-dr-lakhdar-amokrane-elu-president/|title=Jil Djadid : le Dr Lakhdar Amokrane élu président|access-date=2026-07-31|last=Arab|first=Hamid|date=2025-12-06|website=Le Matin d'Algérie|language=fr-FR}}</ref> == പുസ്തകങ്ങൾ == * La société algérienne: Choc de la modernité, crise des valeurs et des croyances, 2017<ref>{{Cite web|url=https://catalogue-glycines.org/index.php?lvl=indexint_see&id=297&page=8&nbr_lignes=193&l_typdoc=&nb_per_page_custom=25|title=Catalogue en ligne Centre d'Étude Diocésain - Les Glycines|access-date=2026-07-31|last=Group|first=PMB|website=catalogue-glycines.org|language=fr}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == h39m4wz4o2asxuazhekzjlrx5vcjl79 14 672505 4674237 2026-10-08T19:36:29Z TheGreatEditor024 211141 ശൂന്യമായ താൾ സൃഷ്ടിച്ചു 4674237 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 3 672506 4674243 2026-10-08T20:50:22Z CoconutOctopus 212262 CoconutOctopus എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:DimensionalFusion]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Dimensionally]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: "[[Special:CentralAuth/DimensionalFusion|DimensionalFusion]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/Dimensionally|Dimensionally]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 4674243 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Dimensionally]] 1ctaxf5uxs17ivils10czxiv9ualo3s 1 672507 4674247 2026-10-08T21:05:46Z Fab Feb 186981 /* */ 4674247 wikitext text/x-wiki {{WP_Kerala_Places|class=stub|importance=low}} duzpjbv4fvwg6krsdu2nem6212glb7m 3 672508 4674257 2026-10-09T01:19:17Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4674257 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Saumithri | Saumithri | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 01:19, 9 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) oao8bu4o4ax86dyxmslqa3l5ls2vyqf 0 672509 4674274 2026-10-09T04:53:18Z Pradeep717 21687 Pradeep717 എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഗാന്ധാർപേൽ ഗുഹകൾ]] എന്ന താൾ [[ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: ശരിയായ ഉച്ചാരണം (മറാഠി താൾ ശ്രദ്ധിക്കുക) 4674274 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[ഗാന്ധാർപാലേ ഗുഹകൾ]] r5r591esl7safj5n31mi3pdp5bofbfv 6 672510 4674282 2026-10-09T05:06:03Z ShajiA 1528 പരശുറാം എക്സ്പ്രസ്സ് എൽ എച് ബി കോച്ച് 4674282 wikitext text/x-wiki == ചുരുക്കം == പരശുറാം എക്സ്പ്രസ്സ് എൽ എച് ബി കോച്ച് == അനുമതി == {{PD-self}} s6dldi1vr5zvivqt0cbhhxijzxhpjxx 0 672511 4674292 2026-10-09T05:26:22Z Pradeep717 21687 '{{Infobox river | name = സാവിത്രി നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = River Savitri in Konkan.jpg | image_size = | image_caption = സാവിത്രി നദി | map = | map_size = | map_caption...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4674292 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = സാവിത്രി നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = River Savitri in Konkan.jpg | image_size = | image_caption = സാവിത്രി നദി | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = രാജ്യം | subdivision_name1 = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type2 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name2 = [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = ഏകദേശം {{convert|110|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = സാവിത്രി പോയന്റ്, [[മഹാബലേശ്വർ]] | source1_location = | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = ബാങ്കോട്ട്, ഹരിഹരേശ്വറിനു സമീപം, [[അറബിക്കടൽ]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Savitri river 1.jpg|thumb|സാവിത്രി നദി, മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] [[സത്താറ ജില്ല|സത്താറ ജില്ലയിലെ]] [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിൽ]] നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് നദികളിൽ ഒന്നാണ് '''സാവിത്രി നദി'''. മഹാബലേശ്വറിന് സമീപമുള്ള 'സാവിത്രി പോയിന്റ്' എന്ന സ്ഥലത്ത് നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഈ നദി, [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ]] ബാങ്കോട്ട് ഗ്രാമത്തിലൂടെ ഒഴുകി ഒടുവിൽ ഹരിഹരേശ്വറിന് സമീപം [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിൽ]] ചേരുന്നു.<ref name="sandmining">{{cite news|title=No sand mining till green nod, HC tells Maharashtra govt |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/No-sand-mining-till-green-nod-HC-tells-Maharashtra-govt/articleshow/7308171.cms |first=Swati |last=Deshpande |date=18 November 2011 |work=[[Times of India]] |location=Mumbai |access-date=3 Mar 2015}}</ref> പോലാഡ്പൂർ വരെ [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ]] പാറക്കെട്ടുകളും കുന്നുകളും നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെയും, തുടർന്ന് മഹാഡ്, മൺഗാവ്, ശ്രീവർദ്ധൻ എന്നീ താലൂക്കുകളിലെ പട്ടണങ്ങളിലൂടെയും ഇത് ഒഴുകുന്നു. സാവിത്രി നദിയുടെ തീരത്തായി നിരവധി ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. കപാഡെ, പോലാഡ്പൂർ, ബിർവാഡി എന്നിവിടങ്ങളിൽ വെച്ച് മറ്റ് പല ചെറിയ നദികളും ഇതിൽ ലയിക്കുന്നു. ദസ്ഗാവ് എന്ന സ്ഥലത്തിന് സമീപം വലതുഭാഗത്ത് (വടക്ക്) നിന്ന് ഇതിൽ ചേരുന്ന 'കാൽ' നദിയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദി.<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/27843/11/11_chapter%202.pdf Savitri river basin]</ref> ==ഐതിഹ്യം== മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികളായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ]], [[കോയ്‌ന നദി|കോയ്‌ന]], വെന്ന, ഗായത്രി, സാവിത്രി എന്നിവ പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.<ref> https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar</ref> മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദികളുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി. യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇന്ദ്രനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് വിഷ്ണുവും ശിവനും ബ്രഹ്മാവും യഥാക്രമം കൃഷ്ണ, വെന്ന, കൊയ്‌ന എന്നീ നദികളായി മാറി എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒപ്പം ഗായത്രിയും സാവിത്രിയും നദികളായി ഒഴുകുന്നു. ==അപകടം== 2016 ഓഗസ്റ്റ് 3-ന്, കനത്ത മഴയെത്തുടർന്ന് റായ്ഗഡ് ജില്ലയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്തെ ഒരു പാലം തകർന്നതിനെത്തുടർന്ന് 24-ൽ അധികം ആളുകളെ കാണാതായതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/mumbai-goa-highway-bridge-collapses-2-buses-carrying-18-people-missing-2950787/|title=Mumbai-Goa highway bridge collapses, 2 buses carrying 18 people missing|date=2016-08-03|access-date=2016-08-03}}</ref> രണ്ട് സംസ്ഥാന ഗതാഗത ബസുകളും മറ്റ് നിരവധി വാഹനങ്ങളും നദിയിലേക്ക് പതിച്ചതായാണ് വിവരം.<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/bridge-on-mumbai-goa-highway-collapses-due-to-heavy-rain-1439587|title=2 Dead, 20 Missing As British-Era Bridge On Mumbai-Goa Highway Collapses: 10 Updates|first=Anant R|last=Zanane|publisher=NDTV|date=3 August 2016|access-date=2022-11-30}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} s67mtcipg9p75k889ymiwf4grzi5ml7 4674294 4674292 2026-10-09T05:27:38Z Pradeep717 21687 [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നദികൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4674294 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = സാവിത്രി നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = River Savitri in Konkan.jpg | image_size = | image_caption = സാവിത്രി നദി | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = രാജ്യം | subdivision_name1 = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type2 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name2 = [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = ഏകദേശം {{convert|110|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = സാവിത്രി പോയന്റ്, [[മഹാബലേശ്വർ]] | source1_location = | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = ബാങ്കോട്ട്, ഹരിഹരേശ്വറിനു സമീപം, [[അറബിക്കടൽ]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Savitri river 1.jpg|thumb|സാവിത്രി നദി, മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] [[സത്താറ ജില്ല|സത്താറ ജില്ലയിലെ]] [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിൽ]] നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് നദികളിൽ ഒന്നാണ് '''സാവിത്രി നദി'''. മഹാബലേശ്വറിന് സമീപമുള്ള 'സാവിത്രി പോയിന്റ്' എന്ന സ്ഥലത്ത് നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഈ നദി, [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ]] ബാങ്കോട്ട് ഗ്രാമത്തിലൂടെ ഒഴുകി ഒടുവിൽ ഹരിഹരേശ്വറിന് സമീപം [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിൽ]] ചേരുന്നു.<ref name="sandmining">{{cite news|title=No sand mining till green nod, HC tells Maharashtra govt |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/No-sand-mining-till-green-nod-HC-tells-Maharashtra-govt/articleshow/7308171.cms |first=Swati |last=Deshpande |date=18 November 2011 |work=[[Times of India]] |location=Mumbai |access-date=3 Mar 2015}}</ref> പോലാഡ്പൂർ വരെ [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ]] പാറക്കെട്ടുകളും കുന്നുകളും നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെയും, തുടർന്ന് മഹാഡ്, മൺഗാവ്, ശ്രീവർദ്ധൻ എന്നീ താലൂക്കുകളിലെ പട്ടണങ്ങളിലൂടെയും ഇത് ഒഴുകുന്നു. സാവിത്രി നദിയുടെ തീരത്തായി നിരവധി ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. കപാഡെ, പോലാഡ്പൂർ, ബിർവാഡി എന്നിവിടങ്ങളിൽ വെച്ച് മറ്റ് പല ചെറിയ നദികളും ഇതിൽ ലയിക്കുന്നു. ദസ്ഗാവ് എന്ന സ്ഥലത്തിന് സമീപം വലതുഭാഗത്ത് (വടക്ക്) നിന്ന് ഇതിൽ ചേരുന്ന 'കാൽ' നദിയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദി.<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/27843/11/11_chapter%202.pdf Savitri river basin]</ref> ==ഐതിഹ്യം== മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികളായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ]], [[കോയ്‌ന നദി|കോയ്‌ന]], വെന്ന, ഗായത്രി, സാവിത്രി എന്നിവ പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.<ref> https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar</ref> മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദികളുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി. യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇന്ദ്രനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് വിഷ്ണുവും ശിവനും ബ്രഹ്മാവും യഥാക്രമം കൃഷ്ണ, വെന്ന, കൊയ്‌ന എന്നീ നദികളായി മാറി എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒപ്പം ഗായത്രിയും സാവിത്രിയും നദികളായി ഒഴുകുന്നു. ==അപകടം== 2016 ഓഗസ്റ്റ് 3-ന്, കനത്ത മഴയെത്തുടർന്ന് റായ്ഗഡ് ജില്ലയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്തെ ഒരു പാലം തകർന്നതിനെത്തുടർന്ന് 24-ൽ അധികം ആളുകളെ കാണാതായതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/mumbai-goa-highway-bridge-collapses-2-buses-carrying-18-people-missing-2950787/|title=Mumbai-Goa highway bridge collapses, 2 buses carrying 18 people missing|date=2016-08-03|access-date=2016-08-03}}</ref> രണ്ട് സംസ്ഥാന ഗതാഗത ബസുകളും മറ്റ് നിരവധി വാഹനങ്ങളും നദിയിലേക്ക് പതിച്ചതായാണ് വിവരം.<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/bridge-on-mumbai-goa-highway-collapses-due-to-heavy-rain-1439587|title=2 Dead, 20 Missing As British-Era Bridge On Mumbai-Goa Highway Collapses: 10 Updates|first=Anant R|last=Zanane|publisher=NDTV|date=3 August 2016|access-date=2022-11-30}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നദികൾ]] iq38pom6er5qs89teqjq2x2ykou498d 4674295 4674294 2026-10-09T05:29:34Z Pradeep717 21687 /* അപകടം */ 4674295 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = സാവിത്രി നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = River Savitri in Konkan.jpg | image_size = | image_caption = സാവിത്രി നദി | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = രാജ്യം | subdivision_name1 = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type2 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name2 = [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = ഏകദേശം {{convert|110|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = സാവിത്രി പോയന്റ്, [[മഹാബലേശ്വർ]] | source1_location = | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = ബാങ്കോട്ട്, ഹരിഹരേശ്വറിനു സമീപം, [[അറബിക്കടൽ]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Savitri river 1.jpg|thumb|സാവിത്രി നദി, മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] [[സത്താറ ജില്ല|സത്താറ ജില്ലയിലെ]] [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിൽ]] നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് നദികളിൽ ഒന്നാണ് '''സാവിത്രി നദി'''. മഹാബലേശ്വറിന് സമീപമുള്ള 'സാവിത്രി പോയിന്റ്' എന്ന സ്ഥലത്ത് നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഈ നദി, [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ]] ബാങ്കോട്ട് ഗ്രാമത്തിലൂടെ ഒഴുകി ഒടുവിൽ ഹരിഹരേശ്വറിന് സമീപം [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിൽ]] ചേരുന്നു.<ref name="sandmining">{{cite news|title=No sand mining till green nod, HC tells Maharashtra govt |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/No-sand-mining-till-green-nod-HC-tells-Maharashtra-govt/articleshow/7308171.cms |first=Swati |last=Deshpande |date=18 November 2011 |work=[[Times of India]] |location=Mumbai |access-date=3 Mar 2015}}</ref> പോലാഡ്പൂർ വരെ [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ]] പാറക്കെട്ടുകളും കുന്നുകളും നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെയും, തുടർന്ന് മഹാഡ്, മൺഗാവ്, ശ്രീവർദ്ധൻ എന്നീ താലൂക്കുകളിലെ പട്ടണങ്ങളിലൂടെയും ഇത് ഒഴുകുന്നു. സാവിത്രി നദിയുടെ തീരത്തായി നിരവധി ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. കപാഡെ, പോലാഡ്പൂർ, ബിർവാഡി എന്നിവിടങ്ങളിൽ വെച്ച് മറ്റ് പല ചെറിയ നദികളും ഇതിൽ ലയിക്കുന്നു. ദസ്ഗാവ് എന്ന സ്ഥലത്തിന് സമീപം വലതുഭാഗത്ത് (വടക്ക്) നിന്ന് ഇതിൽ ചേരുന്ന 'കാൽ' നദിയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദി.<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/27843/11/11_chapter%202.pdf Savitri river basin]</ref> ==ഐതിഹ്യം== മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികളായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ]], [[കോയ്‌ന നദി|കോയ്‌ന]], വെന്ന, ഗായത്രി, സാവിത്രി എന്നിവ പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.<ref> https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar</ref> മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദികളുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി. യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇന്ദ്രനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് വിഷ്ണുവും ശിവനും ബ്രഹ്മാവും യഥാക്രമം കൃഷ്ണ, വെന്ന, കൊയ്‌ന എന്നീ നദികളായി മാറി എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒപ്പം ഗായത്രിയും സാവിത്രിയും നദികളായി ഒഴുകുന്നു. ==അപകടം== 2016 ഓഗസ്റ്റ് 3-ന്, കനത്ത മഴയെത്തുടർന്ന് മഹാഡിനു സമീപമുള്ള, ബ്രിട്ടീഷ് കാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഒരു പാലം തകർന്നതിനെത്തുടർന്ന് 24-ൽ അധികം ആളുകളെ കാണാതായതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/mumbai-goa-highway-bridge-collapses-2-buses-carrying-18-people-missing-2950787/|title=Mumbai-Goa highway bridge collapses, 2 buses carrying 18 people missing|date=2016-08-03|access-date=2016-08-03}}</ref> രണ്ട് സംസ്ഥാന ഗതാഗത ബസുകളും മറ്റ് നിരവധി വാഹനങ്ങളും നദിയിലേക്ക് പതിച്ചതായാണ് വിവരം.<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/bridge-on-mumbai-goa-highway-collapses-due-to-heavy-rain-1439587|title=2 Dead, 20 Missing As British-Era Bridge On Mumbai-Goa Highway Collapses: 10 Updates|first=Anant R|last=Zanane|publisher=NDTV|date=3 August 2016|access-date=2022-11-30}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നദികൾ]] nt6ybtwrk0jg8jn5m26hglfu93o9m2c 4674297 4674295 2026-10-09T05:43:20Z Pradeep717 21687 /* അപകടം */ 4674297 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = സാവിത്രി നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = River Savitri in Konkan.jpg | image_size = | image_caption = സാവിത്രി നദി | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = രാജ്യം | subdivision_name1 = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type2 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name2 = [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = ഏകദേശം {{convert|110|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = സാവിത്രി പോയന്റ്, [[മഹാബലേശ്വർ]] | source1_location = | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = ബാങ്കോട്ട്, ഹരിഹരേശ്വറിനു സമീപം, [[അറബിക്കടൽ]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Savitri river 1.jpg|thumb|സാവിത്രി നദി, മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] [[സത്താറ ജില്ല|സത്താറ ജില്ലയിലെ]] [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിൽ]] നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് നദികളിൽ ഒന്നാണ് '''സാവിത്രി നദി'''. മഹാബലേശ്വറിന് സമീപമുള്ള 'സാവിത്രി പോയിന്റ്' എന്ന സ്ഥലത്ത് നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഈ നദി, [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ]] ബാങ്കോട്ട് ഗ്രാമത്തിലൂടെ ഒഴുകി ഒടുവിൽ ഹരിഹരേശ്വറിന് സമീപം [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിൽ]] ചേരുന്നു.<ref name="sandmining">{{cite news|title=No sand mining till green nod, HC tells Maharashtra govt |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/No-sand-mining-till-green-nod-HC-tells-Maharashtra-govt/articleshow/7308171.cms |first=Swati |last=Deshpande |date=18 November 2011 |work=[[Times of India]] |location=Mumbai |access-date=3 Mar 2015}}</ref> പോലാഡ്പൂർ വരെ [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ]] പാറക്കെട്ടുകളും കുന്നുകളും നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെയും, തുടർന്ന് മഹാഡ്, മൺഗാവ്, ശ്രീവർദ്ധൻ എന്നീ താലൂക്കുകളിലെ പട്ടണങ്ങളിലൂടെയും ഇത് ഒഴുകുന്നു. സാവിത്രി നദിയുടെ തീരത്തായി നിരവധി ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. കപാഡെ, പോലാഡ്പൂർ, ബിർവാഡി എന്നിവിടങ്ങളിൽ വെച്ച് മറ്റ് പല ചെറിയ നദികളും ഇതിൽ ലയിക്കുന്നു. ദസ്ഗാവ് എന്ന സ്ഥലത്തിന് സമീപം വലതുഭാഗത്ത് (വടക്ക്) നിന്ന് ഇതിൽ ചേരുന്ന 'കാൽ' നദിയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദി.<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/27843/11/11_chapter%202.pdf Savitri river basin]</ref> ==ഐതിഹ്യം== മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികളായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ]], [[കോയ്‌ന നദി|കോയ്‌ന]], വെന്ന, ഗായത്രി, സാവിത്രി എന്നിവ പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.<ref> https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar</ref> മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദികളുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി. യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇന്ദ്രനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് വിഷ്ണുവും ശിവനും ബ്രഹ്മാവും യഥാക്രമം കൃഷ്ണ, വെന്ന, കൊയ്‌ന എന്നീ നദികളായി മാറി എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒപ്പം ഗായത്രിയും സാവിത്രിയും നദികളായി ഒഴുകുന്നു. ==അപകടം== 2016 ഓഗസ്റ്റ് 3-ന്, കനത്ത മഴയെത്തുടർന്ന് മഹാഡിനു സമീപമുള്ള, ബ്രിട്ടീഷ് കാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഒരു പാലം തകർന്നതിനെത്തുടർന്ന് 38-ൽ പരം ആളുകളെ കാണാതായതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/mumbai-goa-highway-bridge-collapses-2-buses-carrying-18-people-missing-2950787/|title=Mumbai-Goa highway bridge collapses, 2 buses carrying 18 people missing|date=2016-08-03|access-date=2016-08-03}}</ref> രണ്ട് സംസ്ഥാന ഗതാഗത ബസുകളും മറ്റ് നിരവധി വാഹനങ്ങളും നദിയിലേക്ക് പതിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/bridge-on-mumbai-goa-highway-collapses-due-to-heavy-rain-1439587|title=2 Dead, 20 Missing As British-Era Bridge On Mumbai-Goa Highway Collapses: 10 Updates|first=Anant R|last=Zanane|publisher=NDTV|date=3 August 2016|access-date=2022-11-30}}</ref>. തുടർന്ന് നടന്ന തിരച്ചിലിൽ 24 മൃതദേഹങ്ങൾ കണ്ടെടുത്തു. <ref>https://www.ndtv.com/india-news/mahad-mishap-toll-climbs-to-24-after-recovery-of-2-more-bodies-1440967</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നദികൾ]] kqafgce5t8qdh0297yyin7nq02bqwa9 4674317 4674297 2026-10-09T07:16:39Z TheGreatEditor024 211141 /* അപകടം */ 4674317 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = സാവിത്രി നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = River Savitri in Konkan.jpg | image_size = | image_caption = സാവിത്രി നദി | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = രാജ്യം | subdivision_name1 = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type2 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name2 = [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = ഏകദേശം {{convert|110|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = സാവിത്രി പോയന്റ്, [[മഹാബലേശ്വർ]] | source1_location = | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = ബാങ്കോട്ട്, ഹരിഹരേശ്വറിനു സമീപം, [[അറബിക്കടൽ]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Savitri river 1.jpg|thumb|സാവിത്രി നദി, മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] [[സത്താറ ജില്ല|സത്താറ ജില്ലയിലെ]] [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിൽ]] നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് നദികളിൽ ഒന്നാണ് '''സാവിത്രി നദി'''. മഹാബലേശ്വറിന് സമീപമുള്ള 'സാവിത്രി പോയിന്റ്' എന്ന സ്ഥലത്ത് നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഈ നദി, [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ]] ബാങ്കോട്ട് ഗ്രാമത്തിലൂടെ ഒഴുകി ഒടുവിൽ ഹരിഹരേശ്വറിന് സമീപം [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിൽ]] ചേരുന്നു.<ref name="sandmining">{{cite news|title=No sand mining till green nod, HC tells Maharashtra govt |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/No-sand-mining-till-green-nod-HC-tells-Maharashtra-govt/articleshow/7308171.cms |first=Swati |last=Deshpande |date=18 November 2011 |work=[[Times of India]] |location=Mumbai |access-date=3 Mar 2015}}</ref> പോലാഡ്പൂർ വരെ [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ]] പാറക്കെട്ടുകളും കുന്നുകളും നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെയും, തുടർന്ന് മഹാഡ്, മൺഗാവ്, ശ്രീവർദ്ധൻ എന്നീ താലൂക്കുകളിലെ പട്ടണങ്ങളിലൂടെയും ഇത് ഒഴുകുന്നു. സാവിത്രി നദിയുടെ തീരത്തായി നിരവധി ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. കപാഡെ, പോലാഡ്പൂർ, ബിർവാഡി എന്നിവിടങ്ങളിൽ വെച്ച് മറ്റ് പല ചെറിയ നദികളും ഇതിൽ ലയിക്കുന്നു. ദസ്ഗാവ് എന്ന സ്ഥലത്തിന് സമീപം വലതുഭാഗത്ത് (വടക്ക്) നിന്ന് ഇതിൽ ചേരുന്ന 'കാൽ' നദിയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദി.<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/27843/11/11_chapter%202.pdf Savitri river basin]</ref> ==ഐതിഹ്യം== മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികളായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ]], [[കോയ്‌ന നദി|കോയ്‌ന]], വെന്ന, ഗായത്രി, സാവിത്രി എന്നിവ പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.<ref> https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar</ref> മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദികളുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി. യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇന്ദ്രനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് വിഷ്ണുവും ശിവനും ബ്രഹ്മാവും യഥാക്രമം കൃഷ്ണ, വെന്ന, കൊയ്‌ന എന്നീ നദികളായി മാറി എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒപ്പം ഗായത്രിയും സാവിത്രിയും നദികളായി ഒഴുകുന്നു. ==അപകടം== 2016 ഓഗസ്റ്റ് 3-ന്, കനത്ത മഴയെത്തുടർന്ന് മഹാഡിനു സമീപമുള്ള, ബ്രിട്ടീഷ് കാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഒരു പാലം തകർന്നതിനെത്തുടർന്ന് 38-ൽ പരം ആളുകളെ കാണാതായതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/mumbai-goa-highway-bridge-collapses-2-buses-carrying-18-people-missing-2950787/|title=Mumbai-Goa highway bridge collapses, 2 buses carrying 18 people missing|date=2016-08-03|access-date=2016-08-03}}</ref> രണ്ട് സംസ്ഥാന ഗതാഗത ബസുകളും മറ്റ് നിരവധി വാഹനങ്ങളും നദിയിലേക്ക് പതിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/bridge-on-mumbai-goa-highway-collapses-due-to-heavy-rain-1439587|title=2 Dead, 20 Missing As British-Era Bridge On Mumbai-Goa Highway Collapses: 10 Updates|first=Anant R|last=Zanane|publisher=NDTV|date=3 August 2016|access-date=2022-11-30}}</ref>. തുടർന്ന് നടന്ന തിരച്ചിലിൽ 24 മൃതദേഹങ്ങൾ കണ്ടെടുത്തു. <ref>https://www.ndtv.com/india-news/mahad-mishap-toll-climbs-to-24-after-recovery-of-2-more-bodies-1440967</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നദികൾ]] itlkfdhfb8myq0zh6n1na3kmp6zuwuh 4674320 4674317 2026-10-09T07:28:06Z Malikaveedu 16584 4674320 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = സാവിത്രി നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = River Savitri in Konkan.jpg | image_size = | image_caption = സാവിത്രി നദി | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = രാജ്യം | subdivision_name1 = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type2 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name2 = [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = ഏകദേശം {{convert|110|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = സാവിത്രി പോയന്റ്, [[മഹാബലേശ്വർ]] | source1_location = | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = ബാങ്കോട്ട്, ഹരിഹരേശ്വറിനു സമീപം, [[അറബിക്കടൽ]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Savitri river 1.jpg|thumb|സാവിത്രി നദി, മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] [[സത്താറ ജില്ല|സത്താറ ജില്ലയിലെ]] [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിൽ]] നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് നദികളിൽ ഒന്നാണ് '''സാവിത്രി നദി'''. മഹാബലേശ്വറിന് സമീപമുള്ള 'സാവിത്രി പോയിന്റ്' എന്ന സ്ഥലത്ത് നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഈ നദി, [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ]] ബാങ്കോട്ട് ഗ്രാമത്തിലൂടെ ഒഴുകി ഒടുവിൽ ഹരിഹരേശ്വറിന് സമീപം [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിൽ]] ചേരുന്നു.<ref name="sandmining">{{cite news|title=No sand mining till green nod, HC tells Maharashtra govt |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/No-sand-mining-till-green-nod-HC-tells-Maharashtra-govt/articleshow/7308171.cms |first=Swati |last=Deshpande |date=18 November 2011 |work=[[Times of India]] |location=Mumbai |access-date=3 Mar 2015}}</ref> പോലാഡ്പൂർ വരെ [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ]] പാറക്കെട്ടുകളും കുന്നുകളും നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെയും, തുടർന്ന് മഹാഡ്, മൺഗാവ്, ശ്രീവർദ്ധൻ എന്നീ താലൂക്കുകളിലെ പട്ടണങ്ങളിലൂടെയും ഇത് ഒഴുകുന്നു. സാവിത്രി നദിയുടെ തീരത്തായി നിരവധി ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. കപാഡെ, പോലാഡ്പൂർ, ബിർവാഡി എന്നിവിടങ്ങളിൽ വെച്ച് മറ്റ് പല ചെറിയ പോഷക നദികളും ഇതിൽ ലയിക്കുന്നു. ദസ്ഗാവ് എന്ന സ്ഥലത്തിന് സമീപം വലതുഭാഗത്ത് (വടക്ക്) നിന്ന് ഇതിൽ ചേരുന്ന 'കാൽ' നദിയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദി.<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/27843/11/11_chapter%202.pdf Savitri river basin]</ref> ==ഐതിഹ്യം== മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികളായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ]], [[കോയ്‌ന നദി|കോയ്‌ന]], വെന്ന, ഗായത്രി, സാവിത്രി എന്നിവ പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.<ref> https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar</ref> മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദികളുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി. യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇന്ദ്രനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് വിഷ്ണുവും ശിവനും ബ്രഹ്മാവും യഥാക്രമം കൃഷ്ണ, വെന്ന, കൊയ്‌ന എന്നീ നദികളായി മാറി എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒപ്പം ഗായത്രിയും സാവിത്രിയും നദികളായി ഒഴുകുന്നു. ==അപകടം== 2016 ഓഗസ്റ്റ് 3-ന്, കനത്ത മഴയെത്തുടർന്ന് മഹാഡിനു സമീപമുള്ള, ബ്രിട്ടീഷ് കാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഒരു പാലം തകർന്നതിനെത്തുടർന്ന് 38-ൽ പരം ആളുകളെ കാണാതായതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/mumbai-goa-highway-bridge-collapses-2-buses-carrying-18-people-missing-2950787/|title=Mumbai-Goa highway bridge collapses, 2 buses carrying 18 people missing|date=2016-08-03|access-date=2016-08-03}}</ref> രണ്ട് സംസ്ഥാന ഗതാഗത ബസുകളും മറ്റ് നിരവധി വാഹനങ്ങളും നദിയിലേക്ക് പതിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/bridge-on-mumbai-goa-highway-collapses-due-to-heavy-rain-1439587|title=2 Dead, 20 Missing As British-Era Bridge On Mumbai-Goa Highway Collapses: 10 Updates|first=Anant R|last=Zanane|publisher=NDTV|date=3 August 2016|access-date=2022-11-30}}</ref>. തുടർന്ന് നടന്ന തിരച്ചിലിൽ 24 മൃതദേഹങ്ങൾ കണ്ടെടുത്തു. <ref>https://www.ndtv.com/india-news/mahad-mishap-toll-climbs-to-24-after-recovery-of-2-more-bodies-1440967</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നദികൾ]] ngqyc5gtjbd7x3znunx67dbifamo9vj 4674372 4674320 2026-10-09T09:53:47Z Pradeep717 21687 4674372 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = സാവിത്രി നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = River Savitri in Konkan.jpg | image_size = | image_caption = സാവിത്രി നദി | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = രാജ്യം | subdivision_name1 = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type2 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name2 = [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = ഏകദേശം {{convert|110|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = സാവിത്രി പോയന്റ്, [[മഹാബലേശ്വർ]] | source1_location = | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = ബാങ്കോട്ട്, ഹരിഹരേശ്വറിനു സമീപം, [[അറബിക്കടൽ]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Savitri river 1.jpg|thumb|സാവിത്രി നദി, മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] [[സത്താറ ജില്ല|സത്താറ ജില്ലയിലെ]] [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിൽ]] നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് നദികളിൽ ഒന്നാണ് '''സാവിത്രി നദി'''. മഹാബലേശ്വറിന് സമീപമുള്ള 'സാവിത്രി പോയിന്റ്' എന്ന സ്ഥലത്ത് നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഈ നദി, [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ]] ബാങ്കോട്ട് ഗ്രാമത്തിലൂടെ ഒഴുകി ഒടുവിൽ ഹരിഹരേശ്വറിന് സമീപം [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിൽ]] ചേരുന്നു.<ref name="sandmining">{{cite news|title=No sand mining till green nod, HC tells Maharashtra govt |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/No-sand-mining-till-green-nod-HC-tells-Maharashtra-govt/articleshow/7308171.cms |first=Swati |last=Deshpande |date=18 November 2011 |work=[[Times of India]] |location=Mumbai |access-date=3 Mar 2015}}</ref> പോലാഡ്പൂർ വരെ [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ]] പാറക്കെട്ടുകളും കുന്നുകളും നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെയും, തുടർന്ന് മഹാഡ്, മൺഗാവ്, ശ്രീവർദ്ധൻ എന്നീ താലൂക്കുകളിലെ പട്ടണങ്ങളിലൂടെയും ഇത് ഒഴുകുന്നു. സാവിത്രി നദിയുടെ തീരത്തായി നിരവധി ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. കപാഡെ, പോലാഡ്പൂർ, ബിർവാഡി എന്നിവിടങ്ങളിൽ വെച്ച് മറ്റ് പല ചെറിയ പോഷക നദികളും ഇതിൽ ലയിക്കുന്നു. ദസ്ഗാവ് എന്ന സ്ഥലത്തിന് സമീപം വലതുഭാഗത്ത് (വടക്ക്) നിന്ന് ഇതിൽ ചേരുന്ന 'കാൽ' നദിയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദി.<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/27843/11/11_chapter%202.pdf Savitri river basin]</ref> മഹാഡ് പട്ടണത്തിനു സമീപമുള്ള ഭാഗത്തു പോലും [[മഗ്ഗർ മുതല|മഗ്ഗർ മുതലകൾ]] ഈ നദിയിൽ ധാരാളം കാണപ്പെടുന്നു. <ref> https://www.thehindu.com/sci-tech/science/crocodiles-yield-to-flower-power-study-finds/article67263190.ece</ref> ==ഐതിഹ്യം== മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികളായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ]], [[കോയ്‌ന നദി|കോയ്‌ന]], വെന്ന, ഗായത്രി, സാവിത്രി എന്നിവ പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.