വിക്കിപീഡിയ mlwiki https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter മീഡിയ പ്രത്യേകം സംവാദം ഉപയോക്താവ് ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം വിക്കിപീഡിയ വിക്കിപീഡിയ സംവാദം പ്രമാണം പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം മീഡിയവിക്കി മീഡിയവിക്കി സംവാദം ഫലകം ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം സഹായം സഹായത്തിന്റെ സംവാദം വർഗ്ഗം വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം കവാടം കവാടത്തിന്റെ സംവാദം കരട് കരട് സംവാദം TimedText TimedText talk ഘടകം ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം Package Package talk Event Event talk 0 25 4675453 3991587 2026-10-12T08:38:16Z Malikaveedu 16584 4675453 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Claude Shannon}} {{Infobox scientist | name = ക്ലോഡ് ഷാനൺ | image = ClaudeShannon MFO3807.jpg | caption = | birth_date = {{birth date|1916|4|30}} | birth_place = [[പെറ്റോസ്കി, മിഷിഗൺ]], യു.എസ്. | death_date = {{death date and age|2001|2|24|1916|4|30}} | death_place = [[മെഡ്‌ഫോർഡ്, മസാച്യുസെറ്റ്‌സ്]], യു.എസ്. | citizenship = [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | fields = ഗണിതശാസ്ത്രവും ഇലക്ട്രോണിക് എൻജിനീയറിംഗും | workplaces = {{plainlist| *[[Bell Laboratories|ബെൽ ലാബ്സ്]] *[[Massachusetts Institute of Technology|MIT]] *[[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡി]] }} | alma_mater = [[University of Michigan]] ([[Bachelor of Arts|AB]], [[Bachelor of Science|BS]])<br /> [[Massachusetts Institute of Technology]] ([[Master of Science|MS]], [[PhD]]) | doctoral_advisor = [[Frank Lauren Hitchcock]] | academic_advisors = | doctoral_students = {{plainlist| *[[Danny Hillis]] *[[Ivan Sutherland]] *[[Bert Sutherland]] }} | notable_students = | known_for = {{collapsible list|title={{nbsp}}| [[Information theory]]<br /> "[[A Mathematical Theory of Communication]]"<br /> ''[[A Symbolic Analysis of Relay and Switching Circuits]]''<br /> [[Beta distribution]]<br /> [[Binary code]]<br /> [[Block cipher]]<br /> [[Boolean algebra]]<br /> [[Channel capacity]]<br /> [[Computer chess]]<br /> [[Data compression]]<br /> [[Digital electronics]]<br /> [[Digital Revolution]]<br /> [[Digital subscriber line]] [[Edge coloring]]<br /> [[Entropy in thermodynamics and information theory|Entropy in information theory]]<br /> [[Entropy (information theory)]] <br /> [[Entropy power inequality]]<br /> [[Error-correcting codes with feedback]]<br /> [[Evaluation function]]<br /> [[Financial signal processing]]<br /> [[Information processing]]<br /> [[Information-theoretic security]]<br /> [[Innovation (signal processing)]]<br /> [[Key size]]<br /> [[Logic gate]]<br /> [[Logic synthesis]]<br /> [[Minivac 601]]<br /> [[Models of communication]]<br /> [[n-gram]]<br /> [[Noisy channel coding theorem]]<br /> [[Nyquist–Shannon sampling theorem]]<br /> [[One-time pad]]<br /> [[Product cipher]]<br /> [[Pulse-code modulation]]<br /> [[Rate–distortion theory]]<br /> [[Sampling (signal processing)|Sampling]] [[Shannon–Fano coding]]<br /> [[Shannon–Hartley law]]<br /> [[Shannon capacity]]<br /> [[Shannon entropy]]<br /> [[Shannon's expansion]]<br /> [[Shannon index]]<br /> [[Shannon's Maxim]]<br /> [[Shannon multigraph]]<br /> [[Shannon number]]<br /> [[Shannon security]]<br /> [[Shannon's source coding theorem]]<br /> [[Shannon switching game]]<br /> [[Shannon–Weaver model|Shannon-Weaver model of communication]]<br /> [[Stream cipher]]<br /> [[Switching circuit theory]]<br /> [[Symbolic dynamics]]<br /> [[Uncertainty coefficient]]<br /> [[Units of information]]<br /> [[Useless machine]]<br /> [[Wearable computer]]<br /> [[Whittaker–Shannon interpolation formula]]}} | influences = | influenced = | awards = {{plainlist| *[[Stuart Ballantine Medal]] (1955) *[[IEEE Medal of Honor]] (1966) *[[National Medal of Science]] (1966) *[[Harvey Prize]] (1972) *[[Claude E. Shannon Award]] (1972) *[[Harold Pender Award]] (1978) *[[John Fritz Medal]] (1983) *[[Kyoto Prize]] (1985) *[[Marconi Prize|Marconi Society Lifetime Achievement Award]] (2000) *[[National Inventors Hall of Fame]] (2004) }} | signature = <!--(filename only)--> | footnotes = | thesis1_title = A Symbolic Analysis of Relay and Switching Circuits | thesis1_url = https://dspace.mit.edu/handle/1721.1/11173 | thesis1_year = 1937 | thesis2_title = An Algebra for Theoretical Genetics | thesis2_url = https://dspace.mit.edu/handle/1721.1/11174 | thesis2_year = 1940 | religion = | spouse = [[Norma Barzman|Norma Levor]] (1940-41) <br /> [[Betty Shannon]] (1949-2001) }} [[വിവര സിദ്ധാന്തം|വിവര സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] (Information theory) ഉപജ്ഞാതാവാണ് '''ക്ലോഡ് ഷാനൺ''' ([[ഏപ്രിൽ 30]], [[1916]] - [[ഫെബ്രുവരി 24]], [[2001]]). ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യക്ക് അടിത്തറ പാകിയ '''ഇൻഫർമേഷൻ തിയറി''' വഴി ഇൻഫർമേഷൻ, കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ മേഖലകളിൽ സുപ്രധാന സംഭാവനയാണ് ഷാനൻ നൽകിയത്. [[1916]] [[ഏപ്രിൽ 30]]-ന് [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിലെ]] [[മിഷിഗൺ|മിഷിഗൻ]] സംസ്ഥാനത്തിലെ [[പെറ്റോസ്കി|പെറ്റോസ്കിയി]]<nowiki/>ൽ ജനിച്ചു. [[2001]] [[ഫെബ്രുവരി 24]]-ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. [[1948]]-ൽ 'മാത്തമറ്റിക്കൽ തിയറി ഓഫ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ 'എന്ന പ്രബന്ധത്തിലൂടെ ആണ്‌ ഇൻഫർമേഷൻ തിയറിയെന്ന ശാസ്ത്രശാഖയ്ക്ക് അദ്ദേഹം അടിത്തറയിട്ടത്. അതുകൊണ്ടു തന്നെ '''വിവരസിദ്ധാന്തത്തിന്റെ പിതാവ്''' എന്നും ഷാനൺ അറിയപ്പെടുന്നു. [[ബൂളിയൻ ആൾജിബ്ര|ബൂളിയൻ]] നിയമങ്ങൾ ഇലക്ട്രോണിക സർക്ക്യൂട്ടുകളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതു വഴി അവയുടെ രൂപകല്പന എളുപ്പമാക്കാമെന്ന ഷാനന്റെ സിദ്ധാന്തം പല കണ്ടുപിടിത്തങ്ങൾക്കും വഴിതെളിച്ചു [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത്]] [[USA|യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിന്റെ]] ദേശീയ പ്രതിരോധത്തിനായി ക്രിപ്റ്റനാലിസിസ് മേഖലയിൽ ഷാനൻ സംഭാവന നൽകി, കോഡ് ബ്രേക്കിംഗിലും സുരക്ഷിതമായ [[വിദൂരാശയവിനിമയം|ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷനിലുമുള്ള]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന പ്രവർത്തനങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ==ജീവചരിത്രം== ===കുട്ടിക്കാലം=== ഷാനൻ കുടുംബം [[മിഷിഗൺ|മിഷിഗണിലെ]] ഗെയ്‌ലോർഡിൽ താമസിച്ചിരുന്നു, ക്ലോഡ് ജനിച്ചത് അടുത്തുള്ള പെറ്റോസ്‌കിയിലെ ഒരു ആശുപത്രിയിലാണ്.<ref name="bmfrs">{{Cite journal | last1 = James | first1 = Ioan | author-link = Ioan James | doi = 10.1098/rsbm.2009.0015 | title = Claude Elwood Shannon 30 April 1916 – 24 February 2001 | journal = [[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] | volume = 55 | pages = 257–265 | year = 2009 | doi-access = free }}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്, ക്ലോഡ് സീനിയർ (1862-1934), ഒരു ബിസിനസുകാരനായിരുന്നു, കുറച്ചുകാലം ഗെയ്‌ലോർഡിലെ പ്രൊബേറ്റ് ജഡ്ജിയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മ, മേബൽ വുൾഫ് ഷാനൻ (1890-1945) ഒരു ഭാഷാ അധ്യാപികയായിരുന്നു, അവർ ഗെയ്‌ലോർഡ് ഹൈസ്‌കൂളിന്റെ പ്രിൻസിപ്പലായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. ക്ലോഡ് സീനിയർ ന്യൂജേഴ്‌സിയിലെ കുടിയേറ്റക്കാരുടെ പിൻഗാമിയായിരുന്നു, മേബൽ ജർമ്മൻ കുടിയേറ്റക്കാരുടെ മകളായിരുന്നു.<ref name="bmfrs"/> ഷാനന്റെ ജീവിതത്തിലെ ആദ്യത്തെ 16 വർഷങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഗെയ്‌ലോർഡിലാണ് ചെലവഴിച്ചത്, അവിടെ അദ്ദേഹം പബ്ലിക് സ്‌കൂളിൽ ചേർന്നു, 1932-ൽ ഗെയ്‌ലോർഡ് ഹൈസ്‌കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. ശാസ്ത്രവും ഗണിതവും ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മികച്ച വിഷയങ്ങൾ. വിമാനങ്ങളുടെ മാതൃകകൾ, റേഡിയോ നിയന്ത്രിത മോഡൽ ബോട്ട്, അര മൈൽ അകലെയുള്ള ഒരു സുഹൃത്തിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മുള്ളുവേലി ടെലിഗ്രാഫ് സംവിധാനം തുടങ്ങിയ ഉപകരണങ്ങൾ അദ്ദേഹം വീട്ടിൽ നിർമ്മിച്ചു.<ref>{{Cite journal|url=https://www.nytimes.com/2001/12/30/magazine/the-lives-they-lived-claude-shannon-b-1916-bit-player.html|title=THE LIVES THEY LIVED: CLAUDE SHANNON, B. 1916; Bit Player|first=James|last=Gleick|date=December 30, 2001|journal=The New York Times Magazine|page=Section 6, Page 48|author-link=James Gleick}}</ref>വളർന്നുവരുമ്പോൾ, വെസ്റ്റേൺ യൂണിയൻ കമ്പനിയുടെ മെസഞ്ചറായും ജോലി ചെയ്തു. == ഇവയും കാണുക == * [[വിവരസാങ്കേതികരംഗത്തെ പ്രശസ്തരുടെ പട്ടിക]] {{അപൂർണ്ണ ജീവചരിത്രം}} {{Systems science}} ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:വിവരസാങ്കേതികവിദ്യാവിദഗ്ദ്ധർ]] [[വർഗ്ഗം:1916-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2001-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസ് അംഗങ്ങൾ]] d6yjcnw44ehq1u8t80l2desb88ef0nh 4 2122 4675389 4674394 2026-10-12T03:58:52Z Vijayanrajapuram 21314 [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കാരക്കാട് സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രം]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4675389 wikitext text/x-wiki [[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]] {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}} {{മായ്ക്കൽപത്തായം}} __TOC__ __NEWSECTIONLINK__ =ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക= <!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --> <!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --> <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --> {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കാരക്കാട് സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അക്ഷയ് അജിത്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സെന്റ് ആൻസ് ചർച്ച്, വലിയ തോപ്പ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വി .സുരേശൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വിനയൻ തേറായ്ക്കൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങളിലൂടെ തീർത്ഥയാത്ര}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. ശാദുലി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. ശാദുലി സാഹിബ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ജയദേവൻ കെ. എസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അനൂപ് പെരിയൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്മൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ശംഘപാലകൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഹാപത്മൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഹഫീസ് റഹ്മാൻ പടിയത്ത്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വംശഹത്യ: പാഠം, പഠനം, പ്രതിരോധം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ ധാതുക്കൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോഷി ജോർജ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാഹിർ.കെ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Noorul Ameen}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എപി മുഹമ്മദ്‌ മുസ്‌ലിയാർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചന്ദ്രന്മാരേ വരൂ (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സൊക്കത്തങ്കം (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അന്നൈ ഇല്ലം (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മൂക്കുത്തി അമ്മൻ (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പരാശക്തി (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/യാമിനി (ടെലിവിഷൻ പരമ്പര)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കനൽ സാംസ്കാരിക വേദി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സെബാസ്റ്റ്യൻ എസ്. ജെയിംസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Manoj pulimath}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Muhammad the false prophet}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജെൻസി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കാട്ടുമുളക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കാട്ടുവെള്ളരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.കെ. ഏട്ടനുണ്ണി രാജ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.കെ.എസ്. രാജ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജനശക്തി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോയ് കൂത്തൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോയ് തോമസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോസഫ് ചാലിശ്ശേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡി.ബി. ബിനു}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പീറ്റർ നോക്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പഴനി ബാബ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രവാസി നിവാസി പാർട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.എ. പൗരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാലി വിൻസന്റ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ശങ്കരനാരായണൻ മലപ്പുറം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോൺ ടി. വേക്കൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുസ്മിത പ്രഭാകരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാവണ്യ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇല്യാസ് പെരിമ്പലം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് & റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}} <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --> iy4y9lu05mdvnk87qw21842k2jofr3d 0 2756 4675274 4629151 2026-10-11T16:32:35Z ~2026-54607-75 224000 /* കേരളത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ ശിവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ */ 4675274 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Shiva}} [[File:Sivakempfort.jpg|250px|thumb|'''ശിവൻ''']] {{Infobox deity | type = Hindu | image = File:Bholenathji.jpg | caption = Statue of Shiva, Murudeshwara Temple, Karnataka | day = {{hlist|[[Monday]]|[[Thrayodashi]]}} | mantra = *[[Om Namah Shivaya]] *[[Mahamrityunjaya Mantra]] | affiliation = {{hlist|[[Trimurti]]|[[Ishvara]]|[[Parabrahman]]|[[Paramatman]] (Shaivism)}} | deity_of = God of Destruction {{hlist|God of [[Kāla|Time]]|[[Yogeshvara|Lord of Yogis]]|[[Nataraja|The Cosmic Dancer]]|Patron of [[Yoga]], [[Meditation]] and [[Arts]]|Master of Poison and Medicine}} [[Para Brahman|The Supreme Being]] ([[Hinduism]])<ref>{{Cite encyclopedia|title=Hinduism |url=https://books.google.com/books?id=dbibAAAAQBAJ&pg=PA445|year=2008 |encyclopedia=Encyclopedia of World Religions|publisher=Encyclopaedia Britannica, Inc.|isbn=978-1593394912 |pages=445–448}}</ref> | weapon = *[[Trishula]] *[[Pashupatastra]] *[[Parashu]] (Axe) *[[Pinaka (Hinduism)|Pinaka bow]]{{sfn|Fuller|2004|p=58}} | symbols = {{hlist|[[Lingam]]{{sfn|Fuller|2004|p=58}}|[[Crescent|Crescent Moon]]|[[Tripundra]]|[[Damaru]]|[[Vasuki]]|[[Third eye]]}} | children = {{unbulleted list| *[[Kartikeya]] (son){{sfn|Cush|Robinson|York|2008|p=78}} *[[Ganesha]] (son){{sfn|Williams|1981|p=62}} *[[Ayyappa]] (son) *''[[:Category:Children of Shiva|See list of others]]''}} | abode = * [[Mount Kailash]]{{sfn|Zimmer|1972|pp=124–126}} *[[Shmashana]] | mount = [[Nandi (Hinduism)|Nandi]]{{sfn|Javid|2008|pp=20–21}} | festivals = {{hlist|[[Maha Shivaratri]]|[[Shravana (month)|Shravana]]|[[Kartik Purnima]]|[[Pradosha]]|[[Teej]]|[[Bhairava Ashtami]]{{sfn|Dalal|2010|pp=137, 186}}}} | other_names = {{hlist|[[Bhairava]]|Mahadeva|[[Mahakala]]|Maheśwara|[[Pashupati]]|[[Rudra]]| Shambhu|Shankara}} | member_of = [[Trimurti]] | consort = [[Parvati]]/[[Sati (Hindu goddess)|Sati]]{{refn|group=note|Sati, the first wife of Shiva, was reborn as Parvati after she immolated herself. According to [[Shaivism]], Parvati has various appearances like [[Durga]] and [[Kali]], her supreme aspect being [[Adi Shakti]]; these are also associated with Shiva. All these goddesses are the same [[Ātman (Hinduism)|Atma (Self)]] in different bodies.{{sfn|Kinsley|1998|p=35}}}} |spouse=[[sati]] {{!}} [[parvati]]}} പുരാതന കാലം മുതൽക്കേ ആരാധിച്ചു വരുന്ന ഒരു പിതൃദൈവമാണ് ശിവൻ. [[ഹൈന്ദവം|ഹൈന്ദവവിശ്വാസം]] അനുസരിച്ച് പരബ്രഹ്മം ആണ് '''പരമശിവൻ, ശ്രീ പരമേശ്വരൻ, മഹാദേവൻ അല്ലെങ്കിൽ മഹേശ്വരൻ'''. ചുരുക്കത്തിൽ ശിവൻ. ([[ദേവനാഗരി]]: शिव; [[IAST]]: {{IAST|Śiva}}). ത്രിമൂർത്തികളിൽ സംഹാരമാണ് ശിവന്റെ ധർമ്മം. ശിവന്റെ പാതി ശരീരം ആദിപരാശക്തി എന്ന ഭഗവതിയുടേതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ ഇരുവരെയും ചേർത്ത് ശിവശക്തി അഥവാ അർദ്ധനാരീശ്വരൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ശിവപത്നിയായ [[പാർവതി]] [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തി]]യുടെ പൂർണ്ണരൂപമായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ശൈവവിഭാഗം പരമശിവനെ പ്രധാനദൈവമായി, ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായി, പരമാത്മാവായി, ശിവശക്തിയായി ആരാധിക്കുന്നു. മഹാദേവൻ, ഈശ്വരൻ, പരമേശ്വരൻ, ദക്ഷിണാമൂർത്തി, ഭൈരവൻ, വീരഭദ്രൻ, കാലകാലൻ, മൃത്യുജ്ഞയൻ, അർദ്ധനാരീശ്വരൻ, വിശ്വനാഥൻ, പരബ്രഹ്മമൂർത്തി തുടങ്ങിയ പല പ്രസിദ്ധമായ പേരുകളിലും ശിവൻ അറിയപ്പെടുന്നു. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം ത്രിമൂർത്തികളിൽ സംഹാരം, മൃത്യുവിജയം, ആയുസ്, അപകടമുക്തി, മംഗളങ്ങൾ, മോക്ഷം അഥവാ ലയനത്തിന്റെ ദൈവമായാണ് ശിവനെ പരാമർശിക്കുന്നത്. ചില വിശ്വാസ സംഹിതകൾ പ്രകാരം സമ്പത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ദൈവവും ശിവൻ തന്നെയാണ്.<ref name="Zimmer 1972 p. 124">Zimmer (1972) pp. 124-126</ref><ref name=":0">Jan Gonda (1969), [https://www.jstor.org/stable/40457085 The Hindu Trinity], Anthropos, Bd 63/64, H 1/2, pages 212–226</ref> . ശൈവ വിശ്വാസപ്രകാരം പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയും പരിപാലനവും നടത്തുന്നത് ശിവശക്തിമാരാണ്. ശിവം എന്നാൽ മംഗളകരം എന്നാണ് അർത്ഥം. ‘ഓം നമഃ ശിവായ’ എന്ന പ്രസിദ്ധമായ പഞ്ചാക്ഷരി മന്ത്രം ശിവാരാധനയ്ക്ക് ഉള്ളതാണ്. എന്നാൽ പരാശക്തിയെ കുറിക്കുന്ന ഹ്രീം എന്ന ശബ്ദവും കൂടി ചേർത്ത് ‘ഓം ഹ്രീം നമഃ ശിവായ’ എന്നും ജപിക്കാറുണ്ട്. അതിനാൽ ഇതിനെ ശക്തി പഞ്ചാക്ഷരി മന്ത്രം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇത് ശിവശക്തിമാർക്കുള്ള ആരാധനയാണ്. പുരാണങ്ങൾ പ്രകാരം ശിവൻ ശരീരത്തിലെ ജീവനും പാർവതി ബലവുമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ശിവ സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത ശരീരം ശവസമാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അപകടങ്ങളും അകാല മരണവും മഹാരോഗങ്ങളും ഒഴിവാകാനും ദീർഘായുസ് ലഭിക്കാനും നിത്യവും മൃത്യുഞ്ജയനായ ശ്രീ പരമേശ്വരനെ ഭജിക്കണം എന്നാണ് ശൈവ, ഹൈന്ദവ വിശ്വാസം. പാർവതി അല്ലെങ്കിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിക്കുന്നതിലൂടെ ഐശ്വര്യവും സംരക്ഷണവും വിജയവും സർവ്വ മംഗളങ്ങളും ലഭിക്കും എന്നാണ് സങ്കല്പം. നിത്യവും ശിവാരാധന ചെയ്യുന്ന ഭക്തർ മരണാനന്തരം ശിവനായി തീരുന്നുവെന്നും കൈലാസത്തിൽ ശിവനിൽ ലയിച്ചു മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നുവെന്നുമാണ് വിശ്വാസം. ഇന്ത്യയിൽ മിക്കവാറും എല്ലായിടത്തും ചെറുതും വലുതുമായ ശിവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ശിവക്ഷേത്രം വാരാണസി അഥവാ കാശി വിശ്വനാഥക്ഷേത്രം ആണെന്ന് പറയാം. കേരളത്തിൽ തൃശൂർ വടക്കുംനാഥ ക്ഷേത്രം, വൈക്കം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം, തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം, കൊടുങ്ങല്ലൂർ തിരുവഞ്ചികുളം ശ്രീ മഹാദേവക്ഷേത്രം, മേത്തല കണ്ടംകുളം ശ്രീമഹാദേവക്ഷേത്രം<ref group="ഗൂഗിൾ">കൊടുങ്ങല്ലൂർ നഗരസഭയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ അമ്പലങ്ങളാണ് തിരുവഞ്ചികുളം ശ്രീ മഹാദേവക്ഷേത്രം, മേത്തല കണ്ടംകുളം ശ്രീമഹാദേവക്ഷേത്രം</ref>, കൊട്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രം, എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം, ഏറ്റുമാനൂർ ശിവക്ഷേത്രം, കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവ ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവ അതി പ്രസിദ്ധമായ ശൈവ ആരാധനാ കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കൊട്ടാരക്കര ഗണപതി ക്ഷേത്രം, അങ്ങാടിപ്പുറം തിരുമാന്ധാകുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങളിലും തുല്യ പ്രാധാന്യത്തോടെ ശിവാരാധന കാണാം. ശിവപാർവതിമാർ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്ന പ്രദോഷകാലമായ വൈകുന്നേരം 5.45 മുതൽ ഹൈന്ദവ വിശ്വാസികൾ വീടുകളിൽ സന്ധ്യക്ക്‌ നിലവിളക്ക് തെളിയിക്കുന്ന ചടങ്ങുകൾ കാണാം. നിലവിളക്ക് ആകട്ടെ ശിവശക്തിമാരുടെ പ്രതീകം ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഞായർ, തിങ്കൾ തുടങ്ങിയവ വിശേഷ ദിവസങ്ങൾ. <ref name="Flood 1996, p. 17">{{harvnb|Flood|1996|pp=17, 153}}</ref><ref>{{cite book|author=K. Sivaraman|title=Śaivism in Philosophical Perspective: A Study of the Formative Concepts, Problems, and Methods of Śaiva Siddhānta |url=https://books.google.com/books?id=I1blW4-yY20C&pg=PA131 |year=1973|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-1771-5|page=131}}</ref> ==വിശ്വാസം== ശൈവ സമ്പ്രദായ വിശ്വാസപ്രകാരം പ്രപഞ്ചം നിർമ്മിക്കുന്നതും പരിപാലിക്കുന്നതും പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതും സംഹരിക്കുന്നതും എല്ലാം ശിവനും ശക്തിയും ചേർന്നാണ്. വിശ്വാസികൾ പൊതുവേ ആയുസിന്റെ ദൈവമായാണ് മഹാദേവനെ കണക്കാക്കുന്നത്. അതിനാൽ ശിവനെ മൃത്യുഞ്ജയൻ അഥവാ മൃത്യുവിജയി എന്നറിയപ്പെടുന്നു. മരണഭയം അകലുവാനും, ദീർഘായുസ് ഉണ്ടാകുവാനും, അപകടങ്ങൾ, അകാലമരണം എന്നിവ ഒഴിയുവാനും, മഹാരോഗങ്ങൾ അകലുവാനും ഹൈന്ദവർ മൃത്യുഞ്ജയനായ ശിവനെ ആരാധിച്ചു വരുന്നു. രോഗനാശകരനായ ശിവനെ വൈദ്യനാഥൻ എന്ന് വിശ്വാസികൾ വിളിക്കുന്നു.{{Sfn|Arvind Sharma|2000|p=65}}{{Sfn|Issitt|Main|2014|pp=147, 168}}{{Sfn|Flood|1996|p=151}} ശക്തി സമ്പ്രദായത്തിലെ വിശ്വാസപ്രകാരം പ്രപഞ്ച ഊർജ്ജവും ക്രിയാത്മക ശക്തിയും ആദിപരാശക്തി എന്ന സർവേശ്വരിയാണ്. ശിവന്റെ ഭാര്യയും ശക്തിസ്വരൂപിണിയുമായ [[പാർവ്വതി]] തന്നെയാണ് ഈ ഭഗവതി. [[ദുർഗ്ഗ]], [[കാളി]], [[ചണ്ഡിക]], [[ഭുവനേശ്വരി]], [[അന്നപൂർണേശ്വരി]], മഹാമായ തുടങ്ങിയ പേരുകളിൽ പാർവതി അറിയപ്പെടുന്നു. ശ്രീ പാർവ്വതി പരമശിവന്റെ തുല്യ പൂരക പങ്കാളിയും സാക്ഷാൽ ജഗദീശ്വരിയുമാണ് എന്ന് ശൈവപുരാണങ്ങൾ വർണ്ണിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഇരുവരെയും ചേർത്തു ശിവശക്തി എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ആദിശിവനും ആദിശക്തിയും ചേർന്നാണ് പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടി നടത്തിയതെന്നും മറ്റ് ദേവീദേവന്മാർ എല്ലാം ശിവശക്തികളിൽ നിന്നും ഉണ്ടായവരാണെന്നും ശൈവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ശിവൻ എന്നാൽ ഒരു ശരീരത്തിലെ ജീവൻ തന്നെ ആണെന്നും പാർവതി ക്രിയാത്മക ശക്തി ആണെന്നും വിശ്വാസമുണ്ട്. അതിനാൽ ശിവൻ (ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ട) ഇല്ലാത്ത ശരീരം 'ശവം ' എന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപെട്ട ശിവ ക്ഷേത്രവും തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രവുമാണ് വാരാണസിയിലെ (കാശി) വിശ്വനാഥ ക്ഷേത്രം. ലോകത്തിന്റെ നാഥൻ എന്ന അർത്ഥത്തിൽ 'വിശ്വനാഥൻ' എന്ന പേര് ശിവന്റെ പര്യായ പദമാണ്. വടക്കേ ഇന്ത്യയിൽ വിശ്വാസികൾ മൃതദേഹങ്ങൾ സംസ്കരിച്ചതിനു ശേഷം മിച്ചം വരുന്നതിൽ അല്പം ഭസ്മം കാശി വിശ്വനാഥ ക്ഷേത്രത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നതായി കാണാം. ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് പരേതാത്മാവിന്റെ പാപങ്ങൾ ക്ഷമിക്കപ്പെടുവാനും ആ വ്യക്തിക്ക് ശിവലോകത്തിൽ ഭഗവാന്റെ സന്നിധിയിൽ മോക്ഷ പ്രാപ്തി ഉണ്ടാകുവാൻ സഹായിക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം.{{sfn|David Kinsley|1988|p=50, 103–104}}{{sfn|Tracy Pintchman|2015|pp=113, 119, 144, 171}} സ്മാർത്ത പാരമ്പര്യത്തിലെ പഞ്ചതാനപൂജയിലുള്ള അഞ്ച് തുല്യ ദൈവങ്ങളിൽ ഒരാളാണ് ശിവൻ. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം മരണമില്ലാത്തവൻ ആയതിനാലും യമനെ സംഹരിച്ചതിനാലും ഭഗവാന് മൃത്യുഞ്ജയൻ എന്നു നാമമുണ്ട്. ശിവ പുരാണപ്രകാരം മൃത്യുഞ്ജയ മന്ത്രം ചൊല്ലി പ്രാർഥിക്കുന്നവരുടെ തലയിലെഴുത്തായി അപമൃത്യുവോ മാരക പീഡയോ ഉണ്ടെങ്കിൽ മൃത്യുഞ്ജയനായ ഭഗവാൻ അതിനെ മാറ്റി ആ ഭക്തർക്ക് ആയുരാരോഗ്യ സൗഖ്യവും ദീർഘായുസ്സും നൽകും എന്നാണ് വിശ്വാസം. ശിവഭഗവാൻ്റെ പ്രസാദം ഭസ്മമാണ്. ഭസ്മം സംഹാരത്തിൻ്റെ തത്ത്വവുമാണ്. ഏതൊരു ശിവ ഭക്തനാണോ നിഷ്കളങ്ക ഭക്തിയാൽ ശിവനെ ഭജിക്കുന്നത്, ആ ഭക്തൻ മരിച്ചാൽ ആ ചുടലക്കളത്തിൽ ശിവഭഗവാൻ എത്തി ആ ഭക്തൻ്റെ ശവഭസ്മം നെറ്റിയിൽ അണിയുമെന്നും അങ്ങനെ അണിഞ്ഞാൽ ആ ആത്മാവിന് ഇനിയൊരു ജന്മം ഇല്ലാതെ ശിവ ചൈതന്യത്തിൽ ലയിച്ച് മോക്ഷം നേടുമെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവാൻ്റെ ശവഭസ്മ ധാരണത്തിൻ്റെയും ശ്മശാന വാസത്തിൻ്റെയും അർത്ഥമിതാണ്. സ്ഥിരമായി ഭസ്മം ധരിച്ചുകൊണ്ട് ശിവക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുന്ന ഭക്തരുടെ അപമൃത്യു മാഞ്ഞു പോകുമെന്നും ആ ഭക്തരോട് ഭഗവാന് അതിരറ്റ ഭക്തവാത്സല്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. " അനായാസേന മരണം വിനാദൈന്യേന ജീവനം ദേഹിമേ കൃപയാ ശംഭോ ത്വയി ഭക്തി അചഞ്ചലാം " ഈ പ്രാർത്ഥന ശിവഭഗവാനോടുള്ളതാണ്. ജീവിതത്തിന്റെ അന്ത്യവും ജീവിതരീതിയും എങ്ങനെയായിരിക്കണം എന്ന് വളരെ ലളിതമായി ഇതിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്. അനായാസേന മരണം: മരണം പ്രയാസമില്ലാത്തതാകണം (വേദനയോ കഷ്ടപ്പാടോ ഇല്ലാത്ത മരണം). വിനാദൈന്യേന ജീവനം: മറ്റൊരാളുടെ മുന്നിലും കൈനീട്ടാതെ, ദീനതയില്ലാത്ത അന്തസ്സുള്ള ഒരു ജീവിതം നൽകണം. ദേഹിമേ കൃപയാ ശംഭോ: ഹേ ശംഭോ (ശിവഭഗവാനേ), അവിടുത്തെ കരുണയാൽ എനിക്കിത് നൽകിയാലും. ത്വയി ഭക്തി അചഞ്ചലാം: അവിടുത്തെ പാദങ്ങളിൽ ഇളകാത്ത (അചഞ്ചലമായ) ഭക്തിയും എനിക്കുണ്ടാകണം.<ref name=":0" /> ഈ പ്രാർത്ഥനയുടെ സാരം സുഖസൗകര്യങ്ങളേക്കാൾ ഉപരിയായി, ഒരു മനുഷ്യൻ ആഗ്രഹിക്കേണ്ട വലിയ കാര്യങ്ങളാണ് ഇതിൽ ചോദിക്കുന്നത്. കിടപ്പിലാകാതെയുള്ള മരണം, പരാശ്രയമില്ലാത്ത ജീവിതം, ഭഗവാനിലുള്ള അടിയുറച്ച വിശ്വാസം എന്നിവയാണ് ഏതൊരു ഭക്തന്റെയും ആത്യന്തികമായ ലക്ഷ്യം. <ref name="Flood 1996, p. 17" /> == ശൈവ വിശ്വാസം == ശൈവസമ്പ്രദായം അനുസരിച്ച് ദൈവത്തിന്റെ പരമോന്നതരൂപം രൂപമില്ലാത്തതും പരിധിയില്ലാത്തതും അതിരില്ലാത്തതും മാറ്റമില്ലാത്തതുമായ കേവല ബ്രഹ്മമാണ്.<ref name="Stella_param">{{harvnb|Kramrisch|1981| pp=184–188}}</ref> പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ പ്രഥമമായ ആത്മൻ (ആത്മാവാണ്) ഇത്. പാർവതിയാകട്ടെ സർവയിടത്തും നിറഞ്ഞ പ്രകൃതിയും.<ref name="Davis_param">Davis, pp. 113–114.</ref>{{sfn|William K. Mahony|1998|p=14}}{{Sfn|Arvind Sharma|2000|p=65}} ഭയങ്കരമായതും ദയനിറഞ്ഞതുമായ അനേകം വിവരണങ്ങൾ ശിവനെപ്പറ്റി ഉണ്ട്. ദയാപരമായ വിവരണങ്ങളിൽ കൈലാസ പർവതത്തിൽ<ref name="Zimmer 1972 p. 124"/> സന്യാസ ജീവിതം നയിക്കുന്ന യോഗിയായും കൂടാതെ ഭാര്യ പാർവതിയും മക്കളായ ഗണേശനും കാർത്തികേയനും ഉള്ളൊരു ഗൃഹസ്ഥാശ്രമി എന്ന നിലയിലും അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഭയാനകമായ ചിത്രീകരണങ്ങളിൽ, പലപ്പോഴും ദുഷ്ടശക്തികളെ കൊല്ലുന്നതായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു. ശിവൻ എന്നാൽ “മംഗളകാരി” എന്ന് അർത്ഥമുണ്ട്. “അൻപേ ശിവം” എന്നാൽ സ്നേഹമേ ശിവം എന്നാണ് അർത്ഥം. ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെ അഞ്ചുമുഖങ്ങളും ചേർന്ന ബ്രഹ്മം അഥവാ പരബ്രഹ്മം ശിവനാകുന്നു. ശിവൻ എന്നാൽ മംഗളകരമായത്, സത്യമായത്, സുന്ദരമായത് എന്നാണ് അർത്ഥം. ശിവന്റെ അഞ്ച് മുഖങ്ങൾ തന്നെയാണ് (സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരം, തിരോധാനം, അനുഗ്രഹം എന്നീ പഞ്ച കൃത്യങ്ങൾക്ക്) ആധാരം. അതിനാൽ ശിവനെ പഞ്ച വക്ത്രൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവ്, മഹാവിഷ്ണു, മഹാരുദ്രൻ, മഹേശ്വരൻ, സദാശിവൻ ഇവയാണ് പരബ്രഹ്മമൂർത്തിയായ പരമേശ്വരന്റെ അഞ്ച് മുഖങ്ങൾ. ശിവൻ (മഹാദേവൻ, മഹാകാലേശ്വരൻ, പഞ്ചവക്ത്രൻ) ആദിശിവൻ, ആദിദേവൻ, ആദിയോഗി, ആദിരൂപ, ആദിനാഥ എന്നി അനേക പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. പാർവ്വതി(ദുർഗ്ഗ, കാളി, ലളിതാ ത്രിപുരസുന്ദരി) ആദിപരാശക്തി, ആദിശക്തി എന്നി അനേക നാമങ്ങളിലും അറിയപ്പെടുന്നു. ഈശാനം, തത്പുരുഷം, അഘോരം, വാമദേവം, സത്യോജാതം എന്നീ പഞ്ച മുഖത്തോടുകൂടിയവനാണ് മഹാദേവൻ. അനേകം മൂർത്തിഭാവങ്ങളിൽ ഭഗവാനെ ആരാധിക്കുന്നു. ത്രിപുരാന്തകമൂർത്തി, കാമാന്തകമൂർത്തി, കാലാരിമൂർത്തി, ഗജാസുരസംഹാരമൂർത്തി,ശരഭേശമൂർത്തി, ബ്രഹ്മശിരഛേദമൂർത്തി, ഭൈരവമൂർത്തി, വീരഭദ്രമൂർത്തി, ജലന്ധരഹരമൂർത്തി, അന്തകാസുരവധമൂർത്തി, അഘോരമൂർത്തി, മഹാകാലമൂർത്തി, ഇവയാണ് ശിവന്റെ സംഹാരമൂർത്തി ഭാവങ്ങൾ. ഇതിനുപുറമേ സദാശിവൻ, മൃത്യുഞ്ജയൻ, ദക്ഷിണാമൂർത്തി, കീരാതമൂർത്തി, നീലകണ്ഠൻ, ചന്ദ്രശേഖരൻ, വിശ്വനാഥൻ, ശ്രീകണ്ഠൻ, ഉമാമഹേശ്വരൻ, സ്ഥാണുമലയൻ, അന്തിമഹാകാളൻ, നടരാജൻ എന്നിങ്ങനെ അസംഖ്യം മൂർത്തികളെ കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ദക്ഷിണാമൂർത്തിഭാവം തന്നെ യോഗ ദക്ഷിണാമൂർത്തിയായും ജ്ഞാന ദക്ഷിണാമൂർത്തിയായും ഭാവഭേദങ്ങളുണ്ട്. ശുകപുരം ഗ്രാമത്തിലെ ദക്ഷിണാമൂർത്തി ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്. അർജുനനെ പരീക്ഷിക്കുവാനായി കാട്ടാളരൂപം ധരിച്ച ശിവഭാവമാണ് കീരാതമൂർത്തി. പാറശാല മഹാദേവനും, എറണാകുളത്തപ്പനും കിരാതഭാവത്തിലുള്ളതാണ്. കാളകൂടവിഷം പാനം ചെയ്ത് നീലകണ്ഠനായ ശിവനെ ആരാധിക്കുന്ന വിവിധ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കേരളത്തിലുണ്ട്. ചേർത്തലയ്ക്കടുത്ത് തിരുവിഴാക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാനെ നീലകണ്ഠനായി ആരാധിക്കുന്നു. അവിടെ കൈവിഷശാന്തിക്കായി നടക്കുന്ന ചികിത്സ പ്രസിദ്ധമാണ്. കാസർഗോഡ് നീലേശ്വരത്ത് നീലകണ്ഠനെ നീലേശ്വരനായി ആരാധിക്കുന്നു. തളിപ്പറമ്പിലെ കാഞ്ഞിരങ്ങാട്ട്‌ ഭഗവാൻ വൈദ്യനാഥനാണ്. ഏറ്റുമാനൂരപ്പൻ അഘോരമൂർത്തിയാണ്. തിരുനാവായക്ക് സമീപം പ്രസിദ്ധമായ തൃപ്രങ്ങോട് ശിവൻ കാലസംഹാരമൂർത്തിയാണ്. യമനിൽ നിന്നും മാർക്കണ്ഡേയനെ രക്ഷിച്ചത് ഇവിടെ വച്ചാണ്. കൊല്ലം തൃക്കടവൂരിൽ മൃത്യുഞ്ജയനായി ഭഗവാനെ ആരാധിക്കുന്നു. വൈക്കം മഹാദേവ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ ദക്ഷിണാമൂർത്തി ആയും ഉച്ചയ്ക്ക് കിരാത മൂർത്തിയായും വൈകിട്ട് പർവ്വതിസമേതനായ സദാശിവനുമായാണ് ഭാവസങ്കല്പം. രാവിലെ ദർശനം നടത്തിയാൽ ജ്ഞാനവും ഉച്ചക്ക് വിജയവും വൈകിട്ട് സിദ്ധിയുമാണ് ഫലം. അന്നദാനപ്രഭുവായ വൈക്കത്തപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാട് പ്രാതലാണ്. തൃശൂർ ജില്ലയിലെ പുരാതന ഗുഹാക്ഷേത്രമായ തൃക്കൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണെങ്കിലും നട വടക്കുഭാഗത്താണ്. രൗദ്രമൂർത്തിയായ ഭഗവാനെ മുൻവശത്ത് നിന്ന് ദർശിക്കാൻ പാടില്ലാത്തതിനാലാണ് നട വടക്കു ഭാഗത്തായിരിക്കുന്നത്. അഗ്നിലിംഗം ആയതിനാൽ ഇവിടെ അഭിഷേകമില്ല. മാവേലിക്കര കണ്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവനെ പാർവ്വതീശൻ, ശിവശങ്കരൻ, ശ്രീകണ്ഠൻ, വിശ്വനാഥൻ, മൃത്യുഞ്ജയൻ എന്നീ ഭാവങ്ങളിൽ പ്രധാന്യത്തോടെ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലുകളിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ ശിവക്ഷേത്രമാണ് തിരുവഞ്ചിക്കുളം ശിവക്ഷേത്രം. ശൈവരുടെ 274 ശൈവ തിരുപ്പതികളിൽ കേരളത്തിലുള്ള ഏക ശൈവതിരുപ്പതിയാണിത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉപദേവതാ പ്രതിഷ്ഠകളുള്ള ക്ഷേത്രവും ഇതാണ്. എറണാകുളം തിരുവൈരാണിക്കുളത്ത് ശിവൻ പാർവ്വതീസമേതനാണ്. ധനുമാസത്തിലെ തിരുവാതിരക്കാലത്ത് മാത്രമേ ഇവിടുത്തെ പർവ്വതീനട തുറക്കുകയുള്ളു.ചെങ്ങന്നൂരിൽ പർവ്വതി ദേവിയെ ഭൂവനേശ്വരീ സങ്കല്പത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു. 'തൃപ്പൂത്ത്' എന്ന അത്ഭുതകരമായ പ്രതിഭാസം ഇവിടുത്തെ ദേവിയുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. ശൈവ മതത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രാധാന്യമുള്ള മറ്റൊരു രൂപകല്പനയാണ് അർദ്ധനാരീശ്വരൻ. ശിവനും പാർവ്വതിയും തമ്മിലുള്ള ഭാര്യാഭർതൃബന്ധ ത്തിൻ്റെ ദാർഢ്യത്തോടൊപ്പം മറ്റൊരു ഉദാത്ത സങ്കല്പത്തിലേക്കും ഇത് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നു. ശക്തിയുമായി ചേരുമ്പോഴാണ് ശിവന് കർമ്മശേഷി ഉണ്ടാകുന്നത്. ഭഗവാൻ നേരിട്ട് പ്രത്യക്ഷനായ പന്ത്രണ്ട് ജ്യോതിർലിംഗങ്ങൾ ഭാരതത്തിലുണ്ട്. ചന്ദ്രന് മോക്ഷം നല്കി അനുഗ്രഹിച്ച 'സോമനാഥം' ഗുജറാത്തിലെ സൌരാഷ്ട്രത്തിലാണ്. ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ ശ്രീശൈലത്തുള്ള 'മല്ലികാർജുനം' മധ്യപ്രദേശിലെ ഉജ്ജയിനിയിൽ ഉള്ള 'മഹാകാലേശ്വരം', മധ്യപ്രദേശിലെ തന്നെ മാൾവയിലെ 'ഓംകാരേശ്വരം', മഹാരാഷ്ട്രയിലെ 'വൈദ്യനാഥം' മഹാരാഷ്ട്രയിലെ തന്നെ 'ഭീമശങ്കരം' തമിഴ്നാടിലെ 'രാമേശ്വരം' ഗുജറാത്തിലെ 'നാഗേശ്വരം' കാശിയിലെ 'വിശ്വനാഥം' നാസിക്കിലെ'ത്രയംബകേശ്വരം' ഹിമാലയത്തിലെ'കേദാർനാഥം'ദൗലത്താബാദിലുള്ള'ഘുശ്മേശ്വരം' ഇവയാണ് ദ്വാദശ ജ്യോതിർലിംഗ ക്ഷേത്രങ്ങൾ. == ശിവരൂപം == കഴുത്തിലെ സർപ്പം, അലങ്കരിച്ച ചന്ദ്രക്കല, മുടിയിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന ഗംഗാ നദി, നെറ്റിയിലെ മൂന്നാമത്തെ കണ്ണ് , വലത്തെ കയ്യിൽ മഴുവും (പരശു) ഇടത്തെ കൈയിൽ മാൻ കുഞ്ഞും എന്നിവയാണ് ശിവന്റെ പ്രതിരൂപങ്ങൾ. സാധാരണയായി ശിവന് പ്രതിഷ്ഠ ഉണ്ടാകാറില്ല. പകരം ലിംഗത്തിന്റെ രൂപത്തിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ ആരാധിക്കുന്നത്.<ref name=Fuller>Fuller, p. 58.</ref> == വിവിധ നാമങ്ങൾ == പ്രാദേശികമായും അല്ലാതെയും ശിവന് ധാരാളം പേരുകൾ ഉണ്ട്. ശിവന്റെ ഓരോ ഭാവങ്ങൾക്കും സമാനമായി പാർവതിക്കും രൂപഭേദങ്ങൾ വർണ്ണിച്ചു കാണുന്നു. ശിവനെ ആദിദേവൻ, മഹാദേവൻ, ദേവാദിദേവൻ, മഹേശ്വരൻ, പരമേശ്വരൻ, ഭുവനേശ്വരൻ, സദാശിവൻ, ഓംകാരം, പരബ്രഹ്മം, പരബ്രഹ്മമൂർത്തി, മഹാലിംഗേശ്വരൻ, ഈശ്വരൻ, മഹാകാലേശ്വരൻ, ത്രിപുരാന്തകൻ, പഞ്ചവക്ത്രൻ, മൃത്യുഞ്ജയൻ, മഹാകാലൻ, കാലകാലൻ, ചണ്ഡികേശ്വരൻ, രാജരാജേശ്വരൻ, വൈദ്യനാഥൻ, മുനീശ്വരൻ, വീരഭദ്രൻ, ഭൈരവൻ അഥവാ കാലഭൈരവൻ, സർവേശ്വരൻ, ജഗദീശ്വരൻ, ജഗന്നാഥ, പരമാത്മാവ്, സുന്ദരേശ്വരൻ, ഭുവനേശ്വരൻ, ജഗന്നാഥൻ, സർവേശ്വരൻ, നടരാജൻ, വൈദ്യനാഥൻ, ശ്രീകണ്ടെശ്വരൻ, നീലകണ്ഠൻ എന്നും പാർവതിയെ ആദിപരാശക്തി, പ്രകൃതി, മൂലപ്രകൃതി, മഹാദേവി, ദുർഗ്ഗ, പരമേശ്വരി, മഹേശ്വരി, ലളിത, മഹാത്രിപുരസുന്ദരി, മഹാകാളി, കാളിക, കാലരാത്രി, ചണ്ഡിക, ചാമുണ്ഡേശ്വരി, ഭുവനേശ്വരി, രാജരാജേശ്വരി, അന്നപൂർണേശ്വരി, സർവേശ്വരി, മഹാമായ, അപർണ്ണ, കാത്യായനി, ഉമ, ഗൗരി, ജഗദംബിക, ഭഗവതി, ഈശ്വരി, ശിവ, ഭവാനി, ശാകംഭരി, ശ്രീമാതാ, ഭൈരവി, മംഗളാദേവി, ഭഗവതി, ശങ്കരി, മീനാക്ഷി, കാമാക്ഷി എന്നി നാമങ്ങളിൽ സ്തുതിക്കുന്നു. അർദ്ധനാരീശ്വരൻ നിർഗുണ പരബ്രഹ്മമായും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. യോഗ, ധ്യാനം, കല, (നൃത്തം, സംഗീതം തുടങ്ങിയവ) എന്നിവയുടെ രക്ഷാധികാരിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ശിവനെ ആദിയോഗി ശിവ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.<ref name=Shiv_samhita>Shiva Samhita, e.g. translation by Mallinson.</ref><ref name=Varenne>Varenne, p. 82.</ref><ref>Marchand for Jnana Yoga.</ref> == മൃത്യുഞ്ജയൻ == അപകടത്തിൽ നിന്നും, മരണഭയത്തിൽ നിന്നും മുക്തി നേടുന്നതിന് ഹൈന്ദവർ ആരാധിക്കുന്ന ശിവനാണ് മൃത്യുഞ്ജയൻ അഥവാ മൃത്യുഞ്ജയ മൂർത്തി. മരണത്തെ ജയിച്ച ശിവനെ മൃത്യുവിജയി എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ശിവൻ തന്റെ പരമ ഭക്തനായ മാർക്കണ്ടേയൻ എന്ന ബാലനെ അകാല മരണത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുകയും തന്റെ ആയുസ് നിശ്ചയിക്കാൻ അധികാരം നൽകുകയും കീർത്തിയും ഐശ്വര്യവും നൽകി അനുഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്തു എന്ന് ശിവപുരാണം പറയുന്നു. മൃത്യുവിന്റെ നടത്തിപ്പുകാരൻ യമദേവനാണ്. ആ കാലനെയും വരുതിക്ക് നിറുത്തുന്ന ശിവനെ കാലന്റെ കാലൻ അഥവാ കാലകാലൻ, മഹാകാലൻ അഥവാ മഹാകാളൻ എന്നു ഭക്തർ വിളിക്കുന്നു. മഹാകാളന്റെ ശക്തിയാണ് [[മഹാകാളി]]. ജനിച്ചാൽ മരണം ഉറപ്പാണ്. എന്നാൽ ആ മരണം ഒരു വെള്ളരി പഴുത്ത് പാകമെത്തി അതിന്റെ ഞെട്ടിൽ നിന്നും സ്വയം വേറിട്ട് വീഴും പോലെ സ്വാഭാവികമായും ദീർഘമായ ആയുസിന് ശേഷം അതിന് കൽപ്പിച്ചിട്ടുള്ള സമയത്തുമേ സംഭവിക്കാവൂ എന്നാണ് ശിവന് സമർപ്പിച്ചിട്ടുള്ള മൃത്യുഞ്ജയ മന്ത്രം എന്ന പ്രാർത്ഥന കൊണ്ടു ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. അതിന് മുൻപ് മരണം സംഭവിക്കരുത് എന്നർത്ഥം. അതായത് അകാലമൃത്യു, അപകടമരണം, അവിചാരിത മരണം തുടങ്ങിയവ ഒന്നും സംഭവിക്കരുത് എന്നാണ് ഭഗവാനോടുള്ള പ്രാർത്ഥന. ശിവ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ മൃത്യുഞ്ജയ ഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയ വഴിപാടുകൾ നടത്തപ്പെടുന്നത് കാണാവുന്നതാണ്. == വിശേഷ ദിവസങ്ങൾ == ആഴ്ചയിലെ ഞായർ, തിങ്കൾ തുടങ്ങിയവ ശിവ ക്ഷേത്ര ദർശനത്തിന് പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ. ഇതിൽ ഞായറാഴ്ച അവധി ദിവസം കൂടിയാണ് എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. മഹാശിവരാത്രി, ധനുമാസ തിരുവാതിര, പ്രദോഷ ശനിയാഴ്ച എന്നിവ വിശേഷ ദിവസങ്ങൾ. പൊതുവേ ഞായറാഴ്ച ആണ് മഹാദേവന് ഏറ്റവും പ്രധാനമായ ദിവസം. ആദിത്യന്റെ ദിവസമായ ഞായറാഴ്ച ശിവാരാധന നടത്തുന്നത് ആയുസും ഐശ്വര്യവും നൽകും എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിത്യന്റെ അധിദൈവം ശിവനാണ്. സൂര്യശംഭു എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തിങ്കളാഴ്ചയും പ്രധാനമാണ്. പാർവതി സമേതനായ ശിവനാണ് അന്ന് പ്രാധാന്യം. മനഃശാന്തിക്കും, ഇഷ്ട വിവാഹ ജീവിതത്തിനും അന്ന് തിങ്കളാഴ്ച വ്രതവും ശിവപാർവതി ക്ഷേത്ര ദർശനവും ഉത്തമം എന്ന് വിശ്വാസം. പ്രദോഷം വരുന്ന ശനിയാഴ്ചത്തെ ശിവാരാധന സർവദുരിതമുക്തിക്കും ഉത്തമം എന്ന് വിശ്വാസം. പരമശിവൻ കാളകുടം ഭക്ഷിച്ചത് ഒരു ശനിയാഴ്ചയാണ് എന്ന് പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നു. അദ്ദേഹം ആനന്ദതാന്ധവമാടിയ ത്രയോദശിയും ചേർന്ന് വരുന്ന പുണ്യദിനമാണ് മഹാപ്രദോഷം. ശനിയാഴ്ച വരുന്ന മഹാപ്രദോഷ ദിനത്തിൽ ശിവക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തിയാൽ അഞ്ചു വർഷം ശിവ ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയ ഫലം സിദ്ധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. തുടർച്ചയായി രണ്ടു ശനിപ്രദോഷങ്ങൾ അനുഷ്ടിച്ചാൽ അർദ്ധനാരീശ്വര പ്രദോഷം എന്നു പറയുന്നു. ശിവനും ശക്തിയും ചേർന്നു അർദ്ധനാരീശ്വരരായിട്ടുള്ളതിനാൽ ദാമ്പത്യ പ്രശ്നങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞു പങ്കാളികൾ ഇണങ്ങിച്ചേരുമെന്നും, വിവാഹതടസ്സങ്ങൾ നീങ്ങുമെന്നും ഐശ്വര്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും ആണ് വിശ്വാസം. പ്രദോഷവ്രതം ആപത്തുകൾ അകറ്റുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. പ്രദോഷവ്രതം സർവ്വ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കുന്ന ഒന്നാണ്‌. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്ക് ശിവൻ പാർവതീസമക്ഷം ആനന്ദ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. തദവസരത്തിൽ നൃത്തത്തിന്‌ മോടികൂട്ടാൻ [[സരസ്വതി|സരസ്വതിദേവി]] വീണ വായിക്കുന്നു. ബ്രഹ്‌മാവ്‌ താളം പിടിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രൻ പുല്ലാങ്കുഴൽ വായിക്കുന്നു. [[ലക്ഷ്മി|ലക്ഷ്മിദേവി]] ഗാനാലാപം നടത്തുന്നു. ശിവഭൂതഗണങ്ങളും നൃത്തം ചെയ്യുന്നു. ദേവന്മാർ ഭഗവൽ സ്‌തോത്രങ്ങൾ പാടുന്നു. യക്ഷ കിന്നരന്മാർ ഭഗവാനെ സ്‌തുതിക്കുന്നു. സകലദേവന്മാരും സന്നിഹിതരാവുന്ന, പ്രദോഷവ്രതം നോറ്റാൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഒന്നിച്ചു പ്രസാദിക്കുമെന്ന മാഹാത്മ്യം കൂടി ഈ വ്രതത്തിനുണ്ട്‌. പ്രദോഷവ്രത സമയത്ത് ഗുരുനിന്ദയും വെറ്റിലമുറുക്കും നിഷിദ്ധമാണ്‌. രുദ്രാക്ഷം ധരിച്ച്‌ പഞ്ചാക്ഷരം ജപിച്ചും ശിവമഹാത്മ്യം പാരായണം ചെയ്‌തും 12 മാസം വ്രതം ആചരിച്ചാൽ ശാന്തിയും സമാധാനവും കളിയാടും എന്നാണ് ശൈവ വിശ്വാസം. {{sfn|Flood|1996|p=17}}<ref name="Keayxxvii">Keay, p.xxvii.</ref> ==പ്രതീകാത്മകതയിൽ == [[പ്രമാണം:Gods AS.jpg|250px|right]] [[പ്രമാണം:Siva With Moustache From Archaeological Museum GOA IMG 20141222 122455775.jpg|thumb|right|മീശയുള്ള ശിവന്റെ രൂപം. ഗോവ ആർക്കിയോളജിക്കൽ മ്യൂസിയത്തിൽനിന്ന്.]] ===ഗുണങ്ങൾ=== * '''ശിവരൂപം''': മറ്റുദേവന്മാരിൽനിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ജടാധാരിയും ശ്മശാനവാസിയുമാണ് ശിവൻ. ശിവന്റെകയ്യിലെപ്പോഴും തൃശ്ശൂലം കാണപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ ജടയിൽ ചന്ദ്രക്കല വിരാജിക്കുന്നു. ശരീരത്തിൽ രുദ്രാക്ഷമാലയും നാഗങ്ങളും അണിഞ്ഞ നിലയിലാണ് ശിവന്റെ രൂപം. * '''തൃക്കണ്ണ്''' : ശിവന്റെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയാണ് നെറ്റിയിലുള്ള മൂന്നാമത്തെ [[കണ്ണ്|നേത്രം]]. തൃക്കണ്ണിൽ നിന്നുള്ള അഗ്നികൊണ്ടാണ് ശിവൻ [[കാമദേവൻ|കാമദേവനെ]] ഭസ്മീകരിച്ചത്<ref>For Shiva as depicted with a third eye, and mention of the story of the destruction of Kama with it, see: Flood (1996), p. 151.</ref>. മൂന്നുകണ്ണുകളുള്ളതിനാൽ ശിവൻ ത്രിലോചനൻ(ത്രി= മൂന്ന്; ലോചനം= കണ്ണ്), എന്ന&nbsp;നാമത്തിലും&nbsp; അറിയപ്പെടുന്നു. * '''ചന്ദ്രക്കല''' : ശിവന്റെ ജടാമൗലിയിൽ എപ്പോഴും ചന്ദ്രദേവൻ വിരാജിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം<ref>For the moon on the forehead see: Chakravarti, p. 109.</ref>. അതിനാൽതന്നെ ചന്ദ്രശേഖരൻ<ref>For ''{{IAST|śekhara}}'' as crest or crown, see: Apte, p. 926.</ref><ref>For {{IAST|Candraśekhara}} as an iconographic form, see: Sivaramamurti (1976), p. 56.</ref><ref>For translation "Having the moon as his crest" see: Kramrisch, p. 472.</ref> , ചന്ദ്രമൗലി, കലാധരൻ, തിങ്കൾ മന്നൻ തുടങ്ങിയനാമങ്ങൾ ശിവന്റെ പര്യായങ്ങളാണ്. * '''ഭസ്മം''' :ശിവന്റെ ശരീരത്തിൽ ഭസ്മം ലേപനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. മനുഷ്യരാരും [[മൃത്യു]] എന്ന സത്യത്തിൽനിന്ന് മോചിതരല്ല എന്നും, എന്നാൽ ശിവം അനശ്വരമാണെന്നും ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഭസ്മധാരിയും ശ്മശാനവാസിയുമായ ശിവന്റെ ഒരു രൂപമാണ് [[ഭൈരവൻ]]. * '''ജട''' : ശിവന്റെ [[മുടി|കേശം]] ജടപിടിച്ചതും കെട്ടിവെച്ചിരിക്കുന്നതുമാണ്. ജടാധാരി, വ്യോമകേശൻ എന്നീ നാമങ്ങളും ശിവന്റെ പര്യായങ്ങളാണ്. * '''നീലകണ്ഠം''' : പാലാഴി മഥനത്തിന്റെ ഫലമായി കാളകൂടം എന്ന മാരകവിഷം പുറത്തേക്കു വന്നു. മൂന്നുലോകത്തേയും സംഹരിക്കാൻ ശക്തിയുള്ള വിഷമായിരുന്നു കാളകൂടം. കാളകൂടത്തെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ മൃത്യുഞ്ജയനായ ശിവനു മാത്രമേ സാധിക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ. ഹാലാഹലം അഥവാ കാളകൂടവിഷം പാനം ചെയ്ത ഭഗവാന്റെ കഴുത്ത് നീലനിറമായി മാറി.<ref>For Shiva drinking the poison churned from the world ocean see: Flood (1996), p. 78.</ref><ref name="Kramrisch, p. 473">Kramrisch, p. 473.</ref> അന്നുമുതൽ ശിവൻ നീലകണ്ഠൻ(സംസ്കൃതം नीलकण्ठഃ) എന്ന നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. <ref>{{Harvnb|Sharma|1996|p=290}}</ref><ref>See: name #93 in Chidbhavananda, p. 31.</ref> * '''ഗംഗാനദി''' : സ്വർഗ്ഗത്തിലൂടെ ഒഴുകിയിരുന്ന നദിയായിരുന്നു [[ഗംഗ]]. ഭഗീരഥൻ എന്ന് രാജർഷി തന്റെ പൂർവ്വ പിതാമഹന്മാരുടെ പാപം തീർക്കാനായി കഠിനതപം ആരംഭിച്ചു. ഗംഗയെ ഭൂമിയിലെത്തിക്കുക മാത്രമായിരുന്നു അതിനുള്ള ഏക ഉപായം. എന്നാൽ ഗംഗ സ്വർഗ്ഗത്തിൽനിന്നും ഭൂമിയിലേക്ക് പതിച്ചാൽ അതിന്റെ ആഘാതം തടുക്കാൻ ഭൂമിക്കാവില്ല. ആയതിനാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നും ഭൂമിയിലേക്കു പതിച്ച ഗംഗയെ ശിവൻ തന്റെ ജടയിൽ ബന്ധനസ്ഥയാക്കി. പിന്നീട് ഗംഗാനദി ശിവന്റെ ജടയിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിച്ച് ഭാരതദേശത്തിലൂടെ ഒഴുകി സർവ്വജനങ്ങളുടേയും പാപത്തെ കഴുകി കളഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം.<ref>For alternate stories about this feature, and use of the name {{IAST|Gaṅgādhara}} see: Chakravarti, pp. 59 and 109.</ref><ref>For description of the {{IAST|Gaṅgādhara}} form, see: Sivaramamurti (1976), p. 8.</ref> ഗംഗയെ ജടയിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതിനാൽ ഗംഗാധരൻ എന്ന നാമത്തിലും ശിവൻ അറിയപ്പെടുന്നു. * '''നാഗങ്ങൾ''' : നാഗങ്ങളെ ആഭരണമായി ശരീരത്തിലണിയുന്ന ദേവനായാണ് ശിവനെ വർണ്ണിക്കുന്നത്<ref>Flood (1996), p. 151</ref>. [[വാസുകി]] എന്ന നാഗ രാജാവിനെ ശിവൻ എപ്പോഴും കഴുത്തിലണിയുന്നു. അഷ്ട നാഗങ്ങളും ശിവനെ സേവിക്കുന്നു. * '''മാൻ''' : കയ്യിൽ മാനിനെ വഹിക്കുന്ന രൂപത്തിലും ശിവനെ വർണ്ണിക്കാറുണ്ട്. ചിത്തചഞ്ചലതയിൽ നിന്നും ശിവൻ മോചിതനാണ് എന്നാണ് ഇത് പ്രതീകവൽക്കരിക്കുന്നത്. മനുഷ്യന്റെ മനസ്സ് ഒരു ചിന്തയിൽനിന്നും മറ്റൊന്നിലേക്ക് ഒരു മാനിനെപോലെ ചാടിപ്പോകുന്നു. എന്നാൽ ശിവൻ സർവ്വജ്ഞനും നിർവികാരനും നിർവികല്പനുമാണ്. * '''തൃശൂലം''' : ശിവന്റെ സവിശേഷമായ ആയുധമാണ് തൃശൂലം. ശിവന്റെ വലതുകയ്യിലേന്തിയ സത്ത്വഗുണം, തമോഗുണം രജോഗുണം എന്നീ [[ത്രിഗുണങ്ങൾ|ത്രിഗുണങ്ങളെയാണ്]] തൃശ്ശൂലം പ്രതീകവൽക്കരിക്കുന്നത്. പരമാധികാരത്തിന്റെ ചിഹ്നമായും തൃശൂലത്തെ കണക്കാക്കുന്നു. * '''ഢമരു''' : ശിവന്റെ ഇടതുകയ്യിലെ ഢമരു ശബ്ദബ്രഹ്മത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഢമരു നാദത്തിൽ നിന്നാണ് സംസ്കൃതഭാഷ ഉദ്ഭവിച്ചത് എന്നൊരു വിശ്വാസവും നിലനിൽക്കുന്നു. നൃത്തം ചെയ്യുന്ന ശിവന്റെ രൂപം [[നടരാജൻ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു. * '''നന്ദികേശ്വരൻ''' : ശിവന്റെ വാഹനമായ വൃഷഭമാണ് നന്ദി. പശുപതി എന്നൊരു നാമവും ശിവനുണ്ട്. പശു എന്ന വാക്കിന് മൃഗം എന്നാണ് അർഥം. മൃഗങ്ങളുടെയെല്ലാം പാലകൻ എന്നാണ് പശുപതി എന്ന വാക്കുകൊണ്ടുദ്ദേശിക്കുന്നത്. മനുഷ്യരൂപത്തിലും നന്ദിയെ ചിലപ്പോൾ ചിത്രീകരിക്കാറുണ്ട്. ==== ഗണം ==== ഭൂതഗണങ്ങളും പ്രേതങ്ങളും ശിവന്റെ ആജ്ഞാനുവർത്തികളായി കൈലാസത്തിൽ വിരാജിക്കുകയും അഹങ്കാരമില്ലാത്തവരെമാത്രം ശിവസന്നിധിയിൽ (കൈലാസത്തിൽ) പ്രവേശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ==== കൈലാസം ==== {{main|കൈലാസം}} ഹിന്ദുമത വിശ്വാസപ്രകാരം കൈലാസപർവ്വതം പരമശിവന്റെ വാസസ്ഥലമായി കരുതുന്നു.അദ്ദേഹം തന്റെ പത്നിയായ ശ്രീപാർവ്വതി ദേവിയുമൊത്ത് ധ്യാനത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് കൈലാസപർവ്വതം എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു. വിഷ്ണുപുരാണത്തിൽ കൈലാസപർവ്വതത്തെ കുറിച്ച് പരാമർശമുണ്ട്. പർവ്വതത്തിന്റെ നാലു മുഖങ്ങളിൽ ഓരോന്നും സ്ഫടികം, രത്നം, സ്വർണം, വൈഢൂര്യം എന്നിവകൊണ്ട് നിർമിച്ചതാണെന്ന് പറയുന്നു. കൈലാസപർവതത്തെ വിശ്വത്തിന്റെ തൂണായും പുകഴ്ത്തുന്നു.<ref name="allen">Allen, Charles. (1982). ''A Mountain in Tibet'', pp. 21-22. André Deutsch. Reprint: 1991. Futura Publications, London. ISBN 0-7088-2411-0.</ref> ചൈനയിലെ ടിബറ്റിൽ നീണ്ടുകിടക്കുന്ന ഹിമാലയപർവ്വതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് കൈലാസപർവ്വതം (സംസ്കൃതം :कैलास पर्वतः). എഷ്യയിലെ നീളം കൂടിയ നദികളായ സത്‌ലജ്, ബ്രഹ്മപുത്ര, കർണാലി തുടങ്ങിയ നദികളുടെ ഉത്ഭവ സ്ഥാനത്തിനടുത്താണ് കൈലാസപർവ്വതം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കൈലാസപർവ്വതത്തിനടുതായി മാനസസരോവരവും രക്ഷാസ്ഥൽ തടാകവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദൽഹിയിൽ നിന്നും 865 കിലോമീറ്റർ അകലെ സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 6690 മീറ്റർ ഉയരത്തിലാണ് കൈലാസം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ==== കാശി ==== {{പ്രലേ|വാരാണസി}} കാശിയെ ശിവന്റെ നഗരം എന്നാണ്‌ അറിയപ്പെടുന്നത്. ശിവക്ഷേത്രമായ കാശി വിശ്വനാഥ ക്ഷേത്രമാണ്‌ ഇവിടത്തെ പ്രധാനപ്പെട്ട ക്ഷേത്രം. ശക്തിപീഠമായ വിശാലാക്ഷി ക്ഷേത്രവും അതോടൊപ്പം നിലകൊള്ളുന്നു. കാശിയുടെ കാവൽദൈവമായ കാലഭൈരവന്റെ ക്ഷേത്രവും കാശിയിൽ കാണാം. ശിവന്റെ ഉഗ്രരൂപമാണ് കാലഭൈരവൻ. ഇവിടെ ഗംഗയുടെ കരയിൽ കൽപ്പടികൾ കെട്ടിയിട്ടുണ്ട്. ഇവയെ ഘാട്ട് എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിനു മുൻപ് ആളുകൾ ഈ പടികളിൽ നിന്ന് കുളിക്കുന്നു. മരണമടഞ്ഞ ഹിന്ദുക്കളുടെ മൃതദേഹം ദഹിപ്പിക്കുന്നതും ഇത്തരം പടികളിലാണ്. തുടർന്ന് ചിതാഭസ്മം ഗംഗയിൽ ഒഴുക്കുന്നു. ചില ഘാട്ടുകൾക്ക് പ്രത്യേകതകളുമുണ്ട്. ഇവയിൽ ഒന്നിൽ ബ്രഹ്മാവ് പത്തു കുതിരകളെ ബലികൊടുത്തു എന്നും മറ്റൊന്നിൽ പാർവതിയുടെ കമ്മൽ കളഞ്ഞു പോയതെന്നും വിശ്വാസങ്ങളുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപമുള്ള ജ്ഞാനക്കിണറിലാണ്‌ (ജ്ഞാനവാപി) ഇവിടത്തെ യഥാർത്ഥ ശിവലിംഗം എന്നും വിശ്വാസമുണ്ട്. === ശിവലിംഗം === [[പ്രമാണം:Siva Lingam at Jambukesvara temple in Srirangam.JPG|ലഘുചിത്രം|ശ്രീരംഗത്തെ ജംബുകേശ്വര ക്ഷേത്രത്തിലെ ശിവലിംഗം]] ശിവന്റെ പ്രതിരൂപം ആണ് ശിവലിംഗം. ഹിന്ദുക്കൾ ശിവനെ ആരാധിക്കുന്നതിനായി ശിവലിംഗം ഉപയോഗിക്കുന്നു. ലിംഗം "എന്ന വാക്കിന്റെ സംസ്കൃത അർഥം അടയാളം (ചിഹ്നം ) എന്നാണ്. ആദ്യം ഉണ്ടായ മിക്കവാറും എല്ലാ ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിലും ശിവലിംഗത്തിനെയാണ് പൂജ ചെയ്യുക{{തെളിവ്}}. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ശിവലിംഗപ്രതിഷ്ഠയുള്ള ക്ഷേത്രം [[വൈക്കം മഹാദേവക്ഷേത്രം]] ആണ്.{{തെളിവ്}} ശിവന്റെ സ്വയംഭൂലിംഗം ആരാധിക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് [[കൊട്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ|കൊട്ടിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]]{{തെളിവ്}} == ശൈവസമ്പ്രദായങ്ങൾ == ഹിന്ദുമതത്തിലെ നാല് പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയതാണ് ശൈവസമ്പ്രദായം({{lang-sa|शैव पंथ}}). വൈഷ്ണവം, ശാക്തേയം, [[Smarta Tradition|സ്മാർഥം]] എന്നിവയാണ് മറ്റ് മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങൾ. ശൈവസമ്പ്രദായം അനുവർത്തിച്ചുപോരുന്നവരെ ശൈവർ എന്നും വിളിക്കുന്നു. ശൈവവിശ്വാസപ്രകാരം സംപൂർണ്ണ പ്രപഞ്ചത്തിലെ സർവ്വവും ശിവമയമാണ്. ഇന്ത്യയിൽ [[കാശ്മീർ ശൈവിസം]], തമിഴ്നാട് [[നായനാർമാർ]], [[ലിംഗായതം]] എന്നു മൂന്നാൺ പ്രധാന ശൈവമാർഗ്ഗങ്ങൾ {{അവലംബം}}. ശിവനെ സംബന്ധിച്ചുള്ള ഒരു ഹൈന്ദവപുരാണമാണ് [[ശിവപുരാണം]]. == ജ്യോതിർലിംഗങ്ങൾ == {{Main|ജ്യോതിർലിംഗങ്ങൾ}} ശിവനെ ജ്യോതിർലിംഗ ഭാവത്തിൽ ആരാധിക്കുന്ന 12 ശിവക്ഷേത്രങ്ങളാണിവ {|class="wikitable" |- ! style="background:#ffc569;" colspan="2"| [[ജ്യോതിർലിംഗങ്ങൾ]] ! style="background:#ffc569;"| സ്ഥാനം |- | [[സോമനാഥ്]]||[[പ്രമാണം:Somanatha view-II.JPG|50px]]||[[സൗരാഷ്ട്ര]], [[ഗുജറാത്ത്]] |- | [[മല്ലികാർജ്ജുന ക്ഷേത്രം|മല്ലികാർജ്ജുനം]]||[[പ്രമാണം:Srisailam-temple-entrance.jpg|50px]]||[[ശ്രീശൈലം]], [[ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്]] |- | [[മഹാകാലേശ്വർ|മഹാകാലേശ്വരം]]||[[പ്രമാണം:Mahakal Temple Ujjain.JPG|50px]]||[[ഉജ്ജയിൻ|ഉജ്ജയിനി]], [[മദ്ധ്യ പ്രദേശ്]] |- | [[ഓംകാരേശ്വർ ക്ഷേത്രം|ഓംകാരേശ്വരം]]||[[പ്രമാണം:Omkareshwar.JPG|50px]]|| [[ഇൻഡോർ]], [[മദ്ധ്യ പ്രദേശ്]] |- | [[കേദാർനാഥ് ക്ഷേത്രം|കേദാർനാഥം]]||[[പ്രമാണം:Kedarnath Temple.jpg|50px]]||കേദാർനാഥ്, [[ഉത്തരാഖണ്ഡ്]] |- | [[ഭീമശങ്കർ ക്ഷേത്രം|ഭീമാശങ്കരം]]||[[പ്രമാണം:Bhimashankar.jpg|50px]]|| [[പൂന]], [[മഹാരാഷ്ട്ര]] |- | [[വിശ്വനാഥ്|വിശ്വനാഥം]]||[[പ്രമാണം:Benares A Brahmin placing a garland on the holiest spot in the sacred city by James Prinsep 1832.jpg|50px]]||[[ബനാറസ്]], [[ഉത്തർപ്രദേശ്]] |- | [[ത്രയംബകേശ്വർ ക്ഷേത്രം|ത്രയംബകേശ്വരം]]||[[പ്രമാണം:Trimbakeshwar Shiva Temple, Trimbak, Nashik district.jpg|50px]]||[[നാസിക്ക്]], [[മഹാരാഷ്ട്ര]] |- | [[രാമേശ്വർ|രാമേശ്വരം]]||[[പ്രമാണം:രാമേശ്വരം ക്ഷേത്രകവാടം.jpg|50px]]||[[രാമേശ്വരം]], [[തമിഴ്‌നാട്]] |- | [[ഘൃഷ്ണേശ്വർ|ഘൃഷ്ണേശ്വരം]]||[[പ്രമാണം:Grishneshwar Temple.jpg|50px]]||[[എല്ലോറ]], [[മഹാരാഷ്ട്ര]] |- | [[വൈദ്യനാഥ ജ്യോതിർലിംഗം|വൈദ്യനാഥം]]||[[പ്രമാണം:Baba dham.jpg|50px]]||[[ദേവ്ഘർ]], [[ഝാർഖണ്ഡ്‌]] |- | [[നാഗേശ്വർ ജ്യോതിർലിംഗം|നാഗേശ്വരം]]||[[പ്രമാണം:Jageshwar main.JPG|50px]]|| [[ദ്വാരക]], [[ഗുജറാത്ത്]] |} == പഞ്ചഭൂത ക്ഷേത്രങ്ങൾ == തെക്കൻ ഭാരതത്തിലെ അഞ്ചു ക്ഷേത്രങ്ങളിൾ ശിവനെ പഞ്ചഭൂതത്തിലധിഷ്ടിതമായ രൂപത്തിലാണ് ആരാധിക്കുന്നത്. {|class="wikitable" width="60%" |- ! style="background:#ffc569;"| മൂർത്തി ! style="background:#ffc569;"| പ്രകടഭാവം ! style="background:#ffc569;"| ക്ഷേത്രം ! style="background:#ffc569;"| സ്ഥാനം ! style="background:#ffc569;"| സംസ്ഥാനം |- | ജംബുകേശ്വർ||ജലം||ജംബുകേശ്വര ക്ഷേത്രം||[[തിരുവാനായ്കാവൽ]]||[[തമിഴ്നാട്]] |- | അരുണാചലേശ്വർ||അഗ്നി||അണ്ണാമലയാർ ക്ഷേത്രം||തിരുവണ്ണാമല||[[തമിഴ്‌നാട്]] |- | കാളഹസ്തേശ്വരൻ||വായു||[[കാളഹസ്തി ക്ഷേത്രം]]||[[ശ്രീകാളഹസ്തി]]||[[ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്]] |- | ഏകാംബരേശ്വർ||ഭൂമി||[[ഏകാംബരേശ്വര ക്ഷേത്രം]]||[[കാഞ്ചീപുരം]]||[[തമിഴ്നാട്]] |- | [[നടരാജൻ]]||ആകാശം||[[ചിദംബരം ക്ഷേത്രം]]||[[ചിദംബരം]]||[[തമിഴ്‌നാട്]] |} == നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ == മഴുവെറിഞ്ഞ് സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് കേരളഭൂമി വീണ്ടെടുത്ത [[പരശുരാമൻ]] കേരളത്തിന്റെ രക്ഷയ്ക്കും അഭിവൃദ്ധിക്കുമായി [[നൂറ്റെട്ട് ശിവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] സ്ഥാപിച്ചതായാണ് ഐതിഹ്യം. ഇവ നൂറ്റെട്ടു ശിവാലയങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.{{തെളിവ്}} [[തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രം|തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രത്തിൽ]] തുടങ്ങി [[ചിറയ്ക്കൽ മഹാദേവക്ഷേത്രം|ചിറയ്ക്കൽ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] അവസാനിയ്ക്കുന്ന നൂറ്റെട്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളിച്ചുകൊണ്ട് മലയാളത്തിൽ ഒരു സ്തോത്രവുമുണ്ട്. 108 മഹാ ശിവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. 1.തൃശ്ശിവപേരൂർ വടക്കുംനാഥ ക്ഷേത്രം 2.ഉദയമ്പേരൂർ ഏകാദശി പെരുംതൃക്കോവിൽ ക്ഷേത്രം 3.രവീശ്വരം മഹാദേവക്ഷേത്രം 4.ശുചീന്ദ്രം സ്ഥാണുമലയ പെരുമാൾ ക്ഷേത്രം 5.ചൊവ്വര ചിദംബരേശ്വര ക്ഷേത്രം 6.മാത്തൂർ ശിവക്ഷേത്രം 7.തൃപ്രങ്ങോട്ട് ശിവക്ഷേത്രം 8.മുണ്ടയൂർ ശിവക്ഷേത്രം 9.തിരുമാന്ധാംകുന്ന് മഹാദേവ ക്ഷേത്രം അഥവാ തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം (പ്രസിദ്ധം) 10.ചൊവ്വല്ലൂർ ശിവക്ഷേത്രം 11.പാണഞ്ചേരി മഹാദേവക്ഷേത്രം 12.തൃക്കുരട്ടി മഹാദേവ ക്ഷേത്രം/അന്നമനട മഹാദേവക്ഷേത്രം 13.പുരമുണ്ടേക്കാട്ട് മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 14.അവണൂർ ശ്രീകണ്‌ഠേശ്വരം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 15.കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം (ദേവീക്ഷേത്രമായി പ്രസിദ്ധം) 16.തിരുമംഗലം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 17.തൃക്കാരിയൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 18.കുന്നപ്രം കുടപ്പനക്കുന്ന് മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 19.ശ്രീവെള്ളൂർ പെരുന്തട്ട മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 20.അഷ്ടമംഗലം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 21.ഐരാണിക്കുളം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 22.കൈനൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 23.ഗോകർണ്ണം മഹാബലേശ്വര ക്ഷേത്രം 24.എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം 25.പാഴൂർ പെരുംതൃക്കോവിൽ ക്ഷേത്രം 26.അടാട്ട് ശിവക്ഷേത്രം 27. പരിപ്പ് മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 28. ശാസ്തമംഗലം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 29. പെരുമ്പറമ്പ് മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 30. തൃക്കൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 31. പനയൂർ പാലൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 32. വൈറ്റില ശിവ-സുബ്രഹ്മണ്യ ക്ഷേത്രം 33. വൈക്കം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം (അഷ്ടമി) 34. കൊല്ലം രാമേശ്വരം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 35. രാമേശ്വരം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം അമരവിള 36. ഏറ്റുമാനൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 37. എടക്കൊളം കാഞ്ഞിലശേരി മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 38. ചെമ്മന്തിട്ട മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 39. ആലുവ ശിവക്ഷേത്രം (ശിവരാത്രി പ്രസിദ്ധം) 40. തിരുമിറ്റക്കോട്ട് അഞ്ചുമൂർത്തി ക്ഷേത്രം 41. വേളോർവട്ടം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 42. കല്ലാറ്റുപുഴ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 43. തൃക്കുന്ന് മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 44. ചെറുവത്തൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 45. പൂങ്കുന്നം ശിവക്ഷേത്രം 46. തൃക്കപാലീശ്വരം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം, നിരണം 47. തൃക്കപാലീശ്വരം ശിവക്ഷേത്രം കാടാച്ചിറ 48. തൃക്കപാലീശ്വരം ഇരിങ്ങന്നൂർ ശിവക്ഷേത്രം 49. അവിട്ടത്തൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 50. പരുമല പനയന്നാർകാവ് ശിവക്ഷേത്രം അഥവാ പനയന്നാർകാവ് ദേവി ക്ഷേത്രം 51. ആനന്ദവല്ലീശ്വരം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 52. കാട്ടാകമ്പാൽ മഹാദേവക്ഷേത്രം 53. പഴയന്നൂർ ശിവക്ഷേത്രം 54. പേരകം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 55. ചക്കംകുളങ്ങര മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 56. വീരാണിമംഗലം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 57. ചേരാനല്ലൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 58. മണിയൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 59. കോഴിക്കോട് തളിക്ഷേത്രം 60. കടുത്തുരുത്തി തളിക്ഷേത്രം 61. കൊടുങ്ങല്ലൂർ കീഴ്ത്തളി മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 62. താഴത്തങ്ങാടി തളിക്കോട്ട ക്ഷേത്രം 63. കൊടുങ്ങല്ലൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം അഥവാ ശ്രീകുരുംമ്പ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം (പ്രസിദ്ധം) 64. ശ്രീകണ്‌ഠേശ്വരം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 65. തിരുവഞ്ചിക്കുളം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 66. പടനായർകുളങ്ങര മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 67. തൃച്ചാറ്റുകുളം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 68. ആലത്തൂർ പൊക്കുന്നി മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 69. കൊട്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രം (പ്രസിദ്ധം) 70. തൃപ്പാളൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 71. പെരുന്തട്ട മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 72. തൃത്താല മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 73. തിരുവാറ്റാ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 74. വാഴപ്പള്ളി മഹാക്ഷേത്രം 75. ചങ്ങംകുളങ്ങര മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 76. അഞ്ചുമൂർത്തിമംഗലം ക്ഷേത്രം 77. തിരുനക്കര ശിവക്ഷേത്രം 78. അഷ്ടമിച്ചിറ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 79. പട്ടണക്കാട് മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 80. ഉളിയന്നൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 81. കിള്ളിക്കുറിശ്ശി മംഗലം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 82. പുത്തൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 83. ചെങ്ങന്നൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 84. സോമേശ്വരം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 85. വെങ്ങനല്ലൂർ തിരുവിമ്പിലപ്പൻ മഹാശിവക്ഷേത്രം 86. കൊട്ടാരക്കര പടിഞ്ഞാറ്റിൻകര മഹാദേവക്ഷേത്രം (പ്രസിദ്ധം) 87. കണ്ടിയൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 88. പാലയൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം (നിലവിലില്ല) 89. തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം 90. നെടുമ്പുര കുലശേഖരനെല്ലൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 91. മണ്ണൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 92. തൃശ്ശിലേരി മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 93. ശൃംഗപുരം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 94. കരിവെള്ളൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 95. മമ്മിയൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം, ഗുരുവായൂർ 96. പറമ്പുന്തളി മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 97. തിരുനാവായ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 98. കാരിക്കോട് കാഞ്ഞിരമറ്റം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 99. നാല്പത്തെണ്ണീശ്വരം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 100.കോട്ടപ്പുറം ശിവക്ഷേത്രം 101.മുതുവറ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 102.വെളപ്പായ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 103.കുന്നത്തളി ശിവക്ഷേത്രം 104.തൃക്കണ്ടിയൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 105.പെരുവനം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 106.തിരുവാലൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 107.ചിറയ്ക്കൽ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം 108.കൊടുമ്പ് മഹാദേവ ക്ഷേത്രം == കേരളത്തിലെ ശിവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ == ===കേരളത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ ശിവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ=== # തൃശൂർ ശ്രീ വടക്കുംനാഥൻ ക്ഷേത്രം # [[കൊട്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]], കണ്ണൂർ # മമ്മിയൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം, ഗുരുവായൂർ # ആലുവ ശിവരാത്രി മണപ്പുറം, എറണാകുളം # തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം, ആലുവ # വൈക്കം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം, കോട്ടയം # ഏറ്റുമാനൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം, കോട്ടയം # എറണാകുളം ശിവ ക്ഷേത്രം # തിരുനക്കര മഹാദേവ ക്ഷേത്രം, കോട്ടയം # തളിപ്പറമ്പ് ശ്രീ രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം, കണ്ണൂർ # പറശ്ശിനിക്കടവ് ശ്രീ മുത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രം, കണ്ണൂർ # മലപ്പുറം ത്രിപുരാന്തക ക്ഷേത്രം # കൽപ്പാത്തി ശ്രീ വിശാലാക്ഷീ സമേത വിശ്വനാഥ ക്ഷേത്രം, പാലക്കാട് # കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംമ്പ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം (ശിവൻ മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠകളിൽ ഒന്ന്) # തിരുവഞ്ചിക്കുളം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം, കൊടുങ്ങല്ലൂർ # തിരുമാന്ധാകുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, അങ്ങാടിപ്പുറം, മലപ്പുറം (ശിവൻ മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠയിൽ ഒന്ന്) # ചെങ്ങന്നൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം # കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവ ക്ഷേത്രം # കൊട്ടാരക്കര ഗണപതി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം (ശിവൻ മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠയിൽ ഒന്ന്) # പാവുമ്പാ കാളി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം (ശിവൻ മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠയിൽ ഒന്ന്) # ഓച്ചിറ പരബ്രഹ്മ ക്ഷേത്രം # തലശ്ശേരി ശ്രീ ജഗന്നാഥ ക്ഷേത്രം, കണ്ണൂർ # കാഞ്ഞിരങ്ങാട് വൈദ്യനാഥ ക്ഷേത്രം, തളിപ്പറമ്പ്, കണ്ണൂർ # ശ്രീകണ്ടെശ്വരം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം, തിരുവനന്തപുരം # വർക്കല ശിവഗിരി # ചെങ്കൽ മഹേശ്വരം ശിവപാർവതി ക്ഷേത്രം, തിരുവനന്തപുരം # അരുവിപ്പുറം ശിവ ക്ഷേത്രം, നെയ്യാറ്റിൻകര # ആഴിമല ശിവ ക്ഷേത്രം, പുളിങ്കുടി, വിഴിഞ്ഞം, തിരുവനന്തപുരം # കടുത്തുരുത്തി മഹാദേവ ക്ഷേത്രം, കോട്ടയം # വൈറ്റില ശിവ-സുബ്രമണ്യ ക്ഷേത്രം, എറണാകുളം # കാസർഗോഡ് ശ്രീ മല്ലികാർജുന ക്ഷേത്രം # തൃശ്ശിലേരി മഹാദേവ ക്ഷേത്രം, തിരുനെല്ലി, വയനാട് #കൊല്ലം തൃക്കടവൂർ ശ്രീ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം. ===ഇടത്തരം ക്ഷേത്രങ്ങൾ=== #കഴക്കൂട്ടം മഹാദേവ ക്ഷേത്രം, തിരുവനന്തപുരം # പടനായർകുളങ്ങര മഹാദേവ ക്ഷേത്രം,കരുനാഗപ്പള്ളി # കാഞ്ഞില്ലശ്ശേരി മഹാശിവക്ഷേത്രം, തിരുവങ്ങൂർ, കോഴിക്കോട് # മഴുവന്നൂർ_മഹാശിവക്ഷേത്രം, തരുവണ, വയനാട് # വാഴപ്പള്ളി ശ്രീമഹാദേവക്ഷേത്രം , ചങ്ങനാശ്ശേരി. # മേത്തല കണ്ടംകുളം ശ്രീമഹാദേവക്ഷേത്രം, കൊടുങ്ങല്ലൂർ (ശ്രീ മഹാദേവനോടൊപ്പം ശ്രീപാർവതിയും മക്കളായ ശ്രീഗണപതിയും അയ്യപ്പസ്വാമിയും സുബ്രഹ്മുണ്യ സ്വാമിയും ഉപദേവന്മാരായി വിരാജിക്കുന്നു. ഒപ്പം ദേശത്തെ രക്ഷകനായി ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സും കൂടാതെ നാഗദൈവങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നു.) #പള്ളുരുത്തി ഭവാനീശ്വര ക്ഷേത്രം, എറണാകുളം ===ഇല്ലങ്ങൾ/ കോവിലകങ്ങൾ=== * കൊളത്താപ്പള്ളി മന, കല്ലൂർ,പി. ഒ , വടക്കേക്കാട് , തൃശ്ശൂർ ജില്ല * ചേന്നാസ് മന * കല്ലൂർ മന * കാലടി മന * മൂത്തേടത്ത് മന * കടലായിൽ മന * മുല്ലമംഗലം മന * കല്പുഴ മന * തേക്കേടത്ത് മന * വടക്കേടത്ത് മന * പയ്യൂർ മന * മുടവത്ത് മുല്ലമംഗലം മന == പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ == 1. ശിവം ശിവകരം ശാന്തം<br /> ശിവാത്മാനം ശിവോത്തമം<br /> ശിവമാർഗ്ഗ പ്രണേതാരം<br /> പ്രണതോസ്മി സദാശിവം<ref>'ക്ഷേത്രാചാരങ്ങൾ', കാണിപ്പയ്യൂർ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്, പഞ്ചാംഗം പുസ്തകശാല, കുന്നംകുളം</ref> 2. മൃത്യുഞ്ജയ മഹാദേവ ത്രാഹിമാം ശരണാഗതം ജന്മമൃത്യുജരാ രോഗൈ പീഡിതം കർമ്മബന്ധനൈ 3. നമ ശിവായ സാംബായ ഹരയേ പരമാത്മനേ പ്രണതക്ലേശനാശായ യോഗിനാം പതയേ നമ 4. അനായാസേന മരണം വിനാ ദൈന്യേന ജീവനം ദേഹീ മെ കൃപയാ ശംഭോ, ത്വയീ ഭക്തീ മചഞ്ചലാം (ശിവനെ, ഭക്തനായ എനിക്കു അങ്ങയുടെ കാരുണ്യവും കൃപയും കൊണ്ട് ദീനമില്ലാത്ത ജീവിതവും ജീവിതാവസാനം ആയാസപ്പെടാത്ത സുഖമരണവും നൽകേണമേ എന്നാണ് ശിവനോടുള്ള മറ്റൊരു പ്രാർഥന) 5. വിശ്വേശ്വരായ നരകാർണവതാരണായ കർണാമൃതായ ശശിശേഖരധാരണായ കർപൂരകാന്തിധവളായ ജടാധരായ ദാരിദ്ര്യദുഃഖ ദഹനായ നമഃ ശിവായ. ഗൗരിപ്രിയായ രജനീശകലാധരായ കാലാന്തകായ ഭുജഗാധിപകങ്കണായ ഗംഗാധരായ ഗജരാജവിമർദനായ ദാരിദ്ര്യദുഃഖ ദഹനായ നമഃ ശിവായ ഭക്തിപ്രിയായ ഭയരോഗഭയാപഹായ ഉഗ്രായ ദുർഗഭവസാഗരതാരണായ ജ്യോതിർമയായ ഗുണനാമസുനൃത്യകായ ദാരിദ്ര്യദുഃഖ ദഹനായ നമഃ ശിവായ 6. '''ശിവ മംഗളം''' ശങ്കരായ ശങ്കരായ ശങ്കരായ മംഗളം ശങ്കരീ മനോഹരായ ശാശ്വതായ മംഗളം. സുന്ദരേശ മംഗളം സനാതനായ മംഗളം ചിന്മയായ സന്മയായ തന്മയായ മംഗളം. അനന്തരൂപ മംഗളം ചിരന്തനായ മംഗളം നിരഞ്ജനായ മംഗളം പുരഞ്ജനായ മംഗളം. അചഞ്ചലായ മംഗളം അകിഞ്ചനായ മംഗളം ജഗദ് ശിവായ മംഗളം നമഃശിവായ മംഗളം. 7. മൃത്യുഞ്ജയ മന്ത്രം ഹൈന്ദവ, ശൈവ വിശ്വാസപ്രകാരം മൃത്യു ഭയത്തെ അതിജീവിക്കാൻ, അപകടമുക്തിക്കായി, രോഗനാശത്തിനായി, ശിവന്റെ അനുഗ്രഹത്തിനായി ജപിക്കുന്ന ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ശ്ലോകമാണ് മഹാമൃത്യുഞ്ജയ മന്ത്രം. മൃത്യുഭയം അനുഭവിക്കുന്നവർക്ക് മനക്കരുത്തും ജീവരക്ഷയും പ്രദാനം ചെയ്യുന്ന മന്ത്രമാണ് ഇത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. മഹാമൃത്യുഞ്ജയ മന്ത്രം: ‘ഓം ത്ര്യംബകം യജാമഹെ സുഗന്ധിം പുഷ്ടി വർധനം ഉർവാരുകമിവ ബന്ധനാത് മൃത്യോർ മുക്ഷീയ മാമൃതാത്’ അർഥം- ത്രിലോചനനായ ശിവഭഗവാനെ ഞങ്ങൾ ധ്യാനിക്കുന്നു. സുഗന്ധത്തെയും അഭിവൃദ്ധിയെയും വർധിപ്പിക്കുന്ന അങ്ങ്, വെള്ളരിക്കയെ അതിന്റെ തണ്ടിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തുന്നതു പോലെ മരണത്തിൽ നിന്നു ഞങ്ങളെ മോചിപ്പിച്ചാലും, പക്ഷേ അമരത്വത്തിൽ നിന്നല്ല. രോഗങ്ങൾ മാറാനും ദീർഘായുസ്സിനും ധനസമൃദ്ധിക്കും പുത്രപൗത്രാദി സൗഖ്യത്തിനും വിശേഷമാണ് ഈ മന്ത്രജപം എന്ന് ശൈവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. അക്ഷര തെറ്റു ഇല്ലാതെ അർഥം മനസ്സിലാക്കി ജപിക്കാൻ സാധിക്കുന്നവർക്ക് ശിവനെ ഗുരുവായി സങ്കല്പിച്ചു ജപിച്ചു തുടങ്ങാം. 108 തവണ ജപിക്കുന്നതാണ് ഉത്തമം. സൗകര്യാർഥം മൂന്ന്, പത്ത് എന്നീ തവണയും ജപിക്കാം. കുറഞ്ഞത് ഒരുതവണ എങ്കിലും ഈ മന്ത്രം ജപിക്കുന്നത് ഗുണകരമാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. 7. മഹാ മൃത്യുഞ്ജയ സ്തോത്രം രുദ്രം പശുപതിം സ്ഥാണും നീലകണ്ഠമുമാപതിം നമാമി ശിരസാ ദേവം കിം നോ മൃത്യു കരിഷ്യതി 1 കാളകണ്ഠം കാലമൂർത്തീം കാലാഗ്നിം കാലനാശനം നമാമി ശിരസാ ദേവം കിം നോ മൃത്യു കരിഷ്യതി 2 നീലകണ്ഠം വിരൂപാക്ഷം നിർമ്മലം നിരുപദ്രവം നമാമി ശിരസാ ദേവം കിം നോ മൃത്യു കരിഷ്യതി 3 വാമദേവം മഹാദേവം ലോകനാഥം ജഗദ്ഗുരും നമാമി ശിരസാ ദേവം കിം നോ മൃത്യുകരിഷ്യതി 4 ദേവദേവം ജഗന്നാഥം ദേവേശം വൃഷഭധ്വജം നമാമി ശിരസാ ദേവം കിം നോ മൃത്യുകരിഷ്യതി 5 ത്ര്യക്ഷം ചതുർഭുജം ശാന്തം ജടാമകുട ധാരിണം നമാമി ശിരസാ ദേവം കിം നോ മൃത്യു കരിഷ്യതി 6 ഭസ്മോദ്ധൂളിത സർവ്വാംഗം നാഗാഭരണ ഭൂഷിതം നമാമി ശിരസാ ദേവം കിം നോ മൃത്യു കരിഷ്യതി 7 അനന്തം അവ്യയം ശാന്തം അക്ഷമാലാധരം ഹരം നമാമി ശിരസാ ദേവം കിം നോ മൃത്യു കരിഷ്യതി 8 ആനന്ദം പരമം നിത്യം കൈവല്ല്യ പദദായിനം നമാമി ശിരസാ ദേവം കിം നോ മൃത്യു കരിഷ്യതി 9 അർദ്ധനാരീശ്വരം ദേവം പാർവ്വതീ പ്രാണനായകം നമാമി ശിരസാ ദേവം കിം നോ മൃത്യു കരിഷ്യതി 10 പ്രളയസ്ഥിതികർത്താരം ആദികർത്താരമീശ്വരം നമാമി ശിരസാ ദേവം കിം നോ മൃത്യു കരിഷ്യതി 11 വ്യോമ കേശം വിരൂപാക്ഷം ചന്ദ്രാർദ്ധകൃതശേഖരം നമാമി ശിരസാ ദേവം കിം നോ മൃത്യു കരിഷ്യതി 12 ഗംഗാധരം ശശിധരം ശങ്കരം ശൂലപാണിനം നമാമി ശിരസാ ദേവം കിം നോമൃത്യു കരിഷ്യതി 13 സ്വർഗ്ഗാപവർഗദാതാരം സൃഷ്ടിസ്ഥിത്യന്തകാരിണം നമാമി ശിരസാ ദേവം കിം നോ മൃത്യു കരിഷ്യതി 14 കല്പായുർദേഹിമേ പുണ്യം സദായുരരോഗതാ നമാമിശിരസാ ദേവം കിം നോ മൃത്യു കരിഷ്യതി 15 ശിവേശാനം മഹാദേവം വാമദേവം സദാശിവം നമാമി ശിരസാ ദേവം കിം നോ മൃത്യു കരിഷ്യതി 16 ഉത്പത്തിസ്ഥിതിസംഹാരകർത്താരമീശ്വരം ഗുരും നമാമി ശിരസാ ദേവം കിം നോ മൃത്യു കരിഷ്യതി 17 മാർക്കണ്ഡേയകൃതം സ്തോത്രം യ പഠേത് ശിവ സന്നിധൗ തസ്യ മൃത്യുഭയം നാസ്തി ന അഗ്നിചോരഭയം ക്വചിത് 18 ശതവൃത്തം പ്രകർത്തവ്യം സങ്കടേകഷ്ടനാശനം ശുചിർഭൂത്വാ പഠേത് സ്തോത്രം സർവ്വസിദ്ധിപ്രദായകം 19 മൃത്യുഞ്ജയ മഹാദേവ ത്രാഹിമാം ശരണാഗതം ജന്മമൃത്യുജരാ രോഗൈ പീഡിതം കർമ്മബന്ധനൈ 20 താവകാസ്ത്വദ് ഗാഥാ പ്രണാതവ ചിദോഹം സദാമൃദാ ഇതി വിജ്ഞാ പ്യ ദേവേശം ത്ര്യംബകാഖ്യം ജപേത് 21 നമ ശിവായ സാംബായ ഹരയേ പരമാത്മനേ പ്രണതക്ലേശനാശായ യോഗിനാം പതയേ നമ 22. == അവലംബം == <references/> == ഇതും കാണുക == * [[അർദ്ധനാരീശ്വരൻ]] * [[നടരാജനൃത്തം]] * [[അഘോരശിവൻ]] * [[ശക്തി]] * [[ഓം നമഃ ശിവായ]] * [[കാലഭൈരവൻ]] {{commonscat|Shiva}} {{Shaivism}} {{Hinduism-stub}} {{ഹിന്ദു ദൈവങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:ത്രിമൂർത്തികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ശൈവം]] <references group="note" /> snroig8dv00ny2czaw9mxfobwg22dvi 0 5104 4675273 4675203 2026-10-11T16:24:20Z ~2026-54607-75 224000 /* */ 4675273 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ganapathy}} {{Hdeity infobox| <!-- Wikipedia: WikiProject Hindu mythology --> | Name = ഗണപതി (Gaṇeśa) | Image = Ganesha Basohli miniature circa 1730 Dubost p73.jpg | Caption = '''ഗണപതി''' | Devanagari = गणेश | Sanskrit_Transliteration = {{IAST|gaṇeśa}} | Pali_Transliteration = | Tamil_script = | Affiliation = ഗണങ്ങളുടെ അധിപതി | Mantra = ഓം വിഘ്നേശ്വരായ നമഃ, ഓം ഗം ഗണപതയേ നമഃ | Weapon = | Consort = [[ബുദ്ധി]]<br /> ഋദ്ധി ( സമൃദ്ധി) <br /> സിദ്ധി | Mount = [[മൂഷികൻ]] | Planet =ശുക്രൻ, കേതു }} [[ഹിന്ദുമതം|ഹിന്ദുമതപ്രകാരം]] [[ഗണം (വിവക്ഷകൾ)|ഗണങ്ങളുടെ]] അധിപനാണ് '''ഗണപതി, ഗണേശൻ''' അഥവാ '''വിഘ്നേശ്വരൻ''' ([[സംസ്കൃതം]]: {{lang|sa|गणपति}}; [[സംസ്കൃത ലിപ്യന്തരീകരണത്തിനുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ലിപി|IAST]] {{IAST|gaṇapati}}; {{Audio|Ganesha.ogg|കേൾക്കൂ}}). അധ്യാത്മിക മാർഗ്ഗത്തിലും ലോക വ്യവഹാരങ്ങളിലും ഉണ്ടാകുന്ന വിഘ്നങ്ങൾ ഗണപതിയുടെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചാൽ ഇല്ലാതെയാകും എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ വിഘ്നേശ്വരൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടാവായ ഗണേശനെ മഹാഗണപതി എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഗണേശന്റെ പൂർണ്ണ രൂപമാണ് മഹാ ഗണപതി. ഹിന്ദു വിശ്വാസ പ്രകാരം ഏതൊരു നല്ല കാര്യം തുടങ്ങുന്നതിനും മുൻപ്‌ ആദ്യം ഗണപതിയെ ആണു സ്മരിക്കാറുള്ളത്. അതിനു വേണ്ടി ഗണപതി ഹോമം, ഗണേശപൂജ തുടങ്ങിയവ നടത്തപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ ആദ്യപൂജിതൻ, മംഗളമൂർത്തി തുടങ്ങിയ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. മിക്കവാറും എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. കുട്ടിയെ എഴുത്തിനിരുത്തുമ്പോ ആദ്യം നാവിലും കൈകളിലും നിറയുന്ന ആദ്യ അക്ഷരം ഗണപതി സ്തുതിയാണ്. 'ഓം ഹരിശ്രീ ഗണപതായേ നമഃ‘. കേരളത്തിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഗണപതി ഉപദേവനായി പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. പൊതുവെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നത് മഹാഗണപതിയാണ്. ഗണേശ പുരാണത്തിൽ പരമാത്മാവ് അഥവാ ദൈവമായ മഹാഗണപതിയുടെ മാഹാത്മ്യ കഥകൾ കാണാം. മഹാരാഷ്ട്ര തുടങ്ങിയ വടക്കേ ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് ഗണേശ ആരാധന കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നത്. ഹൈന്ദവരായ വ്യാപാരികളുടെയും ബിസിനസ്‌ സമൂഹത്തിന്റെയും ഇടയിൽ ഗണേശ ആരാധന സാധാരണമാണ്. ബിസിനസ്‌ സംരംഭങ്ങളുടെ ഉയർച്ചയ്ക്കും ഐശ്വര്യത്തിനുമായി വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ അവർ ഗണേശ പൂജ നടത്തുന്നു. [[പാർവ്വതി|പാർവതിദേവിയുടേയും]] [[ശിവൻ|പരമശിവന്റേയും]] മകനായി ഗണപതി അവതരിച്ചു എന്ന് പുരാണത്തിൽ കാണാം. [[ബുദ്ധി]]യുടെയും സിദ്ധിയുടേയും സമൃദ്ധിയുടേയും ഇരിപ്പിടമായാണ് മഹാഗണപതിയെ കണക്കാക്കുന്നത്. അതിനാൽ ഗണപതിയുടെ രണ്ട് ഭാര്യമാരായി സിദ്ധിബുദ്ധിമാരെ സങ്കൽപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. 32 ഭാവങ്ങളിൽ മഹാഗണപതി സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സിദ്ധിവിനായകൻ, ലക്ഷ്മി ഗണപതി, ക്ഷിപ്ര പ്രസാദ ഗണപതി തുടങ്ങിയവ അവയിൽ ചിലതാണ്. ധന സൗഭാഗ്യങ്ങൾ ഉണ്ടാകാൻ വേണ്ടി [[മഹാലക്ഷ്മി]]യുടെ അനുഗ്രഹം തേടുന്നവർ ആദ്യം ഗണപതിയെ ആരാധിക്കണം എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ദീപാവലി]]യുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു ഗണേശനെയും ലക്ഷ്മിയേയും പൂജിക്കുക എന്നത് വിശ്വാസികൾക്ക് ഇടയിൽ പതിവാണ്. മനുഷ്യ ശരീരവും [[ആന|ആനയുടെ]] തലയും നാലു കയ്യുകളുമുള്ളതായാണ് ഗണപതിയെ വർണ്ണിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ഒരു [[കൊമ്പ്]] ഒടിഞ്ഞതായി പറഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നു. [[എലി|എലിയാണ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാഹനം. [[ശൈവർ|ശൈവരേയും]] [[വൈഷ്ണവർ|വൈഷ്ണവരേയും]] പോലെ ഗണപതിയെ പ്രധാന ദൈവമായി ആരാധിയ്ക്കുന്ന സമൂഹങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇവരെ [[ഗാണപത്യന്മാർ]] എന്നു പറയുന്നു. ശൈവ ശക്തേയ വിശ്വാസങ്ങളിലും ഗണപതിക്ക് പ്രാധാന്യമുണ്ട്. തെക്കൻ ഏഷ്യയിൽ, പ്രധാനമായും ഇന്ത്യയിലും നേപ്പാളിലും ഗണപതി ബിംബങ്ങൾ ധാരാളമായി കാണാം. <ref>See: * Brown, p. 1. "{{IAST|Gaṇeśa}} is often said to be the most worshipped god in India." * Getty, p. 1. "{{IAST|Gaṇeśa}}, Lord of the {{IAST|Gaṇas}}, although among the latest deities to be admitted to the Brahmanic pantheon, was, and still is, the most universally adored of all the Hindu gods, and his image is found in practically every part of India."</ref> ഗണപതി ആരാധന ബുദ്ധ-ജൈന മതങ്ങളെ വളരെയധികം സ്വാധീനിച്ചീട്ടുണ്ട്.<ref>See: * Chapter XVII, "The Travels Abroad", in: Nagar (1992), pp. 175–187. For a review of Ganesha's geographic spread and popularity outside of India. * Getty, pp. 37-88, For discussion of the spread of Ganesha worship to Nepal, [[Xinjiang|Chinese Turkestan]], Tibet, Burma, Siam, [[Indochina|Indo-China]], Java, Bali, Borneo, China, and Japan * Martin-Dubost, pp. 311–320. * Thapan, p. 13. * Pal, p. x.</ref> == നിരുക്തം == ഗണപതി , [[വിഘ്നേശ്വരൻ]], [[ഗണേശൻ]] അല്ലെങ്കിൽ ഗണേഷൻ ([[സംസ്കൃതം]]: {{lang|sa|गणेश}}; [[IAST]]: {{IAST|Gaṇeśa}}) എന്നീ നാമങ്ങളുൾപ്പെടെ ഗണപതി നിരവധി പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഹൈന്ദവ ധർമ്മപ്രകാരം ബഹുമാനത്തിന്റെ രൂപമായ 'ശ്രീ' ([[സംസ്കൃതം]]: {{lang|sa|श्री}}) എന്ന പദം മിക്കപ്പോഴും ഗണപതിയുടെ പേരുനു മുൻപിൽ ചേർക്കുന്നതായി കാണാം. ഗണപതി ആരാധനയിൽ പ്രമുഖരീതിയായ 'ഗണേശ സഹസ്രനാമാലാപനത്തിൽ' ഓരോവരിയും, വിവിധങ്ങളായ ആയിരത്തിയെട്ട് ഭാവങ്ങളെ വർണ്ണിക്കുന്നു. സംസ്കൃത സം‌യുക്തനാമമായ ഗണപതി, ഭൂതഗണങ്ങളെ കുറിക്കുന്ന ഗണം (ദേവനാഗരി: गण) നേതാവ് എന്നർത്ഥമുള്ള അധിപതി എന്നീ വാക്കുകൾ ചേർന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. പതി എന്ന വാക്കിനു പകരം സമാനാർത്ഥമുള്ള ഈശൻ (ദേവനാഗരി: ईश) എന്ന പദമാകുമ്പോഴാണ് ഗണേശനായി മാറുന്നത്. ശിവന്റെ ഭൂതഗണങ്ങളുടെ നേതൃസ്ഥാനത്തിരുന്നതാണ് ഈ പേരുകൾക്ക് ആധാരം. സംസ്കൃത ഗ്രന്ഥമായ [[അമരകോശം|അമരകോശത്തിൽ]] (അമരസിംഹൻ) ഗണപതിയുടെ വിവിധങ്ങളായ എട്ട് നാമങ്ങളെ കുറിക്കുന്നുണ്ട്. വിനായകൻ, വിഘ്നരാജൻ (വിഘ്ന ങ്ങളുടെ നേതൃസ്ഥാനത്തിരിക്കുന്നവൻ), ദ്വൈമാതുരൻ (രണ്ട് മാതാവോടു കൂടിയവൻ), ഗണാധിപൻ (ഗണപതി, ഗണേശൻ എന്നീ നാമങ്ങളുടെ സമാനാർത്ഥം), ഏകദന്തൻ (ഒറ്റ കൊമ്പോടു കൂടിയവൻ) , ഹേരംബ, ലംബോദരൻ (ലംബമായ-തൂങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഉദരത്തോടു കൂടിയവൻ), ഗജാനനൻ (ആനയുടെ മുഖത്തോട് കൂടിയവൻ) എന്നിവയാണവ. പുരാണങ്ങളിലും ബുദ്ധതന്ത്രങ്ങളിലും സാധാരണയായി വിനായകൻ ([[സംസ്കൃതം]]: {{lang|sa|विनायक}}; [[IAST]]: {{IAST|Vināyaka}}) എന്ന നാമമാണ് ഉപയോഗിച്ച് കാണുന്നത്.<ref>Thapan, p. 20.</ref> ഇത് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ [[അഷ്ടവിനായകൻ]] എന്ന നാമത്തിലെ ചരിത്രപസിദ്ധമായ എട്ട് ഗണപതിക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പേരിൽ പ്രതിഫലിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref>For the history of the {{IAST|aṣṭavināyaka}} sites and a description of pilgrimage practices related to them, see: Mate, pp. 1–25.</ref> ഹിന്ദുമതവിശ്വാസപ്രകാരം ഗണപതി തടസ്സങ്ങളുടെ(വിഘ്നം) നിവാരകനായി കരുതപ്പെടുന്നു.ഇതിൻ പ്രകാരമാണ് ഗണപതിക്ക് വിഘ്നേശ്([[സംസ്കൃതം]]: {{lang|sa|विघ्नेश}}; [[IAST]]: {{IAST|vighneśa}}), വിഘ്നേ ശ്വരൻ ({{lang-sa|विघ्नेश्वर}}; {{IAST|vighneśvara}}) എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. തമിഴിൽ ഗണപതി ''പിള്ള'' അല്ലെങ്കിൽ ''പിള്ളയാർ'' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്<ref>Martin-Dubost, p. 367.</ref>. എ. കെ നരൈന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ പിള്ള എന്നത് 'കുട്ടി' എന്നും പിള്ളയാർ എന്നത് 'കുലീനനായ കുട്ടി' എന്നും വ്യാഖ്യാനിക്കാം.<ref>{{Cite web |url=http://chennaionline.com/religion/temples/aug09/17ganesha-rich-with-symbolism.aspx |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-11-16 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711232535/http://chennaionline.com/religion/temples/aug09/17ganesha-rich-with-symbolism.aspx |url-status=dead }}</ref> അനിത താപ്പാന്റെ ലേഖനങ്ങളിൽ പിള്ളയാർ എന്നത് ആനക്കുട്ടിയെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നതെന്നു പറയുന്നുണ്ട്.<ref>Thapan, p. 62.</ref> == ബിംബവിജ്ഞാനീയം == [[പ്രമാണം:AshtaSiddhi.jpg|thumb|200px|അഷ്ടസിദ്ധി ഗണപതി]] ഹൈന്ദവ ദർശനത്തിലെ എല്ലാ രൂപങ്ങളേയും [[ദൈവം|ദൈവങ്ങളേയും]] പോലെ തന്നെ ഗണപതിയുടെ രൂപത്തിനും അതിന്റേതായ ബിംബ കൽപ്പനകളുണ്ട്. ആദ്യ നാദമായ പ്രണവസ്വരൂപമായാണ് ഗണേശനെ കണക്കാക്കുന്നത്. ശിവ ശക്തി സംഗമത്തിലൂടെ ആദ്യം പ്രണവവും പിന്നീട് തേജോരൂപിയായ സ്കന്ദനുമുണ്ടായെന്നാണ് കൽപ്പന. കൈയ്യുകളുടെ എണ്ണത്തിലും കയ്യുകളിൽ പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന രൂപങ്ങളുടെ കാര്യത്തിലും ഐക്യരൂപം കാണുന്നില്ല{{fact}}. നാലുമുതൽ അറുപത്തിനാലു കയ്യുകൾ വരെയുള്ള ഗണേശ രൂപങ്ങൾ കണ്ടിട്ടുണ്ട് {{fact}}. രണ്ടു കയ്യുകളുമായി ഗണേശനെ ചിത്രീകരിയ്ക്കുന്നത് മതാചാര പ്രകാരം പൊതുവേ അംഗീകരിയ്ക്കപ്പെടുന്നില്ല {{fact}}. രണ്ടു കൈകളിൽ [[താമര|താമരയും]] മറ്റു രണ്ട് കൈകൾ അഭയമുദ്രയിലും വരദമുദ്രയിലും പിടിച്ചിരിക്കുന്ന രീതിയിലും ഗണപതി രൂപങ്ങൾ കാണാറുണ്ട്. ==== വിഘ്നേശ്വരൻ ==== സാധാരണയായി മഹാഗണപതിയെ വിഘ്നങ്ങളകറ്റുന്നവനായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.പൊതുവേ ഏതുകാര്യം തുടങ്ങുന്നതിനു മുൻപും ഗണേശ സ്മൃതി നല്ലതാണേന്നാണ് വിശ്വസിയ്ക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണ്ണാടക സംഗീതകച്ചേരികളും]] മറ്റും സാധാരണയായി ഒരു ഗണപതി സ്തുതിയോടേയാണ് ആരംഭിയ്ക്കുക. [[വിജയദശമി]] ദിനത്തിൽ കുട്ടികളെ എഴുത്തിനിരുത്തുമ്പോൾ ഓം ഹരി ശ്രീ ഗണപതയേ നമഃ അവിഘ്നമസ്തു ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ എന്നാണ് [[മലയാളി|മലയാളികളായ]] ഹൈന്ദവർ ആദ്യമായി എഴുതിയ്ക്കുന്നത്. ==== രൂപ വർണ്ണന ==== [[പ്രമാണം:Ganapathi.JPG|200px|thumb]] മഹാഗണപതിയുടെ രൂപത്തിന്റെ ഓരോരോ ഭാഗത്തിനും അതിന്റേതായ പ്രത്യേകതകളും അർത്ഥവുമുള്ളതായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. * ആനയുടെ ശിരസ്സ് - ബുദ്ധിശക്തിയേയും നിത്യാനിത്യ വിവേകത്തിനേയും വളഞ്ഞ തുമ്പിക്കൈ പ്രണവാകാരത്തിനേയും കുറിയ്ക്കുന്നു * ഒറ്റക്കൊമ്പ് മാത്രമുള്ളത് അദ്വൈത ചിന്താ പദ്ധതിയെ സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നു. * സ്ഥൂല ശരീരം സ്ഥൂല പ്രപഞ്ചത്തിനെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവനെന്ന് കാണിയ്ക്കുന്നു. * ഒരു കാലുയർത്തിയും ഒരു കാല് തറയ്ലുറപ്പിച്ചുമുള്ള നിൽപ്പ് ലൗകിക ജീവിതത്തിലും അദ്ധ്യാത്മിക ജീവിതത്തിലുമുള്ള നിലനിൽപ്പിനെ സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നു. * നാലു കയ്യുകൾ സൂക്ഷ്മ ശരീരത്തിന്റെ നാല് ഘടകങ്ങളാണ് മനസ്സ്, ബുദ്ധി, അഹംകാരം, ചിത്തം എന്നിവയാണവ. * കയ്യിലുള്ള മഴു ലൗകിക ജീവിതത്തിൽ നിന്നും ആശകളിൽ നിന്നുമുള്ള വിടുതലിനായുള്ള ആയുധമാണ്. മനസ്സിന്റെ തലത്തിലാണ് ആശകൾ ഉടലെടുക്കുക. * [[ചാട്ട]] ബുദ്ധിയുടെ ആയുധമാണ്. ശക്തിയായ വീശലിൽ അത് വിഘ്നങ്ങളെ ഇല്ലാതെയാക്കി ബുദ്ധിയുടെ നേരായ ഒഴുക്കിനെ സഹായിയ്ക്കുന്നു. * സാധകന് അഭയം നൽകുന്നതാണ് മൂന്നാമത്തെ കയ്യ്..അത് സാധകനു നേരെ അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു. * പദ്മം ധ്യാനത്തിലെ ഒരു ഉയർന്ന അവസ്ഥയാണ്. മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന അവസ്ഥയായി സനാതന ദർശനം കണക്കാക്കുന്ന, അങ്ങേയറ്റത്തെ സമാധി അവസ്ഥയെ സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതാണത് ==== ഓംകാര സ്വരൂപം ==== മഹാ ഗണപതിയുടെ രൂപം [[ഓംകാരം|ഓംകാരമായാണ്]] കണക്കാക്കുന്നത്. ഓംകാരത്തിന്റെ രൂപമായും ദേവതയായുമാണ് ഗണപതിയെ കണക്കാക്കുന്നത്. കുണ്ഡലിനീ യോഗപ്രകാരം മൂലാധാര ചക്രത്തിലാണ് ഗണപതിയുടെ സ്ഥാനം.ഗാണപത്യന്മാർക്ക് ഗണപതി പൂർണ്ണ പരബ്രഹ്മ രൂപമാണ്. ഗണപതി ഉപനിഷത്ത് എന്ന ഒരു [[ഉപനിഷത്ത്|ഉപനിഷത്തും]] നിലവിലുണ്ട് == പ്രചാരം == ഭാരതത്തിലും പുറത്തും മഹാഗണപതിയുടെ പ്രചാരം വളരെ വലുതാണ്. ഹൈന്ദവ ദർശനങ്ങളിലും ബുദ്ധ,ജൈനമത ദർശനങ്ങളിലും മഹാ ഗണപതീ രൂപം നിലവിലുണ്ട്. ഗണേശൻ, വിനായകൻ, ബാലാജി, വിഘ്നേശ്വരൻ എന്നീ പേരുകളിലും ഗണപതി അറിയപ്പെടുന്നു. ശുഭകാര്യങ്ങളുടെ ഈശ്വരനായാണു ഗണപതി അറിയപ്പെടുന്നത്. [[പ്രമാണം:Ganesha_on_mouse.jpg|thumb|250px|right|]] == പുരാണം, ഐതിഹ്യം == പുരാണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളതോ പ്രാചാരത്തിലുള്ളതോ ആയ [[ഐതിഹ്യം|ഐതിഹ്യങ്ങൾ]] ഓരോ ദൈവ സങ്കൽപ്പങ്ങളെ പറ്റിയും നിലവിലുണ്ട്. ഗണപതിയുടെ അവതാരത്തെ പറ്റി പല കഥകളുണ്ട്. അതിലൊന്ന് [[പാർവ്വതി]] മൂലസ്വരൂപനായ ആദിമൂല മഹാഗണപതിയെ തപസ്സു ചെയ്ത് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി തന്റെ മകനായി പിറക്കണം എന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു എന്നും അങ്ങനെ പാർവതിയുടെ മകനായി ഉണ്ണി ഗണേശൻ ജനിച്ചു എന്നാണ് ഒരു കഥ. കൈലാസനാഥനായ [[പരമശിവൻ|പരമശിവന്റെ]] അടുത്ത് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ശിവഗണങ്ങളും ആയി ഭയങ്കര തിരക്കായിരുന്നു. ആളൊഴിഞ്ഞൽപ്പം സമയം തനിക്കൊപ്പം ഇരിക്കാൻ ശ്രീ പരമേശ്വരന് നേരമില്ല എന്ന് പാർവതി ദേവി ഭഗവാനോട് പരാതി പറഞ്ഞിരുന്നു എങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് അതിനുള്ള സമയം കുറവായിരുന്നു. അങ്ങനെ ശിവനോടുള്ള ദേഷ്യത്തിന് ആദിപരാശക്തിയായ ഭഗവതി സ്വയം ചന്ദനപ്പൊടികൊണ്ട് ഒരു പ്രതിമയുണ്ടാക്കി അതിനു ജീവൻ കൊടുത്തു. അവൻ ശ്രീ പാർവതിയുടെ സ്വന്തം പകർപ്പു തന്നെയായിരുന്നു. ഈ പുത്രൻ അവന്റെ അമ്മയുടെ ആജ്ഞകൾ അക്ഷരം പ്രതി അനുസരിച്ചു പോന്നു. ഒരിയ്കൽ കുളിക്കുന്ന സ്ഥലത്തിനു കാവലായി ബാല ഗണേശനെ നിർത്തി പാർവതി നീരാട്ടിനു പോയി. ഈ സമയത്തു ബ്രഹ്‌മാദി ദേവന്മാർ കൈലാസത്തിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. ശിവൻ നന്ദിയെയും മറ്റു ശിവഗണങ്ങളെയും വിട്ടു പാർവതിയെ വിളിപ്പിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ ഗണേശൻ ആരെയും അനുവദിച്ചില്ല. ദേവന്മാർ നേരിട്ട് ഗണപതിയോട് ആവശ്യപെട്ടെങ്കിലും അതും ഫലവത്തായില്ല. ഗണപതി ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരോടും ശിവഗണങ്ങളോടും കയർക്കുകയും അവരുമായി യുദ്ധമുണ്ടാവുകയും ചെയ്‌തു. എന്നാൽ ആർക്കും ഗണേശനെ ജയിക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. ഇവരുടെ പരാതി കേട്ടു ഒടുവിൽ പരമശിവൻ നേരിട്ടു വന്നെങ്കിലും ശിവനെയും ബാലഗണപതി കടത്തിവിട്ടില്ല. ഇതിൽ ക്രുദ്ധനായ ശിവൻ ബാല ഗണേശനുമായി ഘോരമായ യുദ്ധം ചെയ്യുകയും അവസാനം അവന്റെ തലവെട്ടിക്കളയുകയും ചെയ്തു. പാർവതി കുളികഴിഞ്ഞു വരുമ്പോഴാണു സംഗതികൾ ശിവനു മനസ്സിലാവുന്നതു തന്നെ. ഒരു ചെറിയ ബാലകന്റെ തല വെട്ടിയത് തികച്ചും അനീതിയാണെന്ന് പറഞ്ഞു ഭഗവതി വിലപിച്ചു. എന്നാൽ ആദിപരാശക്തിയായ ശ്രീ പാർവതിയുടെ പുത്രദുഃഖത്താലുള്ള കോപാഗ്നി ഇതിനുള്ളിൽ ജ്വലിച്ചു തുടങ്ങിയിരുന്നു. ഉഗ്രരൂപം പൂണ്ട ശ്രീ പാർവതി [[മഹാകാളി|മഹാകാളിയായി]] മാറി. ഭഗവതിയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഒൻപത് നവദുർഗ്ഗാ ദേവിമാർ യുദ്ധത്തിന് സന്നദ്ധരായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഭഗവതി ശിവനുമായി യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി. സകല ദേവന്മാരെയും വധിച്ചു ലോകത്തിൽ മഹാപ്രളയം ഉണ്ടാക്കുവാൻ മഹാകാളി തന്റെ ശക്തികളോട് ആജ്ഞാപിച്ചു. ഇതുകേട്ട കാളരാത്രി എന്ന ഭഗവതി ഭയങ്കരമായി അട്ടഹസിച്ചു. ദേവീകോപം ഭയന്ന് സകലരും പരാശക്തിയെ സ്തുതിച്ചു ക്ഷമാപണം നടത്തി. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവും മഹാവിഷ്ണുവും ഇന്ദ്രാദി ദേവകളും ചേർന്ന് ശിവന്റെ അഭിപ്രായ പ്രകാരം തെക്കോട്ട്‌ നടക്കുകയും ആദ്യം കാണുന്ന ജീവിയുടെ തല വെട്ടി തലയില്ലാത്ത ഗണപതിയിൽ ഉറപ്പിക്കുകയും, ഗണേശനെ ഏതൊരു മംഗള കർമത്തിലും ആദ്യ പൂജിതനായി അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു എന്ന്‌ ഒരു പുരാണ കഥ. മറ്റൊന്ന് ലളിത സഹസ്രനാമത്തിലെ 77, 78 നാമങ്ങൾ പ്രകാരമാണ്. ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് മഹാഗണപതിയുടെ ഉല്പത്തിയും പ്രവർത്തനവുമാണ്. ആദിപരാശക്തിയായ ലളിതാ പരമേശ്വരിയുടെ ശക്തിസേനയിലേക്ക് ഭണ്ഡാസുരാജ്ഞയാൽ  വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ട  "ജയവിഘ്നം" എന്ന ആഭിചാരകർമ്മം സേനയുടെ ഉത്സാഹം കെടുത്തി. അതിന് പരാഹാരമായാണ് ഗണേശജനനം. 77. കാമേശ്വരമുഖാലോകകല്പിതശ്രീ ഗണേശ്വരാ ഭർത്താവായ കാമേശ്വരന്റെ (ശിവൻ) മുഖത്തേക്ക് ലളിത പരമേശ്വരി ആലോകനം (നോട്ടം) ചെയ്തപ്പോഴത്തെ കല്പനയിൽ, ഭാവനയിൽ / സങ്കല്പത്തിൽ ശ്രീ ഗണേശ്വരൻ രൂപമെടുത്തു. ഗണപതിക്കു ആനയുടെ തല കിട്ടിയതിനെപ്പറ്റി പല കഥകളുണ്ട്. ഒരു കഥയനുസരിച്ച് പാർവതി ശനിയെ കാണിച്ചു കൊടുത്തപ്പോൾ [[ശനി|ശനിയുടെ]] ദുർശക്തികൊണ്ട് ഗണപതിയുടെ തല കരിഞ്ഞുപോയെന്നും ഗണപതിയുടെ തല മാറ്റി ഒരു [[ആന|ആനത്തല]] വയ്ച്ചു കൊടുത്തുവെന്നുമാണ് ഒരു പുരാണം.    ശിവനും [[പാർവ്വതി|പാർവതിക്കും]] കാവൽ നിന്ന ഗണപതി ശിവനെ കാണാൻ‌വന്ന [[പരശുരാമൻ|പരശുരാമനെ]] തടഞ്ഞുനിർത്തിയെന്നും ഇതിൽ ക്രുദ്ധനായ [[പരശുരാമൻ]] തന്റെ മഴുവെടുത്ത് ഗണപതിയുടെ ഒരു കൊമ്പ് അരിഞ്ഞുകളഞ്ഞുവെന്നും ഒരു കഥ പറയുന്നു. ഇങ്ങനെയാണ് ഗണപതി ഒറ്റക്കൊമ്പനായതത്രേ. [[വേദവ്യാസൻ]] പറഞ്ഞുകൊടുത്ത് ഗണപതിയാണ് [[മഹാഭാരതം]] എഴുതിയതെന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ഏഴുതിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കുമ്പോൾ [[എഴുത്താണി]] ഒടിഞ്ഞുപോയതു കൊണ്ട് ഗണപതി തന്നെ സ്വന്തം കൊമ്പൊടിച്ച് എഴുതിയെന്നും, അങ്ങനെയണ് ഒറ്റക്കൊമ്പനായതെന്നും ഒരു കഥയുണ്ട്. ഗണപതി ഭഗവാന് ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ട പൂജാദ്രവ്യം കറുകയായി മാറിയതിന് പിന്നിൽ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഒരിക്കൽ അനലാസുരൻ സ്വർഗ്ഗ ലോകത്ത് പ്രശ്‌നങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. ഈ അസുരന്റെ നേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും പ്രവഹിച്ച അഗ്നിയിൽ എല്ലാം ചാമ്പലായി. ഇതിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെടാൻ ദേവന്മാർ ഗണപതിയെ അഭയം പ്രാപിച്ചു. ഗണപതി അസുരനുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു. തന്റെ വിരാട് രൂപം പുറത്തെടുത്ത ഗണപതി അസുരനെ വിഴുങ്ങി. എന്നാൽ അസുരന്റെ താപം ഗണപതിയുടെ വയറ്റിൽ ചൂടും അസ്വസ്ഥതകളുമുണ്ടാക്കി. ഗണപതിയുടെ ദേഹം മുഴുവൻ തപിച്ചു. അവസാനം മുനിമാർ 21 കറുക നാമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഗണേശന് അർച്ചന ചെയ്തു. അതിന്റെ ഫലമായി ഗണേശന്റെ താപം ശമിക്കുകയും ചെയ്തു. സന്തുഷ്ടനായ ഗണപതി ആരാണോ തന്നെ കറുക കൊണ്ട് പൂജിക്കുന്നത് അവരുടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും സാധിക്കപ്പെടും എന്ന് മുനിമാരെ അനുഗ്രഹിച്ചു. അന്നുമുതലാണ് ഗണപതിക്ക് കറുക ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടതായത്. 21 എന്ന സംഖ്യയ്ക്ക് പ്രാധാന്യമുണ്ടായത്. പൂവില്ലാത്ത കറുകയാണ് പുജയ്ക്കെടുക്കുന്നത്. കറുക ഒറ്റസംഖ്യയിൽ നുള്ളിയെടുക്കണം. അത് ഒറ്റക്കെട്ടാക്കി വെള്ളത്തിൽ മുക്കി ശുദ്ധമാക്കിയ ശേഷം ഗണപതിയെ പൂജിക്കണം. ഗണപതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ സമർപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഏറ്റവും വീശിഷ്ട വസ്തുവാണ് കറുകപുല്ല്. == 32 ഭാവങ്ങൾ == 32 തരത്തിലുള്ള ഭാവങ്ങൾ ഗണപതിക്ക് ഉണ്ട്, ഓരോന്നും ഓരോ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത് #ബാലഗണപതി: കുട്ടികളുടേത് മാതിരി മുഖഭാവമുള്ളത്. കൈകളിൽ പഴം, മാമ്പഴം, കരിമ്പ് എന്നിവ ഭൂമിയിലെ സമ്പൽസമൃദ്ധിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. #തരുണഗണപതി: യുവത്തം തുളുമ്പുന്ന ഭാവത്തോട് കൂടിയത്‌. എട്ടു കൈകളോടു കൂടിയ ഗണപതി. #ഭക്തിഗണപതി: പൂർണ്ണചന്ദ്രൻറെ തിളക്കത്തോടെയുള്ള മുഖഭാവം പ്രത്യേകിച്ചും കൊയ്തുകാലത്ത്. എപ്പോഴും നല്ല പ്രസന്നവദനനായി. കൈകളിൽ മാമ്പഴം, നാളികേരം, പായസവും. #വീരഗണപതി: ഒരു യോദ്ധാവിന്റെ ഭാവത്തോടെയുള്ളത്. 16 കൈകളോടു കൂടിയത് എല്ലാ കൈകളിലും ആയുധങ്ങളുമായി യുദ്ധത്തിനു പുറപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്നത്. ഉഗ്രമൂർത്തിയാണ്. #ശക്തിഗണപതി: 4 കൈകളോടെ ഇരിക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ്‌ ഈ ഗണപതി. ദുർബലരെ രക്ഷിക്കുന്ന ഭാവം. #ദ്വിജഗണപതി: 3 ശിരസ്സോടുകൂടിയ ഗണപതിയാണ്. കൈകളിൽ ഓലയും, കൂജയും, ജപമണികളും. #സിദ്ധിഗണപതി: എല്ലാം നേടിയെടുത്ത ആത്മസംത്രിപ്തിയോടെ ഇരിക്കുന്ന ഗണപതി. കഴിവുകൾ ഉണ്ടാകാൻ ഈ ഗണപതിയെ ആരാധിക്കുന്നത് നല്ലതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. #ഉച്ചിഷ്ട്ടഗണപതി: സംസ്കാരത്തിന്റെ കാവൽക്കാരനാണ് ഈ ഗണപതി. 6 കൈകളിൽ മാതളം, നീലത്താമര, ജപമാല, നെൽക്കതിർ. #വിഘ്നഗണപതി: എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കുന്ന ഗണപതി. #ക്ഷിപ്രഗണപതി: വളരെ വേഗം പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഗണപതിയാണ്. തുമ്പിക്കയ്യിൽ ഒരു കുടം നിറയെ അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ ആയിട്ടുള്ളതാണ്. ഉഗ്രമൂർത്തിയാണ്. #ക്ഷിപ്രപ്രസാദഗണപതി: പെട്ടെന്ന് പ്രസാദിക്കുന്ന ഗണപതിയാണ്. കുശപ്പുല്ലു കൊണ്ടുള്ള സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു. #ഹെരംബഗണപതി: 5 മുഖമുള്ള ഗണപതി, വെളുത്ത നിറം, ബലഹീനതരുടെ രക്ഷകൻ എന്നാണ് ഈ ഗണപതി അറിയപ്പെടുന്നത്. ഒരു വലിയ സിംഹത്തിൻറെ മുകളിലാണ് സവാരി. #ലക്ഷ്മിഗണപതി: തുവെള്ള നിറമാണ് ഈ ഗണപതിക്ക്. ലക്ഷ്മിദേവിയോട് കൂടി ഇരിക്കുന്നു‌. കൈകളിൽ തത്ത, മാതളം. ഐശ്വര്യവും സമ്പത്തും നൽകുന്ന ഗണപതി. ബിസിനസ്‌ സമൂഹത്തിന്റെ ഇഷ്ട ദൈവം. വെള്ളിയാഴ്ച പ്രധാന ദിവസം. #മഹാഗണപതി: ഈ ഗണപതിയിൽ നിന്നാണ് പ്രപഞ്ചം ഉണ്ടായതെന്ന് വിശ്വാസം. ഇത് പരമാത്മാവാണ്. ഗണപതിയുടെ പൂർണ രൂപം. തൃക്കണ്ണ് ഉള്ള ഗണപതിയാണ് ഇത്. മാതളം, നീലത്താമര, നെൽക്കതിർ എന്നിവ കൈകളിലേന്തിനിൽക്കുന്നു. ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പൊതുവേ കാണപ്പെടുന്ന ഗണപതി ഇതാണ്. #വിജയഗണപതി: എപ്പോഴും വിജയഭാവത്തോടെയുള്ള മുഖഭാവത്തോടെയാണ് ഈ ഗണപതി. സർവകാര്യവിജയത്തിന് ഉത്തമം. #നൃത്തഗണപതി: കലകളുടെ നാഥനാണ് ഈ ഗണപതി. നൃത്ത രൂപത്തിലാണ് ഈ ഗണപതി.നാലു കൈകളുള്ള ഈ ഗണപതിയുടെ വിരലുകളിൽ മോതിരവും കാണാം. #ഉർധ്വഗണപതി: 6 കൈകളിൽ നെൽക്കതിർ,താമര,കരിമ്പ്. #ഏകാക്ഷര ഗണപതി: തൃക്കണ്ൺ ഉള്ള ഗണപതി. താമരയുടെ ആകൃതിയിൽ മൂഷികന്റെ പുറത്താണ് ഇരിക്കുന്നത്. #വരദ ഗണപതി: ഈ ഗണപതി കൈയിൽ തേനുമായി ഇരിക്കുന്നത്. #ത്രയാക്ഷരഗണപതി: ഈ ഗണപതി പൊട്ടിയ കൊമ്പും, തുമ്പിക്കൈയിൽ മോദകവും. #ഹരിന്ദ്രഗണപതി: ഒരു പീഠത്തിൻറെ മുകളിൽ ഇരിക്കുന്ന രീതിയിൽ ആണ് ഈ ഗണപതി. #ഏകദന്തഗണപതി: ഈ ഗണപതി നീല നിറത്തോടുകൂടിയതാണ്. ലഡ്ഡു ആണ് പ്രസാദം. #സൃഷ്ടിഗണപതി: ഈ ഗണപതി ചുവന്ന നിറത്തോടുകൂടിയ ഉള്ളതാണ്. എല്ലാം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഗണപതി ആണിത്. #ഉദ്ദണ്ടഗണപതി: ധർമത്തിനു വേണ്ടി പൊരുതുന്ന 10 കൈകളുള്ള ഗണപതി ആണ് ഇത്. #ഋണമോചനഗണപതി: കടങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്ന ഗണപതി. ഈ ഗണപതിയുടെ ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഫലമാണ് റോസ്ആപ്പിൾ. #ധുണ്ടി ഗണപതി: കൈയ്യിൽ രുദ്രാക്ഷമാലയാണ് ഈ ഗണപതിക്ക്‌ ഉള്ളത്. #ദ്വിമുഖഗണപതി: രണ്ടുമുഖമുള്ള ഗണപതി, എല്ലാ ഭാഗത്തേക്കും കാണുന്ന രീതിയിൽ. #ത്രിമുഖഗണപതി: സ്വർണനിറത്തിലുള്ള താമരആണ് ഇരിപ്പിടം. #സിംഹഗണപതി: ഈ ഗണപതി ധീരതയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. #യോഗഗണപതി: യോഗമുദ്രയിൽ ഇരിക്കുന്ന ഗണപതി ആണിത്. ധ്യാനനിമഗ്നനായി ആണ് ഈ ഗണപതി. #ദുർഗ്ഗഗണപതി: യുദ്ധ വിജയത്തിൻറെ പ്രതീകമാണ്‌ ഈ ഗണപതി. ശത്രുക്കളിൽ വിജയം നൽകുന്ന ഗണപതി. #സങ്കടഹരഗണപതി: എല്ലാം ദുഖവും ശമിപ്പിക്കുന്ന ഗണപതി ആണിത്. പൗർണമി കഴിഞ്ഞു വരുന്ന സങ്കടഹര ചതുർഥി പ്രധാന ദിവസം. == പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ == വക്ര തുണ്ട മഹാകായ സൂര്യകോടി സമപ്രഭഃ നിർവിഘ്‌നം കുരുമേ‌ ദേവ സർവ്വ കാര്യേഷു സർവദാ. ഏകദന്തം മഹാകായം<br /> തപ്തകാഞ്ചന സന്നിഭം<br /> ലംബോദരം വിശാലാക്ഷം<br /> വന്ദേഹം ഗണനായകം. <ref>'ക്ഷേത്രാചാരങ്ങൾ', കാണിപ്പയ്യൂർ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്, പഞ്ചാംഗം പുസ്തകശാല, കുന്നംകുളം</ref> "ശുക്ലാംബരധരം വിഷ്ണും, ശശിവർണ്ണം ചതുർഭുജം, പ്രസന്നവദനം ധ്യായേത്, സർവവിഘ്നോപ ശാന്തയേ" == പൂജകൾ == [[File:Ganapathy offering.jpg|thumb|കട്ടിളവെക്കൽ ചടങ്ങിന്റെ ഗണപതിക്ക് നിവേദിക്കൽ]] ശുഭ കാര്യങ്ങൾക്കു മുമ്പ് [[ഗണപതിഹോമം]] നടത്തുക ഹൈന്ദവർക്കിടയിൽ പതിവാണ്. വിഘ്ന നിവാരണം, [[ഗൃഹപ്രവേശം]], കച്ചവട ആരംഭം, ദോഷ പരിഹാരം എന്നിവക്കെല്ലാം ഗണപതിഹോമം മുഖ്യ ഇനമായി നടത്തി വരുന്നു. ഉദ്ദിഷ്ടകാര്യങ്ങൾക്കായി പ്രത്യേക തരത്തിലും ഗണപതി ഹോമം നടത്താം. ഇത്തരത്തിൽ പ്രത്യേക [[ദ്രവ്യം|ദ്രവ്യങ്ങൾ]] ചേർത്ത്‌ ഹോമം നടത്തുന്നത്‌ ഏറെ നല്ലതാണെന്ന്‌ തന്ത്രഗ്രന്ഥങ്ങളും ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. വിശേഷാൽ പതിനാറു ഉണങ്ങിയ [[തേങ്ങ]](കൊട്ട തേങ്ങ), പതിനാറുപലം [[ശർക്കര]], മുപ്പത്തിരണ്ട്‌ [[കദളിപ്പഴം]], നാഴിതേൻ, ഉരിയ [[നെയ്യ്‌]], എന്നിവ ഹോമിക്കാം. ശുഭാരംഭത്തിനും വിഘ്നങ്ങൾ ഇല്ലാതിരിക്കാനും ഹൈന്ദവർ ഗണപ്തിയെയാണ് ആദ്യം പൂജിക്കുന്നത്. ദിവസവും കുടുബത്തിൽ ചെംഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നത് സവിശേഷ ഫലദായകമാണ്. പൊതുവേ സ്ത്രീകൾ ചെയ്യുന്ന ഹോമം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഇതിനുണ്ട്. രാവിലെ കുളിച്ച് ശുദ്ധിയോടെ അടുപ്പു കത്തിച്ച്, അതിൽ തേങ്ങാപ്പൂളും ശർക്കരയും അൽപം നെയ്യും ഗണപതിയെ ധ്യാനിച്ച് ഹോമിക്കുന്നതാണു ചടങ്ങ്. ഇന്നു മിക്ക വീടുകളിലും അടുപ്പു കത്തിക്കാത്തതിനാൽ ചകിരിത്തൊണ്ടിൽ തീ കത്തിച്ചു ചെംഗണപതി ഹോമം ചെയ്യാവുന്നതാണ്. നേദിക്കുമ്പോൾ ഗണേശന്റെ മൂലമന്ത്രമായ 'ഓം ഗം ഗണപ തയേ നമഃ' ജപിക്കണം. ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നതു കുടുംബത്തിൽ‌ സർ‌വവിഘ്നങ്ങളും നീങ്ങി ഐശ്വര്യം നിറയും എന്നാണു ഹൈന്ദവ വിശ്വാസം. അതിനാൽ പ്രഥമ പൂജ്യൻ എന്നൊരുനാമവും ഗണപതിക്കുണ്ട്.<ref>Krishan pp.1–3</ref> ഗണപതിയുടെ ഒരു ശില്പം പോലുമില്ലാത്ത വീട് ഇന്ത്യയിൽ കണ്ടെത്തുക ദുഷ്കരമായിരിക്കും എന്നാണ് K.N. സോമയാജിപറയുന്നത്. ജാതിഭേദമന്യേ ഗണപതിയെ രാജ്യം മുഴുവനും ആരാധിക്കുന്നു".<ref>K.N. Somayaji, ''Concept of Ganesha'', p.1 as quoted in Krishan pp.2–3</ref> പ്രത്യേകിച്ചും ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ ഗണപതി പ്രാർഥനയിൽ നൃത്ത-സംഗീതങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്താറുണ്ട്.<ref name="Nagar, Preface"/>. ''ഓം ശ്രീ ഗണേശായ നമഃ'' എന്നമന്ത്രവും ഉച്ചരിക്കുന്നു. ഗണപതിയെ സംബന്ധിച്ചുള്ള മറ്റൊരു പ്രശസ്തമായ മന്ത്രമാണ് ''ഓം ഗം ഗണപതയേ നമഃ''<ref>Grimes p.27</ref> ==ആഘോഷങ്ങൾ== [[File:Ganesh Paris 2004 DSC08471.JPG|thumb|[[പാരിസ്|പാരിസിൽ]] നടന്ന ഒരു ഗണേശ ശോഭയാത്ര]] ===വിനായക ചതുർത്ഥി=== ഗണപതിയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആഘോഷമാണ് വിനായക ചതുർത്ഥി. ഗണേശ ചതുർത്ഥി എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടാറുണ്ട്. ശകവർഷ കലണ്ടർ അനുസരിച്ച് [[ഭാദ്രപദം|ഭാദ്രപദമാസത്തിലെ]] വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർത്ഥി നാളിലാണ് ഇത് ആഘോഷിക്കുന്നത്. ഗ്രിഗോറിയൻ കലണ്ടർ പ്രകാരം വിനായക ചതുർത്ഥി ആഗസ്തിലോ സെപ്റ്റംബറിലോ ആയിരിക്കും<ref>For the fourth waxing day in {{IAST|Māgha}} being dedicated to Ganesa ({{IAST|Gaṇeśa-caturthī}}) see: Bhattacharyya, B., "Festivals and Sacred Days", in: Bhattacharyya, volume IV, p. 483.</ref> ശണേശ വിഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി, പൂജകൾക്ക് ശേഷം അത് ജലത്തിൽ നിമഞ്ജനം ചെയ്യുന്നത് ആഘോഷങ്ങളുടെ ഒരു ഭാഗമാണ്. ഇന്ത്യയിലെ എല്ലായിടത്തും ഗണേശ ചതുർത്ഥി ആഘോഷിക്കാറുണ്ടെങ്കിലും മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാനത്താണ് ഏറ്റവും വിപുലമായി ആഘോഷങ്ങൾ നടക്കുന്നത്. [[മുംബൈ]]യിലെ ഗണേശ ശോഭയാത്രക്ക് അന്തർദേശീയതലത്തിൽ ശ്രദ്ധ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>For Ganesh Chaturthi as the most popular festival in Maharashtra, see: Thapan, p. 226.</ref><ref>"{{IAST|Gaṇeśa}} in a Regional Setting". Courtright, pp. 202–247.</ref>. ഗോവയിലും ഗണേശചതുർത്ഥി ഒരു പ്രധാന ആഘോഷമാണ്. കേരളത്തിൽ പ്രധാനമായും ഗണപതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒതുങ്ങിനിൽക്കുന്നവയാണ് വിനായക ചതുർത്ഥി ആഘോഷങ്ങൾ എങ്കിലും ഈയടുത്ത കാലത്തായി ഗണേശോത്സവം പോലുള്ള പരിപാടികൾ കേരളത്തിലും ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. == ഭാരതത്തിനും പുറത്തുള്ള സ്വാധീനം == വ്യാപാരവും മറ്റ് ജനമിശ്രണം മൂലം ഇന്ത്യൻ സാംസ്കാരത്തിന്റെ സ്വാധീനം തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യ മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചു. ഇതിന്റെ ഫലമായി ഭാരതത്തിന്റെ പുറത്തും ആരാധിക്കാൻ തുടങ്ങിയ ഹിന്ദുദൈവങ്ങളിൽ പ്രധാനിയാണ് ഗണപതി.<ref>Nagar, p. 175.</ref> ഇന്ത്യയ്ക്ക് പുറത്തേക്ക് വ്യാപാരാവശ്യങ്ങൾക്കായി പോകുന്നവരാണ് പ്രധാനമായും ഗണപത്യാരാധന നടത്തുന്നത്.<ref>Nagar, p. 174.</ref>പത്താം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ പുതിയ വ്യാപാര ശൃംഖലകളുടെ ഉദയത്തോടെ ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയിലേക്കുമുള്ള പണത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് തുടങ്ങി. ഈ സമയത്ത് വ്യാപാരികൾക്കിടയിലെ മുഖ്യ ദൈവമായി ഗണപതി മാറി.<ref>Thapan, p. 170.</ref>മലയ് ആർക്കിപെലഗോയിലേക്ക് കുടിയേറിയ ഹിന്ദുക്കൾ അവർക്കൊപ്പം തങ്ങളുടെ സംസ്കാരത്തേയും അവിടെ വ്യാപിപ്പിച്ചു. ശിവാലയങ്ങൾക്ക് പുറമേ ഗണേശ ബിംബങ്ങളും അവിടെ ധാരാളമായി കാണാം. ജാവ, ബാലി എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഹൈന്ദവ കലകളിൽ ഗണപതി രൂപത്തിന് വളരെയധികം പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഇത് വൻ‌തോതിലുള്ള സംസ്കാര മിശ്രണത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്<ref>Getty, pp. 55–66.</ref> തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലേക്കുള്ള ഹിന്ദുസംസ്കാരത്തിന്റെ വ്യാപനം മൂലം ബർ‌മ്മ, തായ്‌ലന്റ്, കമ്പോഡിയ എന്നിവിടങ്ങളിൾ നവീനതരത്തിലുള്ള ഗണപതി രൂപങ്ങൾ കാണുന്നു. ഇന്റോചൈന പ്രദേശങ്ങളിൽ ഹിന്ദുമതവും ബുദ്ധമതവും അനുഷ്ടിച്ചതിനാൽ പരസ്പരമുള്ള സ്വാധീനം ഇവിടങ്ങളിലെ മതാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ കാണാം. ==ഗണപതിക്ക്‌ വയ്ക്കൽ (ഗണപതി ഒരുക്ക്)== ഗണപതിക്കുള്ള ഏറ്റവും ലളിതമായ ഒരു വഴിപാടാണ് ഇത്. ഹൈന്ദവരുടെ പല പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലും ഗണപതി ഒരുക്ക് കാണാം. ഏതെങ്കിലും പ്രധാന ചടങ്ങ് ആരംഭിക്കുന്നതിനു മുന്പായി പൂജ നടത്തുന്നതിനുള്ള സ്ഥലം കഴുകി വൃത്തിയാക്കി നിലവിളക്ക് കൊളുത്തി, അതിനു മുൻപിലായി ഒരു വാഴയിലയിൽ അവിൽ, മലർ, ശർക്കര, തേങ്ങാ പൂള്, കദളിപ്പഴം, കരിമ്പ്, തേൻ, കൽക്കണ്ടം, മുന്തിരി, മാതളം തുടങ്ങിയവ നിവേദ്യമായി ഗണപതിക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ അല്പം നെല്ല്, പുഷ്പങ്ങൾ, ജലം, ഗണപതിയുടെ ചിത്രം തുടങ്ങിയവയും സുഗന്ധത്തിനായി ചന്ദനത്തിരിയും കൊളുത്തി വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം ഗണപതിയെ സങ്കല്പിച്ചു പ്രാർഥന നടത്തുന്നു. ഒടുവിൽ കര്പ്പൂരമുഴിഞ്ഞു തൊഴുത ശേഷം മറ്റുള്ള ചടങ്ങുകൾ ചെയ്തു തീർക്കുന്നു. ഒടുവിൽ നിവേദ്യങ്ങൾ പ്രസാദമായി ആളുകൾ കഴിക്കുന്നു. == വിശേഷ ദിവസങ്ങൾ == വെള്ളിയാഴ്ച, ഗണേശ ചതുർഥി, സങ്കടഹര ചതുർഥി (മലയാള മാസങ്ങളിലെ പൗർണമി കഴിഞ്ഞു വരുന്ന നാലാം ദിവസം). === വെള്ളിയാഴ്ച === ഗണേശന് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ദിവസമാണ് വെള്ളിയാഴ്ച. === സങ്കടഹര ചതുർഥി === മലയാള മാസത്തിലെ പൗർണമി കഴിഞ്ഞുള്ള നാലാമത്തെ തിഥിയാണ് സങ്കടഹര ചതുർഥി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ദിനത്തിൽ വ്രതമനുഷ്ഠിച്ചു പ്രാർഥിച്ചാൽ ഭക്തന്റെ സർവദുരിതങ്ങളും തടസ്സങ്ങളും നീക്കി ആഗ്രഹസാഫല്യം നൽകി ഗണപതി ഭഗവാൻ അനുഗ്രഹിക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം.   സാഹചര്യം നിമിത്തം വ്രതമനുഷ്ഠിക്കാൻ സാധിക്കാത്തവർ ഗണേശ പ്രതിഷ്ഠയുള്ള ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുന്നതും ഗണേശപ്രീതികരമായ സ്തോത്രങ്ങൾ  ജപിക്കുന്നതും പുണ്യദായകമാണ്.  കറുക, മുക്കുറ്റി എന്നിവ പറിച്ചു കഴുകി ഒരു ഇലക്കീറിൽ വച്ച് ഭഗവാന് സമർപ്പിക്കുന്നതും ഒരുരൂപാ നാണയം ഉഴിഞ്ഞു സമർപ്പിക്കുന്നതും ഉത്തമം. ഭവനത്തിൽ  മോദകം അഥവാ കൊഴുക്കട്ട ഉണ്ടാക്കി ഭക്ഷണപ്രിയനായ ഗണേശനെ ധ്യാനിച്ച് അടുപ്പിൽ സമർപ്പിച്ച ശേഷം കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒത്തൊരുമിച്ചിരുന്ന് കഴിക്കുന്നത് കുടുംബൈശ്യര്യ വർധനവിന് ഉത്തമമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭഗവാന്റെ മുന്നിൽ തേങ്ങാ ഉടയ്ക്കുന്നതും ഏത്തമിടുന്നതും സർവ വിഘ്‌നങ്ങളും നീങ്ങാൻ സഹായകമാകും എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഈ ദിനത്തിൽ കുടുബത്തിൽ ചെംഗണപതിഹോമം നടത്തുന്നത് സവിശേഷ ഫലദായകമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. === ഗണേശ ചതുർഥി === [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] വെളുത്ത പക്ഷത്തിലെ ചതുർഥി ദിവസത്തിൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്ന ഒരുത്സവമാണ് '''വിനായക ചതുർഥി'''. [[ഗണപതി|ഗണപതിയുടെ]] ജന്മദിനമാണ് ഇതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലും]] മറ്റ് ഉത്തരേന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലുമായിരുന്നു നേരത്തെ ഇത് ഏറ്റവും അധികം ആഘോഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. കേരളത്തിലെ [[ഗണപതി]] ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രധാന്യത്തോടെയാണ് വിനായക ചതുർത്ഥി ആഘോഷിക്കുന്നത്^{[''[[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|അവലംബം ആവശ്യമാണ്]]'']}. == കേരളത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഗണപതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ == * [[കൊട്ടാരക്കര ശ്രീ മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം|കൊട്ടാരക്കര ശ്രീ മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം ജില്ല]] * [[പമ്പാ ഗണപതി ക്ഷേത്രം]], പത്തനംതിട്ട (ശബരിമല) * [[മള്ളിയൂർ മഹാഗണപതിക്ഷേത്രം|മള്ളിയൂർ മഹാഗണപതിക്ഷേത്രം, കോട്ടയം]] * [[പഴവങ്ങാടി ഗണപതിക്ഷേത്രം]], [[തിരുവനന്തപുരം]] * [[സൂര്യകാലടി മന]], [[കോട്ടയം ജില്ല]] * പെരുമുടിശ്ശേരി ചേന്നാസ് മന, എരമംഗലം, മലപ്പുറം ജില്ല * [[പാളയം ശക്തിവിനായക ക്ഷേത്രം]], തിരുവനന്തപുരം * [[കക്കാട് മഹാഗണപതിക്ഷേത്രം]], [[കുന്നംകുളം]], [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]] * [[കാര്യാലയ ഗണപതിക്ഷേത്രം]], [[ഗുരുവായൂർ]], തൃശ്ശൂർ ജില്ല * [[തിരുവമ്പാടി ഗണപതിക്ഷേത്രം|തിരുവമ്പാടി ഗണപതിക്ഷേത്രം]], തൃശ്ശൂർ ജില്ല * [[നടുവിലാൽ ഗണപതിക്ഷേത്രം]], [[തൃശ്ശൂർ]] * ഈശ്വരമംഗലം മഹാ ഗണപതി ക്ഷേത്രം, ശ്രീകൃഷ്ണപുരം, പാലക്കാട് ജില്ല * [[കൊട്ടാരക്കുളം മഹാഗണപതിക്ഷേത്രം]], കൊല്ലം ജില്ല * ഇടപ്പള്ളി മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം, ഇടപ്പള്ളി , എറണാകുളം ജില്ല * കൊളത്താപ്പളളി മന, വടക്കേക്കാട്, തൃശ്ശൂർ ജില്ല * കടലായിൽ മന, വൈലത്തൂർ, തൃശ്ശൂർ ജില്ല * കൽപ്പുഴ മന * പനങ്ങാട് സ്വയംഭൂ മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം, പനങ്ങാട്, എറണാകുളം. * [[ഇന്ത്യനൂർ മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം]], [[കോട്ടക്കൽ]], [[മലപ്പുറം]] * [[ബത്തേരി മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം]], [[സുൽത്താൻ ബത്തേരി]], [[വയനാട്]] * [[വേളം മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം]], [[മയ്യിൽ]], [[കണ്ണൂർ]] * [[മധൂർ അനന്തേശ്വര സിദ്ധിവിനായക ക്ഷേത്രം]], [[കാസർഗോഡ്]] * മുതുവിള, ഗണപതിപുരം, കോടംപ്ലാച്ചി ശ്രീ മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം, തിരുവനന്തപുരം * ചെറുതുരുത്തി ടൗൺ വിനായക ക്ഷേത്രം, ഷൊർണൂർ, പാലക്കാട് ജില്ല == ചിത്രശാല == <gallery> File:Ganesolsavam_-_ഗണേശോൽസവം_-_ഗണപതി_-_പുതുഗ്രാമം,_പാലക്കാട്_01.jpg|ഗണേശോൽസവം, പുതുഗ്രാമം, പാലക്കാട് File:Ganesolsavam_-_ഗണേശോൽസവം_-_ഗണപതി_-_പുതുഗ്രാമം,_പാലക്കാട്_03.jpg|ഗണേശോൽസവം, പുതുഗ്രാമം, പാലക്കാട് File:Ganesolsavam_-_ഗണേശോൽസവം_-_ഗണപതി_-_പുതുഗ്രാമം,_പാലക്കാട്_04.jpg|ഗണേശോൽസവം, പുതുഗ്രാമം, പാലക്കാട് </gallery> == അവലംബം == <references/> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == http://god.co.in/god-ganesha/ {{commons|Ganesha}} {{Hinduism-stub}} {{ഹിന്ദു ദൈവങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദു ദേവന്മാർ]] bpdpv42oeccys36grhhvj24t7wb5lt8 0 5843 4675444 4660853 2026-10-12T08:05:42Z Malikaveedu 16584 4675444 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Meenachil River}} {{Infobox river | name = Meenachil River (Gauna, Kavanar, Valanjar, Indiar) | image = മീനച്ചിലാർ ഈരാറ്റുപേട്ടയിൽ.jpg| | image_caption = Meenachil River, view from [[Erattupetta]] | source1_location = [[Western Ghats]] | mouth_location = [[Vembanad Lake]] | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[India]] | length_km = 78 | source1_elevation = {{convert|1,156|m|ft|abbr=on}} | discharge1_avg = | basin_size = }} [[പ്രമാണം:Meenachil aaru - kottayam.jpg|ലഘുചിത്രം|മീനച്ചിലാർ]] [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]] ജില്ലയുടെ ഹൃദയഭാഗത്തുകൂടി ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയാണ് '''മീനച്ചിലാർ'''. കവനാർ, വളഞ്ഞാർ എന്നും ഈ നദി അറിയപ്പെടുന്നു. 78 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള നദി ഇത് [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ]] ഭാഗമായ [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]] [[വാഗമൺ|വാഗമണ്ണിലെ]] [[കുടമുരുട്ടി മല|കുടമുരുട്ടി മലയിൽ]] നിന്നുൽഭവിച്ച് [[പൂഞ്ഞാർ]], [[തീക്കോയി]], [[ഈരാറ്റുപേട്ട]], [[ഭരണങ്ങാനം]], [[പാലാ]], മുത്തോലി, ചേർപ്പുങ്കൽ, [[കിടങ്ങൂർ (കോട്ടയം)|കിടങ്ങൂർ]], [[കട്ടച്ചിറ]], [[ഏറ്റുമാനൂർ]], [[കോട്ടയം]] [[കുമരകം]] എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി [[വേമ്പനാട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിൽ]] ചെന്നു ചേരുന്നു.<ref name=mano1>{{cite news|title=തുള്ളൊയൊഴുകിയിരുന്നു, ഒരു കാലം|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=15142015&programId=7940900&BV_ID=@@@&tabId=21|accessdate=2013 ഒക്ടോബർ 4|newspaper=മനോരമ ഓൺലൈൻ|date=2013 ഒക്ടോബർ 4|archive-date=2013-10-04|archive-url=https://archive.today/20131004150148/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=15142015&programId=7940900&BV_ID=@@@&tabId=21|url-status=bot: unknown}}</ref> ദ്രൂതഗതിയിലുള്ള വെള്ളപ്പൊക്കം, കനത്ത അടിയൊഴുക്കുകൾ, പർവതങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന മരങ്ങളും മറ്റ് അവശിഷ്ടങ്ങളും കാരണം കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രക്ഷുബ്ധമായ നദികളിൽ ഒന്നാണിത്. [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിൽ]] നിന്നും ഉൽഭവിക്കുന്ന പല അരുവികൾ ചേർന്നാണ് മീനച്ചിലാറ് ഉണ്ടാവുന്നത്. നദിയുടെ കടൽനിരപ്പിൽ നിന്നുള്ള ഉയരം മലയോടു ചേർന്നുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ 77 മുതൽ 1156 മീറ്റർ വരെയും മദ്ധ്യ പ്രദേശങ്ങളിൽ 8 മുതൽ 68 മീറ്റർ വരെയും താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ 2 മീറ്ററിൽ താഴെയുമാണ്. 1208 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ പ്രദേശത്തെ മീനച്ചിലാർ നനയ്ക്കുന്നു. ഒരു വർഷം 23490 ലക്ഷം ഘന മീറ്റർ ജലം മീനച്ചിലാറിൽ കൂടി ഒഴുകുന്നു. ഉപയോഗയോഗ്യമായ 11100 ലക്ഷം ഘന മീറ്റർ ജലം മീനച്ചിലാർ വർഷംതോറും പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. ചെറുതും വലുതുമായി 38 പോഷക നദികളാണ് മീനച്ചിലാറിനുള്ളത്. തീക്കോയ് ആറ്, പൂഞ്ഞാർ ആറ്, ചിറ്റാർ എന്നിവയാണ് ഇതിൻ്റെ പ്രധാന പോഷകനദികൾ. ഇവയ്ക്കു പുറമേ മീനച്ചിലാറിൽ ലയിക്കുന്ന 47 ഉപ-പോഷക നദികളും 114 ചെറിയ അരുവികളുമുണ്ട്. == ചരിത്രം == മീനച്ചിലാറിന്റെ പഴയ പേരാണ് '''ഗൗണാർ'''. [[വേമ്പനാട്ടു കായൽ|വേമ്പനാട്ടു കായലിൽ]] പതിക്കുന്നു. ''കവണാർ'' <ref name=mano1/>എന്നും ''കൗണാർ'' വിളിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>വിശ്വവിജ്ഞാന കോശം, എൻ.ബി.എസ്സ്‌, 5/69</ref> [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ]] [[കുംഭകോണം|കുംഭകോണത്തുനിന്നും]] കർഷകരായ [[വെള്ളാളർ|വെള്ളാളരും]] കാവേരിപൂം പട്ടണത്തു നിന്നും കച്ചവടക്കാരായ വെള്ളാളരും കേരളത്തിലെ മലയോര മേഖലകളിലേക്കു കുടിയേറി. ഇരുകൂട്ടരും [[മധുര മീനാക്ഷി‍ക്ഷേത്രം|മധുര മീനാക്ഷിഭക്തരായിരുന്നതിനാൽ]], അവർ കുടിയേറിയ [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി|കാഞ്ഞിരപ്പള്ളിയിലും]] [[പൂഞ്ഞാർ|പൂഞ്ഞാറിലും]] മീനാക്ഷി കോവിലുകൽപണിയിച്ചതോടെ, പ്രദേശത്തിനു [[മീനച്ചിൽ]] എന്നു പേരു വീണു. ഈ പ്രദേശത്തിലൂടെ ഒഴുകിയിരുന്ന ഗൗണാർ മീനച്ചിലാറും ആയിത്തീർന്നു എന്നു വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. കോട്ടയം നാഗമ്പടത്തിനു ശേഷം മീനച്ചിലാർ കവണാർ എന്നാണ് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name=mano1/> 1750 ജനുവരി 3- നു [[മാർത്താണ്ഡവർമ്മ|മാർത്താണ്ഡവർമ്മ മഹാരാജാവ്‌]] ആദ്യ തൃപ്പടി ദാനം നടത്തി ശ്രീപദ്മനാഭ ദാസനാകുമ്പോൾ, [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ]] അതിർത്തി കവണാർ ആയിരുന്നതായി രേഖകളിൽ നിന്നു മനസ്സിലാകാം. മീനച്ചിൽ ആർ എന്ന പേർ അതിനുശേഷമാണുണ്ടായത്‌. {{Cquote|മാർത്താണ്ഡവർമ്മരായ തൃപ്പാപ്പൂർ മൂപ്പിൽ നിന്നും താങ്കൾക്കൊള്ള തോവാളകോട്ടക്കു പടിഞ്ഞാറ്‌ കവണാറിനു കിഴക്കൊള്ള ഈ രാച്ചിയത്തിനകത്തൊള്ള നാളിതുവരെ നമക്ക്‌ അവകാശമായിട്ട്‌ അപഭവിച്ചു വരുന്ന വത്തുകൃത്യങ്ങളും താനമാനങ്ങളും ഏർപ്പേരിൽപ്പെട്ടതും പെരുമാൾ ശ്രീപണ്ടരാത്തിലേയും ചർച്ച്വാർപ്പണമായി ആചന്നിരാർക്കമേ എഴുതിക്കൊടുത്താൻ}} എന്നായിരുന്നു ത്രിപ്പടിദാനത്തിലെ പ്രസക്തമായ വരികൾ.<ref> വിജ്ഞാനകോശം,എൻ.ബി.എസ്സ്‌ , 9/627 </ref> ==പേരിനു പിന്നിൽ== തമിഴ്നാട്ടിൽ നിന്നും വന്നവർ നാടു വാണകാലത്ത് അവരുടെ കുലദൈവമായ മധുരമീനാക്ഷിയുടെ നാമത്തിൽ തങ്ങൾക്കൊരു നാടും നദിയും വേണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു. അങ്ങനെ നിലവിൽ വന്ന മീനാക്ഷിയാർ ലോപിച്ചാണ് മീനച്ചിലാർ ആയതെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.<ref name=mano1/> == ഐതിഹ്യം == [[അഗസ്ത്യൻ|അഗസ്ത്യമഹർഷി]]യുടെ കമണ്ഡലു മറിഞ്ഞ് [[കാവേരി നദി]] ഉദ്ഭവിച്ചപോലെ ഗൗണമഹർഷിയുടെ കമണ്ഡലു മറിഞ്ഞപ്പോൾ ഉൽഭവിച്ച ജലപ്രവാഹത്തിൽ നിന്നു രൂപമെടുത്തു എന്നാണ് ഐതിഹ്യം.<ref>ക്ഷേത്രവിജ്ഞാന കോശം,പി. രാജേന്ദ്രൻ, ഡി.സി ബുക്സ്‌</ref>.<ref name=mano1/> തന്മൂലമാണ് നദിയ്ക്ക് '''ഗൗണാർ''' എന്ന പേര് വന്നത്. ഇത് ലോപിച്ച് കവണാറും കൗണാറുമായി. == പദ്ധതികൾ == [[കേരള സംസ്ഥാന വിദ്യുച്ഛക്തി വകുപ്പ്]] മീനച്ചിലാറിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം [[ഇടുക്കി അണക്കെട്ട്|ഇടുക്കി അണക്കെട്ടിലേക്ക്]] തിരിച്ചുവിടാനായി [[വാഗമൺ|വാഗമണ്ണിന്]] അടുത്തായി രണ്ട് തുരങ്കങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവയിൽ ഒരെണ്ണം വഴിക്കടവ് തടയണയിൽ നിന്ന് [[കരിന്തിരി]]യിലേക്കും മറ്റേത് [[കൂട്ടിയാർ]] നിന്ന് [[കപ്പക്കനം|കപ്പക്കനത്തേക്കുമാണ്]]. കേരള സർക്കാർ 2006-ൽ [[മീനച്ചിൽ നദീതട പദ്ധതി]]ക്ക് ഉയർന്ന പ്രാധാന്യം നൽകിയിരിക്കുന്നു. ഈ പദ്ധതി [[മൂവാറ്റുപുഴ]]യിലുള്ള അധിക ജലത്തെ മീനച്ചിലാറിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടാനായി [[അറക്കുളം|അറക്കുളത്തുനിന്ന്]] [[മേലുക്കടവ്|മേലുക്കടവിലേക്ക്]] ഒരു തുരങ്കം നിർമ്മിക്കാൻ വിഭാവനം ചെയ്യുന്നു. തുരങ്കത്തിന്റെ നിർമ്മാണം ഈ പ്രദേശത്തെ ജല ലഭ്യത കൂട്ടുവാൻ സഹായിക്കുന്നു. == പരിസ്ഥിതി പ്രശ്നങ്ങൾ == [[ചിത്രം:ഒഴുക്കുമുറിഞ്ഞ മീനച്ചിലാർ.JPG|thumb|300px|2009 ഫെബ്രുവരി മാസം വേനലിൽ മീനച്ചിലാറിന്റെ ഒഴുക്ക് ഇടമുറിഞ്ഞു പോയിരിക്കുന്നു, [[പാലാ]] നഗരത്തിൽ നിന്നുമുള്ള ദൃശ്യം]] അടുത്തകാലത്തായി മീനച്ചിൽ നദീതടത്തിൽ പല പ്രധാ‍ന പരിസ്ഥിതി പ്രശ്നങ്ങളും ഉടലെടുത്തിരിക്കുന്നു. അവയിൽ ചിലത് ചുവടെ ചേർക്കുന്നു. #മീനച്ചിലാറിലെ ജലം വഴിക്കടവ് തടയണയിൽ നിന്ന് ഇടുക്കി അണക്കെട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നത് നദിയിലെ ജല ലഭ്യത കുറയ്ക്കുന്നു. #[[വാഗമൺ|വാഗമണിൽ]] വിനോദ സഞ്ചാരത്തിന്റെ അമിതമായ ആധിക്യം മീനച്ചിലാറിന്റെയും പരിസര പ്രദേശത്തെയും ജീവജാലങ്ങളെയും പരിസ്ഥിതി സന്തുലിതാവസ്ഥയെയും ബാധിക്കുന്നു. #ഒരുപാട് തടയണകളുടെ നിർമ്മാണം #അനധികൃത മണൽ‌വാരൽ മൂലം നദിയുടെ അടിത്തട്ട് നശിച്ചു. #നെൽപ്പാടങ്ങൾ നികത്തി വാണിജ്യ-ഗാർഹിക ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. #നെൽപ്പാടങ്ങളിൽ നിന്ന് കളിമണ്ണും ചെളിയും ചുടുകട്ട വ്യവസായത്തിനായി വാരിക്കൊണ്ടുപോവുന്നത്. #[[ഈരാറ്റുപേട്ട]], [[പാലാ]], [[ഏറ്റുമാനൂർ]], [[കോട്ടയം]] എന്നി സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് നദിയിലേക്ക് നഗര മാലിന്യങ്ങൾ തള്ളുന്നത്. == സാംസ്കാരിക സ്വാധീനം == [[കോട്ടയം]] (കോട്ടയ്ക്കകം), ഹെറിറ്റേജ്‌ പ്രദേശം ആയി അംഗീകാരം കിട്ടിയ താഴത്തങ്ങാടി, എം.ബി.ബി.എസ്സ്‌ ബിരുദം എടുത്ത ആദ്യ മലയാളി [[പുന്നൻ ലൂക്കോസ്‌|ഡോ. പുന്നൻ ലൂക്കോസിന്റെ]] ജന്മനാടായ[[അയ്മനം|അയ്മനവും]] മീനച്ചിലാറിന്റെ കരയിലാണ്‌. [[അരുന്ധതി റോയ്|അരുന്ധതി റോയി]]യുടെ [[ബുക്കർ സമ്മാനം]] ലഭിച്ച കൃതിയായ "''[[ദ് ഗോഡ് ഓഫ് സ്മാൾ തിംഗ്സ്]]''" (കൊച്ചു കൊച്ചു കാര്യങ്ങളുടെ തമ്പുരാൻ) മീനച്ചിലാറ് ഒഴുകുന്ന അയ്മനം ഗ്രാമത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് എഴുതിയിരിക്കുന്നത്. അരുന്ധതിയുടെ നോവലിലെ കഥാപാത്രവുമാണ്‌ മീനച്ചിലാർ.<ref> ഗോഡ്സ്‌ ഓഫ്‌ സ്മോൽ തിങ്ങ്സ്‌, അരുന്ധതി റോയ്‌ </ref> [[കാക്കനാടൻ|കാക്കനാടന്റെ]] ''[[ഒറോത]]'' എന്ന കൃതിയിലെ മുഖ്യകഥാപാത്രമായ ''ഒറോത'' [[തൊണ്ണൂറ്റൊമ്പതിലെ വെള്ളപ്പൊക്കം|തൊണ്ണൂറ്റൊമ്പതിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ]] മീനച്ചിലാറ്റിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തിയവളാണ്<ref name="dbd">{{cite web|title=ഒറോത|url=http://www.deshabhimani.com/periodicalContent3.php?id=352|publisher=[[ദേശാഭിമാനി]]|accessdate=11 ഓഗസ്റ്റ് 2012|author=ടി ടി പ്രഭാകരൻ}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. 1997-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[ലേലം (ചലച്ചിത്രം‌)|ലേലം]] എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[എം.ജി. സോമൻ]] അവതരിപ്പിച്ച ആനക്കാട്ടിൽ ഈപ്പച്ചൻ എന്ന കഥാപാത്രം, മീനച്ചിലാറ് നീന്തിക്കയറി കാട്ടിൽ കള്ളക്കാച്ച് തുടങ്ങിയാണ് താൻ മദ്യവ്യവസായത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നതെന്ന് പറയുന്നുണ്ട്. == സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും സംസ്കാരവും == [[File:Town On banks of meenachil river.jpg|thumb|മീനച്ചിൽ നദീതീരത്തെ പാലാ പട്ടണം]] മീനച്ചിൽ നദി കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പ്രധാന നദിയാണ്. ഈരാറ്റുപേട്ട, പാലാ, ഏറ്റുമാനൂർ, കോട്ടയം തുടങ്ങിയ പ്രധാന പട്ടണങ്ങളിലെയും നഗരങ്ങളിലെയും ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ കുടിവെള്ളത്തിനും വാണിജ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്കുമുള്ള ജലത്തിനുമായി ഈ നദിയെ ആശ്രയിക്കുന്നു. പണ്ട് റോഡ് ഗതാഗതം അത്ര വികസിച്ചിട്ടില്ലാതിരുന്ന കാലത്ത്, കെട്ടുവള്ളങ്ങൾ മീനച്ചിലിലൂടെ ഈരാറ്റുപേട്ടയ്ക്ക് ഏകദേശം 2 കിലോമീറ്റർ മുകളിലേക്ക് വരെ ചരക്കുകൾ കൊണ്ടുപോയിരുന്നു. അവിടെ നിന്ന് കൊപ്ര, സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ, തടി തുടങ്ങിയ കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ആലപ്പുഴ തുറമുഖത്തേക്ക് എത്തിച്ചിരുന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് കർഷകർ കൃഷിക്കായി നദിയിലെ വെള്ളം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കിഴക്കൻ മലനിരകളിൽ നിന്നുള്ള മഴവെള്ളം കടലിലേക്ക് ഒഴുകിപ്പോകുന്നതിനുള്ള സ്വാഭാവിക ജലപാത കൂടിയാണ് മീനച്ചിൽ നദി. നദീതീരങ്ങളിൽ പ്രധാന നഗരങ്ങളും വാണിജ്യകേന്ദ്രങ്ങളും വളർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്. തിരുവിതാംകൂറിന്റെ ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തിന്റെ വളർച്ചയിലും രൂപീകരണത്തിലും ഈ നഗരങ്ങൾ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. കടലിലെത്തുന്നതിന് മുമ്പ് മീനച്ചിൽ നദിയിലെ വെള്ളം വേമ്പനാട് കായലിൽ എത്തുന്നു. ഇതുവഴി കോട്ടയം പ്രദേശത്തെയും പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തെയും കായൽപ്രദേശങ്ങളെയും ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള ജലാശയങ്ങളുടെ രൂപീകരണത്തിൽ നദിക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ട്. മൺസൂൺ കാലത്ത് നദി നിറഞ്ഞൊഴുകുകയും പലപ്പോഴും സമീപത്തെ താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ വെള്ളപ്പൊക്കമുണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ നദീതീരത്തും പോഷകനദികളുടെ സമീപപ്രദേശങ്ങളിലും താമസിക്കുന്നവർ നദിയുടെ ജലം സംഭരിച്ചുനിർത്താനുള്ള ശേഷി കുറയുന്നതിൽ ആശങ്കാകുലരാണ്. വൃക്ഷാവരണം നഷ്ടപ്പെടുന്നതും മേൽമണ്ണ് ഒലിച്ചുപോകുന്നതും നിയമാനുസൃതവും അനധികൃതവുമായ മണൽ ഖനനം വർധിക്കുന്നതുമാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന കാരണങ്ങൾ. അതോടൊപ്പം നദീതീരങ്ങളിലുടനീളം മാലിന്യം വലിച്ചെറിയുന്നത് ഗുരുതരമായ ജലമലിനീകരണത്തിനും കാരണമാകുന്നു. വേനൽക്കാലത്ത് ഇപ്പോൾ രൂക്ഷമായ ജലക്ഷാമം അനുഭവപ്പെടുന്നു. മഴയെ ആശ്രയിച്ച് ഒഴുകുന്ന ഈ ശക്തമായ നദി വേനൽക്കാലത്ത് ഏതാണ്ട് പൂർണമായും വറ്റിപ്പോകുന്ന അവസ്ഥയിലാകുന്നു. ഗൗരവമുള്ളതും അടിയന്തരവുമായ നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചില്ലെങ്കിൽ, മീനച്ചിൽ നദി സമീപഭാവിയിൽ തന്നെ അതീവ മലിനമായ നദിയായി മാറുകയും, അതിനെ ആശ്രയിക്കുന്ന വലിയൊരു ജനവിഭാഗത്തെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുകയും ചെയ്യാം. == നദിക്കുള്ള ഭീഷണികൾ == മീനച്ചിൽ നദി മണൽ മാഫിയ നടത്തുന്ന വ്യാപകമായ അനധികൃത മണൽ ഖനനത്തിന്റെ ഭീഷണി നേരിടുന്നു. പണ്ട് മീനച്ചിൽ നദിയുടെ തീരങ്ങൾ സമൃദ്ധമായ മണൽപ്പരപ്പുകളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ പല ഭാഗങ്ങളിലും നദീതീരങ്ങൾ ചെളിയും പുല്ലും നിറഞ്ഞ നിലയിലായിരിക്കുന്നു. അനധികൃത മണൽ ഖനനം നദിയുടെ സ്വാഭാവിക ഘടനയെയും ജലസംഭരണശേഷിയെയും പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നു. കൂടാതെ, പ്രത്യേകിച്ച് വേനൽക്കാലത്ത് മലിനജലം നദിയിലേക്ക് എത്തുന്നത് മീനച്ചിൽ നദിയിലെ ജലത്തെ മലിനമാക്കുന്നു. പ്ലാസ്റ്റിക്, മാലിന്യങ്ങൾ, മറ്റ് പാഴ്‌വസ്തുക്കൾ എന്നിവയും നദിക്ക് വലിയ ഭീഷണിയാണ്. നദീതടത്തിലെ കൃഷിയിടങ്ങളിൽ അമിതമായി രാസവളങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, നദിയിൽ സോപ്പുകളും ശക്തമായ ഡിറ്റർജന്റുകളും ഉപയോഗിക്കുന്നതും ജലത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരത്തെയും നദിയുടെ പ്രകൃതിസൗന്ദര്യത്തെയും കൂടുതൽ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |title=Meenachil river is facing an existential crisis |url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/meenachil-river-is-facing-an-existential-crisis-1.8301213 |access-date=8 February 2024 |publisher=Mathrubhumi |date=11 February 2023}}</ref> == വെള്ളപ്പൊക്കം == മൺസൂൺ കാലത്ത് ഉണ്ടാകുന്ന വാർഷിക വെള്ളപ്പൊക്കങ്ങളിൽ നിന്ന് മീനച്ചിൽ നദിയും ഒഴിവാകുന്നില്ല. മറ്റ് വലിയ നദികളെപ്പോലെ തന്നെ ഇവിടെയും വെള്ളപ്പൊക്കം ജനജീവിതത്തിന് വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാറുണ്ട്. നദിയുടെ ആഴം കാരണം വെള്ളപ്പൊക്കകാലത്ത് മീനച്ചിൽ നദി വളരെ അപകടകരവും ശക്തമായ ഒഴുക്കുള്ളതുമായി മാറുന്നു. മഴ പെയ്ത് ഏതാനും മിനിറ്റുകൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ നദി ഒരു ചെറിയ നീരൊഴുക്കിൽ നിന്ന് വൻ ജലപ്രവാഹമായി മാറാൻ കഴിയും. 2018-ൽ മീനച്ചിൽ നദിയിൽ വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. പിന്നീട് കേരളത്തിലെ മറ്റ് നദികളിൽ നിന്നുള്ള ജലപ്രവാഹങ്ങളോടൊപ്പം ചേർന്ന് ഇത് വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന് കാരണമായി. കനത്ത മഴയും വെള്ളപ്പൊക്കവും മൂലം ഉണ്ടായ 2018-ലെ കേരള പ്രളയത്തിലും മീനച്ചിൽ നദി പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. ഈ പ്രളയം കേരളത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മനുഷ്യജീവഹാനികളിലൊന്നിനും കാരണമായി.<ref>{{cite web |title=Meenachil river stares at death post flood havoc |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/09/05/meenachil-river-stares-at-death-post-flood-havoc.html |website=onmanorama.com |publisher=Manorama Online |access-date=8 February 2024 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ചിത്രശാല == <gallery caption="മീനച്ചിലാറിന്റെ കൂടുതൽ ചിത്രങ്ങൾ" widths="140px" heights="100px" perrow="5"> പ്രമാണം:മീനച്ചിലാർ ഈരാറ്റുപേട്ടയിൽ.jpg|മീനച്ചിലാർ ഈരാറ്റുപേട്ടയിൽ പ്രമാണം:Meenachil river at poonjar.JPG|മീനച്ചിലാർ [[പൂഞ്ഞാർ|പൂഞ്ഞാറിൽ]] [...] </gallery> == അവലംബം == {{commonscat|Meenachil River}} <References/> {{നദി-അപൂർണ്ണം}} {{Rivers of Kerala}} {{കോട്ടയം ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ല]] 8st1rzgkqt2zl93nkw9c3utuu2qz4tw 0 7706 4675338 4645403 2026-10-11T22:19:34Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675338 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Pain}} {{Infobox medical condition (new) | image = OuchFlintGoodrichShot1941.jpg | caption = രക്തം എടുക്കുമ്പോൾ വേദന കടിച്ചമർത്തുന്ന സ്ത്രീ | specialty = [[Neurology|ന്യൂറോളജി]]<br>[[Pain medicine|പെയിൻ മെഡിസിൻ]] | symptoms = | complications = | onset = | duration = വേദനയുടെ കാരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു | types = ശാരീരികം, [[Psychological pain|സൈക്കോളജിക്കൽ]], [[Psychogenic pain|സൈക്കോജനിക്]] | causes = | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = | medication = [[Analgesic|വേദനസംഹാരി]] | prognosis = | frequency = | deaths = }} ശാരീരികമായ ഒരു അനുഭവമാണ് '''വേദന''' ([[ഇംഗ്ലീഷ്]]: '''Pain'''). വേദന സം‌വേദിക്കുന്ന ഞരമ്പുകളാണ് ശരീരത്തിന്റെ ഒരോ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും വേദനയുടെ തരംഗങ്ങളെ [[തലച്ചോർ|തലച്ചോറിലെത്തിച്ച്]] വേദനയുണ്ട് എന്ന് നമ്മെ അറിയിക്കുന്നത്. ശരീരത്തിന്റെ പ്രതിരോധ സം‌വിധാനങ്ങളൊലൊന്നാണ് വേദന. മിക്ക വികസിത രാജ്യങ്ങളിലും ഒരു വ്യക്തി ഏതെങ്കിലും ശാരീരിക പ്രശ്നത്തിൽ ചികിൽസ തേടാനുള്ള ഏറ്റവും സാധാരണ കാരണം വേദനയാണ്.<ref name="painreview">{{cite journal | vauthors = Debono DJ, Hoeksema LJ, Hobbs RD | title = Caring for patients with chronic pain: pearls and pitfalls | url = https://archive.org/details/sim_jaoa-the-journal-of-the-american-osteopathic-association_2013-08_113_8/page/620 | journal = The Journal of the American Osteopathic Association | volume = 113 | issue = 8 | pages = 620–7 | date = August 2013 | pmid = 23918913 | doi = 10.7556/jaoa.2013.023 | doi-access = free }}</ref><ref name="Turk & Dennis 2004">{{cite journal | vauthors = Turk DC, Dworkin RH | title = What should be the core outcomes in chronic pain clinical trials? | journal = Arthritis Research & Therapy | volume = 6 | issue = 4 | pages = 151–4 | year = 2004 | pmid = 15225358 | pmc = 464897 | doi = 10.1186/ar1196 }}</ref> പല മെഡിക്കൽ അവസ്ഥകളിലും ഇത് ഒരു പ്രധാന ലക്ഷണമാണ്, മാത്രമല്ല ഇത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിത നിലവാരത്തിലും പൊതുവായ പ്രവർത്തനത്തിലും തടസ്സമുണ്ടാക്കും.<ref name= Breivik2008>{{cite journal | vauthors = Breivik H, Borchgrevink PC, Allen SM, Rosseland LA, Romundstad L, Hals EK, Kvarstein G, Stubhaug A | title = Assessment of pain | journal = British Journal of Anaesthesia | volume = 101 | issue = 1 | pages = 17–24 | date = July 2008 | pmid = 18487245 | doi = 10.1093/bja/aen103 | doi-access = free }}</ref> 20% മുതൽ 70% വരെ കേസുകളിൽ ലളിതമായ വേദന സംഹാരികൾ ഉപയോഗപ്രദമാണ്.<ref>{{cite journal | vauthors = Moore RA, Wiffen PJ, Derry S, Maguire T, Roy YM, Tyrrell L | title = Non-prescription (OTC) oral analgesics for acute pain - an overview of Cochrane reviews | journal = The Cochrane Database of Systematic Reviews | volume = 11 | issue = 11 | pages = CD010794 | date = November 2015 | pmid = 26544675 | pmc = 6485506 | doi = 10.1002/14651858.CD010794.pub2 }}</ref> സാമൂഹിക പിന്തുണ, ഹിപ്നോട്ടിക് നിർദ്ദേശം, കോഗ്നിറ്റീവ് ബിഹേവിയറൽ തെറാപ്പി തുടങ്ങിയ മാനസിക ഘടകങ്ങൾ വേദനയുടെ തീവ്രതയെ ബാധിക്കും.<ref name="Eisenberger_2005">{{cite book |vauthors=Eisenberger NI, Lieberman M |veditors=Williams KD |chapter=Why it hurts to be left out: The neurocognitive overlap between physical and social pain |title=The Social Outcast: Ostracism, Social Exclusion, Rejection, & Bullying (Sydney Symposium of Social Psychology) |publisher=Psychology Press |location=East Sussex |year=2005 |pages=210 |isbn=9781841694245 |chapter-url=http://webscript.princeton.edu/psych/psychology/related/socneuconf/pdf/eisenberger-lieberman2.pdf }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Garland |first1=Eric L. |last2=Brintz |first2=Carrie E. |last3=Hanley |first3=Adam W. |last4=Roseen |first4=Eric J. |last5=Atchley |first5=Rachel M. |last6=Gaylord |first6=Susan A. |last7=Faurot |first7=Keturah R. |last8=Yaffe |first8=Joanne |last9=Fiander |first9=Michelle |last10=Keefe |first10=Francis J. |title=Mind-Body Therapies for Opioid-Treated Pain |journal=JAMA Internal Medicine |date=1 January 2020 |volume=180 |issue=1 |pages=91 |doi=10.1001/jamainternmed.2019.4917 |pmid=31682676|pmc=6830441 }}</ref> ഫിസിഷ്യൻ-അസിസ്റ്റഡ് സൂയിസൈഡ് അല്ലെങ്കിൽ ദയാവധം സംബന്ധിച്ച ചില സംവാദങ്ങളിൽ, മാരകമായ രോഗബാധിതരായ ആളുകൾക്ക് അവരുടെ ജീവിതം അവസാനിപ്പിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു കാരണമാണ് അസഹനീയമായ വേദന.<ref>{{cite journal | vauthors = Weyers H | title = Explaining the emergence of euthanasia law in the Netherlands: how the sociology of law can help the sociology of bioethics | url = https://archive.org/details/sociology-of-health-illness_2006-09_28_6/page/802 | journal = Sociology of Health & Illness | volume = 28 | issue = 6 | pages = 802–16 | date = September 2006 | pmid = 17184419 | doi = 10.1111/j.1467-9566.2006.00543.x }}</ref> ==പരിധി== പെയിൻ സയൻസിൽ, [[quantitative sensory testing|ക്വാണ്ടിറ്റേറ്റീവ് സെൻസറി ടെസ്റ്റിംഗ്]] എന്ന പ്രക്രിയ ഉപയോഗിച്ച് ഒരു ഉത്തേജകത്തിന്റെ തീവ്രത ക്രമേണ വർദ്ധിപ്പിച്ചാണ് വേദനയുടെ താങ്ങാവുന്ന പരിധി അളക്കുന്നത്. വേദന അനുഭവിപ്പിക്കാനായി [[വൈദ്യുതി]], [[താപം]] (ചൂട് അല്ലെങ്കിൽ തണുപ്പ്), മെക്കാനിക്കൽ ([[മർദ്ദം]], സ്പർശം, വൈബ്രേഷൻ), ഇസ്കെമിക് അല്ലെങ്കിൽ കെമിക്കൽ ഉത്തേജകങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കുന്നു.<ref name="Fillingim">{{cite journal | vauthors = Fillingim RB, Loeser JD, Baron R, Edwards RR | title = Assessment of Chronic Pain: Domains, Methods, and Mechanisms | journal = The Journal of Pain | volume = 17 | issue = 9 Suppl | pages = T10-20 | date = September 2016 | pmid = 27586827 | pmc = 5010652 | doi = 10.1016/j.jpain.2015.08.010 }}</ref> "പെയിൻ പെർസെപ്ഷൻ ത്രെഷോൾഡ്" എന്നത് വേദന അനുഭവിക്കാൻ തുടങ്ങുന്ന ഘട്ടമാണ്, "പെയിൻ ത്രഷോൾഡ് ഇൻ്റൻസിറ്റി" എന്നത് നന്നായി വേദനിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങുന്ന ഉത്തേജക തീവ്രതയാണ്. വേദന സഹിക്കാൻ കഴിയാതെ ഉത്തേജകം നിർത്താൻ ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ "[[pain tolerance|പെയിൻ ടോളൻസ് ത്രഷോൾഡ്]]" എന്ന പരിധിയിൽ എത്തുന്നു.<ref name=Fillingim/> ==അവലംബം== {{RL}} {{wiktionary|pain}} {{Emotion-footer}} {{anatomy-stub|Pain}} [[വർഗ്ഗം:വേദന]] 3dgvwt7zaf5b3awz066u02w9ifoc2cr 0 8084 4675267 160111 2026-10-11T16:12:32Z Xqbot 10049 Fixing double redirect from [[മലയാള മനോരമ ദിനപ്പത്രം]] to [[മലയാള മനോരമ]] 4675267 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[മലയാള മനോരമ]] scrd33vssqaxcm10u19wn7pi89xwrpw 0 9623 4675268 160112 2026-10-11T16:12:37Z Xqbot 10049 Fixing double redirect from [[മലയാള മനോരമ ദിനപ്പത്രം#.E0.B4.AA.E0.B4.A0.E0.B4.BF.E0.B4.AA.E0.B5.8D.E0.B4.AA.E0.B5.81.E0.B4.B0]] to [[മലയാള മനോരമ]] 4675268 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[മലയാള മനോരമ#.E0.B4.AA.E0.B4.A0.E0.B4.BF.E0.B4.AA.E0.B5.8D.E0.B4.AA.E0.B5.81.E0.B4.B0]] iy6bracow95r7swde24ncmukgo8z3fl 0 14559 4675334 4643882 2026-10-11T22:08:08Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675334 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Victor Hugo}} {{Infobox Writer | name = വിക്ടർ-മരീ യൂഗോ | image = Victor Hugo.jpg | imagesize = 200px | caption = വിക്ടർ യൂഗോ, ഏകദേശം 1875 | pseudonym = | birth_date = [[ഫെബ്രുവരി 26]], [[1802]] | birth_place = [[ബെസാങ്കോൺ]], [[ഫ്രാൻസ്]] | death_date = [[മെയ് 22]], [[1885]] | death_place = [[പാരീസ്]], [[ഫ്രാൻസ്]] | occupation = [[കവി]], [[നോവലിസ്റ്റ്]], [[നാടകകൃത്ത്]] | nationality = [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രഞ്ച്]] | period = | genre = | subject = | movement = [[റൊമാന്റിസിസം]] | debut_works = നുവെല്ല് ഓഡ് എത് പുവാസി ദിവേർസെ (പുതിയ ഖണ്ഡകാവ്യങ്ങളും മറ്റ് പല കവിതകളും) (1824) | influences = | influenced = | signature = Autograph-VictorHugo.png | website = | footnotes = }} '''വിക്ടർ-മരീ യൂഗോ''', ഉച്ചാരണം {{IPA|/vik.'tɔʁ ma.'ʁi y.'go/}} [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച് ഭാഷയിൽ]]) (വിക്തർ യിഗൂ) ([[ഫെബ്രുവരി 26]] [[1802]] — [[മെയ് 22]] [[1885]]) ഒരു [[ഫ്രഞ്ച്]] [[കവി|കവിയും]] [[നോവലിസ്റ്റ്|നോവലിസ്റ്റും]] [[നാടകകൃത്ത്|നാടകകൃത്തും]] [[ഉപന്യാസകാരൻ|ഉപന്യാസകാരനും]] ദൃശ്യകലാകാരനും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകനും ആയിരുന്നു. [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിലെ]] [[കാല്പനികത്വം|കാല്പനികതാ പ്രസ്ഥാനത്തിലെ]] ഏറ്റവും പ്രബലനായ വക്താവും വിക്ടർ യൂഗോ ആയിരുന്നു. ഫ്രാൻസിൽ യൂഗോയുടെ സാഹിത്യ സംഭാവനകളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതകളും നാടകങ്ങളുമാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനമായി കരുതുന്നത്. യൂഗോയുടെ പല വാല്യങ്ങളിലായുള്ള കവിതകളിൽ ''കൊണ്ടമ്പ്ലേഷൻസ് '', ''[[ലാ ലെജാന്റ് ദെ സീക്ലിസ്]]'' എന്നിവ നിരൂപകരുടെ ഇടയിൽ മഹത്തരമായി കരുതപ്പെടുന്നു. യൂഗോയെ പലപ്പോഴും ഏറ്റവും മഹാനായ ഫ്രഞ്ച് കവി എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] സംസാരിക്കുന്ന ലോകത്ത് യൂഗോയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാന കൃതികളായി കരുതുന്നത് യൂഗോയുടെ നോവലുകളായ ''[[ലേ മിസറാബ്ലെ]]' (പാവങ്ങൾ), [[ദ് ഹഞ്ച്ബാക്ക് ഓഫ് നോത്ര്ദാം|''നോത്ര്ദാം ദ് പറീ'']] (ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ മലയാളം തർജ്ജിമ നോത്ര്ദാമിലെ കൂനൻ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പലപ്പോഴും ഇംഗ്ലീഷിൽ ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ തർജ്ജിമ ''ദ് ഹഞ്ച്ബാക്ക് ഓഫ് നോത്ര്-ദാം'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു). അദ്ദേഹം [[പാവങ്ങൾ (ലെ മിസേറാബ്ലെ)|പാവങ്ങൾ]] എഴുതിയതിനെപ്പറ്റി രസകരമായ ഒരു കഥ പറഞ്ഞു കേൾക്കുന്നത്, ഇത് എഴുതുമ്പോൾ അദ്ദേഹം പൂർണ നഗ്നനായാണ് എഴുതിയത്. ശ്രദ്ധ മറ്റെവിടേക്കും പോകാതിരിക്കാനായിരുന്നു ഇത്. '' യുവാവായിരുന്ന കാലത്ത് വളരെ യാഥാസ്ഥിതികനായിരുന്ന യൂഗോ വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഇടതുപക്ഷത്തേക്ക് നീങ്ങി<ref>« When sufficient knowledge is only in one head, let this head rule and that is monarchy; when it is in a few heads, let there heads rule and that is aristocracy; when it is finally in all heads, let these heads rule and it is democracy », in published Hugo archives by Pauvert</ref>. [[റിപ്പബ്ലിക്കനിസം|റിപ്പബ്ലിക്കനിസത്തിനെ]] യൂഗോ ശക്തമായി പിന്താങ്ങി. യൂഗോയുടെ കൃതികൾ പ്രധാനമായും രാ‍ഷ്ട്രീയ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളെയും ആ കാലഘട്ടത്തിലെ കലയുടെ ദിശയെയും കാണിക്കുന്നു. ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist|2}} ===ഓൺലൈൻ സ്രോതസ്സുകൾ=== *Afran, Charles (1997). [http://www.discoverfrance.net/France/Theatre/Hugo/hugo.shtml “Victor Hugo: French Dramatist”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170329134800/http://www.discoverfrance.net/France/Theatre/Hugo/hugo.shtml |date=2017-03-29 }}. Website: Discover France. (Originally published in ''Grolier Multimedia Encyclopedia'', 1997, v.9.0.1.) Retrieved November 2005. *Bates, Alfred (1906). [http://www.theatrehistory.com/french/hugo001.html “Victor Hugo”]. Website: Theatre History. (Originally published in ''The Drama: Its History, Literature and Influence on Civilization'', vol. 9. ed. Alfred Bates. London: Historical Publishing Company, 1906. pp.&nbsp;11–13.) Retrieved November 2005. *Bates, Alfred (1906). [https://web.archive.org/web/20170329135319/http://www.theatrehistory.com/french/hugo006.html “Hernani”]. Website: Theatre History. (Originally published in ''The Drama: Its History, Literature and Influence on Civilization'', vol. 9. ed. Alfred Bates. London: Historical Publishing Company, 1906. pp.&nbsp;20–23.) Retrieved November 2005. *Bates, Alfred (1906). [http://www.theatrehistory.com/french/hugo005.html “Hugo’s Cromwell”]. Website: Theatre History. (Originally published in ''The Drama: Its History, Literature and Influence on Civilization'', vol. 9. ed. Alfred Bates. London: Historical Publishing Company, 1906. pp.&nbsp;18–19.) Retrieved November 2005. *Bittleston, Misha (uncited date). [http://www.bittleston.com/artists/victor_hugo/ "Drawings of Victor Hugo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615024428/http://www.bittleston.com/artists/victor_hugo/ |date=2011-06-15 }}. Website: Misha Bittleston. Retrieved November 2005. *Burnham, I.G. (1896). [http://www.theatrehistory.com/french/hugo008.html “Amy Robsart”]. Website: Theatre History. (Originally published in ''Victor Hugo: Dramas''. Philadelphia: The Rittenhouse Press, 1896. pp.&nbsp;203–6, 401–2.) Retrieved November 2005. *Columbia Encyclopedia, 6th Edition (2001–05). [http://aol.bartleby.com/65/hu/Hugo-Vic.html “Hugo, Victor Marie, Vicomte”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516093903/http://aol.bartleby.com/65/hu/Hugo-Vic.html |date=2008-05-16 }}. Website: Bartleby, Great Books Online. Retrieved November 2005. Retrieved November 2005. *Haine, W. Scott (1997). [http://www.cats.ohiou.edu/~Chastain/dh/hugo.htm “Victor Hugo”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080411025136/http://www.cats.ohiou.edu/~Chastain/dh/hugo.htm |date=2008-04-11 }}. Encyclopedia of 1848 Revolutions. Website: Ohio University. Retrieved November 2005. *Illi, Peter (2001–2004). [http://www.hugo-online.org/050000.htm “Victor Hugo: Plays”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415135602/http://www.hugo-online.org/050000.htm |date=2009-04-15 }}. Website: The Victor Hugo Website. Retrieved November 2005. *Karlins, N.F. (1998). [http://www.artnet.com/Magazine/features/karlins/karlins5-5-98.asp "Octopus With the Initials V.H."] Website: ArtNet. Retrieved November 2005. *Liukkonen, Petri (2000). [http://www.kirjasto.sci.fi/vhugo.htm “Victor Hugo (1802–1885)”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140324184201/http://www.kirjasto.sci.fi/vhugo.htm |date=2014-03-24 }}. Books and Writers. Website: Pegasos: A Literature Related Resource Site. Retrieved November 2005. *Meyer, Ronald Bruce (2004). [https://web.archive.org/web/20060508103328/http://www.ronaldbrucemeyer.com/rants/0226almanac.htm “Victor Hugo”]. Website: Ronald Bruce Meyer. Retrieved November 2005. *Portasio, Manoel (2009). [http://www.sirwilliam.org/index.php?option=com_content&view=article&id=138%3Avictor&catid=30%3Aspecial&Itemid=2&lang=en “Victor Hugo e o Espiritismo”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160601005156/http://www.sirwilliam.org/index.php?option=com_content&view=article&id=138%3Avictor&catid=30%3Aspecial&Itemid=2&lang=en |date=2016-06-01 }}. Website: Sir William Crookes Spiritist Society. (Portuguese) Retrieved August 2010. *Robb, Graham (1997). [http://www.nytimes.com/books/first/r/robb-hugo.html “A Sabre in the Night”]. Website: New York Times (Books). (Excerpt from Graham, Robb (1997). ''Victor Hugo: A Biography''. New York: W.W. Norton & Company.) Retrieved November 2005. *Roche, Isabel (2005). [http://www.barnesandnoble.com/writers/writerdetails.asp?cid=30497 “Victor Hugo: Biography”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080319092617/http://www.barnesandnoble.com/writers/writerdetails.asp?cid=30497 |date=2008-03-19 }}. Meet the Writers. Website: [[Barnes & Noble]]. (From the Barnes & Noble Classics edition of ''The Hunchback of Notre Dame'', 2005.) Retrieved November 2005. *Schneider, Maria do Carmo M (2010). [http://www.miniweb.com.br/Literatura/Artigos/imagens/victor_hugo/face_oculta.pdf “Victor Hugo, gênio sem fronteiras”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170329134544/http://www.miniweb.com.br/Literatura/Artigos/imagens/victor_hugo/face_oculta.pdf |date=2017-03-29 }}. Website: MiniWeb Educacao. (Portuguese) Retrieved August 2010. *Uncited Author. [http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/EUhugo.htm “Victor Hugo”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070808003845/http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/EUhugo.htm |date=2007-08-08 }}. Website: Spartacus Educational. Retrieved November 2005. *Uncited Author. [http://www.bbc.co.uk/guernsey/content/articles/2004/09/20/victor_hugo_timeline_feature.shtml “Timeline of Victor Hugo”]. Website: BBC. Retrieved November 2005. *Uncited Author. (2000–2005). [http://www.online-literature.com/victor_hugo/ “Victor Hugo”]. Website: The Literature Network. Retrieved November 2005. *Uncited Author. [http://www.victorhugo.education.fr/ressources/caricature.htm "Hugo Caricature"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020128084404/http://www.victorhugo.education.fr/ressources/caricature.htm |date=2002-01-28 }}. Website: Présence de la Littérature a l'école. Retrieved November 2005. ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Barbou, Alfred (1882). ''Victor Hugo and His Times''. University Press of the Pacific: 2001 paper back edition. ISBN 0-89875-478-X *Barnett, Marva A., ed. (2009). ''Victor Hugo on Things That Matter: A Reader''. New Haven, Connecticut: [[Yale University Press]]. ISBN 0-300-12245-4 *Brombert, Victor H. (1984). ''Victor Hugo and the Visionary Novel''. Boston: [[Harvard University Press]]. ISBN 0-674-93550-0 *Davidson, A.F. (1912). ''Victor Hugo: His Life and Work''. University Press of the Pacific: 2003 paperback edition. ISBN 1-4102-0778-1 *Dow, Leslie Smith (1993). ''Adele Hugo: La Miserable''. Fredericton: Goose Lane Editions. ISBN 0-86492-168-3 *Falkayn, David (2001). ''Guide to the Life, Times, and Works of Victor Hugo''. University Press of the Pacific. ISBN 0-89875-465-8 *[[Feller, Martin]], ''Der Dichter in der Politik. Victor Hugo und der deutsch-französische Krieg von 1870/71. Untersuchungen zum französischen Deutschlandbild und zu Hugos Rezeption in Deutschland.'' Doctoral Dissertation, Marburg 1988. *Frey, John Andrew (1999). ''A Victor Hugo Encyclopedia''. Greenwood Press. ISBN 0-313-29896-3 *Grant, Elliot (1946). ''The Career of Victor Hugo''. [[Harvard University Press]]. Out of print. *Halsall, A.W. et al. (1998). ''Victor Hugo and the Romantic Drama''. [[University of Toronto Press]]. ISBN 0-8020-4322-4 *Hart, Simon Allen (2004). ''Lady in the Shadows: The Life and Times of Julie Drouet, Mistress, Companion and Muse to Victor Hugo.'' Publish American. ISBN 1-4137-1133-2 *Houston, John Porter (1975). ''Victor Hugo''. New York: Twayne Publishers. ISBN 0-8057-2443-5 *Hovasse, Jean-Marc (2001), ''Victor Hugo: Avant l'exil''. Paris: Fayard. ISBN 2-213-61094-0 *Hovasse, Jean-Marc (2008), ''Victor Hugo: Pendant l'exil I''. Paris: Fayard. ISBN 2-213-62078-4 *Ireson, J.C. (1997). ''Victor Hugo: A Companion to His Poetry''. Clarendon Press. ISBN 0-19-815799-1 *Laster, Arnaud (2002). ''Hugo à l'Opéra''. Paris: L'Avant-Scène Opéra, no. 208. *Maurois, Andre (1956). ''Olympio: The Life of Victor Hugo''. New York: Harper & Brothers. *Maurois, Andre (1966). ''Victor Hugo and His World''. London: Thames and Hudson. Out of print. *Pouchain, Gérard and Robert Sabourin (1992). ''Juliette Drouet, ou, La dépaysée''. Paris: Fayard. ISBN 2-213-02095-7 *Robb, Graham (1997). ''Victor Hugo: A Biography''. W.W. Norton & Company: 1999 paperback edition. ISBN 0-393-31899-0, ([http://www.wwnorton.com/catalog/spring99/victorhugo.htm description/reviews at wwnorton.com]) *Tonazzi, Pascal (2007) ''Florilège de Notre-Dame de Paris (anthologie)'' Paris, Editions Arléa ISBN 2-86959-795-9 ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== <!--{{Wikiquote}} {{wikisource author}}--> {{Commons category|Victor Hugo|വിക്ടർ യൂഗോ}} *[http://www.mtholyoke.edu/courses/rschwart/hist255 France of Victor Hugo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170329135841/https://www.mtholyoke.edu/courses/rschwart/hist255/ |date=2017-03-29 }} *[http://www.victorhugo.gg Guernsey’s Official Victor Hugo Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080408091638/http://www.victorhugo.gg/ |date=2008-04-08 }} *[http://www.vhfestival.com Guernsey’s Victor Hugo International Music Festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160613054712/http://www.vhfestival.com/ |date=2016-06-13 }} *[http://www.gavroche.org/vhugo Victor Hugo Central] *[http://www.intratext.com/Catalogo/Autori/AUT187.HTM Victor Hugo's works]: text, concordances and frequency lists *[http://greatcaricatures.com/articles_galleries/gill/galleries/html/1867_0519_hugo.html 1867 Caricature of Victor Hugo by André Gill] *[http://www.3dsrc.com/victorhugo/ Victor Hugo le dessinateur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130710085447/http://www.3dsrc.com/victorhugo/ |date=2013-07-10 }} *[http://uclue.com/?xq=924 Translation of Victor Hugo note found in "Hunchback of Notre Dame," french edition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170328105055/http://uclue.com/?xq=924 |date=2017-03-28 }} * {{In lang|fr}} [http://athena.unige.ch/athena/hugo/hugo_voix_interieures.html ''Les Voix int&eacute;rieures'' – at athena.unige.ch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130616070620/http://athena.unige.ch/athena/hugo/hugo_voix_interieures.html |date=2013-06-16 }} *[https://web.archive.org/web/20110708060809/http://poemsintranslation.blogspot.com/2009/06/victor-hugo-at-dawn-tomorrow-from.html English translation of Hugo's ''At Dawn Tomorrow'' (''Demain, dès l'aube'')] *[http://www.consolatio.com/2005/02/tomorrow_as_soo.html Another English translation of ''Demain, dès l'aube''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100115044313/http://www.consolatio.com/2005/02/tomorrow_as_soo.html |date=2010-01-15 }} *[http://www.consolatio.com/2005/01/at_villequier.html English translation of Hugo's ''A Villequier''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305031141/http://www.consolatio.com/2005/01/at_villequier.html |date=2009-03-05 }} *[http://www.consolatio.com/2005/04/oh_i_was_like_a.html English translation of Hugo's ''Oh ! je fus comme fou dans le premier moment'' ('Oh! I was like a crazy man in the first moment') on the death of his daughter Léopoldine]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.victorhugo.asso.fr/ Official site of the Société des Amis de Victor Hugo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080411175635/http://www.victorhugo.asso.fr/ |date=2008-04-11 }} *[http://www.festival-victorhugo-egaux.fr/ Official site of the Festival international Victor Hugo et Égaux] *{{IBList |type=author|id=117|name=Victor Hugo}} *[http://www.soviet-empire.com/ussr/viewtopic.php?f=118&t=47140 Translation of The legend of Victor Hugo by Paul Lafargue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170327170727/http://www.soviet-empire.com/ussr/viewtopic.php?f=118&t=47140 |date=2017-03-27 }} *{{OL author|id=OL107571A}} *{{worldcat id|id=lccn-n79-91479}} *[http://www.kevinstilley.com/victor-hugo-select-quotes/ Select Quotes of Victor Hugo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130111085116/http://www.kevinstilley.com/victor-hugo-select-quotes/ |date=2013-01-11 }} {{Bio-stub|Victor Hugo}} {{Romanticism}} [[വർഗ്ഗം:വിശ്വസാഹിത്യകാരന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 26-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1802-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1885-ൽ മരിച്ചവർ]] kgflgjppaplltfut01q3it574ka04ab 0 22043 4675480 4649954 2026-10-12T11:07:09Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675480 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Sunil Gavaskar}}{{Infobox cricketer|name=സുനിൽ ഗാവസ്കർ|image=Sunny Gavaskar Sahara.jpg|image_size=220px|caption=ഗവാസ്‌കർ 2012ൽ.|fullname=സുനിൽ മനോഹർ ഗാവാസ്കർ|birth_date={{Birth date and age|1949|07|10|df=yes}}|birth_place=[[മുംബൈ]], [[Bombay State|Province of Bombay]], India|death_date=|nickname=സണ്ണി, ലിറ്റിൽ മാസ്റ്റർ|height=1.65 m|batting=Right-handed|bowling=|role=[[Batting order (cricket)#Opening batsmen|Opening batsman]]|family={{ubl|[[മാധവ് മന്ത്രി]] (അമ്മാവൻ)||മനോഹർ ഗാവാസ്കർ (പിതാവ്)||മീനാൾ ഗാവാസ്കർ (മാതാവ്)|മാർഷ്‌നെയിൽ ഗവാസ്‌കറർ (പത്നി)|[[രോഹൻ ഗാവാസ്കർ]] (പുത്രൻ)||കവിതാ വിശ്വനാഥ് (സഹോദരി)|[[ഗുണ്ടപ്പ വിശ്വനാഥ്]] (അളിയൻ)}}|international=true|internationalspan=1971–1987|country=India|testcap=128|testdebutagainst=West Indies|testdebutdate=6 March|testdebutyear=1971|lasttestagainst=Pakistan|lasttestdate=13 March|lasttestyear=1987|odicap=4|odidebutagainst=England|odidebutdate=13 July|odidebutyear=1974|lastodiagainst=England|lastodidate=5 November|lastodiyear=1987|odishirt=|club1=[[Mumbai cricket team|Bombay]]|year1={{nowrap|1967–1982}}|year2=1980|club2=[[Somerset County Cricket Club|Somerset]]|columns=4|column1=[[Test cricket|Test]]|column2=[[One Day International|ODI]]|column3=[[First-class cricket|FC]]|column4=[[List A cricket|LA]]|matches1=125|matches2=108|matches3=348|matches4=151|runs1=10,122|runs2=3,092|runs3=25,834|runs4=4,594|bat avg1=51.12|bat avg2=35.13|bat avg3=51.46|bat avg4=36.17|100s/50s1=34/45|100s/50s2=1/27|100s/50s3=81/105|100s/50s4=5/37|top score1=236[[not out|*]]|top score2=103[[not out|*]]|top score3=340|top score4=123|deliveries1=380|deliveries2=20|deliveries3=1,953|deliveries4=108|wickets1=1|wickets2=1|wickets3=22|wickets4=2|bowl avg1=206.00|bowl avg2=25.00|bowl avg3=56.36|bowl avg4=40.50|fivefor1=0|fivefor2=0|fivefor3=0|fivefor4=0|tenfor1=0|tenfor2=0|tenfor3=0|tenfor4=0|best bowling1=1/34|best bowling2=1/10|best bowling3=3/43|best bowling4=1/10|catches/stumpings1=108/–|catches/stumpings2=22/–|catches/stumpings3=293/–|catches/stumpings4=37/–|source=https://cricketarchive.com/Archive/Players/1/1378/1378.html CricketArchive|date=5 September|year=2008}}ഇന്ത്യക്ക് ലോകപ്രശസ്തി നേടിക്കൊടുത്ത [[ക്രിക്കറ്റ്]] താരങ്ങളിലൊരാളാണ്‌ '''സുനിൽ മനോഹർ ഗാവസ്കർ''' (ജനനം: 10 ജൂലൈ 1949). ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ 10,000 റൺസ് നേടിയ ആദ്യത്തെ ബാറ്റ്സ്മാനാണ് ഗാവസ്കർ. 1971 മുതൽ 1987 വരെ ഇന്ത്യയെയും മുംബൈയെയും പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്ന ഇന്ത്യൻ ദേശീയ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിന്റെ മുൻ ക്യാപ്റ്റനാണ്.<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/football/mohun-bagan-chuni-goswami-gate-kolkata-maidan-inauguration-sunil-gavaskar-east-bengal-ranji-trophy-hundred/article66741573.ece|title=I denied him a Ranji century: Gavaskar remembers football legend Chuni Goswami|access-date=17 April 2023|last=Das Sharma|first=Amitabha|date=15 April 2023|website=sportstar.thehindu.com|publisher=[[Sportstar]]}}</ref> എക്കാലത്തെയും മികച്ച ഓപ്പണിംഗ് ബാറ്റ്‌സ്മാൻമാരിൽ ഒരാളായാണ് ഗവാസ്‌കർ പരക്കെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നത്. അദ്ദേഹം [[മുംബൈ|മുംബൈയിൽ]] [[1949]] [[ജുലൈ 10]]-ന് ജനിച്ചു. [[1967]]-ൽ ക്രിക്കറ്റ് മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തുതുടങ്ങി. [[1971]]-ൽ ടെസ്റ്റ് മത്സരങ്ങളിൽ കളിച്ചുതുടങ്ങിയ അദ്ദേഹം ഏഴു കൊല്ലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ [[ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഇന്ത്യൻ ടീമിൻറെ]] ക്യാപ്റ്റനായി. 125 ടെസ്റ്റുകളിൽ പങ്കെടുത്ത് 34 [[ശതകം (ക്രിക്കറ്റ്)|സെഞ്ചുറികൾ]] ഉൾപ്പെടെ 10,122 റൺസ് നേടിയ അദ്ദേഹം [[1987]] [[നവംബർ 5]]-ന് ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റ് രംഗത്തുനിന്നു വിരമിച്ചു. 1975-ൽ [[അർജ്ജുനാ അവാർഡ്]] നേടിയ അദ്ദേഹം ഗ്രന്ഥകാരനും കൂടിയാണ്. [[1980]]-ൽ ഗവാസ്കറിനു [[പത്മഭൂഷൺ]] അവാർഡ് ലഭിച്ചു. ക്രിക്കറ്റിൽ നിന്നു വിരമിച്ചിട്ടും ഗവാസ്കർ അതിൽതന്നെ മറ്റുപല നിലയിലും തുടർന്നു. കമൻറേറ്റർ, എഴുത്തുകാരൻ, വിവിധ സാങ്കേതിക സമിതികളിലെ അംഗം, യുവകളിക്കാരുടെ ഉപദേഷ്ടാവ് എന്നീ നിലകളിലും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു. ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാർക്ക് “ബോർഡ് ഓഫ് കൺട്രോൾ ഫോർ ക്രിക്കറ്റ് ഇൻ ഇന്ത്യ”(ബി.സി.സി.ഐ)യിൽനിന്നു സാമ്പത്തിക അവകാശങ്ങൾ നേടിക്കൊടുക്കുന്നതിൽ ഗവാസ്കർ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു. ഇന്ത്യൻ കായിക ബഹുമതിയായ [[അർജുന അവാർഡ്|അർജ്ജുന അവാർഡും]] [[പത്മഭൂഷൺ]] എന്ന സിവിലിയൻ ബഹുമതിയും ഗവാസ്‌ക്കറിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Padma Awards">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|access-date=21 July 2015|date=2015|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 October 2015|url-status=dead}}</ref> 2009-ൽ ഐസിസി ക്രിക്കറ്റ് ഹാൾ ഓഫ് ഫെയിമിൽ അദ്ദേഹത്തെ ഉൾപ്പെടുത്തി.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/385019.html|title=ICC and FICA launch Cricket Hall of Fame|access-date=19 July 2019|date=2 January 2009|publisher=ESPNcricinfo|author=Cricinfo}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു മുൻ കളിക്കാരന് ബിസിസിഐ നൽകുന്ന ഏറ്റവും ഉയർന്ന ബഹുമതിയായ സി.കെ. നായിഡു ലൈഫ് ടൈം അച്ചീവ്‌മെൻ്റ് അവാർഡ് അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.<ref name="Wisden India">{{cite news|url=http://www.wisdenindia.com/cricket-news/bcci-names-gavaskar-ck-nayudu-award/32133|title=BCCI names Gavaskar for CK Nayudu award|publisher=Wisden India|date=25 October 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-21/top-stories/35257455_1_ck-nayudu-lifetime-achievement-international-hundreds-vvs-laxman|title=Gavaskar conferred with CK Nayudu Lifetime Achievement award|access-date=21 November 2012|work=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105054015/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-21/top-stories/35257455_1_ck-nayudu-lifetime-achievement-international-hundreds-vvs-laxman|archive-date=5 November 2013|url-status=dead}}</ref> ഗവാസ്‌കറിനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധകരും സഹ ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരും സണ്ണി എന്ന് വിളിക്കുന്നു.[https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/sunil-gavaskar-celebrates-75th-birthday-a-tribute-to-the-little-master/articleshow/111621174.cms] == കരിയറിനു ശേഷമുള്ള ജീവിതം == വിരമിച്ചതിന് ശേഷം, അദ്ദേഹം ടിവിയിലും അച്ചടി മാദ്ധ്യമങ്ങളിലും ഒരു ജനപ്രിയ കമന്റേറ്ററാണ്. 1987-ൽ, പ്രിൻസ് എഡ്വേർഡ് യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന്റെ ചാരിറ്റി ടെലിവിഷൻ സ്പെഷ്യൽ ആയ ''ദി ഗ്രാൻഡ് നോക്കൗട്ട് ടൂർണമെന്റ്'' എന്ന പരിപാടിയിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു. 2003-ൽ, MCC സ്പിരിറ്റ് ഓഫ് ക്രിക്കറ്റ് കൗഡ്രി പ്രഭാഷണം നടത്തുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായി അദ്ദേഹം മാറി.<ref name="rediff.com">{{Cite web|url=https://www.rediff.com/cricket/2003/jul/31gav.htm|title=The Colin Cowdrey lecture by Sunil Gavaskar|access-date=2021-09-05|website=www.rediff.com}}</ref> 2004-ൽ ഓസ്‌ട്രേലിയയ്‌ക്കെതിരായ ആഭ്യന്തര പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം ഇന്ത്യൻ ദേശീയ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിന്റെ ഉപദേശകനായി പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/i-never-even-thought-about-it-sunil-gavaskar-reveals-why-he-wasn-t-a-good-fit-to-become-india-head-coach-101622965650107.html|title='I never even thought about it': Sunil Gavaskar reveals why he wasn't a good fit to become India head coach|access-date=2021-09-05|date=2021-06-06|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> കമന്റേറ്റർ അല്ലെങ്കിൽ കമ്മിറ്റി ചെയർമാൻ എന്നിവയിലൊന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ നിർബന്ധിതനാകുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം ഐസിസി ക്രിക്കറ്റ് കമ്മിറ്റിയുടെ ചെയർമാനായിരുന്നു.<ref>{{Cite news|date=2008-05-08|title=Gavaskar quits as ICC cricket panel chief|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/idINIndia-33472420080508|access-date=2021-09-05}}</ref> ഒരു ബ്രോഡ്കാസ്റ്റർ എന്ന നിലയിൽ തന്റെ കരിയർ തുടരുന്നതിനായി അദ്ദേഹം കമ്മിറ്റിയിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോയി.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2008/may/08/cricket2|title=Cricket: Sunil Gavaskar forced to step down as chairman of ICC cricket committee|access-date=2021-09-05|date=2008-05-08|website=the Guardian|language=en}}</ref> മൻസൂർ അലി ഖാൻ പട്ടൗഡി സ്മാരക പ്രഭാഷണം 2013 ഫെബ്രുവരി 20-ന് ചെന്നൈയിലെ താജ് കോറമാണ്ടലിൽ വെച്ച് ഗവാസ്‌കർ നടത്തി.<ref>{{cite news|title=Tiger brought fun to the game|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-sports/tiger-brought-fun-to-the-game/article4437170.ece|work=The Hindu|date=21 February 2013|access-date=25 February 2013}}</ref> ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗിന്റെ ഏഴാം സീസണിന്റെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നതിനായി 2014 മാർച്ച് 28-ന് ഇന്ത്യൻ സുപ്രീം കോടതി ഗവാസ്കറെ ബിസിസിഐയുടെ ഇടക്കാല പ്രസിഡൻ്റായി നിയമിച്ചു. അതേ സമയംതന്നെ കമന്റേറ്റർ എന്ന ജോലി ഉപേക്ഷിക്കാനും കോടതി അദ്ദേഹത്തോട് നിർദ്ദേശിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://news.biharprabha.com/2014/03/supreme-court-splits-bcci-appoints-sunil-gavaskar-as-president/|title=Supreme Court splits BCCI, appoints Sunil Gavaskar as President|access-date=28 March 2014|work=IANS|publisher=news.biharprabha.com|archive-date=2025-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222032640/https://news.biharprabha.com/2014/03/supreme-court-splits-bcci-appoints-sunil-gavaskar-as-president/|url-status=dead}}</ref> ട്രൈറ്റൺ സോളാറിന്റെ ബ്രാൻഡ് അംബാസഡറാണ് ഗവാസ്‌കർ.<ref>{{Cite web|url=https://smestreet.in/global/cricket-legend-sunil-gavaskar-and-bollywood-star-suniel-shetty-joined-triton-solar/|title=Cricket Legend Sunil Gavaskar and Bollywood Star Suniel Shetty Joined Triton Solar|date=21 September 2019|access-date=2024-12-28|archive-date=2022-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220706214320/https://smestreet.in/global/cricket-legend-sunil-gavaskar-and-bollywood-star-suniel-shetty-joined-triton-solar/|url-status=dead}}</ref> == ജീവിതരേഖ == മീനാളിന്റെയും (മുമ്പ്, മൻത്രി) മനോഹർ ഗവാസ്‌കറിന്റേയും മകനായി മറാത്തി ഭാഷ സംസാരിക്കുന്ന ഒരു കുടുംബത്തിൽ<ref>{{Cite book |title=Sunny Days : Sunil Gavaskar's Own Story}}</ref> ജനിച്ച ഗവാസ്‌കർ കാൺപൂരിലെ ഒരു തുകൽ വ്യവസായിയുടെ മകൾ മാർഷ്‌നെയിൽ ഗവാസ്‌കറിനെ (മുമ്പ് മെഹ്‌റോത്ര) വിവാഹം കഴിച്ചു. കാൺപൂരിൽ ജനിച്ച അവരുടെ മകൻ രോഹനും ഇന്ത്യക്കായി 11 ഏകദിനങ്ങൾ കളിച്ച ഒരു ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാരനായിരുന്നു, പക്ഷേ ടീമിൽ അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ സ്ഥാനം ഉറപ്പിക്കാനായില്ല. തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട 3 ക്രിക്കറ്റ് താരങ്ങളായ രോഹൻ കൻഹായ്; എം.എൽ. ജൈസിംഹ, രോഹന്റെ അമ്മാവൻ ഗുണ്ടപ്പ വിശ്വനാഥ് എന്നിവരോടുള്ള ആദരസൂചകമായി പിതാവ് സുനിൽ ഗാവാസ്കർ പുത്രൻ രോഹന് "രോഹൻ ജയ്വിശ്വ" എന്ന പേര് നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് സാധാരണയായി രോഹൻ സുനിൽ ഗവാസ്‌കർ എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.<ref>[http://cricket.expressindia.com/fulleistory.php?content_id=58106 V.V.S. Laxman bats for new cause] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930190851/http://cricket.expressindia.com/fulleistory.php?content_id=58106|date=30 September 2007}}, 10 November 2005. Press Trust on India. Retrieved on 5 September 2008.</ref> "''സണ്ണി ഡേയ്‌സ്''" എന്ന തന്റെ ആത്മകഥയുടെ ഒരു പതിപ്പിൽ സുനിൽ ഗവാസ്‌കർ താൻ ജനിച്ചപ്പോൾ ഒരു മത്സ്യത്തൊഴിലാളിയുടെ കുഞ്ഞുമായി കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടതായി പ്രസ്താവിച്ചിരുന്നു. കുട്ടിയുടെ ചെവിക്ക് സമീപം ജന്മനാലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു അടയാളം ഇല്ലാതിരുന്നതിനാൽ അത് സുനിൽ അല്ലെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മാവനാണ് കണ്ടെത്തിയത്. "ഒരുപക്ഷേ, പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്ത് എവിടെയെങ്കിലും അധ്വാനിക്കുന്ന ഒരു അറിയപ്പെടാത്ത മത്സ്യത്തൊഴിലാളിയായി ഞാൻ വളരുമായിരുന്നു," ഗവാസ്‌കർ എഴുതി.<ref>{{cite web|url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket-did-you-know-sunil-gavaskar-got-swapped-at-birth-with-a-fisherman-s-son-451952|title=Did you know? Sunil Gavaskar got swapped at birth with a fisherman's son|date=10 July 2018|work=indiatvnews.com}}</ref> വിരമിച്ച ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് താരം മാധവ് മന്ത്രിയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതൃ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള അമ്മാവൻ.<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/madhav-mantri-indias-oldest-test-cricketer-209552-2013-09-02|title=He's 92 and still going strong. Meet Madhav Mantri, India's oldest Test cricketer|access-date=15 February 2018|website=India Today|publisher=Living Media India Limited}}</ref> സഹോദരി കവിതാ വിശ്വനാഥ് ക്രിക്കറ്റ് താരം ഗുണ്ടപ്പ വിശ്വനാഥിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.cricketcountry.com/articles/raksha-bandhan-memories-sisters-of-international-cricketers-who-married-cricketers-169435|title=Six international cricketers whose sisters married other international cricketers|access-date=15 February 2018|date=10 August 2014|website=Cricket Country|publisher=India.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222140657/https://www.cricketcountry.com/articles/raksha-bandhan-memories-sisters-of-international-cricketers-who-married-cricketers-169435/|archive-date=2025-02-22|url-status=dead}}</ref> അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മറ്റൊരു സഹോദരിയായ നൂതൻ ഗവാസ്കർ വിമൻസ് ക്രിക്കറ്റ് അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (WCAI) ഓണററി ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=BCCI ignores women's cricket: Nutan Gavaskar|url=http://www.thehindu.com/sport/cricket/BCCI-ignores-women%E2%80%99s-cricket-Nutan-Gavaskar/article11077900.ece|work=The Hindu|date=20 October 2014|access-date=15 February 2018}}</ref> 1993 ലെ ബോംബെ കലാപത്തിൽ അക്രമാസക്തമായ ജനക്കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് ഒരു മുസ്ലീം കുടുംബത്തെ ഗവാസ്‌കർ രക്ഷിച്ചതായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ രോഹൻ ഓർമ്മിച്ചു പറയുന്നു. “ബോംബ് സ്‌ഫോടനങ്ങൾക്ക് തൊട്ടുപിന്നാലെ ഞങ്ങൾ വീടിന്റെ ടെറസിൽ നിൽക്കുകയായിരുന്നു, കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ഒരു കുടുംബത്തിനു ചുറ്റും കൂടിയിരിക്കുകയായിരുന്ന അക്രമാസക്തരായ ജനക്കൂട്ടത്തെ ഞങ്ങൾ കണ്ടു. അവർക്ക് ആ കുടുംബത്തോടുള്ള സമീപനം നല്ല ഉദ്ദേശത്തോടെയല്ല എന്ന് ഞങ്ങൾക്കറിയാമായിരുന്നു. അത് കണ്ട അച്ഛൻ ഓടിച്ചെന്ന് അക്രമികളായ ജനക്കൂട്ടത്തെ നേരിട്ടു. അദ്ദേഹം ജനക്കൂട്ടത്തോട് പറഞ്ഞു, 'നിങ്ങൾ ആ കുടുംബത്തിന് നേരേ എന്ത് ചെയ്താലും, നിങ്ങൾ ആദ്യം എന്നോട് ചെയ്യുക', തുടർന്ന് നീതി ബോധം വിജയിക്കുകയും കുടുംബത്തെ അവരുടെ വഴിക്ക് പോകാൻ അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1326308|title=My visits to India made me realise how easy it is to be friends|access-date=September 20, 2023|date=April 12, 2017|website=Dawn}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indianmirror.com/games/cricket/former-player-gavaskar.html|title=Sunil Manohar Gavaskar|access-date=September 20, 2023|website=Indian Mirror}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thenewshamster.com/when-sunil-gavaskars-heroic-saved-a-muslim-family/|title=When Sunil Gavaskar’s Heroic Saved A Muslim Family!|access-date=September 20, 2023|last=Rayate|first=Anuj|date=April 11, 2023|website=News Hamster|archive-date=2024-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20241205163500/https://www.thenewshamster.com/when-sunil-gavaskars-heroic-saved-a-muslim-family/|url-status=dead}}</ref> സത്യസായി ബാബയുടെ കടുത്ത ഭക്തനാണ് ഗവാസ്‌കർ.<ref>{{cite web|url=http://www.saibaba.ws/experiences1/realisingsupremebeatitude.htm|title=Sathya Sai Baba, Realizing Supreme Beatitude by Sunil Gavaskar}}</ref> == അവലംബം == {{ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് നായകന്മാർ}} {{India Squad 1983 Cricket World Cup}} {{10000 Runs in Test Cricket}} {{ടെസ്റ്റ് ബാറ്റിങ് ശരാശരി 50-ൽ അധികമുള്ള കളിക്കാർ}} [[വർഗ്ഗം:1949-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 10-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പത്മഭൂഷൺ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം നായകന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയ്ക്ക് വേണ്ടി ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ് കളിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് ഭരണകർത്താക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:ബി.സി.സി.ഐ അദ്ധ്യക്ഷന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മുംബൈ സർവകലാശാലയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]] {{sport-bio-stub|Sunil Gavaskar}} ao8o1i14zz0477jeijcaq1n0g3bcse7 0 22515 4675247 4576637 2026-10-11T12:51:28Z ~2026-40253-03 220491 /* */ 4675247 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|John Brittas}}{{Infobox officeholder | name = ജോൺ ബ്രിട്ടാസ് | image = John Brittas MP.jpg | caption = ജോൺ ബ്രിട്ടാസ് 2022 | office= രാജ്യസഭാംഗം (Member Of Rajyasabha) | term = 2021- തുടരുന്നു | constituency= [[കേരളം]] | birth_date = {{Birth date and age|1966|10|24|df=yes}} | birth_place = [[പുലിക്കുരുമ്പ, കണ്ണൂർ]], കേരള, ഇന്ത്യ | age = | education = * [[ഡോൺ ബോസ്കോ ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ]], [[തൃശ്ശൂർ]]<br> * [[സർ സയ്യിദ് കോളേജ്(തളിപ്പറമ്പ്)]], [[കണ്ണൂർ]]([[പ്രീ ഡിഗ്രി]]) * [[പയ്യന്നൂർ കോളേജ്]], [[കണ്ണൂർ]], [[ബി.എ]] * [[ശ്രീ കേരള വർമ്മ കോളേജ്]], [[തൃശ്ശൂർ]], [[എം.എ]] [[പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസ്]] | occupation = [[മാധ്യമ പ്രവർത്തകൻ]], | years_active = | known_for = കൈരളി ടിവി എംഡി | style = | influences = | influenced = | television = [[കൈരളി ടിവി ]], [[ഏഷ്യാനെറ്റ്]] | spouse = ഷീബ | partner = | children = അന്ന, ആനന്ദ് | parents = | awards = | credits = | website = }} കേരളത്തിലെ ഒരു പത്രപ്രവർത്തകനും<ref name="മാധ്യമം">{{cite news|title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/502|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 692|date = 2011 മെയ് 30|accessdate = 2013 മാർച്ച് 18|language = മലയാളം}}</ref> [[കൈരളി ടി.വി.|കൈരളി ടി.വിയുടെ]] മാനേജിങ്ങ് ഡയരക്ടറും എഡിറ്ററുമാണു് '''ജോൺ ബ്രിട്ടാസ്'''<ref>{{cite news|title=സി.പി.എം. നിർദ്ദേശിച്ചു; ജോൺ ബ്രിട്ടാസ് വീണ്ടും കൈരളി ടി.വി. യിൽ|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=343901|accessdate=4 മാർച്ച് 2013|archive-date=2013-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20130306002700/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=343901|url-status=dead}}</ref> . 2011 മേയ് 4 മുതൽ 2013 മാർച്ച് 2 വരെ [[ഏഷ്യാനെറ്റ്]] കമ്യൂണിക്കേഷൻസിന്റെ ബിസിനസ് ഹെഡായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട് == ജീവിതരേഖ == 1966 ഒക്ടോബർ 24 ന് ആലിലക്കുഴിയിൽ പൈലിയുടെയും അന്നമ്മയുടെയും മകനായി [[കണ്ണൂർ ജില്ല|പുലിക്കുരുമ്പയിൽ]] ജനനം, ഇദേഹത്തിന് നാലു സഹോദരൻമ്മ്മാരും രണ്ടു സഹോദരി മ്മാരും ഉണ്ട് [[തൃശൂർ]] ഡോൺബോസ്കോ റസിഡൻഷ്യൽ സ്കൂളിൽ നിന്ന് സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം. തളിപ്പറമ്പ് സർ സയ്യിദ് കോളേജിൽ നിന്ന് പ്രീഡിഗ്രിയും [[തൃശ്ശർ]] [[ശ്രീ കേരള വർമ്മ കോളേജ്|കേരളവർമ്മ കോളേജിൽ]] നിന്ന് പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസിൽ ബിരുദവും, പയ്യന്നൂർ കോളേജിൽ നിന്നും ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും നേടി.