<ref> https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar</ref> മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദികളുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി. യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഇന്ദ്രനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് വിഷ്ണുവും ശിവനും ബ്രഹ്മാവും യഥാക്രമം കൃഷ്ണ, വെന്ന, കൊയ്‌ന എന്നീ നദികളായി മാറി എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒപ്പം ഗായത്രിയും സാവിത്രിയും നദികളായി ഒഴുകുന്നു. ==അപകടം== 2016 ഓഗസ്റ്റ് 3-ന്, കനത്ത മഴയെത്തുടർന്ന് മഹാഡിനു സമീപമുള്ള, ബ്രിട്ടീഷ് കാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഒരു പാലം തകർന്നതിനെത്തുടർന്ന് 38-ൽ പരം ആളുകളെ കാണാതായതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/mumbai-goa-highway-bridge-collapses-2-buses-carrying-18-people-missing-2950787/|title=Mumbai-Goa highway bridge collapses, 2 buses carrying 18 people missing|date=2016-08-03|access-date=2016-08-03}}</ref> രണ്ട് സംസ്ഥാന ഗതാഗത ബസുകളും മറ്റ് നിരവധി വാഹനങ്ങളും നദിയിലേക്ക് പതിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/bridge-on-mumbai-goa-highway-collapses-due-to-heavy-rain-1439587|title=2 Dead, 20 Missing As British-Era Bridge On Mumbai-Goa Highway Collapses: 10 Updates|first=Anant R|last=Zanane|publisher=NDTV|date=3 August 2016|access-date=2022-11-30}}</ref>. തുടർന്ന് നടന്ന തിരച്ചിലിൽ 24 മൃതദേഹങ്ങൾ കണ്ടെടുത്തു. <ref>https://www.ndtv.com/india-news/mahad-mishap-toll-climbs-to-24-after-recovery-of-2-more-bodies-1440967</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നദികൾ]] s5qk8lro7dyigu5mpvqglrdx9v0qfda 4674376 4674372 2026-10-09T10:02:31Z Pradeep717 21687 /* ഐതിഹ്യം */ 4674376 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = സാവിത്രി നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = River Savitri in Konkan.jpg | image_size = | image_caption = സാവിത്രി നദി | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = രാജ്യം | subdivision_name1 = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type2 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name2 = [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = ഏകദേശം {{convert|110|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = സാവിത്രി പോയന്റ്, [[മഹാബലേശ്വർ]] | source1_location = | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = ബാങ്കോട്ട്, ഹരിഹരേശ്വറിനു സമീപം, [[അറബിക്കടൽ]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Savitri river 1.jpg|thumb|സാവിത്രി നദി, മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] [[സത്താറ ജില്ല|സത്താറ ജില്ലയിലെ]] [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിൽ]] നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് നദികളിൽ ഒന്നാണ് '''സാവിത്രി നദി'''. മഹാബലേശ്വറിന് സമീപമുള്ള 'സാവിത്രി പോയിന്റ്' എന്ന സ്ഥലത്ത് നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഈ നദി, [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ]] ബാങ്കോട്ട് ഗ്രാമത്തിലൂടെ ഒഴുകി ഒടുവിൽ ഹരിഹരേശ്വറിന് സമീപം [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിൽ]] ചേരുന്നു.<ref name="sandmining">{{cite news|title=No sand mining till green nod, HC tells Maharashtra govt |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/No-sand-mining-till-green-nod-HC-tells-Maharashtra-govt/articleshow/7308171.cms |first=Swati |last=Deshpande |date=18 November 2011 |work=[[Times of India]] |location=Mumbai |access-date=3 Mar 2015}}</ref> പോലാഡ്പൂർ വരെ [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ]] പാറക്കെട്ടുകളും കുന്നുകളും നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെയും, തുടർന്ന് മഹാഡ്, മൺഗാവ്, ശ്രീവർദ്ധൻ എന്നീ താലൂക്കുകളിലെ പട്ടണങ്ങളിലൂടെയും ഇത് ഒഴുകുന്നു. സാവിത്രി നദിയുടെ തീരത്തായി നിരവധി ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. കപാഡെ, പോലാഡ്പൂർ, ബിർവാഡി എന്നിവിടങ്ങളിൽ വെച്ച് മറ്റ് പല ചെറിയ പോഷക നദികളും ഇതിൽ ലയിക്കുന്നു. ദസ്ഗാവ് എന്ന സ്ഥലത്തിന് സമീപം വലതുഭാഗത്ത് (വടക്ക്) നിന്ന് ഇതിൽ ചേരുന്ന 'കാൽ' നദിയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദി.<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/27843/11/11_chapter%202.pdf Savitri river basin]</ref> മഹാഡ് പട്ടണത്തിനു സമീപമുള്ള ഭാഗത്തു പോലും [[മഗ്ഗർ മുതല|മഗ്ഗർ മുതലകൾ]] ഈ നദിയിൽ ധാരാളം കാണപ്പെടുന്നു. <ref> https://www.thehindu.com/sci-tech/science/crocodiles-yield-to-flower-power-study-finds/article67263190.ece</ref> ==ഐതിഹ്യം== മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികളായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ]], [[കോയ്‌ന നദി|കോയ്‌ന]], വെന്ന, ഗായത്രി, സാവിത്രി എന്നിവ പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.<ref> https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar</ref> മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദികളുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി. യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രനോട്]] ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് വിഷ്ണുവും ശിവനും ബ്രഹ്മാവും യഥാക്രമം കൃഷ്ണ, വെന്ന, കൊയ്‌ന എന്നീ നദികളായി മാറി എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒപ്പം ഗായത്രിയും സാവിത്രിയും നദികളായി ഒഴുകുന്നു. ==അപകടം== 2016 ഓഗസ്റ്റ് 3-ന്, കനത്ത മഴയെത്തുടർന്ന് മഹാഡിനു സമീപമുള്ള, ബ്രിട്ടീഷ് കാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഒരു പാലം തകർന്നതിനെത്തുടർന്ന് 38-ൽ പരം ആളുകളെ കാണാതായതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/mumbai-goa-highway-bridge-collapses-2-buses-carrying-18-people-missing-2950787/|title=Mumbai-Goa highway bridge collapses, 2 buses carrying 18 people missing|date=2016-08-03|access-date=2016-08-03}}</ref> രണ്ട് സംസ്ഥാന ഗതാഗത ബസുകളും മറ്റ് നിരവധി വാഹനങ്ങളും നദിയിലേക്ക് പതിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/bridge-on-mumbai-goa-highway-collapses-due-to-heavy-rain-1439587|title=2 Dead, 20 Missing As British-Era Bridge On Mumbai-Goa Highway Collapses: 10 Updates|first=Anant R|last=Zanane|publisher=NDTV|date=3 August 2016|access-date=2022-11-30}}</ref>. തുടർന്ന് നടന്ന തിരച്ചിലിൽ 24 മൃതദേഹങ്ങൾ കണ്ടെടുത്തു. <ref>https://www.ndtv.com/india-news/mahad-mishap-toll-climbs-to-24-after-recovery-of-2-more-bodies-1440967</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നദികൾ]] ozejib4w8gyh93obmtv9sk7fengxji3 3 672512 4674301 2026-10-09T06:29:46Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4674301 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Erusnasulthana | Erusnasulthana | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 06:29, 9 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) 05o8jkuuzszuyje8xguulhek7ssmumh 2 672513 4674309 2026-10-09T06:53:48Z Vijayanrajapuram 21314 '{{Infobox school | name = ഞക്കനാൽ എസ്സ്.പി.എം. യു.പി.എസ്സ് <NOWIKI>| image = |image_size = 350px | caption = |location = ഞക്കനാൽ <NOWIKI>| country = ഇന്ത്യ |coordinates = {{Coord| | }} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം |established = 1952{{Cweb|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4674309 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ഞക്കനാൽ എസ്സ്.പി.എം. യു.പി.എസ്സ് <NOWIKI>| image = |image_size = 350px | caption = |location = ഞക്കനാൽ <NOWIKI>| country = ഇന്ത്യ |coordinates = {{Coord| | }} | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം |established = 1952{{Cweb|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് |district = കൊല്ലം <NOWIKI> |educational_authority = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് <NOWIKI>| grades = 5-7 <NOWIKI> |medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32130500703 <NOWIKI> |Kerala_school_code = 41256 <NOWIKI> }} == ചരിത്രം == 1952-ൽ സ്ഥാപിതമായ എസ്.പി.എം. യു.പി.എസ്. ഞക്കനാൽ, ഓച്ചിറയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യവുമായി ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന വിദ്യാലയമാണ്. ഓച്ചിറയുടെ തനത് പാരമ്പര്യങ്ങളും സാമൂഹിക മൂല്യങ്ങളും ഉൾക്കൊണ്ട് പ്രദേശത്തെ നിരവധി തലമുറകൾക്ക് അറിവിന്റെ വെളിച്ചം പകരുന്നതിൽ ഈ വിദ്യാലയം നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. കാലത്തിനനുസരിച്ച് വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്തുണ്ടായ മാറ്റങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ട് പഠന-പാഠ്യേതര പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ വൈവിധ്യം കൊണ്ടുവരാൻ സ്കൂൾ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ അക്കാദമിക മികവിനൊപ്പം കലാ-കായിക കഴിവുകൾ, ശാസ്ത്രീയ മനോഭാവം, സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധത, പരിസ്ഥിതി ബോധം, മൂല്യബോധം എന്നിവ വളർത്തുന്നതിനും പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. ഓച്ചിറയുടെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തെയും നാടിന്റെ തനത് കലാ-സാമൂഹിക പാരമ്പര്യങ്ങളെയും പരിചയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് വിദ്യാർത്ഥികളിൽ സ്വന്തം നാടിനോടുള്ള സ്നേഹവും അഭിമാനവും വളർത്തുന്നു. അധ്യാപകരുടെയും പി.ടി.എ.യുടെയും രക്ഷിതാക്കളുടെയും നാട്ടുകാരുടെയും സഹകരണത്തോടെ വിദ്യാലയം വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്ത് മുന്നേറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. 1952 മുതൽ ഇന്നുവരെ നിരവധി തലമുറകൾക്ക് അറിവും മൂല്യബോധവും പകർന്നുനൽകി, ഓച്ചിറയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി എസ്.പി.എം. യു.പി.എസ്. ഞക്കനാൽ നിലകൊള്ളുന്നു. == ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == അപ്പർ പ്രൈമറി തലം വരെയുള്ള ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ പഠനപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ മികച്ച ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങളാണ് നിലവിലുള്ളത്. പാഠ്യപദ്ധതി പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കുന്നതിനാവശ്യമായ ലൈബ്രറി, സയൻസ് ലാബ്, കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് തുടങ്ങിയ സൗകര്യങ്ങൾ മികച്ച നിലവാരത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പഠനത്തിനും ദൈനംദിന ആവശ്യങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായ കെട്ടിടസൗകര്യങ്ങൾ, യൂറിനൽ സൗകര്യങ്ങൾ, ശുദ്ധജല സംഭരണ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയും കാര്യക്ഷമമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് സുരക്ഷിതവും സൗഹൃദപരവുമായ പഠനാന്തരീക്ഷം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനാവശ്യമായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ വിദ്യാലയത്തിൽ സജ്ജമാണ്. == ചിത്രശാല == == പുറംകണ്ണികൾ == *[https://schoolwiki.in/ സ്കൂൾവിക്കി‍] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാലയങ്ങൾ]] s65ijmkmq4vlpinld2kaqtass99msrn 3 672515 4674328 2026-10-09T08:33:55Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4674328 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Kartheek1025 | Kartheek1025 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:33, 9 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) r0bv3cwiaa265onjf4en0fkj8aqms7r 3 672516 4674333 2026-10-09T08:53:57Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4674333 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Akbarsha .s | Akbarsha .s | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:53, 9 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) tj6et9ofinqbfhzuwpkp4fmstjcim6b 0 672517 4674341 2026-10-09T09:11:00Z ~2026-54328-48 223972 the details of nobel chor 4674341 wikitext text/x-wiki * 1913: രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറിന് സാഹിത്യത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു. സാഹിത്യത്തിനുള്ള നോബൽ നേടുന്ന ആദ്യ ഏഷ്യക്കാരനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. * 2004 മാർച്ച് 24: പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ശാന്തിനികേതനിലുള്ള വിശ്വഭാരതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മ്യൂസിയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന ടാഗോറിന്റെ നോബൽ മെഡൽ മോഷണം പോയി. * മെഡൽ കണ്ടെത്താൻ അന്വേഷണം നടത്തിയെങ്കിലും മോഷ്ടാക്കളെ കണ്ടെത്താനോ മെഡൽ വീണ്ടെടുക്കാനോ സാധിച്ചില്ല. * പിന്നീട് സിബിഐ (CBI) അന്വേഷണം അവസാനിപ്പിച്ചു. d0vujfg0bide5g4b6a3m2kj9l03sjh4 3 672518 4674342 2026-10-09T09:13:51Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4674342 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Aviotar | Aviotar | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 09:13, 9 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) 82a8eo97hercf1x4km6lajly2whpv32 0 672519 4674344 2026-10-09T09:15:22Z Sanu N 86331 ലേഖനം സൃഷ്ടിച്ചു 4674344 wikitext text/x-wiki ആധുനിക ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രത്തിൽ, അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ (International Astronomical Union – IAU) ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ളത് 88 നക്ഷത്രരാശികളെയാണ്. ഓരോ നക്ഷത്രരാശിയും ആകാശഗോളത്തിലെ ഒരു നിശ്ചിത ഭാഗമാണ്. ദൈനംദിനമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന കോണീയ നിർദ്ദേശാങ്കങ്ങളായ രേഖാംശം (Right Ascension), ക്രാന്തി (Declination) എന്നിവയുടെ രേഖകൾ ചേർന്നുണ്ടാകുന്ന അതിരുകളാണ് ഈ മേഖലകളെ നിർവചിക്കുന്നത്. ഈ 88 നക്ഷത്രരാശികളും ചേർന്നാണ് സമ്പൂർണ ആകാശഗോളത്തെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നത്. നക്ഷത്രരാശികളുടെ അതിരുകൾ അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ 1928-ൽ ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിക്കുകയും 1930-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ന് അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന വടക്കൻ ആകാശത്തിലെ മിക്ക നക്ഷത്രരാശികളും പുരാതന മെസൊപ്പൊട്ടേമിയൻ സംസ്കാരത്തിലും പിന്നീട് ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരത്തിലും രൂപംകൊണ്ടവയാണ്. റോമൻ-ഈജിപ്ഷ്യൻ ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ടോളമി (Ptolemy) പട്ടികപ്പെടുത്തിയ നക്ഷത്രരാശികളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സൂര്യന്റെ ദൃശ്യസഞ്ചാരപഥമായ ക്രാന്തിവൃത്തത്തിലൂടെ (Ecliptic) കടന്നുപോകുന്ന നക്ഷത്രരാശികളെ രാശിചക്ര നക്ഷത്രരാശികൾ (Zodiac Constellations) എന്നു വിളിക്കുന്നു. പര്യവേക്ഷകർ ദക്ഷിണാർധഗോളത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങളെ നിരീക്ഷിച്ച് അവയുടെ ഭൂപടങ്ങൾ തയ്യാറാക്കിയപ്പോൾ, ആ മേഖലയിലെ നക്ഷത്രരാശികൾക്ക് പുറമേ, പരമ്പരാഗത നക്ഷത്രരാശികൾക്കിടയിൽ അവശേഷിച്ചിരുന്ന ഇടങ്ങൾ നികത്തുന്നതിനായും യൂറോപ്യൻ ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രജ്ഞർ പുതിയ നക്ഷത്രരാശികൾ നിർദേശിച്ചു. റോമൻ, യൂറോപ്യൻ പാരമ്പര്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് ഓരോ നക്ഷത്രരാശിക്കും ലാറ്റിൻ ഭാഷയിലുള്ള പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. 1922-ൽ അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ 89 നക്ഷത്രരാശികൾക്കായി മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളുള്ള ചുരുക്കപ്പേരുകൾ അംഗീകരിച്ചു. നിലവിൽ അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള 88 നക്ഷത്രരാശികൾക്കു പുറമേ, ആർഗോ (Argo) എന്ന നക്ഷത്രരാശിയും അന്നത്തെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പിന്നീട് ആർഗോയെ കാരീന (Carina), വെല (Vela), പപ്പിസ് (Puppis) എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത നക്ഷത്രരാശികളായി വിഭജിച്ചു. തുടർന്ന്, 88 നക്ഷത്രരാശികളുടെയും കൃത്യമായ അതിരുകൾ നിർണയിക്കുന്നതിനുള്ള ദൗത്യം യൂജീൻ ജോസഫ് ഡെൽപോർട്ട് (Eugène Joseph Delporte) ഏറ്റെടുത്തു. ആകാശത്തിലെ ഓരോ ബിന്ദുവും ഏതെങ്കിലും ഒരു നക്ഷത്രരാശിയുടെ പരിധിക്കുള്ളിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന തരത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഈ അതിരുകൾ നിർവചിച്ചത്.[1][3] അതിനാൽ, ഒരു ആകാശവസ്തു ഒരു പ്രത്യേക നക്ഷത്രരാശിക്കുള്ളിലാണെന്ന് പറയുമ്പോൾ, ആ വസ്തു ആ നക്ഷത്രരാശിക്ക് ഔദ്യോഗികമായി നിർണയിച്ചിട്ടുള്ള അതിരുകൾക്കുള്ളിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. al954e8lbv1pevfczl7afk317zz9dg0 4674370 4674344 2026-10-09T09:50:15Z TheGreatEditor024 211141 4674370 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക}} ആധുനിക ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രത്തിൽ, അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ (International Astronomical Union – IAU) ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ളത് 88 നക്ഷത്രരാശികളെയാണ്. ഓരോ നക്ഷത്രരാശിയും ആകാശഗോളത്തിലെ ഒരു നിശ്ചിത ഭാഗമാണ്. ദൈനംദിനമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന കോണീയ നിർദ്ദേശാങ്കങ്ങളായ രേഖാംശം (Right Ascension), ക്രാന്തി (Declination) എന്നിവയുടെ രേഖകൾ ചേർന്നുണ്ടാകുന്ന അതിരുകളാണ് ഈ മേഖലകളെ നിർവചിക്കുന്നത്. ഈ 88 നക്ഷത്രരാശികളും ചേർന്നാണ് സമ്പൂർണ ആകാശഗോളത്തെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നത്. നക്ഷത്രരാശികളുടെ അതിരുകൾ അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ 1928-ൽ ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിക്കുകയും 1930-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ന് അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന വടക്കൻ ആകാശത്തിലെ മിക്ക നക്ഷത്രരാശികളും പുരാതന മെസൊപ്പൊട്ടേമിയൻ സംസ്കാരത്തിലും പിന്നീട് ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരത്തിലും രൂപംകൊണ്ടവയാണ്. റോമൻ-ഈജിപ്ഷ്യൻ ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ടോളമി (Ptolemy) പട്ടികപ്പെടുത്തിയ നക്ഷത്രരാശികളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സൂര്യന്റെ ദൃശ്യസഞ്ചാരപഥമായ ക്രാന്തിവൃത്തത്തിലൂടെ (Ecliptic) കടന്നുപോകുന്ന നക്ഷത്രരാശികളെ രാശിചക്ര നക്ഷത്രരാശികൾ (Zodiac Constellations) എന്നു വിളിക്കുന്നു. പര്യവേക്ഷകർ ദക്ഷിണാർധഗോളത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങളെ നിരീക്ഷിച്ച് അവയുടെ ഭൂപടങ്ങൾ തയ്യാറാക്കിയപ്പോൾ, ആ മേഖലയിലെ നക്ഷത്രരാശികൾക്ക് പുറമേ, പരമ്പരാഗത നക്ഷത്രരാശികൾക്കിടയിൽ അവശേഷിച്ചിരുന്ന ഇടങ്ങൾ നികത്തുന്നതിനായും യൂറോപ്യൻ ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രജ്ഞർ പുതിയ നക്ഷത്രരാശികൾ നിർദേശിച്ചു. റോമൻ, യൂറോപ്യൻ പാരമ്പര്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് ഓരോ നക്ഷത്രരാശിക്കും ലാറ്റിൻ ഭാഷയിലുള്ള പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. 1922-ൽ അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ 89 നക്ഷത്രരാശികൾക്കായി മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളുള്ള ചുരുക്കപ്പേരുകൾ അംഗീകരിച്ചു. നിലവിൽ അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള 88 നക്ഷത്രരാശികൾക്കു പുറമേ, ആർഗോ (Argo) എന്ന നക്ഷത്രരാശിയും അന്നത്തെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പിന്നീട് ആർഗോയെ കാരീന (Carina), വെല (Vela), പപ്പിസ് (Puppis) എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത നക്ഷത്രരാശികളായി വിഭജിച്ചു. തുടർന്ന്, 88 നക്ഷത്രരാശികളുടെയും കൃത്യമായ അതിരുകൾ നിർണയിക്കുന്നതിനുള്ള ദൗത്യം യൂജീൻ ജോസഫ് ഡെൽപോർട്ട് (Eugène Joseph Delporte) ഏറ്റെടുത്തു. ആകാശത്തിലെ ഓരോ ബിന്ദുവും ഏതെങ്കിലും ഒരു നക്ഷത്രരാശിയുടെ പരിധിക്കുള്ളിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന തരത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഈ അതിരുകൾ നിർവചിച്ചത്.[1][3] അതിനാൽ, ഒരു ആകാശവസ്തു ഒരു പ്രത്യേക നക്ഷത്രരാശിക്കുള്ളിലാണെന്ന് പറയുമ്പോൾ, ആ വസ്തു ആ നക്ഷത്രരാശിക്ക് ഔദ്യോഗികമായി നിർണയിച്ചിട്ടുള്ള അതിരുകൾക്കുള്ളിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. cw2vof1t987j0qnfd51vfskryh499uc 4674374 4674370 2026-10-09T10:00:34Z Sanu N 86331 പട്ടിക ചേർത്തു 4674374 wikitext text/x-wiki ആധുനിക ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രത്തിൽ, അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ (International Astronomical Union – IAU) ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ളത് 88 നക്ഷത്രരാശികളെയാണ്. ഓരോ നക്ഷത്രരാശിയും ആകാശഗോളത്തിലെ ഒരു നിശ്ചിത ഭാഗമാണ്. ദൈനംദിനമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന കോണീയ നിർദ്ദേശാങ്കങ്ങളായ രേഖാംശം (Right Ascension), ക്രാന്തി (Declination) എന്നിവയുടെ രേഖകൾ ചേർന്നുണ്ടാകുന്ന അതിരുകളാണ് ഈ മേഖലകളെ നിർവചിക്കുന്നത്. ഈ 88 നക്ഷത്രരാശികളും ചേർന്നാണ് സമ്പൂർണ ആകാശഗോളത്തെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നത്. നക്ഷത്രരാശികളുടെ അതിരുകൾ അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ 1928-ൽ ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിക്കുകയും 1930-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ന് അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന വടക്കൻ ആകാശത്തിലെ മിക്ക നക്ഷത്രരാശികളും പുരാതന മെസൊപ്പൊട്ടേമിയൻ സംസ്കാരത്തിലും പിന്നീട് ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരത്തിലും രൂപംകൊണ്ടവയാണ്. റോമൻ-ഈജിപ്ഷ്യൻ ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ടോളമി (Ptolemy) പട്ടികപ്പെടുത്തിയ നക്ഷത്രരാശികളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സൂര്യന്റെ ദൃശ്യസഞ്ചാരപഥമായ ക്രാന്തിവൃത്തത്തിലൂടെ (Ecliptic) കടന്നുപോകുന്ന നക്ഷത്രരാശികളെ രാശിചക്ര നക്ഷത്രരാശികൾ (Zodiac Constellations) എന്നു വിളിക്കുന്നു. പര്യവേക്ഷകർ ദക്ഷിണാർധഗോളത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങളെ നിരീക്ഷിച്ച് അവയുടെ ഭൂപടങ്ങൾ തയ്യാറാക്കിയപ്പോൾ, ആ മേഖലയിലെ നക്ഷത്രരാശികൾക്ക് പുറമേ, പരമ്പരാഗത നക്ഷത്രരാശികൾക്കിടയിൽ അവശേഷിച്ചിരുന്ന ഇടങ്ങൾ നികത്തുന്നതിനായും യൂറോപ്യൻ ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രജ്ഞർ പുതിയ നക്ഷത്രരാശികൾ നിർദേശിച്ചു. റോമൻ, യൂറോപ്യൻ പാരമ്പര്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് ഓരോ നക്ഷത്രരാശിക്കും ലാറ്റിൻ ഭാഷയിലുള്ള പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. 1922-ൽ അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ 89 നക്ഷത്രരാശികൾക്കായി മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളുള്ള ചുരുക്കപ്പേരുകൾ അംഗീകരിച്ചു. നിലവിൽ അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള 88 നക്ഷത്രരാശികൾക്കു പുറമേ, ആർഗോ (Argo) എന്ന നക്ഷത്രരാശിയും അന്നത്തെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പിന്നീട് ആർഗോയെ കാരീന (Carina), വെല (Vela), പപ്പിസ് (Puppis) എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത നക്ഷത്രരാശികളായി വിഭജിച്ചു. തുടർന്ന്, 88 നക്ഷത്രരാശികളുടെയും കൃത്യമായ അതിരുകൾ നിർണയിക്കുന്നതിനുള്ള ദൗത്യം യൂജീൻ ജോസഫ് ഡെൽപോർട്ട് (Eugène Joseph Delporte) ഏറ്റെടുത്തു. ആകാശത്തിലെ ഓരോ ബിന്ദുവും ഏതെങ്കിലും ഒരു നക്ഷത്രരാശിയുടെ പരിധിക്കുള്ളിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന തരത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഈ അതിരുകൾ നിർവചിച്ചത്.[1][3] അതിനാൽ, ഒരു ആകാശവസ്തു ഒരു പ്രത്യേക നക്ഷത്രരാശിക്കുള്ളിലാണെന്ന് പറയുമ്പോൾ, ആ വസ്തു ആ നക്ഷത്രരാശിക്ക് ഔദ്യോഗികമായി നിർണയിച്ചിട്ടുള്ള അതിരുകൾക്കുള്ളിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. ==പട്ടിക== {| class="wikitable" |+അന്താരാഷ്ട ജ്യോതിശാസ്ത്ര യൂണിയൻ അംഗീകരിച്ച 88 നക്ഷത്രരാശികളുടെ പട്ടിക | colspan="2" |പേര് | colspan="2" |ചുരുക്കെഴുത്ത് | colspan="4" |ഉത്ഭവം | rowspan="2" |അർത്ഥം | rowspan="2" |തിളക്കമുള്ള നക്ഷത്രം | rowspan="2" |ദൃശ്യകാന്തിമാനം | rowspan="2" |പരപ്പ് (ച. ഡിഗ്രി) |- | align="left" |മലയാളം | align="left" |ഇംഗ്ലീഷ് | align="left" |IAU | align="left" |NASA | align="left" |പേര് | align="left" |വർഷം | align="left" |പേരിട്ടത് | align="left" |മുൻപേര് |- |മിരാൾ | align="left" |Andromeda | align="left" |And | align="left" |Andr | align="left" |Andromedae | align="left" |പുരാതനം | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Andromeda (mythological character) | align="left" |Alpheratz | align="right" |2.06 | align="right" |722 |- |ശലഭശുണ്ഡം | align="left" |Antlia | align="left" |Ant | align="left" |Antl | align="left" |Antliae | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Antlia Pneumatica | align="left" |(air) pump | align="left" |α Antliae | align="right" |4.25 | align="right" |239 |- |സ്വർഗപതംഗം | align="left" |Apus | align="left" |Aps | align="left" |Apus | align="left" |Apodis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |bird-of-paradise | align="left" |Paradys | align="right" |3.83 | align="right" |206 |- |കുംഭം | align="left" |Aquarius | align="left" |Aqr | align="left" |Aqar | align="left" |Aquarii | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |water-bearer | align="left" |Sadalsuud | align="right" |2.87 | align="right" |980 |- |ഗരുഡൻ | align="left" |Aquila | align="left" |Aql | align="left" |Aqil | align="left" |Aquilae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |eagle | align="left" |Altair | align="right" |0.76 | align="right" |652 |- |പീഠം | align="left" |Ara | align="left" |Ara | align="left" |Arae | align="left" |Arae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |altar | align="left" |β Arae | align="right" |2.84 | align="right" |237 |- |മേടം | align="left" |Aries | align="left" |Ari | align="left" |Arie | align="left" |Arietis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |ram | align="left" |Hamal | align="right" |2 | align="right" |441 |- |പ്രാജിത | align="left" |Auriga | align="left" |Aur | align="left" |Auri | align="left" |Aurigae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |charioteer | align="left" |Capella | align="right" |0.08 | align="right" |657 |- |അവ്വപുരുഷൻ | align="left" |Boötes | align="left" |Boo | align="left" |Boot | align="left" |Boötis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |herdsman | align="left" |Arcturus | align="right" | -0.05 | align="right" |907 |- |വാസി | align="left" |Caelum | align="left" |Cae | align="left" |Cael | align="left" |Caeli | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Caelum Sculptorium | align="left" |chisel or engraving tool | align="left" |α Caeli | align="right" |4.46 | align="right" |125 |- |കരഭം | align="left" |Camelopardalis | align="left" |Cam | align="left" |Caml | align="left" |Camelopardalis | align="left" |1613 | align="left" |Plancius | | align="left" |giraffe | align="left" |β | align="right" |4.02 | align="right" |757 |- |കർക്കടകം | align="left" |Cancer | align="left" |Cnc | align="left" |Canc | align="left" |Cancri | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |crab | align="left" |Tarf | align="right" |3.52 | align="right" |506 |- |വിശ്വകദ്രു | align="left" |Canes Venatici | align="left" |CVn | align="left" |CVen | align="left" |Canum Venaticorum | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |hunting dogs | align="left" |Cor Caroli | align="right" |2.81 | align="right" |465 |- |ബൃഹച്ഛ്വാനം | align="left" |Canis Major | align="left" |CMa | align="left" |CMaj | align="left" |Canis Majoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |greater dog | align="left" |Sirius | align="right" | -1.46 | align="right" |380 |- |ലഘുലുബ്ധകൻ | align="left" |Canis Minor | align="left" |CMi | align="left" |CMin | align="left" |Canis Minoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lesser dog | align="left" |Procyon | align="right" |0.34 | align="right" |183 |- |മകരം | align="left" |Capricornus | align="left" |Cap | align="left" |Capr | align="left" |Capricorni | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |sea goat | align="left" |Deneb Algedi | align="right" |2.81 | align="right" |414 |- |ഓരായം | align="left" |Carina | align="left" |Car | align="left" |Cari | align="left" |Carinae | align="left" |ancient; 1756 | align="left" |ടോളമി, ലകലൈൽ | | align="left" |keel | align="left" |Canopus | align="right" | -0.74 | align="right" |494 |- |കാശ്യപി | align="left" |Cassiopeia | align="left" |Cas | align="left" |Cass | align="left" |Cassiopeiae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Cassiopeia (mythological character) | align="left" |Schedar | align="right" |2.24 | align="right" |598 |- |മഹിഷാസുരൻ | align="left" |Centaurus | align="left" |Cen | align="left" |Cent | align="left" |Centauri | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |centaur | align="left" |Alpha Centauri | align="right" | -0.27 | align="right" |1060 |- |കൈകവസ് | align="left" |Cepheus | align="left" |Cep | align="left" |Ceph | align="left" |Cephei | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Cepheus (mythological character) | align="left" |Alderamin | align="right" |2.46 | align="right" |588 |- |കേതവസ് | align="left" |Cetus | align="left" |Cet | align="left" |Ceti | align="left" |Ceti | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |sea monster (later interpreted as a whale) | align="left" |Diphda | align="right" |2.02 | align="right" |1231 |- |വേദാരം | align="left" |Chamaeleon | align="left" |Cha | align="left" |Cham | align="left" |Chamaeleontis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |chameleon | align="left" |α | align="right" |4.06 | align="right" |132 |- |ചുരുളൻ | align="left" |Circinus | align="left" |Cir | align="left" |Circ | align="left" |Circini | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |compasses | align="left" |Xami | align="right" |3.19 | align="right" |93 |- |കപോതം | align="left" |Columba | align="left" |Col | align="left" |Colm | align="left" |Columbae | align="left" |1592 | align="left" |Plancius, | | align="left" |dove | align="left" |Phact | align="right" |2.65 | align="right" |270 |- |സീതാവേണി | align="left" |Coma Berenices | align="left" |Com | align="left" |Coma | align="left" |<nowiki>Comae Berenices}}</nowiki> | align="left" |<nowiki>data-sort-value="1536" | ancient; 1536</nowiki> | align="left" |ടോളമി; Caspar Vopel, | | align="left" |Berenice's hair | align="left" |β Comae Berenices | align="right" |4.26 | align="right" |386 |- |ദക്ഷിണമകുടം | align="left" |Corona Australis | align="left" |CrA | align="left" |CorA | align="left" |Coronae Australis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |southern crown | align="left" |Meridiana | align="right" |4.09 | align="right" |128 |- |കിരീടമണ്ഡലം | align="left" |Corona Borealis | align="left" |CrB | align="left" |CorB | align="left" |Coronae Borealis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |northern crown | align="left" |Alphecca | align="right" |2.24 | align="right" |179 |- |അത്തക്കാക്ക | align="left" |Corvus | align="left" |Crv | align="left" |Corv | align="left" |Corvi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |crow | align="left" |Gienah | align="right" |2.59 | align="right" |184 |- |ചഷകം | align="left" |Crater | align="left" |Crt | align="left" |Crat | align="left" |Crateris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |krater (bowl for mixing wine) | align="left" |δ Crateris | align="right" |3.56 | align="right" |282 |- |ത്രിശങ്കു | align="left" |Crux | align="left" |Cru | align="left" |Cruc | align="left" |Crucis | align="left" |1589 | align="left" |Plancius | | align="left" |cross | align="left" |Acrux | align="right" |0.76 | align="right" |68 |- |ജായര | align="left" |Cygnus | align="left" |Cyg | align="left" |Cygn | align="left" |Cygni | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |swan | align="left" |Deneb | align="right" |1.25 | align="right" |804 |- |അവിട്ടം | align="left" |Delphinus | align="left" |Del | align="left" |Dlph | align="left" |Delphini | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |dolphin | align="left" |Rotanev | align="right" |3.62 | align="right" |189 |- |സ്രാവ് | align="left" |Dorado | align="left" |Dor | align="left" |Dora | align="left" |Doradus | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |mahi-mahi (dolphinfish) | align="left" |α Doradus | align="right" |3.26 | align="right" |179 |- |വ്യാളം | align="left" |Draco | align="left" |Dra | align="left" |Drac | align="left" |Draconis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |dragon | align="left" |Eltanin | align="right" |2.23 | align="right" |1083 |- |അശ്വമുഖം | align="left" |Equuleus | align="left" |Equ | align="left" |Equl | align="left" |Equulei | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |pony | align="left" |Kitalpha | align="right" |3.92 | align="right" |72 |- |യമുന | align="left" |Eridanus | align="left" |Eri | align="left" |Erid | align="left" |Eridani | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |river Eridanus (mythology) | align="left" |Achernar | align="right" |0.43 | align="right" |1138 |- |അഗ്നികുണ്ഡം | align="left" |Fornax | align="left" |For | align="left" |Forn | align="left" |Fornacis | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Fourneau Chymique | align="left" |(chemical) furnace | align="left" |Dalim | align="right" |3.92 | align="right" |398 |- |മിഥുനം | align="left" |Gemini | align="left" |Gem | align="left" |Gemi | align="left" |Geminorum | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |twins (Lugal-irra and Meslamta-ea, later Castor and Pollux) | align="left" |Pollux | align="right" |1.14 | align="right" |514 |- |ബകം | align="left" |Grus | align="left" |Gru | align="left" |Grus | align="left" |Gruis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |crane (bird) | align="left" |Alnair | align="right" |1.74 | align="right" |366 |- |ജാസി | align="left" |Hercules | align="left" |Her | align="left" |Herc | align="left" |Herculis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Hercules (mythological character) | align="left" |β Herculis | align="right" |2.81 | align="right" |1225 |- |ഘടികാരം | align="left" |Horologium | align="left" |Hor | align="left" |Horo | align="left" |Horologii | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |pendulum clock | align="left" |α Horologii | align="right" |3.85 | align="right" |249 |- |ആയില്യൻ | align="left" |Hydra | align="left" |Hya | align="left" |Hyda | align="left" |Hydrae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Hydra (mythological creature) | align="left" |Alphard | align="right" |2 | align="right" |1303 |- |ജലസർപ്പം | align="left" |Hydrus | align="left" |Hyi | align="left" |Hydi | align="left" |Hydri | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |lesser water snake | align="left" |β Hydri | align="right" |2.8 | align="right" |243 |- |സിന്ധു | align="left" |Indus | align="left" |Ind | align="left" |Indi | align="left" |Indi | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |Indian (of unspecified type) | align="left" |α Indi | align="right" |3.11 | align="right" |294 |- |ഗൌളി | align="left" |Lacerta | align="left" |Lac | align="left" |Lacr | align="left" |Lacertae | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |lizard | align="left" |Stellio | align="right" |3.76 | align="right" |201 |- |ചിങ്ങം | align="left" |Leo | align="left" |Leo | align="left" |Leon | align="left" |Leonis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lion | align="left" |Regulus | align="right" |1.35 | align="right" |947 |- |ചെറു ചിങ്ങം | align="left" |Leo Minor | align="left" |LMi | align="left" |LMin | align="left" |Leonis Minoris | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |lesser lion | align="left" |Praecipua | align="right" |3.83 | align="right" |232 |- |മുയൽ | align="left" |Lepus | align="left" |Lep | align="left" |Leps | align="left" |Leporis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |hare | align="left" |Arneb | align="right" |2.59 | align="right" |290 |- |തുലാം | align="left" |Libra | align="left" |Lib | align="left" |Libr | align="left" |Librae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |balance | align="left" |Beta Librae | align="right" |2.61 | align="right" |538 |- |വൃകം | align="left" |Lupus | align="left" |Lup | align="left" |Lupi | align="left" |Lupi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |wolf | align="left" |Uridim | align="right" |2.3 | align="right" |334 |- |കാട്ടുപൂച്ച | align="left" |Lynx | align="left" |Lyn | align="left" |Lync | align="left" |Lyncis | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |lynx | align="left" |α Lyncis | align="right" |3.14 | align="right" |545 |- |അയംഗിതി | align="left" |Lyra | align="left" |Lyr | align="left" |Lyra | align="left" |Lyrae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lyre / harp | align="left" |Vega | align="right" |0.03 | align="right" |286 |- |മേശ | align="left" |Mensa | align="left" |Men | align="left" |Mens | align="left" |Mensae | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Mons Mensæ | align="left" |Table Mountain (South Africa) | align="left" |Hoerikwaggo | align="right" |5.09 | align="right" |153 |- |സൂക്ഷ്മദർശിനി | align="left" |Microscopium | align="left" |Mic | align="left" |Micr | align="left" |Microscopii | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |microscope | align="left" |γ Microscopii | align="right" |4.68 | align="right" |210 |- |ഏകശൃംഗാശ്വം | align="left" |Monoceros | align="left" |Mon | align="left" |Mono | align="left" |Monocerotis | align="left" |1613 | align="left" |Plancius | | align="left" |unicorn | align="left" |β Monocerotis | align="right" |3.74 | align="right" |482 |- |മഷികം | align="left" |Musca | align="left" |Mus | align="left" |Musc | align="left" |Muscae | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |fly | align="left" |α Muscae | align="right" |2.69 | align="right" |138 |- |സമാന്തരികം | align="left" |Norma | align="left" |Nor | align="left" |Norm | align="left" |Normae | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |carpenter's level | align="left" |γ2 Normae | align="right" |4.02 | align="right" |165 |- |വൃത്താഷ്ടകം | align="left" |Octans | align="left" |Oct | align="left" |Octn | align="left" |Octantis | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |octant (instrument) | align="left" |ν Octantis | align="right" |3.73 | align="right" |291 |- |സർപ്പധരൻ | align="left" |Ophiuchus | align="left" |Oph | align="left" |Ophi | align="left" |Ophiuchi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |serpent-bearer | align="left" |Rasalhague | align="right" |2.07 | align="right" |948 |- |ശബരൻ | align="left" |Orion | align="left" |Ori | align="left" |Orio | align="left" |<nowiki>Orionis}}</nowiki> | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Orion (mythological character) | align="left" |Rigel | align="right" |0.13 | align="right" |594 |- |മയിൽ | align="left" |Pavo | align="left" |Pav | align="left" |Pavo | align="left" |Pavonis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |peacock | align="left" |Peacock | align="right" |1.94 | align="right" |378 |- |ഭാദ്രപദം | align="left" |Pegasus | align="left" |Peg | align="left" |Pegs | align="left" |Pegasi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Pegasus (mythological winged horse) | align="left" |Enif | align="right" |2.4 | align="right" |1121 |- |വരാസവസ് | align="left" |Perseus | align="left" |Per | align="left" |Pers | align="left" |Persei | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Perseus (mythological character) | align="left" |Mirfak | align="right" |1.82 | align="right" |615 |- |അറബിപക്ഷി | align="left" |Phoenix | align="left" |Phe | align="left" |Phoe | align="left" |Phoenicis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |phoenix | align="left" |Ankaa | align="right" |2.38 | align="right" |469 |- |ചിത്രലേഖ | align="left" |Pictor | align="left" |Pic | align="left" |Pict | align="left" |Pictoris | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Equuleus Pictoris | align="left" |painter (originally 'painter's easel') | align="left" |α Pictoris | align="right" |3.27 | align="right" |247 |- |മീനം | align="left" |Pisces | align="left" |Psc | align="left" |Pisc | align="left" |Piscium | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |fish (plural) | align="left" |Alpherg | align="right" |3.61 | align="right" |889 |- |ദക്ഷിണമീനം | align="left" |Piscis Austrinus | align="left" |PsA | align="left" |PscA | align="left" |Piscis Austrini | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |southern fish | align="left" |Fomalhaut | align="right" |1.16 | align="right" |245 |- |അമരം | align="left" |Puppis | align="left" |Pup | align="left" |Pupp | align="left" |Puppis | align="left" |ancient; 1756 | align="left" |ടോളമി, ലകലൈൽ | | align="left" |poop deck | align="left" |Naos | align="right" |2.25 | align="right" |673 |- |വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം | align="left" |Pyxis | align="left" |Pyx | align="left" |Pyxi | align="left" |Pyxidis | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Pyxis Nautica | align="left" |mariner's compass | align="left" |α Pyxidis | align="right" |3.67 | align="right" |221 |- |വല | align="left" |Reticulum | align="left" |Ret | align="left" |Reti | align="left" |Reticuli | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |reticle | align="left" |Rhombus | align="right" |3.32 | align="right" |114 |- |ശരം | align="left" |Sagitta | align="left" |Sge | align="left" |Sgte | align="left" |Sagittae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |arrow | align="left" |Telum | align="right" |3.47 | align="right" |80 |- |ധനു | align="left" |Sagittarius | align="left" |Sgr | align="left" |Sgtr | align="left" |Sagittarii | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |archer | align="left" |Kaus Australis | align="right" |1.85 | align="right" |867 |- |വൃശ്ചികം | align="left" |Scorpius | align="left" |Sco | align="left" |Scor | align="left" |Scorpii | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |scorpion | align="left" |Antares | align="right" |0.91 | align="right" |497 |- |ശില്പി | align="left" |Sculptor | align="left" |Scl | align="left" |Scul | align="left" |Sculptoris | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Apparatus Sculptoris | align="left" |sculptor (originally 'sculptor's tools') | align="left" |α Sculptoris | align="right" |4.3 | align="right" |475 |- |പരിച | align="left" |Scutum | align="left" |Sct | align="left" |Scut | align="left" |Scuti | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | align="left" |Scutum Sobiescianum | align="left" |shield (of Sobieski) | align="left" |Tianbian | align="right" |3.83 | align="right" |109 |- |സർപ്പമണ്ഡലം | align="left" |Serpens | align="left" |Ser | align="left" |Serp | align="left" |Serpentis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |snake | align="left" |Unukalhai | align="right" |2.62 | align="right" |637 |- |സെക്സ്റ്റന്റ് | align="left" |Sextans | align="left" |Sex | align="left" |Sext | align="left" |Sextantis | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |sextant | align="left" |α Sextantis | align="right" |4.49 | align="right" |314 |- |ഇടവം | align="left" |Taurus | align="left" |Tau | align="left" |Taur | align="left" |Tauri | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |bull | align="left" |Aldebaran | align="right" |0.86 | align="right" |797 |- |കുഴൽത്തലയൻ | align="left" |Telescopium | align="left" |Tel | align="left" |Tele | align="left" |Telescopii | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |telescope | align="left" |α Telescopii | align="right" |3.51 | align="right" |252 |- |ത്രിഭുജം | align="left" |Triangulum | align="left" |Tri | align="left" |Tria | align="left" |Trianguli | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |triangle | align="left" |Alaybasan | align="right" |3 | align="right" |132 |- |ദക്ഷിണ ത്രിഭുജം | align="left" |Triangulum Australe | align="left" |TrA | align="left" |TrAu | align="left" |Trianguli Australis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |southern triangle | align="left" |Atria | align="right" |1.91 | align="right" |110 |- |സാരംഗം | align="left" |Tucana | align="left" |Tuc | align="left" |Tucn | align="left" |Tucanae | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |toucan | align="left" |Lang-Exster | align="right" |2.85 | align="right" |295 |- |സപ്തർഷിമണ്ഡലം | align="left" |Ursa Major | align="left" |UMa | align="left" |UMaj | align="left" |Ursae Majoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |great bear | align="left" |Alioth | align="right" |1.77 | align="right" |1280 |- |ലഘുബാലു | align="left" |Ursa Minor | align="left" |UMi | align="left" |UMin | align="left" |Ursae Minoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lesser bear | align="left" |Polaris | align="right" |1.98 | align="right" |256 |- |കപ്പൽ‌പായ | align="left" |Vela | align="left" |Vel | align="left" |Velr | align="left" |Velorum | align="left" |ancient; 1756 | align="left" |ടോളമി, ലകലൈൽ | | align="left" |sails | align="left" |γ Velorum | align="right" |1.83 | align="right" |500 |- |കന്നി | align="left" |Virgo | align="left" |Vir | align="left" |Virg | align="left" |Virginis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |virgin, maiden | align="left" |Spica | align="right" |0.97 | align="right" |1294 |- |പതംഗമത്സ്യം | align="left" |Volans | align="left" |Vol | align="left" |Voln | align="left" |Volantis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | align="left" |Piscis Volans | align="left" |flying fish | align="left" |γ Volantis | align="right" |3.61 | align="right" |141 |- |ജംബുകൻ | align="left" |Vulpecula | align="left" |Vul | align="left" |Vulp | align="left" |Vulpeculae | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | align="left" |Vulpecula cum Ansere | align="left" |little fox (originally, 'little fox with the goose') | align="left" |<nowiki>Anser | 4.40 | 268 |}</nowiki> | | |} hituuh2t1i8llq5cn3cd65mf97h94ts 4674375 4674374 2026-10-09T10:01:55Z Sanu N 86331 /* പട്ടിക */ 4674375 wikitext text/x-wiki ആധുനിക ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രത്തിൽ, അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ (International Astronomical Union – IAU) ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ളത് 88 നക്ഷത്രരാശികളെയാണ്. ഓരോ നക്ഷത്രരാശിയും ആകാശഗോളത്തിലെ ഒരു നിശ്ചിത ഭാഗമാണ്. ദൈനംദിനമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന കോണീയ നിർദ്ദേശാങ്കങ്ങളായ രേഖാംശം (Right Ascension), ക്രാന്തി (Declination) എന്നിവയുടെ രേഖകൾ ചേർന്നുണ്ടാകുന്ന അതിരുകളാണ് ഈ മേഖലകളെ നിർവചിക്കുന്നത്. ഈ 88 നക്ഷത്രരാശികളും ചേർന്നാണ് സമ്പൂർണ ആകാശഗോളത്തെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നത്. നക്ഷത്രരാശികളുടെ അതിരുകൾ അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ 1928-ൽ ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിക്കുകയും 1930-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ന് അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന വടക്കൻ ആകാശത്തിലെ മിക്ക നക്ഷത്രരാശികളും പുരാതന മെസൊപ്പൊട്ടേമിയൻ സംസ്കാരത്തിലും പിന്നീട് ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരത്തിലും രൂപംകൊണ്ടവയാണ്. റോമൻ-ഈജിപ്ഷ്യൻ ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ടോളമി (Ptolemy) പട്ടികപ്പെടുത്തിയ നക്ഷത്രരാശികളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സൂര്യന്റെ ദൃശ്യസഞ്ചാരപഥമായ ക്രാന്തിവൃത്തത്തിലൂടെ (Ecliptic) കടന്നുപോകുന്ന നക്ഷത്രരാശികളെ രാശിചക്ര നക്ഷത്രരാശികൾ (Zodiac Constellations) എന്നു വിളിക്കുന്നു. പര്യവേക്ഷകർ ദക്ഷിണാർധഗോളത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങളെ നിരീക്ഷിച്ച് അവയുടെ ഭൂപടങ്ങൾ തയ്യാറാക്കിയപ്പോൾ, ആ മേഖലയിലെ നക്ഷത്രരാശികൾക്ക് പുറമേ, പരമ്പരാഗത നക്ഷത്രരാശികൾക്കിടയിൽ അവശേഷിച്ചിരുന്ന ഇടങ്ങൾ നികത്തുന്നതിനായും യൂറോപ്യൻ ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രജ്ഞർ പുതിയ നക്ഷത്രരാശികൾ നിർദേശിച്ചു. റോമൻ, യൂറോപ്യൻ പാരമ്പര്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് ഓരോ നക്ഷത്രരാശിക്കും ലാറ്റിൻ ഭാഷയിലുള്ള പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. 1922-ൽ അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ 89 നക്ഷത്രരാശികൾക്കായി മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളുള്ള ചുരുക്കപ്പേരുകൾ അംഗീകരിച്ചു. നിലവിൽ അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള 88 നക്ഷത്രരാശികൾക്കു പുറമേ, ആർഗോ (Argo) എന്ന നക്ഷത്രരാശിയും അന്നത്തെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പിന്നീട് ആർഗോയെ കാരീന (Carina), വെല (Vela), പപ്പിസ് (Puppis) എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത നക്ഷത്രരാശികളായി വിഭജിച്ചു. തുടർന്ന്, 88 നക്ഷത്രരാശികളുടെയും കൃത്യമായ അതിരുകൾ നിർണയിക്കുന്നതിനുള്ള ദൗത്യം യൂജീൻ ജോസഫ് ഡെൽപോർട്ട് (Eugène Joseph Delporte) ഏറ്റെടുത്തു. ആകാശത്തിലെ ഓരോ ബിന്ദുവും ഏതെങ്കിലും ഒരു നക്ഷത്രരാശിയുടെ പരിധിക്കുള്ളിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന തരത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഈ അതിരുകൾ നിർവചിച്ചത്.[1][3] അതിനാൽ, ഒരു ആകാശവസ്തു ഒരു പ്രത്യേക നക്ഷത്രരാശിക്കുള്ളിലാണെന്ന് പറയുമ്പോൾ, ആ വസ്തു ആ നക്ഷത്രരാശിക്ക് ഔദ്യോഗികമായി നിർണയിച്ചിട്ടുള്ള അതിരുകൾക്കുള്ളിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. ==പട്ടിക== {| class="wikitable" |+അന്താരാഷ്ട ജ്യോതിശാസ്ത്ര യൂണിയൻ അംഗീകരിച്ച 88 നക്ഷത്രരാശികളുടെ പട്ടിക ! colspan="2" |'''പേര്''' ! colspan="2" |'''ചുരുക്കെഴുത്ത്''' ! colspan="4" |'''ഉത്ഭവം''' ! rowspan="2" |'''അർത്ഥം''' ! rowspan="2" |'''തിളക്കമുള്ള നക്ഷത്രം''' ! rowspan="2" |'''ദൃശ്യകാന്തിമാനം''' ! rowspan="2" |'''പരപ്പ് (ച. ഡിഗ്രി)''' |- ! align="left" |'''മലയാളം''' ! align="left" |'''ഇംഗ്ലീഷ്''' ! align="left" |'''IAU''' ! align="left" |'''NASA''' ! align="left" |'''പേര്''' ! align="left" |'''വർഷം''' ! align="left" |'''പേരിട്ടത്''' ! align="left" |'''മുൻപേര്''' |- |മിരാൾ | align="left" |Andromeda | align="left" |And | align="left" |Andr | align="left" |Andromedae | align="left" |പുരാതനം | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Andromeda (mythological character) | align="left" |Alpheratz | align="right" |2.06 | align="right" |722 |- |ശലഭശുണ്ഡം | align="left" |Antlia | align="left" |Ant | align="left" |Antl | align="left" |Antliae | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Antlia Pneumatica | align="left" |(air) pump | align="left" |α Antliae | align="right" |4.25 | align="right" |239 |- |സ്വർഗപതംഗം | align="left" |Apus | align="left" |Aps | align="left" |Apus | align="left" |Apodis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |bird-of-paradise | align="left" |Paradys | align="right" |3.83 | align="right" |206 |- |കുംഭം | align="left" |Aquarius | align="left" |Aqr | align="left" |Aqar | align="left" |Aquarii | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |water-bearer | align="left" |Sadalsuud | align="right" |2.87 | align="right" |980 |- |ഗരുഡൻ | align="left" |Aquila | align="left" |Aql | align="left" |Aqil | align="left" |Aquilae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |eagle | align="left" |Altair | align="right" |0.76 | align="right" |652 |- |പീഠം | align="left" |Ara | align="left" |Ara | align="left" |Arae | align="left" |Arae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |altar | align="left" |β Arae | align="right" |2.84 | align="right" |237 |- |മേടം | align="left" |Aries | align="left" |Ari | align="left" |Arie | align="left" |Arietis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |ram | align="left" |Hamal | align="right" |2 | align="right" |441 |- |പ്രാജിത | align="left" |Auriga | align="left" |Aur | align="left" |Auri | align="left" |Aurigae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |charioteer | align="left" |Capella | align="right" |0.08 | align="right" |657 |- |അവ്വപുരുഷൻ | align="left" |Boötes | align="left" |Boo | align="left" |Boot | align="left" |Boötis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |herdsman | align="left" |Arcturus | align="right" | -0.05 | align="right" |907 |- |വാസി | align="left" |Caelum | align="left" |Cae | align="left" |Cael | align="left" |Caeli | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Caelum Sculptorium | align="left" |chisel or engraving tool | align="left" |α Caeli | align="right" |4.46 | align="right" |125 |- |കരഭം | align="left" |Camelopardalis | align="left" |Cam | align="left" |Caml | align="left" |Camelopardalis | align="left" |1613 | align="left" |Plancius | | align="left" |giraffe | align="left" |β | align="right" |4.02 | align="right" |757 |- |കർക്കടകം | align="left" |Cancer | align="left" |Cnc | align="left" |Canc | align="left" |Cancri | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |crab | align="left" |Tarf | align="right" |3.52 | align="right" |506 |- |വിശ്വകദ്രു | align="left" |Canes Venatici | align="left" |CVn | align="left" |CVen | align="left" |Canum Venaticorum | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |hunting dogs | align="left" |Cor Caroli | align="right" |2.81 | align="right" |465 |- |ബൃഹച്ഛ്വാനം | align="left" |Canis Major | align="left" |CMa | align="left" |CMaj | align="left" |Canis Majoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |greater dog | align="left" |Sirius | align="right" | -1.46 | align="right" |380 |- |ലഘുലുബ്ധകൻ | align="left" |Canis Minor | align="left" |CMi | align="left" |CMin | align="left" |Canis Minoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lesser dog | align="left" |Procyon | align="right" |0.34 | align="right" |183 |- |മകരം | align="left" |Capricornus | align="left" |Cap | align="left" |Capr | align="left" |Capricorni | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |sea goat | align="left" |Deneb Algedi | align="right" |2.81 | align="right" |414 |- |ഓരായം | align="left" |Carina | align="left" |Car | align="left" |Cari | align="left" |Carinae | align="left" |ancient; 1756 | align="left" |ടോളമി, ലകലൈൽ | | align="left" |keel | align="left" |Canopus | align="right" | -0.74 | align="right" |494 |- |കാശ്യപി | align="left" |Cassiopeia | align="left" |Cas | align="left" |Cass | align="left" |Cassiopeiae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Cassiopeia (mythological character) | align="left" |Schedar | align="right" |2.24 | align="right" |598 |- |മഹിഷാസുരൻ | align="left" |Centaurus | align="left" |Cen | align="left" |Cent | align="left" |Centauri | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |centaur | align="left" |Alpha Centauri | align="right" | -0.27 | align="right" |1060 |- |കൈകവസ് | align="left" |Cepheus | align="left" |Cep | align="left" |Ceph | align="left" |Cephei | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Cepheus (mythological character) | align="left" |Alderamin | align="right" |2.46 | align="right" |588 |- |കേതവസ് | align="left" |Cetus | align="left" |Cet | align="left" |Ceti | align="left" |Ceti | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |sea monster (later interpreted as a whale) | align="left" |Diphda | align="right" |2.02 | align="right" |1231 |- |വേദാരം | align="left" |Chamaeleon | align="left" |Cha | align="left" |Cham | align="left" |Chamaeleontis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |chameleon | align="left" |α | align="right" |4.06 | align="right" |132 |- |ചുരുളൻ | align="left" |Circinus | align="left" |Cir | align="left" |Circ | align="left" |Circini | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |compasses | align="left" |Xami | align="right" |3.19 | align="right" |93 |- |കപോതം | align="left" |Columba | align="left" |Col | align="left" |Colm | align="left" |Columbae | align="left" |1592 | align="left" |Plancius, | | align="left" |dove | align="left" |Phact | align="right" |2.65 | align="right" |270 |- |സീതാവേണി | align="left" |Coma Berenices | align="left" |Com | align="left" |Coma | align="left" |<nowiki>Comae Berenices}}</nowiki> | align="left" |<nowiki>data-sort-value="1536" | ancient; 1536</nowiki> | align="left" |ടോളമി; Caspar Vopel, | | align="left" |Berenice's hair | align="left" |β Comae Berenices | align="right" |4.26 | align="right" |386 |- |ദക്ഷിണമകുടം | align="left" |Corona Australis | align="left" |CrA | align="left" |CorA | align="left" |Coronae Australis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |southern crown | align="left" |Meridiana | align="right" |4.09 | align="right" |128 |- |കിരീടമണ്ഡലം | align="left" |Corona Borealis | align="left" |CrB | align="left" |CorB | align="left" |Coronae Borealis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |northern crown | align="left" |Alphecca | align="right" |2.24 | align="right" |179 |- |അത്തക്കാക്ക | align="left" |Corvus | align="left" |Crv | align="left" |Corv | align="left" |Corvi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |crow | align="left" |Gienah | align="right" |2.59 | align="right" |184 |- |ചഷകം | align="left" |Crater | align="left" |Crt | align="left" |Crat | align="left" |Crateris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |krater (bowl for mixing wine) | align="left" |δ Crateris | align="right" |3.56 | align="right" |282 |- |ത്രിശങ്കു | align="left" |Crux | align="left" |Cru | align="left" |Cruc | align="left" |Crucis | align="left" |1589 | align="left" |Plancius | | align="left" |cross | align="left" |Acrux | align="right" |0.76 | align="right" |68 |- |ജായര | align="left" |Cygnus | align="left" |Cyg | align="left" |Cygn | align="left" |Cygni | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |swan | align="left" |Deneb | align="right" |1.25 | align="right" |804 |- |അവിട്ടം | align="left" |Delphinus | align="left" |Del | align="left" |Dlph | align="left" |Delphini | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |dolphin | align="left" |Rotanev | align="right" |3.62 | align="right" |189 |- |സ്രാവ് | align="left" |Dorado | align="left" |Dor | align="left" |Dora | align="left" |Doradus | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |mahi-mahi (dolphinfish) | align="left" |α Doradus | align="right" |3.26 | align="right" |179 |- |വ്യാളം | align="left" |Draco | align="left" |Dra | align="left" |Drac | align="left" |Draconis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |dragon | align="left" |Eltanin | align="right" |2.23 | align="right" |1083 |- |അശ്വമുഖം | align="left" |Equuleus | align="left" |Equ | align="left" |Equl | align="left" |Equulei | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |pony | align="left" |Kitalpha | align="right" |3.92 | align="right" |72 |- |യമുന | align="left" |Eridanus | align="left" |Eri | align="left" |Erid | align="left" |Eridani | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |river Eridanus (mythology) | align="left" |Achernar | align="right" |0.43 | align="right" |1138 |- |അഗ്നികുണ്ഡം | align="left" |Fornax | align="left" |For | align="left" |Forn | align="left" |Fornacis | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Fourneau Chymique | align="left" |(chemical) furnace | align="left" |Dalim | align="right" |3.92 | align="right" |398 |- |മിഥുനം | align="left" |Gemini | align="left" |Gem | align="left" |Gemi | align="left" |Geminorum | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |twins (Lugal-irra and Meslamta-ea, later Castor and Pollux) | align="left" |Pollux | align="right" |1.14 | align="right" |514 |- |ബകം | align="left" |Grus | align="left" |Gru | align="left" |Grus | align="left" |Gruis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |crane (bird) | align="left" |Alnair | align="right" |1.74 | align="right" |366 |- |ജാസി | align="left" |Hercules | align="left" |Her | align="left" |Herc | align="left" |Herculis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Hercules (mythological character) | align="left" |β Herculis | align="right" |2.81 | align="right" |1225 |- |ഘടികാരം | align="left" |Horologium | align="left" |Hor | align="left" |Horo | align="left" |Horologii | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |pendulum clock | align="left" |α Horologii | align="right" |3.85 | align="right" |249 |- |ആയില്യൻ | align="left" |Hydra | align="left" |Hya | align="left" |Hyda | align="left" |Hydrae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Hydra (mythological creature) | align="left" |Alphard | align="right" |2 | align="right" |1303 |- |ജലസർപ്പം | align="left" |Hydrus | align="left" |Hyi | align="left" |Hydi | align="left" |Hydri | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |lesser water snake | align="left" |β Hydri | align="right" |2.8 | align="right" |243 |- |സിന്ധു | align="left" |Indus | align="left" |Ind | align="left" |Indi | align="left" |Indi | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |Indian (of unspecified type) | align="left" |α Indi | align="right" |3.11 | align="right" |294 |- |ഗൌളി | align="left" |Lacerta | align="left" |Lac | align="left" |Lacr | align="left" |Lacertae | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |lizard | align="left" |Stellio | align="right" |3.76 | align="right" |201 |- |ചിങ്ങം | align="left" |Leo | align="left" |Leo | align="left" |Leon | align="left" |Leonis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lion | align="left" |Regulus | align="right" |1.35 | align="right" |947 |- |ചെറു ചിങ്ങം | align="left" |Leo Minor | align="left" |LMi | align="left" |LMin | align="left" |Leonis Minoris | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |lesser lion | align="left" |Praecipua | align="right" |3.83 | align="right" |232 |- |മുയൽ | align="left" |Lepus | align="left" |Lep | align="left" |Leps | align="left" |Leporis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |hare | align="left" |Arneb | align="right" |2.59 | align="right" |290 |- |തുലാം | align="left" |Libra | align="left" |Lib | align="left" |Libr | align="left" |Librae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |balance | align="left" |Beta Librae | align="right" |2.61 | align="right" |538 |- |വൃകം | align="left" |Lupus | align="left" |Lup | align="left" |Lupi | align="left" |Lupi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |wolf | align="left" |Uridim | align="right" |2.3 | align="right" |334 |- |കാട്ടുപൂച്ച | align="left" |Lynx | align="left" |Lyn | align="left" |Lync | align="left" |Lyncis | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |lynx | align="left" |α Lyncis | align="right" |3.14 | align="right" |545 |- |അയംഗിതി | align="left" |Lyra | align="left" |Lyr | align="left" |Lyra | align="left" |Lyrae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lyre / harp | align="left" |Vega | align="right" |0.03 | align="right" |286 |- |മേശ | align="left" |Mensa | align="left" |Men | align="left" |Mens | align="left" |Mensae | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Mons Mensæ | align="left" |Table Mountain (South Africa) | align="left" |Hoerikwaggo | align="right" |5.09 | align="right" |153 |- |സൂക്ഷ്മദർശിനി | align="left" |Microscopium | align="left" |Mic | align="left" |Micr | align="left" |Microscopii | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |microscope | align="left" |γ Microscopii | align="right" |4.68 | align="right" |210 |- |ഏകശൃംഗാശ്വം | align="left" |Monoceros | align="left" |Mon | align="left" |Mono | align="left" |Monocerotis | align="left" |1613 | align="left" |Plancius | | align="left" |unicorn | align="left" |β Monocerotis | align="right" |3.74 | align="right" |482 |- |മഷികം | align="left" |Musca | align="left" |Mus | align="left" |Musc | align="left" |Muscae | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |fly | align="left" |α Muscae | align="right" |2.69 | align="right" |138 |- |സമാന്തരികം | align="left" |Norma | align="left" |Nor | align="left" |Norm | align="left" |Normae | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |carpenter's level | align="left" |γ2 Normae | align="right" |4.02 | align="right" |165 |- |വൃത്താഷ്ടകം | align="left" |Octans | align="left" |Oct | align="left" |Octn | align="left" |Octantis | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |octant (instrument) | align="left" |ν Octantis | align="right" |3.73 | align="right" |291 |- |സർപ്പധരൻ | align="left" |Ophiuchus | align="left" |Oph | align="left" |Ophi | align="left" |Ophiuchi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |serpent-bearer | align="left" |Rasalhague | align="right" |2.07 | align="right" |948 |- |ശബരൻ | align="left" |Orion | align="left" |Ori | align="left" |Orio | align="left" |<nowiki>Orionis}}</nowiki> | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Orion (mythological character) | align="left" |Rigel | align="right" |0.13 | align="right" |594 |- |മയിൽ | align="left" |Pavo | align="left" |Pav | align="left" |Pavo | align="left" |Pavonis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |peacock | align="left" |Peacock | align="right" |1.94 | align="right" |378 |- |ഭാദ്രപദം | align="left" |Pegasus | align="left" |Peg | align="left" |Pegs | align="left" |Pegasi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Pegasus (mythological winged horse) | align="left" |Enif | align="right" |2.4 | align="right" |1121 |- |വരാസവസ് | align="left" |Perseus | align="left" |Per | align="left" |Pers | align="left" |Persei | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Perseus (mythological character) | align="left" |Mirfak | align="right" |1.82 | align="right" |615 |- |അറബിപക്ഷി | align="left" |Phoenix | align="left" |Phe | align="left" |Phoe | align="left" |Phoenicis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |phoenix | align="left" |Ankaa | align="right" |2.38 | align="right" |469 |- |ചിത്രലേഖ | align="left" |Pictor | align="left" |Pic | align="left" |Pict | align="left" |Pictoris | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Equuleus Pictoris | align="left" |painter (originally 'painter's easel') | align="left" |α Pictoris | align="right" |3.27 | align="right" |247 |- |മീനം | align="left" |Pisces | align="left" |Psc | align="left" |Pisc | align="left" |Piscium | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |fish (plural) | align="left" |Alpherg | align="right" |3.61 | align="right" |889 |- |ദക്ഷിണമീനം | align="left" |Piscis Austrinus | align="left" |PsA | align="left" |PscA | align="left" |Piscis Austrini | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |southern fish | align="left" |Fomalhaut | align="right" |1.16 | align="right" |245 |- |അമരം | align="left" |Puppis | align="left" |Pup | align="left" |Pupp | align="left" |Puppis | align="left" |ancient; 1756 | align="left" |ടോളമി, ലകലൈൽ | | align="left" |poop deck | align="left" |Naos | align="right" |2.25 | align="right" |673 |- |വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം | align="left" |Pyxis | align="left" |Pyx | align="left" |Pyxi | align="left" |Pyxidis | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Pyxis Nautica | align="left" |mariner's compass | align="left" |α Pyxidis | align="right" |3.67 | align="right" |221 |- |വല | align="left" |Reticulum | align="left" |Ret | align="left" |Reti | align="left" |Reticuli | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |reticle | align="left" |Rhombus | align="right" |3.32 | align="right" |114 |- |ശരം | align="left" |Sagitta | align="left" |Sge | align="left" |Sgte | align="left" |Sagittae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |arrow | align="left" |Telum | align="right" |3.47 | align="right" |80 |- |ധനു | align="left" |Sagittarius | align="left" |Sgr | align="left" |Sgtr | align="left" |Sagittarii | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |archer | align="left" |Kaus Australis | align="right" |1.85 | align="right" |867 |- |വൃശ്ചികം | align="left" |Scorpius | align="left" |Sco | align="left" |Scor | align="left" |Scorpii | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |scorpion | align="left" |Antares | align="right" |0.91 | align="right" |497 |- |ശില്പി | align="left" |Sculptor | align="left" |Scl | align="left" |Scul | align="left" |Sculptoris | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Apparatus Sculptoris | align="left" |sculptor (originally 'sculptor's tools') | align="left" |α Sculptoris | align="right" |4.3 | align="right" |475 |- |പരിച | align="left" |Scutum | align="left" |Sct | align="left" |Scut | align="left" |Scuti | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | align="left" |Scutum Sobiescianum | align="left" |shield (of Sobieski) | align="left" |Tianbian | align="right" |3.83 | align="right" |109 |- |സർപ്പമണ്ഡലം | align="left" |Serpens | align="left" |Ser | align="left" |Serp | align="left" |Serpentis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |snake | align="left" |Unukalhai | align="right" |2.62 | align="right" |637 |- |സെക്സ്റ്റന്റ് | align="left" |Sextans | align="left" |Sex | align="left" |Sext | align="left" |Sextantis | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |sextant | align="left" |α Sextantis | align="right" |4.49 | align="right" |314 |- |ഇടവം | align="left" |Taurus | align="left" |Tau | align="left" |Taur | align="left" |Tauri | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |bull | align="left" |Aldebaran | align="right" |0.86 | align="right" |797 |- |കുഴൽത്തലയൻ | align="left" |Telescopium | align="left" |Tel | align="left" |Tele | align="left" |Telescopii | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |telescope | align="left" |α Telescopii | align="right" |3.51 | align="right" |252 |- |ത്രിഭുജം | align="left" |Triangulum | align="left" |Tri | align="left" |Tria | align="left" |Trianguli | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |triangle | align="left" |Alaybasan | align="right" |3 | align="right" |132 |- |ദക്ഷിണ ത്രിഭുജം | align="left" |Triangulum Australe | align="left" |TrA | align="left" |TrAu | align="left" |Trianguli Australis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |southern triangle | align="left" |Atria | align="right" |1.91 | align="right" |110 |- |സാരംഗം | align="left" |Tucana | align="left" |Tuc | align="left" |Tucn | align="left" |Tucanae | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |toucan | align="left" |Lang-Exster | align="right" |2.85 | align="right" |295 |- |സപ്തർഷിമണ്ഡലം | align="left" |Ursa Major | align="left" |UMa | align="left" |UMaj | align="left" |Ursae Majoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |great bear | align="left" |Alioth | align="right" |1.77 | align="right" |1280 |- |ലഘുബാലു | align="left" |Ursa Minor | align="left" |UMi | align="left" |UMin | align="left" |Ursae Minoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lesser bear | align="left" |Polaris | align="right" |1.98 | align="right" |256 |- |കപ്പൽ‌പായ | align="left" |Vela | align="left" |Vel | align="left" |Velr | align="left" |Velorum | align="left" |ancient; 1756 | align="left" |ടോളമി, ലകലൈൽ | | align="left" |sails | align="left" |γ Velorum | align="right" |1.83 | align="right" |500 |- |കന്നി | align="left" |Virgo | align="left" |Vir | align="left" |Virg | align="left" |Virginis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |virgin, maiden | align="left" |Spica | align="right" |0.97 | align="right" |1294 |- |പതംഗമത്സ്യം | align="left" |Volans | align="left" |Vol | align="left" |Voln | align="left" |Volantis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | align="left" |Piscis Volans | align="left" |flying fish | align="left" |γ Volantis | align="right" |3.61 | align="right" |141 |- |ജംബുകൻ | align="left" |Vulpecula | align="left" |Vul | align="left" |Vulp | align="left" |Vulpeculae | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | align="left" |Vulpecula cum Ansere | align="left" |little fox (originally, 'little fox with the goose') | align="left" |<nowiki>Anser | 4.40 | 268 |}</nowiki> | | |} rhmcvgf1t8mnp4arroum33cblyn49np 4674379 4674375 2026-10-09T10:11:52Z Sanu N 86331 അവലംബം ചേർത്തു 4674379 wikitext text/x-wiki {{Short description|അന്താരാഷ്ട ജ്യോതിശാസ്ത്ര യൂണിയൻ അംഗീകരിച്ച നക്ഷത്രരാശികൾ}} {{Use dmy dates|date=March 2024}} [[പ്രമാണം:Constellations,_equirectangular_plot.svg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|IAU designated constellations in equirectangular projection (epoch [[Epoch (astronomy)#Besselian years|B1875.0]])]] ആധുനിക ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രത്തിൽ, അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ (International Astronomical Union – IAU) ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ളത് 88 നക്ഷത്രരാശികളെയാണ്.<ref name="international astronomical union">{{cite web|url=https://iauarchive.eso.org/public/themes/constellations/|title=The Constellations|access-date=17 June 2025|publisher=[[International Astronomical Union]]}}</ref> ഓരോ നക്ഷത്രരാശിയും ആകാശഗോളത്തിലെ ഒരു നിശ്ചിത ഭാഗമാണ്. ദൈനംദിനമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന കോണീയ നിർദ്ദേശാങ്കങ്ങളായ രേഖാംശം (Right Ascension), ക്രാന്തി (Declination) എന്നിവയുടെ രേഖകൾ ചേർന്നുണ്ടാകുന്ന അതിരുകളാണ് ഈ മേഖലകളെ നിർവചിക്കുന്നത്. ഈ 88 നക്ഷത്രരാശികളും ചേർന്നാണ് സമ്പൂർണ ആകാശഗോളത്തെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നത്. നക്ഷത്രരാശികളുടെ അതിരുകൾ അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ 1928-ൽ<ref>Paul Stroobant, "(3) Commission des notations, des unités et de l'économie des publications", in: F.J.M.&nbsp;Stratton (ed.), ''Transactions of the International Astronomical Union: Vol.&nbsp;III. Third General Assembly held at Leiden, July&nbsp;5 to July&nbsp;13, 1928'' (Cambridge: Cambridge University Press, 1929), pp.&nbsp;17, 223 & 299.</ref> ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിക്കുകയും 1930-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="international astronomical union-1930">{{cite book |author1=Eugène Delporte |url=https://historiadelaastronomia.wordpress.com/wp-content/uploads/2023/05/delporte.pdf |title=Délimitation scientifique des constellations |author2=International Astronomical Union |publisher=At the University press |year=1930}}</ref> ഇന്ന് അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന വടക്കൻ ആകാശത്തിലെ മിക്ക നക്ഷത്രരാശികളും പുരാതന മെസൊപ്പൊട്ടേമിയൻ സംസ്കാരത്തിലും പിന്നീട് ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരത്തിലും രൂപംകൊണ്ടവയാണ്. റോമൻ-ഈജിപ്ഷ്യൻ ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ടോളമി (Ptolemy) പട്ടികപ്പെടുത്തിയ നക്ഷത്രരാശികളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സൂര്യന്റെ ദൃശ്യസഞ്ചാരപഥമായ ക്രാന്തിവൃത്തത്തിലൂടെ (Ecliptic) കടന്നുപോകുന്ന നക്ഷത്രരാശികളെ രാശിചക്ര നക്ഷത്രരാശികൾ (Zodiac Constellations) എന്നു വിളിക്കുന്നു. പര്യവേക്ഷകർ ദക്ഷിണാർധഗോളത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങളെ നിരീക്ഷിച്ച് അവയുടെ ഭൂപടങ്ങൾ തയ്യാറാക്കിയപ്പോൾ, ആ മേഖലയിലെ നക്ഷത്രരാശികൾക്ക് പുറമേ, പരമ്പരാഗത നക്ഷത്രരാശികൾക്കിടയിൽ അവശേഷിച്ചിരുന്ന ഇടങ്ങൾ നികത്തുന്നതിനായും യൂറോപ്യൻ ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രജ്ഞർ പുതിയ നക്ഷത്രരാശികൾ നിർദേശിച്ചു. റോമൻ, യൂറോപ്യൻ പാരമ്പര്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് ഓരോ നക്ഷത്രരാശിക്കും ലാറ്റിൻ ഭാഷയിലുള്ള പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. 1922-ൽ അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ 89 നക്ഷത്രരാശികൾക്കായി മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളുള്ള ചുരുക്കപ്പേരുകൾ അംഗീകരിച്ചു. നിലവിൽ അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള 88 നക്ഷത്രരാശികൾക്കു പുറമേ, ആർഗോ (Argo) എന്ന നക്ഷത്രരാശിയും അന്നത്തെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പിന്നീട് ആർഗോയെ കാരീന (Carina), വെല (Vela), പപ്പിസ് (Puppis) എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത നക്ഷത്രരാശികളായി വിഭജിച്ചു.<ref>Paul Stroobant, "Meetings of Standing Committees: (3) Notations", in: A.&nbsp;Fowler (ed.), ''Transactions of the International Astronomical Union: Vol.&nbsp;I. First General Assembly held at Rome, May&nbsp;2nd to May&nbsp;10th, 1922'' (London: Imperial College Bookstall, 1922), pp.&nbsp;158 & 207.</ref> തുടർന്ന്, 88 നക്ഷത്രരാശികളുടെയും കൃത്യമായ അതിരുകൾ നിർണയിക്കുന്നതിനുള്ള ദൗത്യം യൂജീൻ ജോസഫ് ഡെൽപോർട്ട് (Eugène Joseph Delporte) ഏറ്റെടുത്തു. ആകാശത്തിലെ ഓരോ ബിന്ദുവും ഏതെങ്കിലും ഒരു നക്ഷത്രരാശിയുടെ പരിധിക്കുള്ളിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന തരത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഈ അതിരുകൾ നിർവചിച്ചത്.<ref name="international astronomical union2" /><ref name="international astronomical union-19302" /> അതിനാൽ, ഒരു ആകാശവസ്തു ഒരു പ്രത്യേക നക്ഷത്രരാശിക്കുള്ളിലാണെന്ന് പറയുമ്പോൾ, ആ വസ്തു ആ നക്ഷത്രരാശിക്ക് ഔദ്യോഗികമായി നിർണയിച്ചിട്ടുള്ള അതിരുകൾക്കുള്ളിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. ==പട്ടിക== {| class="wikitable" |+അന്താരാഷ്ട ജ്യോതിശാസ്ത്ര യൂണിയൻ അംഗീകരിച്ച 88 നക്ഷത്രരാശികളുടെ പട്ടിക ! colspan="2" |'''പേര്''' ! colspan="2" |'''ചുരുക്കെഴുത്ത്''' ! colspan="4" |'''ഉത്ഭവം''' ! rowspan="2" |'''അർത്ഥം''' ! rowspan="2" |'''തിളക്കമുള്ള നക്ഷത്രം''' ! rowspan="2" |'''ദൃശ്യകാന്തിമാനം''' ! rowspan="2" |'''പരപ്പ് (ച. ഡിഗ്രി)''' |- ! align="left" |'''മലയാളം''' ! align="left" |'''ഇംഗ്ലീഷ്''' ! align="left" |'''IAU''' ! align="left" |'''NASA''' ! align="left" |'''പേര്''' ! align="left" |'''വർഷം''' ! align="left" |'''പേരിട്ടത്''' ! align="left" |'''മുൻപേര്''' |- |മിരാൾ | align="left" |Andromeda | align="left" |And | align="left" |Andr | align="left" |Andromedae | align="left" |പുരാതനം | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Andromeda (mythological character) | align="left" |Alpheratz | align="right" |2.06 | align="right" |722 |- |ശലഭശുണ്ഡം | align="left" |Antlia | align="left" |Ant | align="left" |Antl | align="left" |Antliae | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Antlia Pneumatica | align="left" |(air) pump | align="left" |α Antliae | align="right" |4.25 | align="right" |239 |- |സ്വർഗപതംഗം | align="left" |Apus | align="left" |Aps | align="left" |Apus | align="left" |Apodis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |bird-of-paradise | align="left" |Paradys | align="right" |3.83 | align="right" |206 |- |കുംഭം | align="left" |Aquarius | align="left" |Aqr | align="left" |Aqar | align="left" |Aquarii | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |water-bearer | align="left" |Sadalsuud | align="right" |2.87 | align="right" |980 |- |ഗരുഡൻ | align="left" |Aquila | align="left" |Aql | align="left" |Aqil | align="left" |Aquilae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |eagle | align="left" |Altair | align="right" |0.76 | align="right" |652 |- |പീഠം | align="left" |Ara | align="left" |Ara | align="left" |Arae | align="left" |Arae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |altar | align="left" |β Arae | align="right" |2.84 | align="right" |237 |- |മേടം | align="left" |Aries | align="left" |Ari | align="left" |Arie | align="left" |Arietis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |ram | align="left" |Hamal | align="right" |2 | align="right" |441 |- |പ്രാജിത | align="left" |Auriga | align="left" |Aur | align="left" |Auri | align="left" |Aurigae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |charioteer | align="left" |Capella | align="right" |0.08 | align="right" |657 |- |അവ്വപുരുഷൻ | align="left" |Boötes | align="left" |Boo | align="left" |Boot | align="left" |Boötis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |herdsman | align="left" |Arcturus | align="right" | -0.05 | align="right" |907 |- |വാസി | align="left" |Caelum | align="left" |Cae | align="left" |Cael | align="left" |Caeli | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Caelum Sculptorium | align="left" |chisel or engraving tool | align="left" |α Caeli | align="right" |4.46 | align="right" |125 |- |കരഭം | align="left" |Camelopardalis | align="left" |Cam | align="left" |Caml | align="left" |Camelopardalis | align="left" |1613 | align="left" |Plancius | | align="left" |giraffe | align="left" |β | align="right" |4.02 | align="right" |757 |- |കർക്കടകം | align="left" |Cancer | align="left" |Cnc | align="left" |Canc | align="left" |Cancri | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |crab | align="left" |Tarf | align="right" |3.52 | align="right" |506 |- |വിശ്വകദ്രു | align="left" |Canes Venatici | align="left" |CVn | align="left" |CVen | align="left" |Canum Venaticorum | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |hunting dogs | align="left" |Cor Caroli | align="right" |2.81 | align="right" |465 |- |ബൃഹച്ഛ്വാനം | align="left" |Canis Major | align="left" |CMa | align="left" |CMaj | align="left" |Canis Majoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |greater dog | align="left" |Sirius | align="right" | -1.46 | align="right" |380 |- |ലഘുലുബ്ധകൻ | align="left" |Canis Minor | align="left" |CMi | align="left" |CMin | align="left" |Canis Minoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lesser dog | align="left" |Procyon | align="right" |0.34 | align="right" |183 |- |മകരം | align="left" |Capricornus | align="left" |Cap | align="left" |Capr | align="left" |Capricorni | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |sea goat | align="left" |Deneb Algedi | align="right" |2.81 | align="right" |414 |- |ഓരായം | align="left" |Carina | align="left" |Car | align="left" |Cari | align="left" |Carinae | align="left" |ancient; 1756 | align="left" |ടോളമി, ലകലൈൽ | | align="left" |keel | align="left" |Canopus | align="right" | -0.74 | align="right" |494 |- |കാശ്യപി | align="left" |Cassiopeia | align="left" |Cas | align="left" |Cass | align="left" |Cassiopeiae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Cassiopeia (mythological character) | align="left" |Schedar | align="right" |2.24 | align="right" |598 |- |മഹിഷാസുരൻ | align="left" |Centaurus | align="left" |Cen | align="left" |Cent | align="left" |Centauri | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |centaur | align="left" |Alpha Centauri | align="right" | -0.27 | align="right" |1060 |- |കൈകവസ് | align="left" |Cepheus | align="left" |Cep | align="left" |Ceph | align="left" |Cephei | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Cepheus (mythological character) | align="left" |Alderamin | align="right" |2.46 | align="right" |588 |- |കേതവസ് | align="left" |Cetus | align="left" |Cet | align="left" |Ceti | align="left" |Ceti | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |sea monster (later interpreted as a whale) | align="left" |Diphda | align="right" |2.02 | align="right" |1231 |- |വേദാരം | align="left" |Chamaeleon | align="left" |Cha | align="left" |Cham | align="left" |Chamaeleontis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |chameleon | align="left" |α | align="right" |4.06 | align="right" |132 |- |ചുരുളൻ | align="left" |Circinus | align="left" |Cir | align="left" |Circ | align="left" |Circini | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |compasses | align="left" |Xami | align="right" |3.19 | align="right" |93 |- |കപോതം | align="left" |Columba | align="left" |Col | align="left" |Colm | align="left" |Columbae | align="left" |1592 | align="left" |Plancius, | | align="left" |dove | align="left" |Phact | align="right" |2.65 | align="right" |270 |- |സീതാവേണി | align="left" |Coma Berenices | align="left" |Com | align="left" |Coma | align="left" |<nowiki>Comae Berenices}}</nowiki> | align="left" |<nowiki>data-sort-value="1536" | ancient; 1536</nowiki> | align="left" |ടോളമി; Caspar Vopel, | | align="left" |Berenice's hair | align="left" |β Comae Berenices | align="right" |4.26 | align="right" |386 |- |ദക്ഷിണമകുടം | align="left" |Corona Australis | align="left" |CrA | align="left" |CorA | align="left" |Coronae Australis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |southern crown | align="left" |Meridiana | align="right" |4.09 | align="right" |128 |- |കിരീടമണ്ഡലം | align="left" |Corona Borealis | align="left" |CrB | align="left" |CorB | align="left" |Coronae Borealis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |northern crown | align="left" |Alphecca | align="right" |2.24 | align="right" |179 |- |അത്തക്കാക്ക | align="left" |Corvus | align="left" |Crv | align="left" |Corv | align="left" |Corvi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |crow | align="left" |Gienah | align="right" |2.59 | align="right" |184 |- |ചഷകം | align="left" |Crater | align="left" |Crt | align="left" |Crat | align="left" |Crateris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |krater (bowl for mixing wine) | align="left" |δ Crateris | align="right" |3.56 | align="right" |282 |- |ത്രിശങ്കു | align="left" |Crux | align="left" |Cru | align="left" |Cruc | align="left" |Crucis | align="left" |1589 | align="left" |Plancius | | align="left" |cross | align="left" |Acrux | align="right" |0.76 | align="right" |68 |- |ജായര | align="left" |Cygnus | align="left" |Cyg | align="left" |Cygn | align="left" |Cygni | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |swan | align="left" |Deneb | align="right" |1.25 | align="right" |804 |- |അവിട്ടം | align="left" |Delphinus | align="left" |Del | align="left" |Dlph | align="left" |Delphini | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |dolphin | align="left" |Rotanev | align="right" |3.62 | align="right" |189 |- |സ്രാവ് | align="left" |Dorado | align="left" |Dor | align="left" |Dora | align="left" |Doradus | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |mahi-mahi (dolphinfish) | align="left" |α Doradus | align="right" |3.26 | align="right" |179 |- |വ്യാളം | align="left" |Draco | align="left" |Dra | align="left" |Drac | align="left" |Draconis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |dragon | align="left" |Eltanin | align="right" |2.23 | align="right" |1083 |- |അശ്വമുഖം | align="left" |Equuleus | align="left" |Equ | align="left" |Equl | align="left" |Equulei | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |pony | align="left" |Kitalpha | align="right" |3.92 | align="right" |72 |- |യമുന | align="left" |Eridanus | align="left" |Eri | align="left" |Erid | align="left" |Eridani | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |river Eridanus (mythology) | align="left" |Achernar | align="right" |0.43 | align="right" |1138 |- |അഗ്നികുണ്ഡം | align="left" |Fornax | align="left" |For | align="left" |Forn | align="left" |Fornacis | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Fourneau Chymique | align="left" |(chemical) furnace | align="left" |Dalim | align="right" |3.92 | align="right" |398 |- |മിഥുനം | align="left" |Gemini | align="left" |Gem | align="left" |Gemi | align="left" |Geminorum | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |twins (Lugal-irra and Meslamta-ea, later Castor and Pollux) | align="left" |Pollux | align="right" |1.14 | align="right" |514 |- |ബകം | align="left" |Grus | align="left" |Gru | align="left" |Grus | align="left" |Gruis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |crane (bird) | align="left" |Alnair | align="right" |1.74 | align="right" |366 |- |ജാസി | align="left" |Hercules | align="left" |Her | align="left" |Herc | align="left" |Herculis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Hercules (mythological character) | align="left" |β Herculis | align="right" |2.81 | align="right" |1225 |- |ഘടികാരം | align="left" |Horologium | align="left" |Hor | align="left" |Horo | align="left" |Horologii | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |pendulum clock | align="left" |α Horologii | align="right" |3.85 | align="right" |249 |- |ആയില്യൻ | align="left" |Hydra | align="left" |Hya | align="left" |Hyda | align="left" |Hydrae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Hydra (mythological creature) | align="left" |Alphard | align="right" |2 | align="right" |1303 |- |ജലസർപ്പം | align="left" |Hydrus | align="left" |Hyi | align="left" |Hydi | align="left" |Hydri | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |lesser water snake | align="left" |β Hydri | align="right" |2.8 | align="right" |243 |- |സിന്ധു | align="left" |Indus | align="left" |Ind | align="left" |Indi | align="left" |Indi | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |Indian (of unspecified type) | align="left" |α Indi | align="right" |3.11 | align="right" |294 |- |ഗൌളി | align="left" |Lacerta | align="left" |Lac | align="left" |Lacr | align="left" |Lacertae | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |lizard | align="left" |Stellio | align="right" |3.76 | align="right" |201 |- |ചിങ്ങം | align="left" |Leo | align="left" |Leo | align="left" |Leon | align="left" |Leonis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lion | align="left" |Regulus | align="right" |1.35 | align="right" |947 |- |ചെറു ചിങ്ങം | align="left" |Leo Minor | align="left" |LMi | align="left" |LMin | align="left" |Leonis Minoris | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |lesser lion | align="left" |Praecipua | align="right" |3.83 | align="right" |232 |- |മുയൽ | align="left" |Lepus | align="left" |Lep | align="left" |Leps | align="left" |Leporis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |hare | align="left" |Arneb | align="right" |2.59 | align="right" |290 |- |തുലാം | align="left" |Libra | align="left" |Lib | align="left" |Libr | align="left" |Librae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |balance | align="left" |Beta Librae | align="right" |2.61 | align="right" |538 |- |വൃകം | align="left" |Lupus | align="left" |Lup | align="left" |Lupi | align="left" |Lupi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |wolf | align="left" |Uridim | align="right" |2.3 | align="right" |334 |- |കാട്ടുപൂച്ച | align="left" |Lynx | align="left" |Lyn | align="left" |Lync | align="left" |Lyncis | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |lynx | align="left" |α Lyncis | align="right" |3.14 | align="right" |545 |- |അയംഗിതി | align="left" |Lyra | align="left" |Lyr | align="left" |Lyra | align="left" |Lyrae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lyre / harp | align="left" |Vega | align="right" |0.03 | align="right" |286 |- |മേശ | align="left" |Mensa | align="left" |Men | align="left" |Mens | align="left" |Mensae | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Mons Mensæ | align="left" |Table Mountain (South Africa) | align="left" |Hoerikwaggo | align="right" |5.09 | align="right" |153 |- |സൂക്ഷ്മദർശിനി | align="left" |Microscopium | align="left" |Mic | align="left" |Micr | align="left" |Microscopii | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |microscope | align="left" |γ Microscopii | align="right" |4.68 | align="right" |210 |- |ഏകശൃംഗാശ്വം | align="left" |Monoceros | align="left" |Mon | align="left" |Mono | align="left" |Monocerotis | align="left" |1613 | align="left" |Plancius | | align="left" |unicorn | align="left" |β Monocerotis | align="right" |3.74 | align="right" |482 |- |മഷികം | align="left" |Musca | align="left" |Mus | align="left" |Musc | align="left" |Muscae | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |fly | align="left" |α Muscae | align="right" |2.69 | align="right" |138 |- |സമാന്തരികം | align="left" |Norma | align="left" |Nor | align="left" |Norm | align="left" |Normae | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |carpenter's level | align="left" |γ2 Normae | align="right" |4.02 | align="right" |165 |- |വൃത്താഷ്ടകം | align="left" |Octans | align="left" |Oct | align="left" |Octn | align="left" |Octantis | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |octant (instrument) | align="left" |ν Octantis | align="right" |3.73 | align="right" |291 |- |സർപ്പധരൻ | align="left" |Ophiuchus | align="left" |Oph | align="left" |Ophi | align="left" |Ophiuchi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |serpent-bearer | align="left" |Rasalhague | align="right" |2.07 | align="right" |948 |- |ശബരൻ | align="left" |Orion | align="left" |Ori | align="left" |Orio | align="left" |<nowiki>Orionis}}</nowiki> | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Orion (mythological character) | align="left" |Rigel | align="right" |0.13 | align="right" |594 |- |മയിൽ | align="left" |Pavo | align="left" |Pav | align="left" |Pavo | align="left" |Pavonis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |peacock | align="left" |Peacock | align="right" |1.94 | align="right" |378 |- |ഭാദ്രപദം | align="left" |Pegasus | align="left" |Peg | align="left" |Pegs | align="left" |Pegasi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Pegasus (mythological winged horse) | align="left" |Enif | align="right" |2.4 | align="right" |1121 |- |വരാസവസ് | align="left" |Perseus | align="left" |Per | align="left" |Pers | align="left" |Persei | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Perseus (mythological character) | align="left" |Mirfak | align="right" |1.82 | align="right" |615 |- |അറബിപക്ഷി | align="left" |Phoenix | align="left" |Phe | align="left" |Phoe | align="left" |Phoenicis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |phoenix | align="left" |Ankaa | align="right" |2.38 | align="right" |469 |- |ചിത്രലേഖ | align="left" |Pictor | align="left" |Pic | align="left" |Pict | align="left" |Pictoris | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Equuleus Pictoris | align="left" |painter (originally 'painter's easel') | align="left" |α Pictoris | align="right" |3.27 | align="right" |247 |- |മീനം | align="left" |Pisces | align="left" |Psc | align="left" |Pisc | align="left" |Piscium | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |fish (plural) | align="left" |Alpherg | align="right" |3.61 | align="right" |889 |- |ദക്ഷിണമീനം | align="left" |Piscis Austrinus | align="left" |PsA | align="left" |PscA | align="left" |Piscis Austrini | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |southern fish | align="left" |Fomalhaut | align="right" |1.16 | align="right" |245 |- |അമരം | align="left" |Puppis | align="left" |Pup | align="left" |Pupp | align="left" |Puppis | align="left" |ancient; 1756 | align="left" |ടോളമി, ലകലൈൽ | | align="left" |poop deck | align="left" |Naos | align="right" |2.25 | align="right" |673 |- |വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം | align="left" |Pyxis | align="left" |Pyx | align="left" |Pyxi | align="left" |Pyxidis | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Pyxis Nautica | align="left" |mariner's compass | align="left" |α Pyxidis | align="right" |3.67 | align="right" |221 |- |വല | align="left" |Reticulum | align="left" |Ret | align="left" |Reti | align="left" |Reticuli | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |reticle | align="left" |Rhombus | align="right" |3.32 | align="right" |114 |- |ശരം | align="left" |Sagitta | align="left" |Sge | align="left" |Sgte | align="left" |Sagittae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |arrow | align="left" |Telum | align="right" |3.47 | align="right" |80 |- |ധനു | align="left" |Sagittarius | align="left" |Sgr | align="left" |Sgtr | align="left" |Sagittarii | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |archer | align="left" |Kaus Australis | align="right" |1.85 | align="right" |867 |- |വൃശ്ചികം | align="left" |Scorpius | align="left" |Sco | align="left" |Scor | align="left" |Scorpii | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |scorpion | align="left" |Antares | align="right" |0.91 | align="right" |497 |- |ശില്പി | align="left" |Sculptor | align="left" |Scl | align="left" |Scul | align="left" |Sculptoris | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Apparatus Sculptoris | align="left" |sculptor (originally 'sculptor's tools') | align="left" |α Sculptoris | align="right" |4.3 | align="right" |475 |- |പരിച | align="left" |Scutum | align="left" |Sct | align="left" |Scut | align="left" |Scuti | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | align="left" |Scutum Sobiescianum | align="left" |shield (of Sobieski) | align="left" |Tianbian | align="right" |3.83 | align="right" |109 |- |സർപ്പമണ്ഡലം | align="left" |Serpens | align="left" |Ser | align="left" |Serp | align="left" |Serpentis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |snake | align="left" |Unukalhai | align="right" |2.62 | align="right" |637 |- |സെക്സ്റ്റന്റ് | align="left" |Sextans | align="left" |Sex | align="left" |Sext | align="left" |Sextantis | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |sextant | align="left" |α Sextantis | align="right" |4.49 | align="right" |314 |- |ഇടവം | align="left" |Taurus | align="left" |Tau | align="left" |Taur | align="left" |Tauri | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |bull | align="left" |Aldebaran | align="right" |0.86 | align="right" |797 |- |കുഴൽത്തലയൻ | align="left" |Telescopium | align="left" |Tel | align="left" |Tele | align="left" |Telescopii | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |telescope | align="left" |α Telescopii | align="right" |3.51 | align="right" |252 |- |ത്രിഭുജം | align="left" |Triangulum | align="left" |Tri | align="left" |Tria | align="left" |Trianguli | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |triangle | align="left" |Alaybasan | align="right" |3 | align="right" |132 |- |ദക്ഷിണ ത്രിഭുജം | align="left" |Triangulum Australe | align="left" |TrA | align="left" |TrAu | align="left" |Trianguli Australis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |southern triangle | align="left" |Atria | align="right" |1.91 | align="right" |110 |- |സാരംഗം | align="left" |Tucana | align="left" |Tuc | align="left" |Tucn | align="left" |Tucanae | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |toucan | align="left" |Lang-Exster | align="right" |2.85 | align="right" |295 |- |സപ്തർഷിമണ്ഡലം | align="left" |Ursa Major | align="left" |UMa | align="left" |UMaj | align="left" |Ursae Majoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |great bear | align="left" |Alioth | align="right" |1.77 | align="right" |1280 |- |ലഘുബാലു | align="left" |Ursa Minor | align="left" |UMi | align="left" |UMin | align="left" |Ursae Minoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lesser bear | align="left" |Polaris | align="right" |1.98 | align="right" |256 |- |കപ്പൽ‌പായ | align="left" |Vela | align="left" |Vel | align="left" |Velr | align="left" |Velorum | align="left" |ancient; 1756 | align="left" |ടോളമി, ലകലൈൽ | | align="left" |sails | align="left" |γ Velorum | align="right" |1.83 | align="right" |500 |- |കന്നി | align="left" |Virgo | align="left" |Vir | align="left" |Virg | align="left" |Virginis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |virgin, maiden | align="left" |Spica | align="right" |0.97 | align="right" |1294 |- |പതംഗമത്സ്യം | align="left" |Volans | align="left" |Vol | align="left" |Voln | align="left" |Volantis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | align="left" |Piscis Volans | align="left" |flying fish | align="left" |γ Volantis | align="right" |3.61 | align="right" |141 |- |ജംബുകൻ | align="left" |Vulpecula | align="left" |Vul | align="left" |Vulp | align="left" |Vulpeculae | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | align="left" |Vulpecula cum Ansere | align="left" |little fox (originally, 'little fox with the goose') | align="left" |<nowiki>Anser | 4.40 | 268 |}</nowiki> | | |} mkvb5wv4nh10q6w9p67prlqiywr04f5 4674384 4674379 2026-10-09T10:14:37Z Sanu N 86331 4674384 wikitext text/x-wiki {{Short description|അന്താരാഷ്ട ജ്യോതിശാസ്ത്ര യൂണിയൻ അംഗീകരിച്ച നക്ഷത്രരാശികൾ}} {{Use dmy dates|date=March 2024}} [[പ്രമാണം:Constellations,_equirectangular_plot.svg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|IAU designated constellations in equirectangular projection (epoch [[Epoch (astronomy)#Besselian years|B1875.0]])]] ആധുനിക ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രത്തിൽ, അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ (International Astronomical Union – IAU) ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ളത് 88 നക്ഷത്രരാശികളെയാണ്.