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/76136/110508 |title=മാധ്യമം ഓൺലൈൻ മെയ് 8,2011 |access-date=2011-05-10 |archive-date=2011-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510164157/http://www.madhyamam.com/news/76136/110508 |url-status=dead }}</ref> [[ന്യൂ ഡെൽഹി|ദില്ലിയിലെ]] [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സർ‌വകലാശാല|ജെ.എൻ.യു.]]-വിൽ [[എം.ഫിൽ.]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്നു. ഇക്കാലത്തു [[ദേശാഭിമാനി|ദേശാഭിമാനിയുടെ]] ന്യൂ ഡെൽഹി ബ്യൂറോ ചീഫായി ജോലി നോക്കി. തുടർന്നു [[ആകാശവാണി|ആകാശവാണിയുടെ]] ഡൽഹി നിലയത്തിൽ വാർത്താ വായനക്കാരനായി ജോലി ചെയ്തു. നിലവിൽ കൈരളി ചാനലിന്റെ മാനേജിങ്ങ് ഡയരക്ടറും എഡിറ്ററുമാണു് ബ്രിട്ടാസ്. == മാധ്യമശ്രദ്ധ == [[ബാബരി മസ്ജിദ്‌]] പൊളിക്കുന്നതു റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതിലൂടെയും, [[2002-ലെ ഗുജറാത്ത് കലാപം|ഗുജറാത്ത് കലാപം]] റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതിലൂടെയും ശ്രദ്ധേയനായി. [[അമേരിക്ക]] - [[ഇറാക്ക്]] യുദ്ധം നടക്കുമ്പോൾ കൈരളി ചാനലിനു വേണ്ടി ഇറാക്കിൽ നേരിട്ട് പോയി വാർത്തകൾ നൽകിയിരുന്നു. നേപ്പാൾ തെരഞ്ഞെടുപ്പ്, പാകിസ്ഥാൻ രാഷ്ട്രീയ സംഘർഷങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്‌തു. മിനാരങ്ങൾ ധൂളികളായപ്പോൾ എന്ന ബാബ്‌റി മസ്ജിദിന്റെ പതനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രത്യേക റിപ്പോർട്ട് ശ്രദ്ധയാകർഷിച്ചു. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ മാധ്യമസംഘത്തിൽ അംഗമായി അമേരിക്ക, റഷ്യ തുടങ്ങി നിരവധി രാജ്യങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/04/16/john-brittas-to-be-member-of-rajyasabha.html|title=ഇനി മാധ്യമപ്രവർത്തകന്റെ പാസ് വേണ്ട, രാജ്യസഭയിലേക്ക് ‘പാസായി’ ജോൺ ബ്രിട്ടാസ്}}</ref> == വിവാദം == 2007-ൽ [[ഫാരിസ് അബൂബക്കർ|ഫാരിസ് അബൂബക്കറുമായുള്ള]] വിവാദ അഭിമുഖത്തെത്തുടർന്ന് ഒട്ടേറെ വിമർശനങ്ങൾക്കും ഇദ്ദേഹം പാത്രമാകേണ്ടി വന്നിട്ടുണ്ട്. ഫാരിസുമായുള്ള അഭിമുഖത്തെ തുടർന്നു പാർട്ടിയിലെ പല കോണുകളിൽ നിന്നും ശക്തിയായ വിമർശനം ഉണ്ടായെങ്കിലും പിണറായിയുടെയും ഔദ്യോഗിക പക്ഷത്തിന്റെയും പിന്തുണ ഉണ്ടായിരുന്നത് കൊണ്ട് ബ്രിട്ടാസിനെതിരെ നടപടിയുണ്ടായില്ല. 2011 ഏപ്രിൽ 22 ന് കൈരളി ടി.വിയിൽ നിന്ന് ബ്രിട്ടാസ് രാജിവെച്ചു ഏഷ്യാനെറ്റിൽ ചേർന്നെങ്കിലും 2013 മാർച്ച് 4നു കൈരളി ചാനലിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി. == രാജ്യസഭയിലേക്ക് == 2021 ൽ രാജ്യസഭയിലേക്ക് [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]] സ്ഥാനാർത്ഥിയായി എതിരില്ലാതെ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/04/23/abdul-wahab-john-brittas-v-sivadasan-elected-to-rajyasabha.html|title=രാജ്യസഭയിലേക്ക് എതിരില്ലാതെ അബ്ദുൽ വഹാബ്, ജോൺ ബ്രിട്ടാസ്, വി. ശിവദാസൻ…|access-date=24 April 2021|date=23 April 2021|publisher=മനോരമ|archive-date=2021-04-23|archive-url=https://archive.today/20210423171731/https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/04/23/abdul-wahab-john-brittas-v-sivadasan-elected-to-rajyasabha.html|url-status=bot: unknown}}</ref>. ==ഗ്രന്ഥങ്ങൾ== *എന്റെ കാതൊപ്പുകൾ - റസൂൽ പൂക്കുട്ടിയുടെ ആത്മകഥനം<ref>{{Cite web |url=http://anjalilibrary.com/content/%E0%B4%8E%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86-%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%A4%E0%B5%8A%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%BE-%E0%B4%B1%E0%B4%B8%E0%B5%82%E0%B5%BD-%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86-%E0%B4%86%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%95%E0%B4%A5%E0%B4%A8%E0%B4%82 |title=എന്റെ കാതൊപ്പുകൾ - റസൂൽ പൂക്കുട്ടിയുടെ ആത്മകഥനം |access-date=2011-05-10 |archive-date=2011-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110216154859/http://anjalilibrary.com/content/%E0%B4%8E%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86-%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%A4%E0%B5%8A%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%BE-%E0%B4%B1%E0%B4%B8%E0%B5%82%E0%B5%BD-%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86-%E0%B4%86%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%95%E0%B4%A5%E0%B4%A8%E0%B4%82 |url-status=dead }}</ref> ==പുരസ്കാരം== *മികച്ച അഭിമുഖകാരനുള്ള സംസ്ഥാന ടെലിവിഷൻ പുരസ്കാരം *കെ.വി. ഡാനിയേൽ പുരസ്കാരം *ഗോയങ്ക ഫൗണ്ടെഷന്റെ ഫെലോഷിപ്പ് ('അച്ചടിമാധ്യമരംഗത്തെ ആഗോളീകരണത്തിന്റെ സ്വാധീനം' എന്ന വിഷയത്തിലുള്ള ഗവേഷണ പഠനത്തിന്) ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പത്രപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാള ദൃശ്യമാദ്ധ്യമ പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളം പത്രപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:1966-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിൽ നിന്നും രാജ്യസഭയിൽ അംഗമായവർ]] [[വർഗ്ഗം:രാജ്യസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളീയരായ രാജ്യസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളം ടെലിവിഷൻ അവതാരകർ]] {{Bio-stub|John Brittas}} evgfld8of4ir66epror21pbvjdn4jgv 0 29859 4675269 160113 2026-10-11T16:12:42Z Xqbot 10049 Fixing double redirect from [[മലയാള മനോരമ ദിനപ്പത്രം]] to [[മലയാള മനോരമ]] 4675269 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[മലയാള മനോരമ]] scrd33vssqaxcm10u19wn7pi89xwrpw 0 32272 4675270 160003 2026-10-11T16:12:47Z Xqbot 10049 Fixing double redirect from [[മലയാള മനോരമ ദിനപ്പത്രം]] to [[മലയാള മനോരമ]] 4675270 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[മലയാള മനോരമ]] scrd33vssqaxcm10u19wn7pi89xwrpw 1 32273 4675266 160005 2026-10-11T16:12:27Z Xqbot 10049 Fixing double redirect from [[സംവാദം:മലയാള മനോരമ ദിനപ്പത്രം]] to [[സംവാദം:മലയാള മനോരമ]] 4675266 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[സംവാദം:മലയാള മനോരമ]] h8hkjyuimwgz61fymt2wrar2uxxgoch 0 60038 4675351 3650588 2026-10-12T01:20:21Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 4 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675351 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Western Digital}} {{Infobox company | name = വെസ്റ്റേൺ ഡിജിറ്റൽ കോർപ്പറേഷൻ | logo = Western Digital logo.svg | image = Western Digital Headquarters in the Santa Teresa district of San Jose, California 2242.jpg | image_size = 250px | image_caption = സാന്ത തെരേസ ജില്ലയിലെ ആസ്ഥാനം [[സാൻ ജോസ്, കാലിഫോർണിയ]] 2021 ൽ | type = [[Public company|Public]] | traded_as = {{ubl|{{Nasdaq|WDC}}|[[S&P 500]] component}} | founded = {{start date and age|1970|4|23}} (as General Digital) | founder = Alvin B. Phillips | location_city = [[San Jose, California]] | location_country = U.S. | area_served = Worldwide | industry = [[Computer data storage|Computer storage]] | key_people = David Goeckeler {{small|(CEO)}}<ref>{{cite press release |title=Western Digital Announces Appointment of David Goeckeler as Chief Executive Officer |url=https://www.westerndigital.com/company/newsroom/press-releases/2020/2020-03-05-western-digital-announces-appointment-of-david-goeckeler-as-ceo |access-date=10 March 2020 |work=Western Digital |date=5 March 2020}}</ref> | products = {{ubl|[[Hard disk drive]]s|[[NAND Flash]]-based storage devices|Storage systems}} | brands = {{flatlist| * WD * [[SanDisk]] * [[G-Technology]]}} | revenue = {{increase}} {{US$|16.736 billion|link=no}} (2020) <ref>https://www.macrotrends.net/stocks/charts/WDC/western-digital/revenue {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | operating_income = {{increase}} {{US$|335 million}} (2020) <ref>https://www.macrotrends.net/stocks/charts/WDC/western-digital/operating-income {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | net_income = {{increase}} {{US$|{{color|red|&minus;250.0}}&nbsp;million}} (2020) <ref>https://www.macrotrends.net/stocks/charts/WDC/western-digital/net-income {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | assets = {{decrease}} {{US$|25.662 billion}} (2020) <ref>{{Cite web |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/WDC/western-digital/total-assets |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211224220957/https://www.macrotrends.net/stocks/charts/WDC/western-digital/total-assets |archive-date=2021-12-24 |url-status=dead}}</ref> | equity = {{decrease}} {{US$|9.551 billion}} (2020) <ref>https://www.macrotrends.net/stocks/charts/WDC/western-digital/total-share-holder-equity {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | num_employees = {{increase}} 63,800 (2020) | website = {{url|www.westerndigital.com}} | footnotes = <ref>{{cite web|url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/106040/000010604019000058/wdc-2019q410xkdoc.htm |title=US SEC: 2019 Form 10-K Western Digital Corporation |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |date=August 27, 2019 |access-date=May 27, 2020}}</ref> }} '''വെസ്റ്റേൺ ഡിജിറ്റൽ കോർപ്പറേഷൻ''' ('''ഡബ്ല്യുഡിസി''', സാധാരണയായി '''വെസ്റ്റേൺ ഡിജിറ്റൽ അല്ലെങ്കിൽ ഡബ്ല്യുഡി''') കാലിഫോർണിയയിലെ [[സാൻ ജോസ്, കാലിഫോർണിയ|സാൻ ജോസ്]] ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു അമേരിക്കൻ കമ്പ്യൂട്ടർ [[ഹാർഡ് ഡിസ്ക് ഡ്രൈവ്]] നിർമ്മാതാവും ഡാറ്റാ സ്റ്റോറേജ് കമ്പനിയാണ്. സംഭരണ ഉപകരണങ്ങൾ, ഡാറ്റാ സെന്റർ സംവിധാനങ്ങൾ, ക്ലൗഡ് സ്റ്റോറേജ് സേവനങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഡാറ്റാ ടെക്നോളജി ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുകയും നിർമ്മിക്കുകയും വിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വെസ്റ്റേൺ ഡിജിറ്റലിന് ഇലക്ട്രോണിക്സ് വ്യവസായത്തിൽ ഒരു [[ഇൻറഗ്രേറ്റഡ് സർക്യൂട്ട്]] നിർമ്മാതാവായും ഒരു സ്റ്റോറേജ് ഉൽപന്ന കമ്പനിയായും ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്. എസ്എസ്ഡികളും ഫ്ലാഷ് മെമ്മറി ഉപകരണങ്ങളും നിർമ്മിക്കുന്നതിനൊപ്പം ഏറ്റവും വലിയ കമ്പ്യൂട്ടർ ഹാർഡ് ഡിസ്ക് ഡ്രൈവ് നിർമ്മാതാക്കളിൽ ഒന്നാണ് ഇത്. അതിന്റെ പ്രധാന എതിരാളികൾ ഡാറ്റാ മാനേജ്മെന്റും സ്റ്റോറേജ് കമ്പനികളായ [[സീഗേറ്റ് ടെക്നോളജി|സീഗേറ്റ് ടെക്നോളജിയും]] മൈക്രോൺ ടെക്നോളജിയും ഉൾപ്പെടുന്ന കമ്പനികളാണ്.<ref>{{cite news |last1=Deagon |first1=Brian |title=WDC Stock: Is It A Buy Right Now? Here's What Earnings, Western Digital Stock Charts Show |url=https://www.investors.com/news/technology/wdc-stock-buy-now/ |access-date=3 April 2020 |work=Investor's Business Daily |date=27 March 2020}}</ref> == ചരിത്രം == ===1970കൾ=== മോസ്(MOS)ടെസ്റ്റ് ഉപകരണങ്ങളുടെ നിർമ്മാതാവായ ജനറൽ ഡിജിറ്റൽ എന്ന നിലയിൽ മോട്ടോറോള ജീവനക്കാരനായ ആൽവിൻ ബി. ഫിലിപ്സ് 1970 ഏപ്രിൽ 23-നാണ് വെസ്റ്റേൺ ഡിജിറ്റൽ സ്ഥാപിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.bizjournals.com/sanfrancisco/blog/2012/10/western-digital-plans-77-layoffs-at.html|title=Western Digital completes 77 layoffs at Fremont plant|last=Dunn|first=James|date=5 October 2012|website=San Francisco Business Times|access-date=2020-04-10}}</ref> ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാലിഫോർണിയയിലെ സാന്താ അനാ ആയിരുന്നു, ഓറഞ്ച് കൗണ്ടി ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ടെക്നോളജി സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഇത് മാറും.<ref name="Chen">{{cite news |last1=Chen |first1=I-Chun |title=Western Digital moves headquarters out of Los Angeles area |url=https://www.bizjournals.com/losangeles/news/2017/04/25/western-digital-moves-headquarters-out-of-la.html |work=Los Angeles Business Journal |publisher=American City Business Journals |date=April 25, 2017}}</ref> നിരവധി വ്യക്തിഗത നിക്ഷേപകരും വ്യവസായ ഭീമനായ എമേഴ്സൺ ഇലക്ട്രിക്കും നൽകുന്ന സ്റ്റാർട്ട്-അപ്പ് മൂലധനത്തോടെ ഇത് അതിവേഗം ഒരു പ്രത്യേക അർദ്ധചാലക നിർമാതാവായി മാറി. ഏകദേശം 1971 ജൂലൈയിൽ, അതിന്റെ നിലവിലെ പേര് സ്വീകരിച്ചു, ഉടൻ തന്നെ അതിന്റെ ആദ്യ ഉൽപ്പന്നമായ WD1402A UART അവതരിപ്പിച്ചു. 1970 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ, കമ്പനി കാൽക്കുലേറ്റർ ചിപ്പുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിലും വിൽക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു, 1975 ആയപ്പോഴേക്കും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്വതന്ത്ര കാൽക്കുലേറ്റർ ചിപ്പ് നിർമ്മാതാവായിരുന്നു വെസ്റ്റേൺ ഡിജിറ്റൽ. 1970-കളുടെ മധ്യത്തിലെ എണ്ണ പ്രതിസന്ധിയും അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ കാൽക്കുലേറ്റർ ഉപഭോക്താവായ ബൗമർ ഇൻസ്ട്രുമെന്റിന്റെ പാപ്പരത്തവും അതിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് കാരണമായി, എന്നിരുന്നാലും,<ref name = "NY Times Feb 1975">{{Cite news |last=Smith |first=William D. |title=Bowmar Will Ask Reorganization |newspaper=The New York Times |page=55 |date=February 11, 1975}}</ref> 1976-ൽ വെസ്റ്റേൺ ഡിജിറ്റൽ ചാപ്റ്റർ 11 ബാങ്ക്റപ്സിയായി(പാപ്പരായി)പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതിനുശേഷം, എമേഴ്സൺ ഇലക്ട്രിക് കമ്പനിയുടെ പിന്തുണ പിൻവലിച്ചു. ചക്ക് മിസ്ലർ 1977 ജൂണിൽ വെസ്റ്റേൺ ഡിജിറ്റലിൽ ചെയർമാനും ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവും ആയി ചേർന്നു, വെസ്റ്റേൺ ഡിജിറ്റലിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഓഹരിയുടമയായി. 1973-ൽ വെസ്റ്റേൺ ഡിജിറ്റൽ അതിന്റെ മലേഷ്യൻ പ്ലാന്റ് സ്ഥാപിച്ചു, തുടക്കത്തിൽ അർദ്ധചാലകങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ വേണ്ടിയായിരുന്നു.<ref name="reg">{{cite web |first=Chris |last=Mellor |title=Western Digital formats hard disk drive factory as demand spins down |date=July 17, 2018 |access-date=August 15, 2018 |publisher=The Register |url=https://www.theregister.co.uk/2018/07/17/western_digital_petaling_jaya_malaysia/}}</ref> 1970 കളുടെ അവസാനത്തിൽ എംസിപി-1600(MCP-1600)മൾട്ടി-ചിപ്പ്, മൈക്രോകോഡ് സിപിയു ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വെസ്റ്റേൺ ഡിജിറ്റൽ അവതരിപ്പിച്ചു. എംസി-1600(MC-1600) ഡെക്കിന്റെ(DEC) LSI-11 സംവിധാനവും യുസിഎസ്ഡി(UCSD) പി-സിസ്റ്റം പതിപ്പ് III ഉം യുസിഎസ്ഡി പാസ്കലും പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവരുടെ സ്വന്തം പാസ്കൽ മൈക്രോ എഞ്ചിൻ മൈക്രോ കമ്പ്യൂട്ടറും നടപ്പിലാക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഡബ്ള്യൂഡി(WD) ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് സർക്യൂട്ട് വെസ്റ്റേൺ ഫോർവേഡ് ഇന്റഗ്രേഷൻ എഫ്ഡി1771(FD1771)ആയിരുന്നു,<ref name = "Computer Oct 1976">{{Cite journal |last=Michalopoulos |first=Demetrios A |title=New Products: Single-chip floppy disk formatter/controller |journal=Computer |volume=9 |issue=10 |page=64 |date=October 1976 |doi=10.1109/C-M.1976.218414}}"The FD1771 is a single-chip floppy disk formatter/controller that interfaces with most available disk drives and virtually all types of computers."</ref> ആദ്യത്തെ സിംഗിൾ-ചിപ്പ് ഫ്ലോപ്പി ഡിസ്ക് ഡ്രൈവ് ഫോർമാറ്റർ/കൺട്രോളറുകളിൽ ഒന്ന്, ഇത് ടിടിഎൽ ലോജിക്കിന്റെ ഗണ്യമായ അളവുകൾ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കും. ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:കമ്പ്യൂട്ടർ അധിഷ്ഠിത വ്യവസായങ്ങൾ]] hozioq8t84nr0nr2pomyjtsl2d9ivpw 0 61966 4675237 4616882 2026-10-11T12:13:48Z Dvellakat 4080 [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4675237 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Balan}} {{ToDisambig|വാക്ക്=ബാലൻ}} {{Infobox Film | name = ബാലൻ | image = Balan-malayalam.jpg | caption = ബാലൻ എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഒരു രംഗം | director = [[ശേവക് റാം തെക്ചന്ദ് നൊട്ടാണി|എസ്. നെട്ടാണി]] | producer = [[ടി.ആർ. സുന്ദരം]] | screenplay = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള.]] | story = എ. സുന്ദരം | based on = {{Based on|"വിധിയും മിസ്സിസ് നായരും"|എ. സുന്ദരം}} | starring = [[കെ.കെ. അരൂർ]] <br/> [[എം.കെ. കമലം]] | music = കെ.കെ. അരൂർ <br/> ഇബ്രാഹിം | cinematography = ബഡോ ഗുഷ്‌വാക്കർ | editing = വർഗ്ഗീസ് | studio = [[മോഡേൺ തിയേറ്റേഴ്സ്]] | distributor = ശ്യാമള പിക്ചേഴ്സ് | released = 1938 ജനുവരി 19<ref>[http://www.mangalam.com/cinema/latest-news/26273 ബാലന് 75 വർഷം തികഞ്ഞു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | runtime = | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = | gross = }} [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളത്തിലെ]] ആദ്യത്തെ [[ശബ്ദം|ശബ്ദചിത്രമാണ്]] '''''ബാലൻ'''''. 1936-ൽ [[ടി.ആർ. സുന്ദരം]] സ്ഥാപിച്ച സേലം മോഡേൺ തിയേറ്റർസുകാരാൽ തയ്യാർ ചെയ്യപ്പട്ടതാണ്. കൂടാതെ തന്നെ മലയാളത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ ചലച്ചിത്രം കൂടിയാണ് ബാലൻ. 1938-ജനുവരി 19 ന് [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിലെ]] സെലക്ട് തിയേറ്ററിൽ ഈ ചലച്ചിത്രം അദ്യമായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിന്റെ സംവിധായകൻ [[പാഴ്‌സി|പാഴ്സി]] വംശജനായ ഷെവാക്രാം തെച്കാന്ത് നൊട്ടാണി <ref name="vns1">ടി.പി.ശാസ്തമംഗലം –ബാലാരിഷ്ടത വിട്ടൊഴിയാത്ത ബാലൻ, മാതൃഭൂമി വാരാന്തപ്പതിപ്പ്, 2013 ജനുവരി13</ref> എന്ന [[ശേവക് റാം തെക്ചന്ദ് നൊട്ടാണി|എസ്. നെട്ടാണി]] ആണ്. [[നാഗർകോവിൽ]] സ്വദേശിയും അർദ്ധ മലയാളിയുമായ എ. സുന്ദരൻ പിള്ളയാണ് ഇതിന് തുടക്കമിട്ടത്.<ref name="vns1"/> എ. സുന്ദരത്തിന്റെ "വിധിയും മിസ്സിസ് നായരും" എന്ന ചെറുകഥയെ ആസ്പദമാക്കി [[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള|മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ളയാണ്]] തിരക്കഥ രചിച്ചത്.ഛായാഗ്രഹണം ജർമ്മൻകാരനായ ബോഡോ ഗുഷ്കറും ചിത്ര സന്നിവേശം വർഗ്ഗീസ്, കെ. സി. ജോർജ് എന്നിവരും നിർവ്വഹിച്ചു. ==കഥാസംഗ്രഹം== [[പ്രമാണം:ബാലൻ സിനിമയിൽ സി.ഒ.എൻ. നമ്പ്യാരും കമലമ്മയും.jpg|thumb|ബാലൻ സിനിമയിൽ സി.ഒ.എൻ. നമ്പ്യാരും കമലമ്മയും]] വിഭാര്യനായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്ന നല്ലവനും ധനാഢ്യനുമായ ഡോക്ടർ ഗോവിന്ദൻ നായരുടെ മക്കളാണ് ബാലനും സരസയും. ഗോവിന്ദൻ നായർ മീനാക്ഷിയെ പുനർവിവാഹം ചെയ്യുന്നു. അമ്മയില്ലാത്ത ആ കുട്ടികളെ മീനാക്ഷി ക്രൂരമായി പീഢിപ്പിക്കുന്നു. കുട്ടികളെ കൊല്ലുന്നതിനുവരെ അവർ ശ്രമിക്കുന്നു. അതറിഞ്ഞ ഗോവിന്ദൻ നായർ ഹൃദയം പൊട്ടി മരിക്കുന്നു. പിന്നീട്, മീനാക്ഷി കിട്ടുപ്പണിക്കരെ ഭർത്താവായി സ്വീകരിച്ചു. മീനാക്ഷിയുടേയും കിട്ടുപ്പണിക്കരുടേയും ഇടയിൽ നിന്നും ബാലനും സരസയും ഒളിച്ചോടി. പെരുവഴിയിൽ അലഞ്ഞ ആ കുഞ്ഞുങ്ങൾ ഭക്ഷണം കിട്ടാതെ തളർന്നു വീണു. അതുവഴി വന്ന ബാരിസ്റ്റർ പ്രഭാകര മേനോൻ ആ കുഞ്ഞുങ്ങളെ എടുത്തുകൊണ്ടുപോയി സ്വന്തം കുട്ടികളെപ്പോലെ നോക്കുന്നു. മരിച്ചു പോയ ഡോക്ടർ ഗോവിന്ദൻ നായർ തൻ്റെ മരണപത്രത്തിൽ കുട്ടികൾക്ക് ശരിയായ സംരക്ഷ ചെയ്യുമെങ്കിൽ മീനാക്ഷിക്കനുഭവിക്കാൻ വക കൊള്ളിച്ചിരുന്നു. അതറിഞ്ഞ മീനാക്ഷി കുട്ടികളെ തേടിപ്പിടിക്കാൻ കിട്ടുവിനെ ചുമതലപ്പെടുത്തുന്നു. സ്കൂളിൽ നിന്നും വരുന്ന വഴി കുട്ടികളെ കണ്ടുമുട്ടിയ കിട്ടു അവരെ കേളു എന്ന തന്റെ വേലക്കാരന്റെ വീട്ടിൽ താമസിപ്പിക്കുന്നു. എല്ലാ സംഗതികളും മനസ്സിലാക്കിയിരുന്ന ശങ്കുവെന്ന ഒരു കള്ളൻ കുട്ടികളെ അവിടെ നിന്നും കടത്തിക്കൊണ്ടു പോയി പല വിദ്യകളും കാട്ടി ജീവിക്കുന്നു. ഇതു കണ്ടുപിടിച്ച കിട്ടു ശങ്കുവുമായി ഏറ്റുമുട്ടുന്നു. മൽപ്പിടുത്തത്തിനിടയിൽ ബാലനും സരസയും രക്ഷപെടുന്നു. വീണ്ടും അനാഥരായി അലഞ്ഞുനടന്ന അവർ ഒരു സത്രത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങി. തോട്ടം പണിക്ക് ആളേത്തേടി നടന്ന ഒരു കങ്കാണി സരസയെ പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നു. പല നാളുകൾക്കു ശേഷം ബാലനും ആ തോട്ടത്തിൽ തന്നെ എത്തുന്നു. അവർ ജോലിക്കാരായിക്കഴിയുന്നു. കാലം കുറേ കഴിഞ്ഞു. ജീവിതത്തിൽ മടുപ്പ് തോന്നിയ ബാരിസ്റ്റർ പ്രഭാകരമേനോന് തന്റെ കാമുകിയായ ഭാനുവിലും വിരക്തി തോന്നി, തന്റെ തോട്ടത്തിൽ സുഖവാസത്തിനെത്തുന്നു. വളർന്നുകഴിഞ്ഞിരുന്ന സരസയും ബാലനും കങ്കാണിയുടെ ക്രൂരതയിൽ വീർപ്പുമുട്ടി വേല ചെയ്യുന്നതയാൾ കണ്ടു. സരസയേയും ബാലനേയും തിരിച്ചറിഞ്ഞ പ്രഭാകരമേനോൻ അവരെ തന്റെ വീട്ടിലേക്കു് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു. മീനാക്ഷി അപഹരിച്ചിരുന്ന മരണപത്രം ബാലൻ കൈക്കലാക്കി മേനോനെ ഏൽപ്പിക്കുന്നു. മീനാക്ഷിയുടെയും കിട്ടുവിന്റെയും പേരിൽ കേസ്സു് കൊടുത്ത് മേനോൻ അവർക്ക് എതിരായി വിധി നേടുന്നു. ഇതിൽ കോപാകുലയായ മീനാക്ഷി മേനോന്റെ നേർക്ക് നിറയൊഴിക്കുന്നു. അതുകണ്ട് മുന്നിൽ ചാടിയ ബാലൻ ആ വെടിയേറ്റ് മരിക്കുന്നു. മീനാക്ഷി ശിക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. നാളുകൾക്കു ശേഷം, തീർത്തും അനാഥയായ സരസയെ പ്രഭാകരമേനോൻ വിവാഹം കഴിക്കുന്നു. അവരുടെ ആദ്യസന്താനത്തിനു് ബാലനെന്നു പേരിടുന്നു. മരണമടഞ്ഞ ബാലന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പൂക്കൾ അർപ്പിക്കുന്നതോടെ കഥ അവസാനിക്കുന്നു. ==ചരിത്രം== ബാലൻറെ നിർമ്മാതാവായ സേലം മോഡേൺ തീയേറ്റേഴ്സ് ഉടമ ടി. ആർ. സുന്ദരം ഈ സിനിമയുടെ നിർമാതാവായതിന് പിന്നിൽ മലയാളിയായ മാന്നാർ സ്വദേശി കെ. ഗോപിനാഥായിരുന്നു. കാക്കരിശി നാടകവുമായി ലോകം ചുറ്റിയിരുന്ന ഗോപിനാഥ് സിനിമാഭ്രാന്തെടുത്ത് അതിനു പിന്നാലെയായി. പിന്നീട്, സിനിമ നിർമ്മിക്കാനായിരുന്നു ഉദ്ദേശ്യം. പക്ഷേ മുതൽ മുടക്കാൻ ആളില്ല. അങ്ങനെയിരിക്കെ, തിരുവനന്തപുരത്തുള്ള ഒരു വാഹനക്കമ്പനിയിൽ ഗോപിനാഥ്‌ ജോലിചെയ്യുമ്പോഴാണ് മ്യൂസിയത്തിൽ [[വിഗതകുമാരൻ |വിഗതകുമാരൻറെ]] ചിത്രീകരണം നടക്കുന്നതറിഞ്ഞത്. അവിടെ ചെന്ന് ഒരു റോളാവശ്യപ്പെട്ട ഗോപിനാഥിന് നിരാശയായിരുന്നു ഫലം. ഏതായാലും പിന്തിരിയാതെ മദ്രാസിലേക്ക് വണ്ടി കയറിയ ഗോപിനാഥ് ചില പുരാണ ചിത്രങ്ങളിൽ എക്സ്ട്രാ നടന്മാർക്കൊപ്പം അഭിനയിക്കാൻ അവസരം കിട്ടി. പിന്നീട്, മദ്രാസിൽ ഗോപിനാഥ് ഒരു മലയാളി അസോസിയേഷനുണ്ടാക്കി. അന്ന് ഒരു ചിത്രം മാത്രം സംവിധാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ടായിരുന്ന നാഗർകോവിലുകാരനായ എ. സുന്ദരവും അസോസിയേഷനിൽ അംഗമായിരുന്നു. അങ്ങനെ, മലയാളത്തിൽ ശബ്ദ ചലച്ചിത്രം നിർമ്മിക്കുക എന്നത് സംഘടനയുടെ ഒരു ലക്ഷ്യമാക്കി അതിനുവേണ്ടി പ്രവർത്തനവും തുടങ്ങി. അറിയാവുന്ന സ്റ്റുഡിയോകൾക്കെല്ലാം അവർ കത്തയച്ചു. ഒടുവിൽ, ടി. ആർ. സുന്ദരത്തിന്റെ സേലം മോഡേൺ തീയറ്റേഴ്സിൽ നിന്ന് മറുപടി കിട്ടി. ഹൈദരാബാദിലുള്ള ഒരു ഇസ്ളാമിക കുടുംബത്തിലെ സംഭവം "വിധിയും മിസിസ് നായരും' എന്ന പേരിൽ സുന്ദരം കഥയാക്കി. ഗോപിനാഥും സുന്ദരവും കൂടി സേലത്തേക്ക് തിരിച്ചു. കഥ കേട്ട ടി. ആർ. സുന്ദരം എസ്. നൊട്ടാണിയെ സംവിധായകനാക്കി പ്രാരംഭ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. പക്ഷെ, സിനിമയിലഭിനയിക്കാനെത്തിയ നായികനടിയേയും കൊണ്ട് എ. സുന്ദരം സെറ്റിൽ നിന്നും ഒളിച്ചോടി. പിന്നീട്, മുതുകുളം രാഘവൻ പിളളയാണ് കഥയിൽ ചില മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി ബാലന് തിരക്കഥയെഴുതിയത്. ക്രൂരത നേരിടേണ്ടി വരുന്ന പാവം ഒരു ചേട്ടൻ്റെയും അനിയത്തിയുടെയും കദനകഥ. അതിഭാവുകത്വവും അവിശ്വസനീയതയും നിറഞ്ഞ ഈ കുടുംബകഥ പിന്നീട് മലയാള സിനിമയുടെ വിജയ സമവാക്യമായി മാറി<ref>{{cite web|url= http://malayalam.webdunia.com/cinema-news-in-malayalam/%E0%B4%AC%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D-108011900036_1.html | title= ബാലൻ |publisher=Webdunia}}</ref>. ഈ സിനിമ കാണാനായി നിലവിൽ മാർഗ്ഗമൊന്നുമില്ല. ചില നിശ്ചലചിത്രങ്ങളും പാട്ടുകളും അവശേഷിപ്പിച്ച് സിനിമ എന്നെന്നേക്കുമായി നഷ്ടപ്പെട്ടു. ==മലയാളസിനിമയിലെ ആദ്യശബ്ദം== മലയാളത്തിലെ സംസാരിക്കുന്ന ആദ്യസിനിമയായ ഈ ചിത്രത്തിലെ ആദ്യസംഭാഷണം ഇംഗ്ളീഷിലായിരുന്നു. 'ഗുഡ് ലക്ക് ടു എവരിബഡി' ( Good Luck to everybody) എന്നതായിരുന്നു മലയാള സിനിമയുടെ ചരിത്രം മാറ്റിയെഴുതിയ ആ വാചകം<ref name=mathrubhumi">{{cite web |url= http://www.mathrubhumi.com/kannur/kazhcha/--1.2833843 |title= തിരക്കഥയിലില്ലാത്ത ഓർമകൾ |publisher= Mathrubhumi |accessdate= 2018 മെയ് 05 |archive-date= 2018-05-31 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180531145104/http://www.mathrubhumi.com/kannur/kazhcha/--1.2833843 |url-status= dead }}</ref>.. == അഭിനേതാക്കൾ == * [[കെ.കെ. അരൂർ]] – ബാലൻ * [[എം.കെ. കമലം]] – സരസ്സ * മാസ്റ്റർ മദനഗോപാൽ – ബാലന്റെ ചെറുപ്പം<ref name="മാധ്യമം">{{cite news|title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/964|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 720|date = 2011 ഡിസംബർ 12|accessdate = 2013 ഏപ്രിൽ 10|language = മലയാളം}}</ref> * എം.വി. ശങ്കു – ഡോ. ഗോവിന്ദൻ നായർ * കെ. ഗോപിനാഥ് – കിട്ടുപ്പണിക്കർ * [[ആലപ്പി വിൻസന്റ്]] – ശങ്കു * [[സി.ഒ.എൻ. നമ്പ്യാർ]] – പ്രഭാകരമേനോൻ * കെ.എൻ. ലക്ഷ്മിക്കുട്ടി – മീനാക്ഷി * ബേബി മാലതി – സരസ്സയുടെ ചെറുപ്പം * എ.ബി. പയസ് * സുഭദ്ര * ശിവാനന്ദൻ * പാറുക്കുട്ടി * എ.വി. പദ്മനാഭൻ നായർ * ബേബി കൗസല്യ == നിർമ്മാണം == ഈ [[ചലച്ചിത്രം]] [[കേരളം|കേരളത്തിനു]] പുറത്തുവെച്ചാണ് ചിത്രീകരിച്ചത്. ഇതിന്റെ പ്രധാന ലോക്കേഷൻ [[തിരുനെൽവേലി|തിരുനെൽവേലിയായിരുന്നു]]. ഈ ചലച്ചിതം നിർമ്മിക്കുവാൻ ആവശ്യമായ ചെലവ് 50,000 രൂപ ആയിരുന്നു. 1937 ഓഗസ്റ്റ് 17-ന് സേലം മോഡൺ സ്റ്റുഡിയോയിൽ വച്ചാണ് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്.<ref>{{Cite web |url=http://newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article1426434.ece |title=Remembering Malayalam's first talkie |access-date=2013-02-03 |archive-date=2014-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140814175201/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article1426434.ece |url-status=dead }}</ref> [[ചെന്നൈ|മദിരാശി]]<nowiki/>യിലെ ശ്യാമളാ പിക്ചേഴ്സ് ആയിരുന്നു ഈ ചിത്രം വിതരണം നടത്തിയിരുന്നത്.ആദ്യ പ്രദർശനത്തിൽ 18 രൂപ ലഭിക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{Cite news|url=|title=മാതൃഭൂമി വാരാന്തപ്പതിപ്പ് 2018 ജനു: 14. പേജ് 2|last=|first=|date=|work=|access-date=|via=}}</ref> == സംഗീതം == ചിത്രത്തിൽ 23 ഗാനങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. നായകവേഷം ചെയ്ത [[കെ.കെ. അരൂർ|കെ.കെ. അരൂരും]] ഇബ്രാഹിമും ചേർന്നാണ് [[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള]] രചിച്ച ഗാനങ്ങൾക്ക് സംഗീതം പകർന്നത്. പിന്നണി പാടുക എന്നത് അക്കാലത്ത് സാധ്യതമല്ലാതിരുന്നതിനാൽ പാടാൻ കഴിവുള്ള നടീനടന്മാർ തന്നെയാണ് ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ ആലപിച്ചത്. അപ്പോഴുണ്ടായിരുന്ന പ്രശസ്ത ഹിന്ദി, തമിഴ് ഗാനങ്ങളുടെ ഈണങ്ങൾ പകർത്തിയാണ് ഗാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയത്. ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങളുടെ ഗ്രാമഫോൺ റെക്കാർഡുകൾ നിർമ്മിച്ചിരുന്നില്ല. ചെഞ്ചുരുട്ടി രാഗത്തിൽ ചിട്ടപ്പെടുത്തി ചിത്രത്തിലെ നായിക കൂടിയായ [[എം.കെ. കമലം]] ആലപിച്ച "ജാതകദോഷത്താലേ" എന്ന ഗാനമായിരുന്നു ഏറ്റവും ജനപ്രീതി ആകർഷിച്ചത്. തമിഴ് ചിത്രമായ ''സതി ലീലാവതി''യിലെ (1936) "തേയില തോട്ടത്തിലെ" എന്ന ഗാനത്തിന്റെ തനിപകർപ്പായിരുന്നു അത്.<ref name="Balan 1938">{{cite web|url=http://www.hindu.com/mp/2009/09/07/stories/2009090750600400.htm|title=Balan 1938|author=B. Ajith Kumar|date=2009 September 7|publisher=''The Hindu''|access-date=2013-02-03|archive-date=2009-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090923204358/http://www.hindu.com/mp/2009/09/07/stories/2009090750600400.htm|url-status=dead}}</ref> {{Track listing | headline = ഗാനങ്ങൾ | extra_column = ഗായകർ | title1 = ആടയാഭരണാദി കൊണ്ടു | note1 = രാഗം: കാപ്പി | extra1 = പള്ളുരുത്തി ലക്ഷ്മി | length1 = | title2 = ആഘോഷങ്ങളെന്തു ചെയ്യാം | note2 = രാഗം: ശ്യാമ | extra2 = പള്ളുരുത്തി ലക്ഷ്മി | length2 = | title3 = ആഹാ മൽസോദരി | note3 = രാഗം: മുഖാരി | extra3 = | length3 = | title4 = അതിസുഖമീ ജീവിതം | note4 = രാഗം: ബിഹാഗ് | extra4 = | length4 = | title5 = ഭാരതത്തിൻ പൊൻവിളക്കാം | note5 = രാഗം: കാപ്പി | extra5 = [[കെ.കെ. അരൂർ]] | length5 = | title6 = ഭക്തപരായണാ | note6 = രാഗം: ബിഹാഗ് | extra6 = [[കെ.കെ. അരൂർ]] | length6 = | title7 = ചേതോഹരം മദ്യപാനമതെ | note7 = രാഗം: ബിഹാഗ് | extra7 = | length7 = | title8 = ദീനദയാപരനേ | note8 = രാഗം: സാവേരി | extra8 = | length8 = | title9 = ദുർന്നയജീവിതമേ | extra9 = മാസ്റ്റർ മദനഗോപാൽ | length9 = | title10 = എന്നോടിത്ഥം കഥിക്കാനധിക പരിഭവം | note10 = രാഗം: നീലാംബരി | extra10 = | length10 = | title11 = ഹാ സഹജസായൂജ്യമേ | note11 = രാഗം: യദുകുല കാംബോജി | extra11 = [[എം.കെ. കമലം]] | length11 = | title12 = ജാതകദോഷത്താലേ | extra12 = [[എം.കെ. കമലം]] | length12 = | title13 = ജയജഗദീശ്വരാ | note13 = രാഗം: ബിഹാഗ് | extra13 = [[എം.കെ. കമലം]] | length13 = | title14 = കാമിനിമാർ | note14 = രാഗം: കമാസ് | extra14 = | length14 = | title15 = ലോകം അനശ്വരമേ | note15 = രാഗം: ബിഹാഗ് | extra15 = ശിവാനന്ദൻ | length15 = | title16 = മാനിനീ മണിയോതും | note16 = രാഗം: കാപ്പി | extra16 = | length16 = | title17 = മാരൻ ഘോരശരങ്ങൾ | note17 = രാഗം: കാംബോജി | extra17 = | length17 = | title18 = മദനവിലോലനേ നാഥാ | note18 = രാഗം: ബിഹാഗ് | extra18 = | length18 = | title19 = പരമ ഗുരുവേ | note19 = രാഗം: കല്യാണി | extra19 = | length19 = | title20 = രഘുകുല നായകനേ | note20 = രാഗം: ബിഹാഗ് | extra20 = [[എം.കെ. കമലം]] | length20 = | title21 = ഷോക്ക് ഷോക്ക് | note21 = രാഗം: കാപ്പി | extra21 = | length21 = | title22 = സ്നേഹമേ സ്ലാഖ്യം | extra22 = | length22 = | title23 = ശ്രീ വാസുദേവ പരനേ | note23 = രാഗം: മോഹനകല്യാണി | extra23 = | length23 = }} == അവലംബം == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb title|0213481|ബാലൻ}} * {{MSIDb title|1204|ബാലൻ}} * [http://www.cinemaofmalayalam.net/malayalam_his_1.html History of Malayalam Cinema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140730234852/http://www.cinemaofmalayalam.net/malayalam_his_1.html |date=2014-07-30 }} ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:1938-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:എസ്. നൊട്ടാണി സംവിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:എസ്. നൊട്ടാണി സംവിധാനം ചെയ്ത മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ബ്ലാക്ക് ആൻഡ് വൈറ്റ് ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] {{Film-stub}} {{എസ്. നൊട്ടാണി}} hhopw5agwotznqsyeeh0h2g7v45bxm4 0 62663 4675430 4674326 2026-10-12T07:12:19Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675430 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sameera Reddy}} {{Infobox person | name = സമീര റെഡ്ഡി | image = Actress Sameera Reddy.jpg | caption = | image_upright = yes | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|14|df=y}} | birth_place = [[മുംബൈ]]<!--Do not change it to Mumbai, it was known as Bombay until 1995-->, മഹാരാഷ്ട്ര, ഇന്ത്യ | height = 170 cm | years_active = 2002–2013, 2024–തുടരുന്നു | spouse = {{marriage|അക്ഷയ് വാർദെ|2014}} | children = ഹാൻസ് വാർദെ, നൈര വാർദെ ഉൾപ്പെടെ 2 | parents = ചിന്താപോളി റെഡ്ഡി (പിതാവ്) <br> നക്ഷത്ര (മാതാവ്) | relatives = [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി)<br> [[മേഘ്ന റെഡ്ഡി]] (സഹോദരി) | education = ബോംബെ സ്കോട്ടിഷ് സ്കൂൾ <br> [[സിഡെൻഹാം കോളേജ്]] | occupation = നടി }} [[ബോളിവുഡ്]] ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധേയയായ ഒരു നടിയാണ് '''സമീര റെഡ്ഡി''' ({{lang-hi|समीरा रैडी }}{{lang-te|సమీరా రెడ్డి}}) (ജനനം: ഡിസംബർ 15, 1978). ഹിന്ദി, തമിഴ്, തെലുങ്ക് ഭാഷാ സിനിമകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവർ 2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''മൈനേ ദിൽ തുജ്‌കോ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് സിനിമയിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ''ദർനാ മനാ ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവി'' (2005), ''ടാക്സി നമ്പർ 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം'' (2008), ''ദേ ദനാ'' ''ദാൻ'' (2009), ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ സമീര പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ നേടി. == ആദ്യ ജീവിതം == 1978 ഡിസംബർ 14-ന് [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] ബോംബെയിൽ (ഇന്നത്തെ [[മുംബൈ]])<ref name="nt">{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-sameera-reddy-turning-42-and-her-message-women-inspiring-139351|title=Watch: Sameera Reddy is turning 42 and her message for women is inspiring|date=10 December 2020|website=The News Minute}}</ref> തെലുങ്ക് വംശജനായ വ്യവസായി ചിന്താപോളി റെഡ്ഡിയുടേയും<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/fitness/sameera-reddy-93-year-old-father-chinta-poli-reddy-strong-fit-mind-expert-10831373/|title=Sameera Reddy’s 93-year-old father reveals what keeps him strong and fit}}</ref> [[മംഗളൂരു]] സ്വദേശിയായ കൊങ്കണി മാതാവിന്റേയും മകളായാണ് സമീറ റെഡ്ഡി ജനിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/spicing-it-up/139598|title=Spicing it up|date=21 October 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|title=Reddy-made memories, Lifestyle&nbsp;— Leisure&nbsp;— Pune Mirror, Pune Mirror|access-date=16 September 2011|publisher=Punemirror.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319023401/http://www.punemirror.in/index.aspx?page=article&sectid=56&contentid=2008121420081214032540301b6f3cc21&sectxslt=&pageno=2|archive-date=19 March 2012|url-status=dead}}</ref> മക്കളും മാദ്ധ്യമങ്ങളും 'നിക്കി' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന ഇവരുടെ അമ്മയായ നക്ഷത്ര<ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htm|title=Haute and spicy|access-date=16 September 2011|date=15 September 2002|publisher=[[MiD DAY]]}}</ref> എൻ.ജി.ഒ- ആയി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന [[സൂക്ഷ്മജീവശാസ്ത്രം|മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റായിരുന്നു]].<ref name="autogenerated1">{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|archive-url=https://archive.today/20130203214047/http://www.telegraphindia.com/1051210/asp/weekend/story_5561787.asp|url-status=dead|archive-date=3 February 2013|title=The Telegraph&nbsp;— Calcutta : Weekend|work=The Telegraph (India)|date=10 December 2005|access-date=16 September 2011|location=Calcutta, India|first=Arundhati|last=Basu}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htmhttp://www.mid-day.com/yourlife/2006/feb/131073.htm|title=Girl interrupted|access-date=16 September 2011|date=17 February 2006|publisher=[[MiD DAY]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211021094100/https://www.mid-day.com/smd/2002/sep/31427.htmhttp:/www.mid-day.com/yourlife/2006/feb/131073.htm|archive-date=2021-10-21|url-status=dead}}</ref> സമീരയുടെ മൂത്ത സഹോദരിമാർ [[മേഘന റെഡ്ഡി]] (മോഡലും മുൻ വീഡിയോ ജോക്കയും),<ref>{{cite web|url=http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|title=Mumbai (Bombay), India, Sari and Catsuit, 1999, Photo of the Day, Picture, Photography, Wallpapers|access-date=16 September 2011|date=25 June 2001|work=National Geographic|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324091034/http://photography.nationalgeographic.com/photography/photo-of-the-day/sari-and-catsuit.html|archive-date=24 March 2012|url-status=dead}}</ref> [[സുഷമ റെഡ്ഡി]] (ബോളിവുഡ് നടിയും മോഡലും) എന്നിവരാണ്..<ref>{{cite news|author=Barkha MathurBarkha Mathur, TNN|url=http://timesofindia.indiatimes.com/delhi-times/Why-star-siblings-dont-make-it-big/articleshow/2766766.cms|title=Why star siblings don't make it big&nbsp;— The Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com[[Times of India]]|date=9 February 2008|access-date=16 September 2011}}</ref><ref name="autogenerated2">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> [[മുംബൈ|മുംബൈയിലെ]] ബോംബെ സ്കോട്ടിഷ് സ്കൂളിൽ പഠിച്ച അവർ സിഡൻഹാം കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. സമീറ റെഡ്ഡി സ്വയം തന്നെ ഒരു "ടോംബോയ്" (ആൺകുട്ടികളുടെ സ്വഭാവരീതികളുള്ള പെൺകുട്ടി) ആയും "കുടുംബത്തിലെ വിരൂപയായ കുട്ടി" എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഇതിന് കാരണമായി അവർ പറഞ്ഞത് ഇതാണ്: "19 വയസ്സുവരെ ഞാൻ അല്പം തടിച്ച ശരീരപ്രകൃതിയുള്ളവളും കണ്ണട വെക്കുന്നവളുമായിരുന്നു, മാത്രമല്ല എന്റെ ഗ്ലാമർ നിലവാരവും വളരെ കുറവായിരുന്നു."<ref name="autogenerated22">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110141309/http://www.hindu.com/mp/2010/03/11/stories/2010031151800300.htm|url-status=dead|archive-date=10 November 2012|title=Metro Plus Kochi / Cinema : Reddy reckoner|work=[[The Hindu]]|date=11 March 2010|access-date=16 September 2011|location=Chennai, India}}</ref> == അഭിനയ ജീവിതം == 1997-ൽ ഗസൽ ഗായകൻ [[പങ്കജ് ഉദാസ്|പങ്കജ് ഉദാസിന്റെ]] "ഔർ ആഹിസ്ത" എന്ന മ്യൂസിക് വീഡിയോയിലാണ് സമീര റെഡ്ഡി ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്.<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_i-love-the-bombshell-tag-sameera-reddy_1353590|title=I love the bombshell tag: Sameera Reddy&nbsp;— Entertainment&nbsp;— DNA|access-date=16 September 2011|date=28 February 2010|work=[[Daily News and Analysis]]}}</ref> 2000-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ശരവണ സുബ്ബയ്യയുടെ തമിഴ് ചിത്രമായ 'സിറ്റിസൺ' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്നുവരാൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നെങ്കിലും, ഒടുവിൽ അതിൽനിന്ന് അവർ പിന്മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|title=Tamil Movies Online ::::: News|access-date=24 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011030150/http://tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=11-00|archive-date=11 October 2008|url-status=dead}}</ref> 2002 ലെ ഹിന്ദി ചിത്രമായ ''മെംനെ ദിൽ തുഝ്കൊ ദിയ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് സമീര ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത്. [[സൊഹേൽ ഖാൻ|സോഹൈൽ ഖാനായിരുന്നു]] ചിത്രത്തിലെ നായകൻ. ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയമായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|title=Sohail Khan debuts as director-producer|access-date=11 January 2024|website=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20050420015753/http://rediff.com/movies/2000/dec/22sohail.htm|archive-date=20 April 2005|url-status=live}}</ref> "സമീരയുടെ പ്രകടനം തീർത്തും ശരാശരി നിലവാരത്തിലുള്ളതാണ്. അഭിനയപാടവം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം മുഖഭാവങ്ങളിലും സംഭാഷണ അവതരണത്തിലും അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്," എന്നാണ് ഈ ചിത്രത്തിലെ സമീരയുടെ പ്രകടനത്തെക്കുറിച്ച് ചലച്ചിത്ര നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|title=Maine Dil Tujhko Diya Review by Taran Adarsh|access-date=3 July 2023|last=Adarsh|first=Taran|date=23 August 2002|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525225955/https://www.bollywoodhungama.com/movie/maine-dil-tujhko-diya/critic-review/maine-dil-tujhko-diya-movie-review/|archive-date=25 May 2022|url-status=live}}</ref> തൻ്റെ അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടില്ല എങ്കിലും പിന്നീട് സമീറ റെഡ്ഡി തുടർന്നുള്ള സിനിമകളിലെ അഭിനയത്തിലൂടെ അംഗീകാരം നേടി: ''ദർന മന ഹേ'' (2003), ''മുസാഫിർ'' (2004), ''ജയ് ചിരഞ്ജീവ'' (2005), ''ടാക്‌സി നമ്പർ. 9211'' (2006), ''അശോക്'' (2006), ''റേസ്'' (2008), ''വാരണം ആയിരം, ദേ ദാന ദാൻ (2009)'' ആക്രോശ് (2010), നടുനിസി നായ്ഗൾ (2011), വേട്ടൈ (2012), തേസ് (2012) എന്നിവ പിന്നീട് അവർ അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങളാണ്. ഇവയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വേഷം ചെയ്തത് ''മുസാഫിർ'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്. 2013ൽ കന്നഡ ചിത്രമായ വരദനായകയിൽ സുദീപയ്‌ക്കൊപ്പം സമീറ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|title=Review: Varadanayaka is for action lovers|access-date=25 January 2013|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130131064421/http://www.rediff.com/movies/review/south-review-varadanayaka-is-for-action-lovers/20130125.htm|archive-date=31 January 2013|url-status=live}}</ref> ഈ ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസ് വിജയമായിരുന്നു. ഇതിനെ തുടർന്ന് സമീറ റെഡ്ഡി അഭിനയത്തിൽ നിന്ന് നീണ്ട ഒരു ഇടവേള എടുത്തു.<ref>{{Cite news|title=Sudeep ruled box-office in 2013|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|access-date=2022-04-13|website=[[The Times of India]]|language=en|archive-date=15 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220415163652/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-ruled-box-office-in-2013/articleshow/27580381.cms|url-status=live}}</ref> 2024-ൽ, [[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗണിനൊപ്പം]] അവർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട മുടങ്ങിക്കിടന്ന ചിത്രമായ ''നാം'' പുറത്തിറങ്ങി.<ref>{{cite news|title='Naam' trailer: Ajay Devgn's action-packed thriller unveiled|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/bollywood/naam-trailer-ajay-devgns-action-packed-thriller-unveiled-1503362442.html|access-date=23 December 2024|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=8 November 2024}}</ref> [[ജോൺ എബ്രഹാം (നടൻ)|ജോൺ എബ്രഹാമിനൊപ്പം]] ഒരു വ്യവസായിയുടെ കാമുകിയായി അവർ വേഷമിട്ട '''ടാക്സി നമ്പർ 9211''<nowiki/>' എന്ന ചിത്രം ബോക്‌സ് ഓഫീസിൽ വിജയം കൈവരിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2006/feb/15milan.htm|title=Taxi 9 2 11: Surprise of the year?|access-date=15 February 2006|publisher=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20060516144700/http://www.rediff.com/movies/2006/feb/15milan.htm|archive-date=16 May 2006|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|title=Box Office Results 2006|accessdate=1 March 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304134252/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm|archivedate=4 March 2007|url-status=dead}}</ref> 'റേസ്' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[അനിൽ കപൂർ|അനിൽ കപൂറിനൊപ്പം]] ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ സഹായിയായും അവർ അഭിനയിച്ചു. 2008-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ അഞ്ചാമത്തെ ഹിന്ദി ചിത്രമായി ഇത് മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215|title=Top Earners 2008|access-date=24 July 2010|work=Box Office India|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017191814/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215|archive-date=2013-10-17|url-status=dead}}</ref> "ഈ ചിത്രത്തിലെ വിവരക്കേടുള്ള പെൺകുട്ടിയുടെ വേഷത്തിൽ സമീറ റെഡ്ഡി മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെക്കുന്നു. അതൊരു വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞ വേഷമായിരുന്നിട്ടും അവർ അത് നന്നായി കൈകാര്യം ചെയ്തു," എന്ന് നിരൂപകനായ തരൺ ആദർശ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/13399/index.html|title=Race Movie Review By Taran Adarsh|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080122010253/http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/13399/index.html|archive-date=22 January 2008|author=Taran Adarsh|url-status=dead}}</ref> 'വാരണം ആയിരം' എന്ന ചിത്രത്തിൽ സൂര്യയ്‌ക്കൊപ്പം കോളേജിലെ മികച്ച വിദ്യാർത്ഥിനിയായി അഭിനയിച്ചതിലൂടെയും അവർ കൂടുതൽ പ്രശംസ നേടി.<ref>{{Cite news|last=Iyer|first=Aruna V.|date=2011-08-05|title=Love for the shots|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/love-for-the-shots/article2325215.ece|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627174825/https://www.thehindu.com/features/metroplus/love-for-the-shots/article2325215.ece|archive-date=27 June 2021|access-date=2021-06-27|work=[[The Hindu]]|language=en}}</ref> 2008-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ തമിഴ് ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായിരുന്ന ഇത്, ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ അവർക്ക് വലിയ അംഗീകാരമാണ് നേടിക്കൊടുത്തത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2008/nov/27/great-expectations-2720.html|title=Great expectations|access-date=2021-10-07|date=14 May 2012|website=The New Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008113125/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2008/nov/27/great-expectations-2720.html|archive-date=8 October 2021|url-status=live}}</ref> "സമീറ ഊർജ്ജസ്വലത നിറഞ്ഞ പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെക്കുന്നത്; അത് പ്രേക്ഷകരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു നൊമ്പരം ഉണർത്തുന്നു," എന്ന് പവിത്ര ശ്രീനിവാസൻ കുറിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2008/nov/14its-surya-all-the-way.htm|title=Review: Vaaranam Aayiram|access-date=7 May 2012|last=Srinivasan|first=Pavithra|date=14 November 2008|work=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110619035227/http://www.rediff.com/movies/2008/nov/14its-surya-all-the-way.htm|archive-date=19 June 2011|url-status=live}}</ref> തന്റെ കഥാപാത്രത്തിന് "അതിരുകളില്ലാത്ത ആനന്ദം" പകരാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞുവെന്ന് സിഫിയിലെ ഒരു നിരൂപകൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/vaaranam-aayiram-review-tamil-14798041.html|title=Vaaranam Aayiram|access-date=7 May 2012|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130322015440/http://www.sify.com/movies/vaaranam-aayiram-review-tamil-14798041.html|archive-date=22 March 2013|url-status=dead}}</ref> 'ദെ ദാന ദാൻ' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[സുനിൽ ഷെട്ടി|സുനിൽ ഷെട്ടിക്കൊപ്പം]] ഒരു പഞ്ചാബി യുവതിയുടെ വേഷം സമീറ റെഡ്ഡി അവതരിപ്പിച്ചു<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/lifestyle/travel/romancing-scene-716069.html|title=Romancing the scene|access-date=2024-08-14|last=Lal|first=Preeti Verma|website=Deccan Herald|language=en}}</ref>. 2009-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ഹിന്ദി ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് മാറി.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/akshay-kumar-finally-gets-a-hit-with-de-dana-dan/articleshow/5288224.cms|title=Akshay Kumar finally gets a hit with de Dana Dan|access-date=20 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210704012758/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/akshay-kumar-finally-gets-a-hit-with-de-dana-dan/articleshow/5288224.cms|archive-date=4 July 2021|url-status=live}}</ref> 'നടുനിസി നായ്ഗൾ' എന്ന ചിത്രത്തിൽ വീരയ്‌ക്കൊപ്പം ഒരു സൈക്കോപത്തിന്റെ ഇരയായി അവർ വേഷമിടുകയും ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അപ്രതീക്ഷിത വിജയം കൈവരിച്ച ഒരു ചിത്രമായി ഇത് മാറുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/nadunisi-naaygals-post-production-begins/articleshow/6626718.cms|title=Nadunisi Naaygal's post production begins|access-date=6 April 2025|date=26 September 2010|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://archive.today/20250406113417/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/nadunisi-naaygals-post-production-begins/articleshow/6626718.cms|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tehelka.com/story_main50.asp?filename=hub090711The.asp|title=The new darlings of Kollywood|access-date=5 July 2011|last=Krishnamurthy|first=Akhila|date=9 July 2011|website=[[Tehelka]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707041158/http://www.tehelka.com/story_main50.asp?filename=hub090711The.asp|archive-date=7 July 2011|url-status=dead}}</ref> ഗൗതമൻ ഭാസ്കരൻ ഇതിലെ പ്രകടനത്തെ അവരുടെ "കരിയറിലെ ഏറ്റവും മികച്ചത്" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india/gautaman-bhaskaran-s-review-nadunisi-naaygal/story-ETIvMm7owbtMYS6p6SunvN.html|title=Gautaman Bhaskaran's review: Nadunisi Naaygal|access-date=6 April 2025|last=Bhaskaran|first=Gautaman|date=24 February 2011|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406112244/https://www.hindustantimes.com/india/gautaman-bhaskaran-s-review-nadunisi-naaygal/story-ETIvMm7owbtMYS6p6SunvN.html|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref> 'വേട്ടൈ' (Vettai) എന്ന ചിത്രത്തിൽ ആർ. മാധവന്റെ നായികയായി അഭിനയിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ വായാടിയായ ഭാര്യയുടെ വേഷമാണ് സമീറ ചെയ്തത്.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/news-interviews/Sameeras-in-the-hunt/articleshow/6809305.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105031614/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-26/news-interviews/28226651_1_tamil-film-vettai-actress|url-status=live|archive-date=5 November 2012|work=[[The Times of India]]|title=Sameera's in the hunt|date=26 October 2010}}</ref> "സമീറ മികച്ച പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെച്ചതെങ്കിലും, രൂപഭാവങ്ങളിൽ അവർ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു" എന്ന് മാലതി രംഗരാജൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2820290.ece|location=Chennai, India|work=The Hindu|first=Malathi|last=Rangarajan|title=Vettai: Brothers and the baddies|date=21 January 2012|access-date=20 June 2012|archive-date=13 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120713124127/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2820290.ece|url-status=dead}}</ref> വാണിജ്യപരമായി മികച്ച വിജയം നേടിയ ഒരു ചിത്രമായിരുന്നു ഇത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181|title=Baahubali to Thuppakki: Tamil Cinema's 100 Cr Films|access-date=13 June 2023|date=5 August 2015|website=[[NDTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220615132934/https://www.ndtv.com/entertainment/baahubali-to-thuppakki-tamil-cinemas-100-cr-films-1204181|archive-date=15 June 2022|url-status=live}}</ref> ഹിന്ദി സിനിമിയൽ ഒരു മുൻ നിര നായിക വേഷത്തിൽ എത്താൻ സമീരക്ക് ഇനിയും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, തെന്നിന്ത്യൻ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും തെലുംഗിൽ സമീരക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു. == വ്യക്തിജീവിതം == 2014 ജനുവരി 21-ന് പരമ്പരാഗത മഹാരാഷ്ട്രീയ ആചാരപ്രകാരം സംരംഭകനായ അക്ഷയ് വർദെയെ സമീറ റെഡ്ഡി വിവാഹം കഴിച്ചു..<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Sameera-Reddy-ties-the-knot-today/articleshow/29141802.cms|title=Sameera Reddy ties the knot today|access-date=21 January 2014|date=21 January 2014|work=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.biharprabha.com/2013/12/sameera-reddy-and-akshai-varde-to-marry-in-april-2014/|title=Sameera Reddy and Akshai Varde to marry in April 2014|access-date=26 December 2013|work=Biharprabha News}}</ref> ഇവർക്ക് ഹാൻസ് വർദെ എന്ന ഒരു മകനും നൈര വർദെ എന്ന മകളുമുണ്ട്.<ref>[https://web.archive.org/web/20150529023743/http://www.bollywoodhungama.com/news/9957773/Motherhood-is-very-humbling---Sameera-Reddy ""Motherhood is very humbling" - Sameera Reddy"]</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/sameera-reddy-shares-pic-with-daughter-asks-how-in-our-country-the-girl-child-was-considered-a-burden/story-yhOs0ZPrutENZWipzmwn6O.html|title=Sameera Reddy shares pic with daughter asks 'how in our country the girl child was considered a burden'|access-date=19 April 2021|date=17 November 2019|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> അമേരിക്കൻ ടോക്ക് ഷോ അവതാരകയായ ഓപ്ര വിൻഫ്രിയുടെ ആരാധികയായ സമീറ റെഡ്ഡി, വിൻഫ്രി ഇന്ത്യ സന്ദർശിച്ച വേളയിൽ അവരെ നേരിൽ കാണുകയും ഒരു സാരി സമ്മാനിക്കുകയും ചെയ്തത് വാർത്തയായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/sameera-reddy-gifts-saree-to-oprah-winfrey/|title=Sameera Reddy gifts saree to Oprah Winfrey : Bollywood News - Bollywood Hungama|access-date=29 January 2024|last=Hungama|first=Bollywood|date=19 January 2012|website=[[Bollywood Hungama]]|language=en}}</ref> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat|Sameera Reddy}} * {{imdb name|id=1213820|name=Sameera Reddy}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] mfelctgn2uy0wlmbz6ixjimjetczxbr 0 73098 4675341 4645382 2026-10-11T22:27:10Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675341 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Lynx constellation}} {{Infobox Constellation| name = കാട്ടുപൂച്ച | englishname = Lynx | ചിത്രം = | abbreviation = Lyn | genitive = Lyncis | pronounce = {{IPA-en|ˈlɪŋks|}}, genitive {{IPA|/ˈlɪnsɨs/}} | symbology = the [[Lynx (mythology)|Lynx]] | RA = 8 | dec= +45 | areatotal = 545 | arearank = 28th | numbermainstars = 4 | numberbfstars = 42 | numberstarsplanets = 5 | numberbrightstars = 0 | numbernearbystars = 0 | brighteststarname = α Lyn | starmagnitude = 3.14 | neareststarname = HD 55575 | stardistance = 55 | numbermessierobjects = 0 | meteorshowers = | bordering =[[സപ്തർഷിമണ്ഡലം (നക്ഷത്രരാശി)|സപ്തർഷിമണ്ഡലം (Ursa Major)]]<br />[[കരഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കരഭം (Camelopardalis)]]<br />[[പ്രാജിത (നക്ഷത്രരാശി)|പ്രാജിത (Auriga)]]<br />[[മിഥുനം (നക്ഷത്രരാശി)|മിഥുനം (Gemini)]]<br />[[കർക്കടകം (നക്ഷത്രരാശി)|കർക്കടകം (Cancer)]]<br />[[ചെറു ചിങ്ങം (നക്ഷത്രരാശി)|ചെറു ചിങ്ങം (Leo Minor)]] | latmax =90 | latmin =55| month = മാർച്ച് | notes=}} വടക്കൻ അർദ്ധ ഖഗോളത്തിലെ ഒരു നക്ഷത്രരാശിയാണ് കാട്ടുപൂച്ച. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ [[ജൊഹാന്നസ് ഹെവേലിയസ്]] ആണ് ഈ മങ്ങിയ നക്ഷത്രരാശിയെ ചിത്രീകരിക്കുന്നത്. അതിൻ്റെ ഏറ്റവും തിളക്കമുള്ള നക്ഷത്രങ്ങൾ ഒരു സിഗ്സാഗ് രേഖ ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഓറഞ്ച് ഭീമൻ ആയ ആൽഫ ലിൻസിസ് നക്ഷത്രസമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും തിളക്കമുള്ള നക്ഷത്രമാണ്. ആറ് നക്ഷത്ര സംവിധാനങ്ങളിൽ ഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട് ==ചരിത്രം== പോളിഷ് ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജോഹന്നാസ് ഹെവെലിയസ് 1687-ൽ [[സപ്തർഷിമണ്ഡലം]], [[പ്രാജിത (നക്ഷത്രരാശി)|പ്രാജിത]] എന്നീ നക്ഷത്രരാശികൾക്കിടയിലുള്ള 19 മങ്ങിയ നക്ഷത്രങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി Lynx (കാട്ടുപൂച്ച) എന്ന നക്ഷത്രരാശി രൂപീകരിച്ചു. വളരെ മങ്ങിയ നക്ഷത്രങ്ങളാണ് ഇതിലുള്ളത് എന്നതിനാൽ ഈ നക്ഷത്രരാശിയെ തിരിച്ചറിയാൻ അദ്ദേഹം മറ്റു നക്ഷത്രനിരീക്ഷകരെ വെല്ലുവിളിച്ചു. നല്ല കാഴ്ചയുള്ളവ‌ർക്കു മാത്രമേ ഇതിനെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയൂ എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ഹെവെലിയസ് തന്റെ കാറ്റലോഗിൽ ടൈഗ്രിസ് (കടുവ) എന്ന പേരും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും Lynx എന്ന പേര് തന്നെയാണ് അറ്റ്ലസിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ഇംഗ്ലീഷ് ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജോൺ ഫ്ലാംസ്റ്റീഡ് 1712-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച തന്റെ കാറ്റലോഗിൽ ഈ നക്ഷത്രരാശിയേയും ഉൾപ്പെടുത്തി.{{sfn|Wagman|2003|pp=202–03}} പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ അമച്വർ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ റിച്ചാർഡ് ഹിങ്ക്‌ലി അലൻ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു : "നമ്മുടെ ഉർസ മേജറിന്റെ (സപ്തർഷിമണ്ഡലം) നിർമ്മാതാവ് ആരായാലും കാലുകളുടെ ചിത്രീകരണം പൂ‌ർത്തിയാക്കാൻ ഈ രാശിയിലെ പ്രധാന നക്ഷത്രങ്ങളെ നന്നായി ഉപയോഗിച്ചിരിക്കാം."<ref name=allen1963>{{cite book|last=Allen|first=Richard Hinckley|author-link=Richard Hinckley Allen|date=1963|orig-year=1899|title=Star Names: Their Lore and Meaning|edition=reprint|publisher=[[Dover Publications]]|location=New York, New York|isbn=978-0-486-21079-7|page=[https://archive.org/details/starnamestheirlo00alle/page/280 280]|url=https://archive.org/details/starnamestheirlo00alle/page/280}}</ref> ==സ്ഥാനനിർണ്ണയം== കാട്ടുപൂച്ചയുടെ വടക്ക് കരഭം, പടിഞ്ഞാറ് [[പ്രാജിത (നക്ഷത്രരാശി)|പ്രാജിത]]. തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് [[മിഥുനം (നക്ഷത്രരാശി)|മിഥുനം]], തെക്ക് [[കർക്കടകം (നക്ഷത്രരാശി)|കർക്കടകം]], കിഴക്ക് [[ചിങ്ങം (നക്ഷത്രരാശി)|ചിങ്ങം]], വടക്കുകിഴക്ക് [[സപ്തർഷിമണ്ഡലം]] എന്നീ നക്ഷത്രരാശികളാണ് ഉള്ളത്. ആകാശത്തിൽ 545.4 ചതുരശ്ര ഡിഗ്രിയിൽ ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. 88 ആധുനിക നക്ഷത്രരാശികളിൽ വലിപ്പം കൊണ്ട് 28-ാം സ്ഥാനമാണ് ഇതിനുള്ളത്.<ref name=tirionconst>{{cite web|url=http://www.ianridpath.com/constellations2.html|title=Constellations: Lacerta–Vulpecula|work=Star Tales|author=Ridpath, Ian|author-link=Ian Ridpath|publisher=Self-published|access-date=7 March 2016}}</ref> 1922ൽ [[അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശാസ്ത്ര സംഘടന]] Lyn എന്ന ചുരുക്കെഴുത്തു രൂപം അംഗീകരിച്ചു.<ref name="pa30_469">{{cite journal|last=Russell|first=Henry Norris|author-link=Henry Norris Russell|title=The New International Symbols for the Constellations|url=https://archive.org/details/sim_popular-astronomy_1922-10_30_8/page/n24|journal=[[Popular Astronomy (US magazine)|Popular Astronomy]]|volume=30|page=469|bibcode=1922PA.....30..469R|date=1922}}</ref> 1930 [[യൂജീൻ ജോസഫ് ഡെൽപോർട്ട്]] ഇതിന് ഔദ്യോഗികമായ അതിരുകൾ നിർവചിച്ചു. 20 വശങ്ങളുള്ള ഒരു ബഹുഭുജരൂപമാണ് ഇതിനുള്ളത്. ഖഗോളരേഖാംശം 06h 16m 13.76sനും 09h 42m 50.22sനും ഇടയിലും അവനമനം +32.97 °ക്കും +61.96 °ക്കും ഇടയിലുമാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാനം..<ref name="boundary">{{cite journal|title=Lynx, Constellation Boundary|journal=The Constellations|publisher=International Astronomical Union|url=https://www.iau.org/public/themes/constellations/#lyn|access-date=7 March 2016|archive-date=2013-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604014156/http://www.iau.org/public/constellations/#lyn|url-status=dead}}</ref> ഇരുണ്ട രാത്രികളിൽ ഈ രാശിയിലെ തിളക്കമുള്ള നക്ഷത്രങ്ങളെ പ്രാജിതക്കും ചിങ്ങത്തിനും ഇടയിൽ വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞു പോകുന്ന രേഖ പോലെ കാണാൻ കഴിയും.<ref name=thompson2>{{cite book|title=Illustrated Guide to Astronomical Wonders: From Novice to Master Observer|author1=Thompson, Robert Bruce|author2=Barbara Fritchman|url=https://books.google.com/books?id=ymt9nj_uPhwC&pg=PA302|pages=302–07|isbn=978-0-596-52685-6|publisher=O'Reilly Media, Inc.|location=Sebastopol, California|year=2007}}</ref> ==നക്ഷത്രങ്ങൾ== [[File:Constellation Lynx.jpg|thumb|left|നഗ്നനേത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് കാണാൻ കഴിയുന്ന കാട്ടുപൂച്ച നക്ഷത്രരാശി]] [[ദൃശ്യകാന്തിമാനം|കാന്തിമാനം]] 6.5നു മുകളിൽ തിളക്കമുള്ള 97 നക്ഷത്രങ്ങൾ കാട്ടുപൂച്ച നക്ഷത്രരാശിയിലുണ്ട്.<ref>{{cite web|url=http://www.skyandtelescope.com/resources/darksky/3304011.html?page=1&c=y|title=The Bortle Dark-Sky Scale|last=Bortle|first=John E.|date=February 2001|work=[[Sky & Telescope]]|publisher=Sky Publishing Corporation|access-date=4 March 2016|archive-date=31 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331202746/http://www.skyandtelescope.com/resources/darksky/3304011.html?page=1&c=y|url-status=dead}}</ref><ref name=tirionconst/> ഈ നക്ഷത്രസമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും തിളക്കമുള്ള നക്ഷത്രം ആൽഫ ലിൻസിസാണ്. ഇതിന്റെ കാന്തിമാനം 3.14 ആണ്.<ref name=ducati>{{cite journal|bibcode=2002yCat.2237....0D|title=VizieR Online Data Catalog: Catalogue of Stellar Photometry in Johnson's 11-color system|journal=CDS/ADC Collection of Electronic Catalogues|volume=2237|last1=Ducati|first1=J. R.|year=2002}}</ref> ഇത് ഒരു ഓറഞ്ച് [[ഭീമൻ നക്ഷത്രം|ഭീമൻ നക്ഷത്രമാണ്]]. ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 203 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ് ഇത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref name="vanLeeuwen2007">{{cite journal|first=F.|last=van Leeuwen|title=Validation of the New Hipparcos Reduction|journal=[[Astronomy and Astrophysics]]|volume=474|issue=2|pages=653–64|date=2007|bibcode=2007A&A...474..653V|doi=10.1051/0004-6361:20078357|arxiv=0708.1752|s2cid=18759600}}</ref> ഏകദേശം സൂര്യന്റെ ഇരട്ടി പിണ്ഡം ഉണ്ട് ഇതിന്.<ref name=kaleralpha/> ഇതിലെ [[ഹൈഡ്രജൻ]] തീർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ ഇത് [[മുഖ്യധാര (ജ്യോതിശാസ്ത്രം)|മുഖ്യധാരാ നക്ഷത്രം]] അല്ലാതായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഈ നക്ഷത്രത്തിന് ഏകദേശം സൂര്യന്റെ 55 മടങ്ങ് വ്യാസം ഉണ്ടാവും. ഏകദേശം [[സൂര്യൻ|സൂര്യന്റെ]] 673 മടങ്ങ് തിളക്കവും ഇതിനുണ്ട്. എന്നാൽ ഇതിന്റെ ഉപരിതല താപനില 3,880 കെൽവിൻ മാത്രമേ ഉള്ളു.<ref name=arXiv1010_3649>{{cite journal|last1=Piau|first1=L.|last2=Kervella|first2=P.|last3=Dib|first3=S.|last4=Hauschildt|first4=P.|year=2010|title=Surface convection and red giants radii measurements|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=526|pages=100|arxiv=1010.3649|bibcode=2011A&A...526A.100P|doi=10.1051/0004-6361/201014442|s2cid=118533297}} For M_bol, see Table 1.</ref> അൽസിയാക്കത്ത് എന്ന 31 ലിൻസിസ് [[ഭൂമി|ഭൂമിയിൽ]] നിന്ന് 380 [[പ്രകാശവർഷം]] അകലെയാണ്.<ref name="vanLeeuwen2007"/> സൂര്യന്റെ ഇരട്ടി പിണ്ഡമുള്ള ഒരു ഭീമൻ നക്ഷത്രമാണിത്. സൂര്യന്റെ 59 മുതൽ 75 മടങ്ങ് വലിപ്പവും 740 മടങ്ങ് തിളക്കവുമുണ്ട് ഇതിന്.<ref name=kaleralpha>{{cite web|last1=Kaler|first1=James B.|author-link=James B. Kaler|date=11 May 2005|title=Alpha Lyn (Alpha Lyncis) and Alsciaukat (31 Lyncis)|url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/alphalyn.html|work=Stars|publisher=[[University of Illinois]]|access-date=9 March 2016}}</ref> 30 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ 4.25നും 0.05നും ഇടയിൽ കാന്തിമാനം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു ചരനക്ഷത്രം കൂടിയാണിത്.<ref name=Percy1993>{{cite journal|title=The photometric variability of K giants|last1=Percy|first1=John R.|journal=[[Publications of the Astronomical Society of the Pacific]]|volume=105|issue=694|pages=1422–26|date=1993|doi=10.1086/133324|bibcode=1993PASP..105.1422P|doi-access=free}}</ref> കാട്ടുപൂച്ച [[ഇരട്ടനക്ഷത്രം|ഇരട്ട നക്ഷത്രങ്ങളാൽ]] സമ്പന്നമാണ്.<ref name=allen1963/> ഈ നക്ഷത്രസമൂഹത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ ഏറ്റവും തിളക്കമുള്ള നക്ഷത്രമായ 38 ലിൻസിസിന്റെ കാന്തിമാനം 3.8 ആണ്. ഇതിനെ ഒരു ഇടത്തരം [[ദൂരദർശിനി|ദൂരദർശിനിയിലൂടെ]] നോക്കിയാൽ രണ്ട് നക്ഷത്രങ്ങളായി വേർതിരിച്ച് കാണാൻ കഴിയും..<ref name=Monks>{{cite book|author=Monks, Neale|title=Go-To Telescopes under Suburban Skies|url=https://books.google.com/books?id=waO6tUtfblsC&pg=PA58|pages=56–58|isbn=978-1-4419-6851-7|year=2010|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|location=New York, New York}}</ref> ദൂരദർശിനിയിലൂടെ നോക്കുമ്പോൾ കാണപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു ഇരട്ട നക്ഷത്രമാണ് 15 ലിൻസിസ്. കാന്തിമാനം 4.7ഉം 5.8ഉം ഉള്ള രണ്ട് മഞ്ഞ നക്ഷത്രങ്ങളാണ് ഇവ. ഇവയ്ക്ക് 0.9 ആർക്ക് സെക്കൻഡ് അകലമുണ്ട്.<ref name=Monks/> ഇതിലൊന്ന് സ്പെക്ട്രൽ തരം G8IIIയിൽപ്പെട്ട ഒരു മഞ്ഞ ഭീമനാണ്. ഇതിന് സൂര്യന്റെ 4.01 മടങ്ങ് പിണ്ഡമുണ്ട്. സൂര്യന്റെ 3.73 മടങ്ങ് പിണ്ഡമുള്ള രണ്ടാമത്തെ നക്ഷത്രം ഒരു മുഖ്യധാരാനക്ഷത്രമാണ്. 262 വർഷം കൊണ്ടാണ് ഇവ പരസ്പരമുള്ള ഒരു ഭ്രമണം പൂർത്തിയാക്കുന്നത്.<ref name=malkov>{{cite journal|author1=Malkov, O. Yu.|author2=Tamazian, V.S.|author3=Docobo, J.A.|author4=Chulkov, D.A.|date=2012|title=Dynamical Masses of a Selected Sample of Orbital Binaries|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=546|id=A69|pages=5|doi=10.1051/0004-6361/201219774|bibcode=2012A&A...546A..69M|doi-access=free}}</ref> ഇത് ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 178 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ്.<ref name="vanLeeuwen2007"/> 12 ലിൻസിസിന്റെ കാന്തിമാനം 4.87 ആണ്. ഒരു ദൂരദർശിനിയിലൂടെ നോക്കിയാൽ അതിനെ മൂന്ന് നക്ഷത്രങ്ങളായി കാണാം.<ref name=Monks/><ref name=wds2001>{{cite journal|last1=Mason|first1=Brian D.|last2=Wycoff|first2=Gary L.|last3=Hartkopf|first3=William I.|last4=Douglass|first4=Geoffrey G.|last5=Worley|first5=Charles E.|title=The 2001 US Naval Observatory Double Star CD-ROM. I. The Washington Double Star Catalog|url=https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2001-12_122_6/page/3466|journal=[[The Astronomical Journal]]|volume=122|issue=6|pages=3466|year=2001|bibcode=2001AJ....122.3466M|doi=10.1086/323920|doi-access=free}}</ref> ഇതിലെ തിളക്കം കൂടിയ രണ്ട് നക്ഷത്രങ്ങളുടെ പരിക്രമണ കാലം ഏകദേശം 700 മുതൽ 900 വർഷം വരെ ആയിരിക്കാമെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു.<ref name=malkov/> 12 ലിൻസിസ് നക്ഷത്രവ്യവസ്ഥ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 210 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.<ref name="vanLeeuwen2007"/> [[File:Lynx - Prodromus astronomiae 1690 (5590412).jpg|thumb|right|കാട്ടുപൂച്ചയുടെ ഒരു ആദ്യകാല ചിത്രീകരണം (1690)]] കാട്ടുപൂച്ചയിലെ ഏറ്റവും തിളക്കമുള്ള മൂന്നാമത്തെ നക്ഷത്രമാണ് 10 ഉർസ മെജോറിസ്. ആദ്യം അയൽ നക്ഷത്രരാശിയായ സപ്തർഷിമണ്ഡലത്തിൽ ആയിരുന്ന ഈ നക്ഷത്രം അതിർത്തികൾ ഔദ്യോഗികമായി പുനർനിർണയിച്ചതോടെ കാട്ടുപൂച്ചയുടെ ഭാഗമായി.<ref name=bagnall>{{cite book|last=Bagnall|first=Philip M.|title=The Star Atlas Companion: What You Need to Know about the Constellations|publisher=Springer|location=New York, New York|date=2012|isbn=978-1-4614-0830-7|page=281|url=https://books.google.com/books?id=KcIg02TKW6QC&pg=PA281}}</ref> 4.11 കാന്തിമാനമുള്ള ഒരു മുഖ്യധാരാ നക്ഷത്രവും 6.18 കാന്തിമാനമുള്ള ഒരു സൂര്യസമാന നക്ഷത്രവും ചേർന്ന ഒരു ഇരട്ട നക്ഷത്രമാണിത്. ഈ രണ്ടു നക്ഷത്രങ്ങളും തമ്മിൽ 10.6 [[അസ്ട്രോണമിക്കൽ യൂണിറ്റ്|ജ്യോതിർമാത്ര]] അകലമുണ്ട്. ഇവ തമ്മിലുള്ള ഒരു പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കാൻ 21.78 വർഷം വേണം.<ref name=kaler10uma>{{cite web|last1=Kaler|first1=James B.|title=10 UMA (10 Ursae Majoris) = HR 3579 Lyncis|url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/10uma.html|work=Stars|publisher=University of Illinois|access-date=9 March 2016}}</ref> ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 52.4 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്<ref name="vanLeeuwen2007"/>. അതുപോലെ 16 ലിൻസിസ് ആദ്യം Psi10 എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ലിൻസിസ് 37, 39, 41, 44 എന്നിവ പിന്നീട് സപ്തർഷിമണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമായി.{{sfn|Wagman|2003|pp=433–34}} വൈ ലിൻസിസ് അമച്വർ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഒരു നക്ഷത്രമാണ്. കാരണം ഇത് കാന്തിമാനം 6.2 മുതൽ 8.9 വരെ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു [[അർദ്ധ-ചരനക്ഷത്രം|അർദ്ധ-ചരനക്ഷത്രമാണ്.]] <ref name=Szatmary>{{cite journal|title=Periodicities of the light curve of the semiregular variable star Y Lyncis|url=https://archive.org/details/sim_monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_1992-05-15_256_2/page/321|author1=Szatmary, Karoly|author2=Vinko, Jozsef|journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]]|volume=256|issue=2|pages=321–28|year=1992|doi=10.1093/mnras/256.2.321|bibcode=1992MNRAS.256..321S|doi-access=free}}</ref> മാത്രമല്ല തിളക്കത്തിലുണ്ടാവുന്ന ഈ മാറ്റം സങ്കീർണ്ണവുമാണ്. നക്ഷത്രത്തിന്റെ സ്പന്ദനങ്ങൾ കാരണം 110 ദിവസം വരെയുള്ള കുറഞ്ഞ കാലയളവും, നക്ഷത്രത്തിന്റെ ഭ്രമണമോ സംവഹനത്തിലെ പതിവ് ചക്രങ്ങളോ കാരണം 1400 ദിവസം വരെയുള്ള കൂടിയ കാലയളവും ഉണ്ടാകാം.<ref name="Percy 2001">{{cite journal|author1=Percy, John R.|author2=Wilson, Joseph B.|author3=Henry, Gregory W.|date=2001|title=Long-Term VRI Photometry of Small-Amplitude Red Variables. I. Light Curves and Periods|journal=The Publications of the Astronomical Society of the Pacific|volume=113|issue=786|pages=983–96|doi=10.1086/322153|bibcode=2001PASP..113..983P|doi-access=free}}</ref> ഈ [[ചുവപ്പ് അതിഭീമൻ നക്ഷത്രം|ചുവപ്പ് അതിഭീമൻ നക്ഷത്രത്തിന്]] [[സൂര്യൻ|സൂര്യന്റെ]] 580 മടങ്ങ് വ്യാസവും ഏകദേശം 1.5 മുതൽ 2 മടങ്ങ് വരെ പിണ്ഡവും സൂര്യന്റെ 25,000 മടങ്ങ് പ്രകാശവുമുണ്ട്.<ref name=Szatmary/> 1 ലിൻസിസ്, UX ലിൻസിസ് എന്നിവയും ചുവപ്പ് ഭീമന്മാരാണ്. അവയും കാന്തിമാനത്തിൽ സങ്കീർണ്ണമായ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകളുള്ള അർദ്ധ-ചരനക്ഷത്രങ്ങളാണ്.<ref name="Percy 2001"/> ==സൗരയൂഥേതരഗ്രഹങ്ങൾ== ആറ് നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് [[സൗരയൂഥേതരഗ്രഹം|സൗരയൂഥേതരഗ്രഹങ്ങളെ]] കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതിൽ രണ്ടെണ്ണത്തിനെ [[ഡോപ്ലർ രീതി]] ഉപയോഗിച്ചും നാലെണ്ണത്തിനെ ട്രാൻസിറ്റ് രീതി ഉപയോഗിച്ചുമാണ് കണ്ടെത്തിയത്. എ-ടൈപ്പ് അല്ലെങ്കിൽ എഫ്-ടൈപ്പ് മുഖ്യധാരാ നക്ഷത്രമായി ജീവിതത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ചെലവഴിച്ച 6 ലിൻസിസ് എന്ന ഓറഞ്ച് നക്ഷത്രത്തിന് വ്യാഴത്തിന്റെ 2.4 മടങ്ങ് പിണ്ഡമുള്ളതും 899 ദിവസത്തെ പരിക്രമണ കാലയളവുള്ളതുമായ ഒരു ഗ്രഹം ഉണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Sato2008">{{cite journal|title=Planetary Companions to Evolved Intermediate-Mass Stars: 14 Andromedae, 81 Ceti, 6 Lyncis, and HD167042|url=http://pasj.asj.or.jp/v60/n6/600610/600610-frame.html|last1=Sato|first1=Bun'ei|last2=Toyota|first2=Eri|last3=Omiya|first3=Masashi|last4=Izumiura|first4=Hideyuki|last5=Kambe|first5=Eiji|last6=Masuda|first6=Seiji|last7=Takeda|first7=Yoichi|last8=Itoh|first8=Yoichi|last9=Ando|first9=Hiroyasu|journal=[[Publications of the Astronomical Society of Japan]]|volume=60|issue=6|pages=1317–1326|year=2008|arxiv=0807.0268|bibcode=2008PASJ...60.1317S|doi=10.1093/pasj/60.6.1317|s2cid=67841762}}</ref> HD 75898 ഏകദേശം 3.8 ബില്യൺ വർഷം പഴക്കമുള്ള ഒരു മഞ്ഞ നക്ഷത്രമാണ്. വ്യാഴത്തിന്റെ 2.51 മടങ്ങ് പിണ്ഡമുള്ള ഒരു ഗ്രഹം ഇതിനുണ്ട്. ഏകദേശം 418 ദിവസമാണ് ഇതിന്റെ പരിക്രമണ കാലം. ഇതിന്റെ പിണ്ഡകേന്ദ്രത്തിന് സംഭവിക്കുന്ന ത്വരണം കണക്കാക്കിയാൽ വ്യാഴത്തിന്റെ വലിപ്പമെങ്കിലും ഉള്ള മൂന്നാമതൊരു ഗ്രഹം കൂടുതൽ അകലെയുണ്ടാകാനുള്ള സാദ്ധ്യതയാണുള്ളത്.<ref name="Robinson2007">{{cite journal|title=Two Jovian-Mass Planets in Earthlike Orbits|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2007-12-01_670_2/page/n506|last1=Robinson|first1=Sarah E.|last2=Laughlin|first2=Gregory|last3=Vogt|first3=Steven S.|last4=Fischer|first4=Debra A.|last5=Butler|first5=R. Paul|last6=Marcy|first6=Geoffrey W.|last7=Henry|first7=Gregory W.|last8=Driscoll|first8=Peter|last9=Takeda|first9=Genya|last10=Johnson|first10=John A.|journal=[[The Astrophysical Journal]]|volume=670|issue=2|pages=1391–1400|year=2007|arxiv=0708.0832|bibcode=2007ApJ...670.1391R|doi=10.1086/522106|s2cid=14454598}}</ref> ഹവായിയിലെ എക്സ്ഒ ടെലിസ്കോപ്പ് മൂന്നു നക്ഷത്രങ്ങൾക്കു കൂടി ഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി. ഇവയിൽ രണ്ടു നക്ഷത്രങ്ങൾ സൂര്യനേക്കാൾ അൽപം പിണ്ഡവും താപനിലയും കുറഞ്ഞവയാണ്. XO-2S ന് 0.13 au അകലെ ഏകദേശം 18 ദിവസത്തെ പരിക്രമണകാലവും [[ശന|ശനിയുടെ]] പിണ്ഡവുമുള്ള ഒരു ഗ്രഹവും 0.48 au അകലെ ഏകദേശം 120 ദിവസത്തെ പരിക്രമണ കാലവും [[വ്യാഴം|വ്യാഴത്തേക്കാൾ]] അല്പം കൂടുതൽ പിണ്ഡവുമുള്ള മറ്റൊരു ഗ്രഹവും ഉണ്ട്.<ref name="Desidera2014">{{cite journal|arxiv=1407.0251|title=The GAPS programme with HARPS-N at TNG IV: A planetary system around XO-2S|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=567|issue=6|pages=L6|author=Desidera, S.|author2=Bonomo, A. S.|author3= Claudi, R.U.|author4=Damasso, M.|author5=Biazzo, K.|author6=Sozzetti, A.|author7=Marzari, F.|author8=Benatti, S.|author9=Gandolfi, D.|author10=Gratton, R.|author11=Lanza, A.F.|author12=Nascimbeni, V.|author13=Andreuzzi, G.|author14=Affer, L.|author15=Barbieri, M.|author16=Bedin, L. R.|author17=Bignamini, A.|author18=Bonavita, M.|author19=Borsa, F.|author20=Calcidese, P.|author21=Christille, J. M.|author22=Cosentino, R.|author23=Covino, E.|author24=Esposito, M.|author25=Giacobbe, P.|author26=Harutyunyan, A.|author27=Latham, D.|author28=Lattanzi, M.|author29=Leto, G.|author30=Lodato, G.|author31=Lovis, C.|author32=Maggio, A.|author33=Malavolta, L.|author34=Mancini, L.|author35=Martinez Fiorenzano, A. F.|author36=Micela, G.|author37=Molinari, E.|author38=Mordasini, C.|author39=Munari, U.|author40=Pagano, I.|author41=Pedani, M.|author42=Pepe, F.|author43=Piotto, G.|author44=Poretti, E.|author45=Rainer, M.|author46=Ribas, I.|author47=Santos, N. C.|author48=Scandariato, G.|author49=Silvotti, R.|author50=Southworth, J.|author51=Zanmar Sanchez, R.|year=2014|doi=10.1051/0004-6361/201424339|bibcode=2014A&A...567L...6D|hdl=2318/1619742|s2cid=118567085}}</ref> XO-2Nന് വ്യാഴത്തിന്റെ പകുതിയോളം പിണ്ഡമുള്ള ഒരു ഗ്രഹമുണ്ട്. ഇതിന് 2.6 ദിവസത്തെ പരിക്രമണകാലമാണുള്ളത്.<ref name="Burke2007">{{cite journal|title=XO-2b: Transiting Hot Jupiter in a Metal-rich Common Proper Motion Binary|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2007-12-20_671_2/page/2114|last1=Burke|first1=Christopher J.|last2=McCullough|first2=P. R.|last3=Valenti|first3=Jeff A.|last4=Johns-Krull|first4=Christopher M.|last5=Janes|first5=Kenneth A.|last6=Heasley|first6=J. N.|last7=Summers|first7=F. J.|last8=Stys|first8=J. E.|last9=Bissinger|first9=R.|last10=Fleenor|first10=Michael L.|last11=Foote|first11=Cindy N.|last12=Garcia-Melendo|first12=Enrique|last13=Gary|first13=Bruce L.|last14=Howell|first14=P. J.|last15=Mallia|first15=F.|last16=Masi|first16=G.|last17=Taylor|first17=B.|last18=Vanmunster|first18=T.|journal=The Astrophysical Journal|date=2007|volume=671|issue=2|pages=2115–28|arxiv=0705.0003|bibcode=2007ApJ...671.2115B|doi=10.1086/523087|s2cid=13468914}}</ref> XO-4 എന്നത് ഒരു F-ടൈപ്പ് മുഖ്യധാരാ നക്ഷത്രമാണ്. സൂര്യനെക്കാൾ അല്പം ചൂടും പിണ്ഡവും കൂടുതലാണ്. ഏകദേശം 4.1 ദിവസം കൊണ്ട് ഒരു പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കുന്ന ഒരു ഗ്രഹം ഇതിനുണ്ട്.<ref name="McCullough2008">{{cite arXiv|title=XO-4b: An Extrasolar Planet Transiting an F5V Star|last1=McCullough|first1=P. R.|last2=Burke|first2=Christopher J.|last3=Valenti|first3=Jeff A.|last4=Long|first4=Doug|last5=Johns-Krull|first5=Christopher M.|last6=Machalek|first6=P.|last7=Janes|first7=K. A.|last8=Taylor|first8=B.|last9=Gregorio|first9=J.|year=2008|eprint=0805.2921|class=astro-ph}}</ref> XO-5 സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള ഒരു നക്ഷത്രമാണ്. അതിന്റെ ഗ്രഹത്തിന് വ്യാഴത്തിന്റെ അത്രയും പിണ്ഡമുണ്ട്. ഒരു പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കാൻ ഏകദേശം 4.2 ദിവസം എടുക്കും.<ref name="Burke2008">{{cite journal|title=XO-5b: A Transiting Jupiter-sized Planet with a 4 day Period|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2008-10-20_686_2/page/1330|last1=Burke|first1=Christopher J.|last2=McCullough|first2=P. R.|last3=Valenti|first3=Jeff A.|last4=Long|first4=Doug|last5=Johns-Krull|first5=Christopher M.|last6=Machalek|first6=P.|last7=Janes|first7=Kenneth A.|last8=Taylor|first8=B.|last9=Fleenor|first9=Michael L.|journal=The Astrophysical Journal|year=2008|volume=686|issue=2|pages=1331–40|arxiv=0805.2399|bibcode=2008ApJ...686.1331B|doi=10.1086/591497|s2cid=14043772}}</ref> സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള നക്ഷത്രമായ WASP-13ന് 2009ൽ ഒരു ഗ്രഹത്തെ കണ്ടെത്തി. വ്യാഴത്തിന്റെ പകുതിയോളം പിണ്ഡമുള്ള ഈ ഗ്രഹത്തിന് ഒരു പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കാൻ 4.35 ദിവസം എടുക്കും.<ref name="Skillen2009">{{cite journal|title=The 0.5Mj transiting exoplanet WASP-13b|url=http://www.aanda.org/articles/aa/full_html/2009/28/aa12018-09/aa12018-09.html|last1=Skillen|first1=I.|last2=Pollacco|first2=D.|last3=Collier Cameron|first3=A.|last4=Hebb|first4=L.|last5=Simpson|first5=E.|last6=Bouchy|first6=F.|last7=Christian|first7=D. J.|last8=Gibson|first8=N. P.|last9=Hébrard|first9=G.|last10=Joshi|first10=Y. C.|last11=Loeillet|first11=B.|last12=Smalley|first12=B.|last13=Stempels|first13=H. C.|last14=Street|first14=R. A.|last15=Udry|first15=S.|last16=West|first16=R. G.|last17=Anderson|first17=D. R.|last18=Barros|first18=S. C. C.|last19=Enoch|first19=B.|last20=Haswell|first20=C. A.|last21=Hellier|first21=C.|last22=Horne|first22=K.|last23=Irwin|first23=J.|last24=Keenan|first24=F. P.|last25=Lister|first25=T. A.|last26=Maxted|first26=P.|last27=Mayor|first27=M.|last28=Moutou|first28=C.|last29=Norton|first29=A. J.|last30=Parley|first30=N.|last31=Queloz|first31=D.|last32=Ryans|first32=R.|last33=Todd|first33=I.|last34=Wheatley|first34=P. J.|last35=Wilson|first35=D. M.|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=502|issue=1|pages=391–94|year=2009|arxiv=0905.3115|bibcode=2009A&A...502..391S|doi=10.1051/0004-6361/200912018|s2cid=16678658}}</ref> ==വിദൂരാകാശ പദാർത്ഥങ്ങൾ== [[File:NGC 2419.jpg|thumb|right|NGC 2419]] കാട്ടുപൂച്ചയിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ വിദൂരാകാശ വസ്തു NGC 2419 ആണ്. ഇത് [[ആകാശഗംഗ|ക്ഷീരപഥത്തിന്]] പുറത്താണെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതിനാൽ "ഇന്റർഗാലക്റ്റിക് വാണ്ടറർ" എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 2,75,000 മുതൽ 3,00,000 പ്രകാശവർഷം വരെ അകലെയാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.<ref name="harris">{{cite journal| author = Harris, W.E.| date = 1996| title = A Catalog of Parameters for Globular Clusters in the Milky Way| journal = The Astronomical Journal| volume = 112| pages = 1487| url = http://physwww.physics.mcmaster.ca/%7Eharris/mwgc.dat| doi = 10.1086/118116| bibcode=1996AJ....112.1487H}}</ref> നമ്മുടെ ഗാലക്സിയിലെ ഏറ്റവും അകലെയുള്ള അറിയപ്പെടുന്ന [[ഗോളീയ താരവ്യൂഹം|ഗോളീയ താരവ്യൂഹങ്ങളിൽ]] ഒന്നാണിത്. NGC 2419 ക്ഷീരപഥത്തിന് ചുറ്റും വളരെ വലിയ ദീർഘവൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഭ്രമണപഥത്തിലായിരിക്കും സഞ്ചരിക്കുന്നത് എന്നാണ് കരുതുന്നത്.<ref>{{cite book|last=Harrington|first=Philip S.|title=Cosmic Challenge: The Ultimate Observing List for Amateurs|publisher=[[Cambridge University Press]]|location=Cambridge, United Kingdom|date=2010|page=189|isbn=978-1-139-49368-0|url=https://books.google.com/books?id=8mQmvT4wpWQC&pg=PA189}}</ref> NGC 2419 ആദ്യം ഒരു നക്ഷത്രമാണെന്നാണ് കരുതിയിരുന്നത്. അമേരിക്കൻ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ [[കാൾ ലാമ്പ്‌ലാൻഡ്]] ആണ് ഇത് ഒരു ഗോളീയ ക്ലസ്റ്ററാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞത്.<ref>{{cite book|first=David H.|last=Levy|title=Deep Sky Objects|publisher=[[Prometheus Books]]|year=2005|isbn=978-1-59102-361-6|pages=[https://archive.org/details/deepskyobjects00davi/page/168 168–69]|location=Amherst, New York|url=https://archive.org/details/deepskyobjects00davi/page/168}}</ref> NGC 2537, 31 ലിങ്കിസിന് ഏകദേശം 3 ഡിഗ്രി വടക്ക്-വടക്കുപടിഞ്ഞാറായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.<ref name="Plotner">{{cite book|last=Plotner|first=Tammy|title=The Night Sky Companion: A Yearly Guide to Sky-Watching 2008–2009|publisher=Springer Science|location=New York, New York|year=2007|page=[https://archive.org/details/nightskycompanio0000plot/page/65 65]|url=https://archive.org/details/nightskycompanio0000plot|url-access=registration|isbn=978-0-387-71609-1}}</ref> ഇത് കരടിയുടെ കാലടി എന്നും അറിിയപ്പെടുന്നു. ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 17 മുതൽ 30 ദശലക്ഷം പ്രകാശവർഷം വരെ അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു നീല കോംപാക്റ്റ് [[കുള്ളൻ ഗാലക്സി|കുള്ളൻ ഗാലക്സിയാണിത്]]. ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 26 മുതൽ 40 ദശലക്ഷം പ്രകാശവർഷം വരെ അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന വളരെ പരന്നതും നേർത്തതുമായ ഒരു സർപ്പിള ഗാലക്സിയായ ഐസി 2233 ആണ് ഇതിനടുത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. നക്ഷത്രരൂപീകരണ നിരക്ക് കുറവുള്ള (ഓരോ ഇരുപത് വർഷത്തിലും ഒരു സൗരപിണ്ഡത്തിൽ താഴെ) താരതമ്യേന ശാന്തമായ ഒരു ഗാലക്സിയാണ് ഇത്. NGC 2537 എന്ന ഗാലക്സിയുമായി ഇത് പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് കരുതിയിരുന്നു. [[വെരി ലാർജ്‌ അറേ]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങളിൽ രണ്ട് ഗാലക്സികളും വ്യത്യസ്ത അകലങ്ങളിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതെന്ന് കണ്ടതിനാൽ ഇപ്പോൾ ഇത് വളരെ അസംഭവ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Matthews 2007">{{cite journal|author1=Matthews, Lynn D.|author2=Uson, Juan M.|year=2008|title=H I Imaging Observations of Superthin Galaxies. II. IC 2233 and the Blue Compact Dwarf NGC 2537|url=https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2008-01_135_1/page/290|journal=The Astronomical Journal|volume=135|issue=1|pages=291–318|bibcode=2008AJ....135..291M|doi=10.1088/0004-6256/135/1/291|arxiv = 0709.4249 |s2cid=15329889}}</ref> കാട്ടുപൂച്ചയിലും അയൽക്കാരനായ സപ്തർഷി മണ്ഡലത്തിലും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[ഗാലക്സി കൂട്ടം|ഗാലക്സി കൂട്ടത്തിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് NGC 2841 ഗ്രൂപ്പ്. കാട്ടുപൂച്ചയിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന NGC 2541, NGC 2500, NGC 2552 എന്നിവയെ ലൂസ് ട്രിപ്പിൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. NGC 2541ലെ സെഫീഡുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ആ ഗാലക്സിയിലേക്കും (ഗ്രൂപ്പിലേക്കും) ഉള്ള ദൂരം ഏകദേശം 40 ദശലക്ഷം പ്രകാശവർഷമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name="arxiv9805365">{{cite journal|first1=Laura|last1=Ferrarese|first2=Fabio|last2=Bresolin|first3=Robert C.|last3=Kennicutt Jr.|first4=Abhijit|last4=Saha|first5=Peter B.|last5=Stetson|first6=Wendy L.|last6=Freedman|first7=Jeremy R.|last7=Mould|first8=Barry F.|last8=Madore|first9=Shoko|last9=Sakai|first10=Holland C.|last10=Ford|first11=Brad K.|last11=Gibson|first12=John A.|last12=Graham|first13=Mingsheng|last13=Han|first14=John G.|last14=Hoessel|first15=John|last15=Huchra|first16=Shaun M.|last16=Hughes|first17=Garth D.|last17=Illingworth|first18=Randy|last18=Phelps|first19=Charles F.|last19=Prosser|first20=N. A.|last20=Silbermann|title=The HST Key Project on the Extragalactic Distance Scale XII. The Discovery of Cepheids and a New Distance to NGC 2541|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1998-11-10_507_2/page/654|journal=The Astrophysical Journal|volume=507|issue=2|pages=655–90|bibcode=1998ApJ...507..655F|doi=10.1086/306364|arxiv=astro-ph/9805365|year=1998|s2cid=204935980}}</ref> NGC 2841 സപ്തർഷിമണ്ഡലത്തിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.<ref name="crossen 2012">{{cite book|author1=Crossen, Craig|author2=Rhemann, Gerald|title=Sky Vistas: Astronomy for Binoculars and Richest-Field Telescopes|publisher=Springer|location=New York, New York|date=2012|page=230|isbn=978-3-7091-0626-6|url=https://books.google.com/books?id=3vELBwAAQBAJ&pg=PA230}}</ref> ==ഉൽക്കാവർഷങ്ങൾ== സെപ്‌റ്റംബർ ലിൻസിഡ്‌സ് (September Lyncids) എന്നത് സെപ്റ്റംബർ 6-നോടടുത്ത് ദൃശ്യമാകുന്ന ഒരു ചെറിയ [[ഉൽക്കമഴ|ഉൽക്കാവർഷമാണ്]]. ചരിത്രപരമായിത്തന്നെ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു ഉൽക്കാവർഷമാണിത്. 1037-ലും 1063-ലും [[ചൈനീസ് ജ്യോതിഃശാസ്ത്രം|ചൈനീസ് നിരീക്ഷകരും]] 1560-ൽ കൊറിയൻ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞരും ഇവയെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite book|last1=Sherrod|first1=P. Clay|last2=Koed|first2=Thomas L.|title=A Complete Manual of Amateur Astronomy: Tools and Techniques for Astronomical Observations|date=2003|publisher=Dover Publications|location=New York, New York|isbn=978-0-486-42820-8|page=56|url=https://books.google.com/books?id=CjTDAgAAQBAJ&pg=PA56}}</ref> 1971-ൽ മാൽക്കം കറി കണ്ടെത്തിയ ആൽഫ ലിൻസിഡ്‌സ് (Alpha Lyncids) ഡിസംബർ 10-നും ജനുവരി 3-നും ഇടയിലാണ് ദൃശ്യമാകുന്നത്.{{sfn|Jenniskens|2006|p=198}}{{sfn|Jenniskens|2006|p=738}} ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} {{astrostub|Lynx (constellation)}} {{ConstellationList‎}} [[വർഗ്ഗം:നക്ഷത്രരാശികൾ]] 9m1owo3665hnhpt7f7i75shjfcq0tcs 0 74739 4675271 425945 2026-10-11T16:12:52Z Xqbot 10049 Fixing double redirect from [[മലയാള മനോരമ ദിനപ്പത്രം#മനോരമ ഓൺലൈൻ]] to [[മലയാള മനോരമ]] 4675271 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[മലയാള മനോരമ#മനോരമ ഓൺലൈൻ]] 4ewk6ouewn3im5igs4nagvmb6ablzgd 0 76283 4675454 4669759 2026-10-12T08:53:44Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675454 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sandwich}} {{Infobox food | name = Sandwich | image = | caption = A [[BLT|bacon, lettuce and tomato]] sandwich | alternate_name = | country = | region = | creator = | course = | type = | served = | main_ingredient = [[Bread]], [[meat]], [[cheese]], [[salad vegetable]]s, [[sauce]] or savoury [[Spread (food)|spread]] | variations = | calories = | other = }} [[Image:Italian Sandwich.jpeg|right|thumb|200px|ഇറ്റാലിയൻ സാൻഡ്‌വിച്ച്]] ഒന്നോ രണ്ടോ [[ബ്രഡ്ഡ്]] അടരുകൾക്കിടയിൽ ചെറുതായി അരിഞ്ഞ [[പച്ചക്കറികൾ]] ,[[മാംസം]],[[ചീസ്]],[[സോസ്]] എന്നിവ നിറച്ച് ഉണ്ടാക്കുന്ന ഒരു ചെറു ഭക്ഷ്യ വിഭവമാണ്‌ '''സാൻഡ്‌വിച്ച്'''<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/522253/sandwich#tab=active~checked%2Citems~checked&title=sandwich%20--%20Britannica%20Online%20Encyclopedia Britannica Online]</ref><ref name="boston.com">Abelson, Jenn. [http://www.boston.com/business/articles/2006/11/10/arguments_spread_thick/ "Arguments spread thick"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081207062109/http://www.boston.com/business/articles/2006/11/10/arguments_spread_thick |date=2008-12-07 }}. ''[[The Boston Globe]]'', November 10, 2006. Accessed 27 May 2009.</ref>. [[രുചി]] വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി [[എണ്ണ]] ,[[കടുക്]] തുടങ്ങിയ വസ്തുക്കളും ഇതിൽ ചേർക്കുന്നു. പച്ചക്കറികൾ മാത്രം ഉപയോഗിച്ചുള്ള സാൻഡ്‌വിച്ച്, മാംസത്തിന്‌ പകരം [[മത്സ്യം]],[[മുട്ട]] എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചുള്ള സാൻഡ്‌വിച്ച് തുടങ്ങിയവയും പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. ജനങ്ങളുടെ ഒരു പ്രിയ ഭക്ഷണമായി മാറിയിട്ടുണ്ട് ഇന്ന് സാൻഡ്‌വിച്ച്. ജോലിസ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് പോകുന്നവരും സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥികളും ഉല്ലാസയാത്രക്കൊരുങ്ങുന്നവരും ഒരു പൊതി ഭക്ഷണമായി സാൻഡ്‌വിച്ച് കരുതാറുണ്ട്. ഭോജന ശാലകളിലും കോഫീ ഷോപ്പുകളിലും വ്യാപകമായി വിൽക്കപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ്‌ ഈ വിഭവം. ==സാൻഡ്‌വിച്ച് എന്ന പേര്‌== പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് ഉന്നത കുലജാതനായിരുന്ന ജോൺ മൊണ്ടേഗു ഫോർത് ഏൾ ഓഫ് സാൻഡ്‌വിച്ച് എന്നയാളുടെ പേരിൽ നിന്നാണ്‌ സാൻഡ്‌വിച്ച് എന്ന പേരിന്റെ ഉത്ഭവം. രണ്ട് ബ്രഡ്ഡുകൾക്കിടയിൽ മാംസം വെച്ചു തയ്യാറാക്കുന്ന ഭക്ഷണം മൊണ്ടേഗു തന്റെ പരിചാരകരോട് ആവശ്യപ്പെടാറ് പതിവായിരുന്നു. സാൻ‌ഡ്‌വിച്ച് മുതലാളി ഈ ഭക്ഷണം ഇഷ്ടപ്പെടാൻ കാരണം ,കാർഡ് കളിക്കുന്നതിനിടയിൽ കൈകളിലോ കാർഡിലോ എണ്ണയോ മറ്റോ ആവാതെ മാംസം ചേർത്ത ഈ ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ സാധിക്കും എന്നതായിരുന്നു. പിന്നീട് മറ്റുള്ള ആളുകളും "സാൻഡ്‌വിച്ചിന്റെ അതേ പോലുള്ളത്" എന്ന പറഞ്ഞ് ഈ ആഹാരം ഓർഡർ ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. അങ്ങനെ ഈ പേര് വ്യാപകമായി എന്നാണ്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്. ==ചരിത്രം== സന്ധ്യാ സമയത്ത് കാർഡ് കളിക്കുകയും മദ്യപിച്ചിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരുടെ ഒരു ഭക്ഷണമായിട്ടാണ്‌ സാൻഡ്‌വിച്ചിനെ തുടക്കത്തിൽ കണ്ടിരുന്നത്. പിന്നീടത് സമൂഹത്തിലെ ഉന്നത വർഗ്ഗങ്ങളുടെ ഒരു ആഹാര വിഭവമായി മാറി. പെട്ടെന്ന് പാചകം ചെയ്തെടുക്കാൻ കഴിയുന്നത്, ചെലവ് കുറഞ്ഞത് ,കൊണ്ടു പോകാൻ എളുപ്പമുള്ളത് എന്നീ കാരണങ്ങളാൽ പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിലേയും]] [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലേയും]] വ്യവസായിക വിപ്ലവാനന്തരമുള്ള സമൂഹത്തിലും തൊഴിലാളി വർഗ്ഗങ്ങൾക്കിടയിലും സാൻഡ്‌വിച്ച് പ്രചാരം നേടി<ref name=encyc>''Encyclopedia of Food and Culture'', Solomon H. Katz, editor (Charles Scribner's Sons: New York) 2003</ref>. വൈകാതേ യുറോപ്പിന്‌ വെളിയിലേക്കും പ്രചാരം സിദ്ധിച്ചു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടോടുകൂടി അമേരിക്കയിലും മെഡിറ്ററെനിയൻ മേഖലയിലും ഈ ഭക്ഷണ വിഭവം സ്വീകാര്യത നേടി<ref name=encyc/>. ==കൂടുതൽ ചിത്രങ്ങൾ== <gallery> Image:Club-sandwich.jpg|[[ക്ലബ്ബ് സാൻഡ്‌വിച്ച്]] Image:Sandwich.jpg|ഫ്രഞ്ച് ബ്രഡ്ഡ് സാൻഡ്‌വിച്ച്. Image:Sandwich-making.JPG|സാൻഡ്‌വിച്ച് തയ്യാർ ചെയ്യൽ Image:Italian Sandwich.jpeg|[[പനിനി-ഇറ്റാലിയൻ സാൻഡ്‌വിച്ച്]] Image:Philly cheese steak.JPG|ഒരു [[ഫിലി ചീസ് സാൻഡ്‌വിച്ച്]], [[സബ്‌മറൈൻ സാൻഡ്‌വിച്ച്|സബ്‌മറൈൻ സാൻഡ്‌വിച്ചിന്റെ]] ഒരിനം. </gallery> ==അവലംബം== <references/> ==പുറം കണ്ണികൾ== *[https://web.archive.org/web/20190830053435/https://www.sandwich.org.uk/ The British Sandwich Association] *[http://www.scanwiches.com Scanwich - Scanned Sandwiches for Education and Delight]—Blog documenting different types of sandwiches available in New York City by scanning their cross-sections [[വിഭാഗം:ഭക്ഷണപദാർത്ഥങ്ങൾ]] paydnlekbnyeaaer49qrn90r2fqm8wd 0 76385 4675432 4532369 2026-10-12T07:26:49Z Malikaveedu 16584 4675432 wikitext text/x-wiki {{Infobox LSG/Wikidata|date=2023 ഫെബ്രുവരി}} [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്നും ഏകദേശം 6 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് '''മാടക്കത്തറ പഞ്ചായത്ത്''' സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[മണ്ണുത്തി]]യിൽ നിന്നും 1 കി.മി. അകലെയാണ് ഈ ഗ്രാമം. [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ഒല്ലൂക്കര_ബ്ലോക്ക്_പഞ്ചായത്ത് | ഒല്ലൂക്കര ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിസംപ്രേഷണ-വിതരണശൃംഖലയിലെ മുഖ്യസിരാകേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നായ മാടക്കത്തറയിലാണ് 440 കെ.വി. സബ്ബ് സ്റ്റേഷൻ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. <ref>{{Cite web |url=http://www.kseboard.com/transmission_set.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-08-10 |archive-date=2009-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090627200318/http://www.kseboard.com/transmission_set.htm |url-status=dead }}</ref> മാടക്കത്തറയിൽ [[കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല]]യുടെ വിവിധ പരീക്ഷണ തോട്ടങ്ങളും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നുണ്ട്. കേരത്തിലെ പൂക്കളുടെ ഊട്ടി എന്ന അപരനമത്തിലും മാടക്കത്തറ അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രകൃതി നേരിട്ട് നടത്തുന്ന ആറാട്ടിന് പ്രസിദ്ധമായ [[താണിക്കുടം ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] ഈ പഞ്ചായത്തിലാണ്. ==അതിരുകൾ== *കിഴക്ക് - [[പാണഞ്ചേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പാണഞ്ചേരി പഞ്ചായത്ത്]] *പടിഞ്ഞാറ് - [[തൃശ്ശൂർ കോർപ്പറേഷൻ|തൃശ്ശൂർ കോർപ്പറേഷനും]], [[മുളങ്കുന്നത്തുകാവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുളങ്കുന്നത്തുകാവ് പഞ്ചായത്തും]] *വടക്ക് - [[തെക്കുംകര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തെക്കുംകര]], [[പഴയന്നൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഴയന്നൂർ]] പഞ്ചായത്തുകൾ *തെക്ക്‌ - തൃശ്ശൂർ കോർപ്പറേഷൻ == വാർഡുകൾ== #മാറ്റാംപുറം #കരുവാൻകാട് #മുട്ടിക്കൽ #കട്ടിലപൂവ്വം #ചിറയ്ക്കാക്കോട് #400 കെ വി സബ് സ്റ്റേഷൻ #പാണ്ടിപറമ്പ് #പുല്ലാനിക്കാട് #കിഴക്കേ വെള്ളാനിക്കര #കോട്ടേപ്പാടം #പനഞ്ചകം #[[പടിഞ്ഞാറെ വെള്ളാനിക്കര]] #മാടക്കത്തറ #വെള്ളാനിശ്ശേരി #[[താണിക്കുടം]] #പൊങ്ങണംകാട് ==സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ== {| class="wikitable" | ജില്ല | തൃശ്ശൂർ |- | ബ്ലോക്ക് | ഒല്ലൂക്കര |- | വിസ്തീര്ണ്ണം |25.04 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ |- | ജനസംഖ്യ |20,964 |- | പുരുഷന്മാർ |10,176 |- | സ്ത്രീകൾ |10,788 |- | ജനസാന്ദ്രത |837 |- | സ്ത്രീ : പുരുഷ അനുപാതം |1060 |- | സാക്ഷരത | 89.34% |} ==പ്രമാണങ്ങൾ== <references/> *http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} *http://lsgkerala.in/madakkatharapanchayat {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160422031505/http://lsgkerala.in/madakkatharapanchayat/ |date=2016-04-22 }} *Census data 2001 {{Thrissur-geo-stub}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] [[വിഭാഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒല്ലൂക്കര ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] q4momup4y0vpcneut2rx4fz3p63boxh 0 76973 4675362 4521351 2026-10-12T02:22:43Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675362 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Voltaire}} {{Infobox Writer |name = ഫ്രാൻസ്വ മരീ അറൗവേ |image = Voltaire.jpg |caption = വോൾട്ടയർ 24-ആം വയസ്സിൽ |pseudonym = വോൾട്ടയർ |birthdate = [[നവംബർ 21]] [[1694]] |birthplace = പാരിസ്, ഫ്രാൻസ് |deathdate = {{death date and age|df=yes|1778|5|30|1694|11|21}} |deathplace = [[പാരീസ്]], [[ഫ്രാൻസ്]] |occupation = [[തത്ത്വശാസ്ത്രജ്ഞൻ]] |nationality = [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രഞ്ച്]] |influences = [[John Locke|ജോൺ ലോക്ക്]], [[ഐസക് ന്യൂട്ടൺ]] |influenced = [[ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവം]], [[വിക്ടർ യൂഗോ]], [[Founding Fathers of the United States|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ സ്ഥാപകപിതാക്കന്മാർ]], [[മാർക്വിസ് ഡി സാദ്]], [[ഫ്രീഡ്രിക്ക് നീച്ച]], [[A.J. Ayer|എ. ജെ. അയർ]], |signature = |website =}} '''വോൾട്ടയർ''' എന്ന [[തൂലികാനാമം|തൂലികാനാമത്തിൽ]] അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''ഫ്രാൻസ്വ മരീ അറൗവേ''' ഒരു [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രഞ്ച്]] എഴുത്തുകാരനും തത്ത്വശാസ്ത്രജ്ഞനുമായിരുന്നു ([[21 നവംബർ]], [[1694]] - [[മേയ് 30]], [[1778]]). [[കവിത|കവിതകൾ]], [[നാടകം|നാടകങ്ങൾ]]‍, [[നോവൽ|നോവലുകൾ]]‍, ഉപന്യാസങ്ങൾ, ചരിത്രപരവും ശാസ്ത്രപരവുമായ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു വേണ്ടിയും കത്തൊലിക്കാസഭയ്ക്കും നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ഫ്രഞ്ച് വ്യവസ്ഥയ്ക്കും എതിരേയും ശബ്ദിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്തകൾ [[ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവം|ഫ്രഞ്ച്]], [[അമേരിക്കൻ വിപ്ലവം|അമേരിക്കൻ]] വിപ്ലവങ്ങളിൽ കാര്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തി.<ref>{{Cite web |url=http://www.lucidcafe.com/library/95nov/voltaire.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-08-16 |archive-date=2006-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060512161429/http://www.lucidcafe.com/library/95nov/voltaire.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.kirjasto.sci.fi/voltaire.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-08-16 |archive-date=2015-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217150230/http://www.kirjasto.sci.fi/voltaire.htm |url-status=dead }}</ref> == ജീവിതരേഖ == === ആദ്യ ജീവിതം === [[1694]] [[നവംബർ 21]] ന്‌ [[പാരീസ്|പാരീസിൽ]] ജനിച്ചു. ഫ്രാൻസ്വ അറൗവേ, മരീ മാർഗരിറ്റെ ദൗമാ എന്നിവരുടെ അഞ്ച് മക്കളിൽ ഏറ്റവും ഇളയവനായിരുന്നു. കോളെജ് ലൂയി ലെ ഗ്രാന്ദിൽ ജെസ്യൂട്ടുകളുടെ കീഴിൽ പഠിച്ചു. [[ലത്തീൻ]], [[ഗ്രീക്ക്]] ഭാഷകൾ ഇവിടെവച്ചാണ്‌ പഠിച്ചത്. ഇതിനുശേഷം [[ഇറ്റാലിയൻ]], [[സ്പാനിഷ്]], [[ഇംഗ്ലീഷ്]] ഭാഷകൾ സ്വായത്തമാക്കി. കോളേജ് വിദ്യാഭ്യാസം കഴിഞ്ഞപ്പോഴേ എഴുത്തുകാരനാകണമെന്ന് വോൾട്ടയർ തീരുമാനമെടുത്തിരുന്നു. പക്ഷെ പിതാവിന്‌ അദ്ദേഹത്തെ അഭിഭാഷകനാക്കാനായിരുന്നു ആഗ്രഹം. അദ്ദേഹം മകനെ പാരീസിലെ ഒരഭിഭാഷകന്റെ സഹായിയാക്കിയെങ്കിലും ആക്ഷേപഹാസ്യപരമായ കവിതകളെഴുതാനാണ്‌ അദ്ദേഹം കൂടുതൽ സമയവും ചെലവഴിച്ചത്. തുടർന്ന്, [[നിയമം]] പഠിക്കാനായി വോൾട്ടയർ ദൂരസംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കയക്കപ്പെട്ടുവെങ്കിലും അവിടെയും എഴുത്തു തുടരുകയാണുണ്ടായത്. [[നെതർലാന്റ്സ്|നെതർലാന്റ്സിലെ]] ഫ്രഞ്ച് സ്ഥാനപതിയുടെ സഹായിയായി പിതാവ് വോൾട്ടയറിന്‌ ജോലി തരപ്പെടുത്തിക്കൊടുത്തു. അവിടെവച്ച് കാതറിൻ ഒളിമ്പെ ഡുനോയർ എന്ന ഫ്രഞ്ച് അഭയാർഥിയുമായി പ്രണയത്തിലായ വോൾട്ടയർ ഒളിച്ചോടാൻ നിശ്ചയിച്ചുവെങ്കിലും ആ പദ്ധതി പിതാവ് പൊളിച്ചു. ഫ്രാൻസിലേക്ക് തിരിച്ചുവരാൻ വോൾട്ടയർ നിർബന്ധിതനായി. ആദ്യകാലത്തുതന്നെ വോൾട്ടയറുടെ രചനകളിലെ സഭയ്ക്കും ഭരണത്തിനുമെതിരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്‌ ധാരാളം പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടാക്കി. ഇക്കാരണത്താൽ പലതവണ തടവിലാക്കപ്പെടുകയും നാടുകടത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. റീജെന്റിനെതിരെയുള്ള രചനയുടെ ഫലമായി പതിനോന്ന് മാസത്തോളം [[ബാസ്റ്റൈൽ കോട്ട|ബാസ്റ്റൈൽ കോട്ടയിൽ]] തടവിലാക്കപ്പെട്ടു. അവിടെവച്ച് എഴുതിയ [[ഈഡിപെ]] എന്ന ആദ്യനാടകമാണ്‌ വോൾട്ടയറെ പ്രശസ്തനാക്കിയത്. 1718-ലാണ്‌ വോൾട്ടയർ എന്ന തൂലികാനാമം സ്വീകരിച്ചത്. ലത്തീൻവത്കരിക്കപ്പെട്ട തന്റെ അവസാനനാമമായ AROVET, യുവ എന്നർത്ഥം വരുന്ന le jeune എന്നതിന്റെ ആദ്യ ഭാഗം എന്നിവ ചേർത്ത് നിർമ്മിച്ച AROVET LI എന്നതിലെ അക്ഷരങ്ങളെ കൂട്ടിക്കുഴച്ചാണ്‌ ഇത് ഉണ്ടാക്കിയത് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. === ഇംഗ്ലണ്ടിൽ === 1725-ൽ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിലെ]] ആഢ്യകുടുംബാംഗമായിരുന്ന ഷെവാലിയെർ ഡി റൊഹാനെ ആക്ഷേപിച്ചതിനാൽ റൊഹാൻ കുടുംബം രാജാവായിരുന്ന [[ലൂയി പതിനഞ്ചാമൻ|ലൂയി പതിനഞ്ചാമന്റെ]] കൈയൊപ്പുള്ള ഉത്തരവിലൂടെ വോൾട്ടയറിനെ നാടുകടത്തിച്ചു. വിചാരണ പോലുമില്ലാതെ ബാസ്റ്റൈൽ കോട്ടയിൽ തടവിലാക്കിയ ശേഷമായിരുന്നു നാടുകടത്തൽ. ഫ്രഞ്ച് നീതിന്യായവ്യവസ്ഥ നന്നാക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രമങ്ങളുടെ പ്രചോദനം ഈ അനുഭവമായിരുന്നു. [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലാണ്‌]] ഇക്കാലം വോൾട്ടയർ ചിലവഴിച്ചത്. അവിടത്തെ അനുഭവങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്തകളിൽ കാര്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. ഫ്രാൻസിലെ സമ്പൂർണ്ണ രാജവാഴ്ചയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇംഗ്ലണ്ടിലുണ്ടായിരുന്ന ഭരണഘടനാപരമായ രാജവാഴ്ചയിലും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്രത്തിന്‌ നൽകിയിരുന്ന പ്രാധാന്യവും അദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിച്ചു. ആദ്യകാല ഇംഗ്ലീഷ് രചനകളിൽ താത്പര്യമെടുത്ത വോൾട്ടയർ [[ഷേക്സ്പിയർ|ഷേക്സ്പിയറുടെ]] നാടകങ്ങൾ പ്രത്യേകം ഇഷ്ടപ്പെട്ടു. ഫ്രാൻസിലെ നാടകവേദിക്ക് നല്ല മാതൃകയാണ്‌ അവയെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതി. മൂന്നുവർഷത്തിനുശേഷം വോൾട്ടയർ പാരീസിൽ തിരിച്ചെത്തി. ഭരണം, [[സാഹിത്യം]], [[മതം]] എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് വീക്ഷണങ്ങളെപ്പറ്റി Lettres philosophiques sur les Anglais എന്നപേരിൽ കത്തുകളുടെ രൂപത്തിലുള്ള ഉപന്യാസങ്ങൾ അദ്ദേഹം എഴുതി. ബ്രിട്ടീഷ് രാജഭരണം ഫ്രാൻസിലേതിനെക്കാൾ പരിണമിച്ചതും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്‌ കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നതുമാണ്‌ എന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയ ഈ ലേഖനങ്ങൾ, ഫ്രാൻസിൽ വിവാദമുണ്ടാക്കി. വിമർശകർ അവയുടെ പ്രതികൾ തീയിലിട്ടു. വോൾട്ടയർക്ക് ഒരിക്കൽക്കൂടി നാടുവിടുകയും ചെയ്യേണ്ടിവന്നു. === ഷാതോ ഡി സിറേ === [[പ്രമാണം:Inconnu,_portrait_de_madame_Du_Châtelet_à_sa_table_de_travail,_détail_(château_de_Breteuil)_-001.jpg|left|150px|thumb|എമിലി ദു ഷാത്‌ലെറ്റ്]] [[ഷാമ്പെയ്ൻ]]-[[ലൊറെയ്ൻ]] അതിർത്തിയിലെ ഷാതോ ഡി സിറേയിലാണ്‌ വോൾട്ടയർ ഇതിനുശേഷം താമസിച്ചത്. ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞയും ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞയുമായിരുന്ന എമിലി ദു ഷാത്‌ലെറ്റുമായുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബന്ധത്തിന്റെ ആരംഭം ഇവിടെവച്ചായിരുന്നു. എമിലിയുടെ ഭർത്താവായിരുന്ന മാർക്വിസ് ഫ്ലോറെന്റ് ക്ലോഡ് ദു ഷാത്‌ലെറ്റ് ആയിരുന്നു സിറേയുടെ ഉടമസ്ഥൻ. ഭാര്യയെയും കാമുകനെയും സന്ദർശിക്കാൻ മാർക്വിസ് ഇടയ്ക്ക് സിറേയിൽ വരുമായിരുന്നു. വോൾട്ടയറുടെയും എമിലിയുടെയും പതിനഞ്ച് വർഷത്തോളമുള്ള ബന്ധത്തിനിടയ്ക്ക് അവർ ചേർന്ന് ഇരുപത്തൊന്നായിരത്തോളം പുസ്തകങ്ങൾ ശേഖരിക്കുകയും ശാസ്ത്രസംബന്ധമായ പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു. [[പ്രമാണം:Voltaire_Philosophy_of_Newton_frontispiece.jpg|right|150px|thumb|Elémens de la philosophie de Neuton എന്ന വോൾട്ടയർ കൃതിയുടെ പുറംചട്ട. ന്യൂട്ടന്റെ അന്തർവീക്ഷണങ്ങൾ വോൾട്ടയറിന്‌ കാണാൻ എമിലി പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതായി ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു]] സിറേയിൽ വച്ചും രചനകൾ തുടർന്നെങ്കിലും മുൻകാല അനുഭവങ്ങളോർത്ത്, തനിക്കുതന്നെ ഉപദ്രവമുണ്ടാക്കിവയ്ക്കാതിരിക്കുവാൻ വോൾട്ടയർ ശ്രദ്ധിച്ചു. മെറോപീ എന്ന നാടകവും ഏതാനും ചെറുകഥകളും ഇക്കാലത്ത് രചിക്കപ്പെട്ടവയാണ്‌. ഇംഗ്ലണ്ടിലെ അനുഭവങ്ങളായിരുന്നു രചനകൾക്ക് കൂടുതലും പ്രചോദനമായത്. [[ഐസക് ന്യൂട്ടൺ|ഐസക് ന്യൂട്ടന്റെ]] കൃതികളും അദ്ദേഹത്തിൽ കാര്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. [[പ്രകാശികം]], [[ഗുരുത്വാകർഷണം]] മുതലായവയെക്കുറിച്ചുള്ള ന്യൂട്ടന്റെ സിദ്ധാന്തങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം ഉറച്ചുവിശ്വസിച്ചിരുന്നു. Essai sur la poésie épique എന്ന വോൾട്ടയർ കൃതിയിൽ ന്യൂട്ടന്റെ തലയിൽ [[ആപ്പിൾ]] വീണ സംഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരാമർശമുണ്ട്. ഫ്രഞ്ച് ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞനും തത്ത്വശാസ്ത്രജ്ഞനും ന്യൂട്ടന്റെ എതിരാളിയുമായിരുന്ന [[ലെയ്ബ്നിസ്|ലെയ്ബ്നിസിന്റെ]] ദർശനങ്ങളാൽ ആകർഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും വോൾട്ടയറും എമിലിയും ന്യൂട്ടോണിയന്മാരായിത്തന്നെ നിലകൊണ്ടു. Eléments de la philosophie de Newton എന്ന പുസ്തകം വോൾട്ടയർ രചിച്ചത് എമിലിയോടൊത്താണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും സംസ്കാരത്തിന്‌ സംഭാവനകൾ നൽകിയ വ്യക്തികളെക്കുറിച്ചും വോൾട്ടയറും എമിലിയും പഠനം നടത്തിയിരുന്നു. [[ചാൾസ് രണ്ടാമൻ|ചാൾസ് രണ്ടാമനെക്കുറിച്ചുള്ള]] ജീവചരിത്രപരമായ ഉപന്യാസത്തിലാണ്‌ വോൾട്ടയർ സ്ഥാപിതമായ മതങ്ങളെ വിമർശിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്. [[തത്ത്വമീമാംസ|തത്ത്വമീമാംസയെക്കുറിച്ചും]] [[ബൈബിൾ|ബൈബിളിന്റെ]] കാലികപ്രസ്കതിയെക്കുറിച്ചും അവർ പഠനങ്ങൾ നടത്തി. രാഷ്ട്രത്തെയും മതത്തെയും വേർതിരിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെക്കുറിച്ചും മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തെക്കുറിച്ചുമുള്ള വോൾട്ടയറിന്റെ അഭിപ്രായങ്ങളിൽ ഇംഗ്ലീഷ് വാസക്കാലത്തെ സ്വാധീനം പ്രകടമാണ്‌. എമിലിയുമായി പ്രതിജ്ഞാബദ്ധനായിരുന്നുവെങ്കിലും 1744 ആയപ്പോഴേക്കും ഷാതോയിലെ ജീവിതം വല്ലാതെ അടക്കിനിർത്തുന്നതായി അദ്ദേഹത്തിന്‌ അനുഭവപ്പെട്ടു. ആ വർഷത്തെ പാരീസ് സന്ദർശനത്തിനിടെ തന്റെ അനന്തരവളായ മരീ ലൂയിസ മിഞ്ഞോയിൽ വോൾട്ടയർ പുതിയ പ്രണയിനിയെ കണ്ടെത്തി. ആദ്യകാലത്ത് മരീയോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആകർഷണം കാമമായിരുന്നു എന്ന് അവർക്ക് വോൾട്ടയർ അയച്ച അശ്ലീലമടങ്ങുന്ന കത്തുകളിൽ നിന്ന് (1957 ലേ ഇവ പുറത്തറിഞ്ഞുള്ളൂ) മനസ്സിലാക്കാം. എങ്കിലും ഇതിനുശേഷം അവർ വോൾട്ടയറുടെ മരണം വരെ ഒരുമിച്ചു ജീവിക്കുകയുണ്ടായി. എമിലിയും മാർക്വിസ് ദി സെന്റ് ലാംബെർട്ടിനെ കാമുകനായി സ്വീകരിച്ചു. === സാൻസൂസി === [[പ്രമാണം:Voltaire-Baquoy.gif|left|150px|thumb|വോൾട്ടയർ സാൻസൂസ്സിയിൽ : പിയറി ബാക്വോയിയുടെ സൃഷ്ടി]] 1749 സെപ്റ്റംബറിൽ എമിലി പ്രസവസമയത്ത് മരണമടഞ്ഞു. കുറഞ്ഞകാലത്തേക്ക് പാരീസിലേക്കു മടങ്ങിയ വോൾട്ടയർ 1751-ൽ തന്നെ ആദരിച്ചിരുന്ന [[ഫ്രഡറിക് ദി ഗ്രേറ്റ്|ഫ്രഡറിക് ദി ഗ്രേറ്റിന്റെ]] [[പോട്സ്ഡാം|പോട്സ്ഡാമിലെ]] [[സാൻസൂസി]] കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് പോയി. രാജാവ് അദ്ദേഹത്തെ പലതവണ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചിരുന്നു. ഇരുപതിനായിരം ഫ്രാങ്ക് ആയിരുന്നു കൊട്ടാരത്തിൽ വോൾട്ടയറിന്റെ ഒരുവർഷത്തെ ശമ്പളം. [[സയൻസ് ഫിക്ഷൻ]] രചനയായ Micromégas 1952-ൽ സാൻസൂസിയിൽ വച്ച് എഴുതിയതാണ്‌. ആദ്യകാലത്ത് അവിടെ വോൾട്ടയറുടെ ജീവിതം വളരെ സുഖകരമായിരുന്നു. എന്നാൽ വൈകാതെ രാജാവുമായുള്ള ബന്ധം വഷളായിത്തുടങ്ങി. ബർലിൻ ശാസ്ത്ര അക്കാദമിയുടെ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന പിയറി ലൂയി മോപർറ്റൂയിയുമായുണ്ടായ തർക്കത്തെത്തുടർന്ന് മോപർറ്റൂയിയെ ആക്ഷേപിക്കുന്ന Diatribe du docteur Akakia വോൾട്ടയർ എഴുതി. രോഷാകുലനായ രാജാവ് രചനയുടെ കോപ്പികളെല്ലാം ചുട്ടുകരിക്കുകയും വോൾട്ടയറെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. === ജനീവ, ഫെർണി === [[പ്രമാണം:Voltaire's_chateau,_Ferney.JPG|right|thumb|150px|വോൾട്ടയറുടെ ഫെർണിയിലെ ഭവനം]] വോൾട്ടയർ പാരീസിലേക്ക് തിരിച്ചെങ്കിലും ലൂയി പതിനഞ്ചാമൻ രാജാവ് അദ്ദേഹത്തെ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വിലക്കി. അതിനാൽ [[ജനീവ|ജനീവയിലേക്ക്]] പോയ വോൾട്ടയർ Les Délices എന്ന വലിയൊരു എസ്റ്റേറ്റ് വിലയ്ക്കു വാങ്ങി. ആദ്യകാലത്ത് ജനീവയിലും വളരെ നല്ല സ്വീകരണമായിരുന്നു ലഭിച്ചത്. എന്നാൽ The Maid of Orleans എന്ന കൃതിയുടെ പ്രസിദ്ധീകരണവും നാടകാവതരണവും നിരോധിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ ഫ്രഞ്ച് അതിർത്തി കടന്ന് വോൾട്ടയർ [[ഫെർണി|ഫെർണിയിലേക്ക്]] മാറി. 1758-ലായിരുന്നു ഇത്. [[പ്രമാണം:JeanCalas.jpg|150px|left|thumb|ഴാങ് കാലാസ്]] വോൾട്ടയറുടെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ രചനയായ "[[കാൻഡീഡ്]] അല്ലെങ്കിൽ ശുഭാപ്തിവിശ്വാസം",' ഫെർണി ജീവിതകാലത്ത് 1759-ലാണ്‌ പുറത്തുവന്നത്. ലെയ്ബ്നിസിന്റെ optimistic determinism തത്ത്വശാസ്ത്രത്തിന്റെ ആക്ഷേപമായിരുന്നു ഇത്. [[ജെയിംസ് ബോസ്‌വെൽ]], [[ജിയാകോമോ കസനോവ]], [[എഡ്‌വേഡ് ഗിബ്ബൺ]] തുടങ്ങിയ പ്രശസ്തർ ഫെർണിയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അതിഥികളായിരുന്നു. പ്രധാന കൃതികളിലൊന്നായ '''Dictionnaire Philosophique''' എന്ന തത്ത്വശാസ്ത്രഗ്രന്ഥം 1764-ൽ പുറത്തുവന്നു. 1762 മുതൽ അന്യായമായി വിദ്രോഹിക്കപ്പെട്ട വ്യക്തികൾക്കുവേണ്ടി വോൾട്ടയർ നിരന്തരമായി ശബ്ദമുയർത്തിത്തുടങ്ങി. ഴാങ് കാലാസ് ആണ്‌ ഇവരിൽ ശ്രദ്ധേയനായ ഒരു വ്യക്തി. പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റായിരുന്ന കാലാസിന്റെ ഒരു മകൻ കാത്തോലിക്കാമതത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്തിരുന്നു. മറ്റൊരു മകൻ ആത്മഹത്യ ചെയ്തപ്പോൾ മതപരിവർത്തനമാഗ്രഹിച്ചതിനാൽ കാലാസ് മകനെ വധിച്ചതാണെന്നാരോപിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ 1763-ൽ ക്രൂരമായ രീതിയിൽ വധിക്കുകയാണുണ്ടായത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റു മക്കളെ തന്റെ വിധവയിൽ നിന്ന് അകറ്റി ഒരു മഠത്തിൽ ചേരാൻ നിർബന്ധിക്കുകയും ചെയ്തു. മതത്തിന്റെ പേരിലുള്ള വിദ്രോഹമായി ഇതിനെ കണ്ട വോൾട്ടയർ വിധിക്കെതിരെ ശബ്ദമുയത്തി. 1765-ൽ കാലാസ് നിരപരാധിയായിരുന്നുവെന്ന് വിധിക്കപ്പെട്ടു. === മരണം === [[പ്രമാണം:Voltaire's tomb.jpg|right|150px|thumb|വോൾട്ടയറുടെ പാന്തിയോണിലെ കല്ലറ]] 1778 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇരുപത് വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം വോൾട്ടയർ പാരിസിലേക്ക് തിരിച്ചുവന്നു. Irene എന്ന തന്റെ നാടകത്തിന്റെ അവതരണം കാണാനായിരുന്നു ഇത്. 83 വയസ്സുണ്ടായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യത്തെ അഞ്ചുദിവസത്തെ യാത്ര ദോഷകരമായി ബാധിച്ചു. താൻ മരിക്കാൻ പോവുകയാണെന്ന് വോൾട്ടയർ കരുതി. എന്നാൽ അസുഖം ഭേദമാവുകയും മാർച്ചിൽ നാടകാവതരണം കാണുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഇതിനുശേഷം വീണ്ടും രോഗാതുരനായ വോൾട്ടയർ [[മേയ് 30]]-ന്‌ അന്തരിച്ചു സഭയ്ക്കെതിരായ വിമർശനങ്ങൾ മരണത്തിനുമുമ്പ് തിരിച്ചെടുക്കാൻ കൂട്ടാക്കാതിരുന്നതിനാൽ വോൾട്ടയർക്ക് ക്രിസ്തീയരീതിയിലുള്ള ശവസംസ്കാരം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഈ നിഷേധം പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുമ്പ് സുഹൃത്തുക്കൾ ഷാം‌പെയ്നിലെ സെയ്ലെറെയിൽ അദ്ദേഹത്തെ സംസ്കരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ തലച്ചോറും ഹൃദയവും പ്രത്യേകം എംബാം ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. വോൾട്ടയറെ ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തിന്റെ ആചാര്യന്മാരിലൊരാളായി കണക്കാക്കിയിരുന്ന ദേശീയ അസംബ്ലി 1791-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികാവശിഷ്ടങ്ങൾ പാരീസിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന് പാന്തിയോണിൽ സംസ്കരിച്ചു. == രചനകൾ == === പദ്യം === വോൾട്ടയറുടെ ഏറ്റവുമാദ്യം പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട രചന തന്നെ [[പദ്യം|പദ്യത്തിലായിരുന്നു]]. '''Henriade, The Maid of Orleans''' എന്നീ നീണ്ട കാവ്യങ്ങളും അനേകം ചെറുകവിതകളും അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[വിർജിൽ|വിർജിലിന്റെ]] അനുകരണമായായിരുന്നു Henriade രചിച്ചത്. വിഷയത്തിലുള്ള ധാരണക്കുറവും അതിനോടുള്ള ഉത്സാഹമില്ലായ്മയും രചനയെ മോശമായി ബാധിച്ചു. The Maid of Orleans മതത്തെയും ചരിത്രത്തെയും ആക്ഷേപിക്കുന്ന രചനയുമായിരുന്നു. വോൾട്ടയറുടെ ചെറുകവിതകളാണ്‌ ഇവയെക്കാൾ മികച്ചുനിൽക്കുന്നവയായി കരുതപ്പെടുന്നത്. == അവലംബം == {{reflist}} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== * App, Urs. ''The Birth of Orientalism''. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2010 (hardcover, ISBN 978-0-8122-4261-4); contains a 60-page chapter (pp.&nbsp;15–76) on Voltaire as a pioneer of Indomania and his use of fake Indian texts in anti-Christian propaganda. * Besterman, Theodore, ''Voltaire'', (1969). * Brumfitt, J. H. ''Voltaire: Historian '' (1958) [https://web.archive.org/web/20120505020617/http://www.questia.com/read/14509369?title=Voltaire%3a%20Historian online edition] * Davidson, Ian, ''Voltaire. A Life'', London, [[Profile Books]], 2010. ISBN 978184668261 {{Please check ISBN|reason=Invalid length.}} * Durant, Will, ''The Story of Civilization. Vol. IX: The Age of Voltaire.'' New York: Simon and Schuster, 1965. * Gay, Peter, ''Voltaire's Politics, The Poet as Realist'', Yale University, 1988. * Hadidi, Djavâd, ''Voltaire et l'Islam'', Publications Orientalistes de France, 1974. * Knapp, Betina L. ''Voltaire Revisited'' (2000) 228pp * Mason, Haydn, ''Voltaire, A Biography'' *Muller, Jerry Z., 2002. ''The Mind and the Market: Capitalism in Western Thought''. [[Anchor Books]]. *Pearson, Roger, 2005. ''Voltaire Almighty: a life in pursuit of freedom''. Bloomsbury. ISBN 978-1-58234-630-4. 447pp * Quinones, Ricardo J. ''Erasmus and Voltaire: Why They Still Matter'' (University of Toronto Press; 2010) 240 pages; Draws parallels between the two thinkers as voices of moderation with relevance today. * Schwarzbach, Bertram Eugene, ''Voltaire's Old Testament Criticism'', Librairie Droz, Geneva, 1971. * Torrey, Norman L., ''The Spirit of Voltaire'', Columbia University Press, 1938. *{{cite book|author=Vernon, Thomas S.|title=Great Infidels|url=http://www.positiveatheism.org/hist/voltvern.htm|chapter=Chapter V: Voltaire|year=1989|publisher=M & M Pr|isbn=0-943099-05-6|access-date=2013-02-16|archive-date=2001-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20010208224557/http://www.positiveatheism.org/hist/voltvern.htm|url-status=dead}} *{{cite book|author=Wade, Ira O.|year=1967|title=Studies on Voltaire|url=https://archive.org/details/studiesonvoltair0000unse|location=New York|publisher=Russell & Russell}} *Wright, Charles Henry Conrad, ''A History of French Literature'', [[Oxford University Press]], 1912. * "The Cambridge Companion to Voltaire", ed by Nicholas Cronk, 2009. ===ഫ്രഞ്ച് ഭാഷയിൽ=== * Pomeau, René ''La Religion de Voltaire'', Librairie Nizet, Paris, 1974. * Valérie Crugten-André, ''La vie de Voltaire'' [http://www.memo.fr/dossier.asp?ID=629] ===പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സുകൾ=== * Morley, J., ''The Works of Voltaire, A Contemporary Version'', (21 vol 1901), [http://app.libraryofliberty.org/?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Fperson=3804&Itemid=28 online edition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727030713/http://app.libraryofliberty.org/?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Fperson=3804&Itemid=28 |date=2011-07-27 }} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Sister project links|s=Author:Voltaire}} {{Wikisource1911Enc|Voltaire}} * [http://humanities.uchicago.edu/homes/VSA/visitors.html ''Encyclopédie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061018135640/http://humanities.uchicago.edu/homes/VSA/visitors.html |date=2006-10-18 }}, ARTFL Project, University of Chicago * [http://perso.orange.fr/dboudin/VOLTAIRE/Catcd1b.htm ''PRÉSENTATION DES OEUVRES COMPLÈTES DE VOLTAIRE EN CD-ROM''], ''Voltaire: Édition Electronique'' {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017045706/http://perso.orange.fr/dboudin/VOLTAIRE/Catcd1b.htm |date=2007-10-17 }} * [http://www.visitvoltaire.com/v_desfontaines.htm ''Château de Cirey – Residence of Voltaire''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121029021255/http://www.visitvoltaire.com/v_desfontaines.htm |date=2012-10-29 }}, visitvoltaire.com * [http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/history/Biographies/Chatelet.html ''Gabrielle Émilie Le Tonnelier de Breteuil Marquise du Châtelet''], School of Mathematics and Statistics, University of St Andrews, Scotland *{{cite web |author=Hewett, Caspar J. M. |url=http://thegreatdebate.org.uk/Voltaire.html |title=The Great Debate: Life of Voltaire. |accessdate=2 November 2008 |date= August 2006}} *[http://societe-voltaire.org/ The Société Voltaire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110411045242/http://societe-voltaire.org/ |date=2011-04-11 }} *[http://www.bacdefrancais.net/ An analysis of Voltaire's texts (in the "textes" topic)] {{In lang|fr}} *[http://www.livres-et-ebooks.fr/auteur/Voltaire-738/ Complete french ebooks of Voltaire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101202057/http://www.livres-et-ebooks.fr/auteur/Voltaire-738/ |date=2016-01-01 }} {{In lang|fr}} *[http://atheisme.free.fr/Biographies/Voltaire_e.htm Biography and quotes of Voltaire] *[http://www.laphilosophie.fr/livres-de-Voltaire-texte-integral.html Full Ebooks of Voltaire in French] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416084901/http://www.laphilosophie.fr/livres-de-Voltaire-texte-integral.html |date=2009-04-16 }} on the website "La philosophie" *[http://www.ville-ge.ch/imv/ Institut et Musée Voltaire, Geneva, Switzerland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090512210443/http://www.ville-ge.ch/imv/ |date=2009-05-12 }} * {{In lang|fr}} [http://athena.unige.ch/athena/voltaire/voltaire.html Works by Voltaire edited at athena.unige.ch] *[http://www.iep.utm.edu/d/deismfre.htm Internet Encyclopaedia of Philosophy on Voltaire] *[http://www.monsieurdevoltaire.com/ Monsieur de Voltaire] Correspondence in French *[http://thegreatdebate.org.uk/Voltaire.html The Life of Voltaire] Essay by Caspar J M Hewett *[http://www.visitvoltaire.com/ VisitVoltaire.com site with images] *[http://www.voltaire.ox.ac.uk/ Voltaire Foundation, Oxford, United Kingdom] *[http://www-personal.umich.edu/~jbourj/money3.htm Voltaire on the 10 French Franc banknote.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090418122631/http://www-personal.umich.edu/~jbourj/money3.htm |date=2009-04-18 }} *[http://www.harrymaugans.com/2006/03/30/voltaires-candide/ Voltaire's Candide and Leibniz] *[http://www.intratext.com/Catalogo/Autori/AUT396.HTM Voltaire's works]: works: text, concordances and frequency list *[http://history.hanover.edu/texts/voltaire/volindex.html Voltaire's writings from Philosophical Dictionary]. Selected and Translated by H.I. Woolf, 1924 *[http://www.harrymaugans.com/2006/04/18/worldly-and-personal-influences-on-voltaire%e2%80%99s-writing/ Worldly and Personal Influences on Voltaire’s Writing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120405172443/http://www.harrymaugans.com/2006/04/18/worldly-and-personal-influences-on-voltaire%E2%80%99s-writing/ |date=2012-04-05 }} *{{gutenberg author}} *[http://manybooks.net/authors/voltaire.html Free eBooks by Voltaire] at [http://manybooks.net/ Manybooks] [English and French] *{{worldcat id|id=lccn-n80-126267}} *[http://librivox.org/newcatalog/search.php?title=&author=Voltaire&action=Search Works by Voltaire] in free audio format from [[LibriVox]] *[http://voltaire.letteraturaoperaomnia.org/index.html Voltaire's works] and chronology *[http://www.lucidcafe.com/library/95nov/voltaire.html About Voltaire in "Lucidcafé"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060512161429/http://www.lucidcafe.com/library/95nov/voltaire.html |date=2006-05-12 }} *[http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php&person=3804 Online Library of Liberty – The Works of Voltaire (1901)]. Some volumes, including mostly the unabridged ''[[Dictionnaire philosophique]]'', translated by William F. Fleming {{Authority control|LCCN=n/80/126267}} {{bio-stub}} [[വർഗ്ഗം:തത്ത്വചിന്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:മത വിമർശകർ]] [[വർഗ്ഗം:1778-ൽ മരിച്ചവർ]] crt9wvetxsoxzwi3eiwtn69lgt5n2hx 0 78567 4675275 4501022 2026-10-11T17:10:50Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675275 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Louis XIV of France}} {{Infobox royalty|monarch |name = ലൂയി പതിനാലാമൻ |title= ഫ്രാൻസിന്റെയും നവാരെയുടേയും രാജാവ് |image =Louis XIV of France.jpg|200px |caption =ലൂയി പതിനാലാമൻ - ഹയാസിന്ത് റിഗോദ് 1701-ൽ വരച്ച ചിത്രം |reign = [[1643]] [[മെയ് 14]] - [[1715]] [[സെപ്റ്റംബർ 1]] |coronation = [[1654]] [[ജൂൺ 7]] |titles =''HM'' The King<br />''HRH'' The Dauphin of Viennois |full name = Louis-Dieudonné de France |predecessor =ലൂയി പതിമൂന്നാമൻ |successor = ലൂയി പതിനഞ്ചാമൻ |spouse = സ്പെയിനിലെ മരിയ തെരേസ; മെയ്ന്റെനോണിലെ മാർക്വിസ് ഫ്രാന്സ്വ ദ്'ഓബിഞ്ഞ |issue=[[Louis, Dauphin of France (1661-1711)|Louis, the Grand Dauphin]]<br />[[Anne-Élisabeth de France]]<br />[[Marie-Anne de France]]<br />[[Princess Marie-Therèse of France|Marie-Thérèse de France]]<br />[[Philippe-Charles de France|Philippe-Charles, duc d'Anjou]]<br /> Louis-François, duc d'Anjou |royal house =[[House of Bourbon]] |royal anthem = |father =ലൂയി പതിമൂന്നാമൻ |mother =ഓസ്ട്രിയയിലെ ആൻ |date of birth ={{birth date|df=yes|1638|9|5}} |place of birth =[[Château de Saint-Germain-en-Laye]], [[Saint-Germain-en-Laye]], France |date of death ={{death date and age|df=yes|1715|9|1|1638|9|5}} |place of death =[[Palace of Versailles|Château de Versailles]], [[Versailles]], France |date of burial = |place of burial =[[Saint Denis Basilica]], [[Saint-Denis]], France |signature = Louis XIV Signature.svg }} [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിന്റെയും]] [[നവാരേ|നവാരേയുടെയും]] രാജാവായിരുന്നു '''ലൂയി പതിനാലാമൻ''' ([[1638]] [[സെപ്റ്റംബർ 5]] - [[1715]] [[സെപ്റ്റംബർ 1]]). 1643 മുതൽ 1715-ൽ മരിക്കുനതുവരെ അദ്ദേഹം ഭരണം നടത്തി. എഴുപത്തിരണ്ട് വർഷവും മൂന്ന് മാസവും പതിനെട്ട് ദിവസവും നീണ്ട അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലം [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലെ]] ഏകാധിപതികളിൽ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയതാണ്<ref>{{cite web|url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761572792/Louis_XIV.html|title=Louis XIV|publisher=MSN Encarta|date=2008|accessdate=2008-01-20|archive-date=2009-11-01|archive-url=https://www.webcitation.org/5kx6kxUSq?url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761572792/Louis_XIV.html|url-status=dead}}</ref>. ''സൂര്യ രാജാവ്'' ([[ഫ്രഞ്ച്]] : ''le Roi Soleil'') എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം തന്റെ പ്രധാനമന്ത്രിയായ ഇറ്റാലിയൻ കർദ്ദിനാൾ ജൂൾസ് മസാരിൻ മരണപ്പെട്ടതിനു ശേഷം 1661-ൽ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഫ്രാൻസ് ഭരിക്കാൻ ആരംഭിച്ചത്<ref name=CatEn>{{cite web|url=http://www.newadvent.org/cathen/09371a.htm|title=Louis XIV|publisher=Catholic Encyclopedia|date=2007|accessdate=2008-01-19}}</ref>. രാജപദവി ദൈവികമായി കൈവരുന്നതാണെന്നും രാജാക്കൻമാരുടെ ഭരണത്തിന് സമയപരിധിയുണ്ടാകരുതെന്നും അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. കേന്ദ്രീകൃതമായ ഭരണം സ്ഥാപിക്കാനുള്ള തന്റെ മുൻഗാമികളുടെ പരിശ്രമങ്ങൾ അദ്ദേഹം തുടർന്നു. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ ബാക്കിപത്രങ്ങൾ ഫ്രാൻസിൽ അവശേഷിച്ച ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് തുടച്ചുനീക്കാൻശ്രമിച്ച അദ്ദേഹത്തിന് വിപ്ലവവുമായി എതിരിട്ട പ്രഭുക്കന്മാരെ തന്റെ വേഴ്സൈൽസ് കൊട്ടാരത്തിൽ താമസിക്കാനനുവദിക്കുക വഴി സമാധാനിപ്പിക്കാനും സാധിച്ചു. ലൂയിയുടെ ഭരണകാലത്തിന്റെ പ്രധാനഭാഗത്തും ഫ്രാൻസ് യൂറോപ്പിലെ ശക്തിയേറിയ രാജ്യമായിരുന്നു. ഫ്രാങ്കോ-ഡച്ച് യുദ്ധം, ഓഗ്സ്ബർഗ് ലീഗ് യുദ്ധം, സ്പാനിഷ് അനന്തരാവകാശയുദ്ധം എന്നീ മൂന്ന് പ്രധാന യുദ്ധങ്ങളിലും [[ഡെവല്യൂഷൻ യുദ്ധം]], പുനഃസമാഗമങ്ങളുടെ യുദ്ധം എന്നീ ഇതരയുദ്ധങ്ങളിലും ഫ്രാൻസ് ഇക്കാലത്ത് പങ്കെടുത്തു. രാഷ്ട്രീയം, യുദ്ധതന്ത്രം, സാംസ്കാരികം എന്നീ വിഷയങ്ങളിൽ പ്രശസ്തരായ പല പ്രധാനികളെയും അദ്ദേഹം തന്റെ ഭരണകാലത്ത് പരിപോഷിപ്പിക്കുകയും അവരിൽ നിന്ന് ഭരണത്തിന് ധാരാളം ഗുണങ്ങളുണ്ടാവുകയും ചെയ്തു. മസാരിൻ, ട്യൂറൻ, വോബൻ, [[മോള്യേർ]], റാസീൻ, ബോയ്ലോ, ലാ ഫൊണ്ടെയ്ൻ, ലള്ളി, ലെ ബ്രൂൺ, റിഗോദ്, ലൂയി ലെ വോ, മൻസാർട്ട്, ചാൾസ് പെറോ, ലെ നോത്ര് തുടങ്ങിയവർ ഇവരിൽ പെടുന്നു."ഞാനാണ് രാഷ്ട്രം" എന്ന് അദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിച്ചു. == അവലംബം == {{reflist}} ==ഗ്രന്ഥസൂചിക== {{refbegin|30em}} * Ashley, Maurice P. ''Louis XIV And The Greatness Of France'' (1965) [http://www.amazon.com/Louis-Greatness-France-Maurice-Ashley/dp/0029010802/ref=sr_1_22?ie=UTF8&s=books&qid=1202467644&sr=1-22 excerpt and text search] * Beik, William. ''Louis XIV and Absolutism: A Brief Study with Documents'' (2000) [http://www.amazon.com/Louis-XIV-Absolutism-Documents-Bedford/dp/031213309X/ref=sr_1_4?ie=UTF8&s=books&qid=1202467216&sr=1-4 excerpt and text search] * Beik, William. "The Absolutism of Louis XIV as Social Collaboration." ''Past & Present'' 2005 (188): 195–224. [http://muse.jhu.edu/journals/past_and_present/v188/188.1beik.html online at [[Project MUSE]]] *Bluche, François, ''Louis XIV'', (Franklin Watts, 1990) *[[Veronica Buckley|Buckley, Veronica]]. ''Madame de Maintenon: The Secret Wife of Louis XIV''. London: Bloomsbury, 2008 * Burke, Peter. ''The Fabrication of Louis XIV'' (1994) [http://www.amazon.com/Fabrication-Louis-XIV-Peter-Burke/dp/0300059434/ref=sr_1_6?ie=UTF8&s=books&qid=1202467216&sr=1-6 excerpt and text search] * ''Cambridge Modern History: Vol. 5 The Age Of Louis XIV'' (1908), old, solid articles by scholars; [http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/cmh/cmh.html#cmh1 complete text online] * Campbell, Peter Robert. ''Louis XIV, 1661–1715'' (London, 1993) * Church, William F., ed. ''The Greatness of Louis XIV''. (1972). * Cowart, Georgia J. ''The Triumph of Pleasure: Louis XIV and the Politics of Spectacle'' (U of Chicago Press, 2008) 299 pp; focus on opera and ballet * [[Vincent Cronin|Cronin, Vincent]]. ''Louis XIV''. London: HarperCollins, 1996 (ISBN 0002720728) * Dunlop, Ian. ''Louis XIV'' (2000), 512pp [http://www.amazon.com/Louis-XIV-Ian-Dunlop/dp/0312261969/ref=sr_1_7?ie=UTF8&s=books&qid=1202467216&sr=1-7 excerpt and text search] *Erlanger, Philippe, ''Louis XIV'' (Praeger 1970) *Fraser, Antonia. ''Love and Louis XIV: The Women in the Life of the Sun King''. London: Weidenfeld&nbsp;& Nicolson, 2006 (hardcover, ISBN 0-297-82997-1); New York: Nan A. Talese, 2006 (hardcover, ISBN 0-385-50984-7) * Goubert, Pierre. ''Louis XIV and Twenty Million Frenchmen'' (1972), social history from [[Annales School]] * Jones, Colin. ''The Great Nation: France from Louis XIV to Napoleon (1715–1799)'' (2002) * Lewis, W. H. ''The Splendid Century: Life in the France of Louis XIV'' (1953) [http://www.amazon.com/Splendid-Century-Life-France-Louis/dp/0881339210/ref=pd_bbs_sr_2?ie=UTF8&s=books&qid=1202467216&sr=1-2 excerpt and text search]; also [http://www.questia.com/read/6019084 online complete edition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100727002913/http://www.questia.com/read/6019084 |date=2010-07-27 }} * Le Roy Ladurie, Emmanuel. ''The Ancien Regime: A History of France 1610–1774'' (1999), survey by leader of the [[Annales School]] [http://www.amazon.com/Ancien-Regime-History-France-1610/dp/0631211969/ref=sr_1_3?ie=UTF8&s=books&qid=1202469887&sr=8-3 excerpt and text search] * Lynn, John A. ''The Wars of Louis XIV, 1667–1714'' (1999) [http://www.amazon.com/Wars-Louis-1667-1714-Modern-Perspective/dp/0582056292/ref=sr_1_5?ie=UTF8&s=books&qid=1202467216&sr=1-5 excerpt and text search] * Mitford, Nancy. ''The Sun King'' (1995), popular [http://www.amazon.com/Sun-King-Nancy-Mitford/dp/0140239677/ref=pd_bbs_sr_3?ie=UTF8&s=books&qid=1202467216&sr=1-3 excerpt and text search] * Nolan, Cathal J. ''Wars of the Age of Louis XIV, 1650–1715: An Encyclopedia of Global Warfare and Civilization'' . (2008) 607pp; over 1000 entries; ISBN 978-0-313-33046-9 * Rowlands, Guy. ''The Dynastic State and the Army under Louis XIV: Royal Service and Private Interest, 1661–1701'' (2002) [http://www.questia.com/read/105134626 online edition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100721154253/http://www.questia.com/read/105134626 |date=2010-07-21 }} *Rubin, David Lee, ed. ''Sun King: The Ascendancy of French Culture during the Reign of Louis XIV''. Washington: Folger Books and Cranbury: Associated University Presses, 1992. * [[John C. Rule|Rule, John C.]], ''Louis XIV and the craft of kingship'' 1969. * Shennan, J. H. ''Louis XIV'' (1993) [http://www.questia.com/read/108828773 online edition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081203210019/http://www.questia.com/read/108828773 |date=2008-12-03 }} *Thompson, Ian. ''The Sun King's Garden: Louis XIV, André Le Nôtre And the Creation of the Gardens of Versailles''. London: Bloomsbury Publishing, 2006 ISBN 1-58234-631-3 * Treasure, Geoffrey. ''Louis XIV'' (London, 2001). * Wilkinson, Rich. ''Louis XIV'' (2007) * Wolf, John B. ''Louis XIV'' (1968), the standard scholarly biography [http://www.questia.com/read/103250721 online edition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120420041053/http://www.questia.com/read/103250721 |date=2012-04-20 }} {{refend}} ==പുറം കണ്ണികൾ== {{commons|Louis XIV of France|ലൂയി പതിനാലാമൻ}} {{wikiquote}} * [http://www.louis-xiv.de/ "Louis XIV."] *[http://www.history.com/topics/louis-xiv Louis XIV] at ''History.com'' * [http://sinisterfrog.com/writings/louis-xiv "Music and politics in the court of Louis XIV"]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.smae.diplomatie.gouv.fr/choiseul/ressource/pdf/D16590004.pdf Full text of marriage contract] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070616071522/http://www.smae.diplomatie.gouv.fr/choiseul/ressource/pdf/D16590004.pdf |date=2007-06-16 }} ([[PDF]]), France National Archives transcription {{In lang|fr}} *[http://www.voltaire-integral.com/Html/00Table/14Loui14.html "''Le siècle de Louis XIV''"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204091718/http://www.voltaire-integral.com/Html/00Table/14Loui14.html |date=2012-02-04 }} by [[Voltaire]], 1751 *[http://www.archive.org/details/StoryOfCiv08_AgeOfLouisXIV ''The Story of Civilization VIII: The Age of Louis XIV''] online ebook by historians [[Will Durant]] and [[Ariel Durant]]. *{{cite web|title=Louis XIV King of France and Navarre 1643-1651-1715|url=http://genealogics.org/getperson.php?personID=I00000061&tree=LEO}} ''Genealogics.org'' *List of films dedicated to Louis XIV and period ({{cite web|url=http://www.louis-xiv.de/index.php?t=films&a=films |title=Louis XIV – the Sun King: Louis XIV – the Sun King |publisher=Louis-xiv.de |accessdate=31 August 2008}}) Of particular interest: Documentary on Versailles—The Visit. {{S-start}} {{s-hou|[[House of Bourbon|ബോർബോൺ രാജവംശം]]|5 September|1638|1 September|1715|[[Capetian dynasty]]}} {{s-reg}} {{S-break}} {{S-bef|before=[[Louis XIII of France|ലൂയി XIII]]}} {{s-ttl|title=[[List of French monarchs|കിംഗ് ഓഫ് ഫ്രാൻസ് ആൻഡ് നവാറെ]]|years=14 May 1643 – 1 September 1715}} {{s-aft|after=[[Louis XV of France|ലൂയി XV]]}} {{s-break}} {{s-roy|fr}} {{S-bef|before=[[Louis XIII of France|ലൂയി]]}} {{s-ttl|title=[[Dauphin of France|ഡൗഫിൻ ഓഫ് ഫ്രാൻസ്]]|years=5 September 1638 – 14 May 1643}} {{s-aft|after=[[Louis, Dauphin of France (1661-1711)|ലൂയി<br /><small>"ലെ ഗ്രാൻഡ് ഡൗഫിൻ"</small>]]}} {{s-end}} {{Authority control|LCCN=n/80/051801}} {{bio-stub}} [[വർഗ്ഗം:ഫ്രാൻസിന്റെ രാജാക്കന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഫ്രാൻസിന്റെ ചരിത്രം]] ov754onbso2sbrqm55kusubegwqkzky 0 87651 4675339 4613517 2026-10-11T22:23:17Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675339 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Obesity}} {{Infobox medical condition | name = അതിസ്ഥൗല്യം | caption = പൊണ്ണത്തടി ഉള്ള ആളിന്റെ ശരീരം | specialty = [[Endocrinology]] }} ശരീരത്തിലെ [[കൊഴുപ്പ്|കൊഴുപ്പിന്റെ]] അളവ് ആരോഗ്യത്തെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുംവിധം വർദ്ധിക്കുന്ന അവസ്ഥയെയാണ്‌ '''പൊണ്ണത്തടി''' അഥവാ അതിസ്ഥൗല്യം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇംഗ്ലീഷ്: obesity. രോഗങ്ങൾ വർദ്ധിക്കാനും [[ആയുർദൈർഘ്യം]] കുറയാനും പൊണ്ണത്തടി കാരണമാകുന്നു. [[ബോഡി മാസ് ഇൻഡക്സ്]] (BMI) എന്ന അളവുപയോഗിച്ചാണ്‌ ഒരു വ്യക്തി പൊണ്ണത്തടിയനാണോ എന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നത്. ഒരാളുടെ BMI 25-നും 30-നും ഇടയിലാണെങ്കിൽ അയാൾക്ക് അമിതവണ്ണമുണ്ടെന്നും BMI 30-ന്‌ 30-ന്‌ മുകളിലാണെങ്കിൽ പൊണ്ണത്തടിയുണ്ടെന്നും പറയുന്നു. [[ഹൃദ്രോഗം|ഹൃദ്രോഗങ്ങൾ]], ടൈപ് 2 [[പ്രമേഹം]], ഉറങ്ങുമ്പോൾ ശ്വാസതടസ്സം, [[അർബുദം|ചില അർബുദങ്ങൾ]], ഓസ്റ്റിയോആർത്രൈറ്റിസ് എന്നിവ വരാനുള്ള സാധ്യത പൊണ്ണത്തടി മൂലം വർദ്ധിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിൽ കലോറികളുടെ ആധിക്യം, വ്യായാമക്കുറവ്, ജനിതകകാരണങ്ങൾ എന്നിവ ചേർന്നാണ്‌ മിക്കവരിലും പൊണ്ണത്തടിക്ക് കാരണമാകുന്നത്. ചിലരിലെങ്കിലും ജനിതകകാരണങ്ങൾ, അന്തഃസ്രാവീരോഗങ്ങൾ, മരുന്നുകളുടെ ഉപയോഗം, മനോരോഗം എന്നിവയിലേതെങ്കിലും മാത്രമായും പൊണ്ണത്തടിക്ക് കാരണമാകാറുണ്ട്. ചില പൊണ്ണത്തടിയന്മാർ ഭക്ഷണം കുറച്ചുമാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂവെങ്കിലും മെറ്റബോളിസം(ഉപാപചയപ്രക്രിയ) മന്ദഗതിയിലായതിനാൽ ഭാരം വർദ്ധിക്കുന്നു എന്ന് അവകാശവാദങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും ഇവയ്ക്ക് ശക്തമായ തെളിവുകളില്ല. സാധാരണ ഗതിയിൽ പൊണ്ണത്തടിയന്മാരിൽ മെറ്റബോളിസത്തിന്റെ നിരക്ക് വർദ്ധിക്കാനാണ്‌ സാധ്യത<ref>{{cite book |author=Kushner, Robert |title=Treatment of the Obese Patient (Contemporary Endocrinology) |publisher=Humana Press |location=Totowa, NJ |year=2007 |pages=158 |isbn=1-59745-400-1 |url=http://books.google.ca/books?id=vWjK5etS7PMC&pg=PA121&lpg=PA121&dq=measurement+of+metabolism+in+obese+Bessesen&source=bl&ots=smPOi1tty9&sig=NvEWR4qspDeN3bq6g8pdvIdXwYA&hl=en&ei=5xTZSa61FY7CMfmqqPEO&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1#PPA158,M1 |doi= |accessdate=April 5, 2009}}</ref><ref name=Anes2000>{{cite journal |author=Adams JP, Murphy PG |title=Obesity in anaesthesia and intensive care |journal=Br J Anaesth |volume=85 |issue=1 |pages=91–108 |year=2000 |month=July |pmid=10927998 |doi= 10.1093/bja/85.1.91|url=http://bja.oxfordjournals.org/cgi/content/full/85/1/91}}</ref>. ഭക്ഷണക്രമീകരണവും [[വ്യായാമം|വ്യായാമവുമാണ്‌]] പൊണ്ണത്തടിക്ക് പ്രതിവിധി. ഇവയ്ക്ക് പുറമെയായോ ഇവ ഫലിക്കാതെ വരുമ്പോഴോ കൊഴുപ്പ് വലിച്ചെടുക്കുന്നത് കുറയ്ക്കുന്ന മരുന്നുകളും ഉപയോഗിക്കാം. പൊണ്ണത്തടി ഗുരുതരമാവുകയാണെങ്കിൽ ആമാശയത്തിന്റെയും കുടലിന്റെയും വ്യാപ്തം കുറയ്ക്കുക വഴി ഭക്ഷണത്തിൽ നിന്ന് പോഷകങ്ങൾ വലിച്ചെടുക്കുന്നത് കുറക്കാൻ [[ശസ്ത്രക്രിയ]] നടത്തുകയോ intragastric balloon സ്ഥാപിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു. ലോകത്ത് ഒഴിവാക്കാനാകുന്ന മരണങ്ങളിൽ വലിയൊരു പങ്കും പൊണ്ണത്തടി മൂലമുണ്ടാകുന്നതാണ്. മുതിർന്നവരിലും കുട്ടികളിലും പൊണ്ണത്തടി വർദ്ധിച്ചുവരുന്നു. 21-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ പ്രധാന ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളിലൊന്നായി ഇതിനെ കാണുന്നവരുണ്ട്<ref name=Barn1999>{{cite journal |author=Barness LA, Opitz JM, Gilbert-Barness E |title=Obesity: genetic, molecular, and environmental aspects |journal=Am. J. Med. Genet. A |volume=143A |issue=24 |pages=3016–34 |year=2007 |month=December |pmid=18000969 |doi=10.1002/ajmg.a.32035 |url=}}</ref> ==ചരിത്രം== ==വർഗ്ഗീകരണം== {{Main|പൊണ്ണത്തടിയുടെ തരം തിരിവ്}} [[File:Obesity & BMI.png|thumb|Obesity and BMI]] [[File:Obesity6.JPG|thumb|upright=1|right|alt=A front and side view of a "super obese" male torso. Stretch marks of the skin are visible along with gynecomastia.|A "super obese" male with a BMI of 53&nbsp;kg/m²: weight 182&nbsp;kg (400&nbsp;lb), height 185&nbsp;cm (6&nbsp;ft 1&nbsp;in)]] ശരീരത്തിനു അപകടമായ രീതിയിൽ കൊഴുപ്പ് അടിഞ്ഞു കൂടുത്തതിനെയാണ് പൊണ്ണത്തടി എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് .<ref name="WHO 2000 p.6">WHO 2000 p.6</ref> ബോഡീ മാസ്സ് ഇൻഡക്സ് ഉപയോഗിച്ചാണ് പൊണ്ണത്തടി നിർവചിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ വിശകലനത്തിനായി കൊഴുപ്പിന്റെ ഡിസ്റ്റ്രിബൂഷനും ഹ്രദ്രോഗ സാധ്യതയും കണക്കിലെടുക്കുന്നു. <ref name=Sweet2007>{{cite journal | author = Sweeting HN | title = Measurement and Definitions of Obesity In Childhood and Adolescence: A field guide for the uninitiated | journal = Nutr J | volume = 6 | issue = 1 | page = 32 | year = 2007 | pmid = 17963490 | pmc = 2164947 | doi = 10.1186/1475-2891-6-32 | url = http://www.nutritionj.com/content/6/1/32 }}</ref><ref>NHLBI p.xiv</ref> ബി.എം.ഐ. ശരീരത്തിലെ കൊഴുപ്പിന്റെ ശതമാനവും മൊത്തത്തിലെ കൊഴുപ്പുമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | author = Gray DS, Fujioka K | title = Use of relative weight and Body Mass Index for the determination of adiposity | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-epidemiology_1991_44_6/page/545 | journal = J Clin Epidemiol | volume = 44 | issue = 6 | pages = 545–50 | year = 1991 | pmid = 2037859 | doi = 10.1016/0895-4356(91)90218-X }}</ref> കുട്ടികളുടെ ശരീരഭാരം ലിംഗ, പ്രായഭേദമുള്ളതാണ്. കുട്ടികളിലും യുവാക്കളിലും പൊണ്ണത്തടി നിർവചിക്കുന്നത് വ്യത്യസ്തരീതിയിലാണ്. സാധാരണ ഭാരമുള്ള ഒരു ഗ്രൂപ്പുമായി തട്ടിച്ചുനോക്കിയാണ് ഇത് നിശ്ചയിക്കുന്നത്. ഇതിന് 95 പെർസെന്റൈൽ നു മുകളിലായി ബ്.എം.ഐ. ഉണ്ടോ എന്ന് നോക്കുന്നു. <ref name="cdc.gov">{{cite web|url=http://www.cdc.gov/nccdphp/dnpa/healthyweight/assessing/bmi/childrens_BMI/about_childrens_BMI.htm |title=Healthy Weight: Assessing Your Weight: BMI: About BMI for Children and Teens |publisher=[[Center for disease control and prevention]] |accessdate=April 6, 2009}}</ref> 1964-1994 ഇടക്ക് നിർവചിച്ചിട്ടുള്ള ഗ്രൂപ്പിന്റെ ബി.എം.ഐ. യുമായിട്ടാണ് ഇപ്പോഴത്തെ കുട്ടികളുടെ ബി.എം.ഐ. താരതമ്യപ്പെടുത്തി നോക്കുന്നത് .<ref name="Flegal KM, Ogden CL, Wei R, Kuczmarski RL, Johnson CL 2001 1086–93">{{cite journal | author = Flegal KM, Ogden CL, Wei R, Kuczmarski RL, Johnson CL | title = Prevalence of overweight in US children: comparison of US growth charts from the Centers for Disease Control and Prevention with other reference values for body mass index | journal = Am. J. Clin. Nutr. | volume = 73 | issue = 6 | pages = 1086–93 | date = June 2001 | pmid = 11382664 | doi = | url = http://www.ajcn.org/cgi/content/full/73/6/1086 }}</ref> വ്യക്തിയുടെ ശരീരഭാരത്തിനെ അയാളുടെ ഉയരത്തിന്റെ വർഗ്ഗവുമായി ഹരിക്കുമ്പോൾ കിട്ടുന്ന മൂല്യമാണ് ബി.എം.ഐ. എന്ന് പറയുന്നത്. താഴെ കാണിച്ചിരിക്കുന്ന ഫോർമുലയാണ് ഇതിന് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. :<math>\mathrm{BMI}= \frac{m}{h^2}</math>, :ഇവിടെ ''m'' എന്നത് വ്യക്തിയുടെ ഭാരവും ''h'' എന്നത് ഉയരവുമാണ്. ബി,എം.ഐ. കിലോഗ്രാം/ച.മീ അളവിലാണ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നത്. ഭാരം കിലോഗ്രാമിലും ഉയരം മീറ്ററിലും നോക്കുന്നു. {| class="wikitable" style="float: left; margin-right: 1em; text-align:center" ! colspan="2"| BMI (kg/m²) !! rowspan="2" valign="top" | Classification<ref>{{cite web|title=BMI classification|url=http://apps.who.int/bmi/index.jsp?introPage=intro_3.html|work=World Health Organization|accessdate=15 February 2014}}</ref> |- ! മുതൽ !! വരെ |- | || 18.5 || അധോഭാരം |- | 18.5 || 25.0 || സാധാരണ ഭാരം |- | 25.0 || 30.0 || അമിതഭാരം |- | 30.0 || 35.0 || class I പൊണ്ണത്തടി |- | 35.0 || 40.0 || class II പൊണ്ണത്തടി |- | 40.0 || || &nbsp;&nbsp;class III പൊണ്ണത്തടി &nbsp;&nbsp; |} പട്ടികയിലെ നിർവചനങ്ങൾ ലോകാരോഗ്യ സംഘടന 1997 രൂപപ്പെടുത്തിയതാണ്. പ്രസിദ്ധീകരണം 2000-ൽ <ref name="WHO 2000 p.9">WHO 2000 p.9 </ref> ഈ നിർവചനങ്ങൾക്ക് ചില മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ശത്രക്രിയാ ശാസ്ത്രശാഖ തരം 3 പൊണ്ണത്തടിയെ വീണ്ടും വിഭജിച്ചിട്ടുണ്ട്> .<ref name=morbid2007>{{cite journal | author = Sturm R | title = Increases in morbid obesity in the USA: 2000–2005 | url = https://archive.org/details/sim_public-health_2007-07_121_7/page/492 | journal = Public Health | volume = 121 | issue = 7 | pages = 492–6 | date = July 2007 | pmid = 17399752 | pmc = 2864630 | doi = 10.1016/j.puhe.2007.01.006 }}</ref> :* Any BMI ≥ 35 or 40&nbsp;kg/m² എന്നാൽ അധിക വണ്ണം :* A BMI of ≥ 35&nbsp;kg/m² വണ്ണവും മറ്റും ശാരീരിക പ്രശനങ്ങളും ഉള്ളപ്പോൾ ≥40–44.9&nbsp;kg/m² മാരകമായ പൊണ്ണത്തടി. :* A BMI of ≥ 45 or 50&nbsp;kg/m² സൂപ്പർ പൊണ്ണത്തടി == അവലംബം == {{reflist}} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== <!-- Please only include material which addresses obesity in general, rather than specific aspects, or related topics --> {{Refbegin}} <!-- * {{dmoz|Health/Conditions_and_Diseases/Nutritional_and_Metabolic_Disorders/Obesity/}} --> * {{cite book |author=ഫ്യൂമെന്റോ, മൈക്കൽ | authorlink=മൈക്കൽ ഫ്യൂമെന്റോ | title=ദി ഫാറ്റ് ഓഫ് ദി ലാൻഡ്: അവർ ഹെൽത്ത് ക്രൈസെസ് ആൻഡ് ഹൗ ഓവർവൈറ്റ് അമേരിക്കൻസ് കാൻ ഹെല്പ് ദെംസെൽവ്സ് |url=https://archive.org/details/fatoflandourheal0000mich |publisher=പെങ്വിൻ ബുക്ക്സ് |location=ന്യൂ യോർക്ക് |year=1997 |isbn=0-14-026144-3}} * {{cite book |author=കെല്ലർ, കാതലീൻ |title=എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് ഒബീസിറ്റി |publisher=സാഗ പബ്ലിക്കേഷൻസ്, ഇൻക് |location=തൗസന്റ് ഓക്ക്സ്, കാലിഫോർണിയ |year=2008 |isbn=1-4129-5238-7 |oclc= |url=http://books.google.com/?id=aRp2rJrEqZsC&dq=IOTF+obesity+map|doi= |accessdate=}} * {{cite book |author=കോലാട്ട, ജിന | authorlink=ജിന കോലാട്ട |title=റീത്തിംഗിങ്ങ് തിൻ: ദി ന്യൂ സയൻസ് ഓഫ് വൈറ്റ് ലോസ്സ് – ആൻഡ് ദി മിത്ത്സ് ആൻഡ് റിയാലിറ്റീസ് ഓഫ് ഡയറ്റിംഗ് |url=https://archive.org/details/rethinkingthinne0000kola |publisher=പികഡോർ |location= |year=2007 |pages= |isbn=0-312-42785-9}} * {{cite book|author=കോപെൽമാൻ, പീറ്റർ ജി.|title=ക്ലിനിക്കൽ ഒബീസിറ്റി ഇൻ അഡൽട്ട്സ് ആൻഡ് ചിൽഡ്രൻ|publisher=ബ്ലാക്ക്‌വെൽ പബ്ലിഷിംഗ്|location= |year=2005|page=493 |isbn=1-4051-1672-2|url=http://books.google.com/?id=u7RvldSr5M0C&pg=PA87&dq=80+percent+of+the+offspring+of+two+obese+parents+become+obese}} * {{cite book |author=ലെവി-നവാറോ, എലെന |title=ദി കൾച്ചർ ഓഫ് ഒബീസിറ്റി ഇൻ ഏർലി ആൻഡ് ലേറ്റ് മോഡേണിറ്റി |url=https://archive.org/details/cultureofobesity0000levy |publisher=പാൽഗ്രേവ് മാക്മില്ലൺ |location= |year=2008 |pages= |isbn=0-230-60123-5}} * {{cite book |author=പൂൾ, റോബർട്ട് |title=ഫാറ്റ്: ഫൈറ്റിംഗ് ദി ഒബീസിറ്റി എപിഡെമിക് |url=https://archive.org/details/fatfightingobesi00pool |publisher=[[Oxford University Press|ഓക്സ്ഫോഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രെസ്സ്]] |location=ഓക്സ്ഫോഡ്, യു.കെ. |year=2001 |pages= |isbn=0-19-511853-7}} {{Refend}} [[വർഗ്ഗം:ജീവിതശൈലി രോഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ശാരീരിക അവസ്ഥകൾ]] {{health-stub}} o27a5k17hy1qe69zxmnfb4pd6hn2m80 0 91313 4675402 4602797 2026-10-12T04:43:00Z Vijayanrajapuram 21314 /* മരണം */ 4675402 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|G.V. Raja}} {{Infobox person | name = '''ലെഫ്റ്റെനെന്റ് കേണൽ''' പി. ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജാവ്‌ | image = Lt. Col. Godavarma Raja of Travancore (1938).jpg | caption = | birth_name = കാർത്തിക നാൾ ഗോദവർമ്മ രാജ | birth_date = {{Birth date|1908|10|13}} | birth_place = കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പൂഞ്ഞാർ | death_date = {{Death date and age|1971|04|30|1908|10|13}} | death_place = കുളു താഴ്വാരം | nationality = തിരുവതാംകൂർ രാജ്യം ഇന്ത്യൻ യുണിയൻ | other_names = ജി. വി. രാജ, കേണൽ | occupation = തിരുവിതാംകൂർ കരസേനയിൽ 1934-56 വരെ സേവനം അനുഷ്ടിച്ച ശേഷം ''ലെഫ്റെനെന്റ്റ് കേണൽ'' ആയി വിരമിച്ചു, കേരള സ്പോർട്സ് കൗൺസിലിന്റെ സ്ഥാപകനും ആജീവനാന്ത പ്രസിഡന്റും (1954-1971), തിരുവിതാംകൂർ ലേബർ കോറിന്റെ ''ഓഫീസർ കമ്മാൻന്റ്റ്'', കേരള യൂനിവേർസിറ്റിയുടെ ആദ്യത്തെ ഫിസികൽ എജ്യുകേഷൻ ഡയറക്ടർ, ലോൺ ടെന്നീസ് അസോസിയേഷൻ പ്രസിഡന്റ്‌, ഇന്ത്യ എയറോ ക്ലബിന്റെ വൈസ്‌ പ്രസിഡന്റ്‌, ഓൾ ഇന്ത്യ സ്പോർട്സ് കൗൻസിൽ അംഗം തുടങിയവ | years_active = 1933-1971 | known_for = അവസാന മഹാരാജാവ് ചിത്തിര തിരുനാൾ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യാ സഹോദരനാണ് | spouse = [[കാർത്തിക തിരുനാൾ ലക്ഷ്മിഭായി]] (m.1934) | children = അവിട്ടം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ, പൂയം തിരുനാൾ ഗൌരി പാർവ്വതിഭായി, [[അശ്വതി തിരുനാൾ ഗൗരി ലക്ഷ്മിഭായി]], [[ മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ രണ്ടാമൻ]] | parents = പുതുശ്ശേരി മനയ്ക്കൽ നാരായണൻ നമ്പൂതിരി (പിതാവ്), കാഞ്ഞിരമറ്റം കൊട്ടാരത്തിൽ കാർത്തിക നാൾ അംബാലിക തമ്പുരാട്ടി (മാതാവ്) | relatives = മഹാരാജ ശ്രീ [[ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ]] (ഭാര്യാസഹോദരൻ), മഹാരാജ ശ്രീ [[ഉത്രാടം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]](ഭാര്യാസഹോദരൻ), [[രാജാ രവിവർമ്മ]](ഭാര്യയുടെ മാതാമഹിയുടെ പിതാവ്), [[സേതു ലക്ഷ്മി ബായി]](ഭാര്യാമാതാവിന്റെ മൂത്ത സഹോദരി, ആറ്റിങ്ങൽ മൂത്ത റാണി, തിരുവിതാംകൂറിന്റെ അവസാന റീജന്റ് ഭരണാധികാരി) [[ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി]] (സഹോദരിപുത്രി) [[പി. ആർ. രാമവർമ്മ രാജ]] (സഹോദരൻ) }} കേരള സ്പോർട്സ് കൗൺസിലിന്റെ സ്ഥാപക പ്രസിഡന്റായിരുന്നു '''ജി.വി. രാജ''' എന്ന '''ലഫ്. കേണൽ. പി. ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജ''' ([[ഒക്ടോബർ 13]], [[1908]] - [[ഏപ്രിൽ 30]], [[1971]]).<ref>{{cite web|url=http://www.sportscouncil.kerala.gov.in/president.php|title=Kerala State Sports Council : KSSC Presidents|language=ഇംഗ്ലീഷ്|accessdate=15 December 2009|archive-date=2010-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20101203014821/http://www.sportscouncil.kerala.gov.in/president.php|url-status=dead}}</ref> കേരളത്തിന്റെ കായികചരിത്രത്തിലെ സുപ്രധാനവ്യക്തിത്വമായ അദ്ദേഹം '''[[കേരളത്തിലെ വിനോദസഞ്ചാരം|കേരളത്തിലെ വിനോദസഞ്ചാരത്തിന്റെ]] പിതാവായും''' കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.hindu.com/2008/10/12/stories/2008101252260400.htm|title=G.V. Raja birth centenary|language=ഇംഗ്ലീഷ്|date=12 October 2008|publisher=The Hindu|accessdate=15 December 2009|archive-date=2008-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20081015225308/http://www.hindu.com/2008/10/12/stories/2008101252260400.htm|url-status=dead}}</ref> ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനമായ ഒക്ടോബർ 13, കേരളസർക്കാർ 'സംസ്ഥാന കായിക ദിനം' ആയി ആചരിക്കുന്നു. == ബാല്യം, യൗവനം == 1908 ഒക്ടോബർ 13-ന് [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] [[പൂഞ്ഞാർ|പൂഞ്ഞാറിൽ]], കാഞ്ഞിരമറ്റം കൊട്ടാരത്തിൽ കാർത്തിക തിരുനാൾ അംബാലിക തമ്പുരാട്ടിയുടെയും പുതുശ്ശേരി മനയ്ക്കൽ നാരായണൻ നമ്പൂതിരിയുടെയും മകനായി ജനിച്ചു. അദ്ദേഹം പഠിച്ചത് പൂഞ്ഞാർ രാജകുടുംബത്തിന്റെ തന്നെ കീഴിൽ 1913-ൽ സ്ഥാപിച്ച എസ്സ്. എം. വി. (S. M .V) ഹൈസ്കൂളിൽ ആണ്. സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയശേഷം മെഡിസിനിൽ ബിരുദപഠനം നടത്തിയത് മദ്രാസിലായിരുന്നു.<ref>{{cite news|last=എ എൻ|first=രവീന്ദ്രദാസ്|title=മറക്കരുത്, ഫുട്ബോളിന്റെ ഈ രക്ഷകനെ|url=http://www.deshabhimani.com/periodicalContent5.php?id=832|accessdate=14 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2014-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20140415061808/http://www.deshabhimani.com/periodicalContent5.php?id=832|url-status=dead}}</ref> 1934 ജനുവരി 24-ന് 26കാരനായ ജി. വി. രാജ 17കാരിയായ [[കാർത്തിക തിരുനാൾ ലക്ഷ്മിഭായി]]യെ വിവാഹം കഴിച്ചു. കാർത്തിക തിരുനാൾ തിരുവിതാംകൂറിന്റെ അവസാനത്തെ മഹാരാജാവായിരുന്ന ശ്രീ [[ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ]]യുടെ ഏക സഹോദരി ആയിരുന്നു. കാർത്തിക തിരുനാളുമായിട്ടുള്ള വിവാഹ ശേഷമാണു ജി. വി. രാജ തിരുവനന്തപുരത്ത് എത്തുന്നത്‌. <ref>{{cite web|url=http://malayalam.webdunia.com/newsworld/news/currentaffairs/0810/13/1081013047_2.htm|title=കായികകേളികളുടെ തമ്പുരാൻ| publisher=വെബ്ദുനിയ| language=മലയാളം| accessdate=15 December 2009}}</ref> മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ മെഡിസിനു പഠിക്കുമ്പോൾ ആയിരുന്നു തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബത്തിൽ നിന്നും വിവാഹാലോചന ലഭിച്ചത്. വിവാഹത്തിന് സമ്മതം നൽകിയ അദ്ദേഹം അപ്പോൾ തന്നെ ബിരുദ പഠനം ഉപേക്ഷിച്ചു. 1933 ൽ തന്നെ വിവാഹ ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങിയിരുന്നു. കോട്ടയ്ക്കകത്ത് സുന്ദരവിലാസം കൊട്ടാരം മുതൽ പടിഞ്ഞാറേക്കോട്ട വരെ വിസ്തൃതമായ സ്ഥലങ്ങളിലെല്ലാം വിവാഹത്തോടനുബന്ധിച്ച് പന്തലും മറ്റ് വേദികളും ഉയർന്നിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാരും കേരളത്തിലേയും തെക്കേ ഇന്ത്യയിലേയും രാജകുടുംബാംഗങ്ങളും പള്ളിക്കെട്ടിൽ പങ്കെടുക്കാൻ എത്തിയിരുന്നു. വിവാഹത്തിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള ആഘോഷങ്ങൽ ഒരാഴ്ചയോളം നീണ്ടു നിന്നു. വിവാഹശേഷം അന്നത്തെ [[മരുമക്കത്തായം|മരുമക്കത്തായ]] വ്യവസ്ഥിതി പ്രകാരം ജി. വി. രാജ കാർത്തിക തിരുനാളിനോപ്പം തിരുവനന്തപുരത്ത് സ്ഥിരതാമസമാക്കി. വിവാഹ ശേഷം ഇരുവരും കുറച്ചു കാലം മധുവിധു ആഘോഷിക്കാൻ കോവളത്തായിരുന്നു താമസം. ഈ സമയത്താണ് കോവളത്തിന്റെ പ്രകൃതി ഭംഗി മനസ്സിലാക്കിയ ഗോദവർമ്മ രാജ, അവിടം ഒരു വിനോദസഞ്ചാര മേഖലയാക്കി വികസിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചത്. കാർത്തിക തിരുനാളുമായുള്ള വിവാഹ ശേഷം ഗോദവർമ്മ രാജ തിരുവിതാംകൂർ സൈന്യത്തിൽ ''ക്യാപ്റ്റൻ'' ആയി സൈനിക സേവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; ''ലെഫ്റെനെന്റ്റ് കേണൽ'' ആയി അദേഹം 1950 ൽ വിരമിച്ചു.<ref>{{cite web|url=h http://www.weblokam.com/news/sportsnews/0304/30/1030430010_1.htm|title=ഗോദവർമ്മരാജ|language=മലയാളം|accessdate=15 December 2009|archive-date=2011-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110929115142/http://www.weblokam.com/news/sportsnews/0304/30/1030430010_1.htm|url-status=dead}}</ref> അവിട്ടം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ (1944-ൽ ആറാമത്തെ വയസ്സിൽ ഹൃദയസംബന്ധമായ രോഗത്തെ തുടർന്ന് മരിച്ചു), പൂയം തിരുനാൾ ഗൌരി പാർവതി ഭായി, കേരളത്തിലെ പ്രസിദ്ധ ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യകാരി [[അശ്വതിതിരുനാൾ ഗൗരി ലക്ഷ്മിഭായി]], [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ രണ്ടാമൻ]] എന്നിവർ മഹാറാണി കാർത്തിക തിരുനാൾ-കേണൽ ഗോദവർമ്മ രാജാ ദമ്പതികളുടെ മക്കളാണ്. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == സംസ്ഥാനത്ത് [[ടെന്നീസ്]] പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനായി [[വിംബിൾഡൺ]] ജേതാവ് [[ബിൽ ടിൽഡൺ|ബിൽ ടിൽഡണെ]] ഒരു പ്രദർശന മത്സരത്തിനായി ക്ഷണിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.ttc.org.in/profile/index.html|title=Trivandrum Tennis Club : About us / History|3=|language=ഇംഗ്ലീഷ്accessdate=15 December 2009|access-date=2009-12-27|archive-date=2012-12-18|archive-url=https://archive.today/20121218161249/http://www.ttc.org.in/profile/index.html|url-status=dead}}</ref> ഇതിനെത്തുടർന്ന് 1938 [[ഫെബ്രുവരി 1]]-ന് തിരുവനന്തപുരം [[ശാസ്തമംഗലം|ശാസ്തമംഗലത്ത്]] ട്രിവാൻഡ്രം ടെന്നീസ് ക്ലബ് സ്ഥാപിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.prd.kerala.gov.in/sportsmain.htm|title=Sports and Games in Kerala|publisher=Information & Public Relation Department, Kerala|accessdate=15 December 2009|archive-date=2006-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20060428081830/http://www.prd.kerala.gov.in/sportsmain.htm|url-status=dead}}</ref> 1950 മുതൽ 1953 വരെ [[കേരള ക്രിക്കറ്റ് അസോസിയേഷൻ|കേരള ക്രിക്കറ്റ് അസോസിയേഷന്റെ]] പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.<ref>{{cite web| url=http://www.keralacricketassociation.com/Profile.html| title=Profile of Kerala Cricket Association| accessdate=15 December 2009| archive-date=2010-03-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20100326191805/http://www.keralacricketassociation.com/Profile.html| url-status=dead}}</ref> [[ബി.സി.സി.ഐ]] യുടെ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനവും വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ബി.സി.സി.ഐ സ്ഥാനം വഹിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ മലയാളി എന്ന ബഹുമതിയും അദ്ദേഹത്തിനു തന്നെ. 1954-ൽ രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ട ട്രാവൻകൂർ സ്പോർട്സ് കൗൺസിലിന്റെ സ്ഥാപകപ്രസിഡന്റായിരുന്നു. 11 കായികസംഘടനകളുടെ യോഗത്തിന്റെ ഫലമായാണ്‌ ഈ സംഘടന രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടത്. [[കേരളപ്പിറവി|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ രൂപവത്കരണത്തോടെ]] ട്രാവൻകൂർ സ്പോർട്സ് കൗൺസിൽ കേരള സ്പോർട്സ് കൗൺസിലായി മാറി. മരണം വരെ അദ്ദേഹം കൗൺസിലിന്റെ പ്രസിഡന്റായി തുടർന്നു. ട്രിവാൻഡ്രം ഗോൾഫ് ക്ലബ് കമ്മിറ്റി,<ref>{{cite web|url=http://www.corporationoftrivandrum.org/index.php?option=com_content&view=article&id=165&Itemid=18&limitstart=31|title=Thiruvananthapuram Corporation : About City|publisher=Thiruvananthapuram Corporation|language=Malayalam|accessdate=15 December 2009|archive-date=2011-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725201949/http://www.corporationoftrivandrum.org/index.php?option=com_content&view=article&id=165&Itemid=18&limitstart=31|url-status=dead}}</ref> വേളി ബോട്ട് ക്ലബ്, ട്രിവാൻഡ്രം ഫ്ലയിങ്ങ് ക്ലബ് എന്നിവയും അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ചതാണ്‌. തിരുവിതാംകൂർ സർവകലാശാലയുടെ ലേബർ കോറിന്റെ കമാൻഡന്റായും സേവനമനുഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. സർവകലാശാലയുടെ ആദ്യത്തെ ഫിസിക്കൽ എജ്യുക്കേഷൻ ഡയറക്റ്ററുമായിരുന്നു. [[കോവളം|കോവളത്തെ]] വിനോദസഞ്ചാരമേഖലയാക്കി വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിൽ രാജ പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു. ''KTDC''-യുടെ ആദ്യത്തെ<ref>GV Raja centre coming up in Kovalam - by CNN IBN LIVE http://ibnlive.in.com/news/gv-raja-centre-coming-up-in-kovalam/204393-60-123.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} "A 1,000-seat convention centre named after G V Raja, the first chairman of Kerala Tourism Development Corporation (KTDC), will be the highlight of an expansion project currently underway at KTDC’s Hotel Samudra at Kovalam. "</ref> ചെയർമാനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://keralatourismwebmagazine.com/php/articlecontent.php?tid=26&issue=1&lid=1&v=1|title=Col. GODA VARMA RAJA The God Father of Kerala Tourism|work=Kerla Tourism Web Magazine|accessdate=15 December 2009}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളം|തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളത്തിന്റെ]] വികസനത്തിനും വേണ്ടി യത്നിചതും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. == മരണം == [[1971]]-ൽ ഇന്ത്യ സ്പോർട്സ് കൌൺസിലിന്റെ മീറ്റിംഗിൽ പങ്കെടുക്കാനായി പട്യാലയിലേക്ക് പോയ അദേഹം [[ഏപ്രിൽ 30]]-ന്‌ കുളു താഴ്വരയിൽ വച്ചുണ്ടായ വിമാനാപകടത്തിൽ അന്തരിച്ചു. വിമാനം പറന്നുയർന്ന ഉടനെ തന്നെ യന്ത്രത്തകരാറ് കാരണം നിലംപതിച്ചു. ഉടനെ തന്നെ ഫയർഫോഴ്സ് എത്തി തീ കെടുത്തിയെങ്കിലും അപകടം നടന്ന ക്ഷണം തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവൻ പോയിരുന്നു. അദേഹത്തിന്റെ മൃതശരീരം ഡൽഹി വഴി തിരുവനന്തപുരത്തെതിച്ചു, പൊതു ദർശനത്തിനു വച്ച ശേഷം ജന്മനാടായ പൂഞ്ഞാരിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. അദേഹത്തിന്റെ തറവാടായ കാഞ്ഞിരമറ്റം കൊട്ടാരത്തിൽ വച്ച് ദഹിപ്പിച്ചു. ജി വി രാജയുടെ മരണസമയത്ത് തിരുവനന്തപുരം വിമാന താവളത്തിന്റെ വികസന പ്രക്രിയകൾ നടക്കുകയായിരിന്നു. തിരുവനന്തപുരത്ത് ഒരു വിസ്കൌന്ട്ട് ഫ്ലൈറ്റ് ഇറങ്ങി കാണണം എന്നുള്ളത് അദേഹത്തിന്റെ ഒരു വലിയ ആഗ്രഹമായിരുന്നു. പക്ഷെ വിധിവിഹിതമെന്നു എന്ന് പറയട്ടെ അവിടെ ആദ്യം ഇറങ്ങിയ വലിയ വിമാനം ജി. വി. രാജയുടെ മൃതദേഹവും വഹിച്ചു കൊണ്ടുള്ളതായിരുന്നു. മരിക്കുമ്പോൾ അദേഹത്തിന് 62 വയസ്സായിരുന്നു പ്രായം.<ref>{{cite web|last=ഉമ|first=മഹേശ്വരി|title=G.V.Raja (The history of Sports and Games in Kerala) (English )|url=http://kerala4u.in/45/other/gvraja-history-sports-and-games-kerala|publisher=http://kerala4u.in/|accessdate=14 ഏപ്രിൽ 2014|archive-date=2014-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202094631/http://kerala4u.in/45/other/gvraja-history-sports-and-games-kerala|url-status=dead}}</ref> മൃതദേഹം പൂർണ ഔദ്യോഗിക ബഹുമതികളോടെ പൂഞ്ഞാർ കൊട്ടാരം വളപ്പിലെ കുടുംബശ്മശാനത്തിൽ സംസ്കരിച്ചു. ==ബഹുമതികൾ== തിരുവനന്തപുരത്തെ കായികവിദ്യാലയം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം [[ജി.വി. രാജാ സ്പോട്​സ് സ്കൂൾ മൈലം|ജി.വി. രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ]] എന്ന് നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കായികരംഗത്തെ സംഭാവനകൾക്ക് കേരള സ്പോർട്സ് കൗൺസിൽ ജി.വി. രാജ പുരസ്കാരം നൽകിവരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/2009/04/25/stories/2009042552622000.htm|title=G.V. Raja award for Renjith|publisher=The Hindu|accessdate=15 December 2009}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> വിനോദസഞ്ചാരമേഖലയ്ക്കുള്ള ആജീവനാന്തസംഭാവനകൾക്ക് കേരള വിനോദസഞ്ചാരവകുപ്പ് നൽകിവരുന്ന പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിലാണ്‌.<ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2004/01/20/stories/2004012005710400.htm |title=Tourism award for Thankam Philip |publisher=The Hindu |accessdate=15 December 2009 |archive-date=2004-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040218013413/http://www.hindu.com/2004/01/20/stories/2004012005710400.htm |url-status=dead }}</ref> രാജയുടെ ജന്മദിനമായ ഒക്ടോബർ 13 കേരള കായികദിനമായി ആചരിക്കുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.hindu.com/2008/10/14/stories/2008101455561800.htm|title=Impressive function to mark Kerala Sports Day|date=14 October 2008|publisher=The hindu|accessdate=15 December 2009|archive-date=2008-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20081015070800/http://www.hindu.com/2008/10/14/stories/2008101455561800.htm|url-status=dead}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറം കണ്ണികൾ == *[http://malayalam.yahoo.com/%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%9C%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D-%E0%B4%B1%E0%B5%86-%E0%B4%95%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%80%E0%B4%B0%E0%B5%8D-%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2-062125143.html രാജകുടുംബത്തിൻറെ കണ്ണീർ തോരുന്നില്ല! മനോരമഓൺലൈൻ – 2012 ജനു 28, ശനി] {{Webarchive|url=https://archive.today/20140316161547/http://malayalam.yahoo.com/%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%9C%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D-%E0%B4%B1%E0%B5%86-%E0%B4%95%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%80%E0%B4%B0%E0%B5%8D-%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2-062125143.html |date=2014-03-16 }} [[വർഗ്ഗം:1908-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം: 1971-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 13-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 30-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] {{India-bio-stub}} mlqv5fzczcjwrbcwy5adriwidiga5pe 4675413 4675402 2026-10-12T05:53:35Z Vijayanrajapuram 21314 Vijayanrajapuram എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഗോദവർമ്മ രാജ]] എന്ന താൾ [[പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജ]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 4675402 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|G.V. Raja}} {{Infobox person | name = '''ലെഫ്റ്റെനെന്റ് കേണൽ''' പി. ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജാവ്‌ | image = Lt. Col. Godavarma Raja of Travancore (1938).jpg | caption = | birth_name = കാർത്തിക നാൾ ഗോദവർമ്മ രാജ | birth_date = {{Birth date|1908|10|13}} | birth_place = കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പൂഞ്ഞാർ | death_date = {{Death date and age|1971|04|30|1908|10|13}} | death_place = കുളു താഴ്വാരം | nationality = തിരുവതാംകൂർ രാജ്യം ഇന്ത്യൻ യുണിയൻ | other_names = ജി. വി. രാജ, കേണൽ | occupation = തിരുവിതാംകൂർ കരസേനയിൽ 1934-56 വരെ സേവനം അനുഷ്ടിച്ച ശേഷം ''ലെഫ്റെനെന്റ്റ് കേണൽ'' ആയി വിരമിച്ചു, കേരള സ്പോർട്സ് കൗൺസിലിന്റെ സ്ഥാപകനും ആജീവനാന്ത പ്രസിഡന്റും (1954-1971), തിരുവിതാംകൂർ ലേബർ കോറിന്റെ ''ഓഫീസർ കമ്മാൻന്റ്റ്'', കേരള യൂനിവേർസിറ്റിയുടെ ആദ്യത്തെ ഫിസികൽ എജ്യുകേഷൻ ഡയറക്ടർ, ലോൺ ടെന്നീസ് അസോസിയേഷൻ പ്രസിഡന്റ്‌, ഇന്ത്യ എയറോ ക്ലബിന്റെ വൈസ്‌ പ്രസിഡന്റ്‌, ഓൾ ഇന്ത്യ സ്പോർട്സ് കൗൻസിൽ അംഗം തുടങിയവ | years_active = 1933-1971 | known_for = അവസാന മഹാരാജാവ് ചിത്തിര തിരുനാൾ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യാ സഹോദരനാണ് | spouse = [[കാർത്തിക തിരുനാൾ ലക്ഷ്മിഭായി]] (m.1934) | children = അവിട്ടം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ, പൂയം തിരുനാൾ ഗൌരി പാർവ്വതിഭായി, [[അശ്വതി തിരുനാൾ ഗൗരി ലക്ഷ്മിഭായി]], [[ മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ രണ്ടാമൻ]] | parents = പുതുശ്ശേരി മനയ്ക്കൽ നാരായണൻ നമ്പൂതിരി (പിതാവ്), കാഞ്ഞിരമറ്റം കൊട്ടാരത്തിൽ കാർത്തിക നാൾ അംബാലിക തമ്പുരാട്ടി (മാതാവ്) | relatives = മഹാരാജ ശ്രീ [[ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ]] (ഭാര്യാസഹോദരൻ), മഹാരാജ ശ്രീ [[ഉത്രാടം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]](ഭാര്യാസഹോദരൻ), [[രാജാ രവിവർമ്മ]](ഭാര്യയുടെ മാതാമഹിയുടെ പിതാവ്), [[സേതു ലക്ഷ്മി ബായി]](ഭാര്യാമാതാവിന്റെ മൂത്ത സഹോദരി, ആറ്റിങ്ങൽ മൂത്ത റാണി, തിരുവിതാംകൂറിന്റെ അവസാന റീജന്റ് ഭരണാധികാരി) [[ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി]] (സഹോദരിപുത്രി) [[പി. ആർ. രാമവർമ്മ രാജ]] (സഹോദരൻ) }} കേരള സ്പോർട്സ് കൗൺസിലിന്റെ സ്ഥാപക പ്രസിഡന്റായിരുന്നു '''ജി.വി. രാജ''' എന്ന '''ലഫ്. കേണൽ. പി. ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജ''' ([[ഒക്ടോബർ 13]], [[1908]] - [[ഏപ്രിൽ 30]], [[1971]]).<ref>{{cite web|url=http://www.sportscouncil.kerala.gov.in/president.php|title=Kerala State Sports Council : KSSC Presidents|language=ഇംഗ്ലീഷ്|accessdate=15 December 2009|archive-date=2010-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20101203014821/http://www.sportscouncil.kerala.gov.in/president.php|url-status=dead}}</ref> കേരളത്തിന്റെ കായികചരിത്രത്തിലെ സുപ്രധാനവ്യക്തിത്വമായ അദ്ദേഹം '''[[കേരളത്തിലെ വിനോദസഞ്ചാരം|കേരളത്തിലെ വിനോദസഞ്ചാരത്തിന്റെ]] പിതാവായും''' കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.hindu.com/2008/10/12/stories/2008101252260400.htm|title=G.V. Raja birth centenary|language=ഇംഗ്ലീഷ്|date=12 October 2008|publisher=The Hindu|accessdate=15 December 2009|archive-date=2008-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20081015225308/http://www.hindu.com/2008/10/12/stories/2008101252260400.htm|url-status=dead}}</ref> ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനമായ ഒക്ടോബർ 13, കേരളസർക്കാർ 'സംസ്ഥാന കായിക ദിനം' ആയി ആചരിക്കുന്നു. == ബാല്യം, യൗവനം == 1908 ഒക്ടോബർ 13-ന് [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] [[പൂഞ്ഞാർ|പൂഞ്ഞാറിൽ]], കാഞ്ഞിരമറ്റം കൊട്ടാരത്തിൽ കാർത്തിക തിരുനാൾ അംബാലിക തമ്പുരാട്ടിയുടെയും പുതുശ്ശേരി മനയ്ക്കൽ നാരായണൻ നമ്പൂതിരിയുടെയും മകനായി ജനിച്ചു. അദ്ദേഹം പഠിച്ചത് പൂഞ്ഞാർ രാജകുടുംബത്തിന്റെ തന്നെ കീഴിൽ 1913-ൽ സ്ഥാപിച്ച എസ്സ്. എം. വി. (S. M .V) ഹൈസ്കൂളിൽ ആണ്. സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയശേഷം മെഡിസിനിൽ ബിരുദപഠനം നടത്തിയത് മദ്രാസിലായിരുന്നു.