<ref name="international astronomical union">{{cite web|url=https://iauarchive.eso.org/public/themes/constellations/|title=The Constellations|access-date=17 June 2025|publisher=[[International Astronomical Union]]}}</ref> ഓരോ നക്ഷത്രരാശിയും ആകാശഗോളത്തിലെ ഒരു നിശ്ചിത ഭാഗമാണ്. ദൈനംദിനമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന കോണീയ നിർദ്ദേശാങ്കങ്ങളായ രേഖാംശം (Right Ascension), ക്രാന്തി (Declination) എന്നിവയുടെ രേഖകൾ ചേർന്നുണ്ടാകുന്ന അതിരുകളാണ് ഈ മേഖലകളെ നിർവചിക്കുന്നത്. ഈ 88 നക്ഷത്രരാശികളും ചേർന്നാണ് സമ്പൂർണ ആകാശഗോളത്തെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നത്. നക്ഷത്രരാശികളുടെ അതിരുകൾ അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ 1928-ൽ<ref>Paul Stroobant, "(3) Commission des notations, des unités et de l'économie des publications", in: F.J.M.&nbsp;Stratton (ed.), ''Transactions of the International Astronomical Union: Vol.&nbsp;III. Third General Assembly held at Leiden, July&nbsp;5 to July&nbsp;13, 1928'' (Cambridge: Cambridge University Press, 1929), pp.&nbsp;17, 223 & 299.</ref> ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിക്കുകയും 1930-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="international astronomical union-1930">{{cite book |author1=Eugène Delporte |url=https://historiadelaastronomia.wordpress.com/wp-content/uploads/2023/05/delporte.pdf |title=Délimitation scientifique des constellations |author2=International Astronomical Union |publisher=At the University press |year=1930}}</ref> ഇന്ന് അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന വടക്കൻ ആകാശത്തിലെ മിക്ക നക്ഷത്രരാശികളും പുരാതന മെസൊപ്പൊട്ടേമിയൻ സംസ്കാരത്തിലും പിന്നീട് ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരത്തിലും രൂപംകൊണ്ടവയാണ്. റോമൻ-ഈജിപ്ഷ്യൻ ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ടോളമി (Ptolemy) പട്ടികപ്പെടുത്തിയ നക്ഷത്രരാശികളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സൂര്യന്റെ ദൃശ്യസഞ്ചാരപഥമായ ക്രാന്തിവൃത്തത്തിലൂടെ (Ecliptic) കടന്നുപോകുന്ന നക്ഷത്രരാശികളെ രാശിചക്ര നക്ഷത്രരാശികൾ (Zodiac Constellations) എന്നു വിളിക്കുന്നു. പര്യവേക്ഷകർ ദക്ഷിണാർധഗോളത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങളെ നിരീക്ഷിച്ച് അവയുടെ ഭൂപടങ്ങൾ തയ്യാറാക്കിയപ്പോൾ, ആ മേഖലയിലെ നക്ഷത്രരാശികൾക്ക് പുറമേ, പരമ്പരാഗത നക്ഷത്രരാശികൾക്കിടയിൽ അവശേഷിച്ചിരുന്ന ഇടങ്ങൾ നികത്തുന്നതിനായും യൂറോപ്യൻ ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രജ്ഞർ പുതിയ നക്ഷത്രരാശികൾ നിർദേശിച്ചു. റോമൻ, യൂറോപ്യൻ പാരമ്പര്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് ഓരോ നക്ഷത്രരാശിക്കും ലാറ്റിൻ ഭാഷയിലുള്ള പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. 1922-ൽ അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ 89 നക്ഷത്രരാശികൾക്കായി മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളുള്ള ചുരുക്കപ്പേരുകൾ അംഗീകരിച്ചു. നിലവിൽ അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള 88 നക്ഷത്രരാശികൾക്കു പുറമേ, ആർഗോ (Argo) എന്ന നക്ഷത്രരാശിയും അന്നത്തെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പിന്നീട് ആർഗോയെ കാരീന (Carina), വെല (Vela), പപ്പിസ് (Puppis) എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത നക്ഷത്രരാശികളായി വിഭജിച്ചു.<ref>Paul Stroobant, "Meetings of Standing Committees: (3) Notations", in: A.&nbsp;Fowler (ed.), ''Transactions of the International Astronomical Union: Vol.&nbsp;I. First General Assembly held at Rome, May&nbsp;2nd to May&nbsp;10th, 1922'' (London: Imperial College Bookstall, 1922), pp.&nbsp;158 & 207.</ref> തുടർന്ന്, 88 നക്ഷത്രരാശികളുടെയും കൃത്യമായ അതിരുകൾ നിർണയിക്കുന്നതിനുള്ള ദൗത്യം യൂജീൻ ജോസഫ് ഡെൽപോർട്ട് (Eugène Joseph Delporte) ഏറ്റെടുത്തു. ആകാശത്തിലെ ഓരോ ബിന്ദുവും ഏതെങ്കിലും ഒരു നക്ഷത്രരാശിയുടെ പരിധിക്കുള്ളിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന തരത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഈ അതിരുകൾ നിർവചിച്ചത്.<ref name="international astronomical union2" /><ref name="international astronomical union-19302" /> അതിനാൽ, ഒരു ആകാശവസ്തു ഒരു പ്രത്യേക നക്ഷത്രരാശിക്കുള്ളിലാണെന്ന് പറയുമ്പോൾ, ആ വസ്തു ആ നക്ഷത്രരാശിക്ക് ഔദ്യോഗികമായി നിർണയിച്ചിട്ടുള്ള അതിരുകൾക്കുള്ളിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. ==പട്ടിക== {| class="wikitable" |+അന്താരാഷ്ട ജ്യോതിശാസ്ത്ര യൂണിയൻ അംഗീകരിച്ച 88 നക്ഷത്രരാശികളുടെ പട്ടിക ! colspan="2" |'''പേര്''' ! colspan="2" |'''ചുരുക്കെഴുത്ത്''' ! colspan="4" |'''ഉത്ഭവം''' ! rowspan="2" |'''അർത്ഥം''' ! rowspan="2" |'''തിളക്കമുള്ള നക്ഷത്രം''' ! rowspan="2" |'''ദൃശ്യകാന്തിമാനം''' ! rowspan="2" |'''പരപ്പ് (ച. ഡിഗ്രി)''' |- ! align="left" |'''മലയാളം''' ! align="left" |'''ഇംഗ്ലീഷ്''' ! align="left" |'''IAU''' ! align="left" |'''NASA''' ! align="left" |'''പേര്''' ! align="left" |'''വർഷം''' ! align="left" |'''പേരിട്ടത്''' ! align="left" |'''മുൻപേര്''' |- |മിരാൾ | align="left" |Andromeda | align="left" |And | align="left" |Andr | align="left" |Andromedae | align="left" |പുരാതനം | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Andromeda (mythological character) | align="left" |Alpheratz | align="right" |2.06 | align="right" |722 |- |ശലഭശുണ്ഡം | align="left" |Antlia | align="left" |Ant | align="left" |Antl | align="left" |Antliae | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Antlia Pneumatica | align="left" |(air) pump | align="left" |α Antliae | align="right" |4.25 | align="right" |239 |- |സ്വർഗപതംഗം | align="left" |Apus | align="left" |Aps | align="left" |Apus | align="left" |Apodis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |bird-of-paradise | align="left" |Paradys | align="right" |3.83 | align="right" |206 |- |കുംഭം | align="left" |Aquarius | align="left" |Aqr | align="left" |Aqar | align="left" |Aquarii | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |water-bearer | align="left" |Sadalsuud | align="right" |2.87 | align="right" |980 |- |ഗരുഡൻ | align="left" |Aquila | align="left" |Aql | align="left" |Aqil | align="left" |Aquilae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |eagle | align="left" |Altair | align="right" |0.76 | align="right" |652 |- |പീഠം | align="left" |Ara | align="left" |Ara | align="left" |Arae | align="left" |Arae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |altar | align="left" |β Arae | align="right" |2.84 | align="right" |237 |- |മേടം | align="left" |Aries | align="left" |Ari | align="left" |Arie | align="left" |Arietis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |ram | align="left" |Hamal | align="right" |2 | align="right" |441 |- |പ്രാജിത | align="left" |Auriga | align="left" |Aur | align="left" |Auri | align="left" |Aurigae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |charioteer | align="left" |Capella | align="right" |0.08 | align="right" |657 |- |അവ്വപുരുഷൻ | align="left" |Boötes | align="left" |Boo | align="left" |Boot | align="left" |Boötis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |herdsman | align="left" |Arcturus | align="right" | -0.05 | align="right" |907 |- |വാസി | align="left" |Caelum | align="left" |Cae | align="left" |Cael | align="left" |Caeli | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Caelum Sculptorium | align="left" |chisel or engraving tool | align="left" |α Caeli | align="right" |4.46 | align="right" |125 |- |കരഭം | align="left" |Camelopardalis | align="left" |Cam | align="left" |Caml | align="left" |Camelopardalis | align="left" |1613 | align="left" |Plancius | | align="left" |giraffe | align="left" |β | align="right" |4.02 | align="right" |757 |- |കർക്കടകം | align="left" |Cancer | align="left" |Cnc | align="left" |Canc | align="left" |Cancri | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |crab | align="left" |Tarf | align="right" |3.52 | align="right" |506 |- |വിശ്വകദ്രു | align="left" |Canes Venatici | align="left" |CVn | align="left" |CVen | align="left" |Canum Venaticorum | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |hunting dogs | align="left" |Cor Caroli | align="right" |2.81 | align="right" |465 |- |ബൃഹച്ഛ്വാനം | align="left" |Canis Major | align="left" |CMa | align="left" |CMaj | align="left" |Canis Majoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |greater dog | align="left" |Sirius | align="right" | -1.46 | align="right" |380 |- |ലഘുലുബ്ധകൻ | align="left" |Canis Minor | align="left" |CMi | align="left" |CMin | align="left" |Canis Minoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lesser dog | align="left" |Procyon | align="right" |0.34 | align="right" |183 |- |മകരം | align="left" |Capricornus | align="left" |Cap | align="left" |Capr | align="left" |Capricorni | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |sea goat | align="left" |Deneb Algedi | align="right" |2.81 | align="right" |414 |- |ഓരായം | align="left" |Carina | align="left" |Car | align="left" |Cari | align="left" |Carinae | align="left" |ancient; 1756 | align="left" |ടോളമി, ലകലൈൽ | | align="left" |keel | align="left" |Canopus | align="right" | -0.74 | align="right" |494 |- |കാശ്യപി | align="left" |Cassiopeia | align="left" |Cas | align="left" |Cass | align="left" |Cassiopeiae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Cassiopeia (mythological character) | align="left" |Schedar | align="right" |2.24 | align="right" |598 |- |മഹിഷാസുരൻ | align="left" |Centaurus | align="left" |Cen | align="left" |Cent | align="left" |Centauri | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |centaur | align="left" |Alpha Centauri | align="right" | -0.27 | align="right" |1060 |- |കൈകവസ് | align="left" |Cepheus | align="left" |Cep | align="left" |Ceph | align="left" |Cephei | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Cepheus (mythological character) | align="left" |Alderamin | align="right" |2.46 | align="right" |588 |- |കേതവസ് | align="left" |Cetus | align="left" |Cet | align="left" |Ceti | align="left" |Ceti | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |sea monster (later interpreted as a whale) | align="left" |Diphda | align="right" |2.02 | align="right" |1231 |- |വേദാരം | align="left" |Chamaeleon | align="left" |Cha | align="left" |Cham | align="left" |Chamaeleontis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |chameleon | align="left" |α | align="right" |4.06 | align="right" |132 |- |ചുരുളൻ | align="left" |Circinus | align="left" |Cir | align="left" |Circ | align="left" |Circini | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |compasses | align="left" |Xami | align="right" |3.19 | align="right" |93 |- |കപോതം | align="left" |Columba | align="left" |Col | align="left" |Colm | align="left" |Columbae | align="left" |1592 | align="left" |Plancius, | | align="left" |dove | align="left" |Phact | align="right" |2.65 | align="right" |270 |- |സീതാവേണി | align="left" |Coma Berenices | align="left" |Com | align="left" |Coma | align="left" |<nowiki>Comae Berenices}}</nowiki> | align="left" |<nowiki>data-sort-value="1536" | ancient; 1536</nowiki> | align="left" |ടോളമി; Caspar Vopel, | | align="left" |Berenice's hair | align="left" |β Comae Berenices | align="right" |4.26 | align="right" |386 |- |ദക്ഷിണമകുടം | align="left" |Corona Australis | align="left" |CrA | align="left" |CorA | align="left" |Coronae Australis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |southern crown | align="left" |Meridiana | align="right" |4.09 | align="right" |128 |- |കിരീടമണ്ഡലം | align="left" |Corona Borealis | align="left" |CrB | align="left" |CorB | align="left" |Coronae Borealis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |northern crown | align="left" |Alphecca | align="right" |2.24 | align="right" |179 |- |അത്തക്കാക്ക | align="left" |Corvus | align="left" |Crv | align="left" |Corv | align="left" |Corvi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |crow | align="left" |Gienah | align="right" |2.59 | align="right" |184 |- |ചഷകം | align="left" |Crater | align="left" |Crt | align="left" |Crat | align="left" |Crateris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |krater (bowl for mixing wine) | align="left" |δ Crateris | align="right" |3.56 | align="right" |282 |- |ത്രിശങ്കു | align="left" |Crux | align="left" |Cru | align="left" |Cruc | align="left" |Crucis | align="left" |1589 | align="left" |Plancius | | align="left" |cross | align="left" |Acrux | align="right" |0.76 | align="right" |68 |- |ജായര | align="left" |Cygnus | align="left" |Cyg | align="left" |Cygn | align="left" |Cygni | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |swan | align="left" |Deneb | align="right" |1.25 | align="right" |804 |- |അവിട്ടം | align="left" |Delphinus | align="left" |Del | align="left" |Dlph | align="left" |Delphini | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |dolphin | align="left" |Rotanev | align="right" |3.62 | align="right" |189 |- |സ്രാവ് | align="left" |Dorado | align="left" |Dor | align="left" |Dora | align="left" |Doradus | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |mahi-mahi (dolphinfish) | align="left" |α Doradus | align="right" |3.26 | align="right" |179 |- |വ്യാളം | align="left" |Draco | align="left" |Dra | align="left" |Drac | align="left" |Draconis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |dragon | align="left" |Eltanin | align="right" |2.23 | align="right" |1083 |- |അശ്വമുഖം | align="left" |Equuleus | align="left" |Equ | align="left" |Equl | align="left" |Equulei | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |pony | align="left" |Kitalpha | align="right" |3.92 | align="right" |72 |- |യമുന | align="left" |Eridanus | align="left" |Eri | align="left" |Erid | align="left" |Eridani | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |river Eridanus (mythology) | align="left" |Achernar | align="right" |0.43 | align="right" |1138 |- |അഗ്നികുണ്ഡം | align="left" |Fornax | align="left" |For | align="left" |Forn | align="left" |Fornacis | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Fourneau Chymique | align="left" |(chemical) furnace | align="left" |Dalim | align="right" |3.92 | align="right" |398 |- |മിഥുനം | align="left" |Gemini | align="left" |Gem | align="left" |Gemi | align="left" |Geminorum | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |twins (Lugal-irra and Meslamta-ea, later Castor and Pollux) | align="left" |Pollux | align="right" |1.14 | align="right" |514 |- |ബകം | align="left" |Grus | align="left" |Gru | align="left" |Grus | align="left" |Gruis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |crane (bird) | align="left" |Alnair | align="right" |1.74 | align="right" |366 |- |ജാസി | align="left" |Hercules | align="left" |Her | align="left" |Herc | align="left" |Herculis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Hercules (mythological character) | align="left" |β Herculis | align="right" |2.81 | align="right" |1225 |- |ഘടികാരം | align="left" |Horologium | align="left" |Hor | align="left" |Horo | align="left" |Horologii | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |pendulum clock | align="left" |α Horologii | align="right" |3.85 | align="right" |249 |- |ആയില്യൻ | align="left" |Hydra | align="left" |Hya | align="left" |Hyda | align="left" |Hydrae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Hydra (mythological creature) | align="left" |Alphard | align="right" |2 | align="right" |1303 |- |ജലസർപ്പം | align="left" |Hydrus | align="left" |Hyi | align="left" |Hydi | align="left" |Hydri | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |lesser water snake | align="left" |β Hydri | align="right" |2.8 | align="right" |243 |- |സിന്ധു | align="left" |Indus | align="left" |Ind | align="left" |Indi | align="left" |Indi | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |Indian (of unspecified type) | align="left" |α Indi | align="right" |3.11 | align="right" |294 |- |ഗൌളി | align="left" |Lacerta | align="left" |Lac | align="left" |Lacr | align="left" |Lacertae | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |lizard | align="left" |Stellio | align="right" |3.76 | align="right" |201 |- |ചിങ്ങം | align="left" |Leo | align="left" |Leo | align="left" |Leon | align="left" |Leonis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lion | align="left" |Regulus | align="right" |1.35 | align="right" |947 |- |ചെറു ചിങ്ങം | align="left" |Leo Minor | align="left" |LMi | align="left" |LMin | align="left" |Leonis Minoris | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |lesser lion | align="left" |Praecipua | align="right" |3.83 | align="right" |232 |- |മുയൽ | align="left" |Lepus | align="left" |Lep | align="left" |Leps | align="left" |Leporis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |hare | align="left" |Arneb | align="right" |2.59 | align="right" |290 |- |തുലാം | align="left" |Libra | align="left" |Lib | align="left" |Libr | align="left" |Librae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |balance | align="left" |Beta Librae | align="right" |2.61 | align="right" |538 |- |വൃകം | align="left" |Lupus | align="left" |Lup | align="left" |Lupi | align="left" |Lupi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |wolf | align="left" |Uridim | align="right" |2.3 | align="right" |334 |- |കാട്ടുപൂച്ച | align="left" |Lynx | align="left" |Lyn | align="left" |Lync | align="left" |Lyncis | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |lynx | align="left" |α Lyncis | align="right" |3.14 | align="right" |545 |- |അയംഗിതി | align="left" |Lyra | align="left" |Lyr | align="left" |Lyra | align="left" |Lyrae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lyre / harp | align="left" |Vega | align="right" |0.03 | align="right" |286 |- |മേശ | align="left" |Mensa | align="left" |Men | align="left" |Mens | align="left" |Mensae | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Mons Mensæ | align="left" |Table Mountain (South Africa) | align="left" |Hoerikwaggo | align="right" |5.09 | align="right" |153 |- |സൂക്ഷ്മദർശിനി | align="left" |Microscopium | align="left" |Mic | align="left" |Micr | align="left" |Microscopii | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |microscope | align="left" |γ Microscopii | align="right" |4.68 | align="right" |210 |- |ഏകശൃംഗാശ്വം | align="left" |Monoceros | align="left" |Mon | align="left" |Mono | align="left" |Monocerotis | align="left" |1613 | align="left" |Plancius | | align="left" |unicorn | align="left" |β Monocerotis | align="right" |3.74 | align="right" |482 |- |മഷികം | align="left" |Musca | align="left" |Mus | align="left" |Musc | align="left" |Muscae | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |fly | align="left" |α Muscae | align="right" |2.69 | align="right" |138 |- |സമാന്തരികം | align="left" |Norma | align="left" |Nor | align="left" |Norm | align="left" |Normae | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |carpenter's level | align="left" |γ2 Normae | align="right" |4.02 | align="right" |165 |- |വൃത്താഷ്ടകം | align="left" |Octans | align="left" |Oct | align="left" |Octn | align="left" |Octantis | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |octant (instrument) | align="left" |ν Octantis | align="right" |3.73 | align="right" |291 |- |സർപ്പധരൻ | align="left" |Ophiuchus | align="left" |Oph | align="left" |Ophi | align="left" |Ophiuchi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |serpent-bearer | align="left" |Rasalhague | align="right" |2.07 | align="right" |948 |- |ശബരൻ | align="left" |Orion | align="left" |Ori | align="left" |Orio | align="left" |<nowiki>Orionis}}</nowiki> | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Orion (mythological character) | align="left" |Rigel | align="right" |0.13 | align="right" |594 |- |മയിൽ | align="left" |Pavo | align="left" |Pav | align="left" |Pavo | align="left" |Pavonis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |peacock | align="left" |Peacock | align="right" |1.94 | align="right" |378 |- |ഭാദ്രപദം | align="left" |Pegasus | align="left" |Peg | align="left" |Pegs | align="left" |Pegasi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Pegasus (mythological winged horse) | align="left" |Enif | align="right" |2.4 | align="right" |1121 |- |വരാസവസ് | align="left" |Perseus | align="left" |Per | align="left" |Pers | align="left" |Persei | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Perseus (mythological character) | align="left" |Mirfak | align="right" |1.82 | align="right" |615 |- |അറബിപക്ഷി | align="left" |Phoenix | align="left" |Phe | align="left" |Phoe | align="left" |Phoenicis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |phoenix | align="left" |Ankaa | align="right" |2.38 | align="right" |469 |- |ചിത്രലേഖ | align="left" |Pictor | align="left" |Pic | align="left" |Pict | align="left" |Pictoris | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Equuleus Pictoris | align="left" |painter (originally 'painter's easel') | align="left" |α Pictoris | align="right" |3.27 | align="right" |247 |- |മീനം | align="left" |Pisces | align="left" |Psc | align="left" |Pisc | align="left" |Piscium | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |fish (plural) | align="left" |Alpherg | align="right" |3.61 | align="right" |889 |- |ദക്ഷിണമീനം | align="left" |Piscis Austrinus | align="left" |PsA | align="left" |PscA | align="left" |Piscis Austrini | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |southern fish | align="left" |Fomalhaut | align="right" |1.16 | align="right" |245 |- |അമരം | align="left" |Puppis | align="left" |Pup | align="left" |Pupp | align="left" |Puppis | align="left" |ancient; 1756 | align="left" |ടോളമി, ലകലൈൽ | | align="left" |poop deck | align="left" |Naos | align="right" |2.25 | align="right" |673 |- |വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം | align="left" |Pyxis | align="left" |Pyx | align="left" |Pyxi | align="left" |Pyxidis | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Pyxis Nautica | align="left" |mariner's compass | align="left" |α Pyxidis | align="right" |3.67 | align="right" |221 |- |വല | align="left" |Reticulum | align="left" |Ret | align="left" |Reti | align="left" |Reticuli | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |reticle | align="left" |Rhombus | align="right" |3.32 | align="right" |114 |- |ശരം | align="left" |Sagitta | align="left" |Sge | align="left" |Sgte | align="left" |Sagittae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |arrow | align="left" |Telum | align="right" |3.47 | align="right" |80 |- |ധനു | align="left" |Sagittarius | align="left" |Sgr | align="left" |Sgtr | align="left" |Sagittarii | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |archer | align="left" |Kaus Australis | align="right" |1.85 | align="right" |867 |- |വൃശ്ചികം | align="left" |Scorpius | align="left" |Sco | align="left" |Scor | align="left" |Scorpii | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |scorpion | align="left" |Antares | align="right" |0.91 | align="right" |497 |- |ശില്പി | align="left" |Sculptor | align="left" |Scl | align="left" |Scul | align="left" |Sculptoris | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Apparatus Sculptoris | align="left" |sculptor (originally 'sculptor's tools') | align="left" |α Sculptoris | align="right" |4.3 | align="right" |475 |- |പരിച | align="left" |Scutum | align="left" |Sct | align="left" |Scut | align="left" |Scuti | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | align="left" |Scutum Sobiescianum | align="left" |shield (of Sobieski) | align="left" |Tianbian | align="right" |3.83 | align="right" |109 |- |സർപ്പമണ്ഡലം | align="left" |Serpens | align="left" |Ser | align="left" |Serp | align="left" |Serpentis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |snake | align="left" |Unukalhai | align="right" |2.62 | align="right" |637 |- |സെക്സ്റ്റന്റ് | align="left" |Sextans | align="left" |Sex | align="left" |Sext | align="left" |Sextantis | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |sextant | align="left" |α Sextantis | align="right" |4.49 | align="right" |314 |- |ഇടവം | align="left" |Taurus | align="left" |Tau | align="left" |Taur | align="left" |Tauri | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |bull | align="left" |Aldebaran | align="right" |0.86 | align="right" |797 |- |കുഴൽത്തലയൻ | align="left" |Telescopium | align="left" |Tel | align="left" |Tele | align="left" |Telescopii | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |telescope | align="left" |α Telescopii | align="right" |3.51 | align="right" |252 |- |ത്രിഭുജം | align="left" |Triangulum | align="left" |Tri | align="left" |Tria | align="left" |Trianguli | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |triangle | align="left" |Alaybasan | align="right" |3 | align="right" |132 |- |ദക്ഷിണ ത്രിഭുജം | align="left" |Triangulum Australe | align="left" |TrA | align="left" |TrAu | align="left" |Trianguli Australis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |southern triangle | align="left" |Atria | align="right" |1.91 | align="right" |110 |- |സാരംഗം | align="left" |Tucana | align="left" |Tuc | align="left" |Tucn | align="left" |Tucanae | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |toucan | align="left" |Lang-Exster | align="right" |2.85 | align="right" |295 |- |സപ്തർഷിമണ്ഡലം | align="left" |Ursa Major | align="left" |UMa | align="left" |UMaj | align="left" |Ursae Majoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |great bear | align="left" |Alioth | align="right" |1.77 | align="right" |1280 |- |ലഘുബാലു | align="left" |Ursa Minor | align="left" |UMi | align="left" |UMin | align="left" |Ursae Minoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lesser bear | align="left" |Polaris | align="right" |1.98 | align="right" |256 |- |കപ്പൽ‌പായ | align="left" |Vela | align="left" |Vel | align="left" |Velr | align="left" |Velorum | align="left" |ancient; 1756 | align="left" |ടോളമി, ലകലൈൽ | | align="left" |sails | align="left" |γ Velorum | align="right" |1.83 | align="right" |500 |- |കന്നി | align="left" |Virgo | align="left" |Vir | align="left" |Virg | align="left" |Virginis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |virgin, maiden | align="left" |Spica | align="right" |0.97 | align="right" |1294 |- |പതംഗമത്സ്യം | align="left" |Volans | align="left" |Vol | align="left" |Voln | align="left" |Volantis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | align="left" |Piscis Volans | align="left" |flying fish | align="left" |γ Volantis | align="right" |3.61 | align="right" |141 |- |ജംബുകൻ | align="left" |Vulpecula | align="left" |Vul | align="left" |Vulp | align="left" |Vulpeculae | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | align="left" |Vulpecula cum Ansere | align="left" |little fox (originally, 'little fox with the goose') | align="left" |<nowiki>Anser | 4.40 | 268 |}</nowiki> | | |} == അവലംബം == o8t01xpip9m182ii3zm8glqwyan0pm8 4674387 4674384 2026-10-09T10:30:29Z Sanu N 86331 /* പട്ടിക */ മലയാളം പേരുകൾ നൽകി 4674387 wikitext text/x-wiki {{Short description|അന്താരാഷ്ട ജ്യോതിശാസ്ത്ര യൂണിയൻ അംഗീകരിച്ച നക്ഷത്രരാശികൾ}} {{Use dmy dates|date=March 2024}} [[പ്രമാണം:Constellations,_equirectangular_plot.svg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|IAU designated constellations in equirectangular projection (epoch [[Epoch (astronomy)#Besselian years|B1875.0]])]] ആധുനിക ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രത്തിൽ, അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ (International Astronomical Union – IAU) ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ളത് 88 നക്ഷത്രരാശികളെയാണ്.<ref name="international astronomical union">{{cite web|url=https://iauarchive.eso.org/public/themes/constellations/|title=The Constellations|access-date=17 June 2025|publisher=[[International Astronomical Union]]}}</ref> ഓരോ നക്ഷത്രരാശിയും ആകാശഗോളത്തിലെ ഒരു നിശ്ചിത ഭാഗമാണ്. ദൈനംദിനമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന കോണീയ നിർദ്ദേശാങ്കങ്ങളായ രേഖാംശം (Right Ascension), ക്രാന്തി (Declination) എന്നിവയുടെ രേഖകൾ ചേർന്നുണ്ടാകുന്ന അതിരുകളാണ് ഈ മേഖലകളെ നിർവചിക്കുന്നത്. ഈ 88 നക്ഷത്രരാശികളും ചേർന്നാണ് സമ്പൂർണ ആകാശഗോളത്തെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നത്. നക്ഷത്രരാശികളുടെ അതിരുകൾ അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ 1928-ൽ<ref>Paul Stroobant, "(3) Commission des notations, des unités et de l'économie des publications", in: F.J.M.&nbsp;Stratton (ed.), ''Transactions of the International Astronomical Union: Vol.&nbsp;III. Third General Assembly held at Leiden, July&nbsp;5 to July&nbsp;13, 1928'' (Cambridge: Cambridge University Press, 1929), pp.&nbsp;17, 223 & 299.</ref> ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിക്കുകയും 1930-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="international astronomical union-1930">{{cite book |author1=Eugène Delporte |url=https://historiadelaastronomia.wordpress.com/wp-content/uploads/2023/05/delporte.pdf |title=Délimitation scientifique des constellations |author2=International Astronomical Union |publisher=At the University press |year=1930}}</ref> ഇന്ന് അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന വടക്കൻ ആകാശത്തിലെ മിക്ക നക്ഷത്രരാശികളും പുരാതന മെസൊപ്പൊട്ടേമിയൻ സംസ്കാരത്തിലും പിന്നീട് ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരത്തിലും രൂപംകൊണ്ടവയാണ്. റോമൻ-ഈജിപ്ഷ്യൻ ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ടോളമി (Ptolemy) പട്ടികപ്പെടുത്തിയ നക്ഷത്രരാശികളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സൂര്യന്റെ ദൃശ്യസഞ്ചാരപഥമായ ക്രാന്തിവൃത്തത്തിലൂടെ (Ecliptic) കടന്നുപോകുന്ന നക്ഷത്രരാശികളെ രാശിചക്ര നക്ഷത്രരാശികൾ (Zodiac Constellations) എന്നു വിളിക്കുന്നു. പര്യവേക്ഷകർ ദക്ഷിണാർധഗോളത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങളെ നിരീക്ഷിച്ച് അവയുടെ ഭൂപടങ്ങൾ തയ്യാറാക്കിയപ്പോൾ, ആ മേഖലയിലെ നക്ഷത്രരാശികൾക്ക് പുറമേ, പരമ്പരാഗത നക്ഷത്രരാശികൾക്കിടയിൽ അവശേഷിച്ചിരുന്ന ഇടങ്ങൾ നികത്തുന്നതിനായും യൂറോപ്യൻ ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രജ്ഞർ പുതിയ നക്ഷത്രരാശികൾ നിർദേശിച്ചു. റോമൻ, യൂറോപ്യൻ പാരമ്പര്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് ഓരോ നക്ഷത്രരാശിക്കും ലാറ്റിൻ ഭാഷയിലുള്ള പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. 1922-ൽ അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര യൂണിയൻ 89 നക്ഷത്രരാശികൾക്കായി മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളുള്ള ചുരുക്കപ്പേരുകൾ അംഗീകരിച്ചു. നിലവിൽ അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള 88 നക്ഷത്രരാശികൾക്കു പുറമേ, ആർഗോ (Argo) എന്ന നക്ഷത്രരാശിയും അന്നത്തെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. പിന്നീട് ആർഗോയെ കാരീന (Carina), വെല (Vela), പപ്പിസ് (Puppis) എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത നക്ഷത്രരാശികളായി വിഭജിച്ചു.<ref>Paul Stroobant, "Meetings of Standing Committees: (3) Notations", in: A.&nbsp;Fowler (ed.), ''Transactions of the International Astronomical Union: Vol.&nbsp;I. First General Assembly held at Rome, May&nbsp;2nd to May&nbsp;10th, 1922'' (London: Imperial College Bookstall, 1922), pp.&nbsp;158 & 207.</ref> തുടർന്ന്, 88 നക്ഷത്രരാശികളുടെയും കൃത്യമായ അതിരുകൾ നിർണയിക്കുന്നതിനുള്ള ദൗത്യം യൂജീൻ ജോസഫ് ഡെൽപോർട്ട് (Eugène Joseph Delporte) ഏറ്റെടുത്തു. ആകാശത്തിലെ ഓരോ ബിന്ദുവും ഏതെങ്കിലും ഒരു നക്ഷത്രരാശിയുടെ പരിധിക്കുള്ളിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന തരത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഈ അതിരുകൾ നിർവചിച്ചത്.<ref name="international astronomical union2" /><ref name="international astronomical union-19302" /> അതിനാൽ, ഒരു ആകാശവസ്തു ഒരു പ്രത്യേക നക്ഷത്രരാശിക്കുള്ളിലാണെന്ന് പറയുമ്പോൾ, ആ വസ്തു ആ നക്ഷത്രരാശിക്ക് ഔദ്യോഗികമായി നിർണയിച്ചിട്ടുള്ള അതിരുകൾക്കുള്ളിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. ==പട്ടിക== {| class="wikitable" |+അന്താരാഷ്ട ജ്യോതിശാസ്ത്ര യൂണിയൻ അംഗീകരിച്ച 88 നക്ഷത്രരാശികളുടെ പട്ടിക ! colspan="2" |'''പേര്''' ! colspan="2" |'''ചുരുക്കെഴുത്ത്''' ! colspan="4" |'''ഉത്ഭവം''' ! rowspan="2" |'''അർത്ഥം''' ! rowspan="2" |'''തിളക്കമുള്ള നക്ഷത്രം''' ! rowspan="2" |'''ദൃശ്യകാന്തിമാനം''' ! rowspan="2" |'''പരപ്പ് (ച. ഡിഗ്രി)''' |- ! align="left" |'''മലയാളം''' ! align="left" |'''ഇംഗ്ലീഷ്''' ! align="left" |'''IAU''' ! align="left" |'''NASA''' ! align="left" |'''പേര്''' ! align="left" |'''വർഷം''' ! align="left" |'''പേരിട്ടത്''' ! align="left" |'''മുൻപേര്''' |- |മിരാൾ | align="left" |Andromeda | align="left" |And | align="left" |Andr | align="left" |Andromedae | align="left" |പുരാതനം | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Andromeda (mythological character) | align="left" |Alpheratz | align="right" |2.06 | align="right" |722 |- |ശലഭശുണ്ഡം | align="left" |Antlia | align="left" |Ant | align="left" |Antl | align="left" |Antliae | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Antlia Pneumatica | align="left" |(air) pump | align="left" |α Antliae | align="right" |4.25 | align="right" |239 |- |സ്വർഗപതംഗം | align="left" |Apus | align="left" |Aps | align="left" |Apus | align="left" |Apodis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |bird-of-paradise | align="left" |Paradys | align="right" |3.83 | align="right" |206 |- |കുംഭം | align="left" |Aquarius | align="left" |Aqr | align="left" |Aqar | align="left" |Aquarii | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |water-bearer | align="left" |Sadalsuud | align="right" |2.87 | align="right" |980 |- |ഗരുഡൻ | align="left" |Aquila | align="left" |Aql | align="left" |Aqil | align="left" |Aquilae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |eagle | align="left" |Altair | align="right" |0.76 | align="right" |652 |- |പീഠം | align="left" |Ara | align="left" |Ara | align="left" |Arae | align="left" |Arae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |altar | align="left" |β Arae | align="right" |2.84 | align="right" |237 |- |മേടം | align="left" |Aries | align="left" |Ari | align="left" |Arie | align="left" |Arietis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |ram | align="left" |Hamal | align="right" |2 | align="right" |441 |- |പ്രാജിത | align="left" |Auriga | align="left" |Aur | align="left" |Auri | align="left" |Aurigae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |charioteer | align="left" |Capella | align="right" |0.08 | align="right" |657 |- |അവ്വപുരുഷൻ | align="left" |Boötes | align="left" |Boo | align="left" |Boot | align="left" |Boötis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |herdsman | align="left" |Arcturus | align="right" | -0.05 | align="right" |907 |- |വാസി | align="left" |Caelum | align="left" |Cae | align="left" |Cael | align="left" |Caeli | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Caelum Sculptorium | align="left" |chisel or engraving tool | align="left" |α Caeli | align="right" |4.46 | align="right" |125 |- |കരഭം | align="left" |Camelopardalis | align="left" |Cam | align="left" |Caml | align="left" |Camelopardalis | align="left" |1613 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ് | | align="left" |giraffe | align="left" |β | align="right" |4.02 | align="right" |757 |- |കർക്കടകം | align="left" |Cancer | align="left" |Cnc | align="left" |Canc | align="left" |Cancri | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |crab | align="left" |Tarf | align="right" |3.52 | align="right" |506 |- |വിശ്വകദ്രു | align="left" |Canes Venatici | align="left" |CVn | align="left" |CVen | align="left" |Canum Venaticorum | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |hunting dogs | align="left" |Cor Caroli | align="right" |2.81 | align="right" |465 |- |ബൃഹച്ഛ്വാനം | align="left" |Canis Major | align="left" |CMa | align="left" |CMaj | align="left" |Canis Majoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |greater dog | align="left" |Sirius | align="right" | -1.46 | align="right" |380 |- |ലഘുലുബ്ധകൻ | align="left" |Canis Minor | align="left" |CMi | align="left" |CMin | align="left" |Canis Minoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lesser dog | align="left" |Procyon | align="right" |0.34 | align="right" |183 |- |മകരം | align="left" |Capricornus | align="left" |Cap | align="left" |Capr | align="left" |Capricorni | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |sea goat | align="left" |Deneb Algedi | align="right" |2.81 | align="right" |414 |- |ഓരായം | align="left" |Carina | align="left" |Car | align="left" |Cari | align="left" |Carinae | align="left" |ancient; 1756 | align="left" |ടോളമി, ലകലൈൽ | | align="left" |keel | align="left" |Canopus | align="right" | -0.74 | align="right" |494 |- |കാശ്യപി | align="left" |Cassiopeia | align="left" |Cas | align="left" |Cass | align="left" |Cassiopeiae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Cassiopeia (mythological character) | align="left" |Schedar | align="right" |2.24 | align="right" |598 |- |മഹിഷാസുരൻ | align="left" |Centaurus | align="left" |Cen | align="left" |Cent | align="left" |Centauri | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |centaur | align="left" |Alpha Centauri | align="right" | -0.27 | align="right" |1060 |- |കൈകവസ് | align="left" |Cepheus | align="left" |Cep | align="left" |Ceph | align="left" |Cephei | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Cepheus (mythological character) | align="left" |Alderamin | align="right" |2.46 | align="right" |588 |- |കേതവസ് | align="left" |Cetus | align="left" |Cet | align="left" |Ceti | align="left" |Ceti | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |sea monster (later interpreted as a whale) | align="left" |Diphda | align="right" |2.02 | align="right" |1231 |- |വേദാരം | align="left" |Chamaeleon | align="left" |Cha | align="left" |Cham | align="left" |Chamaeleontis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |chameleon | align="left" |α | align="right" |4.06 | align="right" |132 |- |ചുരുളൻ | align="left" |Circinus | align="left" |Cir | align="left" |Circ | align="left" |Circini | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |compasses | align="left" |Xami | align="right" |3.19 | align="right" |93 |- |കപോതം | align="left" |Columba | align="left" |Col | align="left" |Colm | align="left" |Columbae | align="left" |1592 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ് | | align="left" |dove | align="left" |Phact | align="right" |2.65 | align="right" |270 |- |സീതാവേണി | align="left" |Coma Berenices | align="left" |Com | align="left" |Coma | align="left" |<nowiki>Comae Berenices}}</nowiki> | align="left" |<nowiki>data-sort-value="1536" | ancient; 1536</nowiki> | align="left" |ടോളമി; Caspar Vopel, | | align="left" |Berenice's hair | align="left" |β Comae Berenices | align="right" |4.26 | align="right" |386 |- |ദക്ഷിണമകുടം | align="left" |Corona Australis | align="left" |CrA | align="left" |CorA | align="left" |Coronae Australis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |southern crown | align="left" |Meridiana | align="right" |4.09 | align="right" |128 |- |കിരീടമണ്ഡലം | align="left" |Corona Borealis | align="left" |CrB | align="left" |CorB | align="left" |Coronae Borealis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |northern crown | align="left" |Alphecca | align="right" |2.24 | align="right" |179 |- |അത്തക്കാക്ക | align="left" |Corvus | align="left" |Crv | align="left" |Corv | align="left" |Corvi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |crow | align="left" |Gienah | align="right" |2.59 | align="right" |184 |- |ചഷകം | align="left" |Crater | align="left" |Crt | align="left" |Crat | align="left" |Crateris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |krater (bowl for mixing wine) | align="left" |δ Crateris | align="right" |3.56 | align="right" |282 |- |ത്രിശങ്കു | align="left" |Crux | align="left" |Cru | align="left" |Cruc | align="left" |Crucis | align="left" |1589 | align="left" |Plancius | | align="left" |cross | align="left" |Acrux | align="right" |0.76 | align="right" |68 |- |ജായര | align="left" |Cygnus | align="left" |Cyg | align="left" |Cygn | align="left" |Cygni | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |swan | align="left" |Deneb | align="right" |1.25 | align="right" |804 |- |അവിട്ടം | align="left" |Delphinus | align="left" |Del | align="left" |Dlph | align="left" |Delphini | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |dolphin | align="left" |Rotanev | align="right" |3.62 | align="right" |189 |- |സ്രാവ് | align="left" |Dorado | align="left" |Dor | align="left" |Dora | align="left" |Doradus | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |mahi-mahi (dolphinfish) | align="left" |α Doradus | align="right" |3.26 | align="right" |179 |- |വ്യാളം | align="left" |Draco | align="left" |Dra | align="left" |Drac | align="left" |Draconis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |dragon | align="left" |Eltanin | align="right" |2.23 | align="right" |1083 |- |അശ്വമുഖം | align="left" |Equuleus | align="left" |Equ | align="left" |Equl | align="left" |Equulei | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |pony | align="left" |Kitalpha | align="right" |3.92 | align="right" |72 |- |യമുന | align="left" |Eridanus | align="left" |Eri | align="left" |Erid | align="left" |Eridani | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |river Eridanus (mythology) | align="left" |Achernar | align="right" |0.43 | align="right" |1138 |- |അഗ്നികുണ്ഡം | align="left" |Fornax | align="left" |For | align="left" |Forn | align="left" |Fornacis | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Fourneau Chymique | align="left" |(chemical) furnace | align="left" |Dalim | align="right" |3.92 | align="right" |398 |- |മിഥുനം | align="left" |Gemini | align="left" |Gem | align="left" |Gemi | align="left" |Geminorum | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |twins (Lugal-irra and Meslamta-ea, later Castor and Pollux) | align="left" |Pollux | align="right" |1.14 | align="right" |514 |- |ബകം | align="left" |Grus | align="left" |Gru | align="left" |Grus | align="left" |Gruis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |crane (bird) | align="left" |Alnair | align="right" |1.74 | align="right" |366 |- |ജാസി | align="left" |Hercules | align="left" |Her | align="left" |Herc | align="left" |Herculis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Hercules (mythological character) | align="left" |β Herculis | align="right" |2.81 | align="right" |1225 |- |ഘടികാരം | align="left" |Horologium | align="left" |Hor | align="left" |Horo | align="left" |Horologii | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |pendulum clock | align="left" |α Horologii | align="right" |3.85 | align="right" |249 |- |ആയില്യൻ | align="left" |Hydra | align="left" |Hya | align="left" |Hyda | align="left" |Hydrae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Hydra (mythological creature) | align="left" |Alphard | align="right" |2 | align="right" |1303 |- |ജലസർപ്പം | align="left" |Hydrus | align="left" |Hyi | align="left" |Hydi | align="left" |Hydri | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |lesser water snake | align="left" |β Hydri | align="right" |2.8 | align="right" |243 |- |സിന്ധു | align="left" |Indus | align="left" |Ind | align="left" |Indi | align="left" |Indi | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |Indian (of unspecified type) | align="left" |α Indi | align="right" |3.11 | align="right" |294 |- |ഗൌളി | align="left" |Lacerta | align="left" |Lac | align="left" |Lacr | align="left" |Lacertae | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |lizard | align="left" |Stellio | align="right" |3.76 | align="right" |201 |- |ചിങ്ങം | align="left" |Leo | align="left" |Leo | align="left" |Leon | align="left" |Leonis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lion | align="left" |Regulus | align="right" |1.35 | align="right" |947 |- |ചെറു ചിങ്ങം | align="left" |Leo Minor | align="left" |LMi | align="left" |LMin | align="left" |Leonis Minoris | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |lesser lion | align="left" |Praecipua | align="right" |3.83 | align="right" |232 |- |മുയൽ | align="left" |Lepus | align="left" |Lep | align="left" |Leps | align="left" |Leporis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |hare | align="left" |Arneb | align="right" |2.59 | align="right" |290 |- |തുലാം | align="left" |Libra | align="left" |Lib | align="left" |Libr | align="left" |Librae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |balance | align="left" |Beta Librae | align="right" |2.61 | align="right" |538 |- |വൃകം | align="left" |Lupus | align="left" |Lup | align="left" |Lupi | align="left" |Lupi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |wolf | align="left" |Uridim | align="right" |2.3 | align="right" |334 |- |കാട്ടുപൂച്ച | align="left" |Lynx | align="left" |Lyn | align="left" |Lync | align="left" |Lyncis | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |lynx | align="left" |α Lyncis | align="right" |3.14 | align="right" |545 |- |അയംഗിതി | align="left" |Lyra | align="left" |Lyr | align="left" |Lyra | align="left" |Lyrae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lyre / harp | align="left" |Vega | align="right" |0.03 | align="right" |286 |- |മേശ | align="left" |Mensa | align="left" |Men | align="left" |Mens | align="left" |Mensae | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Mons Mensæ | align="left" |Table Mountain (South Africa) | align="left" |Hoerikwaggo | align="right" |5.09 | align="right" |153 |- |സൂക്ഷ്മദർശിനി | align="left" |Microscopium | align="left" |Mic | align="left" |Micr | align="left" |Microscopii | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |microscope | align="left" |γ Microscopii | align="right" |4.68 | align="right" |210 |- |ഏകശൃംഗാശ്വം | align="left" |Monoceros | align="left" |Mon | align="left" |Mono | align="left" |Monocerotis | align="left" |1613 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ് | | align="left" |unicorn | align="left" |β Monocerotis | align="right" |3.74 | align="right" |482 |- |മഷികം | align="left" |Musca | align="left" |Mus | align="left" |Musc | align="left" |Muscae | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |fly | align="left" |α Muscae | align="right" |2.69 | align="right" |138 |- |സമാന്തരികം | align="left" |Norma | align="left" |Nor | align="left" |Norm | align="left" |Normae | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |carpenter's level | align="left" |γ2 Normae | align="right" |4.02 | align="right" |165 |- |വൃത്താഷ്ടകം | align="left" |Octans | align="left" |Oct | align="left" |Octn | align="left" |Octantis | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |octant (instrument) | align="left" |ν Octantis | align="right" |3.73 | align="right" |291 |- |സർപ്പധരൻ | align="left" |Ophiuchus | align="left" |Oph | align="left" |Ophi | align="left" |Ophiuchi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |serpent-bearer | align="left" |Rasalhague | align="right" |2.07 | align="right" |948 |- |ശബരൻ | align="left" |Orion | align="left" |Ori | align="left" |Orio | align="left" |<nowiki>Orionis}}</nowiki> | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Orion (mythological character) | align="left" |Rigel | align="right" |0.13 | align="right" |594 |- |മയിൽ | align="left" |Pavo | align="left" |Pav | align="left" |Pavo | align="left" |Pavonis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |peacock | align="left" |Peacock | align="right" |1.94 | align="right" |378 |- |ഭാദ്രപദം | align="left" |Pegasus | align="left" |Peg | align="left" |Pegs | align="left" |Pegasi | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Pegasus (mythological winged horse) | align="left" |Enif | align="right" |2.4 | align="right" |1121 |- |വരാസവസ് | align="left" |Perseus | align="left" |Per | align="left" |Pers | align="left" |Persei | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |Perseus (mythological character) | align="left" |Mirfak | align="right" |1.82 | align="right" |615 |- |അറബിപക്ഷി | align="left" |Phoenix | align="left" |Phe | align="left" |Phoe | align="left" |Phoenicis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |phoenix | align="left" |Ankaa | align="right" |2.38 | align="right" |469 |- |ചിത്രലേഖ | align="left" |Pictor | align="left" |Pic | align="left" |Pict | align="left" |Pictoris | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Equuleus Pictoris | align="left" |painter (originally 'painter's easel') | align="left" |α Pictoris | align="right" |3.27 | align="right" |247 |- |മീനം | align="left" |Pisces | align="left" |Psc | align="left" |Pisc | align="left" |Piscium | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |fish (plural) | align="left" |Alpherg | align="right" |3.61 | align="right" |889 |- |ദക്ഷിണമീനം | align="left" |Piscis Austrinus | align="left" |PsA | align="left" |PscA | align="left" |Piscis Austrini | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |southern fish | align="left" |Fomalhaut | align="right" |1.16 | align="right" |245 |- |അമരം | align="left" |Puppis | align="left" |Pup | align="left" |Pupp | align="left" |Puppis | align="left" |ancient; 1756 | align="left" |ടോളമി, ലകലൈൽ | | align="left" |poop deck | align="left" |Naos | align="right" |2.25 | align="right" |673 |- |വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം | align="left" |Pyxis | align="left" |Pyx | align="left" |Pyxi | align="left" |Pyxidis | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Pyxis Nautica | align="left" |mariner's compass | align="left" |α Pyxidis | align="right" |3.67 | align="right" |221 |- |വല | align="left" |Reticulum | align="left" |Ret | align="left" |Reti | align="left" |Reticuli | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |reticle | align="left" |Rhombus | align="right" |3.32 | align="right" |114 |- |ശരം | align="left" |Sagitta | align="left" |Sge | align="left" |Sgte | align="left" |Sagittae | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |arrow | align="left" |Telum | align="right" |3.47 | align="right" |80 |- |ധനു | align="left" |Sagittarius | align="left" |Sgr | align="left" |Sgtr | align="left" |Sagittarii | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |archer | align="left" |Kaus Australis | align="right" |1.85 | align="right" |867 |- |വൃശ്ചികം | align="left" |Scorpius | align="left" |Sco | align="left" |Scor | align="left" |Scorpii | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |scorpion | align="left" |Antares | align="right" |0.91 | align="right" |497 |- |ശില്പി | align="left" |Sculptor | align="left" |Scl | align="left" |Scul | align="left" |Sculptoris | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | align="left" |Apparatus Sculptoris | align="left" |sculptor (originally 'sculptor's tools') | align="left" |α Sculptoris | align="right" |4.3 | align="right" |475 |- |പരിച | align="left" |Scutum | align="left" |Sct | align="left" |Scut | align="left" |Scuti | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | align="left" |Scutum Sobiescianum | align="left" |shield (of Sobieski) | align="left" |Tianbian | align="right" |3.83 | align="right" |109 |- |സർപ്പമണ്ഡലം | align="left" |Serpens | align="left" |Ser | align="left" |Serp | align="left" |Serpentis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |snake | align="left" |Unukalhai | align="right" |2.62 | align="right" |637 |- |സെക്സ്റ്റന്റ് | align="left" |Sextans | align="left" |Sex | align="left" |Sext | align="left" |Sextantis | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | | align="left" |sextant | align="left" |α Sextantis | align="right" |4.49 | align="right" |314 |- |ഇടവം | align="left" |Taurus | align="left" |Tau | align="left" |Taur | align="left" |Tauri | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |bull | align="left" |Aldebaran | align="right" |0.86 | align="right" |797 |- |കുഴൽത്തലയൻ | align="left" |Telescopium | align="left" |Tel | align="left" |Tele | align="left" |Telescopii | align="left" |1756 | align="left" |ലകലൈൽ | | align="left" |telescope | align="left" |α Telescopii | align="right" |3.51 | align="right" |252 |- |ത്രിഭുജം | align="left" |Triangulum | align="left" |Tri | align="left" |Tria | align="left" |Trianguli | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |triangle | align="left" |Alaybasan | align="right" |3 | align="right" |132 |- |ദക്ഷിണ ത്രിഭുജം | align="left" |Triangulum Australe | align="left" |TrA | align="left" |TrAu | align="left" |Trianguli Australis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |southern triangle | align="left" |Atria | align="right" |1.91 | align="right" |110 |- |സാരംഗം | align="left" |Tucana | align="left" |Tuc | align="left" |Tucn | align="left" |Tucanae | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | | align="left" |toucan | align="left" |Lang-Exster | align="right" |2.85 | align="right" |295 |- |സപ്തർഷിമണ്ഡലം | align="left" |Ursa Major | align="left" |UMa | align="left" |UMaj | align="left" |Ursae Majoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |great bear | align="left" |Alioth | align="right" |1.77 | align="right" |1280 |- |ലഘുബാലു | align="left" |Ursa Minor | align="left" |UMi | align="left" |UMin | align="left" |Ursae Minoris | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |lesser bear | align="left" |Polaris | align="right" |1.98 | align="right" |256 |- |കപ്പൽ‌പായ | align="left" |Vela | align="left" |Vel | align="left" |Velr | align="left" |Velorum | align="left" |ancient; 1756 | align="left" |ടോളമി, ലകലൈൽ | | align="left" |sails | align="left" |γ Velorum | align="right" |1.83 | align="right" |500 |- |കന്നി | align="left" |Virgo | align="left" |Vir | align="left" |Virg | align="left" |Virginis | align="left" |ancient | align="left" |ടോളമി | | align="left" |virgin, maiden | align="left" |Spica | align="right" |0.97 | align="right" |1294 |- |പതംഗമത്സ്യം | align="left" |Volans | align="left" |Vol | align="left" |Voln | align="left" |Volantis | align="left" |1598 | align="left" |പ്ലാൻഷ്യസ്, കെയ്സെർ, ദെ ഹൗട്ട്മാൻ | align="left" |Piscis Volans | align="left" |flying fish | align="left" |γ Volantis | align="right" |3.61 | align="right" |141 |- |ജംബുകൻ | align="left" |Vulpecula | align="left" |Vul | align="left" |Vulp | align="left" |Vulpeculae | align="left" |1690 | align="left" |ഹെവേലിയസ് | align="left" |Vulpecula cum Ansere | align="left" |little fox (originally, 'little fox with the goose') | align="left" |<nowiki>Anser | 4.40 | 268 |}</nowiki> | | |} == അവലംബം == 5u0oa08sbcqr56xwnkcwdez3h5gabx2 0 672520 4674346 2026-10-09T09:18:08Z TheGreatEditor024 211141 Translated from [[en:Cabo de Hornos, Chile]] 4674346 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = കാബോ ഡി ഹോർണോസ്, ചിലി | other_name = | native_name = Comuna de Cabo de Hornos | image = Puerto Williams1.JPG | caption = Puerto Williams, seat of the commune of Cabo de Hornos | image_flag = Flag of Cabo de Hornos, Chile.svg | flag_alt = പതാക | image_seal = | image_shield = Escudo de Cabo de Hornos.svg | shield_alt = ചിഹ്നം | image_map = Comuna de Cabo de Hornos.svg | map_caption = മഗല്ലൻസ്, അൻ്റാർട്ടിക്ക ചിലേന മേഖലയിലെ കാബോ ഡി ഹോർണോസ് കമ്മ്യൂണിൻ്റെ ഭൂപടം | map_alt = മഗല്ലൻസ്, അൻ്റാർട്ടിക്ക ചിലേന മേഖലയിലെ കാബോ ഡി ഹോർണോസ് കമ്മ്യൂണിൻ്റെ ഭൂപടം | pushpin_map = Chile | pushpin_map_narrow = yes | pushpin_label_position = top | pushpin_alt = Location in Chile | pushpin_caption = Location in Chile | coordinates = {{coord|54|56|S|67|37|W|region:CL-MA|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{Flagicon|Chile}}[[ചിലി]] | subdivision_type1 = പ്രദേശം | subdivision_name1 = {{Flagicon|Magallanes y Antártica Chilena}}മഗല്ലാനസ് യ് അന്താർട്ടിക്ക ചിലേന | subdivision_type2 = പ്രവിശ്യ | subdivision_name2 = അന്റാർട്ടിക്ക ചിലേന | government_footnotes = <ref name="Munitel">{{Cite web |url = http://www.imcabodehornos.cl |title=Asociación Chilena de Municipalidades | accessdate=27 January 2011|language=es}}</ref> <ref name="Official">{{Cite web |url = http://www.imcabodehornos.cl |title=Municipality of Cabo de Hornos | accessdate=27 January 2011|language=es}}</ref> | government_type = മുനിസിപ്പാലിറ്റി | leader_title = ആൽകാൽഡെ | leader_party = DC | leader_name = പട്രീഷ്യോ ഫെർണാണ്ടസ് | established_title = സ്ഥാപിച്ച പേര് | established_date = നവാരിനോ | established_title2 = ഫൗണ്ടേഷൻ | established_date2 = ഡിസംബർ 30, 1927 | type = കമ്മ്യൂൺ | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="2007INE">{{cite web |url=http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/territorio/division_politico_administrativa/pdf/DPA_COMPLETA.pdf |format=PDF |title=Territorial division of Chile |accessdate=11 September 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101114052159/http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/territorio/division_politico_administrativa/pdf/DPA_COMPLETA.pdf |archivedate=14 November 2010 |df= }}</ref> | area_total_km2 = 15853.7 | elevation_footnotes = | elevation_m = 39 | population_footnotes = <ref name="INE">{{Cite web |url= http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/censos_poblacion_vivienda/censo_pobl_vivi.php |title= National Statistics Institute |accessdate=20 December 2010|language=es}}</ref> | population_total = 2262 | population_as_of = 2017 സെൻസസ് | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_blank1_title = നഗര | population_blank1 = 1952 | population_blank2_title = ഗ്രാമീണ | population_blank2 = 310 | demographics_type1 = ലിംഗഭേദം | demographics1_footnotes = <ref name="INE"/> | demographics1_title1 = പുരുഷന്മാർ | demographics1_info1 = 1,403 | demographics1_title2 = സ്ത്രീകൾ | demographics1_info2 = 859 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = 56 + 61 | website = [http://www.imcabodehornos.cl Official website] {{in lang|es}} | footnotes = | name = കാബോ ഡി ഹോർണോസ് }} '''കാബോ ഡി ഓർണോസ് (കേപ് ഹോൺ)''' തെക്കൻ ടിയറ ഡെൽ ഫ്യൂഗോ ദ്വീപസമൂഹത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു [[ചിലി|ചിലിയൻ]] കമ്മ്യൂണാണ്. ഇത് മഗല്ലൻസ് മേഖലയിലെ [[അന്റാർട്ടിക്ക]] പ്രവിശ്യയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പ്യൂർട്ടോ വില്യംസ് പട്ടണത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കാബോ ഡി ഓർണോസ് മുനിസിപ്പാലിറ്റി, ആന്റാർട്ടിക്ക കമ്മ്യൂണിന്റെ ഭരണച്ചുമതലയും നിർവഹിക്കുന്നു. [[തെക്കേ അമേരിക്ക]]<nowiki/>യുടെ തെക്കേയറ്റത്തുള്ള കാബോ ഡി ഓർണോസ് അഥവാ “കേപ് ഹോൺ” എന്ന ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനത്തിന്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്. == ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം == ദേശീയ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്ക് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ 2002-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം, കാബോ ഡി ഓർണോസിന്റെ വിസ്തീർണം 15,853.7 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ് (6,121 ചതുരശ്ര മൈൽ). ഇവിടെ 2,262 നിവാസികളുണ്ട് (1,403 പുരുഷന്മാരും 859 സ്ത്രീകളും). ഇവരിൽ 1,952 പേർ (86.3%) നഗരപ്രദേശങ്ങളിലും 310 പേർ (13.7%) ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലുമാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. 