<ref>{{cite news|last=എ എൻ|first=രവീന്ദ്രദാസ്|title=മറക്കരുത്, ഫുട്ബോളിന്റെ ഈ രക്ഷകനെ|url=http://www.deshabhimani.com/periodicalContent5.php?id=832|accessdate=14 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2014-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20140415061808/http://www.deshabhimani.com/periodicalContent5.php?id=832|url-status=dead}}</ref> 1934 ജനുവരി 24-ന് 26കാരനായ ജി. വി. രാജ 17കാരിയായ [[കാർത്തിക തിരുനാൾ ലക്ഷ്മിഭായി]]യെ വിവാഹം കഴിച്ചു. കാർത്തിക തിരുനാൾ തിരുവിതാംകൂറിന്റെ അവസാനത്തെ മഹാരാജാവായിരുന്ന ശ്രീ [[ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ]]യുടെ ഏക സഹോദരി ആയിരുന്നു. കാർത്തിക തിരുനാളുമായിട്ടുള്ള വിവാഹ ശേഷമാണു ജി. വി. രാജ തിരുവനന്തപുരത്ത് എത്തുന്നത്‌. <ref>{{cite web|url=http://malayalam.webdunia.com/newsworld/news/currentaffairs/0810/13/1081013047_2.htm|title=കായികകേളികളുടെ തമ്പുരാൻ| publisher=വെബ്ദുനിയ| language=മലയാളം| accessdate=15 December 2009}}</ref> മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ മെഡിസിനു പഠിക്കുമ്പോൾ ആയിരുന്നു തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബത്തിൽ നിന്നും വിവാഹാലോചന ലഭിച്ചത്. വിവാഹത്തിന് സമ്മതം നൽകിയ അദ്ദേഹം അപ്പോൾ തന്നെ ബിരുദ പഠനം ഉപേക്ഷിച്ചു. 1933 ൽ തന്നെ വിവാഹ ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങിയിരുന്നു. കോട്ടയ്ക്കകത്ത് സുന്ദരവിലാസം കൊട്ടാരം മുതൽ പടിഞ്ഞാറേക്കോട്ട വരെ വിസ്തൃതമായ സ്ഥലങ്ങളിലെല്ലാം വിവാഹത്തോടനുബന്ധിച്ച് പന്തലും മറ്റ് വേദികളും ഉയർന്നിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാരും കേരളത്തിലേയും തെക്കേ ഇന്ത്യയിലേയും രാജകുടുംബാംഗങ്ങളും പള്ളിക്കെട്ടിൽ പങ്കെടുക്കാൻ എത്തിയിരുന്നു. വിവാഹത്തിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള ആഘോഷങ്ങൽ ഒരാഴ്ചയോളം നീണ്ടു നിന്നു. വിവാഹശേഷം അന്നത്തെ [[മരുമക്കത്തായം|മരുമക്കത്തായ]] വ്യവസ്ഥിതി പ്രകാരം ജി. വി. രാജ കാർത്തിക തിരുനാളിനോപ്പം തിരുവനന്തപുരത്ത് സ്ഥിരതാമസമാക്കി. വിവാഹ ശേഷം ഇരുവരും കുറച്ചു കാലം മധുവിധു ആഘോഷിക്കാൻ കോവളത്തായിരുന്നു താമസം. ഈ സമയത്താണ് കോവളത്തിന്റെ പ്രകൃതി ഭംഗി മനസ്സിലാക്കിയ ഗോദവർമ്മ രാജ, അവിടം ഒരു വിനോദസഞ്ചാര മേഖലയാക്കി വികസിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചത്. കാർത്തിക തിരുനാളുമായുള്ള വിവാഹ ശേഷം ഗോദവർമ്മ രാജ തിരുവിതാംകൂർ സൈന്യത്തിൽ ''ക്യാപ്റ്റൻ'' ആയി സൈനിക സേവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; ''ലെഫ്റെനെന്റ്റ് കേണൽ'' ആയി അദേഹം 1950 ൽ വിരമിച്ചു.<ref>{{cite web|url=h http://www.weblokam.com/news/sportsnews/0304/30/1030430010_1.htm|title=ഗോദവർമ്മരാജ|language=മലയാളം|accessdate=15 December 2009|archive-date=2011-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110929115142/http://www.weblokam.com/news/sportsnews/0304/30/1030430010_1.htm|url-status=dead}}</ref> അവിട്ടം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ (1944-ൽ ആറാമത്തെ വയസ്സിൽ ഹൃദയസംബന്ധമായ രോഗത്തെ തുടർന്ന് മരിച്ചു), പൂയം തിരുനാൾ ഗൌരി പാർവതി ഭായി, കേരളത്തിലെ പ്രസിദ്ധ ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യകാരി [[അശ്വതിതിരുനാൾ ഗൗരി ലക്ഷ്മിഭായി]], [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ രണ്ടാമൻ]] എന്നിവർ മഹാറാണി കാർത്തിക തിരുനാൾ-കേണൽ ഗോദവർമ്മ രാജാ ദമ്പതികളുടെ മക്കളാണ്. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == സംസ്ഥാനത്ത് [[ടെന്നീസ്]] പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനായി [[വിംബിൾഡൺ]] ജേതാവ് [[ബിൽ ടിൽഡൺ|ബിൽ ടിൽഡണെ]] ഒരു പ്രദർശന മത്സരത്തിനായി ക്ഷണിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.ttc.org.in/profile/index.html|title=Trivandrum Tennis Club : About us / History|3=|language=ഇംഗ്ലീഷ്accessdate=15 December 2009|access-date=2009-12-27|archive-date=2012-12-18|archive-url=https://archive.today/20121218161249/http://www.ttc.org.in/profile/index.html|url-status=dead}}</ref> ഇതിനെത്തുടർന്ന് 1938 [[ഫെബ്രുവരി 1]]-ന് തിരുവനന്തപുരം [[ശാസ്തമംഗലം|ശാസ്തമംഗലത്ത്]] ട്രിവാൻഡ്രം ടെന്നീസ് ക്ലബ് സ്ഥാപിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.prd.kerala.gov.in/sportsmain.htm|title=Sports and Games in Kerala|publisher=Information & Public Relation Department, Kerala|accessdate=15 December 2009|archive-date=2006-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20060428081830/http://www.prd.kerala.gov.in/sportsmain.htm|url-status=dead}}</ref> 1950 മുതൽ 1953 വരെ [[കേരള ക്രിക്കറ്റ് അസോസിയേഷൻ|കേരള ക്രിക്കറ്റ് അസോസിയേഷന്റെ]] പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.<ref>{{cite web| url=http://www.keralacricketassociation.com/Profile.html| title=Profile of Kerala Cricket Association| accessdate=15 December 2009| archive-date=2010-03-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20100326191805/http://www.keralacricketassociation.com/Profile.html| url-status=dead}}</ref> [[ബി.സി.സി.ഐ]] യുടെ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനവും വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ബി.സി.സി.ഐ സ്ഥാനം വഹിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ മലയാളി എന്ന ബഹുമതിയും അദ്ദേഹത്തിനു തന്നെ. 1954-ൽ രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ട ട്രാവൻകൂർ സ്പോർട്സ് കൗൺസിലിന്റെ സ്ഥാപകപ്രസിഡന്റായിരുന്നു. 11 കായികസംഘടനകളുടെ യോഗത്തിന്റെ ഫലമായാണ്‌ ഈ സംഘടന രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടത്. [[കേരളപ്പിറവി|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ രൂപവത്കരണത്തോടെ]] ട്രാവൻകൂർ സ്പോർട്സ് കൗൺസിൽ കേരള സ്പോർട്സ് കൗൺസിലായി മാറി. മരണം വരെ അദ്ദേഹം കൗൺസിലിന്റെ പ്രസിഡന്റായി തുടർന്നു. ട്രിവാൻഡ്രം ഗോൾഫ് ക്ലബ് കമ്മിറ്റി,<ref>{{cite web|url=http://www.corporationoftrivandrum.org/index.php?option=com_content&view=article&id=165&Itemid=18&limitstart=31|title=Thiruvananthapuram Corporation : About City|publisher=Thiruvananthapuram Corporation|language=Malayalam|accessdate=15 December 2009|archive-date=2011-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725201949/http://www.corporationoftrivandrum.org/index.php?option=com_content&view=article&id=165&Itemid=18&limitstart=31|url-status=dead}}</ref> വേളി ബോട്ട് ക്ലബ്, ട്രിവാൻഡ്രം ഫ്ലയിങ്ങ് ക്ലബ് എന്നിവയും അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ചതാണ്‌. തിരുവിതാംകൂർ സർവകലാശാലയുടെ ലേബർ കോറിന്റെ കമാൻഡന്റായും സേവനമനുഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. സർവകലാശാലയുടെ ആദ്യത്തെ ഫിസിക്കൽ എജ്യുക്കേഷൻ ഡയറക്റ്ററുമായിരുന്നു. [[കോവളം|കോവളത്തെ]] വിനോദസഞ്ചാരമേഖലയാക്കി വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിൽ രാജ പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു. ''KTDC''-യുടെ ആദ്യത്തെ<ref>GV Raja centre coming up in Kovalam - by CNN IBN LIVE http://ibnlive.in.com/news/gv-raja-centre-coming-up-in-kovalam/204393-60-123.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} "A 1,000-seat convention centre named after G V Raja, the first chairman of Kerala Tourism Development Corporation (KTDC), will be the highlight of an expansion project currently underway at KTDC’s Hotel Samudra at Kovalam. "</ref> ചെയർമാനും അദ്ദേഹമായിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://keralatourismwebmagazine.com/php/articlecontent.php?tid=26&issue=1&lid=1&v=1|title=Col. GODA VARMA RAJA The God Father of Kerala Tourism|work=Kerla Tourism Web Magazine|accessdate=15 December 2009}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളം|തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളത്തിന്റെ]] വികസനത്തിനും വേണ്ടി യത്നിചതും അദ്ദേഹമായിരുന്നു. == മരണം == [[1971]]-ൽ ഇന്ത്യ സ്പോർട്സ് കൌൺസിലിന്റെ മീറ്റിംഗിൽ പങ്കെടുക്കാനായി പട്യാലയിലേക്ക് പോയ അദേഹം [[ഏപ്രിൽ 30]]-ന്‌ കുളു താഴ്വരയിൽ വച്ചുണ്ടായ വിമാനാപകടത്തിൽ അന്തരിച്ചു. വിമാനം പറന്നുയർന്ന ഉടനെ തന്നെ യന്ത്രത്തകരാറ് കാരണം നിലംപതിച്ചു. ഉടനെ തന്നെ ഫയർഫോഴ്സ് എത്തി തീ കെടുത്തിയെങ്കിലും അപകടം നടന്ന ക്ഷണം തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവൻ പോയിരുന്നു. അദേഹത്തിന്റെ മൃതശരീരം ഡൽഹി വഴി തിരുവനന്തപുരത്തെതിച്ചു, പൊതു ദർശനത്തിനു വച്ച ശേഷം ജന്മനാടായ പൂഞ്ഞാരിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. അദേഹത്തിന്റെ തറവാടായ കാഞ്ഞിരമറ്റം കൊട്ടാരത്തിൽ വച്ച് ദഹിപ്പിച്ചു. ജി വി രാജയുടെ മരണസമയത്ത് തിരുവനന്തപുരം വിമാന താവളത്തിന്റെ വികസന പ്രക്രിയകൾ നടക്കുകയായിരിന്നു. തിരുവനന്തപുരത്ത് ഒരു വിസ്കൌന്ട്ട് ഫ്ലൈറ്റ് ഇറങ്ങി കാണണം എന്നുള്ളത് അദേഹത്തിന്റെ ഒരു വലിയ ആഗ്രഹമായിരുന്നു. പക്ഷെ വിധിവിഹിതമെന്നു എന്ന് പറയട്ടെ അവിടെ ആദ്യം ഇറങ്ങിയ വലിയ വിമാനം ജി. വി. രാജയുടെ മൃതദേഹവും വഹിച്ചു കൊണ്ടുള്ളതായിരുന്നു. മരിക്കുമ്പോൾ അദേഹത്തിന് 62 വയസ്സായിരുന്നു പ്രായം.<ref>{{cite web|last=ഉമ|first=മഹേശ്വരി|title=G.V.Raja (The history of Sports and Games in Kerala) (English )|url=http://kerala4u.in/45/other/gvraja-history-sports-and-games-kerala|publisher=http://kerala4u.in/|accessdate=14 ഏപ്രിൽ 2014|archive-date=2014-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202094631/http://kerala4u.in/45/other/gvraja-history-sports-and-games-kerala|url-status=dead}}</ref> മൃതദേഹം പൂർണ ഔദ്യോഗിക ബഹുമതികളോടെ പൂഞ്ഞാർ കൊട്ടാരം വളപ്പിലെ കുടുംബശ്മശാനത്തിൽ സംസ്കരിച്ചു. ==ബഹുമതികൾ== തിരുവനന്തപുരത്തെ കായികവിദ്യാലയം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം [[ജി.വി. രാജാ സ്പോട്​സ് സ്കൂൾ മൈലം|ജി.വി. രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ]] എന്ന് നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കായികരംഗത്തെ സംഭാവനകൾക്ക് കേരള സ്പോർട്സ് കൗൺസിൽ ജി.വി. രാജ പുരസ്കാരം നൽകിവരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/2009/04/25/stories/2009042552622000.htm|title=G.V. Raja award for Renjith|publisher=The Hindu|accessdate=15 December 2009}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> വിനോദസഞ്ചാരമേഖലയ്ക്കുള്ള ആജീവനാന്തസംഭാവനകൾക്ക് കേരള വിനോദസഞ്ചാരവകുപ്പ് നൽകിവരുന്ന പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിലാണ്‌.<ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2004/01/20/stories/2004012005710400.htm |title=Tourism award for Thankam Philip |publisher=The Hindu |accessdate=15 December 2009 |archive-date=2004-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040218013413/http://www.hindu.com/2004/01/20/stories/2004012005710400.htm |url-status=dead }}</ref> രാജയുടെ ജന്മദിനമായ ഒക്ടോബർ 13 കേരള കായികദിനമായി ആചരിക്കുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.hindu.com/2008/10/14/stories/2008101455561800.htm|title=Impressive function to mark Kerala Sports Day|date=14 October 2008|publisher=The hindu|accessdate=15 December 2009|archive-date=2008-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20081015070800/http://www.hindu.com/2008/10/14/stories/2008101455561800.htm|url-status=dead}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറം കണ്ണികൾ == *[http://malayalam.yahoo.com/%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%9C%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D-%E0%B4%B1%E0%B5%86-%E0%B4%95%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%80%E0%B4%B0%E0%B5%8D-%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2-062125143.html രാജകുടുംബത്തിൻറെ കണ്ണീർ തോരുന്നില്ല! മനോരമഓൺലൈൻ – 2012 ജനു 28, ശനി] {{Webarchive|url=https://archive.today/20140316161547/http://malayalam.yahoo.com/%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%9C%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D-%E0%B4%B1%E0%B5%86-%E0%B4%95%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%80%E0%B4%B0%E0%B5%8D-%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2-062125143.html |date=2014-03-16 }} [[വർഗ്ഗം:1908-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം: 1971-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 13-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 30-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] {{India-bio-stub}} mlqv5fzczcjwrbcwy5adriwidiga5pe 0 111285 4675261 4617056 2026-10-11T15:51:34Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675261 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|LASIK}} {{For|ലാസെക് സർജറിയെക്കുറിച്ച് അറിയാൻ|ലാസെക്}} {{Infobox medical intervention | Name = ലാസിക് | Image = US Navy 070501-N-5319A-007 Capt. Joseph Pasternak, an ophthalmology surgeon at National Naval Medical Center Bethesda, lines up the laser on Marine Corps Lt. Col. Lawrence Ryder's eye before beginning LASIK IntraLase surgery.jpg | Caption = യുഎസ് നാഷണൽ നേവൽ മെഡിക്കൽ സെൻററിൽ എക്‌സൈമർ ലേസർ ഉപയോഗിച്ച് ലാസിക് ശസ്ത്രക്രിയ നടത്തുന്നു | field = [[Ophthalmology]], [[optometry]] | ICD10 = | ICD9 = {{ICD9proc|11.71}} | MeshID = D020731 | OPS301 = | MedlinePlus = 007018 | OtherCodes = }} [[ഹ്രസ്വദൃഷ്ടി]], [[ദീർഘദൃഷ്ടി]], [[അസ്റ്റിഗ്മാറ്റിസം]] എന്നിങ്ങനെ [[മനുഷ്യ നേത്രം|കണ്ണിനെ]] ബാധിക്കുന്ന [[അപവർത്തന ദോഷം|റിഫ്രാക്റ്റീവ് പിശകുകൾ]] തിരുത്തുന്നതിനുള്ള നൂതന മാർഗ്ഗമാണ് '''ലാസിക് സർജറി'''. ലേസർ-അസിസ്റ്റഡ് ഇൻ സൈറ്റു കെരാറ്റോമില്യൂസിസ് എന്നതിൻറെ ചുരുക്കപ്പേരാണ് ലാസിക് എന്നത്. ഇത് [[ലേസർ]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള ചികിത്സാ രീതിയാണ്. കണ്ണിന്റെ കോർണിയയെ പുനർനിർമ്മിക്കാൻ ലേസർ അല്ലെങ്കിൽ മൈക്രോകെരാറ്റോം ഉപയോഗിക്കുന്ന ഈ നൂതന ശസ്ത്രക്രിയ ഒരു നേത്രരോഗവിദഗ്ദ്ധനാണ് നടത്തുന്നത്. ലാസിക്, മിക്ക ആളുകൾക്കും [[കാഴ്ച ശക്തി]] മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ, [[കണ്ണട|കണ്ണടകൾ]] അല്ലെങ്കിൽ [[കൊണ്ടാക്റ്റ് ലെൻസ്|കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസുകൾ]] എന്നിവയ്ക്ക് പകരം ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു ബദൽ നൽകുന്നു.<ref>{{cite news| url=http://www.irishtimes.com/health-and-beauty/laser-eye-surgery-in-ireland/ | work=The Irish Times | title=Laser Eye Surgery | first=Stephen | last=Maguire}}</ref> 18 വയസ്സ് വരെ, ഹ്രസ്വദൃഷ്ടി ഉള്ളവരുടെ കാഴ്ചയിൽ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കാം. അതിനാൽ, ലാസിക്ക് ശസ്ത്രക്രിയ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിന് മുമ്പ് വ്യക്തിക്ക് കുറഞ്ഞത് 18 വയസ്സ് തികയണം. അതോടൊപ്പം ഒരു വർഷത്തിലേറെ നേത്രശക്തിയും കണ്ണടയുടെ പവറും മാറ്റമില്ലാതെ തുടർന്നാൽ മാത്രമാണ് ലാസിക്ക് നിർദ്ദേശിക്കുന്നത്.<ref>{{cite news| url=https://www.ojaseyehospital.com/blog/are-you-eligible-for-undergoing-lasik-treatment-in-india/| work=www.ojaseyehospital.com | title=ഇന്ത്യയിൽ ലാസിക് ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് നിങ്ങൾ യോഗ്യരാണോ?}}</ref> <ref>{{cite news| url=https://www.lasikindia.in/qualifications-to-undergo-lasik/| work=www.lasikindia.in| title=ലാസിക്കിന് വിധേയമാക്കാനുള്ള യോഗ്യതകൾ| access-date=2020-05-07| archive-date=2020-08-14| archive-url=https://web.archive.org/web/20200814043128/https://www.lasikindia.in/qualifications-to-undergo-lasik/| url-status=dead}}</ref> ഇതു വളരെ വേഗം നടത്താവുന്നതും ചെയ്ത ദിവസം തന്നെ തിരിച്ചു വീട്ടിൽ പോകാവുന്നതും ആയ ശസ്ത്രക്രിയ ആണ്. ===വെള്ളെഴുത്ത്=== [[വെള്ളെഴുത്ത്]] ചികിൽസയിൽ പ്രെസ്ബൈലാസിക് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു തരം ലാസിക് ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. ഇത് താരതമ്യേന പുതിയ ശസ്ത്രക്രിയ രീതിയാണ്. ഇതിൻറെ ഫലങ്ങളെക്കുറിച്ച് പഠനങ്ങൾ നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്, ഈ ലാസിക് ചെയ്ത ചില ആളുകൾക്ക് കാഴ്ചശക്തി കുറയുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.<ref>{{cite journal | vauthors = Pallikaris IG, Panagopoulou SI | title = PresbyLASIK approach for the correction of presbyopia | journal = Current Opinion in Ophthalmology | volume = 26 | issue = 4 | pages = 265–72 | date = July 2015 | pmid = 26058023 | doi = 10.1097/icu.0000000000000162 }}</ref> ==ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് മുമ്പുള്ള നടപടിക്രമങ്ങൾ== ===കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസുകൾ=== സോഫ്റ്റ് കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസുകൾ ധരിക്കുന്ന രോഗികൾ ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് 5 മുതൽ 21 ദിവസം മുൻപും, ഹാർഡ് കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസുകൾ ധരിക്കുന്ന രോഗികൾ കുറഞ്ഞത് ആറ് ആഴ്ച മുൻപും കോണ്ടാക്റ്റ് ലെൻസ് ഉപയോഗം നിർത്താൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ===പ്രീ ഓപ്പറേറ്റീവ് പരിശോധനകൾ=== കാഴ്ച സ്ഥിരപ്പെടുടേണ്ടതിനാൽ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ, എഫ്ഡി‌എ 18 അല്ലെങ്കിൽ 22 വയസ്സിന് മുകളിലുള്ളവർക്ക് ആണ് ലാസിക് ചെയ്യുന്നത് അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഏറ്റവും പ്രധാനമായി, ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് മുമ്പായി ഒരു വർഷമെങ്കിലും (കുറഞ്ഞത് 6 മാസം) രോഗിയുടെ കണ്ണ് കുറിപ്പടി സ്ഥിരമായിരിക്കണം. പ്യൂപ്പിൾ വികസിപ്പിച്ച് കണ്ണിലെ ററ്റിനയുടെ പരിശോധന നടത്തണം. ശസ്‌ത്രക്രിയയ്‌ക്ക് മുമ്പ്, രോഗിയുടെ കോർണിയയുടെ കനം നിർണ്ണയിക്കാൻ ഒരു പാക്കിമീറ്റർ ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുന്നു, കൂടാതെ ടോപ്പോഗ്രാഫർ അല്ലെങ്കിൽ കോർണിയൽ ടോപ്പോഗ്രാഫി മെഷീൻ ഉപയോഗിച്ച് അവയുടെ ഉപരിതല പരിശോധന നടത്തുന്നു. കുറഞ്ഞ പവർ ലേസർ ഉപയോഗിച്ച് കോർണിയയുടെ ടോപ്പോഗ്രാഫിക് മാപ്പ് സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ടോപ്പോഗ്രാഫിയിൽ കെരാട്ടോകോണസ് പോലുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ കണ്ടെത്തിയാൽ അത് ശസ്ത്രക്രിയക്ക് വിപരീതഫലം നൽകുന്നതിനാൽ ശസ്ത്രക്രിയ ഒഴിവാക്കേണ്ടി വന്നേക്കാം. കോർണിയയുടെ ആകൃതിയിലുള്ള ആസ്റ്റിഗ്മാറ്റിസവും മറ്റ് ക്രമക്കേടുകളും ശസ്ത്രക്രിയക്ക്മുൻപ് കണ്ടെത്തണം. ഈ വിവരം ഉപയോഗിച്ച്, നീക്കം ചെയ്യേണ്ട കോർണിയ ടിഷ്യുവിന്റെ അളവും സ്ഥാനവും സർജൻ കണക്കാക്കുന്നു. നടപടിക്രമത്തിനുശേഷം അണുബാധയ്ക്കുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നതിന് രോഗിക്ക് ആൻറിബയോട്ടിക് നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു, ചിലപ്പോൾ ഒരു പ്രീ-മരുന്നായി ഒരു പ്രീ ആക്റ്റിങ് ഓറൽ സെഡേറ്റീവ് മരുന്നും നൽകുന്നു. വലിയ [[പ്യൂപ്പിൾ]], നേർത്ത കോർണിയ, വളരെ വരണ്ട കണ്ണുകൾ എന്നിവ ശസ്ത്രക്രിയ ഒഴിവാക്കാനുള്ള കാരണങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://www.tlcvision.com/lasik-candidate/|title=Am I a Candidate For LASIK Surgery? TLC Laser Eye Centers|website=Tlcvision.com|access-date=20 December 2018}}</ref> == ശസ്ത്രക്രിയ രീതി == ===ഫ്ലാപ്പ് സൃഷ്ടിക്കൽ=== [[File:Lasik Femtosegundo.gif|thumb|ഫെം‌ടോസെകണ്ട് ലേസർ ഉപയോഗിച്ച് ഫ്ലാപ്പ് സൃഷ്ടിക്കൽ]] [[File:Flaporhexis.webm|alt=Flaporhexis in SBK-LASIK|thumb|ഫ്ലാപോർഹെക്സിസ്, ഒരു ബദൽ രീതി]] മൃദുവായ കോർണിയ സക്ഷൻ റിംഗ് ഉപയോഗിച്ച് കണ്ണിൻറെ ചലനം നിയന്ത്രിക്കുന്നു. വർദ്ധിച്ച സക്ഷൻ ചികിത്സിക്കുന്ന കണ്ണിലെ കാഴ്ചയുടെ മങ്ങലിന് ചിലപ്പോൾ കാരണമായേക്കാം. കണ്ണ് അനക്കമില്ലാത്ത അവസ്ഥയിലായാൽ [[കോർണ്ണിയൽ എപ്പിത്തീലിയം|കോർണിയൽ എപിത്തീലിയം]], [[ബോമാൻസ് മെംബ്രേൻ|ബോമാൻസ് പാളി]] എന്നിവ മുറിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു ഫ്ലാപ്പ് സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഒരു മെറ്റൽ ബ്ലേഡ് ഉപയോഗിക്കുന്ന മെക്കാനിക്കൽ മൈക്രോകെരാറ്റോം അല്ലെങ്കിൽ കോർണിയയ്ക്കുള്ളിൽ അടുത്തടുത്ത് ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്ന ചെറിയ കുമിളകളുടെ ഒരു ശ്രേണി സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഒരു ഫെംടോസെകണ്ട് ലേസർ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഈ പ്രക്രിയ കൈവരിക്കുന്നത്. ഈ ഫ്ലാപ്പിന്റെ ഒരറ്റത്ത് ഒരു കീൽ അവശേഷിക്കുന്നു. ഫ്ലാപ്പ് പിന്നിലേക്ക് മടക്കി കോർണിയയുടെ മധ്യ പാളിയായ [[കോർണ്ണിയൽ സ്ട്രോമ|സ്ട്രോമ]] വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ഫ്ലാപ്പ് മടക്കുന്ന പ്രക്രിയ ചിലപ്പോൾ അസ്വസ്ഥത സൃഷ്ടിക്കും. ===ലേസർ പുനർ‌നിർമ്മാണം=== ശസ്ത്രക്രിയ നടപടിക്രമത്തിന്റെ രണ്ടാം ഘട്ടം, ഒരു എക്‌സൈമർ ലേസർ (193 എൻ‌എം) ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് കോർണിയൽ സ്ട്രോമ പുനർ‌നിർമ്മിക്കുന്നതാണ്. ലേസർ, തൊട്ടടുത്തുള്ള സ്ട്രോമയ്ക്ക് കേടുപാടുകൾ വരുത്താതെ ടിഷ്യുവിനെ ബാഷ്പീകരിക്കുന്നു. ടിഷ്യു ഇല്ലാതാക്കാൻ ചൂടോ യഥാർത്ഥ കട്ടിംഗോ ആവശ്യമില്ല. ആഴത്തിലുള്ള കോർണിയൽ സ്ട്രോമയിൽ ലേസർ അബ്ളേഷൻ നടത്തുന്നത് മുമ്പത്തെ സാങ്കേതികതയായ ഫോട്ടോറെഫ്രാക്റ്റീവ് കെരാറ്റെക്ടമി (പി‌ആർ‌കെ) യേക്കാൾ വേഗത്തിലുള്ള വിഷ്വൽ വീണ്ടെടുക്കലിനും, വേദന ഒഴിവാക്കുന്നതിനും സഹായിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Shortt AJ, Allan BD, Evans JR | title = Laser-assisted in-situ keratomileusis (LASIK) versus photorefractive keratectomy (PRK) for myopia | journal = The Cochrane Database of Systematic Reviews | volume = 1 | issue = 1 | pages = CD005135 | date = January 2013 | pmid = 23440799 | doi = 10.1002/14651858.CD005135.pub3 | quote = There was evidence that LASIK gives a faster visual recovery than PRK and is a less painful technique. Results at one year after surgery were comparable: most analyses favoured LASIK but they were not statistically significant. }}</ref> രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ, ഫ്ലാപ്പ് എടുത്തുകഴിഞ്ഞാൽ രോഗിയുടെ കാഴ്ച മങ്ങുന്നു. ലേസറിന്റെ ഓറഞ്ച് ലൈറ്റിന് ചുറ്റുമുള്ള വെളുത്ത വെളിച്ചം മാത്രമേ അവർക്ക് കാണാൻ കഴിയൂ, ഇത് നേരിയ തോതിൽ കണ്ണിൻറെ സ്ഥാനം മാറാൻ കാരണമാകും. ഇത് മറികടക്കാൻ എക്‌സൈമർ ലേസർ ഒരു കണ്ണ് ട്രാക്കിംഗ് സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കുന്നു, അത് രോഗിയുടെ കണ്ണിന്റെ സ്ഥാനം സെക്കൻഡിൽ 4,000 തവണ വരെ പിന്തുടരുന്നു, ചികിത്സാ മേഖലയ്ക്കുള്ളിൽ കൃത്യമായ പ്ലെയ്‌സ്‌മെന്റിനായി ലേസർ പൾസുകൾ റീഡയറക്‌ടുചെയ്യുന്നു. സാധാരണ പൾസ് 10 മുതൽ 20 നാനോസെക്കൻഡിൽ 1 മില്ലിജൂൾ (എംജെ) പൾസ് ഊർജ്ജമാണ്.<ref>{{cite web |url=http://freepatentsonline.com/5742626.html |title=Patent: ultraviolet solid state laser |website=Freepatentsonline.com |access-date=2011-12-10}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ഫ്ലാപ്പിൻറെ പുനസ്ഥാപനം=== ലേസർ ഉപയോഗിച്ച് സ്ട്രോമൽ ലെയർ പുനർനിർമ്മിച്ച ശേഷം, ഫ്ലാപ്പ് ചികിത്സാ സ്ഥലത്ത് ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം പുനസ്ഥാപിക്കുകയും വായു കുമിളകൾ, അവശിഷ്ടങ്ങൾ, കണ്ണിൽ ശരിയായ ഫിറ്റ് എന്നിവ ഉണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ==ശസ്ത്രക്രിയാനന്തര പരിചരണം== ശസ്ത്രക്രിയാനന്തരം രോഗികൾക്ക് കണ്ണിലൊഴിക്കാൻ ആൻറിബയോട്ടിക്, ആൻറി-ഇൻഫ്ലമേറ്ററി തുള്ളി മരുന്നുകൾ നൽകുന്നു. രോഗികളോട് വിശ്രമിക്കാൻ പറയുകയും, തിളക്കമുള്ള ലൈറ്റുകളിൽ നിന്ന് കണ്ണുകൾ സംരക്ഷിക്കാനും, ഉറങ്ങുമ്പോൾ കണ്ണുകൾ തടവുന്നത് തടയാനും, കണ്ണുകൾ വരണ്ട് പോകുന്നത് കുറയ്ക്കാനും ഒക്കെയായി ഇരുണ്ട സംരക്ഷക കണ്ണടകൾ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രിസർവേറ്റീവ്-ഫ്രീ ആർട്ടിഫിഷ്യൽ കണ്ണുനീർ തുള്ളിമരുന്നുകൾ ഉപയോഗിച്ച് കണ്ണുകളെ മോയ്സ്ചറൈസ് ചെയ്യേണ്ടതും ആവശ്യമാണ്. ചില അവസരങ്ങളിൽ കോർണ്ണിയയുടെ സംരക്ഷണത്തിന് ബാൻഡേജ് കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസ് സ്ഥാപിക്കുകയും 3-4 ദിവസത്തിനുശേഷം നീക്കം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. സങ്കീർണതകൾക്കുള്ള അപകടസാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നതിന് ശരിയായ ശസ്ത്രക്രിയാനന്തര പരിചരണത്തിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് രോഗികളെ അവരുടെ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധർ അറിയിക്കേണ്ടത് അത്യാവശമാണ്. ==ലാസിക് ഒഴിവാക്കേണ്ട സാഹചര്യങ്ങൾ== എല്ലാവരും ലാസിക് ശസ്ത്രക്രിയക്ക് യോഗ്യരല്ല. കഠിനമായ കെരാട്ടോകോണസ് അല്ലെങ്കിൽ നേർത്ത കോർണിയകൾ ലാസിക്കിൽ നിന്ന് രോഗികളെ അയോഗ്യരാക്കിയേക്കാം, എന്നിരുന്നാലും മറ്റ് നടപടിക്രമങ്ങൾ പ്രായോഗിക ഓപ്ഷനുകളായിരിക്കാം. ഫച്സ് കോർണിയൽ എൻ‌ഡോതീലിയൽ ഡിസ്ട്രോഫി, കോർണിയൽ എപ്പിത്തീലിയൽ ബേസ്മെൻറ് മെംബ്രൻ ഡിസ്ട്രോഫി, റെറ്റിനയിലെ മുറിവ്, ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ രോഗങ്ങൾ, കടുത്ത വരണ്ട കണ്ണുകൾ, കാര്യമായ ബ്ലെഫറിറ്റിസ് എന്നിവയുള്ളവരെ ലാസിക് പരിഗണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചികിത്സിക്കണം. ഗർഭിണികളോ നഴ്സിംഗോ ആയ സ്ത്രീകൾക്ക് സാധാരണയായി ലസിക്ക് വിധേയരാകാൻ അർഹതയില്ല.<ref>{{Cite web|url=https://eyewiki.aao.org/LASIK_for_Myopia_and_Astigmatism:_Safety_and_Efficacy#LASIK_Complications|title=LASIK for Myopia and Astigmatism: Safety and Efficacy - EyeWiki|website=eyewiki.aao.org|access-date=2019-08-06|archive-date=2024-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194642/https://eyewiki.org/LASIK_for_Myopia_and_Astigmatism:_Safety_and_Efficacy#LASIK_Complications|url-status=dead}}</ref> വലിയ പ്യൂപ്പിൾ ഉള്ളവരിൽ ശസ്‌ത്രക്രിയയ്‌ക്കുശേഷം ഗ്ലെയർ, ഹാലോസ്, സ്റ്റാർ ബർസ്റ്റുകൾ, ഇരട്ട ദർശനം തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങളുണ്ടാക്കാം. കോർണിയയുടെ ഒരു ഭാഗം മാത്രമേ ലേസർ ഉപയോഗിച്ച് ശരിയാക്കുന്നുള്ളൂ എന്നതിനാൽ, പുറമേയുള്ള ഭാഗങ്ങൾ ശരിയാക്കാതെ അവശേഷിക്കുന്നു. രാത്രിയിലോ ഇരുട്ടത്തോ ഒരു രോഗിയുടെ പ്യൂപ്പിൾ വികസിച്ച അവസ്ഥ വരുമ്പോൾ തിരുത്താത്ത പുറത്തെ ഭാഗം മൂലം പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite journal|last=Health|first=Center for Devices and Radiological|date=2018-11-03|title=When is LASIK not for me?|url=https://www.fda.gov/medical-devices/lasik/when-lasik-not-me|journal=FDA|language=en}}</ref> ==ദോഷഫലങ്ങൾ== ===ഉയർന്ന ഓർഡർ അബറേഷനുകൾ=== രോഗനിർണയത്തിനായി പ്രത്യേക പരിശോധന ആവശ്യമുള്ളതും സാധാരണ കണ്ണട (കണ്ണട) ഉപയോഗിച്ച് ശരിയാക്കാത്തതുമായ വിഷ്വൽ പ്രശ്നങ്ങളാണ് ഉയർന്ന ഓർഡർ അബറേഷനുകൾ. ഇവയിൽ 'സ്റ്റാർ ബർസ്റ്റുകൾ', 'ഗോസ്റ്റിംഗ്', 'ഹാലോസ്' എന്നിവയെല്ലാം ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite journal | vauthors = Pop M, Payette Y | title = Risk factors for night vision complaints after LASIK for myopia | url = https://archive.org/details/sim_ophthalmology_2004-01_111_1/page/3 | journal = Ophthalmology | volume = 111 | issue = 1 | pages = 3–10 | date = January 2004 | pmid = 14711706 | doi = 10.1016/j.ophtha.2003.09.022 }}</ref> ചില രോഗികൾ ഈ ലക്ഷണങ്ങളെ ശസ്ത്രക്രിയാനന്തരമായി വിവരിക്കുകയും ഫ്ലാപ്പിന്റെ രൂപവത്കരണവും ടിഷ്യു ഇല്ലാതാക്കലും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ലസിക് സാങ്കേതികതയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Padmanabhan P, Basuthkar SS, Joseph R | title = Ocular aberrations after wavefront optimized LASIK for myopia | journal = Indian Journal of Ophthalmology | volume = 58 | issue = 4 | pages = 307–12 | date = Jul–Aug 2010 | pmid = 20534921 | pmc = 2907032 | doi = 10.4103/0301-4738.64139 }}</ref> പ്യൂപ്പിൾ വലുപ്പവും അബറേഷനും തമ്മിൽ ബന്ധമുണ്ട്. ഇത് കോർണിയയുടെ പുനർ‌നിർമ്മിച്ച ഭാഗവും, ലേസർ അടിക്കാത്ത പുറമേയുള്ള ഭാഗവും തമ്മിലുള്ള കോർണിയൽ ടിഷ്യുവിലെ ക്രമക്കേടിന്റെ ഫലമായിരിക്കാം. പ്യൂപ്പിൾ വലുപ്പം ലാസിക് ഫ്ലാപ്പിനേക്കാൾ ചെറുതായതിനാൽ പകൽ സമയത്തെ കാഴ്ചയിൽ ഇത് പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാനുള്ള സാധ്യത കുറവാണ്. ===വരണ്ട കണ്ണുകൾ=== 95% രോഗികളിലും ലാസിക്കിന് ശേഷം വരണ്ട കണ്ണുകളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു. ഇത് സാധാരണയായി താൽക്കാലികമാണെങ്കിലും, ചിലരിൽ ഇത് വിട്ടുമാറാത്തതും കഠിനവുമായ ഡ്രൈ ഐ സിൻഡ്രോം ആയി വികസിക്കുന്നു. ഡ്രൈ-ഐ സിൻഡ്രോം സാധാരണ കാഴ്ചയെ ബാധിക്കുന്ന തരത്തിൽ രൂക്ഷമായ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാറില്ലെങ്കിലും ചിലരുടെ ജോലിയേയും ജീവിതനിലവാരത്തെയും ഇത് സാരമായി ബാധിക്കും.<ref>{{cite web|url=https://www.fda.gov/medicaldevices/productsandmedicalprocedures/surgeryandlifesupport/lasik/ucm061354.htm|title=LASIK; What are the risks and how can I find the right doctor for me?|date=12 September 2011|publisher=[[Food and Drug Administration]]|access-date=26 October 2013}}</ref> വരണ്ട കണ്ണിൻറെ ലക്ഷണങ്ങളുണ്ടാക്കുന്ന സോഗ്രെൻ‌സ് സിൻഡ്രോം പോലെയുള്ള അസുഖങ്ങൾ ലാസിക്കിന് വിപരീതഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത്തരം രോഗ ലക്ഷണങ്ങൽ ഉള്ളവരെ ലാസിക് ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കാറൂണ്ട്.<ref>{{cite journal | vauthors = Simpson RG, Moshirfar M, Edmonds JN, Christiansen SM, Behunin N | title = Laser in situ keratomileusis in patients with collagen vascular disease: a review of the literature | journal = Clinical Ophthalmology | volume = 6 | pages = 1827–37 | year = 2012 | pmid = 23152662 | pmc = 3497460 | doi = 10.2147/OPTH.S36690 }}</ref> ===ഹാലോസ്=== ചിലരിൽ ലാസിക്ക് ശസ്ത്രക്രിയക്ക് ശേഷം രാത്രിയിൽ തിളക്കമുള്ള ലൈറ്റുകൾക്ക് ചുറ്റും ഹാലോസും സ്റ്റാർ ബർസ്റ്റുകളും കാണുന്നു. രാത്രിയിൽ, പ്യൂപ്പിൾ ഫ്ലാപ്പിനേക്കാൾ വലുതാകുന്നതാകാം ഇതിന് കാരണം. ===മറ്റ് സങ്കീർണതകൾ=== *ഫ്ലാപ്പ് സങ്കീർണതകൾ - ഫ്ലാപ്പ് സങ്കീർണതകൾ ഏകദേശം 0.244% ആണ്.<ref>{{cite journal | vauthors = Carrillo C, Chayet AS, Dougherty PJ, Montes M, Magallanes R, Najman J, Fleitman J, Morales A | display-authors = 6 | title = Incidence of complications during flap creation in LASIK using the NIDEK MK-2000 microkeratome in 26,600 cases | journal = Journal of Refractive Surgery | volume = 21 | issue = 5 Suppl | pages = S655-7 | year = 2005 | pmid = 16212299 }}</ref> ഫ്ലാപ്പ് സങ്കീർണതകൾ (സ്ഥാനമാറ്റം, ഫ്ലാമുകളിലെ മടക്കുകൾ പോലുള്ളവ പുനസ്ഥാപിക്കൽ, ലാമെല്ലാർ കെരറ്റൈറ്റിസ്, എപ്പിത്തീലിയൽ ഇൻഗ്രോത്ത് എന്നിവ പോലുള്ളവ) ലാമെല്ലാർ കോർണിയൽ ശസ്ത്രക്രിയകളിൽ സാധാരണമാണ് <ref>{{cite web |url=http://www.lasikinstitute.org/Intraoperative.html |title=Eye Surgery Education Council |website=Lasikinstitute.org |access-date=2011-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928000153/http://www.lasikinstitute.org/Intraoperative.html |archive-date=2011-09-28 |url-status=dead }}</ref> എന്നാൽ അപൂർവമായി മാത്രമേ കാഴ്ച ശക്തി നഷ്ടപ്പെടുകയുള്ളൂ. ഫിസിഷ്യൻറെ അനുഭവജ്ഞാനം കൂടുന്നതിനനുസരിച്ച് മൈക്രോകെരാറ്റോമുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഇത്തരം സങ്കീർണതകൾ കുറയുന്നു. <ref>{{cite journal | vauthors = Tham VM, Maloney RK | title = Microkeratome complications of laser in situ keratomileusis | url = https://archive.org/details/sim_ophthalmology_2000-05_107_5/page/920 | journal = Ophthalmology | volume = 107 | issue = 5 | pages = 920–4 | date = May 2000 | pmid = 10811084 | doi = 10.1016/S0161-6420(00)00004-X }}</ref> *സ്ലിപ്പ്ഡ് ഫ്ലാപ്പ് - ശസ്ത്രക്രിയ കഴിഞ്ഞയുടനെ ഇതിനുള്ള സാധ്യത വളരെ വലുതാണ്, അതിനാൽ രോഗികളോട് സാധാരണഗതിയിൽ വീട്ടിലേക്ക് പോയി ഉറങ്ങാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു. ഉറക്കത്തിലെ ഫ്ലാപ്പ് നീക്കം ഒഴിവാക്കാൻ രോഗികൾക്ക് സാധാരണയായി സ്ലീപ്പ് ഗോഗിളുകളോ കണ്ണ് ഷീൾഡുകളോ നൽകുന്നു. *ഫ്ലാപ്പ് ഇന്റർഫേസ് കണികകൾ - ഇത് ക്ലിനിക്കൽ പ്രാധാന്യം നിർണ്ണയിക്കാത്ത ഒരു കണ്ടെത്തലാണ്. സ്ലിറ്റ് ലാമ്പ് ബയോമൈക്രോസ്കോപ്പി വഴി പരിശോധിച്ച 38.7% കണ്ണുകളിലും കൺഫോക്കൽ മൈക്രോസ്കോപ്പി പരിശോധിച്ച 100% കണ്ണുകളിലും വിവിധ വലുപ്പങ്ങളുടെയും പ്രതിഫലനത്തിന്റെയും ഭാഗങ്ങൾ ക്ലിനിക്കലായി കാണാം.<ref>{{cite journal | vauthors = Vesaluoma M, Pérez-Santonja J, Petroll WM, Linna T, Alió J, Tervo T | title = Corneal stromal changes induced by myopic LASIK | journal = Investigative Ophthalmology & Visual Science | volume = 41 | issue = 2 | pages = 369–76 | date = February 2000 | pmid = 10670464 | url = http://www.iovs.org/cgi/content/full/41/2/369 }}</ref> *ഡിഫ്യൂസ് ലാമെല്ലർ കെരാറ്റിറ്റിസ് - ലാസിക് കോർണിയൽ ഫ്ലാപ്പിനും അന്തർലീനമായ സ്ട്രോമയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള ഇന്റർഫേസിൽ വെളുത്ത രക്താണുക്കളുടെ ശേഖരണം ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു കോശജ്വലന പ്രക്രിയ. സ്ലിറ്റ് ലാമ്പ് പരിശോധനയിൽ, കോശജ്വലന ഇൻഫിൽട്രേറ്റ് മണലിന്റെ തിരമാലകൾക്ക് സമാനമായി കാണപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇതിനെ "സാൻഡ്സ് ഓഫ് സഹാറ സിൻഡ്രോം" എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ലാസിക്കിന് ശേഷം 2.3% സംഭവങ്ങൾ ഒരു യുഎസ്എ ഓർഗനൈസേഷൻ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Sun L, Liu G, Ren Y, Li J, Hao J, Liu X, Zhang Y | title = Efficacy and safety of LASIK in 10,052 eyes of 5081 myopic Chinese patients | journal = Journal of Refractive Surgery | volume = 21 | issue = 5 Suppl | pages = S633-5 | year = 2005 | pmid = 16212294 }}</ref> സ്റ്റിറോയിഡ് കണ്ണ് തുള്ളികൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് സാധാരണയായി ചികിത്സിക്കുന്നത്. ചിലപ്പോൾ കണ്ണ് ശസ്ത്രക്രിയാവിദഗ്ധൻ ഫ്ലാപ്പ് ഉയർത്തി ശേഖരിക്കപ്പെട്ട കോശങ്ങൾ സ്വമേധയാ നീക്കംചെയ്യേണ്ടത് ആവശ്യമാണ്. ഫ്ലാപ്പ് സൃഷ്ടിക്കലിന്റെ അഭാവം മൂലം ഫോട്ടോറെഫ്രാക്റ്റീവ് കെരാറ്റെക്ടമിയിൽ ഇത് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടില്ല. *അണുബാധ - ചികിത്സയോട് പ്രതികരിക്കുന്ന അണുബാധ 0.04% ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Sun L, Liu G, Ren Y, Li J, Hao J, Liu X, Zhang Y | title = Efficacy and safety of LASIK in 10,052 eyes of 5081 myopic Chinese patients | journal = Journal of Refractive Surgery | volume = 21 | issue = 5 Suppl | pages = S633-5 | year = 2005 | pmid = 16212294 }}</ref> *ലാസിക്കിന് ശേഷമുള്ള കോർണിയൽ എക്ടാസിയ - ലാസിക്കിന് ശേഷം വേരിയബിൾ സമയത്ത് കോർണിയ മുന്നോട്ട് പോകാൻ തുടങ്ങുന്ന ഒരു അവസ്ഥ, ക്രമരഹിതമായ ആസ്റ്റിഗ്മാറ്റിസത്തിന് കാരണമാകുന്നു. ഈ അവസ്ഥ കെരാട്ടോകോണസിന് സമാനമാണ്. *സബ്കൺജങ്റ്റൈവൽ രക്തസ്രാവം - ഒരു റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം സബ്കൺജങ്റ്റൈവൽ രക്തസ്രാവം 10.5% ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Sun L, Liu G, Ren Y, Li J, Hao J, Liu X, Zhang Y | title = Efficacy and safety of LASIK in 10,052 eyes of 5081 myopic Chinese patients | journal = Journal of Refractive Surgery | volume = 21 | issue = 5 Suppl | pages = S633-5 | year = 2005 | pmid = 16212294 }}</ref> *കോർണിയ വടു - കോർണിയയുടെ ആകൃതിയിലുള്ള സ്ഥിരമായ പ്രശ്നങ്ങൾ കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസുകൾ ധരിക്കുന്നത് അസാധ്യമാക്കുന്നു. *എപ്പിത്തീലിയൽ ഇൻഗ്രോത്ത് - 0.01% ആയി കണക്കാക്കുന്നു. *ട്രോമാറ്റിക് ഫ്ലാപ്പ് ഡിസ്ലോക്കേഷനുകൾ - ലാസിക്ക് കഴിഞ്ഞ് ഏഴ് വർഷം വരെ ട്രോമാറ്റിക് ഫ്ലാപ്പ് ഡിസ്ലോക്കേഷനുകളുടെ കേസുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. *റെറ്റിന ഡിറ്റാച്ച്മെന്റ്: 0.36 ശതമാനം കണക്കാക്കുന്നു. <ref>{{cite journal | vauthors = Ruiz-Moreno JM, Alió JL | title = Incidence of retinal disease following refractive surgery in 9,239 eyes | journal = Journal of Refractive Surgery | volume = 19 | issue = 5 | pages = 534–47 | year = 2003 | pmid = 14518742 | doi = 10.3928/1081-597X-20030901-08 }}</ref> *കോറോയ്ഡൽ നിയോവാസ്കുലറൈസേഷൻ: 0.33 ശതമാനം കണക്കാക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Ruiz-Moreno JM, Alió JL | title = Incidence of retinal disease following refractive surgery in 9,239 eyes | journal = Journal of Refractive Surgery | volume = 19 | issue = 5 | pages = 534–47 | year = 2003 | pmid = 14518742 | doi = 10.3928/1081-597X-20030901-08 }}</ref> *യുവിയൈറ്റിസ്: 0.18 ശതമാനം കണക്കാക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Suarez E, Torres F, Vieira JC, Ramirez E, Arevalo JF | title = Anterior uveitis after laser in situ keratomileusis | journal = Journal of Cataract and Refractive Surgery | volume = 28 | issue = 10 | pages = 1793–8 | date = October 2002 | pmid = 12388030 | doi = 10.1016/S0886-3350(02)01364-0 }}</ref> *മലകയറ്റക്കാർക്ക് - ലാസിക്കിന് ശേഷം കോർണിയ സാധാരണയായി കനംകുറഞ്ഞതാണെങ്കിലും, സ്ട്രോമയുടെ ഒരു ഭാഗം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനാൽ, റിഫ്രാക്റ്റീവ് ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധർ കോർണിയയെ ഘടനാപരമായി ദുർബലപ്പെടുത്താതിരിക്കാൻ പരമാവധി കനം നിലനിർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു. ഉയർന്ന ഉയരത്തിൽ അന്തരീക്ഷമർദ്ദം കുറയുന്നത് ലസിക്ക് രോഗികളുടെ കണ്ണുകൾക്ക് അങ്ങേയറ്റം അപകടകരമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, ചില പർവതാരോഹകർക്ക് അങ്ങേയറ്റത്തെ ഉയരത്തിൽ ഒരു മയോപിക് മാറ്റം അനുഭവപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref>{{cite journal | vauthors = Boes DA, Omura AK, Hennessy MJ | title = Effect of high-altitude exposure on myopic laser in situ keratomileusis | journal = Journal of Cataract and Refractive Surgery | volume = 27 | issue = 12 | pages = 1937–41 | date = December 2001 | pmid = 11738908 | doi = 10.1016/S0886-3350(01)01074-4 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Dimmig JW, Tabin G | title = The ascent of Mount Everest following laser in situ keratomileusis | journal = Journal of Refractive Surgery | volume = 19 | issue = 1 | pages = 48–51 | year = 2003 | pmid = 12553606 }}</ref> *ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷമുള്ള സങ്കീർണതകൾ - ദീർഘകാല സങ്കീർണതകൾക്കുള്ള സാധ്യതകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വലിയ തെളിവ് ഇതുവരെ സ്ഥാപിച്ചിട്ടില്ല, ഓപ്പറേറ്റർ അനുഭവം, ഉപകരണങ്ങൾ, സാങ്കേതികത എന്നിവയിലെ പുരോഗതി കാരണം ഇത് മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കാം..<ref>{{cite journal | vauthors = Hammer T, Heynemann M, Naumann I, Duncker GI | title = [Correction and induction of high-order aberrations after standard and wavefront-guided LASIK and their influence on the postoperative contrast sensitivity] | language = German | journal = Klinische Monatsblatter Fur Augenheilkunde | volume = 223 | issue = 3 | pages = 217–24 | date = March 2006 | pmid = 16552654 | doi = 10.1055/s-2005-858864 | df = }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Alió JL, Montés-Mico R | title = Wavefront-guided versus standard LASIK enhancement for residual refractive errors | url = https://archive.org/details/sim_ophthalmology_2006-02_113_2/page/191 | journal = Ophthalmology | volume = 113 | issue = 2 | pages = 191–7 | date = February 2006 | pmid = 16378639 | doi = 10.1016/j.ophtha.2005.10.004 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Caster AI, Hoff JL, Ruiz R | title = Conventional vs wavefront-guided LASIK using the LADARVision4000 excimer laser | journal = Journal of Refractive Surgery | volume = 21 | issue = 6 | pages = S786-91 | year = 2005 | pmid = 16329381 }}</ref><ref>{{cite journal|url=https://www.fda.gov/MedicalDevices/ProductsandMedicalProcedures/SurgeryandLifeSupport/LASIK/ucm061354.htm|title=LASIK - What are the risks and how can I find the right doctor for me?|first=Center for Devices and Radiological|last=Health|journal=FDA|access-date=20 December 2018|date=2018-11-03}}</ref> *കണ്ണടയുടെ ഉപയോഗം കണക്കിലെടുക്കാതെ ശസ്ത്രക്രിയ കഴിഞ്ഞ് ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം മികച്ച കാഴ്ച നഷ്ടപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=http://www.webmd.boots.com/eye-health/guide/lasik-laser-eye-surgery|title=LASIK laser eye surgery|website=Webmd.boots.com|language=en-GB|access-date=2016-05-06|archive-date=2016-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160515073430/http://www.webmd.boots.com/eye-health/guide/lasik-laser-eye-surgery|url-status=dead}}</ref> *ഐ ഫ്ലോട്ടറുകൾ - ലസിക്ക് സൃഷ്ടിച്ച ഒക്കുലാർ മെക്കാനിക്കൽ സ്ട്രെസ് ഫലമായി വിട്രിയസ്, റെറ്റിന, മാക്കുല എന്നിവ തകരാറിലാക്കുന്നു. *ഒക്കുലാർ ന്യൂറോപതിക് വേദന (കോർണിയ ന്യൂറൽജിയ); അപൂർവ്വം<ref>{{cite news |last1=St. Philip |first1=Elizabeth |last2=Favaro |first2=Avis |title=Families deal with repercussions after rare but severe complications from laser eye surgery |url=https://www.ctvnews.ca/w5/families-deal-with-repercussions-after-rare-but-severe-complications-from-laser-eye-surgery-1.4363940 |accessdate=26 November 2019 |work=CTV |date=April 7, 2019 |archive-date=2024-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194133/https://www.ctvnews.ca/w5/families-deal-with-repercussions-after-rare-but-severe-complications-from-laser-eye-surgery-1.4363940 |url-status=dead }}</ref> *വിഷാദവും ആത്മഹത്യയും<ref>{{cite news |last1=St. Philip |first1=Elizabeth |last2=Favaro |first2=Avis |title=Families deal with repercussions after rare but severe complications from laser eye surgery |url=https://www.ctvnews.ca/w5/families-deal-with-repercussions-after-rare-but-severe-complications-from-laser-eye-surgery-1.4363940 |accessdate=26 November 2019 |work=CTV |date=April 7, 2019 |archive-date=2024-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194133/https://www.ctvnews.ca/w5/families-deal-with-repercussions-after-rare-but-severe-complications-from-laser-eye-surgery-1.4363940 |url-status=dead }}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} {{Eye procedures}} [[വർഗ്ഗം:ശസ്ത്രക്രിയ]] to4amculgqp0789r7xspsl5n97yyoud 0 122646 4675310 4654471 2026-10-11T20:38:25Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675310 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Tasmanian Devil}} {{Speciesbox | name = ടാസ്മേനിയൻ ഡെവിൾ | fossil_range = ലേറ്റ് [[ഹോളോസീൻ]] | image = Sarcophilus harrisii taranna.jpg | image_caption = | image_alt = A Tasmanian devil | status = EN | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucntd>{{cite iucn | authors = Hawkins, C.E.; McCallum, H.; [[Nick Mooney|Mooney, N.]]; Jones, M.; Holdsworth, M. | title = ''Sarcophilus harrisii'' | volume = 2008 | page = e.T40540A10331066 | year = 2008 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2008.RLTS.T40540A10331066.en }} Listed as Endangered (EN A2be+3e v3.1)</ref> | genus = Sarcophilus | species = harrisii | authority = ([[Pierre Boitard|Boitard]], 1841)<ref>{{cite book|last1=Boitard|first1=[Pierre]|title=Le Jardin des plantes: Description et mœurs des mammifères de la Ménagerie et du Muséum d'histoire naturelle|date=n.d.|publisher=Gustave Barba|location=Paris|page=204|chapterurl=https://www.biodiversitylibrary.org/page/9815348|chapter=L'Ursin de Harris}}</ref> | range_map = Sarcophilus harrisii extent.png | range_map_caption = ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ വിതരണം (ചാരനിറത്തിൽ) | range_map_alt = A map showing one large island (Tasmania) and two small islands north of it. The whole of Tasmania is coloured in and the waters and small islands are not, as the devil is not extant there. }} [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയയിലെ]] ഒരു [[ദ്വീപ്|ദ്വീപായ]] [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മേനിയയിൽ]] മാത്രം കണ്ടുവരുന്ന [[മാംസഭോജി|മാംസഭോജിയായ]] ഒരു [[സഞ്ചിമൃഗം|സഞ്ചിമൃഗമാണ്]] '''ടാസ്മേനിയൻ ഡെവിൾ''' {{ശാനാ|Sarcophilus harrisii}}. ഇവ [[ഡാസ്യുറിഡേ|ഡേസിയുറിഡെ]] എന്ന കുടുംബത്തിൽപ്പെടുന്നു. ഈ കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും വലിപ്പമുള്ള ഇനവും ഇതുതന്നെയാണ്. ഏകദേശം ഒരു ചെറിയ [[നായ|നായയുടെ]] വലുപ്പമാണ് ഇവയ്ക്കുള്ളത്. 1936-ൽ [[ടാസ്മേനിയൻ ചെന്നായ്|ടാസ്മേനിയൻ ചെന്നായ്ക്ക്]] [[വംശനാശം സംഭവിച്ച ജീവികൾ|വംശനാശം]] സംഭവിച്ചതിനേത്തുടർന്നാണ് ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ [[മാർസൂപ്പേലിയ]] കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും വലിപ്പമുള്ള [[സസ്തനി|സസ്തനികളെന്ന]] സ്ഥാനം നേടിയത്. [[Quoll|ക്വോളുകളുമായി]] ബന്ധമുള്ള ഇവയ്ക്ക് [[ടാസ്മേനിയൻ ചെന്നായ്|ടാസ്മേനിയൻ ചെന്നായുമായും]] വിദൂര ബന്ധമുണ്ട്. കരുത്തുറ്റ [[പേശി|പേശികളുള്ള]] [[ശരീരം]], കറുത്ത രോമങ്ങൾ, [[ഗന്ധം|ദുർഗന്ധം]], വളരെ അസ്വസ്ഥതയുണ്ടാക്കുന്ന ഉഗ്രമായ അലർച്ച എന്നിവ ഈ ജീവിയുടെ പ്രധാന സവിശേഷതകളിൽപ്പെടുന്നു. ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ വലിയ [[തല|തലയും]] കഴുത്തും അവയുടെ ഇരയ്ക്ക് [[ഭൂമി|ഭൂമിയിൽ]] നിലവിലുള്ള മറ്റു [[സസ്തനി|സസ്തനികളുടേതിനേക്കാൾ]] ഏറ്റവും ശക്തമായ കടിയേൽക്കാൻ കാരണമാകുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.nwf.org/News-and-Magazines/National-Wildlife/Animals/Archives/2009/Least-Weasel-Carnivore-Bites.aspx|title=My, What a Big Bite You Have|last=Di Silvestro|first=Roger|date=1 December 2008|publisher=[[National Wildlife Federation]]|accessdate=6 August 2012|url-status=bot: unknown|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120801091412/http://www.nwf.org/News-and-Magazines/National-Wildlife/Animals/Archives/2009/Least-Weasel-Carnivore-Bites.aspx|archivedate=1 August 2012|df=dmy-all}}</ref> ഇരയെ വേട്ടയാടുന്നതിനൊപ്പം സമീപത്ത് മനുഷ്യവാസമുണ്ടെങ്കിൽ വീട്ടിലെ [[ആഹാരം|ഭക്ഷണങ്ങളും]] ഇവ ഭക്ഷിക്കുന്നു. സാധാരണയായി ഏകാന്തവാസിയാണെങ്കിലും ചിലപ്പോൾ മറ്റ് ഡെവിളുകളുമായി ചേർന്ന് [[ആഹാരം|ഭക്ഷണം]] കഴിക്കുകയും താമസസ്ഥലം മലീമസമാക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. മറ്റ് [[Dasyuridae|ഡാസ്യുറിഡേകളിൽ]] നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഡെവിൾ [[Thermoregulation|താപനിയന്ത്രണം]] നടത്തുകയും [[പകൽ]] സമയങ്ങളിൽ അവയുടെ [[ശരീരം]] അമിതമായി ചൂടാക്കാതെ സജീവമായി നിലനിറുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. കൊഴുത്തുരുണ്ട രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടുകൂടിയും അതിശയിപ്പിക്കുന്ന [[വേഗം|വേഗതയും]] സ്ഥിരതയും ഡെവിളിനുണ്ട്. കൂടാതെ, [[വൃക്ഷം|മരങ്ങളിൽ]] കയറാനും [[നദി|നദികളിലൂടെ]] നീന്താനും ഇവയ്ക്കു കഴിയുന്നു. [[ഗോണ്ട്വാന ഭൂഖണ്ഡം|ഗോണ്ട്വാനയുടെ]] കാലഘട്ടത്തിൽ പതിനായിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പുതന്നെ പുരാതന [[മാർസൂപ്പേലിയ]]ലുകൾ [[തെക്കേ അമേരിക്ക|തെക്കേ അമേരിക്കയിൽ]] നിന്ന് [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയയിലേക്ക്]] [[കുടിയേറ്റം|കുടിയേറിയിട്ടുണ്ടെന്നും]]<ref name="LAT">{{cite news|last=Schiewe|first=J|title=Australia's marsupials originated in what is now South America, study says|newspaper=[[Los Angeles Times]]|date=28 July 2010|url=http://www.latimes.com/news/science/la-sci-marsupial-20100728,0,5549873.story|accessdate=1 August 2010}}</ref><ref name="Inman" /><ref name="Nilsson" /> [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്‌ട്രേലിയ]] കൂടുതൽ [[വരൾച്ച|വരണ്ടതായപ്പോൾ]] അവ [[ജീവപരിണാമം|പരിണാമം]] പ്രാപിച്ചുവെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ആധുനിക ടാസ്മേനിയൻ ഡെവിളുകളോട് സാമ്യമുള്ള [[ജീവി|ജീവികളുടെ]] [[ജീവാശ്മം|ഫോസിലുകൾ]] ഇവിടെനിന്നു കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അവ സമകാലീന ജീവിവർഗങ്ങളുടെ പൂർവ്വികരാണോ അതോ നിലവിലെ ഡെവിളുകൾ ഈ ജീവിവർഗങ്ങളുമായി സഹവസിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്നതിനെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ അറിവില്ല. [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയൻ]] ഭൂപ്രദേശത്ത് നിന്ന് ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ പ്രാദേശികമായി വംശനാശം സംഭവിച്ച തീയതി വ്യക്തമല്ലെങ്കിലും ഏകദേശം 3000 വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പായിരിക്കാം അവർ മൂന്ന് പ്രാകൃത ജീവിതാവശിഷ്‌ടങ്ങളായി ചുരുങ്ങിയതെന്ന് മിക്ക തെളിവുകളും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. [[വെസ്റ്റേൺ ഓസ്‌ട്രേലിയ]]യിലെ [[അഗസ്റ്റ, പടിഞാറൻ ഓസ്ട്രേലിയ|അഗസ്റ്റയിൽ]] നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ ഒരു [[പല്ല്]] ഏകദേശം 430 വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപുള്ളതാണ്. എന്നാൽ [[പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം|പുരാവസ്തു]] ഗവേഷകനായ ഒലിവർ ബ്രൗൺ ഈ വിഷയത്തിൽ തർക്കമുന്നയിക്കുകയും ഡെവിളിന്റെ പ്രധാന ഭൂപ്രദേശത്തെ വംശനാശം 3000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് സംഭവിച്ചതായി കണക്കാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Brown2006" /> ഈ തിരോധാനത്തിനു സാധാരണയായി [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയിൽ]] കാണപ്പെടാത്ത [[Dingo|ഡിംഗോകളെയാണ്]] കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നത്. ടാസ്മാനിയയിൽ ഡെവിളുകൾ ധാരാളമായി വേട്ടയാടപ്പെട്ടതിനാൽ [[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണി]] നേരിടുന്നു. മനുഷ്യർ രോമങ്ങൾക്കായി ഇവയെ വേട്ടയാടുകയും കന്നുകാലികൾക്കും മൃഗങ്ങൾക്കും ഭീഷണിയാകുകയും ചെയ്തതാണ് ഇവയുടെ വ്യപകമായ വേട്ടയാടലുകൾക്ക് കാരണമായത്. 1941-ൽ ഡെവിളുകൾ ഔദ്യോഗികമായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും അതിനുശേഷം കന്നുകാലികൾക്ക് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഭീഷണിയാണ് ഡെവിളുകളെന്നത് വെറും തെറ്റിധാരണ മാത്രമാണെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ഡെവിളുകൾ വിവിധ ഇണകളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നുണ്ട്. അവയുടെ [[പ്രത്യുൽപ്പാദനം|പ്രത്യുത്പാദന പ്രക്രിയ]] വളരെ സുശക്തവും മത്സരപരവുമാണ്. ആൺ ഡെവിളുകൾ പെൺഡെവിളുകൾ‌ക്കായി പരസ്പരം പോരടിക്കുന്നു. തുടർന്ന്‌ പെൺഡെവിളുകളുടെ അവിശ്വസ്‌തത തടയുന്നതിന്‌ പങ്കാളികൾക്ക് കാവൽ നിൽക്കുന്നു. ഇണചേരൽ സമയത്ത് പെൺഡെവിളുകൾക്ക് ആഴ്ചയിൽ മൂന്ന് തവണ അണ്ഡവിസർജ്ജനം നടക്കുന്നു. രണ്ട് വയസ് പ്രായമുള്ള പെൺഡെവിളുകളിൽ 80% വാർഷിക ഇണചേരൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ഗർഭിണികളായി കാണപ്പെടുന്നു. പെൺഡെവിളുകൾ അവരുടെ ജീവിതത്തിൽ‌ ശരാശരി നാല് തവണ [[ഗർഭം|ഗർഭധാരണം]] നടത്തുന്നു. കൂടാതെ മൂന്നാഴ്ചത്തെ ഗർ‌ഭകാലത്തിനുശേഷം 20-30 വരെ കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് ജന്മം നൽകുന്നു. നവജാതശിശുക്കൾക്ക് പിങ്ക് നിറവും രോമങ്ങൾ കുറവുമാണ്. മുഖത്തിന്റെ സവിശേഷതകളില്ലാത്ത ഇവയ്ക്ക് ജനിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ ഏകദേശം 20 ഗ്രാം ഭാരമുണ്ടാകും. മാതൃജീവിയുടെ സഞ്ചിയിൽ നാല് മുലക്കണ്ണുകൾ മാത്രമുള്ളതിനാൽ കുഞ്ഞുങ്ങൾ തമ്മിൽ ഭക്ഷണത്തിനായി കഠിന മത്സരം നടത്തുന്നു. ഈ മത്സരത്തെ ഏതാനും നവജാത ഡെവിളുകൾ മാത്രമേ അതിജീവിക്കാറുള്ളു. കുഞ്ഞുങ്ങൾ അതിവേഗമാണ് വളർച്ച പ്രാപിക്കുന്നത്. 100 ദിവസത്തിനുശേഷം സഞ്ചിയിൽ നിന്നും പുറത്തുവരുന്ന ഇവയ്ക്ക് ഏകദേശം 200 ഗ്രാമോളം ഭാരം ഉണ്ടായിരിക്കും. ഒൻപത് മാസത്തിന് ശേഷം കുഞ്ഞുങ്ങൾ സ്വതന്ത്രരായി ജീവിക്കാൻ പ്രാപ്തരാകുന്നു. പെൺഡെവിളുകൾ വർഷത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ജനനവും വളർത്തലും സംബന്ധിച്ച പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ചെലവഴിക്കുന്നു.1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ ഡെവിൾ ഫേഷ്യൽ ട്യൂമർ രോഗം (ഡിഎഫ്ടിഡി) ഡെവിൾസിന്റെ അംഗസംഖ്യയെ ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കുകയും ഇപ്പോൾ ഈ ജീവിവർഗങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പിനു തന്നെ ഭീഷണിയാകുകയും ചെയ്യുന്നു. 2008-ൽ ടാസ്മേനിയൻ ഡെവിൾ വംശനാശ ഭീഷണിയിലാണെന്ന് ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. രോഗത്തിന്റെ ആഘാതം കുറയ്ക്കുന്നതിനായി [[ടാസ്മേനിയ]] സർക്കാർ നിലവിൽ വിവിധ പരിപാടികൾ ഏറ്റെടുത്തിട്ടുണ്ട്. രോഗത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപെട്ട ഒരു കൂട്ടം ആരോഗ്യമുള്ള ഡെവിളുകളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു സംരംഭം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ചില പരിപാടികൾ ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. [[ടാസ്മേനിയൻ ചെന്നായ്]]ക്കൾ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നപ്പോൾ അത് ഡെവിളിനെ ഇരയാക്കിയിരുന്നു. മോട്ടോർ വാഹനങ്ങളുമായി കൂട്ടിയിടിച്ച് ഡെവിളുകളുടെ പ്രാദേശിക ജനസംഖ്യ ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ചും ഡെവിളുകൾ വാഹനമിടിച്ചു ചത്ത മറ്റു ജീവികളെ ഭക്ഷിക്കുമ്പോഴാണ് അപകടത്തിൽ അകപ്പെടുന്നത്. [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയുടെയും]] അവിടുത്തെ നിരവധി സംഘടനകളുടേയും പ്രതീകമായ ഡെവിളിനെ, പല ഗ്രൂപ്പുകളും അവരുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലും [[ഗവൺമെന്റ്|ഭരണകൂടവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലും ലോഗോകളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയിലേക്ക്]] വിനോദസഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്ന പ്രധാന ഇനമായാണ് ഇത് കാണപ്പെടുന്നത്. ''[[Looney Tunes|ലൂണി ട്യൂൺസിന്റെ]]'' ടാസ്മേനിയൻ ഡെവിൾ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ വിനോദസഞ്ചാരികളിലെക്ക് [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയായുടെ]] ലോകശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കപ്പെട്ടു. ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഗവൺമെന്റിന്റെ സേവ് ദ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ എന്ന പ്രോഗ്രാമിന്റെ ഭാഗമായി 2013 മുതൽ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകളെ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള [[മൃഗശാല|മൃഗശാലകളിലേക്ക്]] അയയ്ക്കുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.toledoblade.com/local/2015/09/06/Toledo-Zoo-joins-effortto-save-Tasmanian-devils.html|title=Toledo Zoo joins effort to save Tasmanian devils|last=Mester|first=Alexandra|date=6 September 2015|work=Toledo Blade|accessdate=16 May 2016|archive-date=2019-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20191120191325/https://www.toledoblade.com/local/2015/09/06/Toledo-Zoo-joins-effortto-save-Tasmanian-devils.html|url-status=dead}}</ref> ==വർഗ്ഗീകരണം== ഇത് ഒരുതരം [[ഒപ്പോസം]] ആണെന്ന് വിശ്വസിച്ച് [[പ്രാകൃതികശാസ്ത്രം|പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ]] [[George Prideaux Robert Harris|ജോർജ്ജ് ഹാരിസ്]] 1807-ൽ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിനെക്കുറിച്ച് ആദ്യമായി ഒരു വിവരണം എഴുതി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഇതിന് ''ഡിഡൽഫിസ് ഉർസിന'' (''Didelphis ursina'') എന്ന് പേരും അദ്ദേഹം നൽകി.<ref name=Harris1807/> [[വൃത്തം|വൃത്താകൃതിയിലുള്ള]] [[ചെവി]] പോലുള്ള സ്വഭാവസവിശേഷതകൾ കാരണമാണ് ഈ പേരു നൽകപ്പെട്ടത്.<ref>{{cite journal|last1=Stephenson|first1=N. G.|title=Growth gradients among fossil monotremes and marsupials {{!}} The Palaeontological Association|journal=Palaeontology|date=1963|volume=6|issue=4|pages=615–624|url=http://www.palass.org/publications/palaeontology-journal/archive/6/4/article_pp615-624|language=en}}</ref> [[Zoological Society of London|സുവോളജിക്കൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ലണ്ടനിൽ]] അദ്ദേഹം ഈ വിഷയത്തിൽ നേരത്തെതന്നെ ഒരു അവതരണം നടത്തിയിരുന്നു.<ref name=o8/> എന്നിരുന്നാലും ആ പ്രത്യേക [[ദ്വിപദ നാമപദ്ധതി|ദ്വിപദ നാമം]] ജോർജ്ജ് ഷാ 1800-ൽ [[വൂംബാറ്റ്|കോമൺ വൊംബാറ്റിന്]] (പിന്നീട് ''വൊംബാറ്റസ് ഉർസിനസ്'' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു) നൽകിയിരുന്നു. അതിനാൽ ആ പേര് ലഭ്യമല്ലായിരുന്നു.<ref name=MSW3>{{MSW3 Dasyuromorphia|id=10800047|page=28}}</ref> 1838-ൽ [[റിച്ചാർഡ് ഓവൻ|റിച്ചാർഡ് ഓവൻ]] ഒരു മാതൃകയെ ''ഡാസ്യൂറസ് ലാനിയാറിയസ്'' (''Dasyurus laniarius'') എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തു.<ref>{{cite book |last=Mitchell |first=Thomas |authorlink=Thomas Mitchell (explorer) |title=Three Expeditions into the Interior, Volume II |publisher=T. & W. Boone |year=1839}} [http://gutenberg.net.au/ebooks/e00036.html Online] at Project Gutenberg Australia.</ref> എന്നാൽ 1877 ആയപ്പോഴേക്കും അദ്ദേഹം അതിനെ സാർകോഫിലസിന് കൈമാറി. ആധുനിക ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിനെ 1841-ൽ [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച്]] [[പ്രാകൃതികശാസ്ത്രം|പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ]] [[Pierre Boitard|പിയറി ബോയിറ്റാർഡ്]], ''സാർകോഫിലസ് ഹാരിസി'' ("Harris's flesh-lover") എന്ന് [[നാമകരണം]] ചെയ്തു.<ref>{{cite journal|last1=Stephenson|first1=N. G.|title=Growth gradients among fossil monotremes and marsupials {{!}} The Palaeontological Association|journal=Palaeontology|date=1963|volume=6|issue=4|pages=615–624|url=http://www.palass.org/publications/palaeontology-journal/archive/6/4/article_pp615-624|language=en}}</ref> ഏതാനും മൃഗങ്ങളുടെ പ്രധാന [[ജീവാശ്മം|ഫോസിൽ]] രേഖകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി 1987-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഡെവിളിന്റെ വർഗ്ഗീകരണത്തിന്റെ പുനരവലോകനത്തിലൂടെ ഈ ഇനത്തിന്റെ പേര് ''സാർകോഫിലസ് ലാനിയറിയസ്'' (''Sarcophilus laniarius'') എന്ന് മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചു.<ref name=Werdelin1987/> എങ്കിലും ഇത് ടാക്സോണമിക് കമ്മ്യൂണിറ്റി വലിയ തോതിൽ അംഗീകരിച്ചില്ല. ''എസ്. ഹാരിസി'' എന്ന പേര് നിലനിർത്തുകയും ''എസ്. ലാനിയാറിയസ്'' ഒരു [[ജീവാശ്മം|ഫോസിൽ]] ഇനത്തിലേക്ക് തരംതാഴ്ത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref name=MSW3/> [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയിലെ]] പര്യവേക്ഷകർ നൽകിയ ആദ്യകാല പ്രാദേശിക നാമമാണ് "[[Beelzebub|ബീൽസെബബ്സ്]] പപ്പ്". [[നരകം|നരകത്തിന്റെ]] പ്രഭുവും [[സാത്താൻ|സാത്താന്റെ]] സഹായിയും ആയ ഒരു മതവിശ്വാസിയെ പരാമർശിച്ചാണ് ഈ നാമം നൽകിയത്.<ref name=o8>Owen and Pemberton, p. 8.</ref> [[രാത്രി|രാത്രിയിൽ]] പര്യവേക്ഷകർ ഈ മൃഗത്തെ ആദ്യമായി കണ്ടത് അതിന്റെ ദൂരവ്യാപകമായ [[ശബ്ദം]] കേട്ടാണ്.<ref>Owen and Pemberton, p. 7.</ref> [[പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ട്|പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ]] ഉപയോഗിച്ച പേരുകൾ ''സാർകോഫിലസ് സാറ്റാനിക്കസ്'', ''ഡയബോളസ് ഉർസിനസ്'' എന്നിവയായിരുന്നു. എല്ലാം [[വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികൾ|വംശനാശഭീഷണി]] നേരിടുന്നവയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല തെറ്റിദ്ധാരണകൾ മൂലമായിരുന്നു.<ref name=o8/> ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ (''Sarcophilus harrisii'' - ''സാർകോഫിലസ് ഹാരിസി'') [[Dasyuridae|ദാസുരിഡേ]] കുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ''സാർകോഫിലസ്'' (''Sarcophilus'') [[ജീനസ്|ജനുസ്സിൽ]] [[Pleistocene|പ്ലീസ്റ്റോസീൻ]] [[ജീവാശ്മം|ഫോസിലുകളിൽ]] നിന്ന് മാത്രം അറിയപ്പെടുന്ന മറ്റ് രണ്ട് ഇനങ്ങളുണ്ട്. ''എസ്. ലാനിയേറിയസ്'', ''എസ്. മൂമൻസിസ്'' (''S. laniarius'', ''S. moomaensis'') എന്നിവയാണ് ഇവ. ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന് [[quoll|ക്വോളുകളുമായി]] ഏറ്റവും അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടെന്ന് [[Phylogenetics|വംശജനിതകവിജ്ഞാനീയ]] വിശകലനം കാണിക്കുന്നു.<ref name=Krajewski1992/> ഓസ്‌ട്രേലിയൻ സഞ്ചിമൃഗങ്ങളുടെ വേരുകൾക്ക് ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ പഴക്കമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇപ്പോഴത്തെ [[ഉത്തരാർദ്ധഗോളം|തെക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിന്റെ]] ഭൂരിഭാഗവും [[Gondwana|ഗോണ്ട്വാനയുടെ]] [[supercontinent|സൂപ്പർ കോണ്ടിനെന്റിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. സഞ്ചിമൃഗങ്ങൾ [[തെക്കേ അമേരിക്ക|തെക്കേ അമേരിക്കയിൽ]] നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചതെന്നും അവ [[അന്റാർട്ടിക്ക|അന്റാർട്ടിക്കയിലേയ്ക്ക്]] കുടിയേറിയതായും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. അക്കാലത്ത് മിതശീതോഷ്ണ കാലാവസ്ഥയായിരുന്നു.<ref name=o33>Owen and Pemberton, p. 33.</ref> മണ്ണിന്റെ നശീകരണം തടഞ്ഞപ്പോൾ സഞ്ചിമൃഗങ്ങൾ [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ]] കൂടുതൽ സസ്യജാലങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടുവെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=o33/> ഡെവിളിന്റെ പൂർവ്വികർക്ക് [[ആഹാരം|ഭക്ഷണം]] സ്വന്തമാക്കാൻ [[വൃക്ഷം|മരങ്ങളിൽ]] കയറ്റം ആവശ്യമായി വന്നിരിക്കാമെന്ന് പെംബെർട്ടൺ പറയുന്നതനുസരിച്ച് സഞ്ചിമൃഗങ്ങൾക്ക് വലുപ്പത്തിലുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾക്കും ഇരുകാലുകളിലുള്ള ചാട്ടത്തിനും കാരണമാകുന്നു. ഈ അനുരൂപങ്ങൾ ഇപ്പോഴത്തെ ഡെവിളിന്റെ പ്രത്യേക നടത്തത്തിനു കാരണമായേക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം അനുമാനിച്ചു.<ref name=o34>Owen and Pemberton, p. 34.</ref> സിദ്ധാന്തമനുസരിച്ച് ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ പ്രത്യേക വംശം [[Miocene|മയോസീൻ]] കാലഘട്ടത്തിൽ ഉയർന്നുവന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്ന പ്രകാരം 10 മുതൽ 15 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് [[ക്വോൾ|ക്വോളുകളുടെ]] പൂർവ്വികരിൽ നിന്ന് ഡെവിൾ പിരിഞ്ഞതായി കണക്കാക്കുന്നു. കടുത്ത [[കാലാവസ്ഥാവ്യതിയാനം|കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം]] മൂലം [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയയെ]] ഊഷ്മളവും ഈർപ്പവുമുള്ളതുമായ [[ഹിമയുഗം|ഹിമയുഗമാക്കി]] മാറ്റി. ഇതിലൂടെ ഇവയുടെ വൻതോതിലുള്ള വംശനാശത്തിന് കാരണമായി.<ref name=PwP16>{{cite book|author1=Krajewski, Carey |author2=Westerman, Michael |year=2003|title=Predators with Pouches: The Biology of Carnivorous Marsupials|url=https://archive.org/details/predatorswithpou00jone |chapter=Molecular Systematics of Dasyuromorpha|page=[https://archive.org/details/predatorswithpou00jone/page/n34 16]|editor1=Jones, Menna |editor2=Dickman, Chris |editor3=Archer, Mike |publisher=CSIRO Publishing|location=Collingwood, Victoria|isbn=0-643-06634-9}}</ref> ഇരകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും തണുപ്പ് മൂലം മരണമടഞ്ഞതിനാൽ [[മാംസഭോജികൾ]] മാത്രമാണ് രക്ഷ നേടിയത്. [[ആവാസവ്യവസ്ഥ|ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ]] ഒരു സ്ഥാനം നേടാൻ ഈ സമയത്ത് ഡെവിളിന് വംശാവലി ഉണ്ടായതായി അനുമാനിക്കുന്നു.<ref name=o34/> [[Pliocene|പ്ലിയോസീൻ]] യുഗത്തിലെ വംശനാശം സംഭവിച്ച ''[[Glaucodon|ഗ്ലോക്കോഡൺ ബാലറാറ്റെൻസിസിനെ]]'' [[ക്വോൾ|ക്വോളിനും]] ഡെവിളിനും ഇടയിലുള്ള ഒരു മധ്യവർത്തി [[സ്പീഷീസ്]] എന്ന് വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|last1=Long|first1=John A.|authorlink1=John A. Long |last2=Archer|first2=Michael|authorlink2=Mike Archer (paleontologist) |last3=Flannery|first3=Timothy |last4=Hand|first4=Suzanne |title=Prehistoric Mammals of Australia and New Guinea: One Hundred Million Years of Evolution|url=https://books.google.com/books?id=92yhnRHdxSoC&pg=PA55|year=2002|publisher=University of New South Wales Press|isbn=978-0-8018-7223-5|page=55}}</ref> [[File:Jenolan Caves Tasmanian Devil jaw.jpg|thumb|right|[[Jenolan Caves|ജെനോലൻ ഗുഹകളിൽ]] നിന്നും ഒരു താടിയെല്ല് കണ്ടെത്തി]] [[സൗത്ത് ഓസ്‌ട്രേലിയ]]യിലെ [[Naracoorte, South Australia|നരകൂർട്ടെയിലെ]] [[ചുണ്ണാമ്പ്|ചുണ്ണാമ്പു]] [[ഗുഹ|ഗുഹകളിലെ]] [[ജീവാശ്മം|ഫോസിൽ]] നിക്ഷേപത്തിൽ നിന്ന് [[Miocene|മയോസീൻ]] കാലഘട്ടത്തിൽ ''[[Sarcophilus laniarius|എസ്. ലാനിയാറിയസിന്റെ]]'' മാതൃകകൾ കണ്ടെത്തി. അവ ആധുനിക ഡെവിളുകകളേക്കാൾ 15% വലുതും 50% ഭാരവുമുള്ളവയാണ്.<ref name=o35>Owen and Pemberton, p. 35.</ref> 50-70,000 വർഷം പഴക്കമുള്ള പഴയ മാതൃകകൾ [[Queensland|ക്വീൻസ്‌ലാന്റിലെ]] [[ഡാർലിംഗ് ഡൗൺസ്|ഡാർലിംഗ് ഡൌൺസിലും]] [[വെസ്റ്റേൺ ഓസ്‌ട്രേലിയ]]യിലും കണ്ടെത്തി.<ref name=o36/> ആധുനിക ഡെവിൾ ''എസ്. ലാനിയാറിയസിൽ'' നിന്ന് പരിണമിച്ചതാണോ അതോ അക്കാലത്ത് അവർ ഒരുമിച്ച് ജീവിച്ചിരുന്നോ എന്ന് വ്യക്തമല്ലെന്ന്<ref name=o36>Owen and Pemberton, p. 36.</ref> 1877-ൽ [[ന്യൂ സൗത്ത് വെയ്ൽസ്|ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിൽ]] നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ [[ജീവാശ്മം|ഫോസിലുകളെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കി റിച്ചാർഡ് ഓവൻ വാദിച്ചു. ''എസ്. മൂർനെൻസിസ്'' (''S. moornaensis'') എന്ന് ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന വലിയ [[അസ്ഥികൂടം|അസ്ഥികൾ]] [[ന്യൂ സൗത്ത് വെയ്ൽസ്|ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിൽ]] നിന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=o36/> വംശനാശം സംഭവിച്ച ഈ രണ്ട് വലിയ ജീവിവർഗ്ഗങ്ങളും വേട്ടയാടപ്പെടുകയും തുരത്തിയോടിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തിരിക്കാമെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=o36/> ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് നിരവധി [[ടാസ്മേനിയൻ ചെന്നായ്]] ഇനങ്ങളുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും അവയുടെ വലിപ്പം കുറവായിരുന്നുവെന്നും കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ചെറിയവ കടൽത്തീരത്തെ കൂടുതൽ ആശ്രയിച്ചു കഴിയുന്നു.<ref name=o37>Owen and Pemberton, p. 37.</ref> ഡെവിളും [[ടാസ്മേനിയൻ ചെന്നായ്|ടാസ്മേനിയൻ ചെന്നായും]] സമാനമായതിനാൽ നിലവിലുള്ള [[ടാസ്മേനിയൻ ചെന്നായ്]] വംശത്തിന്റെ വംശനാശം ഡെവിളിന്റെ സമാനമായ ചരിത്രത്തിന്റെ തെളിവായി ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=o38>Owen and Pemberton, p. 38.</ref> ''എസ്. ലാനിയേറിയസ്'', ''എസ്. മൂർനെൻസിസ്'' എന്നിവയുടെ ചെറിയ വലിപ്പം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടാനും അനുബന്ധ ടാസ്മേനിയൻ ചെന്നായ്ക്കളേക്കാൾ കൂടുതൽ കാലം നിലനിൽക്കാനും അവരെ അനുവദിച്ചുവെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=o38/> ഈ രണ്ട് ജീവിവർഗങ്ങളുടെയും വംശനാശം [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയയിലെ]] മനുഷ്യവാസത്തിന് സമാനമായ സമയത്ത് സംഭവിച്ചതിനാൽ മനുഷ്യരുടെ വേട്ടയും ഭൂമി നിരപ്പാക്കലും പ്രധാന കാരണങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=o39>Owen and Pemberton, p. 39.</ref> എന്നാൽ ഈ സിദ്ധാന്തത്തെ വിമർശിക്കുന്നവർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത് തദ്ദേശീയരായ ഓസ്‌ട്രേലിയക്കാർ 10,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് വേട്ടയാടലിനായി [[boomerang|ബൂമറാങ്ങുകളും]] [[കുന്തം|കുന്തങ്ങളും]] മാത്രം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തതിനാൽ ആസൂത്രിതമായ വേട്ടയാടൽ മൂലം എണ്ണത്തിൽ ഗണ്യമായ കുറവുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയില്ല എന്നതാണ്. [[ആദിവാസി|ആദിവാസികൾ]] വസിക്കുന്ന [[ഗുഹ|ഗുഹകളിൽ]] [[അസ്ഥി|എല്ലുകളുടെയും]] റോക്ക് പെയിന്റിംഗുകളുടെയും അനുപാതം കുറവാണെന്നും അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഇത് തദ്ദേശീയ ജീവിതശൈലിയുടെ വലിയൊരു ഭാഗമല്ലായിരുന്നു എന്നതിന്റെ സൂചനയാണിതെന്നും അവർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. 1910-ലെ ഒരു ശാസ്ത്രീയ റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം മാംസഭോജികളേക്കാൾ [[സസ്യഭുക്ക്|സസ്യഭുക്കുകളുടെ]] മാംസമാണ് [[ആദിവാസി|ആദിവാസികൾ]] ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടു.<ref>Owen and Pemberton, pp. 40–42.</ref> വംശനാശത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന സിദ്ധാന്തമായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത് [[ഹിമയുഗം]] വരുത്തിയ [[കാലാവസ്ഥാവ്യതിയാനം|കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനമാണ്]].<ref name=o39/> പ്രധാന ഭൂപ്രദേശത്തുനിന്ന് ഡെവിളുകൾ അപ്രത്യക്ഷമാകാനുള്ള ഒരു പ്രധാന കാരണം [[ഡിങ്കോ]]കളാണെങ്കിലും ഭൂപ്രദേശത്തിന്റെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന [[വരൾച്ച|വരൾച്ചയാണ്]] ഇതിന് പ്രധാന നിമിത്തമായതെന്നാണ് മറ്റൊരു സിദ്ധാന്തം. അതേസമയം [[കാലാവസ്ഥ]] തണുത്തതും ഈർപ്പമുള്ളതുമായതിനാൽ [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മേനിയയിലെ]] ജനസംഖ്യയെ വലിയ തോതിൽ ബാധിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=o40>Owen and Pemberton, p. 40.</ref> ഈ സിദ്ധാന്തമനുസരിച്ച് [[ഡിങ്കോ|ഡിങ്കോകൾ]] ഇവ അപ്രത്യക്ഷമാകാനുള്ള ഒരു ദ്വിതീയ കാരണം മാത്രമാണ്.<ref name=o41>Owen and Pemberton, p. 41.</ref> [[ടാസ്മേനിയൻ ചെന്നായ്|ടാസ്മാനിയൻ ചെന്നായയുടെ]] ഏറ്റവും അടുത്ത ബന്ധു ഡെവിളുകളായതിനാൽ ഇവയുടെ [[സംഗ്രഹാലയം|മ്യൂസിയം]] സാമ്പിളുകളിൽ നിന്നുള്ള [[ഡി.എൻ.എ|ഡിഎൻ‌എ]] സംയോജിപ്പിച്ച് [[ടാസ്മേനിയൻ ചെന്നായ്|ടാസ്മാനിയൻ ചെന്നായയെ]] പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാമെന്ന ഒരു അഭ്യൂഹമുണ്ട്.<ref>Tyndale-Biscoe, pp. 159–165.</ref> ===ജനിതകശാസ്ത്രം=== [[File:ആൺഡെവിളുകളുടെ കാരിയോടൈപ്പ് (Sarcophilus Harrisii).png|right|thumb|ആൺഡെവിളുകളുടെ [[Karyotype|കാരിയോടൈപ്പ്]].]] [[വെൽക്കം ട്രസ്റ്റ് സാങ്കർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] 2010-ൽ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ ജനിതകഘടന ക്രമീകരിച്ചു.<ref>{{cite press release |url=http://www.sanger.ac.uk/news/view/2010-09-16-completed-genome-is-first-step-to-tackling-tasmanian-devil-facial-tumours |title=Completed genome is first step to tackling Tasmanian devil facial tumours|date=16 September 2010|accessdate=10 December 2015|publisher=[[Wellcome Trust Sanger Institute]]}}</ref> എല്ലാ [[Dasyuridae|ഡാസ്യൂറിഡുകളെയും]] പോലെ തന്നെ ഡെവിളിനും 14 [[ക്രോമസോം സംഖ്യ|ക്രോമസോമുകളുണ്ട്]].<ref name=t143>Tyndale-Biscoe, p. 143.</ref> മറ്റ് [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയൻ]] [[മാർസൂപ്പേലിയ]]ലുകളെയും പ്ലാസെന്റൽ [[കാർണിവോറ|കാർണിയോവറുകളെയും]] ഡെവിളുകൾക്ക് [[ജനിതകവൈവിധ്യം|ജനിതക വൈവിധ്യം]] കുറവാണ്. [[ഹോളോസീൻ]] കാലഘട്ടത്തിന്റെ പകുതി മുതൽ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകൾ എണ്ണത്തിൽ കുറഞ്ഞ [[ജനിതകവൈവിധ്യം|ജനിതക വൈവിധ്യം]] ഒരു സവിശേഷതയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="morris&austin2012"/> [[devil facial tumour disease|ഡെവിൾ ഫേഷ്യൽ ട്യൂമർ ഡിസീസ്]] (ഡിഎഫ്ടിഡി) പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നത് ആവർത്തിച്ച്‌ ഇണ ചേരുന്നതിനു കാരണമാകുന്നു.<ref name=LachishMiller2010/> സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തുള്ള ഡെവിളുകളുടെ ഒരു വിഭാഗം മറ്റ് ഡെവിളുകളിൽ നിന്ന് ജനിതകപരമായി വ്യത്യസ്തമാണ്.<ref name=fed>{{cite web|url=http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=299|title=Sarcophilus harrisii – Tasmanian Devil|publisher=Department of Sustainability, Environment, Water, Population and Communities|accessdate=30 September 2010}}</ref> എന്നാൽ രണ്ട് ഗ്രൂപ്പുകളും തമ്മിൽ ചില വിനിമയങ്ങളുണ്ട്.<ref name=draft>{{cite web|author=Department of Primary Industries, Parks, Water and Environment |year=2010 |url=http://dpipwe.tas.gov.au/Documents/Draft-Tasmanian-Devil-Recovery-Plan.pdf |title=Draft Recovery Plan for the Tasmanian devil (Sarcophilus harrisii)|publisher=Department of Primary Industries, Parks, Water and Environment |location=Hobart |accessdate=3 September 2015}}</ref> വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് എടുത്ത [[major histocompatibility complex|മേജർ ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ്]] (MHC) [[MHC class I|ക്ലാസ് I]] ഡൊമെയ്‌നിലെ ഒരു സ്ട്രാന്റ് കോൺഫർമേഷൻ പോളിമോർഫിസം വിശകലനം ചെയ്തപ്പോൾ [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയിലുടനീളം]] 25 വ്യത്യസ്ത തരം വെളിപ്പെട്ടു. വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറൻ ടാസ്മാനിയ മുതൽ കിഴക്കൻ ടാസ്മാനിയ വരെയുള്ള എംഎച്ച്സി തരങ്ങളുടെ വ്യത്യസ്ത രീതി കാണിച്ചു. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള ഡെവിളുകൾക്ക് എം‌എച്ച്‌സി വൈവിധ്യം കുറവാണ്. 30% ട്യൂമർ (ടൈപ്പ് 1) പോലെയുള്ളവയാണ് കൂടാതെ 24% തരം എ കാണിക്കുന്നു.<ref name=sid/> കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള ഓരോ പത്ത് ഡെവിളുകളിൽ ഏഴും എ, ഡി, ജി അഥവാ 1 തരമാണ്. അവ ഡിഎഫ്ടിഡിയുമായി (DFTD) ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറൻ ഡെവിളുകളിൽ 55% മാത്രമേ ഈ എംഎച്ച്സി വിഭാഗങ്ങളിൽ പെടുന്നുള്ളൂ. 25 എം‌എച്ച്‌സി തരങ്ങളിൽ 40% പടിഞ്ഞാറൻ ഡെവിളുകൾക്ക് മാത്രമുള്ളതാണ്. വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറൻ എണ്ണത്തിൽ ജനിതക വൈവിധ്യമില്ലെങ്കിലും ഇതിന് ഉയർന്ന എംഎച്ച്സി ജീൻ വൈവിധ്യം ഉണ്ട്. ഇത് ഡിഎഫ്ടിഡിയോട് രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഈ ഗവേഷണപ്രകാരം ഡെവിളുകളെ കൂട്ടിക്കലർത്തുന്നത് രോഗ സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ കാരണമാകുന്നു.<ref name=sid/> ഈ ഗവേഷണത്തിൽ സർവേയിൽ പങ്കെടുത്ത ടാസ്മാനിയയിലെ പതിനഞ്ച് വ്യത്യസ്ത പ്രദേശങ്ങളിൽ ആറെണ്ണം ദ്വീപിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗത്താണ്. കിഴക്കൻ പകുതിയിലെ എപ്പിംഗ് ഫോറസ്റ്റിന് രണ്ട് വ്യത്യസ്ത തരം മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. 75% ടൈപ്പ് ഒ. ബക്ക്ലാൻഡ്-ന്യൂജെൻറ് പ്രദേശത്ത് മൂന്ന് തരം മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. ഒരു സ്ഥലത്തിന് ശരാശരി 5.33 വ്യത്യസ്ത ഇനങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇതിനു വിപരീതമായി, പടിഞ്ഞാറ്, കേപ് സോറൽ മൂന്ന് തരം, ടോഗാരി നോർത്ത്-ക്രിസ്മസ് ഹിൽസ് ആറ് എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു. മറ്റ് ഏഴ് സൈറ്റുകളിൽ കുറഞ്ഞത് എട്ട് എം‌എച്ച്‌സി തരങ്ങളെങ്കിലും ഉണ്ട്. വെസ്റ്റ് പെൻസിൽ പൈന് 15 തരങ്ങളുമുണ്ട്. ഇതിനു വിപരീതമായി, പടിഞ്ഞാറ്, കേപ് സോറൽ മൂന്ന് തരവും ടോഗാരി നോർത്ത്-ക്രിസ്മസ് ഹിൽസ് ആറും നൽകി, എന്നാൽ മറ്റ് ഏഴ് സൈറ്റുകളിൽ കുറഞ്ഞത് എട്ട് എം‌എച്ച്‌സി തരങ്ങളെങ്കിലും വെസ്റ്റ് പെൻസിൽ പൈനിൽ 15 തരങ്ങളുമുണ്ട്. പടിഞ്ഞാറ് ഒരു സൈറ്റിന് ശരാശരി 10.11 MHC തരം ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name=sid/> സമീപകാല ഗവേഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഡെവിളുകളുടെ എണ്ണം അതിവേഗം ഡി.എഫ്.ടി.ഡിയെ പ്രതിരോധിക്കുന്നു എന്നാണ്.<ref>{{cite journal|last1=Epstein|first1=Brendan|last2=Jones|first2=Menna|last3=Hamede|first3=Rodrigo|last4=Hendricks|first4=Sarah|last5=McCallum|first5=Hamish|last6=Murchison|first6=Elizabeth P.|last7=Schönfeld|first7=Barbara|last8=Wiench|first8=Cody|last9=Hohenlohe|first9=Paul|last10=Storfer|first10=Andrew|title=Rapid evolutionary response to a transmissible cancer in Tasmanian devils|journal=[[Nature Communications]]|date=30 August 2016|volume=7|pages=12684|doi=10.1038/ncomms12684|pmid=27575253|pmc=5013612|bibcode=2016NatCo...712684E}}</ref> == വിവരണം== [[പ്രമാണം:Sarcophilus harrisii feeding.jpg|thumb|right|കംഗാരുവിനെ ഭക്ഷിക്കുന്ന ടാസ്മേനിയൻ ഡെവിൾ]] [[File:Tasmanian Devil markings.jpg|right|thumb|രണ്ട് ഡെവിളുകൾ, വെളുത്ത അടയാളങ്ങളില്ലാത്ത ഒന്ന്. ഏകദേശം 16% കാട്ടു ഡെവിളുകൾക്ക് അടയാളങ്ങളൊന്നുമില്ല.]] [[File:TasmanianDevil 1888.jpg|left|thumb|ഇരുട്ടിൽ ഇരയെ കണ്ടെത്താൻ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ രോമരാജി അതിനെ സഹായിക്കുന്നു.]] [[File:Animaldentition sarcophilusharrisii.png|left|thumb|പ്രകൃതിചരിത്രത്തിലെ ഒരു രേഖാചിത്രം]] ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ അവശേഷിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ [[മാംസഭുക്ക്|മാംസഭോജിയായ]] [[മാർസൂപ്പേലിയ]]ലാണ്. ഇതിന്റെ തല വലിപ്പം കൂടിയതും കരുത്തുള്ളതുമാണ്. തലയും വാലും ശരീരത്തിന്റെ പകുതിയോളം വരും. ഇവയുടെ തോളെല്ല് ദൃഢവും ബലമുള്ളതുമായിരിക്കും. കട്ടികൂടിയ [[താടിയെല്ല്|താടിയെല്ലും]] [[പല്ല്|പല്ലുകളും]] ഉപയോഗിച്ച് ഇരയുടെ എല്ലുകൾ പോലും കടിച്ചു പൊട്ടിച്ചു ഭക്ഷിക്കാൻ ഇവയ്ക്കു സാധിക്കും. ആൺഡെവിളുകൾ സാധാരണയായി പെൺഡെവിളുകളേക്കാൾ വലിപ്പമുള്ളതാണ്. തല മുതൽ ശരാശരി ശരീര നീളം 652 മില്ലീമീറ്ററും (25.7 ഇഞ്ച്) വാലിന്റെ നീളം 258 മില്ലീമീറ്ററും (10.2 ഇഞ്ച്) ആണ്. ശരാശരി ശരീര ഭാരം 8 കിലോയുണ്ട് (18 പൗണ്ട്). പെൺഡെവിളുകളുടെ തല മുതൽ ശരാശരി ശരീര നീളം 570 മില്ലീമീറ്ററും (22 ഇഞ്ച്) വാലിന്റെ നീളം 244 മില്ലീമീറ്ററും (9.6 ഇഞ്ച്) ആണ്. ശരാശരി ഭാരം 6 കിലോഗ്രാം (13 പൗണ്ട്) ആണ്.<ref name=Guiler1983>{{cite book|author=Guiler, E. R.|year=1983|chapter=Tasmanian Devil|editor=Strahan, R.|title=The Australian Museum Complete Book of Australian Mammals|url=https://archive.org/details/completebookofau0000unse_o7c9|pages=[https://archive.org/details/completebookofau0000unse_o7c9/page/27 27]–28|publisher=Angus & Robertson|isbn=0-207-14454-0}}</ref> പടിഞ്ഞാറൻ ടാസ്മാനിയയിലെ ഡെവിളുകൾ സാധാരണയായി ചെറുതാണ്.<ref name=o118>Owen and Pemberton, p. 118.</ref> അസാധാരണമായി ഒരു [[മാർസൂപ്പേലിയ|മാർസൂപ്പേലിയയെ]] സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അതിന്റെ മുൻ‌കാലുകൾ പിൻ‌കാലുകളേക്കാൾ അല്പം നീളമുള്ളതാണ്. കൂടാതെ ഇവയ്ക്ക് മണിക്കൂറിൽ 13 കിലോമീറ്റർ വരെ ചെറിയ ദൂരത്തേക്ക് ഓടാൻ കഴിയും. രോമങ്ങൾ സാധാരണയായി കറുത്തതാണ്. ടാസ്മേനിയൻ ഡെവിളിന് കറുപ്പുനിറമാണ്. മാറിടത്തിലും പൃഷ്ഠഭാഗത്തും വെളുത്ത ചെറിയ പുള്ളികളുണ്ട് (ഏകദേശം 16% കാട്ടു ഡെവിളുകൾക്ക് വെളുത്ത പാടുകൾ ഇല്ല). <ref name=Guiler1983/><ref name="oandp4647">Owen and Pemberton, pp. 46–47.</ref> ഈ അടയാളങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് [[പ്രഭാതം|പ്രഭാതത്തിലും]] സന്ധ്യാസമയത്തും ഡെവിളുകൾ ഏറ്റവും സജീവമാണെന്നാണ്. മാത്രമല്ല ശരീരത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം കുറഞ്ഞ ഭാഗങ്ങളിൽ ഇവ കടിച്ച് അക്രമിക്കുനു. കാരണം ഇവ തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടം പലപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ കടിയുടെ പാടുകൾ കൂടുതലായി കണിക്കുന്നു.<ref name="oandp4647"/> ഡെവിളുകൾക്ക് അവരുടെ മുൻ‌കാലിൽ അഞ്ച് നീളമുള്ള [[വിരൽ|വിരലുകളുണ്ട്]]. നാലെണ്ണം മുൻ‌വശത്തേക്ക് ചൂണ്ടി നിൽക്കുന്നു. ഒന്ന് വശത്ത് നിന്ന് പുറത്തേക്ക് വരുന്നു. ഇത് [[ആഹാരം|ഭക്ഷണം]] കൈവശം വയ്ക്കാനുള്ള കഴിവ് ഇവയ്ക്ക് നൽകുന്നു. പിൻകാലുകൾക്ക് നാല് വിരലുകളുണ്ട്. ഇവയുടെ നഖങ്ങൾ പിന്നിലേക്ക് വലിക്കാൻ സാധിക്കുന്ന വിധത്തിലുള്ളവയല്ല.<ref name=draft/> രണ്ട് വയസാകുമ്പോൾ ഡെവിളുകൾ പൂർണ്ണ വളർച്ചയെത്തുന്നു.<ref name=fed/> കുറച്ചു ഡെവിളുകൾ [[വനം|വനത്തിൽ]] അഞ്ച് വർഷത്തിൽ കൂടുതൽ ജീവിക്കുന്നു.<ref name=Jones2008/> ഏഴ് വർഷത്തിലേറെ കൂട്ടിലടയ്ക്കപ്പെട്ട [[Coolah (Tasmanian Devil)|കൂല]] എന്ന ആൺഡെവിളാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം ജീവിച്ചിരുന്ന ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ.<ref>Owen and Pemberton, p. 140.</ref> 1997 ജനുവരിയിൽ [[Cincinnati Zoo and Botanical Garden|സിൻസിനാറ്റി മൃഗശാലയിൽ]] ജനിച്ച കൂല 2004 മേയ് മാസത്തിൽ [[Fort Wayne Children's Zoo|ഫോർട്ട് വെയ്ൻ ചിൽഡ്രൻസ് മൃഗശാലയിൽ]] വച്ച് ചത്തു.<ref name=UPI2004>{{Cite news|title=Last Tasmanian devil not in Australia dies|agency=United Press International|date=19 May 2004|url=http://www.upi.com/Odd_News/2004/05/19/Last-Tasmanian-devil-not-in-Australia-dies/UPI-43691084999988/|accessdate=28 November 2013}}</ref> ശരീരത്തിലെ [[കൊഴുപ്പ്|കൊഴുപ്പിനെ]] ഡെവിൾ തൻറെ [[വാൽ|വാലിൽ]] സൂക്ഷിക്കുന്നു. ആരോഗ്യമുള്ള ഡെവിളുകൾക്ക് തടിച്ച വാലുകളുണ്ട്.<ref name=DPIWEweb1>{{cite web|last=Horton|first=M|title=Tasmanian devil – Frequently Asked Questions|url=http://www.parks.tas.gov.au/index.aspx?base=4756|publisher=Parks and Wildlife Service Tasmania|accessdate=11 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110315042016/http://www.parks.tas.gov.au/index.aspx?base=4756|archive-date=15 March 2011|url-status=dead}}</ref> വാൽ ഉപയോഗിച്ച് തൂങ്ങിക്കിടക്കാൻ സാധിക്കില്ലെങ്കിലും അതിന്റെ [[ശരീരശാസ്ത്രം]], സാമൂഹിക സ്വഭാവം, സഞ്ചാരം എന്നിവയ്ക്ക് ഇത് വളരെ പ്രധാനമാണ്. ഡെവിളുകൾ വേഗത്തിൽ നീങ്ങുമ്പോൾ അവയ്ക്ക് സ്ഥിരത ലഭിക്കുവാൻ ഒരു സഹായിയായും ഇതിൻറെ വാൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.<ref name=o46>Owen and Pemberton, p. 46.</ref> ഡെവിളിന്റെ വാലിന്റെ അടിഭാഗത്തായി മലദ്വാരം, ജനനേന്ദ്രിയം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഒരു സുഗന്ധ ഗ്രന്ഥി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ മൃഗത്തിന്റെ പുറകിൽ നിലം ശക്തമായി അടയാളപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കുന്നു.<ref name=Pemberton1993/> അടിവയറ്റിലെ ലാറ്ററൽ വെൻട്രോക്രറൽ മടക്കുകളാൽ രൂപംകൊണ്ട ഒരു സഞ്ചി പോലുള്ള ആകൃതിയിൽ ആൺഡെവിളുകൾക്ക് ബാഹ്യ വൃഷണങ്ങളുണ്ട്. അത് ഭാഗികമായി മറയ്ക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വൃഷണങ്ങൾ ഏകദേശം അണ്ഡാകാരത്തിലാണ്. മുതിർന്ന മൃഗങ്ങളുടെ 30 പരിശോധനകളിൽ ശരാശരി അളവുകൾ 3.17 സെന്റിമീറ്റർ × 2.57 സെന്റിമീറ്ററാണ് (1.25 ൽ 1.01 ഇഞ്ച്).<ref name=g64>Guiler (1970), p. 64.</ref> പെൺഡെവിളുകളുടെ പിൻഭാഗം പിന്നിലേക്ക് തുറന്നിരിക്കുന്നു. മറ്റ് ചില [[Dasyuridae|ഡാസ്യൂറിഡുകളിൽ]] നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ജീവിതത്തിലുടനീളം ഇത് കാണപ്പെടുന്നു.<ref name=g64>Guiler (1970), p. 64.</ref> [[File:Tasmanian Devil skull.jpg|thumb|[[റഷ്യ]]യിലെ [[St. Petersburg|സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ്ബർഗിലെ]] [[Zoological Museum of the Zoological Institute of the Russian Academy of Sciences|മ്യൂസിയം ഓഫ് സുവോളജിയിലെ]] ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ തലയോട്ടി]] [[File:Tasmanian devil skeleton.jpg|thumb|ഒക്ലഹോമയിലെ [[Oklahoma City, Oklahoma|ഒക്ലഹോമ സിറ്റിയിലെ]] [[Museum of Osteology|മ്യൂസിയം ഓഫ് ഓസ്റ്റിയോളജിയിൽ]] ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ അസ്ഥികൂടം പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.]] 56.4 [[Kilogram-force|കിലോഗ്രാം-ഫോഴ്സ്]] ശക്തി പ്രയോഗിക്കുന്ന ഏതൊരു [[സസ്തനി]] [[മാംസഭുക്ക്|മാംസഭോജിയുടെയും]] ശരീര വലുപ്പവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന് ഏറ്റവും ശക്തമായി കടിക്കാൻ കഴിവുണ്ട്.<ref name=Wroe2005/><ref>{{Cite web|url=http://sydney.edu.au/news/84.html?newsstoryid=72|title=The Bite Club: comparative bite force in biting mammals|date=4 April 2005|publisher=The University of Sydney|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118053123/http://sydney.edu.au/news/84.html?newsstoryid=72|archive-date=18 January 2018|access-date=2018-01-18}}</ref> ഡെവിളിന് താടിയെല്ല് 75–80 ഡിഗ്രി വരെ തുറക്കാൻ കഴിയും. [[ഇറച്ചി|മാംസം]] കീറാനും [[അസ്ഥി|എല്ലുകൾ]] തകർക്കാനുമുള്ള മികച്ച ശക്തി ഇതിലൂടെ ലഭിക്കുന്നു.<ref name=o46/> കട്ടിയുള്ള ലോഹ കമ്പിയിൽ കടിക്കാൻ പര്യാപ്തമായ ശക്തി ഡെവിളിനുണ്ട്.<ref name=o20>Owen and Pemberton, p. 20.</ref> താരതമ്യേന വലിയ തല കാരണം താടിയെല്ലുകളുടെ ശക്തി ഭാഗികമാണ്. ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകളുടെ പല്ലുകളും [[താടിയെല്ല്|താടിയെല്ലുകളും]] സംയോജിത പരിണാമത്തിന്റെ ഉദാഹരണമായ [[hyena|കഴുതപ്പുലിയ്ക്ക്]] സമാനമാണ്.<ref>{{cite encyclopedia|work=Encyclopædia Britannica|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/583942/Tasmanian-devil|title=Tasmanian devil (marsupial) |accessdate=16 March 2010}}</ref><ref name=o64/> ഡാസ്യൂറിഡ് പല്ലുകൾ പ്രാകൃത മാർസുപിയലുകളുടേതിന് സമാനമാണ്. എല്ലാ ഡാസ്യുറിഡുകളേയും പോലെ ഡെവിളിനും മുന്തിയ മുൻപല്ലുകളും കവിൾ പല്ലുകളും ഉണ്ട്. ഇതിന് മൂന്ന് ജോഡി താഴത്തെ ദംഷ്‌ട്രകളും നാല് ജോഡി മുകളിലെ ദംഷ്ട്രകളും ഉണ്ട്. ഇവ ഡെവിളിന്റെ വായയുടെ മുൻവശത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.<ref>Tyndale-Biscoe, pp. 142–143.</ref> നായ്ക്കളെപ്പോലെ ഇവയ്ക്കും 42 പല്ലുകളുണ്ട്. എങ്കിലും നായ്ക്കളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി പല്ലുകൾ ജനനത്തിനു ശേഷം പുതിയതായി ഉണ്ടാകുന്നില്ല. എന്നാൽ ജീവിതത്തിലുടനീളം ഇവ മന്ദഗതിയിൽ വളരുന്നു.<ref name=DPIWEweb1/><ref name=o64>Owen and Pemberton, p. 64.</ref> ഡെവിളിന് നീളമുള്ള നഖങ്ങൾ കൊണ്ട് മാളങ്ങൾ കുഴിക്കാനും ഭൂഗർഭ ഭക്ഷണം എളുപ്പത്തിൽ തേടാനും ഇരകളെയും ഇണകളെയും ശക്തമായി പിടിക്കാനും സൗകര്യം ലഭിക്കുന്നു.<ref name=o44/><ref name=o64/> [[പല്ല്|പല്ലും]] നഖത്തിന്റെ ശക്തി കൊണ്ട് 30 കിലോ വരെ ഭാരം വഹിക്കാൻ ഡെവിളിനു സാധിക്കുന്നു.<ref name=o44/> ഡെവിളിന്റെ [[മുഖം|മുഖത്തും]] [[തല|തലയുടെ]] മുകൾ ഭാഗത്തും നീളമുള്ള മീശരോമങ്ങളുണ്ട്. രാത്രികാലങ്ങളിൽ ഇരയെ കണ്ടെത്താൻ ഡെവിളിനെ ഇതു സഹായിക്കുന്നു. [[ആഹാരം|ഭക്ഷണം]] നൽകുമ്പോൾ മറ്റ് ഡെവിളുകൾ അടുത്തുണ്ടാകുമ്പോൾ അവയെ കണ്ടെത്താൻ ഈ രോമങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു.<ref name=o64/> താടിയുടെ അറ്റം മുതൽ [[താടിയെല്ല്|താടിയെല്ലിന്റെ]] പിൻഭാഗം വരെ ഈ മീശരോമങ്ങൾ നീട്ടാനും തോളിന്റെ വ്യാപ്തി മറയ്ക്കാനും ഇവയ്ക്ക് സാധിക്കും.<ref name=o64/> [[കേൾവിശക്തി|കേൾവി]] ഇവയുടെ ഒരു പ്രധാന കഴിവാണ്. ഇവയ്ക്ക് 1 കിലോമീറ്റർ പരിധി വരെ [[ഗന്ധം]] തിരിച്ചറിയാനുള്ള കഴിവുമുണ്ട്.<ref name=DPIWEweb1/><ref name=o64/> രാത്രിയിൽ ഡെവിളുകൾ വേട്ടയാടുന്നതിനാൽ അവയുടെ കാഴ്ച കറുപ്പും വെളുപ്പും കലർന്നതാണെന്നു കരുതുന്നു. ഈ സാഹചര്യങ്ങളിൽ അവയ്ക്ക് ചലിക്കുന്ന വസ്തുക്കളെ പെട്ടെന്ന് കണ്ടെത്താനാകും. എന്നാൽ നിശ്ചല വസ്തുക്കൾ കാണാൻ പ്രയാസമാണ്.<ref name=DPIWEweb1/> ==വിതരണവും ആവാസ വ്യവസ്ഥയും== [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയ]] ദ്വീപിലെ നഗരപ്രദേശങ്ങളുൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാ [[ആവാസവ്യവസ്ഥ|ആവാസവ്യവസ്ഥകളിലും]] ഡെവിളുകൾ കാണപ്പെടുന്നു. അവ [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയിലെ]] പ്രധാന ഭൂപ്രദേശത്തും [[Robbins Island (Tasmania)|റോബിൻസ് ദ്വീപിലും]] വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref name=vul/> വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറൻ ഡെവിളുകളധികവും [[Forth River, Australia|ഫോർത്ത് നദിയുടെ]] പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തും തെക്ക് [[മക്വാരി ഹാർബർ|മക്വാരി ഹെഡ്സ്]] വരെയുമാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.<ref name=iucntd/> മുമ്പ്, ഡെവിളുകൾ [[പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ട്]] മുതൽ [[Bruny Island|ബ്രൂണി ദ്വീപിൽ]] ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ 1900-ന് ശേഷം അവയെക്കുറിച്ച് രേഖകളൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.<ref name=iucntd/> 1990-കളുടെ മധ്യത്തിൽ അവ ബാഡ്ജർ ദ്വീപിൽ എത്തപ്പെട്ടു. എങ്കിലും ഇവ 2005 ഓടെ മരണമടഞ്ഞതായി കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name=fed/> [[ഡിങ്കോ|ഡിംഗോകൾ]] വിരളമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഡി.എഫ്.ടി.ഡി രഹിത ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകളെ പ്രധാന ഭൂപ്രദേശത്തേക്ക് വീണ്ടും അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഒരു പഠനം മാതൃകയാക്കി. കന്നുകാലികളെയും തദ്ദേശീയ ജന്തുജാലങ്ങളെയും [[ഡിങ്കോ|ഡിംഗോകളേക്കാൾ]] ഡെവിളുകൾ സ്വാധീനിക്കുമെന്നും പ്രധാന ഭൂപ്രദേശത്തെ അധിക ജീവിയായി വളരുമെന്നും ഇതിൽ നിർദ്ദേശമുണ്ട്.<ref>{{cite news|author1=Daniel Hunter|author2=Mike Letnic|title=Bringing devils back to the mainland could help wildlife conservation|url=https://theconversation.com/bringing-devils-back-to-the-mainland-could-help-wildlife-conservation-43121|accessdate=24 August 2015|work=[[The Conversation (website)|The Conversation]]}}</ref> 2015 സെപ്റ്റംബറിൽ [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മേനിയയിലെ]] [[Narawntapu National Park|നരവന്താപു നാഷണൽ പാർക്കിലേക്ക്]] [[രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ|രോഗപ്രതിരോധ]] കുത്തിവെപ്പ് എടുത്ത 20 ഡെവിളുകളെ വിട്ടയച്ചു.<ref>{{cite news|first1=Lucy|last1=Shannon |first2=Ros|last2=Lehman|title=Release of captive bred Tasmanian devils hailed as turning point in fight against disease|url=http://www.abc.net.au/news/2015-09-26/release-of-captive-bred-tasmania-devils-marks-milestone/6807058|accessdate=26 September 2015|work=[[ABC News (Australia)|ABC News]]|date=26 September 2015}}</ref> ഇതിൽ രണ്ടെണ്ണം പിന്നീട് കാറുകളിൽ ഇടിച്ച് ചത്തു.<ref>{{cite news|last=Gramenz|first=Emilie|title=Two of 20 immunised Tasmanian devils released into wild killed on road days after release|url=http://www.abc.net.au/news/2015-09-30/tasmanian-devils-killed-on-road-days-after-being-released/6816966|accessdate=30 September 2015|work=ABC News|date=30 September 2015}}</ref> കിഴക്കൻ, വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറൻ [[Climate of Tasmania|ടാസ്മാനിയയിലെ കുറഞ്ഞതും മിതമായതുമായ വാർഷിക മഴ മേഖലയാണ്]] ഡെവിളുകളുടെ "പ്രധാന [[ആവാസവ്യവസ്ഥ]]"യായി കണക്കാക്കുന്നത്.<ref name=draft/> ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകൾ പ്രത്യേകിച്ച് വരണ്ട [[sclerophyll|സ്ക്ലെറോഫിൽ]] വനങ്ങളും തീരദേശ വനപ്രദേശങ്ങളും ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു.<ref name=Fischer2001/> [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയുടെ]] ഉയർന്ന മേഖലകളിൽ ഇവ കാണപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിലും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്തുള്ള [[Gymnoschoenus sphaerocephalus|ബട്ടൺ പുല്ല്]] [[സമതലം|സമതലങ്ങളിൽ]] അവയുടെ [[ജനസാന്ദ്രത]] കുറവാണെങ്കിലും വരണ്ടതോ മിശ്രിതമോ ആയ സ്ക്ലെറോഫിൽ വനങ്ങളിലും തീരപ്രദേശങ്ങളിലും ഇവയുടെ എണ്ണം കൂടുതലാണ്. തുറന്ന വനത്തേക്കാൾ ഉയരമുള്ള വനമേഖലകളാണ് ഡെവിളുകൾ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ നനവാർന്ന വനങ്ങളേക്കാൾ വരണ്ടവ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു.<ref name=fed/> റോഡപകടങ്ങളിൽ മൃഗങ്ങൾ കൊല്ലപ്പെടുന്ന മേഖലകളിൽ ഡെവിളുകളെയും കാണപ്പെടുന്നു. കൊല്ലപ്പെട്ട മൃഗങ്ങളെ ഭക്ഷിക്കുന്നതിനിടയിൽ ഡെവിളുകളും വാഹനങ്ങളിടിച്ച് കൊല്ലപ്പെടുന്നു.<ref name=vul/> നിലനിൽപ്പിന് ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികളുടെ ശാസ്ത്ര സമിതിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ [[ആവാസവ്യവസ്ഥ|ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ]] മാറ്റം വരുത്തുന്നത് ഈ ജീവിവർഗങ്ങൾക്ക് വലിയ ഭീഷണിയായി കാണുന്നില്ല എന്നാണ്.<ref name=vul/> ഡെവിളിൽ നിന്നും ഒരു [[നാടവിര|നാടവിരയെ]] അപൂർവമായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ടാസ്മേനിയൻ ത്രെട്ടൻഡഡ് സ്പീഷീസ് പ്രൊട്ടക്ഷൻ ആക്ട് 1995 പ്രകാരം ഡെവിളിനെ [[Dasyurotaenia robusta|ഡാസ്യൂറോടേനിയ റോബസ്റ്റയുമായി]] നേരിട്ട് ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ [[നാടവിര]] ഡെവിളുകളിൽ മാത്രമാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.<ref name=fed/> ==പരിസ്ഥിതിയും പെരുമാറ്റവും== [[File:Tasmanian Devil resting.jpg|thumb|ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകൾ രാത്രി സഞ്ചാരിയാണെങ്കിലും സൂര്യപ്രകാശത്തിൽ വിശ്രമിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. ഈ ഡെവിളിന്റെ ഇടത് കണ്ണിന് അടുത്തായി പോരാട്ടത്തിൽ നിന്നുള്ള പാടുകൾ കാണാം]] ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ [[പകൽ]] സമയങ്ങളിൽ വിശ്രമിക്കുകയും [[രാത്രി|രാത്രിയിൽ]] ഇരപിടിക്കുന്നവയുമാണ്.<ref name=Fischer2001/> ഇടതൂർന്ന മുൾപ്പടർപ്പിലോ പൊത്തുകളിലോ ദിവസങ്ങളോളം ചെലവഴിക്കുന്ന പ്രകൃതമുള്ളവയാണ് ഇവ. [[കഴുകൻ|കഴുകന്മാരും]] [[മനുഷ്യൻ|മനുഷ്യരും]] വേട്ടയാടുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ ഇവ രാത്രിസഞ്ചാരം സ്വീകരിച്ചിരിക്കാമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name=o129>Owen and Pemberton, p. 129.</ref> ചെറുപ്പക്കാരായ ഡെവിളുകളാണ് പ്രധാനമായും അസ്തമയത്തിന് ശേഷം പുറത്തിറങ്ങുന്നത്.<ref name=o69/> ഇവ [[torpor|ടോർപോറുകളാണെന്നതിനു]] തെളിവുകളൊന്നുമില്ല.<ref name=jb98/> ചെറിയ ഡെവിളുകൾക്ക് എളുപ്പത്തിൽ [[വൃക്ഷം|മരങ്ങളിൽ]] കയറാൻ കഴിയും. എന്നാൽ അവയ്ക്ക് വളർച്ച കൂടുമ്പോൾ മരം കയറ്റം കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ടായി മാറുന്നു.<ref name=ors/><ref>{{cite news|title=Young devil displays gnarly climbing technique|url=http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/news/E88F860D80C1554BCA2578780012A8E3|accessdate=4 May 2011|newspaper=Save The Tasmanian Devil Program|date=3 May 2011|archive-date=2017-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630062135/http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/news/E88F860D80C1554BCA2578780012A8E3|url-status=dead}}</ref> 40 സെന്റിമീറ്ററിൽ വലുപ്പമുള്ള തുമ്പിക്കൈ വണ്ണമുള്ള [[വൃക്ഷം|വൃക്ഷങ്ങളെ]] ഡെവിളുകൾക്ക് വട്ടം പിടിക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. അവയിൽ‌ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നതിന് വശങ്ങളിൽ [[ശാഖ|ശാഖകളില്ലെങ്കിലും]] ഇവ ഏകദേശം 2.5–3 മീറ്റർ വരെ ഉയരത്തിൽ കയറുന്നു. ഇനിയും പക്വതയിലെത്താത്ത ഡെവിളുകൾക്ക് 4 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ [[കുറ്റിച്ചെടി|കുറ്റിച്ചെടികളിൽ]] കയറാൻ സാധിക്കും. കൂടാതെ ലംബമല്ലാതെ വളരുന്ന മരങ്ങളിൽ ഇവ 7 മീറ്റർ വരെ കയറുന്നു.<ref name=jb00/> പ്രായപൂർത്തിയായ ഡെവിളുകൾ വളരെയധികം വിശപ്പുള്ളവരാണെങ്കിൽ ചെറുപ്പമായ ഡെവിളുകളെ ഭക്ഷിക്കുവാനും സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ ഈ മരംകയറ്റം ചെറുപ്പക്കാരായ ഡെവിളുകളെ രക്ഷപ്പെടാൻ അനുവദിക്കുന്ന ഒരു സൗകര്യമായിരിക്കാം.<ref>{{cite web|url=http://dpipwe.tas.gov.au/wildlife-management/animals-of-tasmania/mammals/carnivorous-marsupials-and-bandicoots/tasmanian-devil/tasmanian-devil-information-for-kids/tasmanian-devil-facts-for-kids|publisher=Department of Primary Industries, Parks, Water and Environment|title=Tasmanian Devil Facts for Kids|date=1 September 2014|accessdate=3 September 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150825024852/http://dpipwe.tas.gov.au/wildlife-management/animals-of-tasmania/mammals/carnivorous-marsupials-and-bandicoots/tasmanian-devil/tasmanian-devil-information-for-kids/tasmanian-devil-facts-for-kids|archivedate=25 August 2015|df=dmy-all}}</ref> തണുത്ത ജലപാതകൾ ഉൾപ്പെടെ ആവേശത്തോടെ ഡെവിളുകൾ 50 മീറ്റർ വീതിയുള്ള [[നദി|നദികൾ]] മുറിച്ചുകടക്കുന്നതായും നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref name=ors>Owen and Pemberton, pp. 21–22.</ref> ഇവയുടെ സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾ മൂലം പൊതുവേ സ്വീകരിക്കപ്പെട്ട രീതി അനുസരിച്ച് ഡെവിളുകൾ [[solitary animals|ഏകാന്ത മൃഗങ്ങളായിരുന്നു]] എന്ന് തെറ്റിദ്ധരിച്ചിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, 2009-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒരു പഠനം ഇതിനെക്കുറിച്ച് കുറച്ച് വെളിച്ചം വീശുന്നു. [[Narawntapu National Park|നരവന്തപു നാഷണൽ പാർക്കിലെ]] ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകൾക്ക് പ്രോക്സിമിറ്റി സെൻസിംഗ് [[Tracking collar|റേഡിയോ കോളറുകൾ]] ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇതിലൂടെ 2006 ഫെബ്രുവരി മുതൽ ജൂൺ വരെ നിരവധി മാസങ്ങളിൽ മറ്റ് ഡെവിളുകളുമായുള്ള ഇവയുടെ ഇടപെടൽ രേഖപ്പെടുത്തി. എല്ലാ ഡെവിളുകളും ഒരൊറ്റ വലിയ ശൃംഖലയുടെ ഭാഗമാണെന്ന് ഇത് വെളിപ്പെടുത്തി. ഇണചേരൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ആൺ-പെൺ ഇടപെടൽ സ്വഭാവ സവിശേഷതകളാണ്. അതേസമയം പെൺ-പെൺ ഇടപെടലുകൾ മറ്റ് സമയങ്ങളിൽ ഏറ്റവും സാധാരണമായിരുന്നു. എങ്കിലും ഇവയുടെ സമ്പർക്ക രീതികളും മറ്റും സീസൺ അനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. ആൺ ഡെവിളുകൾ മറ്റ് ആണുങ്ങളുമായി മാത്രമേ ഇടപഴകൂ. ഭക്ഷണത്തിനു വേണ്ടി ഇവ പരസ്പരം പോരാടുമെന്ന് മുൻപ് കരുതിയിരുന്നു.<ref name=Hamede/> അതിനാൽ ഒരു പ്രദേശത്തെ എല്ലാ ഡെവിളുകളും ഒരൊറ്റ സാമൂഹിക ശൃംഖലയുടെ ഭാഗമാണ്.<ref>{{Cite news|title=Social Networking Study Reveals Threat To Tasmanian Devils|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2009/08/090819064033.htm|accessdate=26 August 2010|newspaper=Science Daily|date=19 August 2009}}</ref> ഇവ പൊതുവെ പ്രദേശമില്ലാത്തവയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ പെൺഡെവിളുകൾ അവരുടെ പ്രദേശത്ത് പ്രാദേശികമായി കഴിയുന്നു.<ref name=DPIWEweb1/> പ്രദേശിക മൃഗങ്ങളേക്കാൾ ഒരു നിശ്ചിത പ്രദേശം കൈവശപ്പെടുത്താൻ ഇത് മൊത്തം ഡെവിളുകളെ അനുവദിക്കുന്നു.<ref name=oran>Owen and Pemberton, pp. 76–77.</ref> പകരം ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകൾ ഒരു വീടിന്റെ ശ്രേണിയിലാണ് വസിക്കുന്നത്. സാധാരണയായി രണ്ടോ നാലോ ആഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ ഡെവിളിന്റെ ഭവന ശ്രേണികൾ 4 മുതൽ 27 കിലോമീറ്റർ വരെ വ്യത്യാസപ്പെടുമെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് ശരാശരി 13 കിലോമീറ്റർ ആയിരിക്കും.<ref name=fed/> ഈ പ്രദേശങ്ങളുടെ സ്ഥാനവും ജ്യാമിതിയും ഭക്ഷണ ലഭ്യതയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ചും സമീപത്തുള്ള [[Wallaby|വാലാബികളും]] [[pademelon|പാഡെമെലോണുകളും]] വസിക്കുന്നതനുസരിച്ച് ഇതിൽ മാറ്റം വരുന്നു. ഡെവിളുകൾ പതിവായി മൂന്നോ നാലോ [[വാസസ്ഥലം|വാസസ്ഥലങ്ങൾ]] ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[തോട്|തോടുകൾക്ക്]] സമീപമുള്ള ഇടതൂർന്ന സസ്യങ്ങൾ, തിക്ക് ഗ്രാസ് പുല്ല് തുസ്സോക്കുകൾ, [[ഗുഹ|ഗുഹകൾ]] എന്നിവയും കൂടിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. പ്രായപൂർത്തിയായ ഡെവിളുകൾ ജീവിക്കാനായി ഒരേ കൂടുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഒരു സുരക്ഷിത വാസസ്ഥാനം വളരെയധികം വിലമതിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ചിലത് നൂറ്റാണ്ടുകളായി പല തലമുറയിലെ മൃഗങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചിരിക്കാമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=oran/> ഗുഹാ സുരക്ഷയേക്കാൾ [[ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷ|ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയ്ക്ക്]] പ്രാധാന്യം കുറവാണെന്ന് പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. [[ആവാസവ്യവസ്ഥ|ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ]] നാശം മരണനിരക്കിനെ കൂടുതൽ സ്വാധീനിച്ചു.<ref name=oran/> ഇവയുടെ കുഞ്ഞുങ്ങൾ അമ്മയോടൊപ്പം ഒരു [[ഗുഹ|ഗുഹയിൽത്തന്നെ]] തുടരുന്നു. മറ്റ് ഡെവിളുകൾ സഞ്ചാരികൾ ആണ്.<ref name=oran/> ഓരോ 1–3 ദിവസത്തിലും [[ഗുഹ]] മാറ്റുകയും എല്ലാ [[രാത്രി|രാത്രിയിലും]] 8.6 കിലോമീറ്റർ ശരാശരി ദൂരം അവ സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.environment.gov.au/biodiversity/threatened/species/pubs/sarcophilus-harrisii-listing.pdf|publisher=Department of Sustainability, Environment, Water, Population and Communities|title=Advice to the Minister for the Environment and Heritage from the Threatened Species Scientific Committee (the Committee) on Amendments to the list of Threatened Species under the Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 (EPBC Act)|accessdate=26 October 2010|author=Threatened Species Scientific Committee (the Committee) on Amendments to the list of Threatened Species}}</ref> എന്നിരുന്നാലും ഒരു രാത്രിയിലെ സഞ്ചാരം 50 കിലോമീറ്റർ മുകളിലായിരിക്കാമെന്നും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങൾ, സാഡിൽസ്, ക്രീക്ക് തീരങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ ഡെവിളുകൾ സാധാരണയായി സഞ്ചരിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ചും കൊത്തുപണികളുള്ള ട്രാക്കുകളും കന്നുകാലികളുടെ പാതകളും, കുത്തനെയുള്ള ചരിവുകളും പാറപ്രദേശങ്ങളും ഇവ ഒഴിവാക്കുന്നു.<ref name=fed/><ref name=o118/> അടുത്തിടെ പ്രസവിച്ച ഡെവിളുകൾ ഒഴികെ മറ്റുള്ളവ വർഷം മുഴുവനും ആകെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ദൂരം സമാനമാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=fed/> ലൈംഗികമായി ദ്വിരൂപമുള്ളവയും ഏകാന്ത [[മാംസഭുക്ക്|മാംസഭോജികളും]] ഒഴികെയുള്ള ആൺ-പെൺ ഡെവിളുകളുടെ യാത്രാ ദൂരങ്ങളിലെ സമാനത അസാധാരണമാണ്. ഒരു ആൺ ഡെവിളിന് കൂടുതൽ [[ആഹാരം|ഭക്ഷണം]] ആവശ്യമുള്ളതിനാൽ യാത്രയേക്കാൾ കൂടുതൽ സമയം ഭക്ഷണം കഴിക്കുവാൻ ചിലവഴിക്കുന്നു. വേട്ടയാടലിനിടെ ഡെവിളുകൾ സാധാരണയായി അവരുടെ വാസസ്ഥലത്തിന്റെ പരിധിയിൽ ഒരു അധികാരമണ്‌ഡലം ഉണ്ടാക്കുന്നു.<ref name="oran"/> മനുഷ്യവാസ കേന്ദ്രത്തിനടുത്തുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും [[വസ്ത്രം|വസ്ത്രങ്ങൾ]], പുതപ്പുകൾ, തലയിണകൾ എന്നിവ മോഷ്ടിക്കുകയും തടി കെട്ടിടങ്ങളിലെ കൂടുകൾ ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>Owen and Pemberton, pp. 23–24.</ref> [[Dasyuridae|ഡാസ്യുറിഡുകൾക്ക്]] സമാനമായ ഭക്ഷണക്രമവും ശരീരഘടനയും ഉണ്ടെങ്കിലും ശരീര വലുപ്പത്തിൽ അന്തരം ഉണ്ടാകുന്നത് [[thermoregulation|തെർമോഗുലേഷനെയും]] (ആന്തരിക താപനില നിലനിർത്താൻ ശരീരത്തെ അനുവദിക്കുന്ന ഒരു പ്രക്രിയ) സ്വഭാവത്തെയും ബാധിക്കുന്നു. 5 - 30°C നും ഇടയിലുള്ള അന്തരീക്ഷ താപനിലയിൽ 37.4 നും 38°C നും ഇടയിൽ ശരീര താപനില നിലനിർത്താൻ ഡെവിളിന് കഴിഞ്ഞു. [[ഊഷ്മാവ്|താപനില]] 40°C ഉം ഈർപ്പം 50% ഉം ആക്കിയപ്പോൾ ഡെവിളിന്റെ ശരീര താപനില 60 മിനിറ്റിനുള്ളിൽ 2°C മുകളിലേക്ക് ഉയർന്നു. പിന്നീട് രണ്ട് മണിക്കൂറിനുശേഷം ആരംഭ താപനിലയിലേക്ക് ക്രമാനുഗതമായി കുറയുകയും രണ്ട് മണിക്കൂർ കൂടി അതു തുടരുകയും ചെയ്തു. ഈ സമയത്ത് ഡെവിൾ ജലപാനം ചെയ്യുകയും അസ്വസ്ഥതയുടെ വ്യക്തമായ ലക്ഷണങ്ങളൊന്നും കാണിക്കുകയും ചെയ്തില്ല. വിയർപ്പും [[ബാഷ്പീകരണം|ബാഷ്പീകരണ]] തണുപ്പിക്കലും അതിന്റെ താപ വിസർജ്ജനത്തിന്റെ പ്രധാന മാർഗ്ഗമാണെന്ന് വിശ്വസിക്കാൻ ശാസ്ത്രജ്ഞരെ തന്മൂലം പ്രേരിപ്പിച്ചു.<ref>Tyndale-Biscoe, pp. 147–149.</ref> താരതമ്യേന മറ്റു പല [[മാർസൂപ്പേലിയ|മാർസുപിയലുകൾക്കും]] ശരീര താപനില കുറയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.<ref name=t149>Tyndale-Biscoe, p. 149.</ref> ചെറിയ മൃഗങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ അനുയോജ്യമല്ലാത്ത ചൂടുള്ളതും വരണ്ടതുമായ അവസ്ഥയിൽ ജീവിക്കേണ്ടിവരുന്നതിനാൽ അത്തരം ജീവികൾ ഒരു രാത്രികാല ജീവിതശൈലി സ്വീകരിക്കുകയും പകൽ ശരീര താപനില കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ ഡെവിളുകൾ പകൽ സജീവമായിരിക്കുന്നതിനാൽ ശരീര താപനില 1.8°C വരെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. രാത്രിയിലെ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ സമയം മുതൽ പകൽ മധ്യത്തിലെ പരമാവധി വരെയുള്ള ശരാശരിയാണ് ഈ താപനില.<ref>Tyndale-Biscoe, pp. 148–149.</ref> ഒരു ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ [[അടിസ്ഥാന ഉപാപചയനിരക്ക്]] നിരക്ക് പ്രതിദിനം 141 kJ/kg (15.3 kcal/lb) ആണ്. ഇത് സാധാരണയായി ചെറിയ മാർസുപിയലുകളേക്കാൾ പലമടങ്ങ് കുറവാണ്. 5 കിലോഗ്രാം ഭാരമുള്ള ഡെവിൾ പ്രതിദിനം 712 കിലോജൂൾ (170 കിലോ കലോറി) ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഫീൽഡ് മെറ്റബോളിക് നിരക്ക് 407 kJ/kg (44.1 kcal/lb) ആണ്. [[Quoll|ക്വോളുകൾക്കൊപ്പം]] ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകൾക്കും സമാനമായ വലുപ്പത്തിലുള്ള [[മാംസഭുക്ക്|മാംസഭോജികളല്ലാത്ത]] മാർസുപിയലുകളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്താവുന്ന ഒരു [[ഉപാപചയം|ഉപാപചയ]] നിരക്ക് ഉണ്ട്. താരതമ്യേന ഉയർന്ന ബാസൽ മെറ്റബോളിക് നിരക്കുകളുള്ള പ്ലാസന്റൽ കാർണിവോറസിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name=Cooper2010/> ഡെവിളുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പഠനത്തിൽ വേനൽക്കാലം മുതൽ ശീതകാലം വരെ 7.9 മുതൽ 7.1 കിലോഗ്രാം വരെ ഭാരം കുറയുന്നുവെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഊർജ്ജ ഉപഭോഗം 2,591-ൽ നിന്ന് 2,890 കിലോജൂളായി (619 മുതൽ 691 കിലോ കലോറി വരെ) വർദ്ധിച്ചു. ഇത് ഭക്ഷ്യ ഉപഭോഗം 518-ൽ നിന്ന് 578 ഗ്രാമായി വർദ്ധിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്. <ref name=t150>Tyndale-Biscoe, p. 150.</ref> 70% ജലത്തിന്റെ അംശമുള്ള പ്രോട്ടീൻ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ് ഇവയുടെ ഭക്ഷണക്രമം. ഓരോ 1 ഗ്രാം ഭാരമുള്ള പ്രാണികൾക്കും 3.5 കിലോജൂൾ [[ഊർജ്ജം]] ഉൽപാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ വാലബിയുടെ മാംസം 5.0 കിലോജൂൾ ഊർജ്ജം ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു.<ref name=t150/> ശരീരപിണ്ഡത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കിഴക്കൻ [[ക്വോൾ|ക്വോളിന്റെ]] നാലിലൊന്ന് ഭക്ഷണം മാത്രമേ ഡെവിൾ ഭക്ഷിക്കുന്നുള്ളൂ.<ref name=t150/> ഭക്ഷ്യക്ഷാമം ഉണ്ടാകുന്ന കാലങ്ങളിൽ തന്മൂലം ഇവയ്ക്ക് കൂടുതൽ കാലം നിലനിൽക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയിലെ]] [[ആവാസവ്യവസ്ഥ|ആവാസവ്യവസ്ഥയിലെ]] ഒരു [[keystone species|കീസ്റ്റോൺ സ്പീഷിസാണ്]] ഡെവിളുകൾ.<ref name="STTDNSept10">{{cite news|title=Hello&nbsp;... or Goodbye|url=http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/downloads/D595436FECB69A66CA2576ED0083D3F6/$file/DevilNews_Sep_2010.pdf|accessdate=26 October 2010|newspaper=Save The Tasmanian Devil Newsletter|page=3|date=September 2010|archive-date=2011-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110217184444/http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/downloads/D595436FECB69A66CA2576ED0083D3F6/$file/DevilNews_Sep_2010.pdf|url-status=dead}}</ref> ===ഭക്ഷണം=== [[File:Devil-eating-roadkill.jpg|right|thumb|വാഹനമിടിച്ചു ചത്ത ജീവിയെ ഭക്ഷിക്കുന്ന ഡെവിൾ|alt=A black devil standing on a patch of cut grass in a paddock, next to a wire fence. It is biting into the torn carcass of an animal.]] ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകൾക്ക് ഒരു ചെറിയ [[കംഗാരു]]വിന്റെ<nowiki/>യത്ര വലുപ്പമുള്ള ഇരയെ വരെ കീഴ്പ്പെടുത്തി ഭക്ഷിക്കാൻ സാധിക്കും. എന്നാൽ പ്രായോഗികമായി അവസരവാദികളായ ഡെവിളുകൾ നേരിട്ട് ഇരയെ വേട്ടയാടുന്നതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ തവണ മറ്റു ജീവികളുടെ മൃതശരീരം ഭക്ഷിക്കുന്നു. വേട്ടയാടലിന്റെ എളുപ്പവും [[കൊഴുപ്പ്]] കൂടുതലുമുള്ളതിനാൽ ഡെവിളുകൾ [[wombat|വൊംബാറ്റുകളെ]] ഇരയാക്കാൻ കൂടുതൽ അനുകൂലിക്കുന്നുവെങ്കിലും ചെറിയ [[സസ്തനി|സസ്തനികളായ]] [[bettong|ബെറ്റോംഗ്]], [[potoroo|പൊട്ടോറൂസ്]], നാടൻ സസ്തനികൾ ([[ആട്|ആടുകൾ]] ഉൾപ്പെടെ), [[പക്ഷി|പക്ഷികൾ]], [[മത്സ്യം]], [[പഴങ്ങൾ|പഴം]], [[പച്ചക്കറി]] വസ്തുക്കൾ, [[പ്രാണി|പ്രാണികൾ]], ടാഡ്‌പോളുകൾ, [[തവള|തവളകൾ]], [[ഉരഗം|ഉരഗങ്ങൾ]] എന്നിവയും ഭക്ഷിക്കുന്നു. ഇവയുടെ ഭക്ഷണരീതി വൈവിധ്യമാർന്നതും ലഭ്യമായ [[ആഹാരം|ഭക്ഷണത്തെ]] ആശ്രയിച്ചും ഇരിക്കുന്നു.<ref name=DPIWEweb1/><ref name=of>Owen and Pemberton, pp. 11–13.</ref><ref name=orit/><ref name=o108>Owen and Pemberton, p. 108.</ref> [[thylacine|തൈലാസിനുകളുടെ]] വംശനാശത്തിന് മുമ്പ് ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകളുടെ കുഞ്ഞുങ്ങൾ അവരുടെ മാതാപിതാക്കൾ അകലെയായിരിക്കുമ്പോൾ തൈലാസിൻ കുഞ്ഞുങ്ങളെ തനിയെ ഇരയാക്കി ഭക്ഷിച്ചിരുന്നു. ഡെവിളുകളെയും ഭക്ഷിച്ച തൈലാസിനുകൾ ഡെവിളിന്റെ വംശനാശം വേഗത്തിലാക്കാൻ കാരണമായിരിക്കാം.<ref name=o44/> കടലിലെ വാട്ടർ-റാറ്റുകളെ വേട്ടയാടാനും കരയിലെ ചത്ത മത്സ്യങ്ങളെ ഭക്ഷിച്ച് തീരം വൃത്തിയാക്കാനും ഇവ സഹായിച്ചു. മനുഷ്യവാസ മേഖലകളിൽ ഷൂസ് മോഷ്ടിക്കാനും ചവയ്ക്കാനും ഡെവിളുകൾക്കു സാധിക്കുന്നു.<ref name=of/> ആട്ടിൻകൂടുകളുടെ തടി കൊണ്ടുള്ള പലകകൾ കത്രിച്ചു നീക്കി അതിലൂടെ കാല് താഴേക്ക് തൂങ്ങി വീഴുമ്പോൾ ഡെവിളുകൾ ഈ കാല് ഭക്ഷിക്കുന്നു.<ref name=ors/> [[ലോഹം]] കൊണ്ടുള്ള കെണികളിലൂടെ ഡെവിളുകൾക്ക് കടിക്കാൻ കഴിയും. മാത്രമല്ല ഭക്ഷണം സംഭരിക്കുവാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോഴും അപകടത്തിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെടാനായി അവയുടെ ശക്തമായ താടിയെല്ലുകളെ കരുതിവയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name=o129/> ആപേക്ഷിക വേഗതയുടെ കുറവു കാരണം ഡെവിളുകൾക്ക് ഒരു വാലബിയെയോ [[മുയൽ|മുയലിനെയോ]] ഓടിക്കാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ അസുഖമോ മറ്റോ മൂലം മന്ദഗതിയിലായ മൃഗങ്ങളെ പെട്ടെന്ന് ആക്രമിക്കാൻ സാധിക്കുന്നു.<ref name=of/> 10-15 മീറ്റർ അകലെയുള്ള ആട്ടിൻകൂട്ടത്തെ ഡെവിളുകൾ പരിശോധിക്കുകയും ഇരയ്ക്ക് അസുഖമുണ്ടെങ്കിൽ കടന്നാക്രമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name=o129/> അമിത വേഗതയില്ലെങ്കിലും 1.5 കിലോമീറ്റർ ദൂരം വരെ മണിക്കൂറിൽ 25 കിലോമീറ്റർ വേഗതയിൽ ഡെവിളുകൾക്ക് ഓടാൻ കഴിയുമെന്ന് പഠനങ്ങൾ ഉണ്ട്. യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റത്തിനും മുൻപ് കന്നുകാലികൾ, വാഹനങ്ങൾ, വാഹനാപകടങ്ങൾ എന്നിവ ആരംഭിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് മറ്റ് സ്വദേശി മൃഗങ്ങളുടെ ലഭ്യതക്കുറവ് മൂലം ഇരയെ പിന്തുടരാൻ ഇതാവശ്യമായിരുന്നെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=ors/> ആഴ്ചയിൽ പല രാത്രികളിലും മണിക്കൂറിൽ ശരാശരി 10 കിലോമീറ്റർ വേഗത കൈവരിക്കാനാകുമെന്ന് പെംബെർട്ടൺ റിപ്പോർട്ടുചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അരമണിക്കൂറോളം ഇരിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് ഡെവിൾ വളരെ ദൂരം ഓടുന്നു. ഇത് പതിയിരുന്നുള്ള ആക്രമണത്തിന്റെ തെളിവായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=ors/> അസുഖം മൂലം ചത്ത കുഴിച്ചിട്ട ഒരു [[കുതിര|കുതിരയുടെ]] മൃതദേഹം കഴിക്കാൻ ഡെവിളുകൾക്ക് കഴിയും. ശരീരഘടനയുടെ ഏറ്റവും മൃദുവായ ഭാഗമായ [[ദഹനവ്യൂഹം|ദഹനവ്യവസ്ഥയെ]] ആദ്യം പറിച്ചെടുക്കുന്നതിലൂടെ ഡെവിളുകൾ പ്രശസ്തമാണ്. ഒപ്പം [[ഇറച്ചി|മാംസം]] കഴിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന അറയിൽ ഇവ വസിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്.<ref name=of/> ഡെവിളുകൾ ഓരോ ദിവസവും തങ്ങളുടെ ശരീരഭാരത്തിന്റെ ഏകദേശം 15 ശതമാനം വരെ [[ആഹാരം|ഭക്ഷണം]] കഴിക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ അവസരം ലഭിച്ചാൽ 30 മിനിറ്റിനുള്ളിൽ അവയുടെ ശരീരഭാരത്തിന്റെ 40 ശതമാനം വരെ കഴിക്കാനും ഡെവിളിനു സാധിക്കുന്നു.<ref name=Pemberton1993/> ഇത്തരത്തിൽ വലിയ ഒരു തീറ്റയ്ക്കു ശേഷം അവ വളരെ ഭാരം വെയ്ക്കുകയും അലസരായി മാറുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ അവസ്ഥയിൽ ഡെവിളുകൾ സാവധാനം സഞ്ചരിക്കുകയും കിടക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ വേളയിൽ ഡെവിളിനെ സമീപിക്കാൻ എളുപ്പമാണ്. ഒരു വേട്ടക്കാരനല്ലെങ്കിൽ കൂടി അത്തരം ഭക്ഷണശീലം മൂലം ഡെവിളിനെ കീഴടക്കാൻ ഒരാൾക്ക് സാധ്യമാകുമെന്ന വിശ്വാസത്തിലേക്ക് ഇത് നയിച്ചു.<ref name=orit/> ആവശ്യമെങ്കിൽ [[അസ്ഥി|എല്ലുകളും]] രോമങ്ങളും അടക്കം വിഴുങ്ങുന്നതിലൂടെ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകൾക്ക് ഒരു ചെറിയ മൃഗത്തിന്റെ ശവത്തിന്റെ എല്ലാ അടയാളങ്ങളും ഇല്ലാതാക്കാൻ കഴിയും.<ref>Owen and Pemberton, pp. 11–15, 20, 36.</ref> ഡെവിളുകൾ ശവം വൃത്തിയാക്കുന്ന വേഗത മൂലം കന്നുകാലികൾക്ക് ദോഷം വരുത്തുന്ന [[പ്രാണി|പ്രാണികളുടെ]] വ്യാപനം തടയാൻ സഹായിക്കുന്നതിലൂടെ ഇവ ടാസ്മാനിയൻ കർഷകരുടെ കൃതജ്ഞത നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=o14>Owen and Pemberton, p. 14.</ref> പിന്നീടുള്ള സമയങ്ങളിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിനായി ഡെവിളുകൾ അധികമായി വരുന്ന ആഹാരം അവയുടെ മാളങ്ങളിലേയ്ക്ക് വലിച്ചെറിയുന്നതിലൂടെ ഈ ചത്ത മൃഗങ്ങളിൽ ചിലത് നീക്കംചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref name=of/> ക്രാഡിൽ മൗണ്ടെയ്‌നിലെ പഠനമനുസരിച്ച് ഡെവിളിന്റെ ഭക്ഷണരീതി ആൺ-പെൺ ജീവികൾക്കിടയിൽ ഗണ്യമായി വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ശൈത്യകാലത്ത് ആൺ‌ഡെവിളുകൾ 4:5 എന്ന അനുപാതത്തോടുകൂടിയ ഇടത്തരം [[സസ്തനി|സസ്തനികളെയാണ്]] ഇഷ്ടപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ വേനൽക്കാലത്ത് 7:2 അനുപാതത്തിൽ ഇവ വലിയ ഇരയെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. ഈ രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളും ഡെവിളിന്റെ ഭക്ഷണത്തിന്റെ 95% ത്തിലധികം വരുന്നു. വലിയ ഇരയെ ലക്ഷ്യമിടാൻ പെൺഡെവിളുകൾക്ക് താല്പര്യം കുറവാണ്. എന്നാൽ ഒരേ സീസണിൽ തന്നെ പക്ഷപാതിത്വവുമുണ്ട്. ശൈത്യകാലത്ത് വലുതും ഇടത്തരവുമായ സസ്തനികൾ 25%, 58% വീതം, 7% ചെറിയ സസ്തനികളും 10% പക്ഷികളും എന്ന രീതിയിലാണ് ഭക്ഷിക്കുന്നത്. വേനൽക്കാലത്ത് ആദ്യത്തെ രണ്ട് വിഭാഗങ്ങൾ യഥാക്രമം 61%, 37% എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു.<ref name=jb98/> ചെറുപ്പമായ ഡെവിളുകൾ ചിലപ്പോൾ മരങ്ങൾ കയറാൻ താല്പര്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>Owen and Pemberton, pp. 49–50.</ref> പ്രായപൂർത്തിയാകാത്തവർ വൃക്ഷങ്ങളിൽ കയറുന്നത് പുഴുക്കളും പക്ഷികളുടെ മുട്ടയും കഴിക്കാനാണ്.<ref name=o69/> ഇത്തരം ഡെവിളുകൾ കൂടുകളിലേക്ക് കയറുന്നതും പക്ഷികളെ പിടിക്കുന്നതും നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref name=jb00/> പ്രതിവർഷം പ്രായപൂർത്തിയായ ഡെവിളുകൾ അവയുടെ ബയോമാസ് ഉപഭോഗത്തിന്റെ 16.2% അർബോറിയൽ ഇനങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ഇവയെല്ലാം തന്നെ [[പോസം]] മാംസമാണ്. ഇതിൽ വെറും 1.0% മാത്രം വലിയ [[പക്ഷി|പക്ഷികളാണ്]]. പ്രായപൂർത്തിയായ ഡെവിളുകൾ ഫെബ്രുവരി മുതൽ ജൂലൈ വരെ അവയുടെ ജൈവവസ്തുക്കളുടെ 35.8% അർബോറൽ ജീവികളിൽ നിന്നും നേടുന്നു. 12.2% ചെറിയ പക്ഷികളും 23.2% മൃഗങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ശൈത്യകാലത്ത് പെൺഡെവിളുകൾ 40.0% ആർബോറിയൽ സ്പീഷിസുകളിൽ നിന്നാണ് കഴിക്കുന്നത്. ഇതിൽ 26.7% പോസമിൽ നിന്നും 8.9% വിവിധ പക്ഷികളിൽ നിന്നുമാണ്.<ref name=jb00/> ഈ മൃഗങ്ങളെല്ലാം മരങ്ങളിൽ ആയിരിക്കുമ്പോൾ പിടിക്കപ്പെട്ടില്ല. പെൺഡെവിളുകളിലെ ഈ ഉയർന്ന നിരക്ക് ആൺ ടൈഗർ ക്വോളുകളേക്കാൽ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഡെവിളുകൾക്ക് താഴ്ന്ന വൃക്ഷം കയറാനുള്ള കഴിവുള്ളതിനാലാണ് ഇതു സാധിക്കുന്നത്.<ref name=jb00/> [[File:Tasmanian Devils feeding.jpg|right|thumb|മൂന്ന് ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകൾ മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നു, ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ ഭക്ഷണം സാമൂഹികമാണ്. കൂടാതെ 2 മുതൽ 5 വരെയുള്ള ഗ്രൂപ്പുകൾ ഇതിൽ സാധാരണമാണ്.|alt=Three Tasmanian devils standing on bark chips huddled with their heads close together.]] ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകൾ ഒറ്റയ്ക്ക് വേട്ടയാടുന്നുണ്ടെങ്കിലും,<ref name=DPIWEweb1/> അവയുടെ സാമുദായിക വേട്ടയാടലിന് തെളിവില്ലാത്ത ചില അവകാശവാദങ്ങളുണ്ട്. ഇതിൽ ഒരു ഡെവിൾ ഇരയെ അതിന്റെ [[ആവാസവ്യവസ്ഥ|ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ]] നിന്നും പുറന്തള്ളുന്നു.<ref name=of/> ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ ഒരു സാമൂഹിക സംഭവമാണ് ഭക്ഷണരീതി. ഏകാന്തമായി സഞ്ചരിക്കുന്ന ഡെവിളിന്റെ ഭക്ഷണ സമയത്തുള്ള സംയോജനം ഡെവിളിനെ [[മാംസഭുക്ക്|മാംസഭോജികൾക്കിടയിൽ]] സവിശേഷമാക്കുന്നു.<ref name=o69/> സാമുദായിക ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിനായാണ് ഇവ ഭൂരിഭാഗവും ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിക്കുന്നത്. അതിൽ 12 എണ്ണം വരെ ഒത്തുചേരുന്നു.<ref name=Pemberton1993/> രണ്ട് മുതൽ അഞ്ച് വരെയുള്ള ഗ്രൂപ്പുകൾ സാധാരണമാണ്.<ref>Owen and Pemberton, p. 71.</ref> ഇവയുടെ ശബ്ദം പലപ്പോഴും കിലോമീറ്റർ അകലെ വരെ കേൾക്കാം. ഭക്ഷണത്തിൽ പങ്കുചേരാനുള്ള സഹപ്രവർത്തകർക്കുള്ള അറിയിപ്പുകളായാണ് ഇതിനെ വ്യാഖ്യാനിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതിനാൽ ഭക്ഷണം ചീയുന്നതു മൂലം പാഴാകാതിരിക്കുകയും കൂടുതൽ ഊർജ്ജം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name=of/> ശബ്ദത്തിന്റെ അളവ് ചത്ത ജീവിയുടെ ശരീരവലുപ്പവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name=of/> ഒരു വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് അനുസൃതമായി ഡെവിളുകൾ ഭക്ഷിക്കുന്നു. ചെറിയ ഡെവിളുകൾ സന്ധ്യാസമയത്ത് കൂടുതൽ സജീവമാണ്. അതിനാൽ മുതിർന്നവർക്ക് മുമ്പായി അവർ തങ്ങളുടെ ഉറവിടത്തിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു.<ref name=orit>Owen and Pemberton, pp. 70–73.</ref> താരതമ്യേനെ മുതിർന്ന ഒരു മൃഗം അതിനു സംതൃപ്തി അടയുന്നതു വരെ ഭക്ഷിക്കുന്നു. ഇതിനിടയിൽ ഏതെങ്കിലും വെല്ലുവിളികളുണ്ടെങ്കിൽ അതിനോടു പൊരുതുകയും ചെയ്യുന്നു. പരാജയപ്പെട്ട മൃഗങ്ങൾ മുടിയും വാലും നിവർന്ന് മുൾപടർപ്പിനകത്തേക്ക് ഓടുന്നു. ഡെവിളുകൾ അവയെ പിന്തുടർന്ന് പിടിക്കുകയും ഇരയുടെ പിൻഭാഗത്ത് കടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മറ്റ് ഡെവിളുകളെ അടിച്ചമർത്തുന്നതിനുപകരം ആവശ്യത്തിന് ഭക്ഷണം ലഭിക്കുന്നുവെന്ന് തോന്നുന്നതിനാൽ ഭക്ഷ്യ സ്രോതസ്സ് കൂടുന്നതിനനുസരിച്ച് തർക്കങ്ങൾ കുറവായിരിക്കും.<ref name=orit/> [[ക്വോൾ|ക്വോളുകൾ]] ഒരു ശവം കഴിക്കുമ്പോൾ ഡെവിളുകൾ അവയെ ഓടിക്കുന്ന പ്രവണത കാണിക്കും.<ref name=jb00/> സ്പോട്ടഡ് ടെയിൽഡ് ക്വോളുകൾക്ക് ഇത് ഗണ്യമായ പ്രശ്നമാണ്. കാരണം അവ താരതമ്യേന വലിയ ഇരകളെ കൊല്ലുകയും ഡെവിളുകൾ വരുന്നതിനുമുമ്പ് ഭക്ഷണം പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിക്കാതെ വരികയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ ഇതിനു വിപരീതമായി ഈസ്റ്റേൺ ക്വാളുകൾ വളരെ ചെറിയ ഇരകളെ വേട്ടയാടുന്നു. അതിനാൽ ഡെവിളുകൾ വരുന്നതിനുമുമ്പ് അവ ഭക്ഷണം പൂർത്തിയാക്കുന്നു.<ref name=jb00/> താരതമ്യേന ചെറിയ അംഗങ്ങളുള്ള സ്പോട്ടഡ് ക്വോളുകൾക്ക് ഇത് ഒരു പ്രശ്നമായി കാണുന്നു.<ref name=jb00/> ഡെവിളുകളുടെ ഭക്ഷണരീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പഠനത്തിൽ അവയുടെ നിർദ്ദയമായ പ്രവർത്തി ഉൾപ്പെടെ ഇരുപത് ശാരീരിക സവിശേഷതകൾ കണ്ടെത്തി. കൂടാതെ പതിനൊന്ന് വ്യത്യസ്ത ശബ്ദങ്ങളിലൂടെ ഡെവിളുകൾ ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോൾ [[ആശയവിനിമയം]] നടത്തുന്നു.<ref name=Pemberton1993/> കായികബലം നടക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും<ref name=Pemberton1993/> സാധാരണഗതിയിൽ [[ശബ്ദം|ശബ്ദവും]] ശാരീരികവുമായ ഭാവത്തിലൂടെയാണ് അവർ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുന്നത്.<ref name=dinner>{{cite web |title=Devils at dinner |url=http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/Tasmaniandevils/EB75209E057BE43BCA2577BA0012D7AB?OpenDocument |publisher=Save the Tasmanian Devil |date=10 December 2010 |accessdate=4 May 2011 |archive-date=2018-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180320123807/http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/Tasmaniandevils/EB75209E057BE43BCA2577BA0012D7AB?OpenDocument |url-status=dead }}</ref> ഡെവിളിന്റെ ശരീരത്തിലെ വെളുത്ത പാടുകൾ അതിന്റെ സഹജീവികൾക്ക് രാത്രി കാഴ്ചയ്ക്ക് കാണാം.<ref name=orit/> രാസ ആംഗ്യങ്ങളും ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=orit/> പ്രായപൂർത്തിയായ ആൺഡെവിളുകളാണ് ഏറ്റവും ആക്രമണകാരികൾ.<ref>Guiler (1992), pp. 8–10.</ref> ഇവയുടെ ദേഹത്ത് വടുക്കൾ സാധാരണമാണ്.<ref>Owen and Pemberton, pp. 71–73.</ref> [[സുമോ ഗുസ്തി|സുമോ ഗുസ്തിക്കാരെ]] പോലെ അവയുടെ പിൻ‌കാലുകളിൽ നിൽക്കാനും പരസ്പരം തോളിൽ മുൻ‌കാലുകളും തലകളും ഉപയോഗിച്ച് തള്ളിയിടാനും സാധിക്കുന്നു.<ref name=orit/> വായിലും പല്ലിനു ചുറ്റും കീറിയ മാംസഭാഗങ്ങൾ മിക്കപ്പോഴും നിരീക്ഷിക്കാൻ സാധിക്കും. ഭക്ഷണത്തിനായുള്ള പോരാട്ടത്തിലും ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കാം.<ref name=orit/> [[ഡാസ്യുറിഡേ|ഡാസ്യുറിഡുകളിൽ]] [[ദഹനം (ജീവശാസ്ത്രം)|ദഹനം]] വളരെ വേഗതയുള്ളതാണ്. എന്നാൽ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം [[ആഹാരം|ഭക്ഷണം]] ചെറിയ കുടലിലൂടെ കടന്നുപോകാൻ എടുക്കുന്ന ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾ മറ്റ് ചില ഡാസ്യൂറിഡകളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ വളരെ നീണ്ട കാലയളവാണ്.<ref name=t147>Tyndale-Biscoe, p. 147.</ref> വിസർജ്ജനത്തിനായി ഒരേ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങാൻ ഡെവിളുകൾ ശ്രമിക്കുന്നതിനാൽ അത്തരം സ്ഥലത്തെ ഒരു ''ഡെവിൾ ലാട്രിൻ'' എന്ന് വിളിക്കുന്നു.<ref name="o25">Owen and Pemberton, p. 25.</ref> ഓവനും പെംബെർട്ടണും വിശ്വസിക്കുന്നത് ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകളും തൈലാസീനുകളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം "വളരെ അടുത്തതും സങ്കീർണ്ണവുമായിരുന്നു" എന്നാണ്. കാരണം അവർ ഇരയെ നേരിട്ടും ഒരുപക്ഷേ അഭയത്തിനും വേണ്ടി പരസ്പരം മത്സരിച്ചു. തൈലാസിനുകൾ ഡെവിളുകളുടെ ഇരയായിരുന്നു. തൈലാസിൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതിൽ നിന്ന് ഡെവിളുകൾ ഉയർന്നു. രണ്ട് ഇനങ്ങളും [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയിൽ]] അപെക്സ് വേട്ടക്കാരന്റെ പങ്ക് പങ്കുവെച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് മെന്ന ജോൺസ് അനുമാനിക്കുന്നു.<ref>Owen and Pemberton, pp. 43–47.</ref> [[Wedge-tailed eagle|വെഡ്ജ്-ടെയിൽഡ് കഴുകന്മാർക്ക്]] ഡെവിളുകളോട് സമാനമായ ഭക്ഷണ രീതിയുണ്ട്. അതിനാൽ അവയെ എതിരാളികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>Owen and Pemberton, pp. 43–47.</ref> ക്വോളുകളും ഡെവിളുകളും ടാസ്മാനിയയിൽ നേരിട്ടുള്ള മത്സരത്തിലാണ്. [[ക്വോൾ|ക്വോളുകൾ]] വെറും 100–200 തലമുറകൾക്കുള്ളിൽ നിലവിലെ അവസ്ഥയിലേക്ക് പരിണമിച്ചുവെന്ന് ജോൺസ് വിശ്വസിച്ചു. ഏകദേശം രണ്ട് വർഷക്കാലമാണ് ഡെവിളുമായി അകലം നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.<ref>Owen and Pemberton, pp. 60–62.</ref> ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളും ക്വോളുകളും [[സസ്തനി|സസ്തനികൾക്കിടയിലെ]] ശരാശരി പരിണാമനിരക്കിനേക്കാൾ 50 മടങ്ങ് വേഗത്തിൽ പരിണമിച്ചതായി തോന്നുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://planetearth.nerc.ac.uk/news/story.aspx?id=1082|title=Mammals evolved at a steady pace|date=2011-10-26|archivedate=2011-12-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111230005839/http://planetearth.nerc.ac.uk/news/story.aspx?id=1082|accessdate=14 May 2016}}</ref> ===പ്രത്യുത്പാദനം=== [[File:Tasmanina Devil development.PNG|thumb|500px|ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ വളർച്ചയിലെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങൾ. മാറ്റങ്ങൾ എത്ര സമയമെടുക്കുന്നുവെന്ന് ഡയഗണൽ ലൈനുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു പിശാചിന് ശരീരത്തിലുടനീളം രോമങ്ങൾ വളരാൻ 90 ദിവസമെടുക്കും.|alt=Black and white diagram indicating various points in a devil's development. Fur is absent until its development from days 50 to 85. The mouth begins round and the lips form from around days 20 to 25. The lips open from around days 80 to 85. They become unattached from their mother at around 100 to 105 days. The east are absent at birth and develop from around days 15 to 18. They are applied to the header until becoming erect from around 72 to 77 days. The eye slits develop around 20 days, and eyelashes between 50 and 55 days. The eyes open between 90 and 100 days.]] ലൈംഗികമായി പക്വതയിലെത്തുമ്പോൾ പെൺ‌കുഞ്ഞുങ്ങൾ‌ പ്രജനനം ആരംഭിക്കുന്നു. സാധാരണയായി രണ്ടാം വയസ്സിലാണ് പ്രജനനം ആരംഭിക്കുന്നത്. ഈ സമയത്ത് അവ വർഷത്തിൽ ഒരിക്കൽ ബീജസങ്കലനത്തിന് തയാറാകുകയും ചൂടിലായിരിക്കുമ്പോൾ ഒന്നിലധികം അണ്ഡങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name=Guiler1970/> വസന്തകാലത്തും വേനൽക്കാലത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലും ഇരകൾ കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നതിനാൽ ഡെവിളിന്റെ പ്രത്യുത്പാദന ചക്രം മാർച്ച് അല്ലെങ്കിൽ ഏപ്രിൽ മാസത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്നു. അതിനാൽ മുലകുടി നിർത്തുന്ന കാലഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനം പുതുതായി പ്രായമായി വരുന്ന ചെറു ഡെവിളുകൾക്ക് കാട്ടിലെ ഭക്ഷണസാധനങ്ങൾ പരമാവധി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനോട് ഇത് അനുകൂലമാണ്.<ref name=t152>Tyndale-Biscoe, p. 152.</ref> മാർച്ച് മാസത്തിൽ ഇണചേരൽ രാവും പകലും അവയുടെ അഭയസ്ഥാനങ്ങളിൽ നടക്കുന്നു. പ്രജനന കാലഘട്ടത്തിൽ ആൺഡെവിളുകൾ പെൺഡെവിളുകളോട് പൊരുതുന്നു. പെൺഡെവിളുകൾ പ്രബലരായ പുരുഷനുമായി ഇണചേരും.<ref name=DPIWEweb1/><ref name=omate>Owen and Pemberton, pp. 64–66.</ref> 21 ദിവസ കാലയളവിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് മൂന്ന് തവണ വരെ അണ്ഡവിസർജ്ജനം നടക്കുന്നു. കൂടാതെ കോപ്പുലേഷന് അഞ്ച് ദിവസമെടുക്കും. എട്ട് ദിവസം ഇണകൾ ഇണചേരലിൽ ഉണ്ടായിരുന്നതിന്റെ ഒരു സംഭവം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=omate/> ആൺ‌ഡെവിളുകൾ ഇണചേരലിനുശേഷം കാവൽ നിന്നില്ലെങ്കിൽ പെൺഡെവിളുകൾ നിരവധി ആൺ‌ഡെവിളുകളുമായി ഇണചേരും. ഒരു സീസണിൽ ആൺ‌ഡെവിളുകളും നിരവധി പെൺഡെവിളുകളുമായി പ്രത്യുൽപാദനം നടത്തുന്നു.<ref name=DPIWEweb1/><ref name=omate/> മികച്ച സന്തതികളെ ഉറപ്പുവരുത്താനുള്ള ശ്രമത്തിൽ പെൺഡെവിളുകൾ പ്രത്യേകമായി കഴിവു തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref name=omate/> ഉദാഹരണത്തിന് ചെറിയ ഡെവിളുകളുടെ മുന്നേറ്റത്തെ ചെറുക്കുക.<ref name=draft/> ആൺ‌ഡെവിളുകൾ പലപ്പോഴും തങ്ങളുടെ ഇണകളെ ഗുഹയിൽ തടവിൽ വയ്ക്കുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ അവിശ്വാസത്തിൽ ഏർപ്പെടാതിരിക്കാൻ വെള്ളം കുടിക്കാൻ ആവശ്യമെങ്കിൽ അവയെ കൂടെകൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു.<ref name=omate/> ആണുങ്ങൾക്ക് അവരുടെ ജീവിതകാലത്ത് 16 സന്തതികൾ വരെ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. പെണ്ണുങ്ങൾക്ക് ശരാശരി നാല് ഇണചേരലും 12 സന്താനങ്ങളും ഉണ്ടാകാം.<ref name=omate/> ഒരു ഡെവിളിന് അവയുടെ ജനസംഖ്യയ്ക്ക് വാർഷികാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇരട്ടിയാക്കാനും ഉയർന്ന മരണനിരക്കിൽ നിന്ന് ഈ ഇനത്തെ സംരക്ഷിക്കാനും കഴിയുമെന്ന് ഇത് അർഥമാക്കുന്നു.<ref name=o66>Owen and Pemberton, p. 66.</ref> ഇവയുടെ ഗർഭധാരണ നിരക്ക് താരതമ്യേന ഉയർന്നതാണ്. രണ്ട് വയസുള്ള പെണ്ണുങ്ങളിൽ 80% ഇണചേരൽ കാലഘട്ടത്തിൽ സഞ്ചിയിൽ നവജാതശിശുക്കളുമായി കാണപ്പെട്ടു.<ref name=omate/> ഇണചേരലിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ പഠനങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ഫെബ്രുവരി മുതൽ മാർച്ച് വരെയല്ല, അവ ഫെബ്രുവരി മുതൽ ജൂൺ വരെയാണെന്ന് ഉറപ്പിക്കുന്നു.<ref name=fed/> 21 ദിവസം വരെയാണ് ഇവയുടെ [[Gestation|ഗർഭാവസ്ഥ]]. 20-30 വരെ കുഞ്ഞുങ്ങൾ ജനിക്കുന്നു.<ref name=DPIWEweb1/><ref name=omate/> ഓരോന്നിനും ഏകദേശം 0.18–0.24 ഗ്രാം ഭാരം ഉണ്ടായിരിക്കും.<ref name=Fischer2001/> ജനിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മുൻകാലുകൾ നന്നായി വികസിച്ചതും നഖങ്ങളുള്ളതുമാണ്. പല മാർസുപിയലുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇവയുടെ നഖങ്ങൾ കൊഴിയുന്നവയല്ല. മറ്റ് മിക്ക മാർസുപിയലുകളെ പോലെ മുൻകാലുകൾക്ക് (0.26–0.43 സെ.മീ) പിൻകാലിനേക്കാൾ (0.20–0.28 സെ.മീ) നീളമുണ്ട്. കണ്ണുകളിൽ പാടുകൾ ഉണ്ട്, ശരീരം പിങ്ക് നിറവുമാണ്. ബാഹ്യമായി ചെവികളോ അതിന്റെ തുറക്കലുകളോ ഇല്ല. ബാഹ്യ വൃഷണസഞ്ചി ഉള്ളതിനാൽ ലിംഗഭേദം ജനനസമയത്ത് തന്നെ നിർണ്ണയിക്കാനാകും.<ref name=Guiler1970/> ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ കുഞ്ഞുങ്ങളെ "പപ്സ്",<ref name=DPIWEweb1/> "ജോയിസ്"<ref>{{cite news|title=Save The Tasmanian Devil Newsletter|url=http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/downloads/D595436FECB69A66CA2576ED0083D3F6/$file/Devilnews_March_2010.pdf|accessdate=2 October 2010|newspaper=Save The Tasmanian Devil Newsletter|date=March 2010|archive-date=2011-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110217184611/http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/downloads/D595436FECB69A66CA2576ED0083D3F6/$file/Devilnews_March_2010.pdf|url-status=dead}}</ref> അല്ലെങ്കിൽ "ഇംപ്സ്"<ref>{{cite web|title=Life Cycle of the Tasmanian Devil|url=http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/file/DD87BEF28EFEF6C3CA2576D20004BB2C/$file/STDP_Life%20Cycle%20Poster_A3.pdf|publisher=Save The Tasmanian Devil Program|accessdate=2 October 2010|archive-date=2011-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110217174526/http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/file/DD87BEF28EFEF6C3CA2576D20004BB2C/$file/STDP_Life%20Cycle%20Poster_A3.pdf|url-status=dead}}</ref> എന്ന് വിളിക്കുന്നു. കുഞ്ഞുങ്ങൾ ജനിക്കുമ്പോൾ യോനിയിൽ നിന്ന് മ്യൂക്കസിന്റെ ഒഴുക്കിലൂടെ സഞ്ചിയിലേക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ അവ തമ്മിലുള്ള മത്സരം കഠിനമാണ്. സഞ്ചിക്കുള്ളിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ അവ ഓരോന്നും അടുത്ത 100 ദിവസത്തേക്ക് ഒരു മുലക്കണ്ണിൽ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പെൺ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ സഞ്ചി [[വൂംബാറ്റ്|വൊംബാറ്റിനെ]]പ്പോലെ പുറകിലേക്കാണ് തുറക്കുന്നത്. അതിനാൽ പെൺഡെവിളിന് സഞ്ചിയിൽ ഇടപഴകുവാൻ ശാരീരികമായി ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ജനനസമയത്ത് വളരെയധികം കുഞ്ഞുങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ഡെവിളിന് നാല് മുലക്കണ്ണുകൾ മാത്രമേയുള്ളൂ. അതിനാൽ നാലിൽ കൂടുതൽ കുഞ്ഞുങ്ങൾ ഒരിക്കലും സഞ്ചിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നില്ല. ഒരു പെൺഡെവിളിന് പ്രായമാകുമ്പോൾ അതിന്റെ കുഞ്ഞുങ്ങൾ ചെറുതായിത്തീരും. കുഞ്ഞുങ്ങൾ മുലക്കണ്ണുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ അത് വികാസം പ്രാപിക്കുന്നു. അതിന്റെ ഫലമായി അമിതവണ്ണമുള്ള മുലക്കണ്ണിൽ നവജാതശിശു മുറുകെ പിടിക്കുകയും സഞ്ചിയിൽ നിന്ന് വീഴാതിരിക്കാൻ അവസരം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name=DPIWEweb1/><ref name=omate/> ശരാശരി നോക്കിയാൽ പെൺഡെവിളുകളാണ് കൂടുതലും അതിജീവിക്കുന്നത്.<ref name=Guiler1970/> കുഞ്ഞുങ്ങളിൽ 60% വരെ പക്വത പ്രാപിക്കുന്നില്ല.<ref name=o69>Owen and Pemberton, p. 69.</ref> കൂട്ടിൽ വളർത്തപ്പെട്ട ഡെവിളുകൾക്ക് മറ്റു പാലുകൾ പലപ്പോഴും നൽകുന്നു. അനാഥരായ കുഞ്ഞുങ്ങൾക്കൊ രോഗികളായ ഡെവിളിൽ ജനിച്ച കുഞ്ഞുങ്ങൾക്കോ വേണ്ടിയാണ് ഇത്തരത്തിൽ പാൽ നൽകുന്നത്. മറ്റ് മാർസുപിയലുകളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ഡെവിളിന്റെ പാലിന്റെ ഘടനയെക്കുറിച്ച് വളരെക്കുറച്ച് വിവരങ്ങൾ മാത്രമേ ലഭിച്ചിട്ടുള്ളു<Ref name = Chuang2013 /> സഞ്ചിക്കുള്ളിൽ കഴിയുന്ന ഡെവിളുകൾ വേഗത്തിൽ വളർച്ച പ്രാപിക്കുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ആഴ്ചയിൽ മൂക്കിന്റെ മുകൾഭാഗത്തുള്ള ഭാഗം വ്യതിരിക്തവും കനത്തതുമായി മാറുന്നു.<ref name=Guiler1970/> 15 ദിവസം കൊണ്ട് ചെവിയുടെ ബാഹ്യ ഭാഗങ്ങൾ ദൃശ്യമാകുന്നു. എങ്കിലും ഡെവിളിന് 10 ആഴ്ച പ്രായമാകുന്നതുവരെ ചെവികൾ തുറക്കില്ല. 1 സെന്റിമീറ്റർ നീളമുള്ള ചെവി 40 ദിവസത്തിനുശേഷം കറുത്തതായി തുടങ്ങുന്നു. ചെവി നിവർന്നുനിൽക്കുമ്പോഴേക്കും ഇത് 1.2 മുതൽ 1.6 സെന്റിമീറ്റർ വരെ നീളം വെയ്ക്കുന്നു. കൺപോളകൾ 16 ദിവസത്തിലും മീശകൾ 17 ദിവസത്തിലും ചുണ്ടുകൾ 20 ദിവസത്തിലും പ്രകടമാകുന്നു.<ref name=Guiler1970/> എട്ട് ആഴ്ചകൾക്കുശേഷം ഡെവിളുകൾ ശബ്ദമുണ്ടാക്കൻ തുടങ്ങുന്നു. ഏകദേശം 10–11 ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷം ഇവ ചുണ്ടുകൾ തുറക്കുന്നു.<ref name=Guiler1970/> കൺപോളകളുടെ രൂപമുണ്ടെങ്കിലും കണ്ണുകൾ മൂന്നുമാസത്തേക്ക് തുറക്കില്ല. എങ്കിലും കൺപീലികൾ 50 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ രൂപം കൊള്ളുന്നു.<ref name=Guiler1970/> ചെറിയ ഡെവിളുകൾക്ക് ഈ സമയം വരെ ശരീരം പിങ്ക് നിറമായിരിക്കും. 49 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ രോമങ്ങൾ വളരാൻ തുടങ്ങുകയും 90 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ ശരീരം മുഴുവൻ ഒരു ആവരണം ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു. രോമങ്ങൾ വളരുന്ന പ്രക്രിയ മൂക്കിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ശരീരത്തിലൂടെ വാലറ്റത്തേക്ക് പോകുന്നു. രോമവളർച്ച ആരംഭിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പ് നഗ്നമായ ഡെവിളിന്റെ ചർമ്മത്തിന്റെ നിറം ഇരുണ്ടതായിരിക്കും. ഒപ്പം വാൽ ഭാഗം കറുപ്പ് അല്ലെങ്കിൽ ഇരുണ്ട ചാരനിറമാവുകയും ചെയ്യും.<ref name=Guiler1970/> [[File:Young tasmanian devils.jpg|right|മൂന്ന് ചെറിയ ഡെവിളുകൾ സൂര്യപ്രകാശത്തിൽ|thumb|alt=A view from directly above three devils lying with bodies almost touching, on dry leaves, dirt and rocks, under bright sunshine.]] രോമവളർച്ചയ്ക്കു തൊട്ടുപിന്നാലെ അവയുടെ കണ്ണുകൾ തുറക്കുകയും 100 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ വായ കൊണ്ട് മുലക്കണ്ണിൽ പിടിക്കാൻ കഴിയുകയും ചെയ്യും.<ref name=Guiler1970/> ജനിച്ച് 105 ദിവസത്തിനുശേഷം കുഞ്ഞുങ്ങൾ സഞ്ചിയിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകുന്നു. മാതാപിതാക്കളുമായി വളരെ സാമ്യമുള്ള ഇവയ്ക്ക് 200 ഗ്രാം ഭാരം കാണുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name=Guiler1970/> സഞ്ചിയിൽ നിന്നും പുറത്താക്കപ്പെട്ടതിനുശേഷവും കുഞ്ഞുങ്ങൾ മൂന്നുമാസം കൂടി ഗുഹയിൽ തന്നെ തുടരുന്നു. ഒക്ടോബർ മുതൽ ഡിസംബർ വരെ ഗുഹയിൽ കഴിയുന്ന കുഞ്ഞുങ്ങൾ ജനുവരിയോടെ സ്വതന്ത്രമാകുന്നു. സഞ്ചിയിലെ ഈ പരിവർത്തന ഘട്ടത്തിൽ ചെറുപ്പക്കാരായ ഡെവിളുകൾ പൊതുവെ മുതിർന്നവരെ അനുഗമിക്കുന്നതിനാൽ വേട്ടയാടലിൽ നിന്ന് താരതമ്യേന സുരക്ഷിതരായിരിക്കുന്നു. അമ്മ വേട്ടയാടുമ്പോൾ അവർക്ക് ഒരു സുരക്ഷിതകേന്ദ്രത്തിൽ താമസിക്കാനോ ഒപ്പം വരാനോ കഴിയും. പലപ്പോഴും അമ്മയുടെ പുറകിലായി കുഞ്ഞുങ്ങൾ സവാരി ചെയ്യുന്നു. ഈ സമയത്തും അവർ പാൽ കുടിക്കുന്നത് തുടരുന്നു. വർഷത്തിൽ ഏകദേശം ആറാഴ്ചയൊഴികെ പെൺഡെവിളുകൾ തങ്ങളുടെ കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്തുന്നു.<ref name=Guiler1970/><ref>Guiler (1992), pp. 16–22.</ref> പ്ലാസന്റൽ സസ്തനികളുടെ പാലിനേക്കാൾ ഉയർന്ന അളവിൽ ഇരുമ്പ് ഇതിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=draft/> ഗൈലറുടെ 1970 ലെ പഠനപ്രകാരം തങ്ങളുടെ സന്തതികളെ സഞ്ചിയിൽ വളർത്തുന്നതിനിടയിൽ ഒരു പെൺഡെവിളും ചത്തിട്ടില്ല. സഞ്ചിയിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോയ ശേഷം അവയ്ക്ക് ആറുമാസം പ്രായമാകുന്നതുവരെ കുഞ്ഞുങ്ങൾ ഒരു മാസം 0.5 കിലോഗ്രാം വരെ വളരും.<ref name=Guiler1970/> മിക്ക കുഞ്ഞുങ്ങളും മുലകുടി മാറി അതിജീവിക്കുമെങ്കിലും,<ref name=fed/> മൂന്നിലൊന്നും പക്വത പ്രാപിക്കുന്നില്ലെന്ന് ഗൈലർ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.<ref name=o69/> വേനൽക്കാലത്ത് കുഞ്ഞുങ്ങൾ അടക്കം ഡെവിളുകളുടെ എണ്ണം കൂടുതൽ ആയതിനാൽ പ്രായപൂർത്തിയായവയുടെ എണ്ണം വളരെക്കൂടുതൽ ആണെന്നു കാഴ്ചയിൽ പ്രതീതി ഉളവാക്കുന്നു.<ref name=o69/> അനാഥരും കൂട്ടിൽ വളർന്നവരുമായ ഡെവിളുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പഠനത്തിൽ സ്ഥിരമായി മാറിയ ഈ അന്തരീക്ഷത്തിൽ ഡെവിളുകൾ മറ്റുള്ളവയേക്കാൾ നന്നായി രക്ഷപ്പെട്ടുവെന്ന് കണ്ടെത്തി.<ref name=Sinn2014/> [[Embryonic diapause|എമ്പ്രിയോണിക്]] ഡയാപോസ് ഇവയിൽ സംഭവിക്കുന്നില്ല.<ref name=Guiler1970/> ബന്ധനത്തിലാക്കിയ ഡെവിളുകളിൽ തുടർച്ചയായ [[consecutive hermaphroditism|ഹെർമാഫ്രോഡിറ്റിസം]] (ലൈംഗിക മാറ്റം) സംഭവിച്ചതായി ഗൈലർ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. പെംബെർട്ടണും മൂനിയും 2004-ൽ ഒരു വൃഷണവും പ്രവർത്തനരഹിതമായ സഞ്ചിയുമുള്ള ഒരു ഡെവിളിന്റെ കാര്യം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref name=o54>Owen and Pemberton, p. 54.</ref> [[Devil facial tumour disease|ഡെവിൾ ഫേഷ്യൽ ട്യൂമർ രോഗമുള്ള]] (ഡിഎഫ്ടിഡി) പ്രദേശങ്ങളിലെ പെൺഡെവിളുകളിൽ ഇപ്പോൾ ഒരു വയസ്സുള്ളപ്പോൾ തന്നെ പ്രജനനം ആരംഭിക്കുന്നു.<ref name=Jones2008/> ഈ രോഗം പ്രത്യുൽപാദന കാലത്തെ കൃത്യമായി നിർവചിക്കാൻ സാധിക്കാത്ത അവസ്ഥലേക്ക് നയിച്ചു. അതിനാൽ ജനനം വർഷം മുഴുവനും വ്യാപിക്കുന്നു.<ref name=o66/> ഡിഎഫ്ടിഡി ഉള്ള അമ്മമാർക്ക് ജനിക്കുന്ന കുട്ടികളിൽ ആൺഡെവിളുകളേക്കാൾ കൂടുതൽ പെൺഡെവിളുകൾ ജനിക്കുന്നു.<ref name=draft/> സേവ് ദ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ പ്രോഗ്രാം [[Zoo and Aquarium Association|സൂ ആൻഡ് അക്വേറിയം അസോസിയേഷൻ]], [[Taronga Conservation Society|ടാരോംഗ കൺസർവേഷൻ സൊസൈറ്റി]], [[University of Sydney|സിഡ്നി യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] എന്നിവ തമ്മിലുള്ള സംയുക്ത പരിപാടിയിൽ പെൺഡെവിളുകൾക്കായി സ്ലോ-റിലീസ് [[hormonal contraceptive|ഹോർമോൺ ഗർഭനിരോധന]] ഇംപ്ലാന്റ് വികസിപ്പിക്കുകയും പരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ വന്യജീവി ഗർഭനിരോധന പരിപാടിയുടെ പ്രധാന ഉദ്ദേശം സ്വതന്ത്രമായി ഇണചേരൽ വഴി ഡെവിളുകളെ അവരുടെ വന്യമായ പെരുമാറ്റം തുടരാൻ സഹായിക്കുകയെന്നതാണ്. എന്നാൽ ചില പെൺഡെവിളുകൾ അടുത്ത തലമുറയ്ക്ക് വളരെയധികം സംഭാവന നൽകാതെ വരുന്നതിലൂടെ അത് ദീർഘകാല ജനിതക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും പുരുഷ ഡെവിളുകളുടെ ഗർഭനിരോധന പരീക്ഷണങ്ങൾ മറ്റ് പുരുഷ സസ്തനികളെ അപേക്ഷിച്ച് ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ കുറയുന്നതിനുപകരം അവയുടെ ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ വർദ്ധിച്ചതായി കാണിച്ചു. ആദ്യകാല പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പെൺ‌ ഗർഭനിരോധന മാർഗ്ഗം വിജയകരമായിരുന്നു എന്നാണ്.<ref>{{cite web|title=Tasmanian Devil Contraception Trial shows Early Promise|url=http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/news/04A135977CC966B2CA257DA20008A604|website=Save the Tasmanian Devil|accessdate=6 January 2015|date=2 December 2014|archive-date=2016-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20161114001513/http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/news/04A135977CC966B2CA257DA20008A604|url-status=dead}}</ref> ==പരിപാലന സ്ഥിതി== [[File:Didelphis cynocephala and Didelphis ursina, 1808.jpg|right|thumb|ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളും ഒരു [[thylacine|തൈലാസിനും]] ഉൾപ്പെടുന്ന 1808-ലെ [[George Prideaux Robert Harris|ജോർജ്ജ് ഹാരിസ്]] വരച്ച ചിത്രം|alt=A black and white drawing of a devil, which is in the upper half of the picture, facing right, and a thylacine in the lower half, facing left. Both are shown in profile and depicted on a matting of grass or other vegetation.]] [[Pleistocene|പ്ലീസ്റ്റോസീൻ]] കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലുടനീളം]] വ്യാപകമായിരുന്ന ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ 3,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് മധ്യ-[[ഹോളോസീൻ]] കാലഘട്ടത്തിൽ മൂന്ന് കൂട്ടങ്ങളിലേക്ക് ഒതുങ്ങി. റോക്ക് ആർട്ടുകളും [[ഡാർവിൻ, നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറി|ഡാർവിനടുത്തുള്ള]] ഒരൊറ്റ [[ജീവാശ്മം|ഫോസിലും]] വടക്കൻ മേഖലയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന കൂട്ടത്തിലേക്ക് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നു. തെക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ മുറെ നദിയുടെ പ്രധാന ഭാഗത്തു നിന്നും കിഴക്കോട്ട് [[വിക്ടോറിയ (ഓസ്ട്രേലിയ)|വിക്ടോറിയയിലെ]] [[Port Phillip|പോർട്ട് ഫിലിപ്പിന്]] സമീപമുള്ള തെക്കുകിഴക്കൻ പ്രദേശം വരെയുള്ള സംഖ്യയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വടക്കൻ വിക്ടോറിയ, [[ന്യൂ സൗത്ത് വെയ്ൽസ്|ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഈ എണ്ണം ചുരുങ്ങിയത്. ഹോളോസീനിലെ [[സമുദ്രനിരപ്പ്]] ഉയരുന്ന പ്രതിഭാസം [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയിലെ]] അവയുടെ എണ്ണത്തിൽ കുറവു വരുത്തി. മൂന്നാമത്തെ സംഖ്യ [[വെസ്റ്റേൺ ഓസ്ട്രേലിയ|വെസ്റ്റേൺ ഓസ്ട്രേലിയയിലെ]] തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് നിന്നുള്ളവയായിരുന്നു. ഈ അവസാന സ്ഥലത്തു നിന്നുള്ള [[ജീവാശ്മം|ഫോസിൽ]] തെളിവുകൾ വിവാദമായിട്ടുണ്ട്.<ref name=Brown2006/> പല തദ്ദേശീയ മൃഗങ്ങളേയും പോലെതന്നെ പുരാതന ഡെവിളുകളും അവരുടെ സമകാലീന പിൻഗാമികളേക്കാൾ വലിപ്പമുള്ളതായിരുന്നു.<ref>Owen and Pemberton, p. 63.</ref> 1972-ൽ [[Mike Archer (paleontologist)|മൈക്ക് ആർച്ചറും]] അലക്സ് ബെയ്‌ൻസും [[വെസ്റ്റേൺ ഓസ്ട്രേലിയ|വെസ്റ്റേൺ ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ]] [[അഗസ്റ്റ, പടിഞ്ഞാറൻ ഓസ്ട്രേലിയ|അഗസ്റ്റയ്ക്കടുത്തുള്ള]] ഒരു മലഞ്ചെരിവിന്റെ ചുവട്ടിൽ ഒരു ഡെവിളിന്റെ പല്ല് കണ്ടെത്തി. അതിന് 430±160 വയസ്സ് വരെ പഴക്കമുള്ളതായി കണ്ടെത്തുകയും വ്യാപകമായി പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref name=ArcherBaynes72/> ഓസ്ട്രേലിയൻ പുരാവസ്തു ഗവേഷകനായ ഒലിവർ ബ്രൗൺ ഇക്കാര്യത്തിൽ തർക്കമുന്നയിച്ചു. പല്ലിന്റെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ അനിശ്ചിതത്വം അതിന്റെ പ്രായത്തിൽ സംശയം ജനിപ്പിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ചും മറ്റ് അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഏകദേശം 3,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പുള്ളതാണെന്നതും എതിർപ്പിനു കാരണമായി.<ref name=Brown2006/> പ്രധാന ഭൂപ്രദേശത്ത് നിന്ന് ഡെവിളുകൾ അപ്രത്യക്ഷമായതിന്റെ കാരണം വ്യക്തമല്ല. എന്നാൽ അവയുടെ എണ്ണത്തിലെ ഇടിവ് തദ്ദേശീയ ഓസ്‌ട്രേലിയക്കാരുടെയും [[ഡിങ്കോ|ഡിംഗോകളുടെയും]] പ്രധാന ഭൂപ്രദേശങ്ങളിലുടനീളമുള്ള വിപുലീകരണവുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഇവയെ ആളുകൾ നേരിട്ട് വേട്ടയാടുന്നുണ്ടോ, ഡിംഗോകളുമായുള്ള മത്സരം, വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന മനുഷ്യ ജനസംഖ്യയിൽ വരുത്തിയ മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയോ അല്ലെങ്കിൽ ഇവ മൂന്നിന്റെയും സംയോജനം ആണോ എന്നതും അജ്ഞാതമാണ്. 3000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഭൂഖണ്ഡത്തിലുടനീളമുള്ള എല്ലാ [[ആവാസവ്യവസ്ഥ|ആവാസവ്യവസ്ഥകളും]] അവ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഏകദേശം 3000 വർഷമായി ഡെവിളുകൾ പ്രധാന ഭൂപ്രദേശത്ത് [[ഡിങ്കോ|ഡിങ്കോകളുമായി]] സഹവസിച്ചിരുന്നു.<ref name=Johnson2003/> [[ഹോളോസീൻ]] കാലഘട്ടത്തിൽ [[El Niño-Southern Oscillation|എൽ നിനോ-സതേൺ ഓസിലേഷൻ]] (ENSO) ശക്തമായി വളർന്നുവെന്നും, ഹ്രസ്വകാല ആയുസ്സുള്ള ചത്ത മൃഗമാംസം ഭക്ഷിക്കുന്ന മൃഗമെന്ന നിലയിൽ ഡെവിൾ ഇതിനോട് വളരെ ലോലമായി പ്രതികരിക്കുക ആയിരുന്നുവെന്നും ബ്രൗൺ അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref name=Brown2006/> ഡിംഗോ രഹിത ടാസ്മാനിയയിൽ,<ref name=o40/> യൂറോപ്യന്മാർ വരുമ്പോൾ മാംസഭോജികളായ മാർസുപിയലുകൾ ഇപ്പോഴും സജീവമായിരുന്നു. യൂറോപ്യന്മാരുടെ വരവിനുശേഷം തൈലാസിനെ ഉന്മൂലനം ചെയ്തതിനെപ്പറ്റി എല്ലാവർക്കും അറിയാം.<ref>Owen and Pemberton, p. 43.</ref> എന്നാൽ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിനും ഇത് ഭീഷണിയായിരുന്നു.<ref name=PWS/> തൈലാസിനുകൾ ഡെവിളുകളെ ഇരയാക്കി, തൈലാസിനിന്റെ ചെറുപ്പത്തിലെ ഡെവിളുകൾ അവയെയും ഇരയാക്കി. തന്മൂലം ഡെവിളുകൾ തൈലാസിന്റെ വംശനാശം വേഗത്തിലാക്കിയിരിക്കാം.<ref name=o44/> തൈലാസിനുകൾ ഉള്ളപ്പോൾ തന്നെ ഡെവിളുകളെ വേട്ടയാടുന്നതിന് പുറമെ അത് അതിജീവനത്തിനായി ഡെവിളിനെ സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കിയിരിക്കാം. [[ആഹാരം|ഭക്ഷണവും]] നിലനില്പും അവയെ സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കിയിരിക്കാം. ഇരു മൃഗങ്ങളും [[ഗുഹ|ഗുഹകളും]] മാളങ്ങളും തേടി.<ref name=o44>Owen and Pemberton, p. 44.</ref> തൈലാസിൻ ഉപേക്ഷിച്ച മാളങ്ങൾ സ്വന്തമാക്കാൻ ഡെവിളുകൾ കൂടുതൽ മുൻ‌തൂക്കവും ആധിപത്യവും നേടിയിരിക്കാമെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=o129/> അമ്മമാർ തങ്ങളുടെ കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്തുന്ന ഇടങ്ങളുടെ [[ആവാസവ്യവസ്ഥ]] തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ മരണനിരക്ക് വർദ്ധിക്കുന്നു.<ref>Owen and Pemberton, pp. 75–76.</ref> [[ക്യാൻസർ|ക്യാൻസറാണ്]] സാധാരണയായി ഡെവിളുകളുടെ നേരത്തെയുള്ള മരണകാരണം.<ref>Owen and Pemberton, p. 171.</ref> 2008-ൽ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകളിൽ ഉയർന്ന അളവിൽ അർബുദ സാധ്യതയുള്ള ഫ്ലെയിം റിട്ടാർഡന്റ് രാസവസ്തുക്കൾ കണ്ടെത്തി. ടാസ്മാനിയൻ സർക്കാർ ഉത്തരവിട്ട പരിശോധനകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 16 ഡെവിളുകളിൽ നിന്ന് കൊഴുപ്പ് കലകളിൽ കണ്ടെത്തിയ രാസവസ്തുക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രാഥമിക ഫലത്തിൽ ഉയർന്ന അളവിലുള്ള [[hexabromobiphenyl |ഹെക്സാബ്രോമോബിഫെനൈൽ]] (ബിബി 153), മിതമായി ഉയർന്ന അളവിൽ [[decabromodiphenyl ether|ഡെകബ്രോമോഡിഫെനൈൽ ഈതർ]] (ബിഡിഇ 209) എന്നിവ കണ്ടെത്തി.<ref>{{cite news|last=Denholm |first=M. |url=http://www.news.com.au/story/0,23599,23087523-421,00.html |title=Cancer agents found in Tasmanian devils |publisher=News Limited |date=22 January 2008 |accessdate=30 September 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090413035950/http://www.news.com.au/story/0%2C23599%2C23087523-421%2C00.html |archivedate=13 April 2009 }}</ref> സേവ് ദ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ പ്രോഗ്രാമിന്റെ ഔദ്യോഗിക ധനസമാഹരണ സ്ഥാപനമാണ് സേവ് ദി ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ അപ്പീൽ. കാടുകളിൽ ടാസ്‌മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ നിലനിൽപ്പ് ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ മുൻഗണന. 1999 മുതൽ ഈ രംഗത്ത് പിടിച്ച എല്ലാ ഡെവിളുകൾക്കും ചെവിയുടെ [[biopsies|ബയോപ്സി]] എടുത്തിട്ടുണ്ട്. [[ഡി.എൻ.എ|ഡിഎൻ‌എയുടെ]] സാമ്പിളുകൾക്കായാണ് ഇത്തരത്തിൽ ബയോപ്സി എടുക്കുന്നത്. 2010 സെപ്റ്റംബർ വരെ ഈ ശേഖരത്തിൽ 5,642 സാമ്പിളുകൾ ഉണ്ട്.<ref name="STTDNSept10"/> ===എണ്ണത്തിലുള്ള കുറവ്=== 1909-ലും 1950-ലും ഡെവിളുകളുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ എണ്ണം രേഖപ്പെടുത്തി. [[സാംക്രമികരോഗവിജ്ഞാനീയം|പകർച്ചവ്യാധി]] രോഗങ്ങൾ മൂലമാണിത് സംഭവിച്ചത്.<ref name=Guiler1983/> 1850-കളിൽ ഇത് ഡെവിളിനെ ദുർലഭമാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=Bradshaw2005/> ഇവയുടെ ജനസംഖ്യയുടെ വലുപ്പം കണക്കാക്കുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.<ref name="distimpactdftd"/> 1990-കളുടെ മധ്യത്തിൽ ഇവയുടെ എണ്ണം 130,000–150,000 എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=fed/> എന്നാൽ ഇത് അമിതമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരിക്കാം.<ref name="distimpactdftd"/> ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ ജനസംഖ്യ 2008-ൽ ടാസ്മാനിയയിലെ [[Department of Primary Industries and Water|ഡിപ്പാർട്മെന്റ് ഓഫ് പ്രൈമറി ഇൻഡസ്ട്രീസ് ആന്റ് വാട്ടർ]] 10,000 മുതൽ 100,000 വരെയായി കണക്കാക്കുന്നു. 20,000 മുതൽ 50,000 വരെ മുതിർന്ന ഡെവിളുകൾ ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.<ref name=DPIWEweb1/> 1990-കളുടെ പകുതി മുതൽ ഡെവിളിന്റെ എണ്ണത്തിൽ 80% ത്തിലധികം കുറവുണ്ടായതായും 2008-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് 10,000–15,000 പേർ മാത്രമേ കാട്ടിൽ അവശേഷിക്കുന്നുള്ളൂ എന്നും വിദഗ്ദ്ധർ കണക്കാക്കുന്നു.<ref>{{cite web|last=Connellan|first=I|title=Tasmanian devils: Devil coast|url=http://www.australiangeographic.com.au/journal/tasmanian-devils-devil-coast.htm|work=Australian Geographic|accessdate=22 August 2010|date=October–December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20100830032310/http://www.australiangeographic.com.au/journal/tasmanian-devils-devil-coast.htm|archive-date=30 August 2010|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ''[[Threatened Species Protection Act 1995|ടാസ്മാനിയൻ ത്രെട്ടൻഡഡ് സ്പീഷീസ് പ്രൊട്ടക്ഷൻ ആക്ട് 1995]]'' പ്രകാരം 2005-ൽ ഡെവിളിനെ ദുർബല ഇനം എന്ന പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.<ref>{{cite web|publisher=Department of the Environment and Heritage|date=July 2006|url=http://www.environment.gov.au/system/files/resources/45200a21-6135-4464-a5f6-1f9ac5ab9e7b/files/tasmanian-devil-policy.pdf|title=EPBC Policy Statement 3.6 – Tasmanian Devil (Sarcophilus harrisii)|accessdate=3 September 2015}}</ref> 2006-ൽ ''[[Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999|എൻവയണ്മെന്റ് പ്രൊട്ടക്ഷൻ ആന്റ് ബയോഡൈവേഴ്സിറ്റി കൺസർവേഷൻ ആക്ട് 1999]]''<ref name=fed/> പ്രകാരം ഇവയെ ഇടക്കാലത്ത് വംശനാശ ഭീഷണിയിലാണ് എന്ന് കണക്കാക്കി തരം തിരിച്ചു.<ref name=vul>{{cite web|title=Advice to the Minister for the Environment, Heritage and the Arts from the Threatened Species Scientific Committee (the Committee) on Amendment to the list of Threatened Species under the Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 (EPBC Act) Sarcophilus harrisii (Tasmanian Devil) Listing Advice|author=Beeton, Robert J. S.|publisher=Threatened Species Scientific Committee|url=http://www.environment.gov.au/biodiversity/threatened/species/pubs/299-listing-advice.pdf|accessdate=23 October 2010|year=2009}}</ref> [[ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക|ഐ‌യു‌സി‌എൻ]] 1996-ൽ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിനെ താഴ്ന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ള വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടൂത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ 2009-ൽ അതിനെ വംശനാശഭീഷണിയുള്ള ഇനങ്ങളുടെ ഒപ്പമാക്കി.<ref name=iucntd/> വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ടാസ്മാനിയയിലെ [[Savage River National Park|സാവേജ് റിവർ നാഷണൽ പാർക്ക്]] പോലുള്ള ഉചിതമായ വന്യജീവി കേന്ദ്രങ്ങൾ അവയുടെ നിലനിൽപ്പിന് പ്രതീക്ഷ നൽകുന്നു. ===കശാപ്പ്=== ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ ടാസ്മാനിയൻ കുടിയേറ്റക്കാർ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിനെ കശാപ്പ് ചെയ്ത് ഭക്ഷിച്ചു. അതിനു കിടാവിന്റെ പോലെ രുചിയാണെന്ന് അവർ വിശേഷിപ്പിച്ചു.<ref name=Harris>{{cite book|author=Harris, G. P.|year=1807|chapter=Description of two species of Didelphis for Van Diemen's Land|title=Transactions of the Linnean Society of London|volume=IX}}</ref> ദുർബലമായ ആടുകളെ തിന്നുന്ന ഡെവിളുകളുടെ രീതി കാരണം അവ കന്നുകാലികളെ വേട്ടയാടുകയും കൊല്ലുകയും ചെയ്യുമെന്ന് അക്കാലത്ത് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അതിനാൽ ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്ന് ഡെവിളിനെ ഉൽമൂലനം ചെയ്യാനുള്ള ദൗത്യം 1830-ൽ തന്നെ ആരംഭിച്ചു.<ref name=o9>Owen and Pemberton, p. 9.</ref> എന്നിരുന്നാലും കന്നുകാലികളുടെ നാശത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ കാരണം മോശം ഭൂവിനിയോഗ നയങ്ങളും കാട്ടുനായ്ക്കളുമാണെന്ന് ഗൈലറുടെ ഗവേഷണം വാദിച്ചു.<ref name=o9/> ഇപ്പോൾ കോഴികൾ ഡെവിൾ ഇല്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങളിൽ [[quoll|ക്വോളുകളാൽ]] കൊല്ലപ്പെടുന്നത് തുടരുന്നു. മുൻകാലങ്ങളിൽ രോമങ്ങൾക്കായുള്ള വേട്ടയാടലിൽ വാലബികളും ഒരു വലിയ ബിസിനസായിരുന്നു. 1923-ൽ 9,00,000 മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയിരുന്നു. രോമവ്യവസായത്തിന് വലിയ ഭീഷണിയാണെന്ന് കരുതിയിരുന്ന ഡെവിളുകളുടെ വേട്ടയാടൽ തുടരുന്നതിന്റെ ഫലമായി ഡെവിളുകളെ നീക്കം ചെയ്യാൻ ആരംഭിച്ചു. സംശയാസ്‌പദമായ മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടുന്നതിൽ വിദഗ്ധർ കൂടുതൽ സമർത്ഥരാണെങ്കിലും അവർ ഡെവിളുകളെയും വേട്ടയാടി.<ref>Owen and Pemberton, p. 19.</ref> അടുത്ത ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനുള്ളിൽ കെണിയിലും വിഷത്തിലും പെടുത്തി<ref>Owen and Pemberton, pp. 19, 26–27.</ref> ഡെവിളിനെ വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലെത്തിച്ചു.<ref name=PWS>{{cite web|url=http://www.parks.tas.gov.au/index.aspx?base=387|title=Tasmanian Devil, Sarcophilus harrisii|publisher=Parks & Wildlife Service Tasmania|accessdate=26 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110206221530/http://www.parks.tas.gov.au/index.aspx?base=387|archive-date=6 February 2011|url-status=dead}}</ref> 1936-ലെ അവസാന തൈലാസിനിന്റെ അന്ത്യത്തോടെ<ref>Paddle, p. 195.</ref> ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിനെ 1941 ജൂണിൽ നിയമപ്രകാരം സംരക്ഷിക്കുകയും അവയുടെ അംഗസംഖ്യ പതുക്കെ വീണ്ടെടുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=PWS/> 1950-കളിൽ കന്നുകാലികൾക്ക് നാശനഷ്ടമുണ്ടായതായി പരാതി ഉയർന്നതിനെത്തുടർന്ന് ഡെവിളുകളെ പിടികൂടാനുള്ള ചില അനുമതികൾ ലഭിച്ചു. 1966-ൽ [[വിഷം]] കൊടുക്കുന്നതിനുള്ള അനുമതി നൽകി.<ref name=o99>Owen and Pemberton, p. 99.</ref> ഈ സമയത്ത് [[വാസസ്ഥലം|പരിസ്ഥിതി]] പ്രവർത്തകരും കൂടുതൽ തുറന്നുപറച്ചിലോടെ മുന്നോട്ടു വന്നു. പ്രത്യേകിച്ചും ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങൾ പുതിയ വിവരങ്ങൾ നൽകിയതിനാൽ കന്നുകാലികൾക്ക് ഡെവിളുകളുടെ ഭീഷണി വളരെയധികമെന്നത് അതിശയോക്തിപരമായിരുന്നു.<ref>Owen and Pemberton, pp. 101–109.</ref> അംഗവർധനവിന് ശേഷം 1970-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ എണ്ണം ഉയർന്നതായി വിലയിരുത്തിയെങ്കിലും 1975-ൽ അവ കുറവാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇവയുടെ എണ്ണക്കൂടുതലും അതിന്റെ ഫലമായി ഭക്ഷണ ദൗർലഭ്യം ഉണ്ടായതും ഇതിനു കാരണമാകാം.<ref name=o118119>Owen and Pemberton, pp. 118–119.</ref> ഡെവിളുകളുടെ അംഗസംഖ്യാ വർദ്ധനവും കന്നുകാലികളുടെ നാശനഷ്ടവും സംബന്ധിച്ച മറ്റൊരു റിപ്പോർട്ട് 1987-ൽ പുറത്തു വന്നു.<ref>Owen and Pemberton, pp. 120–121.</ref> അടുത്ത വർഷം മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലുന്നതും മനുഷ്യരെ ബാധിക്കുന്നതുമായ പരാന്നഭോജിയായ ''[[Trichinella spiralis|ട്രിച്ചിനെല്ല സ്പൈറാലിസ്]]'' ഡെവിളുകളിൽ കണ്ടെത്തി. 30% ഡെവിളുകളിൽ ഇതുണ്ടെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയത് ചെറിയ പരിഭ്രാന്തി പരത്തി.<ref>Owen and Pemberton, pp. 127–129.</ref> കൊലപ്പെടുത്താനുള്ള അനുമതി 1990-കളിൽ അവസാനിപ്പിച്ചു. എങ്കിലും നിയമവിരുദ്ധമായ കൊലപാതകം പ്രാദേശികമായി തീവ്രമാണെങ്കിലും പരിമിതമായ അളവിൽ ഇന്നും തുടരുന്നു. ഇത് ഡെവിളിന്റെ നിലനിൽപ്പിന് കാര്യമായ പ്രശ്നമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നില്ല.<ref name=vul/> 1990-കളുടെ മധ്യത്തിൽ പ്രതിവർഷം പതിനായിരത്തോളം ഡെവിളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു.<ref name=draft/> ഡി.എഫ്.ടി.ഡി. ബാധിച്ച ഡെവിളുകളെ ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി ഒരു പ്രത്യേക പദ്ധതി നടന്നിട്ടുണ്ട്. എങ്കിലും ഇത് രോഗത്തിന്റെ പുരോഗതിയുടെ തോത് കുറയ്ക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ ചാകുന്ന മൃഗങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.<ref name=LachishMcCallum/> ഡി.എഫ്.ടി.ഡി. ബാധിച്ച ഡെവിളുകളെ കൊല്ലുന്നത് ജീവിവർഗങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പിന് സഹായകമാകുമോ എന്നറിയാൻ ഒരു മാതൃക പരീക്ഷിച്ചു. കൊല്ലുന്നത് ഉചിതമായ മാർഗ്ഗമല്ലെന്ന് അതിനാൽ കണ്ടെത്തി.<ref name=BeetonMcCallum/> ===റോഡിലെ മരണനിരക്ക്=== [[File:Tasmanian Devil roadsign.jpg|right|thumb|ടാസ്മാനിയയിലെ ഒരു റോഡ് ചിഹ്നം, ആ റോഡിനടുത്തുള്ള ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾസിന്റെ സാന്നിധ്യത്തെക്കുറിച്ച് ഡ്രൈവർമാരെ അറിയിക്കുന്നു.|alt=A square-shaped metal tilted at 45 degrees on a metal post. The sign is painted yellow with a picture of a black devil in profile. It is at the side of a straight road cutting through wooded forest and two vehicles can be seen.]] പൊതുവേ എണ്ണത്തിൽ കുറവുള്ള ടാസ്മാനിയൻ [[സസ്തനി|സസ്തനികളുടെ]] പ്രാദേശിക അംഗസംഖ്യയ്ക്ക് മോട്ടോർ വാഹനങ്ങൾ ഒരു ഭീഷണിയാണ്.<ref name=r1/><ref name=r2/> 2010-ലെ ഒരു പഠനത്തിൽ ഡെവിളുകൾ പ്രത്യേകിച്ച് അപകടസാധ്യതയുള്ളവയാണെന്ന് കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി. ഒൻപത് ഇനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള, പ്രത്യേകിച്ച് സമാന വലുപ്പത്തിലുള്ള [[മാർസൂപ്പേലിയ|മാർസുപിയലുകളിൽ]] നടന്ന പഠനത്തിൽ ഡ്രൈവർമാർക്ക് ഡെവിളുകളെ കണ്ടെത്താനും ഒഴിവാക്കാനും കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ടാണെന്ന് വ്യക്തമായി. അപകടം ഒഴിവാക്കാൻ ഗ്രാമീണ മേഖലയിലെ നിലവിലെ വേഗപരിധിയുടെ പകുതിയോളം വേഗത്തിൽ വേണം വാഹനമോടിക്കുവാൻ.<ref name=r1/> ഉയർന്ന [[പ്രകാശം|വെളിച്ചത്തിൽ]] ഡെവിളുകളുടെ കാര്യത്തിൽ ഡ്രൈവർക്ക് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ കാഴ്ചാപരിധി എന്ന അവസ്ഥ ഉണ്ട്. അതു മറ്റു മൃഗങ്ങളുടെ ശരാശരിയേക്കാൾ 40% അടുത്താണ്. ഡെവിളിനെ ഒഴിവാക്കാൻ വാഹനം ഓടിക്കുന്നയാൾക്ക് 20% വേഗത കുറയ്‌ക്കേണ്ടതുണ്ട്. കുറഞ്ഞ വെളിച്ചത്തിൽ കാഴ്ചാപരിധിയുടെ കാര്യത്തിൽ ഏഴാമത്തെ മോശം ജീവിയാണ് ഡെവിൾ. ഇത് ശരാശരിയേക്കാൾ 16% താഴെയാണ്. 1990-കളിൽ [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയിലെ]] ഒരു ദേശീയ ഉദ്യാനത്തിൽ പ്രാദേശിക ഡെവിളുകളെക്കുറിച്ച് നടത്തിയ ഒരു പഠനത്തിൽ ഇതുവരെ മൺറോഡുകൾ നവീകരിക്കുകയും ബിറ്റുമെൻ ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിക്കുകയും വീതികൂട്ടുകയും ചെയ്തതിന് ശേഷം ഡെവിളിന്റെ അംഗസംഖ്യ പകുതിയോളം കുറഞ്ഞതായി രേഖപ്പെടുത്തി. അതേസമയം പുതിയ റോഡിലൂടെ വാഹനങ്ങൾ മൂലമുണ്ടായ മരണങ്ങളിൽ വലിയ വർധനയുണ്ടായി.<ref name=r2/> റോഡിൽ മുദ്രയിട്ട ഭാഗത്താണ് കൂടുതൽ അപകടങ്ങൾ സംഭവിച്ചത്. വേഗതയിലുണ്ടായ വർദ്ധനവാണ് ഇതിന് കാരണമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=r2/> ഇളം മണ്ണിനുപകരം വന്ന ഇരുണ്ട ബിറ്റുമിൻ നിറത്തിൽ മൃഗങ്ങളെ കാണാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണെന്നും അനുമാനിക്കപ്പെട്ടു.<ref name=r2/> ഭക്ഷണത്തിനും റോഡിലൂടെയുള്ള യാത്രയ്ക്കുമായി പലപ്പോഴും ശ്രമിക്കുന്നതിനാൽ ഡെവിളും ക്വോളും അപകടകാര്യത്തിൽ വളരെ ദുർബലമാണ്. പ്രശ്‌നപരിഹാരത്തിനായി വാഹനവേഗത കുറയ്ക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ, ഡെവിളുകൾക്ക് ബദൽ യാത്രാമാർഗങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യനിർമ്മിത പാതകൾ, വിദ്യാഭ്യാസ കാമ്പെയ്‌നുകൾ, ലൈറ്റ് റിഫ്ലക്ടറുകൾ സ്ഥാപിക്കൽ എന്നിവ നടപ്പാക്കി. തന്മൂലം വാഹനാപകടങ്ങളിൽ കുറവുണ്ടായതായി കണക്കാക്കുന്നു.<ref name=r2/> മറ്റ് വാഹനാപകടങ്ങളിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ശരീരം ഭക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഡെവിളുകൾ‌ പലപ്പോഴും അപകടത്തിന് ഇരയായിട്ടുണ്ട്. ചത്ത മൃഗങ്ങളെ റോഡിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായി ശാസ്ത്രജ്ഞനായ മെന്ന ജോൺസും ഒരു കൂട്ടം സംരക്ഷണ സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരും നടത്തിയ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലമായി ഡെവിളിന്റെ റോഡ് സഞ്ചാരത്തിൽ ഗണ്യമായ കുറവുണ്ടായി.<ref name=o14/> 2001-2004 കാലയളവിൽ പ്രതിവർഷം 3,392 എണ്ണം അഥവാ അംഗസംഖ്യയുടെ 3.8 മുതൽ 5.7% വരെ ഡെവിളുകൾ വാഹനം ഇടിച്ച് കൊല്ലപ്പെട്ടെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=vul/> 2009-ൽ സേവ് ദ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ ഗ്രൂപ്പ് "റോഡ്കിൽ പ്രോജക്റ്റ്" ആരംഭിച്ചു. ഇതിലൂടെ റോഡിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ഡെവിളുകളുടെ ദൃശ്യങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ പൊതുജനങ്ങളെ അനുവദിച്ചു.<ref>{{cite web |title=Roadkill Project |publisher=Save the Tasmanian Devil |url=http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/Roadkill-Project/1A27B0F89FF95EF8CA2576D20077F70B |accessdate=10 December 2015 |archive-date=2018-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318093646/http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/Roadkill-Project/1A27B0F89FF95EF8CA2576D20077F70B |url-status=dead }}</ref> 2015 സെപ്റ്റംബർ 25-ന് രോഗപ്രതിരോധശേഷിയുള്ള 20 ഡെവിളുകളെ മൈക്രോചിപ്പ് ഘടിപ്പിച്ച് [[Narawntapu National Park|നരവന്താപു നാഷണൽ പാർക്കിൽ]] വിട്ടയച്ചു. ഒക്ടോബർ 5 ഓടെ കാറുകൾ തട്ടി. ഡി‌എഫ്‌ടിഡിക്ക് ശേഷം ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ഭീഷണിയാണ് വാഹനാപകടമെന്ന് ''സേവ് ദ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ'' നേതാവ് സമന്ത ഫോക്സ് വിശേഷിപ്പിച്ചു.<ref>{{cite web |url=http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/news/367C04BF953C460BCA257ED50002D816 |title=Devil deaths spark renewed plea for drivers to slow down |date=5 October 2015 |publisher=Save the Tasmanian Devil |accessdate=10 December 2015 |archive-date=2017-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630054955/http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/news/367C04BF953C460BCA257ED50002D816 |url-status=dead }}</ref> വാഹനങ്ങൾ അടുക്കുമ്പോൾ ശബ്ദവും ഫ്ലാഷ് ലൈറ്റുകളും ഉണ്ടാക്കുന്ന നിരവധി സൗരോർജ്ജ പവർ അലാറങ്ങൾ പരീക്ഷിച്ച് മൃഗങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. ഇതിന്റെ പരീക്ഷണം 18 മാസത്തോളം നീണ്ടുനിന്നു. മൂന്നിൽ രണ്ട് മരണം ഇതിലൂടെ കുറയ്ക്കാൻ സാധിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.sbs.com.au/news/article/2016/05/11/drivers-pose-significant-threat-endangered-tasmanian-devil|title=Drivers pose 'significant' threat to endangered Tasmanian devil|date=|work=News|accessdate=14 May 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/2015-12-09/alarm-system-to-reduce-tasmanian-devil-roadkill-shows-promise/7013558|title='Virtual fence' shows promise in reducing road toll of Tasmanian devils|date=9 December 2015|work=ABC News|accessdate=14 May 2016}}</ref> ===ഡെവിൾ ഫേഷ്യൽ ട്യൂമർ ഡിസീസ്=== [[File:Tasmanian Devil Facial Tumour Disease.png|thumb|[[Devil facial tumour disease|ഡെവിൾ ഫേഷ്യൽ ട്യൂമർ രോഗം]], ഇത് വായിലും പുറത്തും മുഴകൾ രൂപപ്പെടാൻ കാരണമാകുന്നു. തന്മൂലം ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ സാധിക്കാതെ വരികയും ഒടുവിൽ പട്ടിണി മൂലം മരണത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു]] 1996-ൽ വടക്കുകിഴക്കൻ ടാസ്മാനിയയിലെ മൗണ്ട് വില്യം എന്ന സ്ഥലത്ത് ആദ്യമായി കണ്ടെത്തിയ [[Devil facial tumour disease|ഡെവിൾ ഫേഷ്യൽ ട്യൂമർ ഡിസീസ്]] (ഡി.എഫ്.ടി.ഡി) ടാസ്മാനിയയിലെ കാട്ടു ഡെവിളുകളെ നശിപ്പിച്ചു. ഇതിന്റെ ആഘാതം 20% മുതൽ 80% വരെ ഡെവിൾ അംഗസംഖ്യയിൽ കുറവിനു കാരണമായി. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ 65 ശതമാനത്തിലധികം പ്രദേശത്തെ ഇതു ബാധിച്ചു. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശവും വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറുമാണ് ഡെവിൾ ട്യൂമർ ബാധിക്കാത്ത പ്രദേശങ്ങൾ.<ref name=Deakin2012/><ref name=DFTDUpdateJune20005>{{cite web|publisher=Department of Primary Industries, Parks, Water and Environment |date=June 2005 |url=http://www.dpiwe.tas.gov.au/inter.nsf/Attachments/LBUN-6D73V5/$FILE/Tas_devil_update_June2005.pdf |title=Devil Facial Tumour Disease Update |accessdate=30 September 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080907075720/http://www.dpiwe.tas.gov.au/inter.nsf/Attachments/LBUN-6D73V5/%24FILE/Tas_devil_update_June2005.pdf |archivedate=7 September 2008 }}</ref><ref name=DPIWEDMS2005>{{cite web|publisher=Department of Primary Industries, Parks, Water and Environment |date=February 2005 |url=http://www.dpiwe.tas.gov.au/inter.nsf/Attachments/LBUN-6996MH/$FILE/DFTD_DMS_Feb05a.pdf |title=Tasmanian Devil Facial Tumour Disease (DFTD) Disease Management Strategy |accessdate=30 September 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080907075712/http://www.dpiwe.tas.gov.au/inter.nsf/Attachments/LBUN-6996MH/%24FILE/DFTD_DMS_Feb05a.pdf |archivedate=7 September 2008 }}</ref> അസുഖം ബാധിച്ച ഡെവിളുകൾ മാസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ മരണപ്പെടുന്നു.<ref name=DPIWEweb3>{{cite web|publisher=Department of Primary Industries, Parks, Water and Environment |url=http://www.dpiwe.tas.gov.au/inter.nsf/WebPages/LBUN-5QF86G?open |title=Devil Facial Tumour Disease |accessdate=30 September 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050921014142/http://www.dpiwe.tas.gov.au/inter.nsf/WebPages/LBUN-5QF86G?open |archivedate=21 September 2005 }}</ref> [[transmissible cancer|പകരുന്ന അർബുദത്തിന്റെ]] ഒരു ഉദാഹരണമാണ് ഈ രോഗം. ഇത് പകർച്ചവ്യാധിയാണെന്നും ഒരു മൃഗത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് കൈമാറുന്നുവെന്നും ഇതിലൂടെ അർത്ഥമാക്കുന്നു.<ref name=shea>{{cite news|author=Shea, N.|title=Wildlife: Devils in danger|work=National Geographic|date=November 2006}}</ref> കൂടുതൽ കടിയേറ്റ സ്വഭാവത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്ന പ്രബലരായ ഡെവിളുകൾ ഈ രോഗത്തിന് കൂടുതൽ ഇരയാകുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Wells |first1=Konstans |last2=Hamede |first2=Rodrigo |last3=Kerlin |first3=Douglas |last4=Storfer |first4=Andrew |last5=Hohenlohe |first5=Paul |last6=Jones |first6=Menna |last7=McCallum |first7=Hamish |title=Infection of the fittest: devil facial tumour disease has greatest effect on individuals with highest reproductive output |journal=Ecology Letters |date=2017 |volume=20 |issue=6 |pages=770–778 |doi=10.1111/ele.12776 |pmid=28489304 |pmc=6759051 |url=https://cronfa.swan.ac.uk/Record/cronfa45075 |archive-date=2020-06-25 |access-date=2020-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200625151452/https://cronfa.swan.ac.uk/Record/cronfa45075 |url-status=dead }}</ref> ടിഷ്യു ഗ്രാഫ്റ്റ് എന്നും ഇത് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. രോഗശമനം കുറവായതിനാൽ ശാസ്ത്രജ്ഞർ രോഗികളായ മൃഗങ്ങളെ നീക്കം ചെയ്യുകയും വന്യമൃഗങ്ങൾ ചാകുകയാണെങ്കിൽ ആരോഗ്യകരമായ ഡെവിളുകളെ ഇതിലൂടെ പ്രതിരോധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Siddle 16221–16226">{{Cite journal|last=Siddle|first=Hannah V.|last2=Kreiss|first2=Alexandre|last3=Eldridge|first3=Mark D. B.|last4=Noonan|first4=Erin|last5=Clarke|first5=Candice J.|last6=Pyecroft|first6=Stephen|last7=Woods|first7=Gregory M.|last8=Belov|first8=Katherine|date=2007-10-09|title=Transmission of a fatal clonal tumor by biting occurs due to depleted MHC diversity in a threatened carnivorous marsupial|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=104|issue=41|pages=16221–16226|doi=10.1073/pnas.0704580104|issn=0027-8424|pmc=1999395|pmid=17911263}}</ref> ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകൾക്ക് വളരെ കുറഞ്ഞ അളവിലുള്ള ജനിതക വൈവിധ്യവും മാംസഭോജികളായ സസ്തനികൾക്കിടയിൽ സവിശേഷമായ ഒരു ക്രോമസോം പരിവർത്തനവും ഉള്ളതിനാൽ അവയ്ക്ക് പകർച്ചവ്യാധികൾക്കുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്.<ref>{{cite news|url=http://newswise.com/articles/view/546018/|title=Project to Save Endangered Tasmanian Devil|work=Newswise|date=3 November 2008|accessdate=28 November 2010}}</ref> ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ പ്രധാന ഹിസ്റ്റോകമ്പാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സ് അഥവാ എംഎച്ച്സി, കാൻസറിന്റെ പ്രവർത്തനരീതിയിൽ പ്രധാനമാണ്. രോഗങ്ങളെ ചെറുക്കുന്നതിനുള്ള രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയിലെ അവിഭാജ്യ പ്രോട്ടീനുകളാണ് എം‌എച്ച്‌സി തന്മാത്രകൾ. സാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ട്യൂമർ ഗ്രാഫ്റ്റ് ഈ എം‌എച്ച്‌സി പ്രോട്ടീനുകൾ തിരിച്ചറിയുകയും രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണത്തിന് പ്രേരിപ്പിക്കുകയും വേണം. എന്നിരുന്നാലും ഈ എം‌എച്ച്‌സിയുടെ വൈവിധ്യത്തിന്റെ അഭാവം കാരണം ഈ തന്മാത്രകൾക്ക് ട്യൂമർ പുറമേ നിന്നാണെന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല. ഡെവിളിന്റെ സ്വന്തം രോഗപ്രതിരോധ ശേഷിയെ ഭീഷണിപ്പെടുത്താതെ ഒരു മേഖലയാകെ ഈ രോഗം പടരാൻ ഇത് കാരണമാകുന്നു. കഴിഞ്ഞ ദശകങ്ങളിൽ സംഭവിച്ച ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകളുടെ എണ്ണത്തിലെ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകൾ ഇതു മൂലമാണ്. ജീവികളുടെ എണ്ണം വളരെ കുറഞ്ഞ സംഖ്യയായി മാറുമ്പോൾ ജനിതക വ്യതിയാനം കുറയുകയും അതിന്റെ ഫലമായി എം‌എച്ച്‌സി തന്മാത്രകൾ ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യും.<ref name="Siddle 16221–16226"/> രോഗവ്യാപനം കണ്ടെത്തുന്നതിനും രോഗം വ്യാപിക്കുന്നതിലെ മാറ്റങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നതിനുമായി വനത്തിലെ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ അംഗസംഖ്യ നിരീക്ഷിക്കുന്നു. അവയുടെ വാസമേഖലകളിൽ രോഗത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം പരിശോധിക്കുന്നതിനും രോഗബാധിത മൃഗങ്ങളുടെ എണ്ണം നിർണ്ണയിക്കുന്നതിനും ഒരു നിർദ്ദിഷ്ട പ്രദേശത്ത് ഡെവിളുകളെ തടവിലാക്കുന്നു. കാലക്രമേണ രോഗം പടരുന്നതിന്റെ നിരീക്ഷണത്തിനായി അതേ പ്രദേശം തുടരേ സന്ദർശിക്കുന്നു. ഒരു പ്രദേശത്തെ ഹ്രസ്വകാല രോഗഫലങ്ങൾ കഠിനമാകുമെന്ന് ഇതുവരെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ഉദ്ദേശം നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടോ അല്ലെങ്കിൽ അംഗസംഖ്യ വീണ്ടെടുക്കാൻ കഴിയുമോ എന്ന് വിലയിരുത്തുന്നതിന് ഇവിടങ്ങളിൽ ദീർഘകാല നിരീക്ഷണം അനിവാര്യമാണ്.<ref name=DPIWEDMS2005/> രോഗബാധിതരായ ഡെവിളുകളെ പിടിച്ച് നീക്കം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ നിരീക്ഷകർ രോഗത്തിന്റെ അടിച്ചമർത്തലിന്റെ ഫലപ്രാപ്തി പരിശോധിക്കുന്നു. രോഗബാധിതരായ ഡെവിളുകളെ കാട്ടുമൃഗങ്ങളിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യുന്നത് രോഗം വ്യാപനം ശമിപ്പിക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. ചെറുപ്രായം കഴിയുമ്പോൾ കൂടുതൽ ഡെവിളുകളെ അതിജീവിക്കാനും പ്രജനനത്തിനും അനുവദിക്കുന്നു.