1992-ലെയും 2002-ലെയും സെൻസസുകൾക്കിടയിൽ ജനസംഖ്യയിൽ 24.7% (448 പേർ) വർധനവുണ്ടായി.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.ine.gob.cl/error-404|title=National Statistics Institute (in Spanish).|access-date=2026-10-09}}</ref> == ഭരണസംവിധാനം == ഒരു കമ്മ്യൂൺ എന്ന നിലയിൽ, കാബോ ഡി ഓർണോസ് ചിലിയുടെ മൂന്നാംതല ഭരണവിഭാഗമാണ്. നാല് വർഷത്തിലൊരിക്കൽ നേരിട്ട് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന അൽകാൽഡെയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിലാണ് ഇതിന്റെ ഭരണം നിർവഹിക്കുന്നത്. 2016–2020 കാലയളവിലെ അൽകാൽഡെ പാട്രിസിയോ ഫെർണാണ്ടസ് (PDC) ആണ്. കമ്മ്യൂണൽ കൗൺസിലിൽ താഴെപ്പറയുന്ന അംഗങ്ങളാണുള്ളത്: * ഡാനിയൽ ഫെർണാണ്ടോ വാൽദെബെനിറ്റോ കോൺട്രേറാസ് (PS) * ആഞ്ചല ബാരിയ ബാരിയന്റോസ് (RN) * ജുവാൻ വെലാസ്‌ക്വസ് (PS) * കരോലിന ഗെനൽ ഗോൺസാലസ് (DC) * ഫ്രാൻസിസ് ഡെൽഗാഡോ ഇബാസെറ്റ (RN) * പൗള സ്പീക്ക് ഒഹേദ (DC)<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|url=https://imcabodehornos.cl/|title=Cabo de Hornos|access-date=2026-10-09|language=es-CL}}</ref> ചിലിയിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മണ്ഡലങ്ങളുടെ ഭാഗമായി, മഗല്ലൻസ് യ് ലാ അന്താർട്ടിക്ക ചിലേന മേഖല മുഴുവനും ഉൾപ്പെടുന്ന 60-ാമത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ജില്ലയുടെ ഭാഗമായി, കാബോ ഡി ഓർണോസിനെ ചേംബർ ഓഫ് ഡെപ്യൂട്ടീസിൽ ജുവാൻ മൊറാനോ (PDC)യും ഗബ്രിയേൽ ബോറിക് (സ്വതന്ത്രൻ)യും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. മഗല്ലൻസ് യ് ലാ അന്താർട്ടിക്ക ചിലേന മേഖലയിലെ 19-ാമത്തെ സെനറ്റ് മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമായി, സെനറ്റിൽ ഈ കമ്മ്യൂണിനെ കാർലോസ് ബിയാങ്കി ചെലെക് (സ്വതന്ത്രൻ), കരോലിന ഗോയിക് (PDC) എന്നിവർ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == g0g920r5xihaj6kqej10ou0rxc4wtz7 4674348 4674346 2026-10-09T09:20:58Z TheGreatEditor024 211141 4674348 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = കാബോ ഡി ഹോർണോസ്, ചിലി | other_name = | native_name = Comuna de Cabo de Hornos | image = Puerto Williams1.JPG | caption = Puerto Williams, seat of the commune of Cabo de Hornos | image_flag = Flag of Cabo de Hornos, Chile.svg | flag_alt = പതാക | image_seal = | image_shield = Escudo de Cabo de Hornos.svg | shield_alt = ചിഹ്നം | image_map = Comuna de Cabo de Hornos.svg | map_caption = മഗല്ലൻസ്, അൻ്റാർട്ടിക്ക ചിലേന മേഖലയിലെ കാബോ ഡി ഹോർണോസ് കമ്മ്യൂണിൻ്റെ ഭൂപടം | map_alt = മഗല്ലൻസ്, അൻ്റാർട്ടിക്ക ചിലേന മേഖലയിലെ കാബോ ഡി ഹോർണോസ് കമ്മ്യൂണിൻ്റെ ഭൂപടം | pushpin_map = Chile | pushpin_map_narrow = yes | pushpin_label_position = top | pushpin_alt = Location in Chile | pushpin_caption = Location in Chile | coordinates = {{coord|54|56|S|67|37|W|region:CL-MA|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{Flagicon|Chile}}[[ചിലി]] | subdivision_type1 = പ്രദേശം | subdivision_name1 = {{Flagicon|Magallanes y Antártica Chilena}}മഗല്ലാനസ് യ് അന്താർട്ടിക്ക ചിലേന | subdivision_type2 = പ്രവിശ്യ | subdivision_name2 = അന്റാർട്ടിക്ക ചിലേന | government_footnotes = <ref name="Munitel">{{Cite web |url = http://www.imcabodehornos.cl |title=Asociación Chilena de Municipalidades | accessdate=27 January 2011|language=es}}</ref> <ref name="Official">{{Cite web |url = http://www.imcabodehornos.cl |title=Municipality of Cabo de Hornos | accessdate=27 January 2011|language=es}}</ref> | government_type = മുനിസിപ്പാലിറ്റി | leader_title = ആൽകാൽഡെ | leader_party = DC | leader_name = പട്രീഷ്യോ ഫെർണാണ്ടസ് | established_title = സ്ഥാപിച്ച പേര് | established_date = നവാരിനോ | established_title2 = ഫൗണ്ടേഷൻ | established_date2 = ഡിസംബർ 30, 1927 | type = കമ്മ്യൂൺ | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="2007INE">{{cite web |url=http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/territorio/division_politico_administrativa/pdf/DPA_COMPLETA.pdf |format=PDF |title=Territorial division of Chile |accessdate=11 September 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101114052159/http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/territorio/division_politico_administrativa/pdf/DPA_COMPLETA.pdf |archivedate=14 November 2010 |df= }}</ref> | area_total_km2 = 15853.7 | elevation_footnotes = | elevation_m = 39 | population_footnotes = <ref name="INE">{{Cite web |url= http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/censos_poblacion_vivienda/censo_pobl_vivi.php |title= National Statistics Institute |accessdate=20 December 2010|language=es}}</ref> | population_total = 2262 | population_as_of = 2017 സെൻസസ് | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_blank1_title = നഗര | population_blank1 = 1952 | population_blank2_title = ഗ്രാമീണ | population_blank2 = 310 | demographics_type1 = ലിംഗഭേദം | demographics1_footnotes = <ref name="INE"/> | demographics1_title1 = പുരുഷന്മാർ | demographics1_info1 = 1,403 | demographics1_title2 = സ്ത്രീകൾ | demographics1_info2 = 859 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = 56 + 61 | website = [http://www.imcabodehornos.cl Official website] {{in lang|es}} | footnotes = | name = കാബോ ഡി ഹോർണോസ് }} '''കാബോ ഡി ഓർണോസ് (കേപ് ഹോൺ)''' തെക്കൻ ടിയറ ഡെൽ ഫ്യൂഗോ ദ്വീപസമൂഹത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു [[ചിലി|ചിലിയൻ]] കമ്മ്യൂണാണ്. ഇത് മഗല്ലൻസ് മേഖലയിലെ [[അന്റാർട്ടിക്ക]] പ്രവിശ്യയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പ്യൂർട്ടോ വില്യംസ് പട്ടണത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കാബോ ഡി ഓർണോസ് മുനിസിപ്പാലിറ്റി, ആന്റാർട്ടിക്ക കമ്മ്യൂണിന്റെ ഭരണച്ചുമതലയും നിർവഹിക്കുന്നു. [[തെക്കേ അമേരിക്ക]]<nowiki/>യുടെ തെക്കേയറ്റത്തുള്ള കാബോ ഡി ഓർണോസ് അഥവാ “കേപ് ഹോൺ” എന്ന ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനത്തിന്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്. == ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം == ദേശീയ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്ക് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ 2002-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം, കാബോ ഡി ഓർണോസിന്റെ വിസ്തീർണം 15,853.7 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ് (6,121 ചതുരശ്ര മൈൽ). ഇവിടെ 2,262 നിവാസികളുണ്ട് (1,403 പുരുഷന്മാരും 859 സ്ത്രീകളും). ഇവരിൽ 1,952 പേർ (86.3%) നഗരപ്രദേശങ്ങളിലും 310 പേർ (13.7%) ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലുമാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. 1992-ലെയും 2002-ലെയും സെൻസസുകൾക്കിടയിൽ ജനസംഖ്യയിൽ 24.7% (448 പേർ) വർധനവുണ്ടായി.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.ine.gob.cl/error-404|title=National Statistics Institute (in Spanish).|access-date=2026-10-09}}</ref> == ഭരണസംവിധാനം == ഒരു കമ്മ്യൂൺ എന്ന നിലയിൽ, കാബോ ഡി ഓർണോസ് ചിലിയുടെ മൂന്നാംതല ഭരണവിഭാഗമാണ്. നാല് വർഷത്തിലൊരിക്കൽ നേരിട്ട് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന അൽകാൽഡെയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിലാണ് ഇതിന്റെ ഭരണം നിർവഹിക്കുന്നത്. 2016–2020 കാലയളവിലെ അൽകാൽഡെ പാട്രിസിയോ ഫെർണാണ്ടസ് (PDC) ആണ്. കമ്മ്യൂണൽ കൗൺസിലിൽ താഴെപ്പറയുന്ന അംഗങ്ങളാണുള്ളത്: * ഡാനിയൽ ഫെർണാണ്ടോ വാൽദെബെനിറ്റോ കോൺട്രേറാസ് (PS) * ആഞ്ചല ബാരിയ ബാരിയന്റോസ് (RN) * ജുവാൻ വെലാസ്‌ക്വസ് (PS) * കരോലിന ഗെനൽ ഗോൺസാലസ് (DC) * ഫ്രാൻസിസ് ഡെൽഗാഡോ ഇബാസെറ്റ (RN) * പൗള സ്പീക്ക് ഒഹേദ (DC)<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|url=https://imcabodehornos.cl/|title=Cabo de Hornos|access-date=2026-10-09|language=es-CL}}</ref> ചിലിയിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മണ്ഡലങ്ങളുടെ ഭാഗമായി, മഗല്ലൻസ് യ് ലാ അന്താർട്ടിക്ക ചിലേന മേഖല മുഴുവനും ഉൾപ്പെടുന്ന 60-ാമത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ജില്ലയുടെ ഭാഗമായി, കാബോ ഡി ഓർണോസിനെ ചേംബർ ഓഫ് ഡെപ്യൂട്ടീസിൽ ജുവാൻ മൊറാനോ (PDC)യും ഗബ്രിയേൽ ബോറിക് (സ്വതന്ത്രൻ)യും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. മഗല്ലൻസ് യ് ലാ അന്താർട്ടിക്ക ചിലേന മേഖലയിലെ 19-ാമത്തെ സെനറ്റ് മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമായി, സെനറ്റിൽ ഈ കമ്മ്യൂണിനെ കാർലോസ് ബിയാങ്കി ചെലെക് (സ്വതന്ത്രൻ), കരോലിന ഗോയിക് (PDC) എന്നിവർ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == [[വർഗ്ഗം:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രത്തിന് കീഴിൽ സൃഷ്ടിച്ച ലേഖനങ്ങൾ]] fnurrhjz92jcsnxp1u34i6oo0osiucs 4674351 4674348 2026-10-09T09:22:20Z TheGreatEditor024 211141 4674351 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = കാബോ ഡി ഹോർണോസ്, ചിലി | other_name = | native_name = Comuna de Cabo de Hornos | image = Puerto Williams1.JPG | caption = Puerto Williams, seat of the commune of Cabo de Hornos | image_flag = Flag of Cabo de Hornos, Chile.svg | flag_alt = പതാക | image_seal = | image_shield = Escudo de Cabo de Hornos.svg | shield_alt = ചിഹ്നം | image_map = Comuna de Cabo de Hornos.svg | map_caption = മഗല്ലൻസ്, അൻ്റാർട്ടിക്ക ചിലേന മേഖലയിലെ കാബോ ഡി ഹോർണോസ് കമ്മ്യൂണിൻ്റെ ഭൂപടം | map_alt = മഗല്ലൻസ്, അൻ്റാർട്ടിക്ക ചിലേന മേഖലയിലെ കാബോ ഡി ഹോർണോസ് കമ്മ്യൂണിൻ്റെ ഭൂപടം | pushpin_map = Chile | pushpin_map_narrow = yes | pushpin_label_position = top | pushpin_alt = Location in Chile | pushpin_caption = Location in Chile | coordinates = {{coord|54|56|S|67|37|W|region:CL-MA|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{Flagicon|Chile}}[[ചിലി]] | subdivision_type1 = പ്രദേശം | subdivision_name1 = {{Flagicon|Magallanes y Antártica Chilena}}മഗല്ലാനസ് യ് അന്താർട്ടിക്ക ചിലേന | subdivision_type2 = പ്രവിശ്യ | subdivision_name2 = അന്റാർട്ടിക്ക ചിലേന | government_footnotes = <ref name="Munitel">{{Cite web |url = http://www.imcabodehornos.cl |title=Asociación Chilena de Municipalidades | accessdate=27 January 2011|language=es}}</ref> <ref name="Official">{{Cite web |url = http://www.imcabodehornos.cl |title=Municipality of Cabo de Hornos | accessdate=27 January 2011|language=es}}</ref> | government_type = മുനിസിപ്പാലിറ്റി | leader_title = ആൽകാൽഡെ | leader_party = DC | leader_name = പട്രീഷ്യോ ഫെർണാണ്ടസ് | established_title = സ്ഥാപിച്ച പേര് | established_date = നവാരിനോ | established_title2 = ഫൗണ്ടേഷൻ | established_date2 = ഡിസംബർ 30, 1927 | type = കമ്മ്യൂൺ | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="2007INE">{{cite web |url=http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/territorio/division_politico_administrativa/pdf/DPA_COMPLETA.pdf |format=PDF |title=Territorial division of Chile |accessdate=11 September 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101114052159/http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/territorio/division_politico_administrativa/pdf/DPA_COMPLETA.pdf |archivedate=14 November 2010 |df= }}</ref> | area_total_km2 = 15853.7 | elevation_footnotes = | elevation_m = 39 | population_footnotes = <ref name="INE">{{Cite web |url= http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/censos_poblacion_vivienda/censo_pobl_vivi.php |title= National Statistics Institute |accessdate=20 December 2010|language=es}}</ref> | population_total = 2262 | population_as_of = 2017 സെൻസസ് | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_blank1_title = നഗര | population_blank1 = 1952 | population_blank2_title = ഗ്രാമീണ | population_blank2 = 310 | demographics_type1 = ലിംഗഭേദം | demographics1_footnotes = <ref name="INE"/> | demographics1_title1 = പുരുഷന്മാർ | demographics1_info1 = 1,403 | demographics1_title2 = സ്ത്രീകൾ | demographics1_info2 = 859 | postal_code_type = | postal_code = | website = [http://www.imcabodehornos.cl Official website] {{in lang|es}} | footnotes = | name = കാബോ ഡി ഹോർണോസ് }} '''കാബോ ഡി ഓർണോസ് (കേപ് ഹോൺ)''' തെക്കൻ ടിയറ ഡെൽ ഫ്യൂഗോ ദ്വീപസമൂഹത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു [[ചിലി|ചിലിയൻ]] കമ്മ്യൂണാണ്. ഇത് മഗല്ലൻസ് മേഖലയിലെ [[അന്റാർട്ടിക്ക]] പ്രവിശ്യയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പ്യൂർട്ടോ വില്യംസ് പട്ടണത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കാബോ ഡി ഓർണോസ് മുനിസിപ്പാലിറ്റി, ആന്റാർട്ടിക്ക കമ്മ്യൂണിന്റെ ഭരണച്ചുമതലയും നിർവഹിക്കുന്നു. [[തെക്കേ അമേരിക്ക]]<nowiki/>യുടെ തെക്കേയറ്റത്തുള്ള കാബോ ഡി ഓർണോസ് അഥവാ “കേപ് ഹോൺ” എന്ന ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനത്തിന്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്. == ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം == ദേശീയ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്ക് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ 2002-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം, കാബോ ഡി ഓർണോസിന്റെ വിസ്തീർണം 15,853.7 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ് (6,121 ചതുരശ്ര മൈൽ). ഇവിടെ 2,262 നിവാസികളുണ്ട് (1,403 പുരുഷന്മാരും 859 സ്ത്രീകളും). ഇവരിൽ 1,952 പേർ (86.3%) നഗരപ്രദേശങ്ങളിലും 310 പേർ (13.7%) ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലുമാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. 1992-ലെയും 2002-ലെയും സെൻസസുകൾക്കിടയിൽ ജനസംഖ്യയിൽ 24.7% (448 പേർ) വർധനവുണ്ടായി.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.ine.gob.cl/error-404|title=National Statistics Institute (in Spanish).|access-date=2026-10-09}}</ref> == ഭരണസംവിധാനം == ഒരു കമ്മ്യൂൺ എന്ന നിലയിൽ, കാബോ ഡി ഓർണോസ് ചിലിയുടെ മൂന്നാംതല ഭരണവിഭാഗമാണ്. നാല് വർഷത്തിലൊരിക്കൽ നേരിട്ട് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന അൽകാൽഡെയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിലാണ് ഇതിന്റെ ഭരണം നിർവഹിക്കുന്നത്. 2016–2020 കാലയളവിലെ അൽകാൽഡെ പാട്രിസിയോ ഫെർണാണ്ടസ് (PDC) ആണ്. കമ്മ്യൂണൽ കൗൺസിലിൽ താഴെപ്പറയുന്ന അംഗങ്ങളാണുള്ളത്: * ഡാനിയൽ ഫെർണാണ്ടോ വാൽദെബെനിറ്റോ കോൺട്രേറാസ് (PS) * ആഞ്ചല ബാരിയ ബാരിയന്റോസ് (RN) * ജുവാൻ വെലാസ്‌ക്വസ് (PS) * കരോലിന ഗെനൽ ഗോൺസാലസ് (DC) * ഫ്രാൻസിസ് ഡെൽഗാഡോ ഇബാസെറ്റ (RN) * പൗള സ്പീക്ക് ഒഹേദ (DC)<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|url=https://imcabodehornos.cl/|title=Cabo de Hornos|access-date=2026-10-09|language=es-CL}}</ref> ചിലിയിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മണ്ഡലങ്ങളുടെ ഭാഗമായി, മഗല്ലൻസ് യ് ലാ അന്താർട്ടിക്ക ചിലേന മേഖല മുഴുവനും ഉൾപ്പെടുന്ന 60-ാമത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ജില്ലയുടെ ഭാഗമായി, കാബോ ഡി ഓർണോസിനെ ചേംബർ ഓഫ് ഡെപ്യൂട്ടീസിൽ ജുവാൻ മൊറാനോ (PDC)യും ഗബ്രിയേൽ ബോറിക് (സ്വതന്ത്രൻ)യും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. മഗല്ലൻസ് യ് ലാ അന്താർട്ടിക്ക ചിലേന മേഖലയിലെ 19-ാമത്തെ സെനറ്റ് മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമായി, സെനറ്റിൽ ഈ കമ്മ്യൂണിനെ കാർലോസ് ബിയാങ്കി ചെലെക് (സ്വതന്ത്രൻ), കരോലിന ഗോയിക് (PDC) എന്നിവർ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == [[വർഗ്ഗം:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രത്തിന് കീഴിൽ സൃഷ്ടിച്ച ലേഖനങ്ങൾ]] fsutwvhsgz83kiavruuk18lbtn7q0n5 1 672521 4674347 2026-10-09T09:20:10Z TheGreatEditor024 211141 /* 09 ഒക്ടോബർ 2026 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4674347 wikitext text/x-wiki == 09 ഒക്ടോബർ 2026 == [[പ്രമാണം:Mercator_projection_SW.jpg|ലഘുചിത്രം|169x169ബിന്ദു|[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം|വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം]]]] ഈ ലേഖനം [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം|വിക്കിപദ്ധതി:അന്താരാഷ്ട്രം]] എന്നതിന്റെ കീഴിൽ നിർമ്മിച്ചതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 09:20, 9 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) j4n2032749j1hqhzj9hs74yb8oggdpk 0 672522 4674352 2026-10-09T09:26:58Z Vinayaraj 25055 '{{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = നവി പിള്ള | image = Navi Pillay 2010.jpg | office = [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണർ]] | term_start = 1 സെപ്റ്റംബർ 2008 | term_end = 31 ഓഗ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4674352 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = നവി പിള്ള | image = Navi Pillay 2010.jpg | office = [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണർ]] | term_start = 1 സെപ്റ്റംബർ 2008 | term_end = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2014 | secretary_general = [[Ban Ki-moon|ബാൻ കി മൂൺ]] | predecessor = [[Louise Arbour|ലൂയിസ് ആർബർ]] | successor = [[Zeid Raad Al Hussein|സെയ്ദ് റാദ് അൽ ഹുസൈൻ]] | office1 = [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതി]] ജഡ്ജി | term_start1 = 11 മാർച്ച് 2003 | term_end1 = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2008 | office2 = [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണൽ]] പ്രസിഡന്റ് | term_start2 = 1999 | term_end2 = 2003 | birth_name = നവനീതം പിള്ള | birth_date = {{birth date and age|1941|9|23|df=y}} | birth_place = [[Durban|ഡർബൻ]], നതാൽ പ്രവിശ്യ, [[Union of South Africa|യൂണിയൻ ഓഫ് സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക]] | nationality = ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ | alma_mater = [[University of Natal|നതാൽ സർവകലാശാല]]<br />[[Harvard Law School|ഹാർവാർഡ് ലോ സ്കൂൾ]] (LL.M., S.J.D.) }} ഒരു ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ നിയമജ്ഞയും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകയുമാണ് '''നവനീതം "നവി" പിള്ള''' (Navanethem "Navi" Pillay; ജനനം: 23 സെപ്റ്റംബർ 1941). 2008 മുതൽ 2014 വരെ [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണറായി]] (UNHCHR) അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="un-bio">{{cite web |title=Navanethem Pillay, High Commissioner for Human Rights |url=https://www.ohchr.org/en/about-us/high-commissioner/navanethem-pillay |publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights |accessdate=2 September 2024}}</ref> ഇന്ത്യൻ തമിഴ് വംശജയായ ഇവർ [[South Africa|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ]] [[High Court of South Africa|ഹൈക്കോടതിയിൽ]] ജഡ്ജിയായ ആദ്യത്തെ വെള്ളക്കാരിയല്ലാത്ത വനിതയാണ്.<ref name="bbc-profile">{{cite news |title=Profile: Navi Pillay |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7528994.stm |newspaper=BBC News |date=28 July 2008 |accessdate=2 September 2024}}</ref> കൂടാതെ [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതിയിലെ]] ജഡ്ജിയായും, [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണലിന്റെ]] പ്രസിഡന്റായും അവർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. laymu9fvhyghsmdos3l0ow42hoyul0l 4674354 4674352 2026-10-09T09:28:44Z TheGreatEditor024 211141 4674354 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = നവി പിള്ള | image = Navi Pillay 2010.jpg | office = [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണർ]] | term_start = 1 സെപ്റ്റംബർ 2008 | term_end = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2014 | secretary_general = [[Ban Ki-moon|ബാൻ കി മൂൺ]] | predecessor = [[Louise Arbour|ലൂയിസ് ആർബർ]] | successor = [[Zeid Raad Al Hussein|സെയ്ദ് റാദ് അൽ ഹുസൈൻ]] | office1 = [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതി]] ജഡ്ജി | term_start1 = 11 മാർച്ച് 2003 | term_end1 = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2008 | office2 = [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണൽ]] പ്രസിഡന്റ് | term_start2 = 1999 | term_end2 = 2003 | birth_name = നവനീതം പിള്ള | birth_date = {{birth date and age|1941|9|23|df=y}} | birth_place = [[Durban|ഡർബൻ]], നതാൽ പ്രവിശ്യ, [[Union of South Africa|യൂണിയൻ ഓഫ് സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക]] | nationality = ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ | alma_mater = [[University of Natal|നതാൽ സർവകലാശാല]]<br />[[Harvard Law School|ഹാർവാർഡ് ലോ സ്കൂൾ]] (LL.M., S.J.D.) }} ഒരു ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ നിയമജ്ഞയും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകയുമാണ് '''നവനീതം "നവി" പിള്ള''' (Navanethem "Navi" Pillay; ജനനം: 23 സെപ്റ്റംബർ 1941). 2008 മുതൽ 2014 വരെ [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണറായി]] (UNHCHR) അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="un-bio">{{cite web |title=Navanethem Pillay, High Commissioner for Human Rights |url=https://www.ohchr.org/en/about-us/high-commissioner/navanethem-pillay |publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights |accessdate=2 September 2024}}</ref> ഇന്ത്യൻ തമിഴ് വംശജയായ ഇവർ [[South Africa|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ]] [[High Court of South Africa|ഹൈക്കോടതിയിൽ]] ജഡ്ജിയായ ആദ്യത്തെ വെള്ളക്കാരിയല്ലാത്ത വനിതയാണ്.<ref name="bbc-profile">{{cite news |title=Profile: Navi Pillay |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7528994.stm |newspaper=BBC News |date=28 July 2008 |accessdate=2 September 2024}}</ref> കൂടാതെ [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതിയിലെ]] ജഡ്ജിയായും, [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണലിന്റെ]] പ്രസിഡന്റായും അവർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. == അവലംബങ്ങൾ == ca4fd21r31i5u1n217z8dcghu109p7x 4674356 4674354 2026-10-09T09:29:08Z TheGreatEditor024 211141 4674356 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = നവി പിള്ള | office = [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണർ]] | term_start = 1 സെപ്റ്റംബർ 2008 | term_end = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2014 | secretary_general = [[Ban Ki-moon|ബാൻ കി മൂൺ]] | predecessor = [[Louise Arbour|ലൂയിസ് ആർബർ]] | successor = [[Zeid Raad Al Hussein|സെയ്ദ് റാദ് അൽ ഹുസൈൻ]] | office1 = [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതി]] ജഡ്ജി | term_start1 = 11 മാർച്ച് 2003 | term_end1 = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2008 | office2 = [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണൽ]] പ്രസിഡന്റ് | term_start2 = 1999 | term_end2 = 2003 | birth_name = നവനീതം പിള്ള | birth_date = {{birth date and age|1941|9|23|df=y}} | birth_place = [[Durban|ഡർബൻ]], നതാൽ പ്രവിശ്യ, [[Union of South Africa|യൂണിയൻ ഓഫ് സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക]] | nationality = ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ | alma_mater = [[University of Natal|നതാൽ സർവകലാശാല]]<br />[[Harvard Law School|ഹാർവാർഡ് ലോ സ്കൂൾ]] (LL.M., S.J.D.) }} ഒരു ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ നിയമജ്ഞയും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകയുമാണ് '''നവനീതം "നവി" പിള്ള''' (Navanethem "Navi" Pillay; ജനനം: 23 സെപ്റ്റംബർ 1941). 2008 മുതൽ 2014 വരെ [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണറായി]] (UNHCHR) അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="un-bio">{{cite web |title=Navanethem Pillay, High Commissioner for Human Rights |url=https://www.ohchr.org/en/about-us/high-commissioner/navanethem-pillay |publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights |accessdate=2 September 2024}}</ref> ഇന്ത്യൻ തമിഴ് വംശജയായ ഇവർ [[South Africa|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ]] [[High Court of South Africa|ഹൈക്കോടതിയിൽ]] ജഡ്ജിയായ ആദ്യത്തെ വെള്ളക്കാരിയല്ലാത്ത വനിതയാണ്.<ref name="bbc-profile">{{cite news |title=Profile: Navi Pillay |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7528994.stm |newspaper=BBC News |date=28 July 2008 |accessdate=2 September 2024}}</ref> കൂടാതെ [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതിയിലെ]] ജഡ്ജിയായും, [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണലിന്റെ]] പ്രസിഡന്റായും അവർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. == അവലംബങ്ങൾ == ctqboyd6x6b7qvwiopub0uq5mbj30hr 4674358 4674356 2026-10-09T09:30:28Z TheGreatEditor024 211141 4674358 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക}}{{മായ്ക്കുക}}{{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = നവി പിള്ള | office = [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണർ]] | term_start = 1 സെപ്റ്റംബർ 2008 | term_end = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2014 | secretary_general = [[Ban Ki-moon|ബാൻ കി മൂൺ]] | predecessor = [[Louise Arbour|ലൂയിസ് ആർബർ]] | successor = [[Zeid Raad Al Hussein|സെയ്ദ് റാദ് അൽ ഹുസൈൻ]] | office1 = [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതി]] ജഡ്ജി | term_start1 = 11 മാർച്ച് 2003 | term_end1 = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2008 | office2 = [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണൽ]] പ്രസിഡന്റ് | term_start2 = 1999 | term_end2 = 2003 | birth_name = നവനീതം പിള്ള | birth_date = {{birth date and age|1941|9|23|df=y}} | birth_place = [[Durban|ഡർബൻ]], നതാൽ പ്രവിശ്യ, [[Union of South Africa|യൂണിയൻ ഓഫ് സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക]] | nationality = ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ | alma_mater = [[University of Natal|നതാൽ സർവകലാശാല]]<br />[[Harvard Law School|ഹാർവാർഡ് ലോ സ്കൂൾ]] (LL.M., S.J.D.) }} ഒരു ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ നിയമജ്ഞയും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകയുമാണ് '''നവനീതം "നവി" പിള്ള''' (Navanethem "Navi" Pillay; ജനനം: 23 സെപ്റ്റംബർ 1941). 2008 മുതൽ 2014 വരെ [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണറായി]] (UNHCHR) അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="un-bio">{{cite web |title=Navanethem Pillay, High Commissioner for Human Rights |url=https://www.ohchr.org/en/about-us/high-commissioner/navanethem-pillay |publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights |accessdate=2 September 2024}}</ref> ഇന്ത്യൻ തമിഴ് വംശജയായ ഇവർ [[South Africa|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ]] [[High Court of South Africa|ഹൈക്കോടതിയിൽ]] ജഡ്ജിയായ ആദ്യത്തെ വെള്ളക്കാരിയല്ലാത്ത വനിതയാണ്.<ref name="bbc-profile">{{cite news |title=Profile: Navi Pillay |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7528994.stm |newspaper=BBC News |date=28 July 2008 |accessdate=2 September 2024}}</ref> കൂടാതെ [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതിയിലെ]] ജഡ്ജിയായും, [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണലിന്റെ]] പ്രസിഡന്റായും അവർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. == അവലംബങ്ങൾ == bdb2xwwm14ilpqqk82tahxl3356y6s4 4674359 4674358 2026-10-09T09:30:40Z TheGreatEditor024 211141 4674359 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക}}{{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = നവി പിള്ള | office = [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണർ]] | term_start = 1 സെപ്റ്റംബർ 2008 | term_end = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2014 | secretary_general = [[Ban Ki-moon|ബാൻ കി മൂൺ]] | predecessor = [[Louise Arbour|ലൂയിസ് ആർബർ]] | successor = [[Zeid Raad Al Hussein|സെയ്ദ് റാദ് അൽ ഹുസൈൻ]] | office1 = [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതി]] ജഡ്ജി | term_start1 = 11 മാർച്ച് 2003 | term_end1 = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2008 | office2 = [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണൽ]] പ്രസിഡന്റ് | term_start2 = 1999 | term_end2 = 2003 | birth_name = നവനീതം പിള്ള | birth_date = {{birth date and age|1941|9|23|df=y}} | birth_place = [[Durban|ഡർബൻ]], നതാൽ പ്രവിശ്യ, [[Union of South Africa|യൂണിയൻ ഓഫ് സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക]] | nationality = ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ | alma_mater = [[University of Natal|നതാൽ സർവകലാശാല]]<br />[[Harvard Law School|ഹാർവാർഡ് ലോ സ്കൂൾ]] (LL.M., S.J.D.) }} ഒരു ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ നിയമജ്ഞയും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകയുമാണ് '''നവനീതം "നവി" പിള്ള''' (Navanethem "Navi" Pillay; ജനനം: 23 സെപ്റ്റംബർ 1941). 2008 മുതൽ 2014 വരെ [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണറായി]] (UNHCHR) അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="un-bio">{{cite web |title=Navanethem Pillay, High Commissioner for Human Rights |url=https://www.ohchr.org/en/about-us/high-commissioner/navanethem-pillay |publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights |accessdate=2 September 2024}}</ref> ഇന്ത്യൻ തമിഴ് വംശജയായ ഇവർ [[South Africa|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ]] [[High Court of South Africa|ഹൈക്കോടതിയിൽ]] ജഡ്ജിയായ ആദ്യത്തെ വെള്ളക്കാരിയല്ലാത്ത വനിതയാണ്.<ref name="bbc-profile">{{cite news |title=Profile: Navi Pillay |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7528994.stm |newspaper=BBC News |date=28 July 2008 |accessdate=2 September 2024}}</ref> കൂടാതെ [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതിയിലെ]] ജഡ്ജിയായും, [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണലിന്റെ]] പ്രസിഡന്റായും അവർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. == അവലംബങ്ങൾ == dfg2uo8ypu1trkgjzuutrupgv8ignov 4674363 4674359 2026-10-09T09:38:49Z Vinayaraj 25055 4674363 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക}}{{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = നവി പിള്ള | office = [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണർ]] | term_start = 1 സെപ്റ്റംബർ 2008 | term_end = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2014 | secretary_general = [[Ban Ki-moon|ബാൻ കി മൂൺ]] | predecessor = [[Louise Arbour|ലൂയിസ് ആർബർ]] | successor = [[Zeid Raad Al Hussein|സെയ്ദ് റാദ് അൽ ഹുസൈൻ]] | office1 = [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതി]] ജഡ്ജി | term_start1 = 11 മാർച്ച് 2003 | term_end1 = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2008 | office2 = [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണൽ]] പ്രസിഡന്റ് | term_start2 = 1999 | term_end2 = 2003 | birth_name = നവനീതം പിള്ള | birth_date = {{birth date and age|1941|9|23|df=y}} | birth_place = [[Durban|ഡർബൻ]], നതാൽ പ്രവിശ്യ, [[Union of South Africa|യൂണിയൻ ഓഫ് സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക]] | nationality = ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ | alma_mater = [[University of Natal|നതാൽ സർവകലാശാല]]<br />[[Harvard Law School|ഹാർവാർഡ് ലോ സ്കൂൾ]] (LL.M., S.J.D.) }} ഒരു ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ നിയമജ്ഞയും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകയുമാണ് '''നവനീതം "നവി" പിള്ള''' (Navanethem "Navi" Pillay; ജനനം: 23 സെപ്റ്റംബർ 1941). 2008 മുതൽ 2014 വരെ [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണറായി]] (UNHCHR) അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="un-bio">{{cite web |title=Navanethem Pillay, High Commissioner for Human Rights |url=https://www.ohchr.org/en/about-us/high-commissioner/navanethem-pillay |publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights |accessdate=2 September 2024}}</ref> ഇന്ത്യൻ തമിഴ് വംശജയായ ഇവർ [[South Africa|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ]] [[High Court of South Africa|ഹൈക്കോടതിയിൽ]] ജഡ്ജിയായ ആദ്യത്തെ വെള്ളക്കാരിയല്ലാത്ത വനിതയാണ്.