<ref name=DPIWEDMS2005/> 2011-ൽ നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഗവേഷണ ഫലത്തിൽ സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി ജനിതക വൈവിധ്യമാർന്ന കുഞ്ഞുങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.<ref name=Miller2011/> 2011-ൽ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ 11 മില്യൺ ഡോളർ ചിലവാകുമെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.smh.com.au/environment/animals/survival-of-the-cheapest-20110810-1imox.html|work=The Sydney Morning Herald|date=11 August 2011|title=Survival of the cheapest}}</ref> [[University of Tasmania|ടാസ്മാനിയ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ]] [[Menzies Institute for Medical Research|മെൻസീസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ മെഡിക്കൽ റിസർച്ചിലെ]] പ്രൊഫസർ ഗ്രെഗ് വുഡ്സ് നടത്തിയ ഗവേഷണം ആരോഗ്യമുള്ള ഡെവിളുകളിൽ രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന് ചത്ത ഡെവിൾ ഫേഷ്യൽ ട്യൂമർ ഡിസീസ് സെല്ലുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ഒരു വാക്സിൻ വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുന്നതിനുള്ള പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. വൈൽഡ് ഡെവിൾ റിക്കവറി പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിലുള്ള മെൻസീസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ മെഡിക്കൽ റിസർച്ചും [[Save the Tasmanian Devil Program|സേവ് ദി ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ പ്രോഗ്രാമും]] തമ്മിലുള്ള സഹകരണ പദ്ധതിയായാണ് വാക്‌സിന്റെ പരീക്ഷണം നടത്തുന്നത്. കൂടാതെ ഡെവിളിന്റെ ദീർഘകാല നിലനിൽപ്പ് ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു ഉപകരണമായി രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനം പരീക്ഷിക്കുകയെന്നതാണ് ലക്ഷ്യം.<ref>{{cite news|url=http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/news/AF31ACD37279099DCA257DF7001EF257|title=Save the Tasmanian Devil Program moves closer to immunized devil trial|date=25 February 2015|accessdate=14 April 2015|archive-date=2017-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630062737/http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/news/AF31ACD37279099DCA257DF7001EF257|url-status=dead}}</ref> രോഗം ബാധിച്ച ടാസ്‌മാനിയൻ ഡെവിളുകളെ ശാസ്ത്രജ്ഞർ ആദ്യമായി വിജയകരമായി ചികിത്സിച്ചതായി 2017 മാർച്ചിൽ റിപ്പോർട്ടുചെയ്‌തു. രോഗബാധിതരായ ഡെവിളുകളിലേക്ക് തത്സമയ ക്യാൻസർ കോശങ്ങൾ കുത്തിവച്ചുകൊണ്ട് അവയുടെ രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി, രോഗത്തെ തിരിച്ചറിയുകയും അതിനെതിരെ പോരാടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിലൂടെ കാട്ടിലെ ഡെവിളുകൾക്ക് നൽകാവുന്ന ഫലപ്രദമായ [[വാക്സിൻ]] വേഗത്തിലാക്കാൻ സാധിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.<ref>{{cite web | url=http://www.abc.net.au/news/2017-03-09/scientists-successfully-treat-devils-for-tumour-disease/8339630 | title=Live cancer cell injection helps beat devil facial tumour disease| date=2017-03-09}}</ref><ref>{{Cite journal | doi=10.1038/srep43827| pmid=28276463| pmc=5343465| title=Regression of devil facial tumour disease following immunotherapy in immunised Tasmanian devils| journal=Scientific Reports| volume=7| pages=43827| year=2017| last1=Tovar| first1=Cesar| last2=Pye| first2=Ruth J.| last3=Kreiss| first3=Alexandre| last4=Cheng| first4=Yuanyuan| last5=Brown| first5=Gabriella K.| last6=Darby| first6=Jocelyn| last7=Malley| first7=Roslyn C.| last8=Siddle| first8=Hannah V. T.| last9=Skjødt| first9=Karsten| last10=Kaufman| first10=Jim| last11=Silva| first11=Anabel| last12=Baz Morelli| first12=Adriana| last13=Papenfuss| first13=Anthony T.| last14=Corcoran| first14=Lynn M.| last15=Murphy| first15=James M.| last16=Pearse| first16=Martin J.| last17=Belov| first17=Katherine| last18=Lyons| first18=A. Bruce| last19=Woods| first19=Gregory M.| bibcode=2017NatSR...743827T}}</ref> ==മനുഷ്യരുമായുള്ള ബന്ധം== 1970-ൽ പടിഞ്ഞാറൻ[[New South Wales| ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസിലെ]] [[Lake Nitchie|നിച്ചി തടാകത്തിൽ]] 49 വ്യത്യസ്ത ഡെവിളുകളുടെ 178 [[പല്ല്|പല്ലുകൾ]] കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഒരു മാല ധരിച്ച പുരുഷന്റെ [[അസ്ഥികൂടം]] കണ്ടെത്തി. അസ്ഥികൂടത്തിന് ഏകദേശം 7000 വർഷത്തോളം പഴക്കമുണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ ഈ മാലയ്ക്ക് [[അസ്ഥികൂടം|അസ്ഥികൂടത്തേക്കാൾ]] വളരെ പഴക്കമുണ്ടെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. ആർക്കിയോളജിസ്റ്റ് [[Josephine Flood|ജോസഫിൻ ഫ്ലഡിന്റെ]] അനുമാനം ഡെവിളിനെ അവയുടെ പല്ലുകൾക്കായി വേട്ടയാടിയതാണെന്നും ഇത് [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ]] പ്രധാന ഭൂപ്രദേശത്ത് ഡെവിളിന്റെ വംശനാശത്തിന് കാരണമായെന്നും വിശ്വസിക്കുന്നു. ഓവനും പെംബെർട്ടണും ശ്രദ്ധിക്കുന്നത് അത്തരം കുറച്ച് മാലകൾ മാത്രമാണ്.<ref>Owen and Pemberton, p. 42.</ref> ഡെവിളിന്റെ അസ്ഥികൾ അടങ്ങിയ അവശേഷിപ്പുകൾ അപൂർവമാണ്. [[വെസ്റ്റേൺ ഓസ്‌ട്രേലിയ]]യുടെ തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്തുള്ള [[Devil's Lair|ഡെവിൾസ് ലെയർ]], [[വിക്ടോറിയ (ഓസ്ട്രേലിയ)|വിക്ടോറിയയിലെ]] [[Tower Hill State Game Reserve|ടവർ ഹിൽ]] എന്നിവയാണ് രണ്ടെണ്ണം.<ref name=o41/> [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയിൽ]] [[Tasmanian Aboriginals|പ്രാദേശിക തദ്ദേശീയ ഓസ്‌ട്രേലിയക്കാരും]] ഡെവിളുകളും ഒരേ ഗുഹകളിൽ അഭയം തേടി. യൂറോപ്പുകാർ രേഖപ്പെടുത്തിയ ഡെവിളിന്റെ ടാസ്‌മാനിയൻ ആദിവാസി നാമങ്ങളിൽ "തരാബ", "പൊരിന്ന", "പാർ-ലൂ-മെർ-റെർ" എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>Owen and Pemberton, p. 3.</ref> 1910-ൽ റോയൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ടാസ്മാനിയയുടെ സെക്രട്ടറി ഫ്രിറ്റ്സ് നോയിറ്റ്‌ലിംഗ് പറയുന്നതനുസരിച്ച് ടാസ്മാനിയൻ ആദിവാസികൾ [[മാംസഭുക്ക്|മാംസഭോജികളായ]] ഏതെങ്കിലും മൃഗങ്ങളെ ഭക്ഷിച്ചു എന്നതിന് തെളിവുകളൊന്നുമില്ല. യൂറോപ്യൻ കുടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പ് ഇത് ഡെവിളിന്റെ നിലനിൽപ്പിന് കാരണമായേക്കാമെന്ന് ഓവനും പെംബെർട്ടണും കരുതുന്നു.<ref name=o41/> ഹൊബാർട്ടിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കിയ സമയത്തെ കുറ്റവാളികൾ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകളെ ഭക്ഷണമാക്കി. അത് കിടാവിന്റെ പോലെയല്ലെന്ന് അവർ അവകാശപ്പെട്ടു.<ref>{{cite journal |url=https://archive.org/stream/illustratedlondov39lond#page/282/mode/1up |title=The Tasmanian Devil |journal=Illustrated London News |date=14 September 1861 |volume=39 |issue=1108 |page=282}}</ref> ഡെവിളുകൾ മനുഷ്യരെ ഭക്ഷിക്കുമെന്നത് ഒരു പൊതുവായ വിശ്വാസം മാത്രമാണ്. [[കൊലപാതകം|കൊലപാതകത്തിന്]] ഇരയായവരുടെയോ [[ആത്മഹത്യ]] ചെയ്തവരുടെയോ ശരീരങ്ങൾ ഇവ ഭക്ഷിക്കുമെങ്കിലും പൊന്തക്കാടുകളിൽ നടക്കുന്ന മനുഷ്യരെ അവർ ഭക്ഷിക്കുന്നുവെന്നത് ഒരു മിഥ്യാധാരണയാണ്.<ref>Owen and Pemberton, p. 10.</ref> കാലഹരണപ്പെട്ട വിശ്വാസങ്ങളും അതിശയോക്തിയും ഉണ്ടെങ്കിലും ഡെവിളുകൾ മനുഷ്യസാന്നിധ്യത്തിൽ കാടുകളിൽ അനങ്ങാതിരിക്കുകയും ചിലത് പരിഭ്രാന്തരായി ഓടുകയും ചെയ്യും. മനുഷ്യൻ അവയെ പിടിച്ചാൽ സ്വയരക്ഷയ്ക്കായി അവ കടിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. എന്നാൽ മനുഷ്യന്റെ ഉറച്ച ഒരു പിടിത്തത്തിൽ അവ നിശ്ചലമായിരിക്കും.<ref>Owen and Pemberton, pp. 15–18.</ref> ഇവയെ മെരുക്കാൻ സാധിക്കുമെങ്കിലും ഡെവിളുകൾ സാമൂഹമായി കഴിയുന്നവയാണ്. വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ എന്ന നിലയിൽ ഇവയെ ഉചിതമായി കണക്കാക്കുന്നില്ല.<ref name=o25/> ഇവയ്ക്ക് വളരെ ദുർഗന്ധമുണ്ട്. കൂടാതെ ഇവ വാത്സല്യം പ്രകടിപ്പിക്കുകയോ അതിനോടു പ്രതികരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.<ref name=o113>Owen and Pemberton, p. 113.</ref> അടുത്തകാലം വരെ ഡെവിളിനെക്കുറിച്ച് അക്കാദമിക് വിദഗ്ധരും [[പ്രാകൃതികശാസ്ത്രം|പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞരും]] കൂടുതലായി പഠിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=o4/> [[ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട്|ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ]] ആരംഭത്തിൽ പരിശീലനം ലഭിച്ച ശാസ്ത്രജ്ഞനല്ലാത്ത [[ഹോബാർട്ട് മൃഗശാല|ഹൊബാർട്ട് മൃഗശാലയിലെ]] പ്രവർത്തകയായിരുന്ന മേരി റോബർട്ട്സിന് മനുഷ്യരുടെ മനോഭാവത്തിൽ മാറ്റം വരുത്തിയതിനും ഭയപ്പെടുത്തുന്നതും വെറുപ്പുളവാക്കുന്നതുമായ ഡെവിളിനെപ്പോലുള്ള തദ്ദേശീയ മൃഗങ്ങളോടുള്ള ശാസ്ത്രീയ താൽപ്പര്യം പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചതിനും മനുഷ്യന്റെ ധാരണയെ മാറ്റിമറിച്ചതിനും ബഹുമതി നൽകി.<ref name=orob/> [[Theodore Thomson Flynn|തിയോഡോർ തോംസൺ ഫ്ലിൻ]] [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയിലെ]] ആദ്യത്തെ ബയോളജി പ്രൊഫസറായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം [[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം|ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] ചില [[ഗവേഷണം|ഗവേഷണങ്ങൾ]] നടത്തി.<ref>Owen and Pemberton, pp. 93–97.</ref> 1960-കളുടെ മധ്യത്തിൽ പ്രൊഫസർ ഗൈലർ ഒരു സംഘം ഗവേഷകരെ വിളിച്ചുകൂട്ടി ഡെവിളിനെക്കുറിച്ച് ഒരു ദശാബ്ദക്കാലത്തെ ഫീൽഡ് വർക്ക് നടത്തി. ആധുനിക ശാസ്ത്ര പഠനത്തിന്റെ തുടക്കമായാണ് ഇതിനെ കാണുന്നത്.<ref>Owen and Pemberton, pp. 99–101.</ref> എങ്കിലും വിനോദസഞ്ചാര മേഖലയിൽ ഉൾപ്പെടെ ഡെവിളിനെ ഇപ്പോഴും മോശമായി ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref name=o99/> 1991-ലാണ് ഡെവിളിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണത്തിന് ആദ്യമായി [[ഡോക്ടറേറ്റ്]] ലഭിച്ചത്.<ref name=o4>Owen and Pemberton, p. 4.</ref> സൂപ്പർബഗ്ഗുകളെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള കഴിവിനായി ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ പാലിൽ ഗവേഷണം നടത്തുന്നു.<ref>[http://www.abc.net.au/news/2016-10-17/tasmanian-devil-milk-study-could-help-in-fight-against-cancer/7938148 "Tasmanian Devil Milk Could Help Fight Cancer, Researchers Hope"] (16 October 2016). ''ABC.net.au'' (Australian Broadcasting Corporation). Retrieved 4 June 2019.</ref> ===കൂട്ടിലടച്ചു വളർത്തൽ=== [[File:Sarcophilus harrisii -Healesville Sanctuary-8a.jpg|thumb|വിക്ടോറിയയിലെ [[Healesville Sanctuary|ഹീൽസ്‌വില്ലെ വന്യജീവിസങ്കേതത്തിൽ]]]] ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകളെ കൂട്ടിലാക്കി വളർത്താനുള്ള ആദ്യകാല ശ്രമങ്ങൾക്ക് പരിമിതമായ വിജയമേയുണ്ടായിരുന്നുള്ളു. [[ഹോബാർട്ട് മൃഗശാല|ബ്യൂമാറിസ് മൃഗശാലയിൽ]] മേരി റോബർട്ട്സ് എന്ന വനിത ഒരു ജോഡിയെ വളർത്തിയിരുന്നു. 1913-ൽ അവയ്ക്ക് ''ബില്ലി'', ''ട്രൂഗാനിനി'' എന്നീ പേരുകൾ നൽകി. ബില്ലിയെ അവിടെനിന്ന് നീക്കം ചെയ്യാൻ ഉപദേശിച്ചെങ്കിലും ബില്ലിയുടെ അഭാവത്തിൽ ട്രൂഗാനി വളരെ അസ്വസ്ഥമായി കാണപ്പെട്ടു. ഒടുവിൽ അതിനെ തിരിച്ചയച്ചു. ആദ്യത്തെ പ്രസവത്തിലെ ഡെവിളുകളെ ബില്ലി തിന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ 1914-ൽ പ്രസവത്തിൽ ബില്ലിയെ നീക്കം ചെയ്തതിനുശേഷം കുഞ്ഞുങ്ങൾ രക്ഷപ്പെട്ടു. [[Zoological Society of London|ലണ്ടൻ സുവോളജിക്കൽ സൊസൈറ്റിക്കായി]] ഡെവിളുകളെ വളർത്തുന്നതിനും പ്രജനനം നടത്തുന്നതിനും റോബർട്ട്സ് ഒരു ലേഖനം എഴുതി.<ref name=orob>Owen and Pemberton, pp. 84–93.</ref> 1934 ആയപ്പോഴേക്കും ഡെവിളിന്റെ വിജയകരമായ പ്രജനനം അപൂർവമായിരുന്നു.<ref>Owen and Pemberton, pp. 67–69.</ref> കൂട്ടിൽ വളർത്തുമ്പോഴുള്ള ചെറിയ ഡെവിളുകളുടെ വളർച്ചയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പഠനത്തിൽ ചില വികസന ഘട്ടങ്ങൾ ഗൈലർ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതിൽ നിന്ന് വളരെ വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. 36-ാം ദിവസം ബാഹ്യകർണ്ണം സ്വതന്ത്രമായിരുന്നു. പിന്നീട് 115–121 ദിവസങ്ങളിൽ കണ്ണുകൾ തുറന്നു.<ref name=Phillips2003/> കൂട്ടിലടച്ചു വളർത്തുമ്പോൾ പൊതുവേ ആൺഡെവിളുകളെ അപേക്ഷിച്ച് പെൺഡെവിളുകൾ കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ട് പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.<ref name=Jones2005/> രോഗ രഹിത ഡെവിളുകളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള "ഇൻഷുറൻസ് പോപ്പുലേഷൻ" എന്ന പദ്ധതി 2005 മുതൽ നടക്കുന്നു. 2012 ജൂൺ വരെ ഇവയുടെ എണ്ണം 500-ൽ എത്തി. ഈ ഇനത്തിന്റെ [[ജനിതകവൈവിധ്യം|ജനിതക വൈവിധ്യത്തിന്റെ]] 98 ശതമാനത്തിലധികം ഈ എണ്ണം പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.<ref name=STDP>{{cite web|title=Insurance population|work=Save the Tasmanian Devil Program|publisher=Department of Primary Industries, Parks, Water and Environment|location=Hobart, Tasmania|date=18 January 2013|url=http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/Insurance-population/208FDBC98145099FCA2576C7001651E1|accessdate=28 November 2013|archive-date=2011-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20110208064857/http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/Insurance-population/208FDBC98145099FCA2576C7001651E1|url-status=dead}}</ref> ഈ ഡെവിളുകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ]] മൃഗശാലകളിലും വന്യജീവി സംരക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങളിലുമാണ് പാർക്കുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും 2012 നവംബർ മുതൽ വന്യവും രോഗരഹിതവുമായ ഒരു കൂട്ടത്തെ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിൽ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകളെ ടാസ്മാനിയയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പർവത ദ്വീപായ [[Maria Island|മരിയ ദ്വീപിലേക്ക്]] മാറ്റി പാർപ്പിച്ചു.<ref name=STDP/> മരിയ ദ്വീപിലെ എണ്ണം ഇരുപത്തിയെട്ടിൽ നിന്ന് 90 ആയി ഉയർന്നു. വിദഗ്ദ്ധർ ഉടൻ തന്നെ ആരോഗ്യമുള്ള ഡെവിളുകളെ പ്രധാന ഭൂപ്രദേശത്തേക്ക് മാറ്റാൻ തുടങ്ങും.<ref>{{cite news|last1=Shine|first1=Tyson|title=Bid to save birds from predatory Tasmania devils on Maria Island haven|url=http://www.abc.net.au/news/2014-11-28/bid-to-save-birds-from-tasmania-devils-on-maria-island-haven/5926934|accessdate=28 November 2014|work=ABC News}}</ref> മരിയ ദ്വീപിലെ എണ്ണത്തിന്റെ അതിജീവന നിരക്ക് സംബന്ധിച്ച ഒരു പഠനത്തിൽ, കൂട്ടിലാക്കി വളർത്തിയ മറ്റു [[മാംസഭുക്ക്|മാംസഭോജികളുമായി]] താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ മരിയ ദ്വീപിൽ നിന്നും മോചിപ്പിക്കപ്പെട്ട ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകളെ കൂട്ടിലാക്കി ജനിപ്പിച്ചത് പ്രതികൂലമായി ബാധിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി.<ref>{{cite journal|last1=Rogers|first1=Tracey|last2=Fox|first2=Samantha|last3=Pemberton|first3=David|last4=Wise|first4=Phil|title=Sympathy for the devil: captive-management style did not influence survival, body-mass change or diet of Tasmanian devils 1 year after wild release|journal=Wildlife Research|volume=43|issue=7|pages=544|date=2016|doi=10.1071/WR15221|url=https://zenodo.org/record/1038415/files/article.pdf}}</ref> 1850 മുതൽ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകളെ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വിവിധ [[മൃഗശാല|മൃഗശാലകളിൽ]] പ്രദർശിപ്പിച്ചു.<ref name=o132>Owen and Pemberton, p. 132.</ref> 1950-കളിൽ നിരവധി മൃഗങ്ങളെ യൂറോപ്യൻ മൃഗശാലകൾക്ക് നൽകി.<ref>Owen and Pemberton, pp. 101–2.</ref> [[ഡെന്മാർക്ക്|ഡെൻ‌മാർക്കിലെ]] കിരീടാവകാശി [[Frederik, Crown Prince of Denmark|ഫ്രെഡറിക്കിന്റെയും]] ടാസ്മാനിയൻ വംശജയായ അദ്ദേഹത്തിൻറെ ഭാര്യ [[Mary, Crown Princess of Denmark|മേരിയുടെയും]] [[Prince Christian of Denmark|ആദ്യ പുത്രൻ]] ജനിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് 2005 ഒക്ടോബറിൽ ടാസ്മാനിയൻ സർക്കാർ [[Copenhagen Zoo|കോപ്പൻഹേഗൻ മൃഗശാലയിലേക്ക്]] 2 ആൺഡെവിളുകളെയും 2 പെൺഡെവിളുകളെയും സംഭാവനയായി നൽകി.<ref>{{cite news|url=http://www.smh.com.au/news/world/marys-little-devils/2006/04/11/1144521306868.html|date=11 April 2006|accessdate=14 September 2010|work=The Sydney Morning Herald|title=Mary's little devils}}</ref> ഓസ്‌ട്രേലിയൻ സർക്കാർ [[കയറ്റുമതി|കയറ്റുമതിയിൽ]] ഏർപ്പെടുത്തിയ നിയന്ത്രണങ്ങൾ കാരണം അക്കാലത്ത് [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്‌ട്രേലിയക്ക്]] പുറത്ത് വസിക്കുന്ന ഒരേയൊരു ഡെവിളുകളായിരുന്നു ഇവർ.<ref name=fed/> 2013 ജൂണിൽ ''ഇൻഷുറൻസ് പോപ്പുലേഷൻ'' പ്രോഗ്രാമിന്റെ വിജയം കൊണ്ട് അതിന്റെ തുടർച്ചയായി ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മറ്റ് മൃഗശാലകളിലേക്ക് ഡെവിളുകളെ അയയ്ക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=Ambassador Devils for Overseas Zoos|url=http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/TheProgram/25ED286F84111687CA257B940000CBF4?OpenDocument|publisher=Save the Tasmanian Devil|accessdate=30 November 2014|archive-date=2018-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180313125019/http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/TheProgram/25ED286F84111687CA257B940000CBF4?OpenDocument|url-status=dead}}</ref> പിന്നീട് [[San Diego Zoo Global|സാൻ ഡീഗോ സൂ ഗ്ലോബലിനെയും]] [[Albuquerque Biological Park|ആൽ‌ബക്കർ‌ക് ബയോപാർക്കിനെയും]] ഇതിനായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref>{{cite web|title=First overseas zoos selected for ambassador devils |url=http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/TheProgram/204F7A6644F6B28DCA257BD9007E6911 |publisher=Save the Tasmanian Devil |accessdate=30 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150904025041/http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/TheProgram/204F7A6644F6B28DCA257BD9007E6911 |archivedate=4 September 2015 }}</ref> വെല്ലിംഗ്ടൺ മൃഗശാലയും ഓക്ക്‌ലാൻഡ് മൃഗശാലയും താമസിയാതെ ഈ നടപടി പിന്തുടർന്നു.<ref>{{cite web|title=Auckland Zoo helps raise awareness of Tasmanian devils |url=http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/TheProgram/219544C610F00ACBCA257CD6000520C8 |publisher=Save the Tasmanian Devil |accessdate=30 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150904025041/http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/TheProgram/219544C610F00ACBCA257CD6000520C8 |archivedate=4 September 2015 }}</ref> [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ]] ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഗവൺമെന്റിന്റെ സേവ് ദ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ പ്രോഗ്രാമിന്റെ ഭാഗമായി നാല് [[മൃഗശാല|മൃഗശാലകൾ]] അധികമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. [[Fort Wayne Children's Zoo|ഫോർട്ട് വെയ്ൻ ചിൽഡ്രൻസ് മൃഗശാല]],<ref>{{Cite web|url=http://kidszoo.org/tasmanian-devils-returning-to-zoo/|title=Tasmanian Devils Returning to Zoo|date=January 27, 2015|website=kidszoo.org|publisher=Fort Wayne Children's Zoo|access-date=2016-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160603224256/http://kidszoo.org/tasmanian-devils-returning-to-zoo/|archive-date=3 June 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> [[Los Angeles Zoo|ലോസ് ആഞ്ചലസ് മൃഗശാല]],<ref>{{Cite web|url=http://www.lazoo.org/2015/12/tasmanian-devils/|title=Tasmanian Devils are Back at the L.A. Zoo After 20 Years!|last=|first=|date=December 14, 2015|website=lazoo.org|publisher=Los Angeles Zoo and Botanical Gardens|access-date=July 24, 2016|archive-date=2020-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200320132142/https://www.lazoo.org/2015/12/tasmanian-devils/|url-status=dead}}</ref>[[Saint Louis Zoo| സെന്റ് ലൂയിസ് മൃഗശാല]], <ref>{{Cite web|url=http://www.stltoday.com/news/local/metro/new-to-the-st-louis-zoo-tasmanian-devils/article_eb49ad3d-1382-5228-ad8f-4ca0f8ae2e19.html|title=New to the St. Louis Zoo: Tasmanian devils|last=Bock|first=Jessica|date=April 20, 2016|website=stltoday.com|publisher=St. Louis Post-Dispatch|access-date=2016-07-24}}</ref> [[Toledo Zoo|ടോളിഡോ മൃഗശാല]],<ref>{{Cite web|url=http://www.toledoblade.com/local/2015/09/06/Toledo-Zoo-joins-effortto-save-Tasmanian-devils.html|title=Toledo Zoo joins effort to save Tasmanian devils|last=Mester|first=Alexandra|date=September 6, 2015|website=The Blade|access-date=2016-07-24|archive-date=2016-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611024502/http://www.toledoblade.com/local/2015/09/06/Toledo-Zoo-joins-effortto-save-Tasmanian-devils.html|url-status=dead}}</ref> എന്നിവയാണ് തിരഞ്ഞെടുത്ത മൃഗശാലകൾ. മൃഗശാലയിലെ ഡെവിളുകൾ അവയുടെ സ്വാഭാവികമായ രാത്രികാല യാത്രാശൈലി പിന്തുടരുന്നതിനുപകരം പകൽ സമയത്ത് സന്ദർശകരെ പരിപാലിക്കാൻ ഉണർന്നിരിക്കാൻ നിർബന്ധിതരാകുന്നു.<ref name=o133>Owen and Pemberton, p. 133.</ref> ഡെവിളുകളെ അനധികൃതമായി [[വ്യാപാരം|കച്ചവടം]] ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് റിപ്പോർട്ടുകളും സംശയങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. 1997-ൽ [[വെസ്റ്റേൺ ഓസ്ട്രേലിയ|വെസ്റ്റേൺ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ]] ഒരു ഡെവിൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ നിയമപ്രകാരം അവയെ വളർത്താൻ ലൈസൻസുള്ളവരിൽ നിന്നും ഡെവിളുകളൊന്നും രക്ഷപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. 1990-കളിൽ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യുഎസിൽ]] ഇന്റർനെറ്റ് സൈറ്റുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവയിൽ ഡെവിളുകളെ വിൽപ്പനയ്ക്ക് വെച്ചിരുന്നു. [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയ]] സന്ദർശനത്തിനിടെ ചില യുഎസ് നേവി ഉദ്യോഗസ്ഥർ അവ നിയമവിരുദ്ധമായി വാങ്ങാൻ ശ്രമിച്ചുവെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങളും ഉണ്ടായി.<ref>Owen and Pemberton, p. 26.</ref> ===ഓസ്ട്രേലിയൻ സംസ്കാരത്തിൽ=== [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ]] [[സംസ്കാരം|സംസ്കാരത്തിലെ]] ഒരു പ്രതിരൂപമാണ് ഡെവിൾ. ഇത് പ്രത്യേകിച്ച് [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. [[Tasmanian National Parks and Wildlife Service|ടാസ്മാനിയൻ ദേശീയോദ്യാനങ്ങളുടെയും വന്യജീവി കേന്ദ്രങ്ങളുടെയും]] ചിഹ്നമായി ഡെവിളിനെ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=DPIWEweb1/> [[Victorian Football League|വിക്ടോറിയൻ ഫുട്ബോൾ ലീഗിൽ]] കളിച്ച മുൻ ടാസ്മാനിയൻ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ റൂൾസ് ഫുട്ബോൾ ടീം [[Tasmanian Devils Football Club|ഡെവിൾസ്]] എന്നറിയപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite news|url=http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/downloads/D595436FECB69A66CA2576ED0083D3F6/$file/DevilNews_June_2008.pdf|date=June 2008|accessdate=6 October 2010|work=Save the Tasmanian Devil|title=Welcome|page=1|archive-date=2011-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110217185140/http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/downloads/D595436FECB69A66CA2576ED0083D3F6/$file/DevilNews_June_2008.pdf|url-status=dead}}</ref> [[Hobart Devils|ഹൊബാർട്ട് ഡെവിൾസ്]] ഒരു കാലത്ത് [[National Basketball League (Australia)|ദേശീയ ബാസ്കറ്റ്ബോൾ ലീഗിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു.<ref>{{cite web |url=http://www.nbl.com.au/award-winners/ |title=Most Valuable Player |publisher=[[National Basketball League (Australasia)|National Basketball League]] |accessdate=4 September 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222082507/http://www.nbl.com.au/award-winners/ |archivedate=22 December 2015 |df=dmy-all }}</ref> വർഷങ്ങളായി [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയയിലെ]] നിരവധി സ്മാരക [[കറൻസി|നാണയങ്ങളിൽ]] ഡെവിളുകളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|url=http://www.perthmint.com.au/catalogue/2009-celebrate-australia-1-coin-tasmania.aspx|publisher=The Perth Mint|title=2009 Celebrate Australia $1 coin – Tasmania|accessdate=6 October 2010|archive-date=2010-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20101010000538/http://www.perthmint.com.au/catalogue/2009-celebrate-australia-1-coin-tasmania.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://mintissue.ramint.gov.au/mintissue/product.asp?code=802152 |publisher=Royal Australian Mint |title=2010 $5 Gold Proof Tinga Tasmanian Devil |accessdate=6 October 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100813182845/http://mintissue.ramint.gov.au/mintissue/product.asp?code=802152 |archivedate=13 August 2010 }}</ref> [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയിലെ]] [[Cascade Brewery|കാസ്കേഡ് മദ്യ നിർമ്മാണശാല]]യുടെ [[Ginger beer|ജിഞ്ചർ ബിയറിന്റെ]] ലേബലിൽ ഡെവിളിനെ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.fostersgroup.com/brands/cascade-ginger-beer.aspx |title=Cascade Ginger Beer |accessdate=6 October 2010 |publisher=[[Foster's Group]] |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100609022137/http://www.fostersgroup.com/brands/cascade-ginger-beer.aspx |archivedate=9 June 2010 }}</ref> 2015-ൽ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിനെ [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയുടെ]] [[Symbols of Tasmania|സംസ്ഥാന ചിഹ്നമായി]] തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref>{{cite news|title=Tasmania backs the devil as the state emblem despite endangered status|url=http://www.abc.net.au/news/2015-05-31/tasmania-backs-the-devil-as-the-state-emblem/6510228|accessdate=31 May 2015|work=ABC News|date=31 May 2015}}</ref> വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുകൾ ജനപ്രിയമാണ്. ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ കൺസർവേഷൻ പാർക്കിന്റെ ഡയറക്ടർ അവയുടെ വംശനാശത്തെ “ഓസ്‌ട്രേലിയൻ, ടാസ്മാനിയൻ ടൂറിസത്തിന് ശരിക്കും തിരിച്ചടിയായി” എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.tasmaniandevilpark.com/news.html |title=World tourism can help save the Tasmanian Devil, park director tells international conference |date=5 June 2008 |accessdate=6 October 2010 |publisher=Tasmanian Devil Conservation Park |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090914043540/http://www.tasmaniandevilpark.com/news.html |archivedate=14 September 2009 }}</ref> വിനോദസഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കാനായി വടക്കൻ ടാസ്മാനിയയിലെ [[Launceston, Tasmania|ലോൺസ്റ്റെസ്റ്റണിൽ]] 19 മീറ്റർ ഉയരവും 35 മീറ്റർ നീളവുമുള്ള ഒരു ഭീമാകാരനായ ഡെവിളിന്റെ രൂപം നിർമ്മിക്കാനുള്ള ദശലക്ഷക്കണക്കിനു ഡോളറിന്റെ ഒരു നിർദ്ദേശമുണ്ട്. <ref>{{cite news|publisher=Australian Broadcasting Corporation|url=http://www.abc.net.au/worldtoday/content/2006/s1561675.htm|author=Jeanes, Tim|title=Giant Tassie Devil tourist attraction in danger|date=3 February 2006|accessdate=6 October 2010}}</ref> 1970 മുതൽ വിനോദസഞ്ചാരത്തിൽ ഡെവിൾസിനെ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി. വിദേശത്ത് [[ടാസ്മേനിയ|ടാസ്മാനിയയെക്കുറിച്ച്]] അറിയപ്പെടുന്ന ഒരേയൊരു കാര്യം മൃഗങ്ങളാണെന്ന് പഠനങ്ങൾ കാണിക്കുകയും അവ വിപണന ശ്രമങ്ങളുടെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായിരിക്കണമെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ ചില ഡെവിളുകളെ അതിനായി എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>Owen and Pemberton, pp. 122–124.</ref> നിരവധി ഡോക്യുമെന്ററികൾ, [[ഫിക്ഷൻ]], കുട്ടികളുടെ നോൺ-ഫിക്ഷൻ [[പുസ്തകം|പുസ്തകങ്ങൾക്ക്]] ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ വിഷയമായിട്ടുണ്ട്.<ref name=parer/><ref>{{cite book|title=The Tasmanian devil|author1=Reilly, Pauline |author2=Rolland, Will |location=Kenthurst, New South Wales|publisher=Kangaroo Press|year=1988|isbn=0-86417-207-9}}</ref><ref>Owen and Pemberton, pp. 145–165.</ref><ref>{{cite book|title=Tasmanian devils|author1=Williams, Jasper |author2=Suzuki, John |author3=De Zoete, Claire |location=South Yarra, Victoria|publisher=Macmillan Education Australia|year=2007|isbn=978-1-4202-1924-1}}</ref><ref>{{cite book|title=Growing up as a devil|author1=Currey, Kylie |author2=Parrish, Steve |location=Archerfield, Queensland|publisher=Steve Parish Publishing|year=2006|isbn=1-74021-794-2}}</ref> ഒരു ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിനെക്കുറിച്ചുള്ള [[Margaret Wild|മാർഗരറ്റ് വൈൽഡിന്റെ]] ''റൂബി റോറുകളിൽ'' നിന്നുള്ള റോയൽറ്റികൾ ഡി.എഫ്.ടി.ഡിയെക്കുറിച്ച് (Tasmanian devil facial tumour disease (DFTD)‌ ഗവേഷണം നടത്താൻ പോകുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/TheAppeal/CA01F571F5FF308ACA2576D400009106|title=A book to sink your teeth into|accessdate=8 October 2010|date=8 November 2007|publisher=Save The Tasmanian Devil|archive-date=2011-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706112617/http://www.tassiedevil.com.au/tasdevil.nsf/TheAppeal/CA01F571F5FF308ACA2576D400009106|url-status=dead}}</ref> [[David Parer|ഡേവിഡ് പരേറും]] [[Elizabeth Parer-Cook|എലിസബത്ത് പാരെർ-കുക്കും]] സംവിധാനം ചെയ്ത് നിർമ്മിച്ച 2005-ലെ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഡോക്യുമെന്ററി ''ടെറസ് ഓഫ് ടാസ്മാനിയ''യിലൂടെ മംഗാനിന്നി എന്ന സ്ത്രീ ഡെവിളിനെ അവയുടെ ഗർഭകാലവും കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ ജനനത്തിലും വളർത്തലിലും പിന്തുടരുന്നു. ഡെവിൾ ഫേഷ്യൽ ട്യൂമർ രോഗത്തിന്റെ ഫലവും ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ നിലനിൽപ്പ് ഉറപ്പാക്കാൻ സ്വീകരിക്കുന്ന സംരക്ഷണ നടപടികളും ഡോക്യുമെന്ററി പരിശോധിക്കുന്നു.<ref name=parer>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/tv/guide/netw/200501/highlights/246710.htm|title=ABC Television: Program summary – Terrors Of Tasmania|publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]|date=January 2005|accessdate=28 August 2010}}</ref> [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലും]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയിലും]] [[National Geographic Channel|നാഷണൽ ജിയോഗ്രാഫിക് ചാനലിലൂടെ]] ഇത് പ്രദർശിപ്പിച്ചു.<ref name=parer/><ref>{{cite web|url=http://tv.msn.com/tv/episode/national-geographic-ultimate-explorer/terrors-of-tasmania/|title=Terrors of Tasmania|accessdate=6 October 2010|publisher=[[MSN TV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120910215048/http://tv.msn.com/tv/episode/national-geographic-ultimate-explorer/terrors-of-tasmania/|archive-date=10 September 2012|url-status=dead}}</ref> [[File:Taz Looney Tunes parade.jpg|right|thumb|[[കാലിഫോർണിയ|കാലിഫോർണിയയിൽ]] നടന്ന പരേഡിൽ [[വാർണർ ബ്രോസ്.|വാർണർ ബ്രോസിന്റെ]] ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ "ടാസ്"]] 1954-ലെ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ അല്ലെങ്കിൽ "ടാസ്" എന്ന [[Tasmanian Devil (Looney Tunes)|ലൂണി ട്യൂൺസ്]] [[കാർട്ടൂൺ]] കഥാപാത്രത്തിന്റെ പ്രചോദനമായിട്ടാണ് ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. അക്കാലത്ത് ഇത് വളരെക്കുറച്ചേ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നുള്ളൂ. കാർട്ടൂൺ കഥാപാത്രത്തിന് മൃഗത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ജീവിതവുമായി യാതൊരു സാമ്യവുമില്ല.<ref>Owen and Pemberton, p. 12.</ref> 1957-നും 1964-നും ഇടയിലുള്ള കുറച്ച് കാർട്ടൂൺ രംഗങ്ങൾക്കുശേഷം 1990-കൾ വരെ ഈ കഥാപാത്രം വിരമിച്ചു. ''[[Taz-Mania|ടാസ്-മാനിയ]]'' എന്ന സ്വന്തം ഷോയിലൂടെ വീണ്ടും ജനപ്രിയനായി.<ref>Owen and Pemberton, pp. 156–160.</ref> 1997-ൽ ഒരു പത്ര റിപ്പോർട്ടിൽ [[വാർണർ ബ്രോസ്.|വാർണർ ബ്രദേഴ്‌സ്]] ഈ കഥാപാത്രത്തെ [[വ്യാപാരമുദ്ര|വ്യാപാരമുദ്രയാക്കി]] ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ എന്ന പേര് രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിരുന്നു. ഒരു ടാസ്മാനിയൻ കമ്പനിയെ "ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ" എന്ന് വിളിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നതിന് എട്ട് വർഷത്തെ നിയമ കേസ് ഉൾപ്പെടെ ഉണ്ടായി. സംവാദത്തെ തുടർന്ന് ടാസ്മാനിയൻ സർക്കാരിൽ നിന്നുള്ള ഒരു സംഘം [[വാർണർ ബ്രോസ്.|വാർണർ ബ്രദേഴ്സുമായി]] കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി.<ref>Owen and Pemberton, pp. 161–164.</ref> ടൂറിസം മന്ത്രി [[Ray Groom|റേ ഗ്രൂം]] പിന്നീട് വാക്കാലുള്ള കരാറിലെത്തിയതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ടാസിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ "മാർക്കറ്റിംഗ് ആവശ്യങ്ങൾക്കായി" ഉപയോഗിക്കാൻ ടാസ്മാനിയ സർക്കാരിന് കഴിഞ്ഞതിന് പകരമായി [[വാർണർ ബ്രോസ്.|വാർണർ ബ്രദേഴ്സിന്]] ഒരു വാർഷിക ഫീസ് നൽകും. ഈ കരാർ പിന്നീട് അപ്രത്യക്ഷമായി. <ref>Owen and Pemberton, pp. 167, 169.</ref> 2006-ൽ [[വാർണർ ബ്രോസ്.|വാർണർ ബ്രദേഴ്സ്]] ടാസ്മാനിയ സർക്കാരിനെ ''ടാസ്'' സ്റ്റഫ് ചെയ്ത കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ വിൽക്കാൻ അനുവദിച്ചു. ഇതിൽ നിന്നുള്ള ലാഭം ഡി.എഫ്.ടി.ഡിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.<ref>{{Cite news|url=http://www.smh.com.au/news/National/Warner-Bros-to-help-save-Tassie-devils/2006/06/20/1150701535616.html|title=Warner Bros to help save Tassie devils|work=The Sydney Morning Herald|date=20 June 2006|accessdate=30 September 2010}}</ref> ഗ്ലോബൽ ഗാർഡിയൻസ് ടീമിലെ അംഗമായ [[Tasmanian Devil (comics)|ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ]] എന്ന [[ഡി.സി. കോമിക്സ്|ഡിസി കോമിക്സ്]] സൂപ്പർഹീറോ ഉണ്ട്.<ref name="dc-glob">{{Cite book|last=Greenberger|first=R|author-link=Robert Greenberger|contribution=Global Guardians|editor-last=Dougall|editor-first=A|title=The DC Comics Encyclopedia|url=https://archive.org/details/dccomicsencyclop0000unse|page=[https://archive.org/details/dccomicsencyclop0000unse/page/138 138]|publisher=[[Dorling Kindersley]]|place=New York|year=2008|isbn=978-0-7566-4119-1|oclc=213309017}}</ref> [[Transformers (comics)|ട്രാൻസ്ഫോർമേഴ്‌സ്]] [[Beast Wars (IDW Publishing)|ബീസ്റ്റ് വാർസ്]] കഥയിലെ സ്നാർ എന്ന കഥാപാത്രത്തിന് ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിന്റെ ഇതര രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>Figueroa et al., p. 154.</ref> ''[[Beast Wars II|ബീസ്റ്റ് വാർസ് II]]''-ൽ നിന്നുള്ള [[Tasmanian Kid|ടാസ്മാനിയൻ കിഡ്]] ഒരു ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളായി മാറുകയും ചെയ്യും. 2002-ൽ ജനിതകമാറ്റം വരുത്തിയ [[കറുത്ത എലി|എലിയ്ക്ക്]] ഗവേഷകർ "ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ" എന്ന് പേരിട്ടു. ഇതിന്റെ ശാരീരികമായ ചില പ്രത്യേകതകൾ അവയിൽ അസാധാരണമായ പെരുമാറ്റങ്ങൾക്ക് കാരണമായിരുന്നു. ഇത് ലൂണി ട്യൂൺസിന്റെ ടാസിനെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്നു.<ref name=Erven2002/> 2006-ലെ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] ഹൊറർ ചിത്രമായ ''[[Cemetery Gates (film)|സെമിട്രി ഗേറ്റ്സ്]]'' ജനിതകമാറ്റം വരുത്തിയ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിനെ സിനിമയിൽ ഒരു എതിരാളിയായി അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite magazine|last=Shapiro|first=Marc|date=May 2006|title=Cemetery Gates of Gore|url=https://archive.org/details/Fangoria_253/page/n73/mode/2up|magazine=[[Fangoria]]|location=|publisher=Starlog Group, Inc.|issue=253|pages=74–75|issn=0164-2111|access-date=January 28, 2020}}</ref><ref>{{cite book|last=Newman|first=Kim|author-link=Kim Newman|year=2011|title=Nightmare Movies: Horror on Screen Since the 1960s|url=https://archive.org/details/nightmaremoviesh0000newm|publisher=[[Bloomsbury Publishing]]|page=[https://archive.org/details/nightmaremoviesh0000newm/page/361 361]|isbn=978-1408805039}}</ref> 2009-ൽ [[ലിനക്സ് കെർണൽ|ലിനക്സ് കേർണലിന്റെ]] 2.6.29 വേർഷൻ പ്രകാശനത്തിനായി പ്രോഗ്രാമർ [[Linus Torvalds|ലിനസ് ടോർവാൾഡ്സ്]] "ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളിനെ സംരക്ഷിക്കുക" എന്ന പ്രചാരണത്തെ പിന്തുണച്ച് [[Tux (mascot)|ടക്സ് മാസ്കോട്ടിനെ]] "ടസ്" എന്ന ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിളുമായി താൽക്കാലികമായി കൈമാറ്റം ചെയ്തു.<ref>{{cite web|first=John |last=Fontana |url=http://www.networkworld.com/article/2265522/applications/linux-penguin-mascot-gives-way-to-tuz.html |title=Linux penguin mascot gives way to Tuz|website=Network World|date=20 March 2009|accessdate=10 December 2015}}</ref> 2017 ഡിസംബറിൽ ടാസ്മാനിയൻ മ്യൂസിയത്തിലും ആർട്ട് ഗ്യാലറിയിലും "റിമാർക്കബിൾ ടാസ്മാനിയൻ ഡെവിൾ" എന്ന പേരിൽ ഒരു പ്രദർശനം ആരംഭിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/2017-12-07/remarkable-tasmanian-devil-exhibition-opens-at-tmag-hobart/9237002|title=Persecuted to revered: Remarkable Tasmanian Devil exhibition set to open|last=Whiting|first=Natalie|date=7 December 2017|work=[[ABC News]]|language=en-AU|accessdate=10 December 2017}}</ref> == അവലംബം == ===കുറിപ്പുകൾ=== {{Reflist|30em|refs= <ref name="Inman">{{Cite journal|last=Inman|first=M.|title=Jumping Genes Reveal Kangaroos' Origins|journal=[[PLOS Biology]]|volume=8|issue=7|pages=e1000437|publisher=[[Public Library of Science]]|date=27 July 2010|pmid=20668663|pmc=2910652|doi=10.1371/journal.pbio.1000437}}</ref> <ref name="Nilsson">{{Cite journal|author1=Nilsson, M. A. |author2=Churakov, G.|author3=Sommer, M. |author4=Van Tran, N.|author5=Zemann, A.|author6=Brosius, J.|author7=Schmitz, J.|editor1-last=Penny|editor1-first=D.|title=Tracking Marsupial Evolution Using Archaic Genomic Retroposon Insertions|journal=[[PLOS Biology]]|volume=8|issue=7|pages=e1000436|publisher=[[Public Library of Science]]|date=27 July 2010|pmid=20668664|pmc=2910653|doi=10.1371/journal.pbio.1000436 |display-authors=4}}</ref> <ref name=Harris1807>{{cite journal|last=Harris|first=G. P.|year=1807|title=Description of two new Species of Didelphis from Van Diemen's Land|journal=Transactions of the Linnean Society of London|volume=9|pages=174–78|doi=10.1111/j.1096-3642.1818.tb00336.x|url=http://biostor.org/reference/5734}}</ref> <ref name=Brown2006>{{Cite journal|author=Brown, Oliver|year=2006|title=Tasmanian devil (''Sarcophilus harrisii'') extinction on the Australian mainland in the mid-Holocene: multicausality and ENSO intensification|journal=[[Alcheringa (journal)|Alcheringa: An Australasian Journal of Palaeontology]]|volume=31|pages=49–57|doi=10.1080/03115510609506855}}</ref> <ref name=Werdelin1987>{{Cite journal|author=Werdelin, L.|year=1987|title=Some observations on ''Sarcophilus laniarius'' and the evolution of ''Sarcophilus''|journal=[[Queen Victoria Museum and Art Gallery|Records of the Queen Victoria Museum, Launceston]]|volume=90|pages=1–27}}</ref> <ref name=Krajewski1992>{{cite journal|author1=Krajewski, Carey|year=1992|title=Phylogenetic relationships of the thylacine (Mammalia:Thylacinidae) among dasyuroid marsupials: evidence from cytochrome ''b'' DNA sequences|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=250|pages=19–27|pmid=1361058|doi=10.1098/rspb.1992.0125|issue=1327|author2=Driskell, Amy C.|author3=Baverstock, Peter R.|author4=Braun, Michael J.|bibcode=1992RSPSB.250...19K}}</ref> <ref name="morris&austin2012">{{cite journal |last1=Morris |first1=K. |last2=Austin |first2=J. J. |last3=Belov |first3=K. |title=Low major histocompatibility complex diversity in the Tasmanian devil predates European settlement and may explain susceptibility to disease epidemics |journal=[[Biology Letters]] |date=5 December 2012 |volume=9 |issue=1 |pages=20120900 |doi=10.1098/rsbl.2012.0900|pmid=23221872 |pmc=3565505 }}</ref> <ref name=LachishMiller2010>{{Cite journal |last1=Lachish |first1= S. |last2=Miller |first2=K. |last3=Storfer |first3=A. |last4=Goldizen |first4=A. |last5=Jones |first5=M. |title=Evidence that disease-induced population decline changes genetic structure and alters dispersal patterns in the Tasmanian devil |journal=Heredity |volume=106 |issue=1 |pages=172–182 |year=2010 |pmid=20216571 |pmc=3183847 |doi=10.1038/hdy.2010.17 |display-authors=4}}</ref> <ref name=sid>{{cite journal |journal=Proceedings of the Royal Society B |year=2010 |volume=277 |author1=Siddle, Hannah V. |author2=Marzec, Jolanta |author3=Cheng, Yuanyuan |author4=Jones, Menna |author5=Belov, Katherine |title=MHC gene copy number variation in Tasmanian devils: Implications for the spread of a contagious cancer |doi=10.1098/rspb.2009.2362 |pages=2001–06 |pmid=20219742 |pmc=2880097 |issue=1690 |display-authors=4}}</ref> <ref name=Jones2008>{{cite journal|last=Jones |first=M. E. |author2=Cockburn, A. |author3=Hamede, R |author4=Hawkins, C. |author5=Hesterman, H. |author6=Lachish, S. |author7=Mann, D. |author8=McCallum, H. |author9=Pemberton, D. |title=Life-history change in disease-ravaged Tasmanian devil populations |journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences]] |volume=105 |issue=29 |pages=10023–7 |year=2008 |doi=10.1073/pnas.0711236105 |pmc=2481324 |pmid=18626026 |display-authors=4|bibcode=2008PNAS..10510023J }}</ref> <ref name=Wroe2005>{{cite journal |author1=Wroe, S. |author2=McHenry, C. |author3=Thomason, J. |year=2005 |title=Bite club: comparative bite force in big biting mammals and the prediction of predatory behaviour in fossil taxa |journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=272 |pages=619–625 |pmid=15817436 |pmc=1564077 |doi=10.1098/rspb.2004.2986 |issue=1563}}</ref> <ref name=jb98>{{cite journal|doi=10.1046/j.1365-2656.1998.00203.x|author1=Jones, Menna E. |author2=Barmuta, Leon A. |year=1988 |title=Diet overlap and relative abundance of sympatric dasyurid carnivores: a hypothesis of competition |journal=Journal of Animal Ecology |volume=67 |pages=410–421 |issue=3}}</ref> <ref name=Hamede>{{cite journal|title=Contact networks in a wild Tasmanian devil (''Sarcophilus harrisii'') population: using social network analysis to reveal seasonal variability in social behaviour and its implications for transmission of devil facial tumour disease|author1=Hamede, Rodrigo K. |author2=Bashford, Jim |author3=McCallum, Hamish |author4=Jones, Menna E. |journal=Ecology Letters |volume=12 |issue=11 |pages=1147–57 |date=November 2009 |pmid=19694783 |doi=10.1111/j.1461-0248.2009.01370.x}}</ref> <ref name=Cooper2010>{{cite journal |title=Comparative physiology of Australian quolls (''Dasyurus''; Marsupialia) |author1=Cooper, Christine E. |author2=Withers, Philip C. |journal=Journal of Comparative Physiology B |volume=180 |issue=6 |pages=857–68 |year=2010 |doi=10.1007/s00360-010-0452-3 |pmid=20217094 |url=https://espace.curtin.edu.au/bitstream/20.500.11937/8095/2/147157_147157.pdf |hdl=20.500.11937/8095 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name=Pemberton1993>{{Cite journal|doi=10.1071/ZO9930507|author=Pemberton, David |author2=Renouf, Deane |year=1993 |title=A field-study of communication and social behaviour of Tasmanian Devils at feeding sites |url=https://archive.org/details/sim_australian-journal-of-zoology_1993_41_5/page/507|journal=Australian Journal of Zoology |volume=41 |pages=507–26 |issue=5}}</ref> <ref name=jb00>{{cite journal|doi=10.1644/1545-1542(2000)081<0434:NDASAD>2.0.CO;2 |author=Jones, Menna E. |author2=Barmuta, Leon A. |year=2000 |title=Niche differentiation among sympatric Australian dasyurid carnivores |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-mammalogy_2000-05_81_2/page/434 |journal=Journal of Mammalogy |volume=81 |pages=434–47 |issue=2|doi-access=free }}</ref> <ref name=Guiler1970>{{cite journal |doi=10.1071/ZO9700063 |author=Guiler, E. R. |year=1970 |title=Observations on the Tasmanian devil, ''Sarcophilus harrisii'' II. Reproduction, Breeding and Growth of Pouch Young |journal=Australian Journal of Zoology |volume=18 |pages=63–70}}</ref> <ref name=Fischer2001>{{cite journal|doi=10.1890/0012-9658(2001)082[3531:TEBOLH]2.0.CO;2 |author=Fisher, Diana O. |author2=Owens, Ian P. F. |author3=Johnson, Christopher N. |year=2001 |title=The ecological basis of life history variation in marsupials |url=http://esapubs.org/archive/ecol/E082/042/appendix-A.htm |journal=Ecology |volume=82 |pages=3531–40 |issue=12}}</ref> <ref name=Chuang2013>{{cite journal |last1=Chuang |first1=L.-T. |last2=Pinfold |first2=T. L. |last3=Hu |first3=H.-Y. |last4=Chen |first4=Y.-S. |last5=Schulze |first5=J. |last6=Presley |first6=J. M. |last7=Irons |first7=G. |last8=Glew |first8=R. H. |title=Fatty-acid, amino-acid and mineral composition of two milk replacers for marsupials |journal=International Zoo Yearbook |date=January 2013 |volume=47 |issue=1 |pages=190–199 |doi=10.1111/izy.12014 |display-authors=4}}</ref> <ref name=Sinn2014>{{cite journal |last1=Sinn |first1=David L. |last2=Cawthen |first2=Lisa |last3=Jones |first3=Susan M. |last4=Pukk |first4=Chrissy |last5=Jones |first5=Menna E. |title=Boldness towards novelty and translocation success in captive-raised, orphaned Tasmanian devils |journal=[[Zoo Biology]] |date=January 2014 |volume=33 |issue=1 |pages=36–48 |doi=10.1002/zoo.21108 |pmid=24375492 |display-authors=4}}</ref> <ref name=ArcherBaynes72>{{Cite journal|author=Archer, Michael |author2=Baynes, Alexander |title=Prehistoric mammal faunas from two small caves in the extreme southwest of Western Australia |year=1972 |journal=Journal of the Royal Society of Western Australia |volume=55 |pages=80–89}}</ref> <ref name=Johnson2003>{{cite journal|author=Johnson, C. N. |author2=Wroe, S. |year=2003 |title=Causes of extinction of vertebrates during the Holocene of mainland Australia: arrival of the dingo, or human impact? |journal=Holocene |volume=13 |pages=941–948 |doi=10.1191/0959683603hl682fa |issue=6|bibcode=2003Holoc..13..941J }}</ref> <ref name=Bradshaw2005>{{cite journal|doi=10.1111/j.0906-7590.2005.04088.x |author=Bradshaw, C. J. A. |author2=Brook, B. W. |year=2005 |title=Disease and the devil: density-dependent epidemiological processes explain historical population fluctuations in the Tasmanian devil |journal=Ecography |volume=28 |pages=181–190 |issue=2}}</ref> <ref name="distimpactdftd">{{Cite journal |last1=McCallum |first1=H. |last2=Tompkins |first2=D. M. |last3=Jones |first3=M. |last4=Lachish |first4=S. |last5=Marvanek |first5=S. |last6=Lazenby |first6=B. |last7=Hocking |first7=G. |last8=Wiersma |first8=J. |last9=Hawkins |first9=C. E. |title=Distribution and Impacts of Tasmanian Devil Facial Tumor Disease |journal=EcoHealth |volume=4 |issue=3 |pages=318–325 |year=2007 |doi=10.1007/s10393-007-0118-0 |citeseerx=10.1.1.464.5369 |display-authors=4 |url=http://fpop.fpa.tas.gov.au/staffPublications/2007_devil_disease.pdf |access-date=2020-06-22 |archive-date=2015-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150301124347/http://fpop.fpa.tas.gov.au/staffPublications/2007_devil_disease.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name=LachishMcCallum>{{cite journal |last1=Lachish |first1=Shelly |last2=McCallum |first2=Hamish |last3=Mann |first3=Dydee |last4=Pukk |first4=Chrissy E. |last5=Jones |first5=Menna E. |title=Evaluation of Selective Culling of Infected Individuals to Control Tasmanian Devil Facial Tumor Disease |url=https://archive.org/details/sim_conservation-biology_2010-06_24_3/page/841 |journal=[[Conservation Biology (journal)|Conservation Biology]] |date=19 January 2010 |volume=24 |issue=3 |pages=841–851 |doi=10.1111/j.1523-1739.2009.01429.x |display-authors=4 |pmid=20088958}}</ref> <ref name=BeetonMcCallum>{{cite journal|last1=Beeton|first1=Nick|last2=McCallum|first2=Hamish|title=Models predict that culling is not a feasible strategy to prevent extinction of Tasmanian devils from facial tumour disease|journal=[[Journal of Applied Ecology]]|date=December 2011|volume=48|issue=6|pages=1315–1323|doi=10.1111/j.1365-2664.2011.02060.x}}</ref> <ref name=r1>{{Cite journal |last1=Hobday |first1=Alistair J. |title=Nighttime driver detection distances for Tasmanian fauna: informing speed limits to reduce roadkill |journal=Wildlife Research |volume=37 |pages=265–272 |year=2010 |doi=10.1071/WR09180 |issue=4}}</ref> <ref name=r2>{{Cite journal |doi=10.1071/WR98069 |title=Road upgrade, road mortality and remedial measures: impacts on a population of eastern quolls and Tasmanian devils |author=Jones, Menna E. |journal=Wildlife Research |volume=27 |year=2000 |pages=289–296 |issue=3}}</ref> <ref name=Deakin2012>{{cite journal |journal=Annual Review of Genomics and Human Genetics |title=A Comparative Genomics Approach to Understanding Transmissible Cancer in Tasmanian Devils |volume=13 |year=2012 |pages=207–222 |doi=10.1146/annurev-genom-090711-163852 |last1=Deakin |first1=Janine E. |last2=Belov |first2=Katherine |pmid=22657390}}</ref> <ref name=Miller2011>{{cite journal |last=Miller |first=W. |title=Genetic diversity and population structure of the endangered marsupial Sarcophilus harrisii (Tasmanian devil) |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |date=27 June 2011|doi=10.1073/pnas.1102838108|pmid=21709235 |url=http://www.pnas.org/content/early/2011/06/23/1102838108 |volume=108 |issue=30|pages=12348–12353 |author2=Hayes, V. M. |author3=Ratan, A. |author4=Petersen, D. C. |author5=Wittekindt, N. E. |author6=Miller, J. |author7=Walenz, B. |author8=Knight, J. |author9=Qi, J. |author10=Zhao, F. |author11=Wang, Q. |display-authors=4|pmc=3145710 |bibcode=2011PNAS..10812348M }}</ref> <ref name=Phillips2003>{{Cite journal|doi=10.1002/zoo.10092 |author=Phillips, B. T. |author2=Jackson, S. M. |year=2003 |title=Growth and development of the Tasmanian devil (Sarcophilus harrisii) at Healesville Sanctuary, Victoria, Australia |journal=Zoo Biology |volume=22 |pages=497–505 |issue=5}}</ref> <ref name=Jones2005>{{cite journal |doi=10.1071/ZO05043 |author=Jones, S. M. |author2=Lockhart, T. J. |author3=Rose, R. W. |year=2005 |url=http://www.zoo.utas.edu.au/RR/pdfRose/Devil.pdf |title=Adaptation of wild-caught Tasmanian devils (Sarcophilus harrisii) to captivity: evidence from physical parameters and plasma cortisol concentrations |journal=Australian Journal of Zoology |volume=53 |pages=339–344 |issue=5 |access-date=2020-06-22 |archive-date=2011-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110304205635/http://www.zoo.utas.edu.au/RR/pdfRose/Devil.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name=Erven2002>{{cite journal|doi=10.1046/j.1460-9568.2002.02213.x |author1=Erven, Alexandra |year=2002 |title=A novel stereocilia defect in sensory hair cells of the deaf mouse mutant Tasmanian Devil |journal=European Journal of Neuroscience |volume=16 |pages=1433–1441 |pmid=12405956 |issue=8 |author2=Skynner, Michael J. |author3=Okumura, Katsuzumi |author4=Takebayashi, Shin-Ichiro |author5=Brown, Steve D. M. |author6=Steel, Karen P. |author7=Allen, Nicholas D. |display-authors=4}}</ref> }} ===ഗ്രന്ഥസൂചി=== {{Refbegin}} *{{Cite book|last=Guiler|first=ER|title=The Tasmanian devil|year=1992|publisher=St David's Park Publishing|isbn=0-7246-2257-8|location=Hobart, Tasmania}} *{{cite book|title=The Transformers Beast Wars Sourcebook|year=2008|location=San Diego, California|publisher=[[IDW Publishing]]|isbn=978-1-60010-159-5 |author=Figueroa, Don |author2=Furman, Simon |author3=Yee, Ben |author4=Khanna, Dan M. |author5=Guidi, Guido |author6=Isenberg, Jake |author7=Matere, Marcelo |author8=Roche, Roche |author9=Ruffolo, Rob |author10=Williams, Simon}} *{{Cite book|last=Owen|first=D|title=Tasmanian Devil: A unique and threatened animal|year=2005|publisher=[[Allen & Unwin]]|isbn=978-1-74114-368-3|url=https://books.google.com/books?id=VrhlpKtUnu8C&printsec=frontcover&dq=Tasmanian+Devil#v=onepage&q&f=false|author2=Pemberton, David |accessdate=22 August 2010|location=Crows Nest, New South Wales}} *{{cite book|author=Paddle, Robert|year=2000|title=The Last Tasmanian Tiger: The History and Extinction of the Thylacine|url=https://archive.org/details/lasttasmaniantig0000robe|location=Oakleigh, Victoria|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-53154-3}} *{{Cite book|author=Tyndale-Biscoe, Hugh|title=Life of marsupials|url=https://archive.org/details/lifeofmarsupials0000tynd_v5m5|location=Collingwood, Victoria|publisher=CSIRO Publishing|year=2005|isbn=0-643-06257-2}} {{Refend}} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *{{cite journal |doi=10.1111/j.1469-7998.2008.00419.x |author=Hesterman, H. |author2=Jones, S. M. |author3=Schwarzenberger, F. |year=2008 |title=Pouch appearance is a reliable indicator of the reproductive status in the Tasmanian devil and the spotted-tailed quoll |journal=Journal of Zoology |volume=275 |pages=130–138 |issue=2}} *{{Cite journal |last1=McDonald-Madden |first1=E. |last2=Probert |first2=W. J. M. |last3=Hauser |first3=C. E. |last4=Runge |first4=M. C. |last5=Possingham |first5 = H. P. |last6=Jones |first6=M. E. |last7=Moore |first7=J. L. |last8=Rout |first8=T. M. |last9=Vesk |first9=P. A. |last10=Wintle |first10=B. A. |title=Active adaptive conservation of threatened species in the face of uncertainty |journal=Ecological Applications |volume=20 |issue=5 |pages=1476–1489 |year=2010 |pmid=20666263 |doi=10.1890/09-0647.1|url=http://espace.library.uq.edu.au/eserv/UQ:207388/UQ207388OA.pdf }} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons+cat|Sarcophilus harrisii|Sarcophilus_harrisii}} {{Wikispecies|Sarcophilus harrisii}} *[https://web.archive.org/web/20080721030213/http://www.parks.tas.gov.au/wildlife/mammals/devil.html Parks and Wildlife Tasmania – Tasmanian Devil] – vocalisation, movie, FAQ *[http://www.tassiedevil.com.au/ Save the Tasmanian Devil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090321072257/http://www.tassiedevil.com.au/ |date=2009-03-21 }} – Tasmanian government conservation program *View the [http://www.ensembl.org/Sarcophilus_harrisii Tasmanian devil genome] in [[Ensembl]] * {{UCSC genomes|sarHar1}} {{Biology portal bar}}{{Dasyuromorphia|D.D.}} [[വർഗ്ഗം:സഞ്ചിമൃഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ടാസ്മേനിയയിലെ സസ്തനികൾ]] 65rwkeq5lbjxxdbo0rc2ki00qll46hh 0 122951 4675433 4668641 2026-10-12T07:33:55Z Malikaveedu 16584 4675433 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Manimala River}}{{Infobox river|name=മണിമലയാർ|name_native=മണിമലയാർ|name_native_lang=ml|name_other=പുല്ലകയാർ, വല്ലപ്പുഴ, കൊരട്ടിയാർ, വിഷഘ്ന|etymology=|image=File:River Manimala Cheruvally.jpg|image_size=|image_caption=മണിമലയാർ [[ചെറുവള്ളി]]യ്ക്കു സമീപം|image_alt=|map=|map_size=|map_caption=|map_alt=|subdivision_type1=[[രാജ്യം]]|subdivision_name1=[[ഇന്ത്യ]]|subdivision_type2=[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]|subdivision_name2=[[കേരളം]]|subdivision_type3=[[കേരളത്തിലെ ജില്ലകൾ|ജില്ലകൾ]]|subdivision_name3= [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]|subdivision_type4=നദീതീരത്തെ [[നഗരം|നഗരങ്ങളും]] [[ഗ്രാമം|ഗ്രാമങ്ങളും]]|subdivision [[മുണ്ടക്കയം]], [[എരുമേലി]], [[മണിമല]], [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]], [[മല്ലപ്പള്ളി]], [[കവിയൂർ]], [[തിരുവല്ല]], [[കല്ലൂപ്പാറ]], [[പുളിക്കീഴ്]], [[നീരേറ്റുപുറം]], [[തലവടി]], [[ചക്കുളത്ത് കാവ്]], [[മുട്ടാർ]],[[കിടങ്ങറ]], [[വേണാട്ട്കാട്]], [[ചിത്തിരപ്പള്ളി]] |subdivision_type5=|subdivision_name5=<!---------------------- BASIN -->|source1_location=Muthavara hills, [[Western ghats]]|source1_coordinates=|source1_elevation={{cvt|2500|ft|m}}|mouth_location= കിടങ്ങറ കഴിഞ്ഞ് രണ്ടായി പിരിഞ്ഞ് ഒരു ശാഖ പുളിങ്കുന്ന്, മങ്കൊമ്പ് വഴിയും രണ്ടാമത്തെ ശാഖ വെളിയനാട്, കാവാലം വഴിയുമായി കൈനകരിയിലെത്തി വേമ്പനാട് തടാകത്തിൽ പതിക്കുന്നു., പമ്പാനദിയുടെ ഒരു ശാഖ കുത്തിയതോട് എന്ന സ്ഥലത്ത് വച്ച് രണ്ടായി പിരിഞ്ഞ് കല്ലുങ്കലിൽ വെച്ച് മണിമലയാറിൽ ചേരുന്നു. ഏകദേശം അഞ്ച് കിലോമീറ്ററോളം ദൂരം ഒന്നായി ഒഴുകി നെടുമ്പുറത്ത് വച്ച് വീണ്ടും ശാഖകളായി പിരിയുന്നു. നിരണം, തലവടി, എടത്വ, ചമ്പക്കുളം, നെടുമുടി, ചേന്നംകരി എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി കൈനകരിയിൽ വെച്ച് വേമ്പനാട് തടാകത്തിൽ ചേരുന്നു.|mouth_coordinates=|mouth_elevation=|altitude_difference=|progression=|river_system=|basin_size={{Convert|802.90|km2|mi2|abbr=on}}|basin_landmarks=[[കല്ലൂപ്പാറ ഭഗവതിക്ഷേത്രം]],|basin_population=<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->|length={{cvt|91.73|km|mi}}|width_min=|width_avg=|width_max=|depth_min=|depth_avg=|depth_max=|discharge1_location=|discharge1_min=|discharge1_avg=|discharge1_max=<!---------------------- FEATURES -->|tributaries_left=|tributaries_right=|waterbodies=|waterfalls=|bridges=|ports=|custom_label=|custom_data=|extra=}}{{Rivers of Kerala}} [[പ്രമാണം:River. manimala - panoramio.jpg|ലഘുചിത്രം|മണിമലയാർ]] തെക്കൻ കേരളത്തിലൂടെ, പ്രത്യേകിച്ച മധ്യകേരളത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഏകദേശം 92 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഒരു [[നദി|നദിയാണ്]] '''മണിമലയാർ'''. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] ''വിഷഘ്ന'' എന്നൊരു പേരും ഈ നദിയ്ക്കുണ്ട്. ഈ നദീജലത്തിന് വിഷത്തെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം കൊണ്ടാണ് ഈ പേര് ഉണ്ടായതെന്നാണ് ചരിത്രങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഉത്ഭവ സ്ഥാനത്ത് പുല്ലുകയാർ എന്ന പേരിലാണ് ഈ നദി അറിയപ്പെടുന്നത്. ഉപഗ്രഹ ഭൂപടങ്ങൾ പ്രചാരത്തിലാകുന്നതിന് മുമ്പുള്ള കാലത്ത് ഇത് [[പമ്പാനദി|പമ്പാ നദിയുടെ]] ഒരു പോഷകനദിയായി തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും പിന്നീട് ഈ ധാരണ തിരുത്തിക്കുറിക്കപ്പെട്ടു. മണിമലയാർ ഏകദേശം 847 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള വൃഷ്ടിപ്രദേശങ്ങളിലൂടെയാണ് ഒഴുകുന്നത്. ഈ നദി ഒഴുകുന്ന ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ മലനാട്, ഇടനാട്, തീരപ്രദേശം എന്നിങ്ങനെ വ്യക്തമായി നിർവചിക്കപ്പെട്ട മൂന്ന് മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] എന്നീ നാല് ജില്ലകളിലൂടെ ഈ നദി കടന്നുപോകുന്നു. മണിമലയാർ യഥാർത്ഥത്തിൽ [[പമ്പാനദി|പമ്പാ]] നദിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുന്നില്ല, മറിച്ച്, പമ്പാനദിയുടെ ഒരു പോഷകനദിയായ കോലറയാർ കല്ലുങ്കലിൽവച്ച് മണിമലയാറിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുകയും പിന്നീട് [[നെടുമ്പുറം|നെടുമ്പുറത്ത്]] വച്ച് മണിമലയാറിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ശാഖകളായി പിരിഞ്ഞ് [[നിരണം]], [[തലവടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തലവടി]], [[എടത്വാ|എടത്വ]], ചങ്ങങ്കരി, [[ചമ്പക്കുളം]], [[നെടുമുടി]], [[ചേന്നംകരി]], ഒടുവിൽ [[കൈനകരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൈനകരി]] എന്നിവിടങ്ങൾ കടന്ന് [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിലേയ്ക്ക്]] ഒഴുകുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്. പമ്പയുടെ മറ്റൊരു ശാഖ വീണ്ടും [[ചേന്നംകരി|ചേന്നങ്കരിയിൽ]] വച്ച് മണിമലയാറുമായി മൂന്നാംമുഖം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് ഹ്രസ്വമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. [[ഏന്തയാർ]], [[കൂട്ടിക്കൽ]], [[മുണ്ടക്കയം]], [[വെള്ളനാടി]], [[എരുമേലി]], [[കൊരട്ടി, കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി|കൊരട്ടി]], [[ചെറുവള്ളി]], [[മണിമല (കോട്ടയം)|മണിമല]], [[കോട്ടാങ്ങൽ]], [[കുളത്തൂർ മൂഴി|കുളത്തൂർമൂഴി]], [[വായ്പ്പൂർ|വായ്പൂർ]], [[മല്ലപ്പള്ളി]], [[വെണ്ണിക്കുളം]] , [[കല്ലൂപ്പാറ]], തലവടി, [[വള്ളംകുളം]], കറ്റോട്, കുറ്റൂർ ([[തിരുവല്ല]] പട്ടണത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങൾ), ഞെട്ടുകരപ്പുറം, പുളികീഴ്, [[നെടുമ്പുറം]], [[നീരേറ്റുപുറം]], അമിച്ചക്കരി, [[മുട്ടാർ]], [[കിടങ്ങറ]], [[പുളിങ്കുന്ന്]], [[വെളിയനാട്]], [[രാമങ്കരി]], [[മങ്കൊമ്പ്]] എന്നിവയാണ് മണിമലയാറിൻ്റെ തീരപ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രധാന ഗ്രാമങ്ങളും പട്ടണങ്ങളും. ഇതിൽ [[തിരുവല്ല]]യാണ് നദീയോരത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പട്ടണം. ഇപ്പോൾ [[തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭമഹാക്ഷേത്രം|തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭ മഹാക്ഷേത്രത്തിലെ]] ആറാട്ട് നടക്കുന്നത് തുകലശ്ശേരി വഴി ഒഴുകുന്ന നദിയുടെ കൈവഴിയിലാണ്. അതുപോലെ [[ആറന്മുള ഉതൃട്ടാതി വള്ളംകളി|ആറന്മുള ഉതൃട്ടാതി വള്ളംകളിയിലും]] വള്ളസദ്യക്കുമായി നിലവിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന 52 പള്ളിയോടങ്ങളിൽ വെൺപാല കദളിമംഗലം പള്ളിയോടം മാത്രമാണ് മണിമലയാറ്റിലുള്ള ഒരേയൊരു പള്ളിയോടം (ആറന്മുള ശൈലി ചുണ്ടൻ വള്ളം). എന്നാൽ പണ്ട് കാലത്ത് മണിമലയാറ്റിൽ ഇരവിപേരൂർ, വള്ളംകുളം, ഇരുവെള്ളിപ്പറ എന്നീ പള്ളിയോടങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന മണിമലയാറിലെ ജലത്തിൻ്റെ അളവും മറ്റും പരിശോധിക്കുന്ന കേന്ദ്ര ഗവൺമൻ്റെ സ്ഥാപനമായ സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ മല്ലപ്പള്ളി താലൂക്കിൽ [[കല്ലൂപ്പാറ|കല്ലൂപ്പാറ വില്ലേജിൽ]] M.നോർത്ത് (മടത്തുംഭാഗം, വാർഡ് -7) എന്ന സ്ഥലത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടുന്ന് നൽകുന്ന അളവുകൾ പ്രകാരമാണ് നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് കണക്കാക്കുന്നത്. == ഉത്ഭവയും ഗതിയും == [[ഭൂമിശാസ്ത്രം|ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി]] ഒരു സ്വതന്ത്ര നദിയാണ് മണിമലയാർ. ഈ നദിയിലെ പ്രതിവർഷ ജലപ്രവാഹം 1,560 ക്യുബിക് മീറ്റർ ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അടിയൊഴുക്ക് ഏറെയുള്ള ഒരു നദിയായ ഇതിന് പമ്പാനദിയേക്കാൾ കൂടുതൽ അടിയൊഴുക്കുള്ളതായി പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]], [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ട]] പർവ്വതനിരകളിലെ 2,500 അടിയോളം ഉയരത്തിലുള്ള മുത്തവറ മലനിരകളാണ് (കോലാഹലമേട്) ഈ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കുന്നത്. അവിടെനിന്ന് വാഗമൺ മലനിരകൾക്ക് തെക്കുഭാഗത്തെ അമൃതമേട്ടിലെ (കുരിശുമല) മൂപ്പൻമലയുടെ സമീപത്തുനിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന രണ്ടു ചെറിയ കൈവഴികളാണ് ഇതിന്റെ ഉറവകളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത്. ഇതിൽ ഒരു കൈവഴി വെള്ളച്ചാട്ടമായി സമീപത്തുള്ള മദാമ്മക്കുളത്തിൽ പതിക്കുകയും തുടർന്ന് മലഞ്ചെരുവുകളിലൂടെ പടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ കുത്തനെ ഒഴുകി [[ഇളംകാട്]] ഗ്രാമത്തിന് അടുത്തെത്തുന്നു. അമൃതമേട്ടിലെ തന്നെ ഉപ്പുകുളത്തിൽ പതിക്കുന്ന ഏതാനും നീർച്ചാലുകൾ അവിടെയുള്ള തടയിണ കവിഞ്ഞൊഴുകി വാഗമൺ മലനിരകളുടെ ഭാഗമായ വല്യേന്ത, കൊടുങ്ങ എന്നിവ കടന്ന് [[ഇളംകാട്|ഇളംകാടിനു]] സമീപത്തുവച്ച് ആദ്യത്തെ കൈവഴിയോടു ചേരുന്നു. ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് [[വെംബ്ലി]] ഗ്രാമത്തിലെത്തുമ്പോൾ കിഴക്ക് [[ഉറുമ്പിക്കര|ഉറുമ്പിക്കരയിൽ]] നിന്നുള്ള വെള്ളാപ്പാറ വെള്ളച്ചാട്ടവും, വെംബ്ലി വെള്ളച്ചാട്ടവും പിന്നീട്ട് പാപ്പാനിത്തോട് വെള്ളച്ചാട്ടവും ഇതോട് ചേരുന്നു. [[പെരുവന്താനം|പെരുവന്താനത്തിന്]] കിഴക്ക് പുല്ലുപാറ മലനിരകളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന മറ്റൊരു പോഷകനദിയായ കൊക്കയാർ ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെ കലവറയായ [[കൂട്ടിക്കൽ]] പ്രദേശത്തു വച്ചാണ് പ്രധാന കൈവഴിയോട് ചേരുന്നത്. പുല്ലകയാറ്‌, കൊക്കയാർ, താളുങ്കൽ തോട്‌ എന്നീ മൂന്നു പുഴകൾ സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് കൂട്ടിക്കൽ ഗ്രാമം. തെക്ക് ദിശയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുന്ന നദി [[മുണ്ടക്കയം]] പട്ടണത്തിന് സമീപത്തെത്തുമ്പോൾ [[പാഞ്ചാലിമേട്|പാഞ്ചാലിമേടിന്റെ]] പടിഞ്ഞാറൻ ചെരുവുകളിൽ നിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന നീർച്ചാലുകൾ കൂടിച്ചേർന്ന നെടുംതോടും പിന്നീട് പൈങ്ങണതോടും മഞ്ഞളരുവിയും ഇതുമായി ചേരുന്നു. മുണ്ടക്കയം [[വെള്ളനാടി]] തോട്ടത്തിന് സമീപത്തുള്ള മൂരിക്കയം ആണ് നദിയുടെ ഏറ്റവും ആഴമുള്ളതും അപകടകരവുമായ ഭാഗം.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2012/May/05/two-students-drown-in-manimalayar-364966.html|title=Two students drown in Manimalayar}}</ref> വെള്ളനാടി തോട്ടം പിന്നിട്ട് [[എരുമേലി]] പട്ടണത്തിന് വടക്കുള്ള [[കൊരട്ടി, കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി|കൊരട്ടി]] ഗ്രാമത്തിലെത്തുമ്പോൾ ആദ്യം ഉറുമ്പിൽ പാലത്തിനു സമീപത്തുവച്ച് പേരൂർത്തോടും പിന്നീട് വെൺകുറിഞ്ഞിയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി വടക്കോട്ട് ഒഴുകി എരുമേലി പട്ടണത്തിന് നടുവിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന എരുമേലിത്തോടും ഇതുമായി ലയിക്കുന്നു. വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ് ഒഴുകുന്ന നദി [[വിഴിക്കിത്തോട്|വിഴിക്കിത്തോടിനും]] [[ചേനപ്പാടി|ചേനപ്പാടിക്കും]] മധ്യത്തിലൂടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ ഒഴുകി ചിറ്റാറുമായി ചേർന്ന് [[ചെറുവള്ളി]] ഗ്രാമത്തിന്റെ തെക്കൻ അതിരിലൂടെ [[പൊന്തൻ‌പുഴ|പൊന്തൻപുഴ]] സംരക്ഷിത വനവുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന [[മണിമല (കോട്ടയം)|മണിമല]] പട്ടണത്തിലെത്തുന്നു. പിന്നീടുള്ള നദിയുടെ ഗതി തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിലാണ്. [[കോട്ടാങ്ങൽ|കോട്ടാങ്ങലും]] [[കുളത്തൂർ മൂഴി|കുളത്തൂർമൂഴിയും]] കടന്ന് നദി [[വായ്പ്പൂർ|വായ്പൂരെത്തുന്നു]]. [[മല്ലപ്പള്ളി]] പിന്നീട്ടാൽ നദി തെക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞൊഴുകുന്നു. [[കീഴ്വായ്പൂർ|കീഴ്‌വായ്പൂർ]], [[വെണ്ണിക്കുളം]], [[കല്ലൂപ്പാറ]] എന്നിവിടങ്ങൾ പിന്നിടുന്ന നദി [[കവിയൂർ (പത്തനംതിട്ട)|കവിയൂരിന്]] തെക്കുള്ള കുറ്റൂരെത്തുന്നു. വല്ലപ്പുഴ എന്ന പേരിൽ തിരുവല്ല, വെൺപാല എന്നിവ കടന്ന് നെടുമ്പുറത്ത് എത്തുമ്പോൾ പമ്പാ നദിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യ കൈവഴി കിഴക്കുനിന്ന് വന്നുചേരുന്നു. ആലംതുരുത്തിയിലെത്തുമ്പോൾ പമ്പയുടെ മറ്റൊരു കൈവഴിയായ കുത്തിയതോടും ഇതോട് ചേരുന്നു. പ്രധാന നദി പുളിക്കീഴിൽ നിന്ന് [[നീരേറ്റുപുറം|നീരേറ്റുപുറത്തെത്തി]] വടക്കോട്ടൊഴുകി മുട്ടാറും കടന്ന് [[കിടങ്ങറ]] പിന്നിട്ട് രണ്ട് ശാഖകളായി പിരിയുന്നു. ഇതിൽ പടിഞ്ഞാറേ ശാഖ [[രാമങ്കരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|രാമങ്കരി]], [[പുളിങ്കുന്ന്]], [[മങ്കൊമ്പ്]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി കൈനകരിയിൽ വച്ച് കായലിൽ ചേരുന്നു. കിഴക്കേ ശാഖ കിടങ്ങറയിൽനിന്ന് തുടങ്ങി കുന്നംകരി, വെളിയനാട്, കാവാലം എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ പിന്നിട്ട് കൈനകരിക്ക് കിഴക്കുവശത്തുവച്ച് വേമ്പനാട് കായലിൽ ചേരുന്നു. കടലിലേക്ക് നേരിട്ട് ഒഴുകാത്ത കേരളത്തിലെ നാല് പ്രധാന നദികളിൽ ഒന്നാണിത്. ഈ നദികൾ ([[മീനച്ചിലാർ|മീനച്ചിൽ]], [[പമ്പാനദി|പമ്പ]], [[മണിമലയാർ|മണിമല]], [[അച്ചൻകോവിലാർ|അച്ചൻകോവിൽ]]) വിശാലമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിലേക്കാണ്]] ഒഴുകുന്നത്. ഈ കൂറ്റൻ തടാകത്തിന് [[തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേ|തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേയിലും]] [[തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ട്|തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ടിലുമായി]] രണ്ട് ഔട്ട്‌ലെറ്റുകൾ മാത്രമേയുള്ളു. വേലിയേറ്റ സമയത്ത് കടൽ വെള്ളം കയറുന്നത് തടയാൻ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട രണ്ട് മനുഷ്യ നിർമ്മിത തടയണകളാണിവ. അല്ലാത്തപക്ഷം പ്രദേശത്തെ താഴ്ന്ന നെൽപ്പാടങ്ങൾ (സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ശരാശരി 2.5 മീറ്റർ താഴെ) കൃഷിയോഗ്യമല്ലാതാകുമായിരുന്നു. നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളും ദേവാലയങ്ങളും നദിയോരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. മണിമലയാറും പമ്പാ നദിയും സംഗമിക്കുന്ന ഒരു പുരാതന ഉൾനാടൻ തുറമുഖമായാണ് നിരണം ചരിത്രപരമായി അറിയപ്പെടുന്നത്. മണിമലയാറിനു തീരത്തെ [[കവിയൂർ|കവിയൂരിൽ]] പുരാതന ശിലാക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇപ്പോഴും കാണാൻ കഴിയുന്നു. മധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ ഒരു പ്രധാന ജലമാർഗമാണ് കോട്ടയം-ഇടുക്കി ജില്ലകളിലെ പർവതനിരകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന ഈ നദി. ഇത് മണിമല ജംഗ്ഷനിലെ സമതലപ്രദേശങ്ങളിലെത്തിയശേഷം ഇടനാട്ടിലെ സമതല പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കേരളത്തിലെ നെല്ലറയായി അറിയപ്പെടുന്ന [[കുട്ടനാട്‌|കുട്ടനാട്]] മേഖലയിലൂടെയും ഒഴുകുന്നു. == പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങൾ == ഒരുകാലത്ത് ജലസമൃദ്ധിയോടെ ശാന്തമായി ഒഴുകിയിരുന്ന നദിയിൽ മണൽ മാഫിയ പിടിമുറുക്കിയതോടെ പലയിടത്തും വലിയ കയങ്ങളായി, ചെളിനിറഞ്ഞ്. നദിയുടെ ദിശപോലും മാറി ഒഴുകുന്ന അവസ്ഥയിലായിരിക്കുന്നു.. പ്രകൃതി ചൂഷണം ഏറിയപ്പോൾ നദി അതിന്റെ ശാന്തത കൈവെടിഞ്ഞ് ഉഗ്രതാണ്ഠവമാടാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. നദിയുടെ അടിത്തട്ടിലെ അനിയന്ത്രിതമായ മണൽ ഖനനം നീരൊഴുക്ക് കുറയുന്നതിന് കാരണമായി. അതുപോലെതന്നെ നദിയിലെ മലിനീകരണം ഒരു പ്രധാന പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നമാണ്. മഴക്കാലത്തെ വെള്ളപ്പൊക്കം ജനജീവിതത്തെ ദുസ്സഹമായി ബാധിക്കുന്ന ഒരു വിഷയമാണ്. കഴിഞ്ഞ എട്ടു വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഈ നദി മണിമലയിലും വെള്ളാവൂരിലും പ്രളയമുണ്ടായത് മൂന്നുതവണയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/kottayam/news/localnews-kottayam-beb5hj52|title=എട്ടുവർഷം, മൂന്ന് പ്രളയം...മടുത്ത് മണിമല}}</ref> മണിമലയാറ്റിൽ പത്ത് കിലോമീറ്ററിനുള്ളിൽ നാല് തടയണകളുണ്ട്. മണിമല മൂങ്ങാനി, ഏറത്തുവടകര, മാരൂർകടവ്, പുത്തൂർകടവ്, കുളത്തൂർമൂഴി എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഈ തടയണകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഏകദേശം 25 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഇവയിൽ ചെളി അടിഞ്ഞു കൂടിയതും മാലന്യ നിക്ഷേപവും കാരണം നീരൊഴുക്ക് തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതു കൂടാതെ ആഴം കുറഞ്ഞ നദിയിലെ വെള്ളം പതിവായി കരയിലേയ്ക്ക് കയറുന്നതിനുമിടയാക്കുന്നു. നദിയുടെ കൈവഴികളായ തോടുകൾ പലതും നാമാവശേഷമായതും കൈത്തോടുകൾ അടച്ചതും നദിയോരത്തെ പാടശേഖരങ്ങൾ നികത്തിയതുമെല്ലാം .വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ കാരണങ്ങളിൽ ചിലതു മാത്രമാണ്. '''പ്രധാന പോഷകനദികൾ''' * ഏന്തയാർ * പാപ്പാനിത്തോട് * കൊക്കയാർ * നെടുംതോട് * പൈങ്ങണതോട് * മഞ്ഞളരുവി * പേരൂർത്തോട് * എരുമേലിത്തോട് * ചിറ്റാർ * കുത്തിയതോട് * കോലറയാർ (പമ്പ, മണിമല നദികളുടെ ഒരു പോഷകനദി) * [[വരട്ടാർ]] ==ചിത്രശാല== <gallery> പ്രമാണം:Manimala River.jpg|മണിമലയാർ മണിമലയിൽ പ്രമാണം:River Manimala Manimala.jpg|മണിമലയാർ - മണിമലയ്ക്കു സമീപം മൂങ്ങാനിയിൽ പ്രമാണം:River Manimala Cheruvally.jpg|മണിമലയാർ - എരുമേലി ചെറുവള്ളി ചെക്ക് ഡാമിനു സമീപം പ്രമാണം:Canoe in Manimalayar.JPG|മണിമലയാറിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരു തോണി </gallery><gallery> പ്രമാണം:Manimalayar river @ Pazhayidam.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manimalayar_river_@_Pazhayidam.jpg|പഴയിടം പാലത്തിൽ നിന്ന് പകർത്തിയ മണിമലയാറിന്റെ ദൃശ്യം. പ്രമാണം:Manimala River.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manimala_River.jpg|മണിമല ഗ്രാമത്തിലെത്തുന്ന നദി. പ്രമാണം:The Manimala river in Kerala.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Manimala_river_in_Kerala.jpg|പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ഇരവിപേരൂരിൽ നിന്ന് ചിത്രീകരിച്ച നദി. </gallery> == അവലംബങ്ങൾ == {{commonscat|Manimala River}} {{Reflist}} {{Waters of Kerala}} {{നദി-അപൂർണ്ണം}} {{coord|9|21|N|76|33|E|display=title|region:IN_type:river_source:GNS-enwiki}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:പമ്പാനദി]] fbouz76sg81bdmipqk0o9x8pg8g7j27 4675434 4675433 2026-10-12T07:36:41Z Malikaveedu 16584 4675434 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Manimala River}}{{Infobox river|name=മണിമലയാർ|name_native=മണിമലയാർ|name_native_lang=ml|name_other=പുല്ലകയാർ, വല്ലപ്പുഴ, കൊരട്ടിയാർ, വിഷഘ്ന|etymology=|image=File:River Manimala Cheruvally.jpg|image_size=|image_caption=മണിമലയാർ [[ചെറുവള്ളി]]യ്ക്കു സമീപം|image_alt=|map=|map_size=|map_caption=|map_alt=|subdivision_type1=[[രാജ്യം]]|subdivision_name1=[[ഇന്ത്യ]]|subdivision_type2=[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]|subdivision_name2=[[കേരളം]]|subdivision_type3=[[കേരളത്തിലെ ജില്ലകൾ|ജില്ലകൾ]]|subdivision_name3= [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]|subdivision_type4=നദീതീരത്തെ [[നഗരം|നഗരങ്ങളും]] [[ഗ്രാമം|ഗ്രാമങ്ങളും]]|subdivision [[മുണ്ടക്കയം]], [[എരുമേലി]], [[മണിമല]], [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]], [[മല്ലപ്പള്ളി]], [[കവിയൂർ]], [[തിരുവല്ല]], [[കല്ലൂപ്പാറ]], [[പുളിക്കീഴ്]], [[നീരേറ്റുപുറം]], [[തലവടി]], [[ചക്കുളത്ത് കാവ്]], [[മുട്ടാർ]],[[കിടങ്ങറ]], [[വേണാട്ട്കാട്]], [[ചിത്തിരപ്പള്ളി]] |subdivision_type5=|subdivision_name5=<!---------------------- BASIN -->|source1_location=Muthavara hills, [[Western ghats]]|source1_coordinates=|source1_elevation={{cvt|2500|ft|m}}|mouth_location= കിടങ്ങറ കഴിഞ്ഞ് രണ്ടായി പിരിഞ്ഞ് ഒരു ശാഖ പുളിങ്കുന്ന്, മങ്കൊമ്പ് വഴിയും രണ്ടാമത്തെ ശാഖ വെളിയനാട്, കാവാലം വഴിയുമായി കൈനകരിയിലെത്തി വേമ്പനാട് തടാകത്തിൽ പതിക്കുന്നു., പമ്പാനദിയുടെ ഒരു ശാഖ കുത്തിയതോട് എന്ന സ്ഥലത്ത് വച്ച് രണ്ടായി പിരിഞ്ഞ് കല്ലുങ്കലിൽ വെച്ച് മണിമലയാറിൽ ചേരുന്നു. ഏകദേശം അഞ്ച് കിലോമീറ്ററോളം ദൂരം ഒന്നായി ഒഴുകി നെടുമ്പുറത്ത് വച്ച് വീണ്ടും ശാഖകളായി പിരിയുന്നു. നിരണം, തലവടി, എടത്വ, ചമ്പക്കുളം, നെടുമുടി, ചേന്നംകരി എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി കൈനകരിയിൽ വെച്ച് വേമ്പനാട് തടാകത്തിൽ ചേരുന്നു.|mouth_coordinates=|mouth_elevation=|altitude_difference=|progression=|river_system=|basin_size={{Convert|802.90|km2|mi2|abbr=on}}|basin_landmarks=[[കല്ലൂപ്പാറ ഭഗവതിക്ഷേത്രം]],|basin_population=<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->|length={{cvt|91.73|km|mi}}|width_min=|width_avg=|width_max=|depth_min=|depth_avg=|depth_max=|discharge1_location=|discharge1_min=|discharge1_avg=|discharge1_max=<!---------------------- FEATURES -->|tributaries_left=|tributaries_right=|waterbodies=|waterfalls=|bridges=|ports=|custom_label=|custom_data=|extra=}}{{Rivers of Kerala}} [[പ്രമാണം:River. manimala - panoramio.jpg|ലഘുചിത്രം|മണിമലയാർ]] തെക്കൻ കേരളത്തിലൂടെ, പ്രത്യേകിച്ച മധ്യകേരളത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഏകദേശം 92 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഒരു [[നദി|നദിയാണ്]] '''മണിമലയാർ'''. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] ''വിഷഘ്ന'' എന്നൊരു പേരും ഈ നദിയ്ക്കുണ്ട്. ഈ നദീജലത്തിന് വിഷത്തെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം കൊണ്ടാണ് ഈ പേര് ഉണ്ടായതെന്നാണ് ചരിത്രങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഉത്ഭവ സ്ഥാനത്ത് പുല്ലുകയാർ എന്ന പേരിലാണ് ഈ നദി അറിയപ്പെടുന്നത്. ഉപഗ്രഹ ഭൂപടങ്ങൾ പ്രചാരത്തിലാകുന്നതിന് മുമ്പുള്ള കാലത്ത് ഇത് [[പമ്പാനദി|പമ്പാ നദിയുടെ]] ഒരു പോഷകനദിയായി തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും പിന്നീട് ഈ ധാരണ തിരുത്തിക്കുറിക്കപ്പെട്ടു. മണിമലയാർ ഏകദേശം 847 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള വൃഷ്ടിപ്രദേശങ്ങളിലൂടെയാണ് ഒഴുകുന്നത്. ഈ നദി ഒഴുകുന്ന ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ മലനാട്, ഇടനാട്, തീരപ്രദേശം എന്നിങ്ങനെ വ്യക്തമായി നിർവചിക്കപ്പെട്ട മൂന്ന് മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] എന്നീ നാല് ജില്ലകളിലൂടെ ഈ നദി കടന്നുപോകുന്നു. മണിമലയാർ യഥാർത്ഥത്തിൽ [[പമ്പാനദി|പമ്പാ]] നദിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുന്നില്ല, മറിച്ച്, പമ്പാനദിയുടെ ഒരു പോഷകനദിയായ കോലറയാർ കല്ലുങ്കലിൽവച്ച് മണിമലയാറിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുകയും പിന്നീട് [[നെടുമ്പുറം|നെടുമ്പുറത്ത്]] വച്ച് മണിമലയാറിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ശാഖകളായി പിരിഞ്ഞ് [[നിരണം]], [[തലവടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തലവടി]], [[എടത്വാ|എടത്വ]], ചങ്ങങ്കരി, [[ചമ്പക്കുളം]], [[നെടുമുടി]], [[ചേന്നംകരി]], ഒടുവിൽ [[കൈനകരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൈനകരി]] എന്നിവിടങ്ങൾ കടന്ന് [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിലേയ്ക്ക്]] ഒഴുകുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്. പമ്പയുടെ മറ്റൊരു ശാഖ വീണ്ടും [[ചേന്നംകരി|ചേന്നങ്കരിയിൽ]] വച്ച് മണിമലയാറുമായി മൂന്നാംമുഖം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് ഹ്രസ്വമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. [[ഏന്തയാർ]], [[കൂട്ടിക്കൽ]], [[മുണ്ടക്കയം]], [[വെള്ളനാടി]], [[എരുമേലി]], [[കൊരട്ടി, കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി|കൊരട്ടി]], [[ചെറുവള്ളി]], [[മണിമല (കോട്ടയം)|മണിമല]], [[കോട്ടാങ്ങൽ]], [[കുളത്തൂർ മൂഴി|കുളത്തൂർമൂഴി]], [[വായ്പ്പൂർ|വായ്പൂർ]], [[മല്ലപ്പള്ളി]], [[വെണ്ണിക്കുളം]] , [[കല്ലൂപ്പാറ]], തലവടി, [[വള്ളംകുളം]], കറ്റോട്, കുറ്റൂർ ([[തിരുവല്ല]] പട്ടണത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങൾ), ഞെട്ടുകരപ്പുറം, പുളികീഴ്, [[നെടുമ്പുറം]], [[നീരേറ്റുപുറം]], അമിച്ചക്കരി, [[മുട്ടാർ]], [[കിടങ്ങറ]], [[പുളിങ്കുന്ന്]], [[വെളിയനാട്]], [[രാമങ്കരി]], [[മങ്കൊമ്പ്]] എന്നിവയാണ് മണിമലയാറിൻ്റെ തീരപ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രധാന ഗ്രാമങ്ങളും പട്ടണങ്ങളും. ഇതിൽ [[തിരുവല്ല]]യാണ് നദീയോരത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പട്ടണം. ഇപ്പോൾ [[തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭമഹാക്ഷേത്രം|തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭ മഹാക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ആറാട്ട്]] നടക്കുന്നത് തുകലശ്ശേരി വഴി ഒഴുകുന്ന നദിയുടെ കൈവഴിയിലാണ്. അതുപോലെ [[ആറന്മുള ഉതൃട്ടാതി വള്ളംകളി|ആറന്മുള ഉതൃട്ടാതി വള്ളംകളിയിലും]] [[വള്ളസദ്യ|വള്ളസദ്യക്കുമായി]] നിലവിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന 52 [[പള്ളിയോടം|പള്ളിയോടങ്ങളിൽ]] വെൺപാല കദളിമംഗലം പള്ളിയോടം മാത്രമാണ് മണിമലയാറ്റിലുള്ള ഒരേയൊരു പള്ളിയോടം (ആറന്മുള ശൈലി ചുണ്ടൻ വള്ളം). എന്നാൽ പണ്ട് കാലത്ത് മണിമലയാറ്റിൽ ഇരവിപേരൂർ, വള്ളംകുളം, ഇരുവെള്ളിപ്പറ എന്നീ പള്ളിയോടങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന മണിമലയാറിലെ ജലത്തിൻ്റെ അളവും മറ്റും പരിശോധിക്കുന്ന കേന്ദ്ര ഗവൺമൻ്റെ സ്ഥാപനമായ സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ മല്ലപ്പള്ളി താലൂക്കിൽ [[കല്ലൂപ്പാറ|കല്ലൂപ്പാറ വില്ലേജിൽ]] M.നോർത്ത് (മടത്തുംഭാഗം, വാർഡ് -7) എന്ന സ്ഥലത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടുന്ന് നൽകുന്ന അളവുകൾ പ്രകാരമാണ് നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് കണക്കാക്കുന്നത്. == ഉത്ഭവയും ഗതിയും == [[ഭൂമിശാസ്ത്രം|ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി]] ഒരു സ്വതന്ത്ര നദിയാണ് മണിമലയാർ. ഈ നദിയിലെ പ്രതിവർഷ ജലപ്രവാഹം 1,560 ക്യുബിക് മീറ്റർ ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അടിയൊഴുക്ക് ഏറെയുള്ള ഒരു നദിയായ ഇതിന് പമ്പാനദിയേക്കാൾ കൂടുതൽ അടിയൊഴുക്കുള്ളതായി പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]], [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ട]] പർവ്വതനിരകളിലെ 2,500 അടിയോളം ഉയരത്തിലുള്ള മുത്തവറ മലനിരകളാണ് (കോലാഹലമേട്) ഈ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കുന്നത്. അവിടെനിന്ന് വാഗമൺ മലനിരകൾക്ക് തെക്കുഭാഗത്തെ അമൃതമേട്ടിലെ (കുരിശുമല) മൂപ്പൻമലയുടെ സമീപത്തുനിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന രണ്ടു ചെറിയ കൈവഴികളാണ് ഇതിന്റെ ഉറവകളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത്. ഇതിൽ ഒരു കൈവഴി വെള്ളച്ചാട്ടമായി സമീപത്തുള്ള മദാമ്മക്കുളത്തിൽ പതിക്കുകയും തുടർന്ന് മലഞ്ചെരുവുകളിലൂടെ പടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ കുത്തനെ ഒഴുകി [[ഇളംകാട്]] ഗ്രാമത്തിന് അടുത്തെത്തുന്നു. അമൃതമേട്ടിലെ തന്നെ ഉപ്പുകുളത്തിൽ പതിക്കുന്ന ഏതാനും നീർച്ചാലുകൾ അവിടെയുള്ള തടയിണ കവിഞ്ഞൊഴുകി വാഗമൺ മലനിരകളുടെ ഭാഗമായ വല്യേന്ത, കൊടുങ്ങ എന്നിവ കടന്ന് [[ഇളംകാട്|ഇളംകാടിനു]] സമീപത്തുവച്ച് ആദ്യത്തെ കൈവഴിയോടു ചേരുന്നു. ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് [[വെംബ്ലി]] ഗ്രാമത്തിലെത്തുമ്പോൾ കിഴക്ക് [[ഉറുമ്പിക്കര|ഉറുമ്പിക്കരയിൽ]] നിന്നുള്ള വെള്ളാപ്പാറ വെള്ളച്ചാട്ടവും, വെംബ്ലി വെള്ളച്ചാട്ടവും പിന്നീട്ട് പാപ്പാനിത്തോട് വെള്ളച്ചാട്ടവും ഇതോട് ചേരുന്നു. [[പെരുവന്താനം|പെരുവന്താനത്തിന്]] കിഴക്ക് പുല്ലുപാറ മലനിരകളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന മറ്റൊരു പോഷകനദിയായ കൊക്കയാർ ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെ കലവറയായ [[കൂട്ടിക്കൽ]] പ്രദേശത്തു വച്ചാണ് പ്രധാന കൈവഴിയോട് ചേരുന്നത്. പുല്ലകയാറ്‌, കൊക്കയാർ, താളുങ്കൽ തോട്‌ എന്നീ മൂന്നു പുഴകൾ സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് കൂട്ടിക്കൽ ഗ്രാമം. തെക്ക് ദിശയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുന്ന നദി [[മുണ്ടക്കയം]] പട്ടണത്തിന് സമീപത്തെത്തുമ്പോൾ [[പാഞ്ചാലിമേട്|പാഞ്ചാലിമേടിന്റെ]] പടിഞ്ഞാറൻ ചെരുവുകളിൽ നിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന നീർച്ചാലുകൾ കൂടിച്ചേർന്ന നെടുംതോടും പിന്നീട് പൈങ്ങണതോടും മഞ്ഞളരുവിയും ഇതുമായി ചേരുന്നു. മുണ്ടക്കയം [[വെള്ളനാടി]] തോട്ടത്തിന് സമീപത്തുള്ള മൂരിക്കയം ആണ് നദിയുടെ ഏറ്റവും ആഴമുള്ളതും അപകടകരവുമായ ഭാഗം.