<ref name="bbc-profile">{{cite news |title=Profile: Navi Pillay |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7528994.stm |newspaper=BBC News |date=28 July 2008 |accessdate=2 September 2024}}</ref> കൂടാതെ [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതിയിലെ]] ജഡ്ജിയായും, [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണലിന്റെ]] പ്രസിഡന്റായും അവർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. == പശ്ചാത്തലവും ആദ്യകാല ജീവിതവും == === ബാല്യം === 1941 സെപ്റ്റംബർ 23-ന് ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ നതാൽ പ്രവിശ്യയിലുള്ള [[Durban|ഡർബനിലെ]] ഒരു ദരിദ്ര പ്രദേശത്ത് നരേൻസാമി നായ്ഡുവിന്റെയും ശാന്തമ്മയുടെയും മകളായാണ് നവനീതം നായ്ഡു ജനിച്ചത്. ഇന്ത്യൻ തമിഴ് വംശജരായ ഇവരുടെ പൂർവ്വികർ 1890-കളിൽ കരിമ്പ് തോട്ടങ്ങളിലെ കരാർ തൊഴിലാളികളായാണ് (indentured labourers) ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെത്തിയത്. എട്ട് മക്കളുള്ള കുടുംബത്തിൽ അഞ്ചാമത്തെ കുട്ടിയായിരുന്നു പിള്ള. പിതാവ് ഒരു ബസ് ഡ്രൈവറായിരുന്നു. പെൺകുട്ടികൾക്ക് സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അക്കാലത്ത്, പെൺമക്കൾക്കും ആൺകുട്ടികൾക്കൊപ്പം തുല്യവിദ്യാഭ്യാസം നൽകണമെന്ന് അവരുടെ മാതാപിതാക്കൾ നിർബന്ധം പിടിച്ചു. സ്കൂളുകളിൽ സീറ്റുകൾ പരിമിതമായിരുന്നിട്ടും മാതാവ് മുൻകൈയെടുത്ത് ഇവരെ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ചേർത്തു. പഠനകാലത്ത് മികച്ച പ്രബന്ധരചനയ്ക്ക് നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ പിള്ള നേടിയിരുന്നു. === ഉപരിപഠനം === സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം അവർ [[University of Natal|നതാൽ സർവകലാശാലയിൽ]] ചേർന്നു. 1963-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് (BA) ബിരുദവും, 1965-ൽ നിയമ ബിരുദവും (LLB) കരസ്ഥമാക്കി. തുടർന്ന് 1981-ൽ [[Harvard Law School|ഹാർവാർഡ് ലോ സ്കൂളിൽ]] നിന്ന് മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ് (LL.M.) ബിരുദവും, 1988-ൽ അവിടെനിന്നുതന്നെ ഡോക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ജൂറിസ്പ്രൂഡൻസ് (S.J.D.) ബിരുദവും നേടി. ഹാർവാർഡിൽ നിന്ന് നിയമത്തിൽ ഡോക്ടറേറ്റ് നേടിയ ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ വനിത കൂടിയാണ് ഇവർ. == നിയമജീവിതം == === അഭിഭാഷകവൃത്തി === വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം അപ്പാർത്തീഡ് (വർണ്ണവിവേചന) വിരുദ്ധ പ്രവർത്തകനും പ്രമുഖ ക്രിമിനൽ അഭിഭാഷകനുമായ എൻ. ടി. നായ്ക്കറുടെ കീഴിൽ അവർ രണ്ട് വർഷം പരിശീലനം നേടി. 1967-ൽ നതാൽ പ്രവിശ്യയിൽ സ്വന്തമായി നിയമ പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിച്ച ആദ്യത്തെ വെള്ളക്കാരിയല്ലാത്ത വനിതയായി നവി പിള്ള മാറി. അപ്പാർത്തീഡ് കാലഘട്ടത്തിൽ വെള്ളക്കാരല്ലാത്ത അഭിഭാഷകർക്ക് ജഡ്ജിമാരുടെ ചേമ്പറുകളിൽ പ്രവേശിക്കാൻ പോലും അനുവാദമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ 28 വർഷത്തെ അഭിഭാഷക ജീവിതത്തിൽ, വർണ്ണവിവേചനത്തിനെതിരെ പോരാടിയ ആഫ്രിക്കൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് ([[African National Congress|ANC]]), ബ്ലാക്ക് കോൺഷ്യസ്‌നെസ് മൂവ്‌മെന്റ് തുടങ്ങിയ സംഘടനകളിലെ നിരവധി രാഷ്ട്രീയ തടവുകാർക്ക് വേണ്ടി അവർ കോടതികളിൽ വാദിച്ചു. രാഷ്ട്രീയ തടവുകാർക്കെതിരെ ജയിലുകളിൽ നടന്നിരുന്ന ക്രൂരമായ പീഡനങ്ങളും മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളും പുറത്തുകൊണ്ടുവരാൻ അവർ ധീരമായി പ്രവർത്തിച്ചു. 1973-ൽ [[Nelson Mandela|നെൽസൺ മണ്ടേല]] ഉൾപ്പെടെ റോബൻ ദ്വീപിൽ തടവിലായിരുന്ന രാഷ്ട്രീയ തടവുകാർക്ക് നിയമോപദേശം നേടാനുള്ള അവകാശം നേടിയെടുത്തത് ഇവരുടെ സുപ്രധാന നിയമപോരാട്ടങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. === ആക്ടിവിസവും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തനങ്ങളും === ഗാർഹിക പീഡനത്തിന് ഇരയാകുന്ന സ്ത്രീകൾക്കായി 'അഡ്വൈസ് ഡെസ്ക് ഫോർ ദ അബ്യൂസ്ഡ്' എന്ന സംഘടന സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ മുൻകൈയെടുത്ത അവർ, അത്തരം സ്ത്രീകൾക്കായി അഭയകേന്ദ്രങ്ങളും നടത്തി. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ ഭരണഘടനയിൽ വംശം, മതം, ലൈംഗിക ആഭിമുഖ്യം എന്നിവയുടെ പേരിലുള്ള വിവേചനം നിരോധിക്കുന്ന തുല്യതാ വകുപ്പ് (Equality Clause) ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വിമൻസ് നാഷണൽ കോളിഷൻ അംഗം എന്ന നിലയിൽ ഇവർ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. 1992-ൽ അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാ അവകാശ സംഘടനയായ 'ഇക്വാലിറ്റി നൗ' (Equality Now) എന്ന സംഘടനയുടെ സഹസ്ഥാപകയുമായി. === ജുഡീഷ്യൽ പദവി == അവലംബങ്ങൾ == 78fvfefm3xd9upho2uhahx38t2dfift 4674365 4674363 2026-10-09T09:39:37Z TheGreatEditor024 211141 എഡിറ്റർ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്തി. 4674365 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = നവി പിള്ള | office = [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണർ]] | term_start = 1 സെപ്റ്റംബർ 2008 | term_end = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2014 | secretary_general = [[Ban Ki-moon|ബാൻ കി മൂൺ]] | predecessor = [[Louise Arbour|ലൂയിസ് ആർബർ]] | successor = [[Zeid Raad Al Hussein|സെയ്ദ് റാദ് അൽ ഹുസൈൻ]] | office1 = [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതി]] ജഡ്ജി | term_start1 = 11 മാർച്ച് 2003 | term_end1 = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2008 | office2 = [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണൽ]] പ്രസിഡന്റ് | term_start2 = 1999 | term_end2 = 2003 | birth_name = നവനീതം പിള്ള | birth_date = {{birth date and age|1941|9|23|df=y}} | birth_place = [[Durban|ഡർബൻ]], നതാൽ പ്രവിശ്യ, [[Union of South Africa|യൂണിയൻ ഓഫ് സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക]] | nationality = ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ | alma_mater = [[University of Natal|നതാൽ സർവകലാശാല]]<br />[[Harvard Law School|ഹാർവാർഡ് ലോ സ്കൂൾ]] (LL.M., S.J.D.) }} ഒരു ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ നിയമജ്ഞയും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകയുമാണ് '''നവനീതം "നവി" പിള്ള''' (Navanethem "Navi" Pillay; ജനനം: 23 സെപ്റ്റംബർ 1941). 2008 മുതൽ 2014 വരെ [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണറായി]] (UNHCHR) അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="un-bio">{{cite web |title=Navanethem Pillay, High Commissioner for Human Rights |url=https://www.ohchr.org/en/about-us/high-commissioner/navanethem-pillay |publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights |accessdate=2 September 2024}}</ref> ഇന്ത്യൻ തമിഴ് വംശജയായ ഇവർ [[South Africa|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ]] [[High Court of South Africa|ഹൈക്കോടതിയിൽ]] ജഡ്ജിയായ ആദ്യത്തെ വെള്ളക്കാരിയല്ലാത്ത വനിതയാണ്.<ref name="bbc-profile">{{cite news |title=Profile: Navi Pillay |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7528994.stm |newspaper=BBC News |date=28 July 2008 |accessdate=2 September 2024}}</ref> കൂടാതെ [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതിയിലെ]] ജഡ്ജിയായും, [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണലിന്റെ]] പ്രസിഡന്റായും അവർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. == പശ്ചാത്തലവും ആദ്യകാല ജീവിതവും == === ബാല്യം === 1941 സെപ്റ്റംബർ 23-ന് ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ നതാൽ പ്രവിശ്യയിലുള്ള [[Durban|ഡർബനിലെ]] ഒരു ദരിദ്ര പ്രദേശത്ത് നരേൻസാമി നായ്ഡുവിന്റെയും ശാന്തമ്മയുടെയും മകളായാണ് നവനീതം നായ്ഡു ജനിച്ചത്. ഇന്ത്യൻ തമിഴ് വംശജരായ ഇവരുടെ പൂർവ്വികർ 1890-കളിൽ കരിമ്പ് തോട്ടങ്ങളിലെ കരാർ തൊഴിലാളികളായാണ് (indentured labourers) ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെത്തിയത്. എട്ട് മക്കളുള്ള കുടുംബത്തിൽ അഞ്ചാമത്തെ കുട്ടിയായിരുന്നു പിള്ള. പിതാവ് ഒരു ബസ് ഡ്രൈവറായിരുന്നു. പെൺകുട്ടികൾക്ക് സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അക്കാലത്ത്, പെൺമക്കൾക്കും ആൺകുട്ടികൾക്കൊപ്പം തുല്യവിദ്യാഭ്യാസം നൽകണമെന്ന് അവരുടെ മാതാപിതാക്കൾ നിർബന്ധം പിടിച്ചു. സ്കൂളുകളിൽ സീറ്റുകൾ പരിമിതമായിരുന്നിട്ടും മാതാവ് മുൻകൈയെടുത്ത് ഇവരെ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ചേർത്തു. പഠനകാലത്ത് മികച്ച പ്രബന്ധരചനയ്ക്ക് നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ പിള്ള നേടിയിരുന്നു. === ഉപരിപഠനം === സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം അവർ [[University of Natal|നതാൽ സർവകലാശാലയിൽ]] ചേർന്നു. 1963-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് (BA) ബിരുദവും, 1965-ൽ നിയമ ബിരുദവും (LLB) കരസ്ഥമാക്കി. തുടർന്ന് 1981-ൽ [[Harvard Law School|ഹാർവാർഡ് ലോ സ്കൂളിൽ]] നിന്ന് മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ് (LL.M.) ബിരുദവും, 1988-ൽ അവിടെനിന്നുതന്നെ ഡോക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ജൂറിസ്പ്രൂഡൻസ് (S.J.D.) ബിരുദവും നേടി. ഹാർവാർഡിൽ നിന്ന് നിയമത്തിൽ ഡോക്ടറേറ്റ് നേടിയ ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ വനിത കൂടിയാണ് ഇവർ. == നിയമജീവിതം == === അഭിഭാഷകവൃത്തി === വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം അപ്പാർത്തീഡ് (വർണ്ണവിവേചന) വിരുദ്ധ പ്രവർത്തകനും പ്രമുഖ ക്രിമിനൽ അഭിഭാഷകനുമായ എൻ. ടി. നായ്ക്കറുടെ കീഴിൽ അവർ രണ്ട് വർഷം പരിശീലനം നേടി. 1967-ൽ നതാൽ പ്രവിശ്യയിൽ സ്വന്തമായി നിയമ പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിച്ച ആദ്യത്തെ വെള്ളക്കാരിയല്ലാത്ത വനിതയായി നവി പിള്ള മാറി. അപ്പാർത്തീഡ് കാലഘട്ടത്തിൽ വെള്ളക്കാരല്ലാത്ത അഭിഭാഷകർക്ക് ജഡ്ജിമാരുടെ ചേമ്പറുകളിൽ പ്രവേശിക്കാൻ പോലും അനുവാദമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ 28 വർഷത്തെ അഭിഭാഷക ജീവിതത്തിൽ, വർണ്ണവിവേചനത്തിനെതിരെ പോരാടിയ ആഫ്രിക്കൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് ([[African National Congress|ANC]]), ബ്ലാക്ക് കോൺഷ്യസ്‌നെസ് മൂവ്‌മെന്റ് തുടങ്ങിയ സംഘടനകളിലെ നിരവധി രാഷ്ട്രീയ തടവുകാർക്ക് വേണ്ടി അവർ കോടതികളിൽ വാദിച്ചു. രാഷ്ട്രീയ തടവുകാർക്കെതിരെ ജയിലുകളിൽ നടന്നിരുന്ന ക്രൂരമായ പീഡനങ്ങളും മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളും പുറത്തുകൊണ്ടുവരാൻ അവർ ധീരമായി പ്രവർത്തിച്ചു. 1973-ൽ [[Nelson Mandela|നെൽസൺ മണ്ടേല]] ഉൾപ്പെടെ റോബൻ ദ്വീപിൽ തടവിലായിരുന്ന രാഷ്ട്രീയ തടവുകാർക്ക് നിയമോപദേശം നേടാനുള്ള അവകാശം നേടിയെടുത്തത് ഇവരുടെ സുപ്രധാന നിയമപോരാട്ടങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. === ആക്ടിവിസവും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തനങ്ങളും === ഗാർഹിക പീഡനത്തിന് ഇരയാകുന്ന സ്ത്രീകൾക്കായി 'അഡ്വൈസ് ഡെസ്ക് ഫോർ ദ അബ്യൂസ്ഡ്' എന്ന സംഘടന സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ മുൻകൈയെടുത്ത അവർ, അത്തരം സ്ത്രീകൾക്കായി അഭയകേന്ദ്രങ്ങളും നടത്തി. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ ഭരണഘടനയിൽ വംശം, മതം, ലൈംഗിക ആഭിമുഖ്യം എന്നിവയുടെ പേരിലുള്ള വിവേചനം നിരോധിക്കുന്ന തുല്യതാ വകുപ്പ് (Equality Clause) ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വിമൻസ് നാഷണൽ കോളിഷൻ അംഗം എന്ന നിലയിൽ ഇവർ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. 1992-ൽ അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാ അവകാശ സംഘടനയായ 'ഇക്വാലിറ്റി നൗ' (Equality Now) എന്ന സംഘടനയുടെ സഹസ്ഥാപകയുമായി. === ജുഡീഷ്യൽ പദവി == അവലംബങ്ങൾ == svdneetry92z471x93fx36fu016fgks 4674366 4674365 2026-10-09T09:39:57Z TheGreatEditor024 211141 4674366 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = നവി പിള്ള | office = [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണർ]] | term_start = 1 സെപ്റ്റംബർ 2008 | term_end = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2014 | secretary_general = [[Ban Ki-moon|ബാൻ കി മൂൺ]] | predecessor = [[Louise Arbour|ലൂയിസ് ആർബർ]] | successor = [[Zeid Raad Al Hussein|സെയ്ദ് റാദ് അൽ ഹുസൈൻ]] | office1 = [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതി]] ജഡ്ജി | term_start1 = 11 മാർച്ച് 2003 | term_end1 = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2008 | office2 = [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണൽ]] പ്രസിഡന്റ് | term_start2 = 1999 | term_end2 = 2003 | birth_name = നവനീതം പിള്ള | birth_date = {{birth date and age|1941|9|23|df=y}} | birth_place = [[Durban|ഡർബൻ]], നതാൽ പ്രവിശ്യ, [[Union of South Africa|യൂണിയൻ ഓഫ് സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക]] | nationality = ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ | alma_mater = [[University of Natal|നതാൽ സർവകലാശാല]]<br />[[Harvard Law School|ഹാർവാർഡ് ലോ സ്കൂൾ]] (LL.M., S.J.D.) }} ഒരു ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ നിയമജ്ഞയും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകയുമാണ് '''നവനീതം "നവി" പിള്ള''' (Navanethem "Navi" Pillay; ജനനം: 23 സെപ്റ്റംബർ 1941). 2008 മുതൽ 2014 വരെ [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണറായി]] (UNHCHR) അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="un-bio">{{cite web |title=Navanethem Pillay, High Commissioner for Human Rights |url=https://www.ohchr.org/en/about-us/high-commissioner/navanethem-pillay |publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights |accessdate=2 September 2024}}</ref> ഇന്ത്യൻ തമിഴ് വംശജയായ ഇവർ [[South Africa|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ]] [[High Court of South Africa|ഹൈക്കോടതിയിൽ]] ജഡ്ജിയായ ആദ്യത്തെ വെള്ളക്കാരിയല്ലാത്ത വനിതയാണ്.<ref name="bbc-profile">{{cite news |title=Profile: Navi Pillay |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7528994.stm |newspaper=BBC News |date=28 July 2008 |accessdate=2 September 2024}}</ref> കൂടാതെ [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതിയിലെ]] ജഡ്ജിയായും, [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണലിന്റെ]] പ്രസിഡന്റായും അവർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. == പശ്ചാത്തലവും ആദ്യകാല ജീവിതവും == === ബാല്യം === 1941 സെപ്റ്റംബർ 23-ന് ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ നതാൽ പ്രവിശ്യയിലുള്ള [[Durban|ഡർബനിലെ]] ഒരു ദരിദ്ര പ്രദേശത്ത് നരേൻസാമി നായ്ഡുവിന്റെയും ശാന്തമ്മയുടെയും മകളായാണ് നവനീതം നായ്ഡു ജനിച്ചത്. ഇന്ത്യൻ തമിഴ് വംശജരായ ഇവരുടെ പൂർവ്വികർ 1890-കളിൽ കരിമ്പ് തോട്ടങ്ങളിലെ കരാർ തൊഴിലാളികളായാണ് (indentured labourers) ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെത്തിയത്. എട്ട് മക്കളുള്ള കുടുംബത്തിൽ അഞ്ചാമത്തെ കുട്ടിയായിരുന്നു പിള്ള. പിതാവ് ഒരു ബസ് ഡ്രൈവറായിരുന്നു. പെൺകുട്ടികൾക്ക് സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അക്കാലത്ത്, പെൺമക്കൾക്കും ആൺകുട്ടികൾക്കൊപ്പം തുല്യവിദ്യാഭ്യാസം നൽകണമെന്ന് അവരുടെ മാതാപിതാക്കൾ നിർബന്ധം പിടിച്ചു. സ്കൂളുകളിൽ സീറ്റുകൾ പരിമിതമായിരുന്നിട്ടും മാതാവ് മുൻകൈയെടുത്ത് ഇവരെ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ചേർത്തു. പഠനകാലത്ത് മികച്ച പ്രബന്ധരചനയ്ക്ക് നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ പിള്ള നേടിയിരുന്നു. === ഉപരിപഠനം === സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം അവർ [[University of Natal|നതാൽ സർവകലാശാലയിൽ]] ചേർന്നു. 1963-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് (BA) ബിരുദവും, 1965-ൽ നിയമ ബിരുദവും (LLB) കരസ്ഥമാക്കി. തുടർന്ന് 1981-ൽ [[Harvard Law School|ഹാർവാർഡ് ലോ സ്കൂളിൽ]] നിന്ന് മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ് (LL.M.) ബിരുദവും, 1988-ൽ അവിടെനിന്നുതന്നെ ഡോക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ജൂറിസ്പ്രൂഡൻസ് (S.J.D.) ബിരുദവും നേടി. ഹാർവാർഡിൽ നിന്ന് നിയമത്തിൽ ഡോക്ടറേറ്റ് നേടിയ ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ വനിത കൂടിയാണ് ഇവർ. == നിയമജീവിതം == === അഭിഭാഷകവൃത്തി === വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം അപ്പാർത്തീഡ് (വർണ്ണവിവേചന) വിരുദ്ധ പ്രവർത്തകനും പ്രമുഖ ക്രിമിനൽ അഭിഭാഷകനുമായ എൻ. ടി. നായ്ക്കറുടെ കീഴിൽ അവർ രണ്ട് വർഷം പരിശീലനം നേടി. 1967-ൽ നതാൽ പ്രവിശ്യയിൽ സ്വന്തമായി നിയമ പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിച്ച ആദ്യത്തെ വെള്ളക്കാരിയല്ലാത്ത വനിതയായി നവി പിള്ള മാറി. അപ്പാർത്തീഡ് കാലഘട്ടത്തിൽ വെള്ളക്കാരല്ലാത്ത അഭിഭാഷകർക്ക് ജഡ്ജിമാരുടെ ചേമ്പറുകളിൽ പ്രവേശിക്കാൻ പോലും അനുവാദമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ 28 വർഷത്തെ അഭിഭാഷക ജീവിതത്തിൽ, വർണ്ണവിവേചനത്തിനെതിരെ പോരാടിയ ആഫ്രിക്കൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് ([[African National Congress|ANC]]), ബ്ലാക്ക് കോൺഷ്യസ്‌നെസ് മൂവ്‌മെന്റ് തുടങ്ങിയ സംഘടനകളിലെ നിരവധി രാഷ്ട്രീയ തടവുകാർക്ക് വേണ്ടി അവർ കോടതികളിൽ വാദിച്ചു. രാഷ്ട്രീയ തടവുകാർക്കെതിരെ ജയിലുകളിൽ നടന്നിരുന്ന ക്രൂരമായ പീഡനങ്ങളും മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളും പുറത്തുകൊണ്ടുവരാൻ അവർ ധീരമായി പ്രവർത്തിച്ചു. 1973-ൽ [[Nelson Mandela|നെൽസൺ മണ്ടേല]] ഉൾപ്പെടെ റോബൻ ദ്വീപിൽ തടവിലായിരുന്ന രാഷ്ട്രീയ തടവുകാർക്ക് നിയമോപദേശം നേടാനുള്ള അവകാശം നേടിയെടുത്തത് ഇവരുടെ സുപ്രധാന നിയമപോരാട്ടങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. === ആക്ടിവിസവും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തനങ്ങളും === ഗാർഹിക പീഡനത്തിന് ഇരയാകുന്ന സ്ത്രീകൾക്കായി 'അഡ്വൈസ് ഡെസ്ക് ഫോർ ദ അബ്യൂസ്ഡ്' എന്ന സംഘടന സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ മുൻകൈയെടുത്ത അവർ, അത്തരം സ്ത്രീകൾക്കായി അഭയകേന്ദ്രങ്ങളും നടത്തി. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ ഭരണഘടനയിൽ വംശം, മതം, ലൈംഗിക ആഭിമുഖ്യം എന്നിവയുടെ പേരിലുള്ള വിവേചനം നിരോധിക്കുന്ന തുല്യതാ വകുപ്പ് (Equality Clause) ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വിമൻസ് നാഷണൽ കോളിഷൻ അംഗം എന്ന നിലയിൽ ഇവർ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. 1992-ൽ അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാ അവകാശ സംഘടനയായ 'ഇക്വാലിറ്റി നൗ' (Equality Now) എന്ന സംഘടനയുടെ സഹസ്ഥാപകയുമായി. == ജുഡീഷ്യൽ പദവി == == അവലംബങ്ങൾ == bvn4i8ocjmcxowc0b7nhxbqpqwcafn7 4674373 4674366 2026-10-09T10:00:26Z Vicharam 9387 /* */ 4674373 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = നവി പിള്ള | office = [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണർ]] | term_start = 1 സെപ്റ്റംബർ 2008 | term_end = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2014 | secretary_general = [[Ban Ki-moon|ബാൻ കി മൂൺ]] | predecessor = [[Louise Arbour|ലൂയിസ് ആർബർ]] | successor = [[Zeid Raad Al Hussein|സെയ്ദ് റാദ് അൽ ഹുസൈൻ]] | office1 = [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതി]] ജഡ്ജി | term_start1 = 11 മാർച്ച് 2003 | term_end1 = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2008 | office2 = [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണൽ]] പ്രസിഡന്റ് | term_start2 = 1999 | term_end2 = 2003 | birth_name = നവനീതം പിള്ള | birth_date = {{birth date and age|1941|9|23|df=y}} | birth_place = [[Durban|ഡർബൻ]], നതാൽ പ്രവിശ്യ, [[Union of South Africa|യൂണിയൻ ഓഫ് സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക]] | nationality = ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ | alma_mater = [[University of Natal|നതാൽ സർവകലാശാല]]<br />[[Harvard Law School|ഹാർവാർഡ് ലോ സ്കൂൾ]] (LL.M., S.J.D.) }} ഒരു ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ നിയമജ്ഞയും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകയുമാണ് '''നവനീതം "നവി" പിള്ള''' (Navanethem "Navi" Pillay; ജനനം: 23 സെപ്റ്റംബർ 1941). 2008 മുതൽ 2014 വരെ [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണറായി]] (UNHCHR) അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="un-bio">{{cite web |title=Navanethem Pillay, High Commissioner for Human Rights |url=https://www.ohchr.org/en/about-us/high-commissioner/navanethem-pillay |publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights |accessdate=2 September 2024}}</ref> ഇന്ത്യൻ തമിഴ് വംശജയായ ഇവർ [[South Africa|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ]] [[High Court of South Africa|ഹൈക്കോടതിയിൽ]] ജഡ്ജിയായ ആദ്യത്തെ വെള്ളക്കാരിയല്ലാത്ത വനിതയാണ്.<ref name="bbc-profile">{{cite news |title=Profile: Navi Pillay |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7528994.stm |newspaper=BBC News |date=28 July 2008 |accessdate=2 September 2024}}</ref> കൂടാതെ [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതിയിലെ]] ജഡ്ജിയായും, [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണലിന്റെ]] പ്രസിഡന്റായും അവർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2026 ലെ സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം ഇവരെ തേടിയെത്തി <ref> https://aje.news/a2pl01</ref> == പശ്ചാത്തലവും ആദ്യകാല ജീവിതവും == === ബാല്യം === 1941 സെപ്റ്റംബർ 23-ന് ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ നതാൽ പ്രവിശ്യയിലുള്ള [[Durban|ഡർബനിലെ]] ഒരു ദരിദ്ര പ്രദേശത്ത് നരേൻസാമി നായ്ഡുവിന്റെയും ശാന്തമ്മയുടെയും മകളായാണ് നവനീതം നായ്ഡു ജനിച്ചത്. ഇന്ത്യൻ തമിഴ് വംശജരായ ഇവരുടെ പൂർവ്വികർ 1890-കളിൽ കരിമ്പ് തോട്ടങ്ങളിലെ കരാർ തൊഴിലാളികളായാണ് (indentured labourers) ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെത്തിയത്. എട്ട് മക്കളുള്ള കുടുംബത്തിൽ അഞ്ചാമത്തെ കുട്ടിയായിരുന്നു പിള്ള. പിതാവ് ഒരു ബസ് ഡ്രൈവറായിരുന്നു. പെൺകുട്ടികൾക്ക് സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അക്കാലത്ത്, പെൺമക്കൾക്കും ആൺകുട്ടികൾക്കൊപ്പം തുല്യവിദ്യാഭ്യാസം നൽകണമെന്ന് അവരുടെ മാതാപിതാക്കൾ നിർബന്ധം പിടിച്ചു. സ്കൂളുകളിൽ സീറ്റുകൾ പരിമിതമായിരുന്നിട്ടും മാതാവ് മുൻകൈയെടുത്ത് ഇവരെ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ചേർത്തു. പഠനകാലത്ത് മികച്ച പ്രബന്ധരചനയ്ക്ക് നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ പിള്ള നേടിയിരുന്നു. === ഉപരിപഠനം === സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം അവർ [[University of Natal|നതാൽ സർവകലാശാലയിൽ]] ചേർന്നു. 1963-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് (BA) ബിരുദവും, 1965-ൽ നിയമ ബിരുദവും (LLB) കരസ്ഥമാക്കി. തുടർന്ന് 1981-ൽ [[Harvard Law School|ഹാർവാർഡ് ലോ സ്കൂളിൽ]] നിന്ന് മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ് (LL.M.) ബിരുദവും, 1988-ൽ അവിടെനിന്നുതന്നെ ഡോക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ജൂറിസ്പ്രൂഡൻസ് (S.J.D.) ബിരുദവും നേടി. ഹാർവാർഡിൽ നിന്ന് നിയമത്തിൽ ഡോക്ടറേറ്റ് നേടിയ ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ വനിത കൂടിയാണ് ഇവർ. == നിയമജീവിതം == === അഭിഭാഷകവൃത്തി === വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം അപ്പാർത്തീഡ് (വർണ്ണവിവേചന) വിരുദ്ധ പ്രവർത്തകനും പ്രമുഖ ക്രിമിനൽ അഭിഭാഷകനുമായ എൻ. ടി. നായ്ക്കറുടെ കീഴിൽ അവർ രണ്ട് വർഷം പരിശീലനം നേടി. 1967-ൽ നതാൽ പ്രവിശ്യയിൽ സ്വന്തമായി നിയമ പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിച്ച ആദ്യത്തെ വെള്ളക്കാരിയല്ലാത്ത വനിതയായി നവി പിള്ള മാറി. അപ്പാർത്തീഡ് കാലഘട്ടത്തിൽ വെള്ളക്കാരല്ലാത്ത അഭിഭാഷകർക്ക് ജഡ്ജിമാരുടെ ചേമ്പറുകളിൽ പ്രവേശിക്കാൻ പോലും അനുവാദമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ 28 വർഷത്തെ അഭിഭാഷക ജീവിതത്തിൽ, വർണ്ണവിവേചനത്തിനെതിരെ പോരാടിയ ആഫ്രിക്കൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് ([[African National Congress|ANC]]), ബ്ലാക്ക് കോൺഷ്യസ്‌നെസ് മൂവ്‌മെന്റ് തുടങ്ങിയ സംഘടനകളിലെ നിരവധി രാഷ്ട്രീയ തടവുകാർക്ക് വേണ്ടി അവർ കോടതികളിൽ വാദിച്ചു. രാഷ്ട്രീയ തടവുകാർക്കെതിരെ ജയിലുകളിൽ നടന്നിരുന്ന ക്രൂരമായ പീഡനങ്ങളും മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളും പുറത്തുകൊണ്ടുവരാൻ അവർ ധീരമായി പ്രവർത്തിച്ചു. 1973-ൽ [[Nelson Mandela|നെൽസൺ മണ്ടേല]] ഉൾപ്പെടെ റോബൻ ദ്വീപിൽ തടവിലായിരുന്ന രാഷ്ട്രീയ തടവുകാർക്ക് നിയമോപദേശം നേടാനുള്ള അവകാശം നേടിയെടുത്തത് ഇവരുടെ സുപ്രധാന നിയമപോരാട്ടങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. === ആക്ടിവിസവും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തനങ്ങളും === ഗാർഹിക പീഡനത്തിന് ഇരയാകുന്ന സ്ത്രീകൾക്കായി 'അഡ്വൈസ് ഡെസ്ക് ഫോർ ദ അബ്യൂസ്ഡ്' എന്ന സംഘടന സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ മുൻകൈയെടുത്ത അവർ, അത്തരം സ്ത്രീകൾക്കായി അഭയകേന്ദ്രങ്ങളും നടത്തി. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ ഭരണഘടനയിൽ വംശം, മതം, ലൈംഗിക ആഭിമുഖ്യം എന്നിവയുടെ പേരിലുള്ള വിവേചനം നിരോധിക്കുന്ന തുല്യതാ വകുപ്പ് (Equality Clause) ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വിമൻസ് നാഷണൽ കോളിഷൻ അംഗം എന്ന നിലയിൽ ഇവർ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. 1992-ൽ അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാ അവകാശ സംഘടനയായ 'ഇക്വാലിറ്റി നൗ' (Equality Now) എന്ന സംഘടനയുടെ സഹസ്ഥാപകയുമായി. == ജുഡീഷ്യൽ പദവി == == അവലംബങ്ങൾ == n2av31itn6y14r0wqbbol25e3sr4vs8 4674401 4674373 2026-10-09T11:37:27Z Malikaveedu 16584 4674401 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = നവി പിള്ള | office = [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണർ]] | term_start = 1 സെപ്റ്റംബർ 2008 | term_end = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2014 | secretary_general = [[Ban Ki-moon|ബാൻ കി മൂൺ]] | predecessor = [[Louise Arbour|ലൂയിസ് ആർബർ]] | successor = [[Zeid Raad Al Hussein|സെയ്ദ് റാദ് അൽ ഹുസൈൻ]] | office1 = [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതി]] ജഡ്ജി | term_start1 = 11 മാർച്ച് 2003 | term_end1 = 31 ഓഗസ്റ്റ് 2008 | office2 = [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണൽ]] പ്രസിഡന്റ് | term_start2 = 1999 | term_end2 = 2003 | birth_name = നവനീതം പിള്ള | birth_date = {{birth date and age|1941|9|23|df=y}} | birth_place = [[Durban|ഡർബൻ]], നതാൽ പ്രവിശ്യ, [[Union of South Africa|യൂണിയൻ ഓഫ് സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക]] | nationality = ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ | alma_mater = [[University of Natal|നതാൽ സർവകലാശാല]]<br />[[Harvard Law School|ഹാർവാർഡ് ലോ സ്കൂൾ]] (LL.M., S.J.D.) }} ഒരു [[സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ]] നിയമജ്ഞയും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകയുമാണ് '''നവനീതം "നവി" പിള്ള''' (Navanethem "Navi" Pillay; ജനനം: 23 സെപ്റ്റംബർ 1941). 2008 മുതൽ 2014 വരെ [[United Nations High Commissioner for Human Rights|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണറായി]] (UNHCHR) അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="un-bio">{{cite web |title=Navanethem Pillay, High Commissioner for Human Rights |url=https://www.ohchr.org/en/about-us/high-commissioner/navanethem-pillay |publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights |accessdate=2 September 2024}}</ref> ഇന്ത്യൻ തമിഴ് വംശജയായ ഇവർ [[South Africa|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ]] [[High Court of South Africa|ഹൈക്കോടതിയിൽ]] ജഡ്ജിയായ ആദ്യത്തെ വെള്ളക്കാരിയല്ലാത്ത വനിതയാണ്.<ref name="bbc-profile">{{cite news |title=Profile: Navi Pillay |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7528994.stm |newspaper=BBC News |date=28 July 2008 |accessdate=2 September 2024}}</ref> കൂടാതെ [[International Criminal Court|അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതിയിലെ]] ജഡ്ജിയായും, [[International Criminal Tribunal for Rwanda|റുവാണ്ടക്കായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ ട്രിബ്യൂണലിന്റെ]] പ്രസിഡന്റായും അവർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2026 ലെ സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം ഇവരെ തേടിയെത്തി <ref> https://aje.news/a2pl01</ref> == പശ്ചാത്തലവും ആദ്യകാല ജീവിതവും == === ബാല്യം === 1941 സെപ്റ്റംബർ 23-ന് [[സൗത്ത് ആഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ]] നതാൽ പ്രവിശ്യയിലുള്ള [[Durban|ഡർബനിലെ]] ഒരു ദരിദ്ര പ്രദേശത്ത് നരേൻസാമി നായ്ഡുവിന്റെയും ശാന്തമ്മയുടെയും മകളായാണ് നവനീതം നായ്ഡു ജനിച്ചത്. ഇന്ത്യൻ തമിഴ് വംശജരായ ഇവരുടെ പൂർവ്വികർ 1890-കളിൽ [[കരിമ്പ്]] തോട്ടങ്ങളിലെ കരാർ തൊഴിലാളികളായാണ് (indentured labourers) ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെത്തിയത്. എട്ട് മക്കളുള്ള കുടുംബത്തിലെ അഞ്ചാമത്തെ കുട്ടിയായിരുന്നു പിള്ള. അവരുടെ പിതാവ് ഒരു ബസ് ഡ്രൈവറായിരുന്നു. പെൺകുട്ടികൾക്ക് സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അക്കാലത്ത്, പെൺമക്കൾക്കും ആൺകുട്ടികൾക്കൊപ്പം തുല്യവിദ്യാഭ്യാസം നൽകണമെന്ന് അവരുടെ മാതാപിതാക്കൾ നിർബന്ധം പിടിച്ചു. വിദ്യാലയങ്ങളിൽ സീറ്റുകൾ പരിമിതമായിരുന്നിട്ടും മാതാവ് മുൻകൈയെടുത്ത് ഇവരെ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ചേർത്തു. പഠനകാലത്ത് മികച്ച പ്രബന്ധരചനയ്ക്ക് നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ പിള്ള നേടിയിരുന്നു. === ഉപരിപഠനം === സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം അവർ [[University of Natal|നതാൽ സർവകലാശാലയിൽ]] ചേർന്നു. 1963-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് (BA) ബിരുദവും, 1965-ൽ നിയമ ബിരുദവും (LLB) കരസ്ഥമാക്കി. തുടർന്ന് 1981-ൽ [[Harvard Law School|ഹാർവാർഡ് ലോ സ്കൂളിൽ]] നിന്ന് മാസ്റ്റർ ഓഫ് ലോസ് (LL.M.) ബിരുദവും, 1988-ൽ അവിടെനിന്നുതന്നെ ഡോക്ടറേറ്റ് ഓഫ് ജൂറിസ്പ്രൂഡൻസ് (S.J.D.) ബിരുദവും നേടി. ഹാർവാർഡിൽ നിന്ന് നിയമത്തിൽ ഡോക്ടറേറ്റ് നേടിയ ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ വനിത കൂടിയാണ് ഇവർ. == നിയമജീവിതം == === അഭിഭാഷകവൃത്തി === വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം അപ്പാർത്തീഡ് (വർണ്ണവിവേചന) വിരുദ്ധ പ്രവർത്തകനും പ്രമുഖ ക്രിമിനൽ അഭിഭാഷകനുമായ എൻ. ടി. നായ്ക്കറുടെ കീഴിൽ അവർ രണ്ട് വർഷം പരിശീലനം നേടി. 1967-ൽ നതാൽ പ്രവിശ്യയിൽ സ്വന്തമായി നിയമ പ്രാക്ടീസ് ആരംഭിച്ച ആദ്യത്തെ വെള്ളക്കാരിയല്ലാത്ത വനിതയായി നവി പിള്ള മാറി. അപ്പാർത്തീഡ് കാലഘട്ടത്തിൽ വെള്ളക്കാരല്ലാത്ത അഭിഭാഷകർക്ക് ജഡ്ജിമാരുടെ ചേമ്പറുകളിൽ പ്രവേശിക്കാൻ പോലും അനുവാദമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ 28 വർഷത്തെ അഭിഭാഷക ജീവിതത്തിൽ, വർണ്ണവിവേചനത്തിനെതിരെ പോരാടിയ [[ആഫ്രിക്കൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|ആഫ്രിക്കൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] ([[African National Congress|ANC]]), ബ്ലാക്ക് കോൺഷ്യസ്‌നെസ് മൂവ്‌മെന്റ് തുടങ്ങിയ സംഘടനകളിലെ നിരവധി രാഷ്ട്രീയ തടവുകാർക്ക് വേണ്ടി അവർ കോടതികളിൽ വാദിച്ചു. രാഷ്ട്രീയ തടവുകാർക്കെതിരെ ജയിലുകളിൽ നടന്നിരുന്ന ക്രൂരമായ പീഡനങ്ങളും മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളും പുറത്തുകൊണ്ടുവരാൻ അവർ ധീരമായി പ്രവർത്തിച്ചു. 1973-ൽ [[Nelson Mandela|നെൽസൺ മണ്ടേല]] ഉൾപ്പെടെ റോബൻ ദ്വീപിൽ തടവിലായിരുന്ന രാഷ്ട്രീയ തടവുകാർക്ക് നിയമോപദേശം നേടാനുള്ള അവകാശം നേടിയെടുത്തത് ഇവരുടെ സുപ്രധാന നിയമപോരാട്ടങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. === ആക്ടിവിസവും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തനങ്ങളും === ഗാർഹിക പീഡനത്തിന് ഇരയാകുന്ന സ്ത്രീകൾക്കായി 'അഡ്വൈസ് ഡെസ്ക് ഫോർ ദ അബ്യൂസ്ഡ്' എന്ന സംഘടന സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ മുൻകൈയെടുത്ത അവർ, അത്തരം സ്ത്രീകൾക്കായി അഭയകേന്ദ്രങ്ങളും നടത്തി. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ ഭരണഘടനയിൽ വംശം, മതം, ലൈംഗിക ആഭിമുഖ്യം എന്നിവയുടെ പേരിലുള്ള വിവേചനം നിരോധിക്കുന്ന തുല്യതാ വകുപ്പ് (Equality Clause) ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വിമൻസ് നാഷണൽ കോളിഷൻ അംഗം എന്ന നിലയിൽ ഇവർ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. 1992-ൽ അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാ അവകാശ സംഘടനയായ 'ഇക്വാലിറ്റി നൗ' (Equality Now) എന്ന സംഘടനയുടെ സഹസ്ഥാപകയുമായി. == ജുഡീഷ്യൽ പദവി == == അവലംബങ്ങൾ == s4mdsuvrysw4iprqhq82c6ij8598bun 4 672523 4674360 2026-10-09T09:33:18Z TheGreatEditor024 211141 'ലേഖനത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് പതിപ്പ് വളരെ വിശദമാണ്. ഇത് വളരെ ചെറുതാണ്. ~~~~' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4674360 wikitext text/x-wiki ലേഖനത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് പതിപ്പ് വളരെ വിശദമാണ്. ഇത് വളരെ ചെറുതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 09:33, 9 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) 5jgnqkvjegppqet7ogn1310uuxoh5xz 4674361 4674360 2026-10-09T09:33:38Z TheGreatEditor024 211141 /* */ മറുപടി 4674361 wikitext text/x-wiki ലേഖനത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് പതിപ്പ് വളരെ വിശദമാണ്. ഇത് വളരെ ചെറുതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 09:33, 9 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) :[[:en:Navi_Pillay|ഇംഗ്ലീഷ് പതിപ്പ്]] [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 09:33, 9 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) kyzlp0l25h2mh5kjggg18dqqgnylcy2 4674368 4674361 2026-10-09T09:45:10Z TheGreatEditor024 211141 താൾ ശൂന്യമാക്കി 4674368 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1 672524 4674371 2026-10-09T09:52:25Z TheGreatEditor024 211141 /* 09 ഒക്ടോബർ 2026 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4674371 wikitext text/x-wiki == 09 ഒക്ടോബർ 2026 == വിശ്വസനീയമായ ഉറവിടങ്ങളില്ല, ഈ ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയ്ക്ക് അനുയോജ്യമല്ല. [[ഉപയോക്താവ്:TheGreatEditor024|TheGreatEditor024]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:TheGreatEditor024|സംവാദം]]) 09:52, 9 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) htqmj1wqsvqxyzm7p9xazf0vxqmh1sp 4 672525 4674392 2026-10-09T10:57:26Z Ranjithsiji 22471 പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[അക്ഷയ് അജിത്]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4674392 wikitext text/x-wiki ===[[:അക്ഷയ് അജിത്]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|B}} :{{la|അക്ഷയ് അജിത്}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അക്ഷയ് അജിത്|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഒക്ടോബർ 2026#{{anchorencode:അക്ഷയ് അജിത്}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%85%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B4%AF%E0%B5%8D_%E0%B4%85%E0%B4%9C%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ല. സംവിധാനം ചെയ്ത സിനിമ റിലീസായ വിവരമില്ല. കൂടുതൽ കൃത്യതയുള്ള അവലംബങ്ങളും വേണം. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 10:57, 9 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) 9u5jdjfndj1pi0y43imufngh3u4ufo6 3 672526 4674395 2026-10-09T11:12:59Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4674395 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Lucky achuuuu | Lucky achuuuu | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 11:12, 9 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) o1jic96zb6jhqedgucqbw4gbg1z6euk