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2012/May/05/two-students-drown-in-manimalayar-364966.html|title=Two students drown in Manimalayar}}</ref> വെള്ളനാടി തോട്ടം പിന്നിട്ട് [[എരുമേലി]] പട്ടണത്തിന് വടക്കുള്ള [[കൊരട്ടി, കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി|കൊരട്ടി]] ഗ്രാമത്തിലെത്തുമ്പോൾ ആദ്യം ഉറുമ്പിൽ പാലത്തിനു സമീപത്തുവച്ച് പേരൂർത്തോടും പിന്നീട് വെൺകുറിഞ്ഞിയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി വടക്കോട്ട് ഒഴുകി എരുമേലി പട്ടണത്തിന് നടുവിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന എരുമേലിത്തോടും ഇതുമായി ലയിക്കുന്നു. വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ് ഒഴുകുന്ന നദി [[വിഴിക്കിത്തോട്|വിഴിക്കിത്തോടിനും]] [[ചേനപ്പാടി|ചേനപ്പാടിക്കും]] മധ്യത്തിലൂടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ ഒഴുകി ചിറ്റാറുമായി ചേർന്ന് [[ചെറുവള്ളി]] ഗ്രാമത്തിന്റെ തെക്കൻ അതിരിലൂടെ [[പൊന്തൻ‌പുഴ|പൊന്തൻപുഴ]] സംരക്ഷിത വനവുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന [[മണിമല (കോട്ടയം)|മണിമല]] പട്ടണത്തിലെത്തുന്നു. പിന്നീടുള്ള നദിയുടെ ഗതി തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിലാണ്. [[കോട്ടാങ്ങൽ|കോട്ടാങ്ങലും]] [[കുളത്തൂർ മൂഴി|കുളത്തൂർമൂഴിയും]] കടന്ന് നദി [[വായ്പ്പൂർ|വായ്പൂരെത്തുന്നു]]. [[മല്ലപ്പള്ളി]] പിന്നീട്ടാൽ നദി തെക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞൊഴുകുന്നു. [[കീഴ്വായ്പൂർ|കീഴ്‌വായ്പൂർ]], [[വെണ്ണിക്കുളം]], [[കല്ലൂപ്പാറ]] എന്നിവിടങ്ങൾ പിന്നിടുന്ന നദി [[കവിയൂർ (പത്തനംതിട്ട)|കവിയൂരിന്]] തെക്കുള്ള കുറ്റൂരെത്തുന്നു. വല്ലപ്പുഴ എന്ന പേരിൽ തിരുവല്ല, വെൺപാല എന്നിവ കടന്ന് നെടുമ്പുറത്ത് എത്തുമ്പോൾ പമ്പാ നദിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യ കൈവഴി കിഴക്കുനിന്ന് വന്നുചേരുന്നു. ആലംതുരുത്തിയിലെത്തുമ്പോൾ പമ്പയുടെ മറ്റൊരു കൈവഴിയായ കുത്തിയതോടും ഇതോട് ചേരുന്നു. പ്രധാന നദി പുളിക്കീഴിൽ നിന്ന് [[നീരേറ്റുപുറം|നീരേറ്റുപുറത്തെത്തി]] വടക്കോട്ടൊഴുകി മുട്ടാറും കടന്ന് [[കിടങ്ങറ]] പിന്നിട്ട് രണ്ട് ശാഖകളായി പിരിയുന്നു. ഇതിൽ പടിഞ്ഞാറേ ശാഖ [[രാമങ്കരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|രാമങ്കരി]], [[പുളിങ്കുന്ന്]], [[മങ്കൊമ്പ്]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി കൈനകരിയിൽ വച്ച് കായലിൽ ചേരുന്നു. കിഴക്കേ ശാഖ കിടങ്ങറയിൽനിന്ന് തുടങ്ങി കുന്നംകരി, വെളിയനാട്, കാവാലം എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ പിന്നിട്ട് കൈനകരിക്ക് കിഴക്കുവശത്തുവച്ച് വേമ്പനാട് കായലിൽ ചേരുന്നു. കടലിലേക്ക് നേരിട്ട് ഒഴുകാത്ത കേരളത്തിലെ നാല് പ്രധാന നദികളിൽ ഒന്നാണിത്. ഈ നദികൾ ([[മീനച്ചിലാർ|മീനച്ചിൽ]], [[പമ്പാനദി|പമ്പ]], [[മണിമലയാർ|മണിമല]], [[അച്ചൻകോവിലാർ|അച്ചൻകോവിൽ]]) വിശാലമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിലേക്കാണ്]] ഒഴുകുന്നത്. ഈ കൂറ്റൻ തടാകത്തിന് [[തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേ|തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേയിലും]] [[തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ട്|തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ടിലുമായി]] രണ്ട് ഔട്ട്‌ലെറ്റുകൾ മാത്രമേയുള്ളു. വേലിയേറ്റ സമയത്ത് കടൽ വെള്ളം കയറുന്നത് തടയാൻ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട രണ്ട് മനുഷ്യ നിർമ്മിത തടയണകളാണിവ. അല്ലാത്തപക്ഷം പ്രദേശത്തെ താഴ്ന്ന നെൽപ്പാടങ്ങൾ (സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ശരാശരി 2.5 മീറ്റർ താഴെ) കൃഷിയോഗ്യമല്ലാതാകുമായിരുന്നു. നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളും ദേവാലയങ്ങളും നദിയോരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. മണിമലയാറും പമ്പാ നദിയും സംഗമിക്കുന്ന ഒരു പുരാതന ഉൾനാടൻ തുറമുഖമായാണ് നിരണം ചരിത്രപരമായി അറിയപ്പെടുന്നത്. മണിമലയാറിനു തീരത്തെ [[കവിയൂർ|കവിയൂരിൽ]] പുരാതന ശിലാക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇപ്പോഴും കാണാൻ കഴിയുന്നു. മധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ ഒരു പ്രധാന ജലമാർഗമാണ് കോട്ടയം-ഇടുക്കി ജില്ലകളിലെ പർവതനിരകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന ഈ നദി. ഇത് മണിമല ജംഗ്ഷനിലെ സമതലപ്രദേശങ്ങളിലെത്തിയശേഷം ഇടനാട്ടിലെ സമതല പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കേരളത്തിലെ നെല്ലറയായി അറിയപ്പെടുന്ന [[കുട്ടനാട്‌|കുട്ടനാട്]] മേഖലയിലൂടെയും ഒഴുകുന്നു. == പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങൾ == ഒരുകാലത്ത് ജലസമൃദ്ധിയോടെ ശാന്തമായി ഒഴുകിയിരുന്ന നദിയിൽ മണൽ മാഫിയ പിടിമുറുക്കിയതോടെ പലയിടത്തും വലിയ കയങ്ങളായി, ചെളിനിറഞ്ഞ്. നദിയുടെ ദിശപോലും മാറി ഒഴുകുന്ന അവസ്ഥയിലായിരിക്കുന്നു.. പ്രകൃതി ചൂഷണം ഏറിയപ്പോൾ നദി അതിന്റെ ശാന്തത കൈവെടിഞ്ഞ് ഉഗ്രതാണ്ഠവമാടാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. നദിയുടെ അടിത്തട്ടിലെ അനിയന്ത്രിതമായ മണൽ ഖനനം നീരൊഴുക്ക് കുറയുന്നതിന് കാരണമായി. അതുപോലെതന്നെ നദിയിലെ മലിനീകരണം ഒരു പ്രധാന പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നമാണ്. മഴക്കാലത്തെ വെള്ളപ്പൊക്കം ജനജീവിതത്തെ ദുസ്സഹമായി ബാധിക്കുന്ന ഒരു വിഷയമാണ്. കഴിഞ്ഞ എട്ടു വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഈ നദി മണിമലയിലും വെള്ളാവൂരിലും പ്രളയമുണ്ടായത് മൂന്നുതവണയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/kottayam/news/localnews-kottayam-beb5hj52|title=എട്ടുവർഷം, മൂന്ന് പ്രളയം...മടുത്ത് മണിമല}}</ref> മണിമലയാറ്റിൽ പത്ത് കിലോമീറ്ററിനുള്ളിൽ നാല് തടയണകളുണ്ട്. മണിമല മൂങ്ങാനി, ഏറത്തുവടകര, മാരൂർകടവ്, പുത്തൂർകടവ്, കുളത്തൂർമൂഴി എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഈ തടയണകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഏകദേശം 25 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഇവയിൽ ചെളി അടിഞ്ഞു കൂടിയതും മാലന്യ നിക്ഷേപവും കാരണം നീരൊഴുക്ക് തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതു കൂടാതെ ആഴം കുറഞ്ഞ നദിയിലെ വെള്ളം പതിവായി കരയിലേയ്ക്ക് കയറുന്നതിനുമിടയാക്കുന്നു. നദിയുടെ കൈവഴികളായ തോടുകൾ പലതും നാമാവശേഷമായതും കൈത്തോടുകൾ അടച്ചതും നദിയോരത്തെ പാടശേഖരങ്ങൾ നികത്തിയതുമെല്ലാം .വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ കാരണങ്ങളിൽ ചിലതു മാത്രമാണ്. '''പ്രധാന പോഷകനദികൾ''' * ഏന്തയാർ * പാപ്പാനിത്തോട് * കൊക്കയാർ * നെടുംതോട് * പൈങ്ങണതോട് * മഞ്ഞളരുവി * പേരൂർത്തോട് * എരുമേലിത്തോട് * ചിറ്റാർ * കുത്തിയതോട് * കോലറയാർ (പമ്പ, മണിമല നദികളുടെ ഒരു പോഷകനദി) * [[വരട്ടാർ]] ==ചിത്രശാല== <gallery> പ്രമാണം:Manimala River.jpg|മണിമലയാർ മണിമലയിൽ പ്രമാണം:River Manimala Manimala.jpg|മണിമലയാർ - മണിമലയ്ക്കു സമീപം മൂങ്ങാനിയിൽ പ്രമാണം:River Manimala Cheruvally.jpg|മണിമലയാർ - എരുമേലി ചെറുവള്ളി ചെക്ക് ഡാമിനു സമീപം പ്രമാണം:Canoe in Manimalayar.JPG|മണിമലയാറിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരു തോണി </gallery><gallery> പ്രമാണം:Manimalayar river @ Pazhayidam.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manimalayar_river_@_Pazhayidam.jpg|പഴയിടം പാലത്തിൽ നിന്ന് പകർത്തിയ മണിമലയാറിന്റെ ദൃശ്യം. പ്രമാണം:Manimala River.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manimala_River.jpg|മണിമല ഗ്രാമത്തിലെത്തുന്ന നദി. പ്രമാണം:The Manimala river in Kerala.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Manimala_river_in_Kerala.jpg|പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ഇരവിപേരൂരിൽ നിന്ന് ചിത്രീകരിച്ച നദി. </gallery> == അവലംബങ്ങൾ == {{commonscat|Manimala River}} {{Reflist}} {{Waters of Kerala}} {{നദി-അപൂർണ്ണം}} {{coord|9|21|N|76|33|E|display=title|region:IN_type:river_source:GNS-enwiki}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:പമ്പാനദി]] fvy29w6ltr8kfpdovb72in3rnvmqkva 4675435 4675434 2026-10-12T07:46:34Z Malikaveedu 16584 /* ഉത്ഭവയും ഗതിയും */ 4675435 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Manimala River}}{{Infobox river|name=മണിമലയാർ|name_native=മണിമലയാർ|name_native_lang=ml|name_other=പുല്ലകയാർ, വല്ലപ്പുഴ, കൊരട്ടിയാർ, വിഷഘ്ന|etymology=|image=File:River Manimala Cheruvally.jpg|image_size=|image_caption=മണിമലയാർ [[ചെറുവള്ളി]]യ്ക്കു സമീപം|image_alt=|map=|map_size=|map_caption=|map_alt=|subdivision_type1=[[രാജ്യം]]|subdivision_name1=[[ഇന്ത്യ]]|subdivision_type2=[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]|subdivision_name2=[[കേരളം]]|subdivision_type3=[[കേരളത്തിലെ ജില്ലകൾ|ജില്ലകൾ]]|subdivision_name3= [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]|subdivision_type4=നദീതീരത്തെ [[നഗരം|നഗരങ്ങളും]] [[ഗ്രാമം|ഗ്രാമങ്ങളും]]|subdivision [[മുണ്ടക്കയം]], [[എരുമേലി]], [[മണിമല]], [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]], [[മല്ലപ്പള്ളി]], [[കവിയൂർ]], [[തിരുവല്ല]], [[കല്ലൂപ്പാറ]], [[പുളിക്കീഴ്]], [[നീരേറ്റുപുറം]], [[തലവടി]], [[ചക്കുളത്ത് കാവ്]], [[മുട്ടാർ]],[[കിടങ്ങറ]], [[വേണാട്ട്കാട്]], [[ചിത്തിരപ്പള്ളി]] |subdivision_type5=|subdivision_name5=<!---------------------- BASIN -->|source1_location=Muthavara hills, [[Western ghats]]|source1_coordinates=|source1_elevation={{cvt|2500|ft|m}}|mouth_location= കിടങ്ങറ കഴിഞ്ഞ് രണ്ടായി പിരിഞ്ഞ് ഒരു ശാഖ പുളിങ്കുന്ന്, മങ്കൊമ്പ് വഴിയും രണ്ടാമത്തെ ശാഖ വെളിയനാട്, കാവാലം വഴിയുമായി കൈനകരിയിലെത്തി വേമ്പനാട് തടാകത്തിൽ പതിക്കുന്നു., പമ്പാനദിയുടെ ഒരു ശാഖ കുത്തിയതോട് എന്ന സ്ഥലത്ത് വച്ച് രണ്ടായി പിരിഞ്ഞ് കല്ലുങ്കലിൽ വെച്ച് മണിമലയാറിൽ ചേരുന്നു. ഏകദേശം അഞ്ച് കിലോമീറ്ററോളം ദൂരം ഒന്നായി ഒഴുകി നെടുമ്പുറത്ത് വച്ച് വീണ്ടും ശാഖകളായി പിരിയുന്നു. നിരണം, തലവടി, എടത്വ, ചമ്പക്കുളം, നെടുമുടി, ചേന്നംകരി എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി കൈനകരിയിൽ വെച്ച് വേമ്പനാട് തടാകത്തിൽ ചേരുന്നു.|mouth_coordinates=|mouth_elevation=|altitude_difference=|progression=|river_system=|basin_size={{Convert|802.90|km2|mi2|abbr=on}}|basin_landmarks=[[കല്ലൂപ്പാറ ഭഗവതിക്ഷേത്രം]],|basin_population=<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->|length={{cvt|91.73|km|mi}}|width_min=|width_avg=|width_max=|depth_min=|depth_avg=|depth_max=|discharge1_location=|discharge1_min=|discharge1_avg=|discharge1_max=<!---------------------- FEATURES -->|tributaries_left=|tributaries_right=|waterbodies=|waterfalls=|bridges=|ports=|custom_label=|custom_data=|extra=}}{{Rivers of Kerala}} [[പ്രമാണം:River. manimala - panoramio.jpg|ലഘുചിത്രം|മണിമലയാർ]] തെക്കൻ കേരളത്തിലൂടെ, പ്രത്യേകിച്ച മധ്യകേരളത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഏകദേശം 92 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഒരു [[നദി|നദിയാണ്]] '''മണിമലയാർ'''. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] ''വിഷഘ്ന'' എന്നൊരു പേരും ഈ നദിയ്ക്കുണ്ട്. ഈ നദീജലത്തിന് വിഷത്തെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം കൊണ്ടാണ് ഈ പേര് ഉണ്ടായതെന്നാണ് ചരിത്രങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഉത്ഭവ സ്ഥാനത്ത് പുല്ലുകയാർ എന്ന പേരിലാണ് ഈ നദി അറിയപ്പെടുന്നത്. ഉപഗ്രഹ ഭൂപടങ്ങൾ പ്രചാരത്തിലാകുന്നതിന് മുമ്പുള്ള കാലത്ത് ഇത് [[പമ്പാനദി|പമ്പാ നദിയുടെ]] ഒരു പോഷകനദിയായി തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും പിന്നീട് ഈ ധാരണ തിരുത്തിക്കുറിക്കപ്പെട്ടു. മണിമലയാർ ഏകദേശം 847 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള വൃഷ്ടിപ്രദേശങ്ങളിലൂടെയാണ് ഒഴുകുന്നത്. ഈ നദി ഒഴുകുന്ന ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ മലനാട്, ഇടനാട്, തീരപ്രദേശം എന്നിങ്ങനെ വ്യക്തമായി നിർവചിക്കപ്പെട്ട മൂന്ന് മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] എന്നീ നാല് ജില്ലകളിലൂടെ ഈ നദി കടന്നുപോകുന്നു. മണിമലയാർ യഥാർത്ഥത്തിൽ [[പമ്പാനദി|പമ്പാ]] നദിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുന്നില്ല, മറിച്ച്, പമ്പാനദിയുടെ ഒരു പോഷകനദിയായ കോലറയാർ കല്ലുങ്കലിൽവച്ച് മണിമലയാറിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുകയും പിന്നീട് [[നെടുമ്പുറം|നെടുമ്പുറത്ത്]] വച്ച് മണിമലയാറിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ശാഖകളായി പിരിഞ്ഞ് [[നിരണം]], [[തലവടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തലവടി]], [[എടത്വാ|എടത്വ]], ചങ്ങങ്കരി, [[ചമ്പക്കുളം]], [[നെടുമുടി]], [[ചേന്നംകരി]], ഒടുവിൽ [[കൈനകരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൈനകരി]] എന്നിവിടങ്ങൾ കടന്ന് [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിലേയ്ക്ക്]] ഒഴുകുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്. പമ്പയുടെ മറ്റൊരു ശാഖ വീണ്ടും [[ചേന്നംകരി|ചേന്നങ്കരിയിൽ]] വച്ച് മണിമലയാറുമായി മൂന്നാംമുഖം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് ഹ്രസ്വമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. [[ഏന്തയാർ]], [[കൂട്ടിക്കൽ]], [[മുണ്ടക്കയം]], [[വെള്ളനാടി]], [[എരുമേലി]], [[കൊരട്ടി, കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി|കൊരട്ടി]], [[ചെറുവള്ളി]], [[മണിമല (കോട്ടയം)|മണിമല]], [[കോട്ടാങ്ങൽ]], [[കുളത്തൂർ മൂഴി|കുളത്തൂർമൂഴി]], [[വായ്പ്പൂർ|വായ്പൂർ]], [[മല്ലപ്പള്ളി]], [[വെണ്ണിക്കുളം]] , [[കല്ലൂപ്പാറ]], തലവടി, [[വള്ളംകുളം]], കറ്റോട്, കുറ്റൂർ ([[തിരുവല്ല]] പട്ടണത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങൾ), ഞെട്ടുകരപ്പുറം, പുളികീഴ്, [[നെടുമ്പുറം]], [[നീരേറ്റുപുറം]], അമിച്ചക്കരി, [[മുട്ടാർ]], [[കിടങ്ങറ]], [[പുളിങ്കുന്ന്]], [[വെളിയനാട്]], [[രാമങ്കരി]], [[മങ്കൊമ്പ്]] എന്നിവയാണ് മണിമലയാറിൻ്റെ തീരപ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രധാന ഗ്രാമങ്ങളും പട്ടണങ്ങളും. ഇതിൽ [[തിരുവല്ല]]യാണ് നദീയോരത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പട്ടണം. ഇപ്പോൾ [[തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭമഹാക്ഷേത്രം|തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭ മഹാക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ആറാട്ട്]] നടക്കുന്നത് തുകലശ്ശേരി വഴി ഒഴുകുന്ന നദിയുടെ കൈവഴിയിലാണ്. അതുപോലെ [[ആറന്മുള ഉതൃട്ടാതി വള്ളംകളി|ആറന്മുള ഉതൃട്ടാതി വള്ളംകളിയിലും]] [[വള്ളസദ്യ|വള്ളസദ്യക്കുമായി]] നിലവിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന 52 [[പള്ളിയോടം|പള്ളിയോടങ്ങളിൽ]] വെൺപാല കദളിമംഗലം പള്ളിയോടം മാത്രമാണ് മണിമലയാറ്റിലുള്ള ഒരേയൊരു പള്ളിയോടം (ആറന്മുള ശൈലി ചുണ്ടൻ വള്ളം). എന്നാൽ പണ്ട് കാലത്ത് മണിമലയാറ്റിൽ ഇരവിപേരൂർ, വള്ളംകുളം, ഇരുവെള്ളിപ്പറ എന്നീ പള്ളിയോടങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന മണിമലയാറിലെ ജലത്തിൻ്റെ അളവും മറ്റും പരിശോധിക്കുന്ന കേന്ദ്ര ഗവൺമൻ്റെ സ്ഥാപനമായ സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ മല്ലപ്പള്ളി താലൂക്കിൽ [[കല്ലൂപ്പാറ|കല്ലൂപ്പാറ വില്ലേജിൽ]] M.നോർത്ത് (മടത്തുംഭാഗം, വാർഡ് -7) എന്ന സ്ഥലത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടുന്ന് നൽകുന്ന അളവുകൾ പ്രകാരമാണ് നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് കണക്കാക്കുന്നത്. == ഉത്ഭവയും ഗതിയും == [[ഭൂമിശാസ്ത്രം|ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി]] ഒരു സ്വതന്ത്ര നദിയാണ് മണിമലയാർ. ഈ നദിയിലെ പ്രതിവർഷ ജലപ്രവാഹം 1,560 ക്യുബിക് മീറ്റർ ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അടിയൊഴുക്ക് ഏറെയുള്ള ഒരു നദിയായ ഇതിന് [[പമ്പാനദി|പമ്പാനദിയേക്കാൾ]] കൂടുതൽ അടിയൊഴുക്കുള്ളതായി പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]], [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ട]] പർവ്വതനിരകളിലെ 2,500 അടിയോളം ഉയരത്തിലുള്ള മുത്തവറ മലനിരകളിലെ കോലാഹലമേട് ആണ് ഈ നദിയുടെ പ്രധാന ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കുന്നത്. അവിടെനിന്ന് വാഗമൺ മലനിരകൾക്ക് തെക്കുഭാഗത്തെ അമൃതമേട്ടിലെ (കുരിശുമല) മൂപ്പൻമലയുടെ സമീപത്തുനിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന രണ്ടു ചെറിയ കൈവഴികളാണ് ഇതിന്റെ ഉറവകളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത്. ഇതിൽ ഒരു കൈവഴി വെള്ളച്ചാട്ടമായി സമീപത്തുള്ള മദാമ്മക്കുളത്തിൽ പതിക്കുകയും തുടർന്ന് മലഞ്ചെരുവുകളിലൂടെ പടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ കുത്തനെ ഒഴുകി [[ഇളംകാട്]] ഗ്രാമത്തിന് അടുത്തെത്തുന്നു. അമൃതമേട്ടിലെ തന്നെ ഉപ്പുകുളത്തിൽ പതിക്കുന്ന ഏതാനും നീർച്ചാലുകൾ അവിടെയുള്ള തടയിണ കവിഞ്ഞൊഴുകി വാഗമൺ മലനിരകളുടെ ഭാഗമായ വല്യേന്ത, കൊടുങ്ങ എന്നിവ കടന്ന് [[ഇളംകാട്|ഇളംകാടിനു]] സമീപത്തുവച്ച് ആദ്യത്തെ കൈവഴിയോടു ചേരുന്നു. ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് [[വെംബ്ലി]] ഗ്രാമത്തിലെത്തുമ്പോൾ കിഴക്ക് [[ഉറുമ്പിക്കര|ഉറുമ്പിക്കരയിൽ]] നിന്നുള്ള വെള്ളാപ്പാറ വെള്ളച്ചാട്ടവും, വെംബ്ലി വെള്ളച്ചാട്ടവും പിന്നീട്ട് പാപ്പാനിത്തോട് വെള്ളച്ചാട്ടവും ഇതോട് ചേരുന്നു. [[പെരുവന്താനം|പെരുവന്താനത്തിന്]] കിഴക്ക് പുല്ലുപാറ മലനിരകളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന മറ്റൊരു പോഷകനദിയായ കൊക്കയാർ ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെ കലവറയായ [[കൂട്ടിക്കൽ]] പ്രദേശത്തു വച്ചാണ് പ്രധാന കൈവഴിയോട് ചേരുന്നത്. പുല്ലകയാറ്‌, കൊക്കയാർ, താളുങ്കൽ തോട്‌ എന്നീ മൂന്നു പുഴകൾ സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് കൂട്ടിക്കൽ ഗ്രാമം. തെക്ക് ദിശയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുന്ന നദി [[മുണ്ടക്കയം]] പട്ടണത്തിന് സമീപത്തെത്തുമ്പോൾ [[പാഞ്ചാലിമേട്|പാഞ്ചാലിമേടിന്റെ]] പടിഞ്ഞാറൻ ചെരുവുകളിൽ നിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന നീർച്ചാലുകൾ കൂടിച്ചേർന്ന നെടുംതോടും പിന്നീട് പൈങ്ങണതോടും മഞ്ഞളരുവിയും ഇതുമായി ചേരുന്നു. മുണ്ടക്കയം [[വെള്ളനാടി]] തോട്ടത്തിന് സമീപത്തുള്ള മൂരിക്കയം ആണ് നദിയുടെ ഏറ്റവും ആഴമുള്ളതും അപകടകരവുമായ ഭാഗം.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2012/May/05/two-students-drown-in-manimalayar-364966.html|title=Two students drown in Manimalayar}}</ref> വെള്ളനാടി തോട്ടം പിന്നിട്ട് [[എരുമേലി]] പട്ടണത്തിന് വടക്കുള്ള [[കൊരട്ടി, കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി|കൊരട്ടി]] ഗ്രാമത്തിലെത്തുമ്പോൾ ആദ്യം ഉറുമ്പിൽ പാലത്തിനു സമീപത്തുവച്ച് പേരൂർത്തോടും പിന്നീട് വെൺകുറിഞ്ഞിയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി വടക്കോട്ട് ഒഴുകി എരുമേലി പട്ടണത്തിന് നടുവിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന എരുമേലിത്തോടും ഇതുമായി ലയിക്കുന്നു. വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ് ഒഴുകുന്ന നദി [[വിഴിക്കിത്തോട്|വിഴിക്കിത്തോടിനും]] [[ചേനപ്പാടി|ചേനപ്പാടിക്കും]] മധ്യത്തിലൂടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ ഒഴുകി ചിറ്റാറുമായി ചേർന്ന് [[ചെറുവള്ളി]] ഗ്രാമത്തിന്റെ തെക്കൻ അതിരിലൂടെ [[പൊന്തൻ‌പുഴ|പൊന്തൻപുഴ]] സംരക്ഷിത വനവുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന [[മണിമല (കോട്ടയം)|മണിമല]] പട്ടണത്തിലെത്തുന്നു. പിന്നീടുള്ള നദിയുടെ ഗതി തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിലാണ്. [[കോട്ടാങ്ങൽ|കോട്ടാങ്ങലും]] [[കുളത്തൂർ മൂഴി|കുളത്തൂർമൂഴിയും]] കടന്ന് നദി [[വായ്പ്പൂർ|വായ്പൂരെത്തുന്നു]]. [[മല്ലപ്പള്ളി]] പിന്നീട്ടാൽ നദി തെക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞൊഴുകുന്നു. [[കീഴ്വായ്പൂർ|കീഴ്‌വായ്പൂർ]], [[വെണ്ണിക്കുളം]], [[കല്ലൂപ്പാറ]] എന്നിവിടങ്ങൾ പിന്നിടുന്ന നദി [[കവിയൂർ (പത്തനംതിട്ട)|കവിയൂരിന്]] തെക്കുള്ള കുറ്റൂരെത്തുന്നു. വല്ലപ്പുഴ എന്ന പേരിൽ തിരുവല്ല, വെൺപാല എന്നിവ കടന്ന് നെടുമ്പുറത്ത് എത്തുമ്പോൾ പമ്പാ നദിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യ കൈവഴി കിഴക്കുനിന്ന് വന്നുചേരുന്നു. ആലംതുരുത്തിയിലെത്തുമ്പോൾ പമ്പയുടെ മറ്റൊരു കൈവഴിയായ കുത്തിയതോടും ഇതോട് ചേരുന്നു. പ്രധാന നദി പുളിക്കീഴിൽ നിന്ന് [[നീരേറ്റുപുറം|നീരേറ്റുപുറത്തെത്തി]] വടക്കോട്ടൊഴുകി മുട്ടാറും കടന്ന് [[കിടങ്ങറ]] പിന്നിട്ട് രണ്ട് ശാഖകളായി പിരിയുന്നു. ഇതിൽ പടിഞ്ഞാറേ ശാഖ [[രാമങ്കരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|രാമങ്കരി]], [[പുളിങ്കുന്ന്]], [[മങ്കൊമ്പ്]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി കൈനകരിയിൽ വച്ച് കായലിൽ ചേരുന്നു. കിഴക്കേ ശാഖ കിടങ്ങറയിൽനിന്ന് തുടങ്ങി കുന്നംകരി, വെളിയനാട്, കാവാലം എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ പിന്നിട്ട് കൈനകരിക്ക് കിഴക്കുവശത്തുവച്ച് വേമ്പനാട് കായലിൽ ചേരുന്നു. കടലിലേക്ക് നേരിട്ട് ഒഴുകാത്ത കേരളത്തിലെ നാല് പ്രധാന നദികളിൽ ഒന്നാണിത്. ഈ നദികൾ ([[മീനച്ചിലാർ|മീനച്ചിൽ]], [[പമ്പാനദി|പമ്പ]], [[മണിമലയാർ|മണിമല]], [[അച്ചൻകോവിലാർ|അച്ചൻകോവിൽ]]) വിശാലമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിലേക്കാണ്]] ഒഴുകുന്നത്. ഈ കൂറ്റൻ തടാകത്തിന് [[തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേ|തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേയിലും]] [[തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ട്|തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ടിലുമായി]] രണ്ട് ഔട്ട്‌ലെറ്റുകൾ മാത്രമേയുള്ളു. വേലിയേറ്റ സമയത്ത് കടൽ വെള്ളം കയറുന്നത് തടയാൻ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട രണ്ട് മനുഷ്യ നിർമ്മിത തടയണകളാണിവ. അല്ലാത്തപക്ഷം പ്രദേശത്തെ താഴ്ന്ന നെൽപ്പാടങ്ങൾ (സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ശരാശരി 2.5 മീറ്റർ താഴെ) കൃഷിയോഗ്യമല്ലാതാകുമായിരുന്നു. നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളും ദേവാലയങ്ങളും നദിയോരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. മണിമലയാറും പമ്പാ നദിയും സംഗമിക്കുന്ന ഒരു പുരാതന ഉൾനാടൻ തുറമുഖമായാണ് നിരണം ചരിത്രപരമായി അറിയപ്പെടുന്നത്. മണിമലയാറിനു തീരത്തെ [[കവിയൂർ|കവിയൂരിൽ]] പുരാതന ശിലാക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇപ്പോഴും കാണാൻ കഴിയുന്നു. മധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ ഒരു പ്രധാന ജലമാർഗമാണ് കോട്ടയം-ഇടുക്കി ജില്ലകളിലെ പർവതനിരകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന ഈ നദി. ഇത് മണിമല ജംഗ്ഷനിലെ സമതലപ്രദേശങ്ങളിലെത്തിയശേഷം ഇടനാട്ടിലെ സമതല പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കേരളത്തിലെ നെല്ലറയായി അറിയപ്പെടുന്ന [[കുട്ടനാട്‌|കുട്ടനാട്]] മേഖലയിലൂടെയും ഒഴുകുന്നു. == പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങൾ == ഒരുകാലത്ത് ജലസമൃദ്ധിയോടെ ശാന്തമായി ഒഴുകിയിരുന്ന നദിയിൽ മണൽ മാഫിയ പിടിമുറുക്കിയതോടെ പലയിടത്തും വലിയ കയങ്ങളായി, ചെളിനിറഞ്ഞ്. നദിയുടെ ദിശപോലും മാറി ഒഴുകുന്ന അവസ്ഥയിലായിരിക്കുന്നു.. പ്രകൃതി ചൂഷണം ഏറിയപ്പോൾ നദി അതിന്റെ ശാന്തത കൈവെടിഞ്ഞ് ഉഗ്രതാണ്ഠവമാടാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. നദിയുടെ അടിത്തട്ടിലെ അനിയന്ത്രിതമായ മണൽ ഖനനം നീരൊഴുക്ക് കുറയുന്നതിന് കാരണമായി. അതുപോലെതന്നെ നദിയിലെ മലിനീകരണം ഒരു പ്രധാന പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നമാണ്. മഴക്കാലത്തെ വെള്ളപ്പൊക്കം ജനജീവിതത്തെ ദുസ്സഹമായി ബാധിക്കുന്ന ഒരു വിഷയമാണ്. കഴിഞ്ഞ എട്ടു വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഈ നദി മണിമലയിലും വെള്ളാവൂരിലും പ്രളയമുണ്ടായത് മൂന്നുതവണയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/kottayam/news/localnews-kottayam-beb5hj52|title=എട്ടുവർഷം, മൂന്ന് പ്രളയം...മടുത്ത് മണിമല}}</ref> മണിമലയാറ്റിൽ പത്ത് കിലോമീറ്ററിനുള്ളിൽ നാല് തടയണകളുണ്ട്. മണിമല മൂങ്ങാനി, ഏറത്തുവടകര, മാരൂർകടവ്, പുത്തൂർകടവ്, കുളത്തൂർമൂഴി എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഈ തടയണകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഏകദേശം 25 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഇവയിൽ ചെളി അടിഞ്ഞു കൂടിയതും മാലന്യ നിക്ഷേപവും കാരണം നീരൊഴുക്ക് തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതു കൂടാതെ ആഴം കുറഞ്ഞ നദിയിലെ വെള്ളം പതിവായി കരയിലേയ്ക്ക് കയറുന്നതിനുമിടയാക്കുന്നു. നദിയുടെ കൈവഴികളായ തോടുകൾ പലതും നാമാവശേഷമായതും കൈത്തോടുകൾ അടച്ചതും നദിയോരത്തെ പാടശേഖരങ്ങൾ നികത്തിയതുമെല്ലാം .വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ കാരണങ്ങളിൽ ചിലതു മാത്രമാണ്. '''പ്രധാന പോഷകനദികൾ''' * ഏന്തയാർ * പാപ്പാനിത്തോട് * കൊക്കയാർ * നെടുംതോട് * പൈങ്ങണതോട് * മഞ്ഞളരുവി * പേരൂർത്തോട് * എരുമേലിത്തോട് * ചിറ്റാർ * കുത്തിയതോട് * കോലറയാർ (പമ്പ, മണിമല നദികളുടെ ഒരു പോഷകനദി) * [[വരട്ടാർ]] ==ചിത്രശാല== <gallery> പ്രമാണം:Manimala River.jpg|മണിമലയാർ മണിമലയിൽ പ്രമാണം:River Manimala Manimala.jpg|മണിമലയാർ - മണിമലയ്ക്കു സമീപം മൂങ്ങാനിയിൽ പ്രമാണം:River Manimala Cheruvally.jpg|മണിമലയാർ - എരുമേലി ചെറുവള്ളി ചെക്ക് ഡാമിനു സമീപം പ്രമാണം:Canoe in Manimalayar.JPG|മണിമലയാറിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരു തോണി </gallery><gallery> പ്രമാണം:Manimalayar river @ Pazhayidam.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manimalayar_river_@_Pazhayidam.jpg|പഴയിടം പാലത്തിൽ നിന്ന് പകർത്തിയ മണിമലയാറിന്റെ ദൃശ്യം. പ്രമാണം:Manimala River.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manimala_River.jpg|മണിമല ഗ്രാമത്തിലെത്തുന്ന നദി. പ്രമാണം:The Manimala river in Kerala.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Manimala_river_in_Kerala.jpg|പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ഇരവിപേരൂരിൽ നിന്ന് ചിത്രീകരിച്ച നദി. </gallery> == അവലംബങ്ങൾ == {{commonscat|Manimala River}} {{Reflist}} {{Waters of Kerala}} {{നദി-അപൂർണ്ണം}} {{coord|9|21|N|76|33|E|display=title|region:IN_type:river_source:GNS-enwiki}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:പമ്പാനദി]] jp9qohhjhpue6a3jp3hhiw5m0y9e0pw 4675436 4675435 2026-10-12T07:49:55Z Malikaveedu 16584 /* ഉത്ഭവയും ഗതിയും */ 4675436 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Manimala River}}{{Infobox river|name=മണിമലയാർ|name_native=മണിമലയാർ|name_native_lang=ml|name_other=പുല്ലകയാർ, വല്ലപ്പുഴ, കൊരട്ടിയാർ, വിഷഘ്ന|etymology=|image=File:River Manimala Cheruvally.jpg|image_size=|image_caption=മണിമലയാർ [[ചെറുവള്ളി]]യ്ക്കു സമീപം|image_alt=|map=|map_size=|map_caption=|map_alt=|subdivision_type1=[[രാജ്യം]]|subdivision_name1=[[ഇന്ത്യ]]|subdivision_type2=[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]|subdivision_name2=[[കേരളം]]|subdivision_type3=[[കേരളത്തിലെ ജില്ലകൾ|ജില്ലകൾ]]|subdivision_name3= [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]|subdivision_type4=നദീതീരത്തെ [[നഗരം|നഗരങ്ങളും]] [[ഗ്രാമം|ഗ്രാമങ്ങളും]]|subdivision [[മുണ്ടക്കയം]], [[എരുമേലി]], [[മണിമല]], [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]], [[മല്ലപ്പള്ളി]], [[കവിയൂർ]], [[തിരുവല്ല]], [[കല്ലൂപ്പാറ]], [[പുളിക്കീഴ്]], [[നീരേറ്റുപുറം]], [[തലവടി]], [[ചക്കുളത്ത് കാവ്]], [[മുട്ടാർ]],[[കിടങ്ങറ]], [[വേണാട്ട്കാട്]], [[ചിത്തിരപ്പള്ളി]] |subdivision_type5=|subdivision_name5=<!---------------------- BASIN -->|source1_location=Muthavara hills, [[Western ghats]]|source1_coordinates=|source1_elevation={{cvt|2500|ft|m}}|mouth_location= കിടങ്ങറ കഴിഞ്ഞ് രണ്ടായി പിരിഞ്ഞ് ഒരു ശാഖ പുളിങ്കുന്ന്, മങ്കൊമ്പ് വഴിയും രണ്ടാമത്തെ ശാഖ വെളിയനാട്, കാവാലം വഴിയുമായി കൈനകരിയിലെത്തി വേമ്പനാട് തടാകത്തിൽ പതിക്കുന്നു., പമ്പാനദിയുടെ ഒരു ശാഖ കുത്തിയതോട് എന്ന സ്ഥലത്ത് വച്ച് രണ്ടായി പിരിഞ്ഞ് കല്ലുങ്കലിൽ വെച്ച് മണിമലയാറിൽ ചേരുന്നു. ഏകദേശം അഞ്ച് കിലോമീറ്ററോളം ദൂരം ഒന്നായി ഒഴുകി നെടുമ്പുറത്ത് വച്ച് വീണ്ടും ശാഖകളായി പിരിയുന്നു. നിരണം, തലവടി, എടത്വ, ചമ്പക്കുളം, നെടുമുടി, ചേന്നംകരി എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി കൈനകരിയിൽ വെച്ച് വേമ്പനാട് തടാകത്തിൽ ചേരുന്നു.|mouth_coordinates=|mouth_elevation=|altitude_difference=|progression=|river_system=|basin_size={{Convert|802.90|km2|mi2|abbr=on}}|basin_landmarks=[[കല്ലൂപ്പാറ ഭഗവതിക്ഷേത്രം]],|basin_population=<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->|length={{cvt|91.73|km|mi}}|width_min=|width_avg=|width_max=|depth_min=|depth_avg=|depth_max=|discharge1_location=|discharge1_min=|discharge1_avg=|discharge1_max=<!---------------------- FEATURES -->|tributaries_left=|tributaries_right=|waterbodies=|waterfalls=|bridges=|ports=|custom_label=|custom_data=|extra=}}{{Rivers of Kerala}} [[പ്രമാണം:River. manimala - panoramio.jpg|ലഘുചിത്രം|മണിമലയാർ]] തെക്കൻ കേരളത്തിലൂടെ, പ്രത്യേകിച്ച മധ്യകേരളത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഏകദേശം 92 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഒരു [[നദി|നദിയാണ്]] '''മണിമലയാർ'''. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] ''വിഷഘ്ന'' എന്നൊരു പേരും ഈ നദിയ്ക്കുണ്ട്. ഈ നദീജലത്തിന് വിഷത്തെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം കൊണ്ടാണ് ഈ പേര് ഉണ്ടായതെന്നാണ് ചരിത്രങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഉത്ഭവ സ്ഥാനത്ത് പുല്ലുകയാർ എന്ന പേരിലാണ് ഈ നദി അറിയപ്പെടുന്നത്. ഉപഗ്രഹ ഭൂപടങ്ങൾ പ്രചാരത്തിലാകുന്നതിന് മുമ്പുള്ള കാലത്ത് ഇത് [[പമ്പാനദി|പമ്പാ നദിയുടെ]] ഒരു പോഷകനദിയായി തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും പിന്നീട് ഈ ധാരണ തിരുത്തിക്കുറിക്കപ്പെട്ടു. മണിമലയാർ ഏകദേശം 847 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള വൃഷ്ടിപ്രദേശങ്ങളിലൂടെയാണ് ഒഴുകുന്നത്. ഈ നദി ഒഴുകുന്ന ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ മലനാട്, ഇടനാട്, തീരപ്രദേശം എന്നിങ്ങനെ വ്യക്തമായി നിർവചിക്കപ്പെട്ട മൂന്ന് മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] എന്നീ നാല് ജില്ലകളിലൂടെ ഈ നദി കടന്നുപോകുന്നു. മണിമലയാർ യഥാർത്ഥത്തിൽ [[പമ്പാനദി|പമ്പാ]] നദിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുന്നില്ല, മറിച്ച്, പമ്പാനദിയുടെ ഒരു പോഷകനദിയായ കോലറയാർ കല്ലുങ്കലിൽവച്ച് മണിമലയാറിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുകയും പിന്നീട് [[നെടുമ്പുറം|നെടുമ്പുറത്ത്]] വച്ച് മണിമലയാറിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ശാഖകളായി പിരിഞ്ഞ് [[നിരണം]], [[തലവടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തലവടി]], [[എടത്വാ|എടത്വ]], ചങ്ങങ്കരി, [[ചമ്പക്കുളം]], [[നെടുമുടി]], [[ചേന്നംകരി]], ഒടുവിൽ [[കൈനകരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൈനകരി]] എന്നിവിടങ്ങൾ കടന്ന് [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിലേയ്ക്ക്]] ഒഴുകുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്. പമ്പയുടെ മറ്റൊരു ശാഖ വീണ്ടും [[ചേന്നംകരി|ചേന്നങ്കരിയിൽ]] വച്ച് മണിമലയാറുമായി മൂന്നാംമുഖം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് ഹ്രസ്വമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. [[ഏന്തയാർ]], [[കൂട്ടിക്കൽ]], [[മുണ്ടക്കയം]], [[വെള്ളനാടി]], [[എരുമേലി]], [[കൊരട്ടി, കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി|കൊരട്ടി]], [[ചെറുവള്ളി]], [[മണിമല (കോട്ടയം)|മണിമല]], [[കോട്ടാങ്ങൽ]], [[കുളത്തൂർ മൂഴി|കുളത്തൂർമൂഴി]], [[വായ്പ്പൂർ|വായ്പൂർ]], [[മല്ലപ്പള്ളി]], [[വെണ്ണിക്കുളം]] , [[കല്ലൂപ്പാറ]], തലവടി, [[വള്ളംകുളം]], കറ്റോട്, കുറ്റൂർ ([[തിരുവല്ല]] പട്ടണത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങൾ), ഞെട്ടുകരപ്പുറം, പുളികീഴ്, [[നെടുമ്പുറം]], [[നീരേറ്റുപുറം]], അമിച്ചക്കരി, [[മുട്ടാർ]], [[കിടങ്ങറ]], [[പുളിങ്കുന്ന്]], [[വെളിയനാട്]], [[രാമങ്കരി]], [[മങ്കൊമ്പ്]] എന്നിവയാണ് മണിമലയാറിൻ്റെ തീരപ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രധാന ഗ്രാമങ്ങളും പട്ടണങ്ങളും. ഇതിൽ [[തിരുവല്ല]]യാണ് നദീയോരത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പട്ടണം. ഇപ്പോൾ [[തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭമഹാക്ഷേത്രം|തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭ മഹാക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ആറാട്ട്]] നടക്കുന്നത് തുകലശ്ശേരി വഴി ഒഴുകുന്ന നദിയുടെ കൈവഴിയിലാണ്. അതുപോലെ [[ആറന്മുള ഉതൃട്ടാതി വള്ളംകളി|ആറന്മുള ഉതൃട്ടാതി വള്ളംകളിയിലും]] [[വള്ളസദ്യ|വള്ളസദ്യക്കുമായി]] നിലവിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന 52 [[പള്ളിയോടം|പള്ളിയോടങ്ങളിൽ]] വെൺപാല കദളിമംഗലം പള്ളിയോടം മാത്രമാണ് മണിമലയാറ്റിലുള്ള ഒരേയൊരു പള്ളിയോടം (ആറന്മുള ശൈലി ചുണ്ടൻ വള്ളം). എന്നാൽ പണ്ട് കാലത്ത് മണിമലയാറ്റിൽ ഇരവിപേരൂർ, വള്ളംകുളം, ഇരുവെള്ളിപ്പറ എന്നീ പള്ളിയോടങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന മണിമലയാറിലെ ജലത്തിൻ്റെ അളവും മറ്റും പരിശോധിക്കുന്ന കേന്ദ്ര ഗവൺമൻ്റെ സ്ഥാപനമായ സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ മല്ലപ്പള്ളി താലൂക്കിൽ [[കല്ലൂപ്പാറ|കല്ലൂപ്പാറ വില്ലേജിൽ]] M.നോർത്ത് (മടത്തുംഭാഗം, വാർഡ് -7) എന്ന സ്ഥലത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടുന്ന് നൽകുന്ന അളവുകൾ പ്രകാരമാണ് നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് കണക്കാക്കുന്നത്. == ഉത്ഭവയും ഗതിയും == [[ഭൂമിശാസ്ത്രം|ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി]] ഒരു സ്വതന്ത്ര നദിയാണ് മണിമലയാർ. ഈ നദിയിലെ പ്രതിവർഷ ജലപ്രവാഹം 1,560 ക്യുബിക് മീറ്റർ ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അടിയൊഴുക്ക് ഏറെയുള്ള ഒരു നദിയായ ഇതിന് [[പമ്പാനദി|പമ്പാനദിയേക്കാൾ]] കൂടുതൽ അടിയൊഴുക്കുള്ളതായി പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]], [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ട]] പർവ്വതനിരകളിലെ 2,500 അടിയോളം ഉയരത്തിലുള്ള മുത്തവറ മലനിരകളിലെ കോലാഹലമേട് ആണ് ഈ നദിയുടെ പ്രധാന ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കുന്നത്. അവിടെനിന്ന് വാഗമൺ മലനിരകൾക്ക് തെക്കുഭാഗത്തെ അമൃതമേട്ടിലെ (കുരിശുമല) മൂപ്പൻമലയുടെ സമീപത്തുകൂടി ഒഴുകിയെത്തുന്ന രണ്ടു ചെറിയ കൈവഴികളാണ് ഇതിന്റെ ഉറവകളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത്. ഇതിൽ ഒരു കൈവഴി വെള്ളച്ചാട്ടമായി സമീപത്തുള്ള മദാമ്മക്കുളത്തിൽ പതിക്കുകയും തുടർന്ന് മലഞ്ചെരുവുകളിലൂടെ പടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ കുത്തനെ ഒഴുകി [[ഇളംകാട്]] ഗ്രാമത്തിന് അടുത്തെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അമൃതമേട്ടിലെ തന്നെ ഉപ്പുകുളത്തിൽ പതിക്കുന്ന ഏതാനും നീർച്ചാലുകൾ അവിടെയുള്ള തടയിണ കവിഞ്ഞൊഴുകി വാഗമൺ മലനിരകളുടെ തന്നെ ഭാഗമായ വല്യേന്ത, കൊടുങ്ങ എന്നിവ കടന്ന് [[ഇളംകാട്|ഇളംകാടിനു]] സമീപത്തുവച്ച് ആദ്യത്തെ കൈവഴിയോടു ചേരുന്നു. ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് [[വെംബ്ലി]] ഗ്രാമത്തിലെത്തുമ്പോൾ കിഴക്ക് [[ഉറുമ്പിക്കര|ഉറുമ്പിക്കരയിൽ]] നിന്നുള്ള വെള്ളാപ്പാറ വെള്ളച്ചാട്ടവും, വെംബ്ലി വെള്ളച്ചാട്ടവും പിന്നീട്ട് പാപ്പാനിത്തോട് വെള്ളച്ചാട്ടവും ഇതോട് ചേരുന്നു. [[പെരുവന്താനം|പെരുവന്താനത്തിന്]] കിഴക്ക് പുല്ലുപാറ മലനിരകളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന മറ്റൊരു പോഷകനദിയായ കൊക്കയാർ ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെ കലവറയായ [[കൂട്ടിക്കൽ]] പ്രദേശത്തു വച്ചാണ് പ്രധാന കൈവഴിയോട് ചേരുന്നത്. പുല്ലകയാറ്‌, കൊക്കയാർ, താളുങ്കൽ തോട്‌ എന്നീ മൂന്നു പുഴകൾ സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് കൂട്ടിക്കൽ ഗ്രാമം. തെക്ക് ദിശയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുന്ന നദി [[മുണ്ടക്കയം]] പട്ടണത്തിന് സമീപത്തെത്തുമ്പോൾ [[പാഞ്ചാലിമേട്|പാഞ്ചാലിമേടിന്റെ]] പടിഞ്ഞാറൻ ചെരുവുകളിൽ നിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന നീർച്ചാലുകൾ കൂടിച്ചേർന്ന നെടുംതോടും പിന്നീട് പൈങ്ങണതോടും മഞ്ഞളരുവിയും ഇതുമായി ചേരുന്നു. മുണ്ടക്കയം [[വെള്ളനാടി]] തോട്ടത്തിന് സമീപത്തുള്ള മൂരിക്കയം ആണ് നദിയുടെ ഏറ്റവും ആഴമുള്ളതും അപകടകരവുമായ ഭാഗം.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2012/May/05/two-students-drown-in-manimalayar-364966.html|title=Two students drown in Manimalayar}}</ref> വെള്ളനാടി തോട്ടം പിന്നിട്ട് [[എരുമേലി]] പട്ടണത്തിന് വടക്കുള്ള [[കൊരട്ടി, കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി|കൊരട്ടി]] ഗ്രാമത്തിലെത്തുമ്പോൾ ആദ്യം ഉറുമ്പിൽ പാലത്തിനു സമീപത്തുവച്ച് പേരൂർത്തോടും പിന്നീട് വെൺകുറിഞ്ഞിയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി വടക്കോട്ട് ഒഴുകി എരുമേലി പട്ടണത്തിന് നടുവിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന എരുമേലിത്തോടും ഇതുമായി ലയിക്കുന്നു. വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ് ഒഴുകുന്ന നദി [[വിഴിക്കിത്തോട്|വിഴിക്കിത്തോടിനും]] [[ചേനപ്പാടി|ചേനപ്പാടിക്കും]] മധ്യത്തിലൂടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ ഒഴുകി ചിറ്റാറുമായി ചേർന്ന് [[ചെറുവള്ളി]] ഗ്രാമത്തിന്റെ തെക്കൻ അതിരിലൂടെ [[പൊന്തൻ‌പുഴ|പൊന്തൻപുഴ]] സംരക്ഷിത വനവുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന [[മണിമല (കോട്ടയം)|മണിമല]] പട്ടണത്തിലെത്തുന്നു. പിന്നീടുള്ള നദിയുടെ ഗതി തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിലാണ്. [[കോട്ടാങ്ങൽ|കോട്ടാങ്ങലും]] [[കുളത്തൂർ മൂഴി|കുളത്തൂർമൂഴിയും]] കടന്ന് നദി [[വായ്പ്പൂർ|വായ്പൂരെത്തുന്നു]]. [[മല്ലപ്പള്ളി]] പിന്നീട്ടാൽ നദി തെക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞൊഴുകുന്നു. [[കീഴ്വായ്പൂർ|കീഴ്‌വായ്പൂർ]], [[വെണ്ണിക്കുളം]], [[കല്ലൂപ്പാറ]] എന്നിവിടങ്ങൾ പിന്നിടുന്ന നദി [[കവിയൂർ (പത്തനംതിട്ട)|കവിയൂരിന്]] തെക്കുള്ള കുറ്റൂരെത്തുന്നു. വല്ലപ്പുഴ എന്ന പേരിൽ തിരുവല്ല, വെൺപാല എന്നിവ കടന്ന് നെടുമ്പുറത്ത് എത്തുമ്പോൾ പമ്പാ നദിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യ കൈവഴി കിഴക്കുനിന്ന് വന്നുചേരുന്നു. ആലംതുരുത്തിയിലെത്തുമ്പോൾ പമ്പയുടെ മറ്റൊരു കൈവഴിയായ കുത്തിയതോടും ഇതോട് ചേരുന്നു. പ്രധാന നദി പുളിക്കീഴിൽ നിന്ന് [[നീരേറ്റുപുറം|നീരേറ്റുപുറത്തെത്തി]] വടക്കോട്ടൊഴുകി മുട്ടാറും കടന്ന് [[കിടങ്ങറ]] പിന്നിട്ട് രണ്ട് ശാഖകളായി പിരിയുന്നു. ഇതിൽ പടിഞ്ഞാറേ ശാഖ [[രാമങ്കരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|രാമങ്കരി]], [[പുളിങ്കുന്ന്]], [[മങ്കൊമ്പ്]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി കൈനകരിയിൽ വച്ച് കായലിൽ ചേരുന്നു. കിഴക്കേ ശാഖ കിടങ്ങറയിൽനിന്ന് തുടങ്ങി കുന്നംകരി, വെളിയനാട്, കാവാലം എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ പിന്നിട്ട് കൈനകരിക്ക് കിഴക്കുവശത്തുവച്ച് വേമ്പനാട് കായലിൽ ചേരുന്നു. കടലിലേക്ക് നേരിട്ട് ഒഴുകാത്ത കേരളത്തിലെ നാല് പ്രധാന നദികളിൽ ഒന്നാണിത്. ഈ നദികൾ ([[മീനച്ചിലാർ|മീനച്ചിൽ]], [[പമ്പാനദി|പമ്പ]], [[മണിമലയാർ|മണിമല]], [[അച്ചൻകോവിലാർ|അച്ചൻകോവിൽ]]) വിശാലമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിലേക്കാണ്]] ഒഴുകുന്നത്. ഈ കൂറ്റൻ തടാകത്തിന് [[തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേ|തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേയിലും]] [[തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ട്|തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ടിലുമായി]] രണ്ട് ഔട്ട്‌ലെറ്റുകൾ മാത്രമേയുള്ളു. വേലിയേറ്റ സമയത്ത് കടൽ വെള്ളം കയറുന്നത് തടയാൻ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട രണ്ട് മനുഷ്യ നിർമ്മിത തടയണകളാണിവ. അല്ലാത്തപക്ഷം പ്രദേശത്തെ താഴ്ന്ന നെൽപ്പാടങ്ങൾ (സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ശരാശരി 2.5 മീറ്റർ താഴെ) കൃഷിയോഗ്യമല്ലാതാകുമായിരുന്നു. നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളും ദേവാലയങ്ങളും നദിയോരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. മണിമലയാറും പമ്പാ നദിയും സംഗമിക്കുന്ന ഒരു പുരാതന ഉൾനാടൻ തുറമുഖമായാണ് നിരണം ചരിത്രപരമായി അറിയപ്പെടുന്നത്. മണിമലയാറിനു തീരത്തെ [[കവിയൂർ|കവിയൂരിൽ]] പുരാതന ശിലാക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇപ്പോഴും കാണാൻ കഴിയുന്നു. മധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ ഒരു പ്രധാന ജലമാർഗമാണ് കോട്ടയം-ഇടുക്കി ജില്ലകളിലെ പർവതനിരകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന ഈ നദി. ഇത് മണിമല ജംഗ്ഷനിലെ സമതലപ്രദേശങ്ങളിലെത്തിയശേഷം ഇടനാട്ടിലെ സമതല പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കേരളത്തിലെ നെല്ലറയായി അറിയപ്പെടുന്ന [[കുട്ടനാട്‌|കുട്ടനാട്]] മേഖലയിലൂടെയും ഒഴുകുന്നു. == പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങൾ == ഒരുകാലത്ത് ജലസമൃദ്ധിയോടെ ശാന്തമായി ഒഴുകിയിരുന്ന നദിയിൽ മണൽ മാഫിയ പിടിമുറുക്കിയതോടെ പലയിടത്തും വലിയ കയങ്ങളായി, ചെളിനിറഞ്ഞ്. നദിയുടെ ദിശപോലും മാറി ഒഴുകുന്ന അവസ്ഥയിലായിരിക്കുന്നു.. പ്രകൃതി ചൂഷണം ഏറിയപ്പോൾ നദി അതിന്റെ ശാന്തത കൈവെടിഞ്ഞ് ഉഗ്രതാണ്ഠവമാടാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. നദിയുടെ അടിത്തട്ടിലെ അനിയന്ത്രിതമായ മണൽ ഖനനം നീരൊഴുക്ക് കുറയുന്നതിന് കാരണമായി. അതുപോലെതന്നെ നദിയിലെ മലിനീകരണം ഒരു പ്രധാന പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നമാണ്. മഴക്കാലത്തെ വെള്ളപ്പൊക്കം ജനജീവിതത്തെ ദുസ്സഹമായി ബാധിക്കുന്ന ഒരു വിഷയമാണ്. കഴിഞ്ഞ എട്ടു വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഈ നദി മണിമലയിലും വെള്ളാവൂരിലും പ്രളയമുണ്ടായത് മൂന്നുതവണയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/kottayam/news/localnews-kottayam-beb5hj52|title=എട്ടുവർഷം, മൂന്ന് പ്രളയം...മടുത്ത് മണിമല}}</ref> മണിമലയാറ്റിൽ പത്ത് കിലോമീറ്ററിനുള്ളിൽ നാല് തടയണകളുണ്ട്. മണിമല മൂങ്ങാനി, ഏറത്തുവടകര, മാരൂർകടവ്, പുത്തൂർകടവ്, കുളത്തൂർമൂഴി എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഈ തടയണകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഏകദേശം 25 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഇവയിൽ ചെളി അടിഞ്ഞു കൂടിയതും മാലന്യ നിക്ഷേപവും കാരണം നീരൊഴുക്ക് തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതു കൂടാതെ ആഴം കുറഞ്ഞ നദിയിലെ വെള്ളം പതിവായി കരയിലേയ്ക്ക് കയറുന്നതിനുമിടയാക്കുന്നു. നദിയുടെ കൈവഴികളായ തോടുകൾ പലതും നാമാവശേഷമായതും കൈത്തോടുകൾ അടച്ചതും നദിയോരത്തെ പാടശേഖരങ്ങൾ നികത്തിയതുമെല്ലാം .വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ കാരണങ്ങളിൽ ചിലതു മാത്രമാണ്. '''പ്രധാന പോഷകനദികൾ''' * ഏന്തയാർ * പാപ്പാനിത്തോട് * കൊക്കയാർ * നെടുംതോട് * പൈങ്ങണതോട് * മഞ്ഞളരുവി * പേരൂർത്തോട് * എരുമേലിത്തോട് * ചിറ്റാർ * കുത്തിയതോട് * കോലറയാർ (പമ്പ, മണിമല നദികളുടെ ഒരു പോഷകനദി) * [[വരട്ടാർ]] ==ചിത്രശാല== <gallery> പ്രമാണം:Manimala River.jpg|മണിമലയാർ മണിമലയിൽ പ്രമാണം:River Manimala Manimala.jpg|മണിമലയാർ - മണിമലയ്ക്കു സമീപം മൂങ്ങാനിയിൽ പ്രമാണം:River Manimala Cheruvally.jpg|മണിമലയാർ - എരുമേലി ചെറുവള്ളി ചെക്ക് ഡാമിനു സമീപം പ്രമാണം:Canoe in Manimalayar.JPG|മണിമലയാറിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരു തോണി </gallery><gallery> പ്രമാണം:Manimalayar river @ Pazhayidam.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manimalayar_river_@_Pazhayidam.jpg|പഴയിടം പാലത്തിൽ നിന്ന് പകർത്തിയ മണിമലയാറിന്റെ ദൃശ്യം. പ്രമാണം:Manimala River.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manimala_River.jpg|മണിമല ഗ്രാമത്തിലെത്തുന്ന നദി. പ്രമാണം:The Manimala river in Kerala.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Manimala_river_in_Kerala.jpg|പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ഇരവിപേരൂരിൽ നിന്ന് ചിത്രീകരിച്ച നദി. </gallery> == അവലംബങ്ങൾ == {{commonscat|Manimala River}} {{Reflist}} {{Waters of Kerala}} {{നദി-അപൂർണ്ണം}} {{coord|9|21|N|76|33|E|display=title|region:IN_type:river_source:GNS-enwiki}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:പമ്പാനദി]] c2x3hb8dw0fxfora461v178cqcom3yr 4675439 4675436 2026-10-12T07:53:02Z Malikaveedu 16584 4675439 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Manimala River}}{{Infobox river|name=മണിമലയാർ|name_native=മണിമലയാർ|name_native_lang=ml|name_other=പുല്ലകയാർ, വല്ലപ്പുഴ, കൊരട്ടിയാർ, വിഷഘ്ന|etymology=|image=File:River Manimala Cheruvally.jpg|image_size=|image_caption=മണിമലയാർ [[ചെറുവള്ളി]]യ്ക്കു സമീപം|image_alt=|map=|map_size=|map_caption=|map_alt=|subdivision_type1=[[രാജ്യം]]|subdivision_name1=[[ഇന്ത്യ]]|subdivision_type2=[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]|subdivision_name2=[[കേരളം]]|subdivision_type3=[[കേരളത്തിലെ ജില്ലകൾ|ജില്ലകൾ]]|subdivision_name3= [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]|subdivision_type4=നദീതീരത്തെ [[നഗരം|നഗരങ്ങളും]] [[ഗ്രാമം|ഗ്രാമങ്ങളും]]|subdivision [[മുണ്ടക്കയം]], [[എരുമേലി]], [[മണിമല]], [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]], [[മല്ലപ്പള്ളി]], [[കവിയൂർ]], [[തിരുവല്ല]], [[കല്ലൂപ്പാറ]], [[പുളിക്കീഴ്]], [[നീരേറ്റുപുറം]], [[തലവടി]], [[ചക്കുളത്ത് കാവ്]], [[മുട്ടാർ]],[[കിടങ്ങറ]], [[വേണാട്ട്കാട്]], [[ചിത്തിരപ്പള്ളി]] |subdivision_type5=|subdivision_name5=<!---------------------- BASIN -->|source1_location=Muthavara hills, [[Western ghats]]|source1_coordinates=|source1_elevation={{cvt|2500|ft|m}}|mouth_location= കിടങ്ങറ കഴിഞ്ഞ് രണ്ടായി പിരിഞ്ഞ് ഒരു ശാഖ പുളിങ്കുന്ന്, മങ്കൊമ്പ് വഴിയും രണ്ടാമത്തെ ശാഖ വെളിയനാട്, കാവാലം വഴിയുമായി കൈനകരിയിലെത്തി വേമ്പനാട് തടാകത്തിൽ പതിക്കുന്നു., പമ്പാനദിയുടെ ഒരു ശാഖ കുത്തിയതോട് എന്ന സ്ഥലത്ത് വച്ച് രണ്ടായി പിരിഞ്ഞ് കല്ലുങ്കലിൽ വെച്ച് മണിമലയാറിൽ ചേരുന്നു. ഏകദേശം അഞ്ച് കിലോമീറ്ററോളം ദൂരം ഒന്നായി ഒഴുകി നെടുമ്പുറത്ത് വച്ച് വീണ്ടും ശാഖകളായി പിരിയുന്നു. നിരണം, തലവടി, എടത്വ, ചമ്പക്കുളം, നെടുമുടി, ചേന്നംകരി എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി കൈനകരിയിൽ വെച്ച് വേമ്പനാട് തടാകത്തിൽ ചേരുന്നു.|mouth_coordinates=|mouth_elevation=|altitude_difference=|progression=|river_system=|basin_size={{Convert|802.90|km2|mi2|abbr=on}}|basin_landmarks=[[കല്ലൂപ്പാറ ഭഗവതിക്ഷേത്രം]],|basin_population=<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->|length={{cvt|91.73|km|mi}}|width_min=|width_avg=|width_max=|depth_min=|depth_avg=|depth_max=|discharge1_location=|discharge1_min=|discharge1_avg=|discharge1_max=<!---------------------- FEATURES -->|tributaries_left=|tributaries_right=|waterbodies=|waterfalls=|bridges=|ports=|custom_label=|custom_data=|extra=}}{{Rivers of Kerala}} [[പ്രമാണം:River. manimala - panoramio.jpg|ലഘുചിത്രം|മണിമലയാർ]] തെക്കൻ കേരളത്തിലൂടെ, പ്രത്യേകിച്ച മധ്യകേരളത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഏകദേശം 92 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഒരു [[നദി|നദിയാണ്]] '''മണിമലയാർ'''. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] ''വിഷഘ്ന'' എന്നൊരു പേരും ഈ നദിയ്ക്കുണ്ട്. ഈ നദീജലത്തിന് വിഷത്തെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം കൊണ്ടാണ് ഈ പേര് ഉണ്ടായതെന്നാണ് ചരിത്രങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഉത്ഭവ സ്ഥാനത്ത് പുല്ലുകയാർ എന്ന പേരിലാണ് ഈ നദി അറിയപ്പെടുന്നത്. ഉപഗ്രഹ ഭൂപടങ്ങൾ പ്രചാരത്തിലാകുന്നതിന് മുമ്പുള്ള കാലത്ത് ഇത് [[പമ്പാനദി|പമ്പാ നദിയുടെ]] ഒരു പോഷകനദിയായി തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും പിന്നീട് ഈ ധാരണ തിരുത്തിക്കുറിക്കപ്പെട്ടു. മണിമലയാർ ഏകദേശം 847 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള വൃഷ്ടിപ്രദേശങ്ങളിലൂടെയാണ് ഒഴുകുന്നത്. ഈ നദി ഒഴുകുന്ന ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ മലനാട്, ഇടനാട്, തീരപ്രദേശം എന്നിങ്ങനെ വ്യക്തമായി നിർവചിക്കപ്പെട്ട മൂന്ന് മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] എന്നീ നാല് ജില്ലകളിലൂടെ ഈ നദി കടന്നുപോകുന്നു. മണിമലയാർ യഥാർത്ഥത്തിൽ [[പമ്പാനദി|പമ്പാ]] നദിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുന്നില്ല, മറിച്ച്, പമ്പാനദിയുടെ ഒരു പോഷകനദിയായ കോലറയാർ കല്ലുങ്കലിൽവച്ച് മണിമലയാറിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുകയും പിന്നീട് [[നെടുമ്പുറം|നെടുമ്പുറത്ത്]] വച്ച് മണിമലയാറിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ശാഖകളായി പിരിഞ്ഞ് [[നിരണം]], [[തലവടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തലവടി]], [[എടത്വാ|എടത്വ]], ചങ്ങങ്കരി, [[ചമ്പക്കുളം]], [[നെടുമുടി]], [[ചേന്നംകരി]], ഒടുവിൽ [[കൈനകരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൈനകരി]] എന്നിവിടങ്ങൾ കടന്ന് [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിലേയ്ക്ക്]] ഒഴുകുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്. പമ്പയുടെ മറ്റൊരു ശാഖ വീണ്ടും [[ചേന്നംകരി|ചേന്നങ്കരിയിൽ]] വച്ച് മണിമലയാറുമായി മൂന്നാംമുഖം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് ഹ്രസ്വമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. [[ഏന്തയാർ]], [[കൂട്ടിക്കൽ]], [[മുണ്ടക്കയം]], [[വെള്ളനാടി]], [[എരുമേലി]], [[കൊരട്ടി, കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി|കൊരട്ടി]], [[ചെറുവള്ളി]], [[മണിമല (കോട്ടയം)|മണിമല]], [[കോട്ടാങ്ങൽ]], [[കുളത്തൂർ മൂഴി|കുളത്തൂർമൂഴി]], [[വായ്പ്പൂർ|വായ്പൂർ]], [[മല്ലപ്പള്ളി]], [[വെണ്ണിക്കുളം]] , [[കല്ലൂപ്പാറ]], തലവടി, [[വള്ളംകുളം]], കറ്റോട്, കുറ്റൂർ ([[തിരുവല്ല]] പട്ടണത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങൾ), ഞെട്ടുകരപ്പുറം, പുളികീഴ്, [[നെടുമ്പുറം]], [[നീരേറ്റുപുറം]], അമിച്ചക്കരി, [[മുട്ടാർ]], [[കിടങ്ങറ]], [[പുളിങ്കുന്ന്]], [[വെളിയനാട്]], [[രാമങ്കരി]], [[മങ്കൊമ്പ്]] എന്നിവയാണ് മണിമലയാറിൻ്റെ തീരപ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രധാന ഗ്രാമങ്ങളും പട്ടണങ്ങളും. ഇതിൽ [[തിരുവല്ല]]യാണ് നദീയോരത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പട്ടണം. ഇപ്പോൾ [[തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭമഹാക്ഷേത്രം|തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭ മഹാക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ആറാട്ട്]] നടക്കുന്നത് തുകലശ്ശേരി വഴി ഒഴുകുന്ന നദിയുടെ കൈവഴിയിലാണ്. അതുപോലെ [[ആറന്മുള ഉതൃട്ടാതി വള്ളംകളി|ആറന്മുള ഉതൃട്ടാതി വള്ളംകളിയിലും]] [[വള്ളസദ്യ|വള്ളസദ്യക്കുമായി]] നിലവിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന 52 [[പള്ളിയോടം|പള്ളിയോടങ്ങളിൽ]] വെൺപാല കദളിമംഗലം പള്ളിയോടം മാത്രമാണ് മണിമലയാറ്റിലുള്ള ഒരേയൊരു പള്ളിയോടം (ആറന്മുള ശൈലി ചുണ്ടൻ വള്ളം). എന്നാൽ പണ്ട് കാലത്ത് മണിമലയാറ്റിൽ ഇരവിപേരൂർ, വള്ളംകുളം, ഇരുവെള്ളിപ്പറ എന്നീ പള്ളിയോടങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന മണിമലയാറിലെ ജലത്തിൻ്റെ അളവും മറ്റും പരിശോധിക്കുന്ന കേന്ദ്ര ഗവൺമൻ്റെ സ്ഥാപനമായ സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ മല്ലപ്പള്ളി താലൂക്കിൽ [[കല്ലൂപ്പാറ|കല്ലൂപ്പാറ വില്ലേജിൽ]] M.നോർത്ത് (മടത്തുംഭാഗം, വാർഡ് -7) എന്ന സ്ഥലത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടുന്ന് നൽകുന്ന അളവുകൾ പ്രകാരമാണ് നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് കണക്കാക്കുന്നത്. == ഉത്ഭവയും ഗതിയും == [[ഭൂമിശാസ്ത്രം|ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി]] ഒരു സ്വതന്ത്ര നദിയാണ് മണിമലയാർ. ഈ നദിയിലെ പ്രതിവർഷ ജലപ്രവാഹം 1,560 ക്യുബിക് മീറ്റർ ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അടിയൊഴുക്ക് ഏറെയുള്ള ഒരു നദിയായ ഇതിന് [[പമ്പാനദി|പമ്പാനദിയേക്കാൾ]] കൂടുതൽ അടിയൊഴുക്കുള്ളതായി പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]], [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ട]] പർവ്വതനിരകളിലെ 2,500 അടിയോളം ഉയരത്തിലുള്ള മുത്തവറ മലനിരകളിലെ കോലാഹലമേട് ആണ് ഈ നദിയുടെ പ്രധാന ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കുന്നത്. കോലാഹലമേട്ടിൽനിന്നുതന്നെയാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന നദിയായ മീനച്ചിലറിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദികളും ഉറവെടുക്കുന്നത്. അവിടെനിന്ന് വാഗമൺ മലനിരകൾക്ക് തെക്കുഭാഗത്തെ അമൃതമേട്ടിലെ (കുരിശുമല) മൂപ്പൻമലയുടെ സമീപത്തുകൂടി ഒഴുകിയെത്തുന്ന രണ്ടു ചെറിയ കൈവഴികളാണ് ഇതിന്റെ ഉറവകളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത്. ഇതിൽ ഒരു കൈവഴി വെള്ളച്ചാട്ടമായി സമീപത്തുള്ള മദാമ്മക്കുളത്തിൽ പതിക്കുകയും തുടർന്ന് മലഞ്ചെരുവുകളിലൂടെ പടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ കുത്തനെ ഒഴുകി [[ഇളംകാട്]] ഗ്രാമത്തിന് അടുത്തെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അമൃതമേട്ടിലെ തന്നെ ഉപ്പുകുളത്തിൽ പതിക്കുന്ന ഏതാനും നീർച്ചാലുകൾ അവിടെയുള്ള തടയിണ കവിഞ്ഞൊഴുകി വാഗമൺ മലനിരകളുടെ തന്നെ ഭാഗമായ വല്യേന്ത, കൊടുങ്ങ എന്നിവ കടന്ന് [[ഇളംകാട്|ഇളംകാടിനു]] സമീപത്തുവച്ച് ആദ്യത്തെ കൈവഴിയോടു ചേരുന്നു. ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് [[വെംബ്ലി]] ഗ്രാമത്തിലെത്തുമ്പോൾ കിഴക്ക് [[ഉറുമ്പിക്കര|ഉറുമ്പിക്കരയിൽ]] നിന്നുള്ള വെള്ളാപ്പാറ വെള്ളച്ചാട്ടവും, വെംബ്ലി വെള്ളച്ചാട്ടവും പിന്നീട്ട് പാപ്പാനിത്തോട് വെള്ളച്ചാട്ടവും ഇതോട് ചേരുന്നു. [[പെരുവന്താനം|പെരുവന്താനത്തിന്]] കിഴക്ക് പുല്ലുപാറ മലനിരകളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന മറ്റൊരു പോഷകനദിയായ കൊക്കയാർ ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെ കലവറയായ [[കൂട്ടിക്കൽ]] പ്രദേശത്തു വച്ചാണ് പ്രധാന കൈവഴിയോട് ചേരുന്നത്. പുല്ലകയാറ്‌, കൊക്കയാർ, താളുങ്കൽ തോട്‌ എന്നീ മൂന്നു പുഴകൾ സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് കൂട്ടിക്കൽ ഗ്രാമം. തെക്ക് ദിശയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുന്ന നദി [[മുണ്ടക്കയം]] പട്ടണത്തിന് സമീപത്തെത്തുമ്പോൾ [[പാഞ്ചാലിമേട്|പാഞ്ചാലിമേടിന്റെ]] പടിഞ്ഞാറൻ ചെരുവുകളിൽ നിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന നീർച്ചാലുകൾ കൂടിച്ചേർന്ന നെടുംതോടും പിന്നീട് പൈങ്ങണതോടും മഞ്ഞളരുവിയും ഇതുമായി ചേരുന്നു. മുണ്ടക്കയം [[വെള്ളനാടി]] തോട്ടത്തിന് സമീപത്തുള്ള മൂരിക്കയം ആണ് നദിയുടെ ഏറ്റവും ആഴമുള്ളതും അപകടകരവുമായ ഭാഗം.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2012/May/05/two-students-drown-in-manimalayar-364966.html|title=Two students drown in Manimalayar}}</ref> വെള്ളനാടി തോട്ടം പിന്നിട്ട് [[എരുമേലി]] പട്ടണത്തിന് വടക്കുള്ള [[കൊരട്ടി, കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി|കൊരട്ടി]] ഗ്രാമത്തിലെത്തുമ്പോൾ ആദ്യം ഉറുമ്പിൽ പാലത്തിനു സമീപത്തുവച്ച് പേരൂർത്തോടും പിന്നീട് വെൺകുറിഞ്ഞിയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി വടക്കോട്ട് ഒഴുകി എരുമേലി പട്ടണത്തിന് നടുവിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന എരുമേലിത്തോടും ഇതുമായി ലയിക്കുന്നു. വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ് ഒഴുകുന്ന നദി [[വിഴിക്കിത്തോട്|വിഴിക്കിത്തോടിനും]] [[ചേനപ്പാടി|ചേനപ്പാടിക്കും]] മധ്യത്തിലൂടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ ഒഴുകി ചിറ്റാറുമായി ചേർന്ന് [[ചെറുവള്ളി]] ഗ്രാമത്തിന്റെ തെക്കൻ അതിരിലൂടെ [[പൊന്തൻ‌പുഴ|പൊന്തൻപുഴ]] സംരക്ഷിത വനവുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന [[മണിമല (കോട്ടയം)|മണിമല]] പട്ടണത്തിലെത്തുന്നു. പിന്നീടുള്ള നദിയുടെ ഗതി തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിലാണ്. [[കോട്ടാങ്ങൽ|കോട്ടാങ്ങലും]] [[കുളത്തൂർ മൂഴി|കുളത്തൂർമൂഴിയും]] കടന്ന് നദി [[വായ്പ്പൂർ|വായ്പൂരെത്തുന്നു]]. [[മല്ലപ്പള്ളി]] പിന്നീട്ടാൽ നദി തെക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞൊഴുകുന്നു. [[കീഴ്വായ്പൂർ|കീഴ്‌വായ്പൂർ]], [[വെണ്ണിക്കുളം]], [[കല്ലൂപ്പാറ]] എന്നിവിടങ്ങൾ പിന്നിടുന്ന നദി [[കവിയൂർ (പത്തനംതിട്ട)|കവിയൂരിന്]] തെക്കുള്ള കുറ്റൂരെത്തുന്നു. വല്ലപ്പുഴ എന്ന പേരിൽ തിരുവല്ല, വെൺപാല എന്നിവ കടന്ന് നെടുമ്പുറത്ത് എത്തുമ്പോൾ പമ്പാ നദിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യ കൈവഴി കിഴക്കുനിന്ന് വന്നുചേരുന്നു. ആലംതുരുത്തിയിലെത്തുമ്പോൾ പമ്പയുടെ മറ്റൊരു കൈവഴിയായ കുത്തിയതോടും ഇതോട് ചേരുന്നു. പ്രധാന നദി പുളിക്കീഴിൽ നിന്ന് [[നീരേറ്റുപുറം|നീരേറ്റുപുറത്തെത്തി]] വടക്കോട്ടൊഴുകി മുട്ടാറും കടന്ന് [[കിടങ്ങറ]] പിന്നിട്ട് രണ്ട് ശാഖകളായി പിരിയുന്നു. ഇതിൽ പടിഞ്ഞാറേ ശാഖ [[രാമങ്കരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|രാമങ്കരി]], [[പുളിങ്കുന്ന്]], [[മങ്കൊമ്പ്]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി കൈനകരിയിൽ വച്ച് കായലിൽ ചേരുന്നു. കിഴക്കേ ശാഖ കിടങ്ങറയിൽനിന്ന് തുടങ്ങി കുന്നംകരി, വെളിയനാട്, കാവാലം എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ പിന്നിട്ട് കൈനകരിക്ക് കിഴക്കുവശത്തുവച്ച് വേമ്പനാട് കായലിൽ ചേരുന്നു. കടലിലേക്ക് നേരിട്ട് ഒഴുകാത്ത കേരളത്തിലെ നാല് പ്രധാന നദികളിൽ ഒന്നാണിത്. ഈ നദികൾ ([[മീനച്ചിലാർ|മീനച്ചിൽ]], [[പമ്പാനദി|പമ്പ]], [[മണിമലയാർ|മണിമല]], [[അച്ചൻകോവിലാർ|അച്ചൻകോവിൽ]]) വിശാലമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിലേക്കാണ്]] ഒഴുകുന്നത്. ഈ കൂറ്റൻ തടാകത്തിന് [[തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേ|തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേയിലും]] [[തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ട്|തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ടിലുമായി]] രണ്ട് ഔട്ട്‌ലെറ്റുകൾ മാത്രമേയുള്ളു. വേലിയേറ്റ സമയത്ത് കടൽ വെള്ളം കയറുന്നത് തടയാൻ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട രണ്ട് മനുഷ്യ നിർമ്മിത തടയണകളാണിവ. അല്ലാത്തപക്ഷം പ്രദേശത്തെ താഴ്ന്ന നെൽപ്പാടങ്ങൾ (സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ശരാശരി 2.5 മീറ്റർ താഴെ) കൃഷിയോഗ്യമല്ലാതാകുമായിരുന്നു. നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളും ദേവാലയങ്ങളും നദിയോരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. മണിമലയാറും പമ്പാ നദിയും സംഗമിക്കുന്ന ഒരു പുരാതന ഉൾനാടൻ തുറമുഖമായാണ് നിരണം ചരിത്രപരമായി അറിയപ്പെടുന്നത്. മണിമലയാറിനു തീരത്തെ [[കവിയൂർ|കവിയൂരിൽ]] പുരാതന ശിലാക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇപ്പോഴും കാണാൻ കഴിയുന്നു. മധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ ഒരു പ്രധാന ജലമാർഗമാണ് കോട്ടയം-ഇടുക്കി ജില്ലകളിലെ പർവതനിരകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന ഈ നദി. ഇത് മണിമല ജംഗ്ഷനിലെ സമതലപ്രദേശങ്ങളിലെത്തിയശേഷം ഇടനാട്ടിലെ സമതല പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കേരളത്തിലെ നെല്ലറയായി അറിയപ്പെടുന്ന [[കുട്ടനാട്‌|കുട്ടനാട്]] മേഖലയിലൂടെയും ഒഴുകുന്നു. == പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങൾ == ഒരുകാലത്ത് ജലസമൃദ്ധിയോടെ ശാന്തമായി ഒഴുകിയിരുന്ന നദിയിൽ മണൽ മാഫിയ പിടിമുറുക്കിയതോടെ പലയിടത്തും വലിയ കയങ്ങളായി, ചെളിനിറഞ്ഞ്. നദിയുടെ ദിശപോലും മാറി ഒഴുകുന്ന അവസ്ഥയിലായിരിക്കുന്നു.. പ്രകൃതി ചൂഷണം ഏറിയപ്പോൾ നദി അതിന്റെ ശാന്തത കൈവെടിഞ്ഞ് ഉഗ്രതാണ്ഠവമാടാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. നദിയുടെ അടിത്തട്ടിലെ അനിയന്ത്രിതമായ മണൽ ഖനനം നീരൊഴുക്ക് കുറയുന്നതിന് കാരണമായി. അതുപോലെതന്നെ നദിയിലെ മലിനീകരണം ഒരു പ്രധാന പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നമാണ്. മഴക്കാലത്തെ വെള്ളപ്പൊക്കം ജനജീവിതത്തെ ദുസ്സഹമായി ബാധിക്കുന്ന ഒരു വിഷയമാണ്. കഴിഞ്ഞ എട്ടു വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഈ നദി മണിമലയിലും വെള്ളാവൂരിലും പ്രളയമുണ്ടായത് മൂന്നുതവണയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/kottayam/news/localnews-kottayam-beb5hj52|title=എട്ടുവർഷം, മൂന്ന് പ്രളയം...മടുത്ത് മണിമല}}</ref> മണിമലയാറ്റിൽ പത്ത് കിലോമീറ്ററിനുള്ളിൽ നാല് തടയണകളുണ്ട്. മണിമല മൂങ്ങാനി, ഏറത്തുവടകര, മാരൂർകടവ്, പുത്തൂർകടവ്, കുളത്തൂർമൂഴി എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഈ തടയണകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഏകദേശം 25 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഇവയിൽ ചെളി അടിഞ്ഞു കൂടിയതും മാലന്യ നിക്ഷേപവും കാരണം നീരൊഴുക്ക് തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതു കൂടാതെ ആഴം കുറഞ്ഞ നദിയിലെ വെള്ളം പതിവായി കരയിലേയ്ക്ക് കയറുന്നതിനുമിടയാക്കുന്നു. നദിയുടെ കൈവഴികളായ തോടുകൾ പലതും നാമാവശേഷമായതും കൈത്തോടുകൾ അടച്ചതും നദിയോരത്തെ പാടശേഖരങ്ങൾ നികത്തിയതുമെല്ലാം .വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ കാരണങ്ങളിൽ ചിലതു മാത്രമാണ്. '''പ്രധാന പോഷകനദികൾ''' * ഏന്തയാർ * പാപ്പാനിത്തോട് * കൊക്കയാർ * നെടുംതോട് * പൈങ്ങണതോട് * മഞ്ഞളരുവി * പേരൂർത്തോട് * എരുമേലിത്തോട് * ചിറ്റാർ * കുത്തിയതോട് * കോലറയാർ (പമ്പ, മണിമല നദികളുടെ ഒരു പോഷകനദി) * [[വരട്ടാർ]] ==ചിത്രശാല== <gallery> പ്രമാണം:Manimala River.jpg|മണിമലയാർ മണിമലയിൽ പ്രമാണം:River Manimala Manimala.jpg|മണിമലയാർ - മണിമലയ്ക്കു സമീപം മൂങ്ങാനിയിൽ പ്രമാണം:River Manimala Cheruvally.jpg|മണിമലയാർ - എരുമേലി ചെറുവള്ളി ചെക്ക് ഡാമിനു സമീപം പ്രമാണം:Canoe in Manimalayar.JPG|മണിമലയാറിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരു തോണി </gallery><gallery> പ്രമാണം:Manimalayar river @ Pazhayidam.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manimalayar_river_@_Pazhayidam.jpg|പഴയിടം പാലത്തിൽ നിന്ന് പകർത്തിയ മണിമലയാറിന്റെ ദൃശ്യം. പ്രമാണം:Manimala River.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manimala_River.jpg|മണിമല ഗ്രാമത്തിലെത്തുന്ന നദി. പ്രമാണം:The Manimala river in Kerala.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Manimala_river_in_Kerala.jpg|പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ഇരവിപേരൂരിൽ നിന്ന് ചിത്രീകരിച്ച നദി. </gallery> == അവലംബങ്ങൾ == {{commonscat|Manimala River}} {{Reflist}} {{Waters of Kerala}} {{നദി-അപൂർണ്ണം}} {{coord|9|21|N|76|33|E|display=title|region:IN_type:river_source:GNS-enwiki}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:പമ്പാനദി]] 3izp3s64f4avofep2ncmhfgwegmhb1d 4675441 4675439 2026-10-12T07:55:19Z Malikaveedu 16584 /* ഉത്ഭവയും ഗതിയും */ 4675441 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Manimala River}}{{Infobox river|name=മണിമലയാർ|name_native=മണിമലയാർ|name_native_lang=ml|name_other=പുല്ലകയാർ, വല്ലപ്പുഴ, കൊരട്ടിയാർ, വിഷഘ്ന|etymology=|image=File:River Manimala Cheruvally.jpg|image_size=|image_caption=മണിമലയാർ [[ചെറുവള്ളി]]യ്ക്കു സമീപം|image_alt=|map=|map_size=|map_caption=|map_alt=|subdivision_type1=[[രാജ്യം]]|subdivision_name1=[[ഇന്ത്യ]]|subdivision_type2=[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]|subdivision_name2=[[കേരളം]]|subdivision_type3=[[കേരളത്തിലെ ജില്ലകൾ|ജില്ലകൾ]]|subdivision_name3= [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]|subdivision_type4=നദീതീരത്തെ [[നഗരം|നഗരങ്ങളും]] [[ഗ്രാമം|ഗ്രാമങ്ങളും]]|subdivision [[മുണ്ടക്കയം]], [[എരുമേലി]], [[മണിമല]], [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]], [[മല്ലപ്പള്ളി]], [[കവിയൂർ]], [[തിരുവല്ല]], [[കല്ലൂപ്പാറ]], [[പുളിക്കീഴ്]], [[നീരേറ്റുപുറം]], [[തലവടി]], [[ചക്കുളത്ത് കാവ്]], [[മുട്ടാർ]],[[കിടങ്ങറ]], [[വേണാട്ട്കാട്]], [[ചിത്തിരപ്പള്ളി]] |subdivision_type5=|subdivision_name5=<!---------------------- BASIN -->|source1_location=Muthavara hills, [[Western ghats]]|source1_coordinates=|source1_elevation={{cvt|2500|ft|m}}|mouth_location= കിടങ്ങറ കഴിഞ്ഞ് രണ്ടായി പിരിഞ്ഞ് ഒരു ശാഖ പുളിങ്കുന്ന്, മങ്കൊമ്പ് വഴിയും രണ്ടാമത്തെ ശാഖ വെളിയനാട്, കാവാലം വഴിയുമായി കൈനകരിയിലെത്തി വേമ്പനാട് തടാകത്തിൽ പതിക്കുന്നു., പമ്പാനദിയുടെ ഒരു ശാഖ കുത്തിയതോട് എന്ന സ്ഥലത്ത് വച്ച് രണ്ടായി പിരിഞ്ഞ് കല്ലുങ്കലിൽ വെച്ച് മണിമലയാറിൽ ചേരുന്നു. ഏകദേശം അഞ്ച് കിലോമീറ്ററോളം ദൂരം ഒന്നായി ഒഴുകി നെടുമ്പുറത്ത് വച്ച് വീണ്ടും ശാഖകളായി പിരിയുന്നു. നിരണം, തലവടി, എടത്വ, ചമ്പക്കുളം, നെടുമുടി, ചേന്നംകരി എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി കൈനകരിയിൽ വെച്ച് വേമ്പനാട് തടാകത്തിൽ ചേരുന്നു.|mouth_coordinates=|mouth_elevation=|altitude_difference=|progression=|river_system=|basin_size={{Convert|802.90|km2|mi2|abbr=on}}|basin_landmarks=[[കല്ലൂപ്പാറ ഭഗവതിക്ഷേത്രം]],|basin_population=<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->|length={{cvt|91.73|km|mi}}|width_min=|width_avg=|width_max=|depth_min=|depth_avg=|depth_max=|discharge1_location=|discharge1_min=|discharge1_avg=|discharge1_max=<!---------------------- FEATURES -->|tributaries_left=|tributaries_right=|waterbodies=|waterfalls=|bridges=|ports=|custom_label=|custom_data=|extra=}}{{Rivers of Kerala}} [[പ്രമാണം:River. manimala - panoramio.jpg|ലഘുചിത്രം|മണിമലയാർ]] തെക്കൻ കേരളത്തിലൂടെ, പ്രത്യേകിച്ച മധ്യകേരളത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഏകദേശം 92 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഒരു [[നദി|നദിയാണ്]] '''മണിമലയാർ'''. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] ''വിഷഘ്ന'' എന്നൊരു പേരും ഈ നദിയ്ക്കുണ്ട്. ഈ നദീജലത്തിന് വിഷത്തെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം കൊണ്ടാണ് ഈ പേര് ഉണ്ടായതെന്നാണ് ചരിത്രങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഉത്ഭവ സ്ഥാനത്ത് പുല്ലുകയാർ എന്ന പേരിലാണ് ഈ നദി അറിയപ്പെടുന്നത്. ഉപഗ്രഹ ഭൂപടങ്ങൾ പ്രചാരത്തിലാകുന്നതിന് മുമ്പുള്ള കാലത്ത് ഇത് [[പമ്പാനദി|പമ്പാ നദിയുടെ]] ഒരു പോഷകനദിയായി തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും പിന്നീട് ഈ ധാരണ തിരുത്തിക്കുറിക്കപ്പെട്ടു. മണിമലയാർ ഏകദേശം 847 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള വൃഷ്ടിപ്രദേശങ്ങളിലൂടെയാണ് ഒഴുകുന്നത്. ഈ നദി ഒഴുകുന്ന ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ മലനാട്, ഇടനാട്, തീരപ്രദേശം എന്നിങ്ങനെ വ്യക്തമായി നിർവചിക്കപ്പെട്ട മൂന്ന് മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] എന്നീ നാല് ജില്ലകളിലൂടെ ഈ നദി കടന്നുപോകുന്നു. മണിമലയാർ യഥാർത്ഥത്തിൽ [[പമ്പാനദി|പമ്പാ]] നദിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുന്നില്ല, മറിച്ച്, പമ്പാനദിയുടെ ഒരു പോഷകനദിയായ കോലറയാർ കല്ലുങ്കലിൽവച്ച് മണിമലയാറിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുകയും പിന്നീട് [[നെടുമ്പുറം|നെടുമ്പുറത്ത്]] വച്ച് മണിമലയാറിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ശാഖകളായി പിരിഞ്ഞ് [[നിരണം]], [[തലവടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തലവടി]], [[എടത്വാ|എടത്വ]], ചങ്ങങ്കരി, [[ചമ്പക്കുളം]], [[നെടുമുടി]], [[ചേന്നംകരി]], ഒടുവിൽ [[കൈനകരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൈനകരി]] എന്നിവിടങ്ങൾ കടന്ന് [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിലേയ്ക്ക്]] ഒഴുകുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്. പമ്പയുടെ മറ്റൊരു ശാഖ വീണ്ടും [[ചേന്നംകരി|ചേന്നങ്കരിയിൽ]] വച്ച് മണിമലയാറുമായി മൂന്നാംമുഖം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് ഹ്രസ്വമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. [[ഏന്തയാർ]], [[കൂട്ടിക്കൽ]], [[മുണ്ടക്കയം]], [[വെള്ളനാടി]], [[എരുമേലി]], [[കൊരട്ടി, കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി|കൊരട്ടി]], [[ചെറുവള്ളി]], [[മണിമല (കോട്ടയം)|മണിമല]], [[കോട്ടാങ്ങൽ]], [[കുളത്തൂർ മൂഴി|കുളത്തൂർമൂഴി]], [[വായ്പ്പൂർ|വായ്പൂർ]], [[മല്ലപ്പള്ളി]], [[വെണ്ണിക്കുളം]] , [[കല്ലൂപ്പാറ]], തലവടി, [[വള്ളംകുളം]], കറ്റോട്, കുറ്റൂർ ([[തിരുവല്ല]] പട്ടണത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങൾ), ഞെട്ടുകരപ്പുറം, പുളികീഴ്, [[നെടുമ്പുറം]], [[നീരേറ്റുപുറം]], അമിച്ചക്കരി, [[മുട്ടാർ]], [[കിടങ്ങറ]], [[പുളിങ്കുന്ന്]], [[വെളിയനാട്]], [[രാമങ്കരി]], [[മങ്കൊമ്പ്]] എന്നിവയാണ് മണിമലയാറിൻ്റെ തീരപ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രധാന ഗ്രാമങ്ങളും പട്ടണങ്ങളും. ഇതിൽ [[തിരുവല്ല]]യാണ് നദീയോരത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പട്ടണം. ഇപ്പോൾ [[തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭമഹാക്ഷേത്രം|തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭ മഹാക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ആറാട്ട്]] നടക്കുന്നത് തുകലശ്ശേരി വഴി ഒഴുകുന്ന നദിയുടെ കൈവഴിയിലാണ്. അതുപോലെ [[ആറന്മുള ഉതൃട്ടാതി വള്ളംകളി|ആറന്മുള ഉതൃട്ടാതി വള്ളംകളിയിലും]] [[വള്ളസദ്യ|വള്ളസദ്യക്കുമായി]] നിലവിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന 52 [[പള്ളിയോടം|പള്ളിയോടങ്ങളിൽ]] വെൺപാല കദളിമംഗലം പള്ളിയോടം മാത്രമാണ് മണിമലയാറ്റിലുള്ള ഒരേയൊരു പള്ളിയോടം (ആറന്മുള ശൈലി ചുണ്ടൻ വള്ളം). എന്നാൽ പണ്ട് കാലത്ത് മണിമലയാറ്റിൽ ഇരവിപേരൂർ, വള്ളംകുളം, ഇരുവെള്ളിപ്പറ എന്നീ പള്ളിയോടങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന മണിമലയാറിലെ ജലത്തിൻ്റെ അളവും മറ്റും പരിശോധിക്കുന്ന കേന്ദ്ര ഗവൺമൻ്റെ സ്ഥാപനമായ സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ മല്ലപ്പള്ളി താലൂക്കിൽ [[കല്ലൂപ്പാറ|കല്ലൂപ്പാറ വില്ലേജിൽ]] M.നോർത്ത് (മടത്തുംഭാഗം, വാർഡ് -7) എന്ന സ്ഥലത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടുന്ന് നൽകുന്ന അളവുകൾ പ്രകാരമാണ് നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് കണക്കാക്കുന്നത്. == ഉത്ഭവയും ഗതിയും == [[ഭൂമിശാസ്ത്രം|ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി]] ഒരു സ്വതന്ത്ര നദിയാണ് മണിമലയാർ. ഈ നദിയിലെ പ്രതിവർഷ ജലപ്രവാഹം 1,560 ക്യുബിക് മീറ്റർ ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അടിയൊഴുക്ക് ഏറെയുള്ള ഒരു നദിയായ ഇതിന് [[പമ്പാനദി|പമ്പാനദിയേക്കാൾ]] കൂടുതൽ അടിയൊഴുക്കുള്ളതായി പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]], [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ട]] പർവ്വതനിരകളിലെ 2,500 അടിയോളം ഉയരത്തിലുള്ള മുത്തവറ മലനിരകളിലെ കോലാഹലമേട് ആണ് ഈ നദിയുടെ പ്രധാന ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കുന്നത്. കോലാഹലമേട്ടിൽനിന്നുതന്നെയാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന നദിയായ മീനച്ചിലറിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദികളും ഉറവെടുക്കുന്നത്. അവിടെനിന്ന് വാഗമൺ മലനിരകൾക്ക് തെക്കുഭാഗത്തെ അമൃതമേട്ടിലെ (കുരിശുമല) മൂപ്പൻമലയുടെ സമീപത്തുകൂടി ഒഴുകിയെത്തുന്ന രണ്ടു ചെറിയ കൈവഴികളാണ് ഇതിന്റെ ഉറവകളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത്. ഇതിൽ ഒരു കൈവഴി വെള്ളച്ചാട്ടമായി സമീപത്തുള്ള മദാമ്മക്കുളത്തിൽ പതിക്കുകയും തുടർന്ന് മലഞ്ചെരുവുകളിലൂടെ പടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ കുത്തനെ ഒഴുകി [[ഇളംകാട്]] ഗ്രാമത്തിന് അടുത്തെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അമൃതമേട്ടിലെ തന്നെ ഉപ്പുകുളത്തിൽ പതിക്കുന്ന ഏതാനും നീർച്ചാലുകൾ അവിടെയുള്ള തടയിണ കവിഞ്ഞൊഴുകി വാഗമൺ മലനിരകളുടെ തന്നെ ഭാഗമായ വല്യേന്ത, കൊടുങ്ങ എന്നിവ കടന്ന് [[ഇളംകാട്|ഇളംകാടിനു]] സമീപത്തുവച്ച് ആദ്യത്തെ കൈവഴിയോടു ചേരുന്നു. ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് [[വെംബ്ലി]] ഗ്രാമത്തിലെത്തുമ്പോൾ കിഴക്ക് [[ഉറുമ്പിക്കര|ഉറുമ്പിക്കരയിൽ]] നിന്നുള്ള വെള്ളാപ്പാറ വെള്ളച്ചാട്ടവും, വെംബ്ലി വെള്ളച്ചാട്ടവും പിന്നീട്ട് പാപ്പാനിത്തോട് വെള്ളച്ചാട്ടവും ഇതോട് ചേരുന്നു. [[പെരുവന്താനം|പെരുവന്താനത്തിന്]] കിഴക്ക് പുല്ലുപാറ മലനിരകളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന മറ്റൊരു പോഷകനദിയായ കൊക്കയാർ ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെ കലവറയായ [[കൂട്ടിക്കൽ]] പ്രദേശത്തു വച്ചാണ് പ്രധാന കൈവഴിയോട് ചേരുന്നത്. പുല്ലകയാറ്‌, കൊക്കയാർ, താളുങ്കൽ തോട്‌ എന്നീ മൂന്നു പുഴകൾ സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് കൂട്ടിക്കൽ ഗ്രാമം. തെക്ക് ദിശയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുന്ന നദി [[മുണ്ടക്കയം]] പട്ടണത്തിന് സമീപത്തെത്തുമ്പോൾ [[പാഞ്ചാലിമേട്|പാഞ്ചാലിമേടിന്റെ]] പടിഞ്ഞാറൻ ചെരുവുകളിൽ നിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന നീർച്ചാലുകൾ കൂടിച്ചേർന്ന നെടുംതോടും പിന്നീട് പൈങ്ങണതോടും മഞ്ഞളരുവിയും ഇതുമായി ചേരുന്നു. മുണ്ടക്കയം [[വെള്ളനാടി]] തോട്ടത്തിന് സമീപത്തുള്ള മൂരിക്കയം ആണ് നദിയുടെ ഏറ്റവും ആഴമുള്ളതും അപകടകരവുമായ ഭാഗം.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2012/May/05/two-students-drown-in-manimalayar-364966.html|title=Two students drown in Manimalayar}}</ref> വെള്ളനാടി തോട്ടം പിന്നിട്ട് [[എരുമേലി]] പട്ടണത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[കൊരട്ടി, കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി|കൊരട്ടിയിലെത്തുമ്പോൾ]] ആദ്യം ഉറുമ്പിൽ പാലത്തിനു സമീപത്തുവച്ച് പേരൂർത്തോടും പിന്നീട് വെൺകുറിഞ്ഞിയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി വടക്കോട്ട് ഒഴുകി എരുമേലി പട്ടണത്തിന് നടുവിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന എരുമേലിത്തോടും ഇതുമായി ലയിക്കുന്നു. വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ് ഒഴുകുന്ന നദി [[വിഴിക്കിത്തോട്|വിഴിക്കിത്തോടിനും]] [[ചേനപ്പാടി|ചേനപ്പാടിക്കും]] മധ്യത്തിലൂടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ ഒഴുകി ചിറ്റാറുമായി ചേർന്ന് [[ചെറുവള്ളി]] ഗ്രാമത്തിന്റെ തെക്കൻ അതിരിലൂടെ [[പൊന്തൻ‌പുഴ|പൊന്തൻപുഴ]] സംരക്ഷിത വനവുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന [[മണിമല (കോട്ടയം)|മണിമല]] പട്ടണത്തിലെത്തുന്നു. പിന്നീടുള്ള നദിയുടെ ഗതി തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിലാണ്. [[കോട്ടാങ്ങൽ|കോട്ടാങ്ങലും]] [[കുളത്തൂർ മൂഴി|കുളത്തൂർമൂഴിയും]] കടന്ന് നദി [[വായ്പ്പൂർ|വായ്പൂരെത്തുന്നു]]. [[മല്ലപ്പള്ളി]] പിന്നീട്ടാൽ നദി തെക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞൊഴുകുന്നു. [[കീഴ്വായ്പൂർ|കീഴ്‌വായ്പൂർ]], [[വെണ്ണിക്കുളം]], [[കല്ലൂപ്പാറ]] എന്നിവിടങ്ങൾ പിന്നിടുന്ന നദി [[കവിയൂർ (പത്തനംതിട്ട)|കവിയൂരിന്]] തെക്കുള്ള കുറ്റൂരെത്തുന്നു. വല്ലപ്പുഴ എന്ന പേരിൽ തിരുവല്ല, വെൺപാല എന്നിവ കടന്ന് നെടുമ്പുറത്ത് എത്തുമ്പോൾ പമ്പാ നദിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യ കൈവഴി കിഴക്കുനിന്ന് വന്നുചേരുന്നു. ആലംതുരുത്തിയിലെത്തുമ്പോൾ പമ്പയുടെ മറ്റൊരു കൈവഴിയായ കുത്തിയതോടും ഇതോട് ചേരുന്നു. പ്രധാന നദി പുളിക്കീഴിൽ നിന്ന് [[നീരേറ്റുപുറം|നീരേറ്റുപുറത്തെത്തി]] വടക്കോട്ടൊഴുകി മുട്ടാറും കടന്ന് [[കിടങ്ങറ]] പിന്നിട്ട് രണ്ട് ശാഖകളായി പിരിയുന്നു. ഇതിൽ പടിഞ്ഞാറേ ശാഖ [[രാമങ്കരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|രാമങ്കരി]], [[പുളിങ്കുന്ന്]], [[മങ്കൊമ്പ്]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി കൈനകരിയിൽ വച്ച് കായലിൽ ചേരുന്നു. കിഴക്കേ ശാഖ കിടങ്ങറയിൽനിന്ന് തുടങ്ങി കുന്നംകരി, വെളിയനാട്, കാവാലം എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ പിന്നിട്ട് കൈനകരിക്ക് കിഴക്കുവശത്തുവച്ച് വേമ്പനാട് കായലിൽ ചേരുന്നു. കടലിലേക്ക് നേരിട്ട് ഒഴുകാത്ത കേരളത്തിലെ നാല് പ്രധാന നദികളിൽ ഒന്നാണിത്. ഈ നദികൾ ([[മീനച്ചിലാർ|മീനച്ചിൽ]], [[പമ്പാനദി|പമ്പ]], [[മണിമലയാർ|മണിമല]], [[അച്ചൻകോവിലാർ|അച്ചൻകോവിൽ]]) വിശാലമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിലേക്കാണ്]] ഒഴുകുന്നത്. ഈ കൂറ്റൻ തടാകത്തിന് [[തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേ|തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേയിലും]] [[തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ട്|തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ടിലുമായി]] രണ്ട് ഔട്ട്‌ലെറ്റുകൾ മാത്രമേയുള്ളു. വേലിയേറ്റ സമയത്ത് കടൽ വെള്ളം കയറുന്നത് തടയാൻ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട രണ്ട് മനുഷ്യ നിർമ്മിത തടയണകളാണിവ. അല്ലാത്തപക്ഷം പ്രദേശത്തെ താഴ്ന്ന നെൽപ്പാടങ്ങൾ (സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ശരാശരി 2.5 മീറ്റർ താഴെ) കൃഷിയോഗ്യമല്ലാതാകുമായിരുന്നു. നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളും ദേവാലയങ്ങളും നദിയോരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. മണിമലയാറും പമ്പാ നദിയും സംഗമിക്കുന്ന ഒരു പുരാതന ഉൾനാടൻ തുറമുഖമായാണ് നിരണം ചരിത്രപരമായി അറിയപ്പെടുന്നത്. മണിമലയാറിനു തീരത്തെ [[കവിയൂർ|കവിയൂരിൽ]] പുരാതന ശിലാക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇപ്പോഴും കാണാൻ കഴിയുന്നു. മധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ ഒരു പ്രധാന ജലമാർഗമാണ് കോട്ടയം-ഇടുക്കി ജില്ലകളിലെ പർവതനിരകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന ഈ നദി. ഇത് മണിമല ജംഗ്ഷനിലെ സമതലപ്രദേശങ്ങളിലെത്തിയശേഷം ഇടനാട്ടിലെ സമതല പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കേരളത്തിലെ നെല്ലറയായി അറിയപ്പെടുന്ന [[കുട്ടനാട്‌|കുട്ടനാട്]] മേഖലയിലൂടെയും ഒഴുകുന്നു. == പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങൾ == ഒരുകാലത്ത് ജലസമൃദ്ധിയോടെ ശാന്തമായി ഒഴുകിയിരുന്ന നദിയിൽ മണൽ മാഫിയ പിടിമുറുക്കിയതോടെ പലയിടത്തും വലിയ കയങ്ങളായി, ചെളിനിറഞ്ഞ്. നദിയുടെ ദിശപോലും മാറി ഒഴുകുന്ന അവസ്ഥയിലായിരിക്കുന്നു.. പ്രകൃതി ചൂഷണം ഏറിയപ്പോൾ നദി അതിന്റെ ശാന്തത കൈവെടിഞ്ഞ് ഉഗ്രതാണ്ഠവമാടാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. നദിയുടെ അടിത്തട്ടിലെ അനിയന്ത്രിതമായ മണൽ ഖനനം നീരൊഴുക്ക് കുറയുന്നതിന് കാരണമായി. അതുപോലെതന്നെ നദിയിലെ മലിനീകരണം ഒരു പ്രധാന പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നമാണ്. മഴക്കാലത്തെ വെള്ളപ്പൊക്കം ജനജീവിതത്തെ ദുസ്സഹമായി ബാധിക്കുന്ന ഒരു വിഷയമാണ്. കഴിഞ്ഞ എട്ടു വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഈ നദി മണിമലയിലും വെള്ളാവൂരിലും പ്രളയമുണ്ടായത് മൂന്നുതവണയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/kottayam/news/localnews-kottayam-beb5hj52|title=എട്ടുവർഷം, മൂന്ന് പ്രളയം...മടുത്ത് മണിമല}}</ref> മണിമലയാറ്റിൽ പത്ത് കിലോമീറ്ററിനുള്ളിൽ നാല് തടയണകളുണ്ട്. മണിമല മൂങ്ങാനി, ഏറത്തുവടകര, മാരൂർകടവ്, പുത്തൂർകടവ്, കുളത്തൂർമൂഴി എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഈ തടയണകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഏകദേശം 25 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഇവയിൽ ചെളി അടിഞ്ഞു കൂടിയതും മാലന്യ നിക്ഷേപവും കാരണം നീരൊഴുക്ക് തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതു കൂടാതെ ആഴം കുറഞ്ഞ നദിയിലെ വെള്ളം പതിവായി കരയിലേയ്ക്ക് കയറുന്നതിനുമിടയാക്കുന്നു. നദിയുടെ കൈവഴികളായ തോടുകൾ പലതും നാമാവശേഷമായതും കൈത്തോടുകൾ അടച്ചതും നദിയോരത്തെ പാടശേഖരങ്ങൾ നികത്തിയതുമെല്ലാം .വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ കാരണങ്ങളിൽ ചിലതു മാത്രമാണ്. '''പ്രധാന പോഷകനദികൾ''' * ഏന്തയാർ * പാപ്പാനിത്തോട് * കൊക്കയാർ * നെടുംതോട് * പൈങ്ങണതോട് * മഞ്ഞളരുവി * പേരൂർത്തോട് * എരുമേലിത്തോട് * ചിറ്റാർ * കുത്തിയതോട് * കോലറയാർ (പമ്പ, മണിമല നദികളുടെ ഒരു പോഷകനദി) * [[വരട്ടാർ]] ==ചിത്രശാല== <gallery> പ്രമാണം:Manimala River.jpg|മണിമലയാർ മണിമലയിൽ പ്രമാണം:River Manimala Manimala.jpg|മണിമലയാർ - മണിമലയ്ക്കു സമീപം മൂങ്ങാനിയിൽ പ്രമാണം:River Manimala Cheruvally.jpg|മണിമലയാർ - എരുമേലി ചെറുവള്ളി ചെക്ക് ഡാമിനു സമീപം പ്രമാണം:Canoe in Manimalayar.JPG|മണിമലയാറിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരു തോണി </gallery><gallery> പ്രമാണം:Manimalayar river @ Pazhayidam.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manimalayar_river_@_Pazhayidam.jpg|പഴയിടം പാലത്തിൽ നിന്ന് പകർത്തിയ മണിമലയാറിന്റെ ദൃശ്യം. പ്രമാണം:Manimala River.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manimala_River.jpg|മണിമല ഗ്രാമത്തിലെത്തുന്ന നദി. പ്രമാണം:The Manimala river in Kerala.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Manimala_river_in_Kerala.jpg|പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ഇരവിപേരൂരിൽ നിന്ന് ചിത്രീകരിച്ച നദി. </gallery> == അവലംബങ്ങൾ == {{commonscat|Manimala River}} {{Reflist}} {{Waters of Kerala}} {{നദി-അപൂർണ്ണം}} {{coord|9|21|N|76|33|E|display=title|region:IN_type:river_source:GNS-enwiki}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:പമ്പാനദി]] t3jn323e5wxadczm6xzvd8mue46wv3d 4675445 4675441 2026-10-12T08:07:20Z Malikaveedu 16584 /* പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങൾ */ 4675445 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Manimala River}}{{Infobox river|name=മണിമലയാർ|name_native=മണിമലയാർ|name_native_lang=ml|name_other=പുല്ലകയാർ, വല്ലപ്പുഴ, കൊരട്ടിയാർ, വിഷഘ്ന|etymology=|image=File:River Manimala Cheruvally.jpg|image_size=|image_caption=മണിമലയാർ [[ചെറുവള്ളി]]യ്ക്കു സമീപം|image_alt=|map=|map_size=|map_caption=|map_alt=|subdivision_type1=[[രാജ്യം]]|subdivision_name1=[[ഇന്ത്യ]]|subdivision_type2=[[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]]|subdivision_name2=[[കേരളം]]|subdivision_type3=[[കേരളത്തിലെ ജില്ലകൾ|ജില്ലകൾ]]|subdivision_name3= [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]]|subdivision_type4=നദീതീരത്തെ [[നഗരം|നഗരങ്ങളും]] [[ഗ്രാമം|ഗ്രാമങ്ങളും]]|subdivision [[മുണ്ടക്കയം]], [[എരുമേലി]], [[മണിമല]], [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]], [[മല്ലപ്പള്ളി]], [[കവിയൂർ]], [[തിരുവല്ല]], [[കല്ലൂപ്പാറ]], [[പുളിക്കീഴ്]], [[നീരേറ്റുപുറം]], [[തലവടി]], [[ചക്കുളത്ത് കാവ്]], [[മുട്ടാർ]],[[കിടങ്ങറ]], [[വേണാട്ട്കാട്]], [[ചിത്തിരപ്പള്ളി]] |subdivision_type5=|subdivision_name5=<!---------------------- BASIN -->|source1_location=Muthavara hills, [[Western ghats]]|source1_coordinates=|source1_elevation={{cvt|2500|ft|m}}|mouth_location= കിടങ്ങറ കഴിഞ്ഞ് രണ്ടായി പിരിഞ്ഞ് ഒരു ശാഖ പുളിങ്കുന്ന്, മങ്കൊമ്പ് വഴിയും രണ്ടാമത്തെ ശാഖ വെളിയനാട്, കാവാലം വഴിയുമായി കൈനകരിയിലെത്തി വേമ്പനാട് തടാകത്തിൽ പതിക്കുന്നു., പമ്പാനദിയുടെ ഒരു ശാഖ കുത്തിയതോട് എന്ന സ്ഥലത്ത് വച്ച് രണ്ടായി പിരിഞ്ഞ് കല്ലുങ്കലിൽ വെച്ച് മണിമലയാറിൽ ചേരുന്നു. ഏകദേശം അഞ്ച് കിലോമീറ്ററോളം ദൂരം ഒന്നായി ഒഴുകി നെടുമ്പുറത്ത് വച്ച് വീണ്ടും ശാഖകളായി പിരിയുന്നു. നിരണം, തലവടി, എടത്വ, ചമ്പക്കുളം, നെടുമുടി, ചേന്നംകരി എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി കൈനകരിയിൽ വെച്ച് വേമ്പനാട് തടാകത്തിൽ ചേരുന്നു.|mouth_coordinates=|mouth_elevation=|altitude_difference=|progression=|river_system=|basin_size={{Convert|802.90|km2|mi2|abbr=on}}|basin_landmarks=[[കല്ലൂപ്പാറ ഭഗവതിക്ഷേത്രം]],|basin_population=<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->|length={{cvt|91.73|km|mi}}|width_min=|width_avg=|width_max=|depth_min=|depth_avg=|depth_max=|discharge1_location=|discharge1_min=|discharge1_avg=|discharge1_max=<!---------------------- FEATURES -->|tributaries_left=|tributaries_right=|waterbodies=|waterfalls=|bridges=|ports=|custom_label=|custom_data=|extra=}}{{Rivers of Kerala}} [[പ്രമാണം:River. manimala - panoramio.jpg|ലഘുചിത്രം|മണിമലയാർ]] തെക്കൻ കേരളത്തിലൂടെ, പ്രത്യേകിച്ച മധ്യകേരളത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഏകദേശം 92 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഒരു [[നദി|നദിയാണ്]] '''മണിമലയാർ'''. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] ''വിഷഘ്ന'' എന്നൊരു പേരും ഈ നദിയ്ക്കുണ്ട്. ഈ നദീജലത്തിന് വിഷത്തെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം കൊണ്ടാണ് ഈ പേര് ഉണ്ടായതെന്നാണ് ചരിത്രങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഉത്ഭവ സ്ഥാനത്ത് പുല്ലുകയാർ എന്ന പേരിലാണ് ഈ നദി അറിയപ്പെടുന്നത്. ഉപഗ്രഹ ഭൂപടങ്ങൾ പ്രചാരത്തിലാകുന്നതിന് മുമ്പുള്ള കാലത്ത് ഇത് [[പമ്പാനദി|പമ്പാ നദിയുടെ]] ഒരു പോഷകനദിയായി തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും പിന്നീട് ഈ ധാരണ തിരുത്തിക്കുറിക്കപ്പെട്ടു. മണിമലയാർ ഏകദേശം 847 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള വൃഷ്ടിപ്രദേശങ്ങളിലൂടെയാണ് ഒഴുകുന്നത്. ഈ നദി ഒഴുകുന്ന ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ മലനാട്, ഇടനാട്, തീരപ്രദേശം എന്നിങ്ങനെ വ്യക്തമായി നിർവചിക്കപ്പെട്ട മൂന്ന് മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]] എന്നീ നാല് ജില്ലകളിലൂടെ ഈ നദി കടന്നുപോകുന്നു. മണിമലയാർ യഥാർത്ഥത്തിൽ [[പമ്പാനദി|പമ്പാ]] നദിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുന്നില്ല, മറിച്ച്, പമ്പാനദിയുടെ ഒരു പോഷകനദിയായ കോലറയാർ കല്ലുങ്കലിൽവച്ച് മണിമലയാറിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുകയും പിന്നീട് [[നെടുമ്പുറം|നെടുമ്പുറത്ത്]] വച്ച് മണിമലയാറിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ശാഖകളായി പിരിഞ്ഞ് [[നിരണം]], [[തലവടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തലവടി]], [[എടത്വാ|എടത്വ]], ചങ്ങങ്കരി, [[ചമ്പക്കുളം]], [[നെടുമുടി]], [[ചേന്നംകരി]], ഒടുവിൽ [[കൈനകരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൈനകരി]] എന്നിവിടങ്ങൾ കടന്ന് [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിലേയ്ക്ക്]] ഒഴുകുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്. പമ്പയുടെ മറ്റൊരു ശാഖ വീണ്ടും [[ചേന്നംകരി|ചേന്നങ്കരിയിൽ]] വച്ച് മണിമലയാറുമായി മൂന്നാംമുഖം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് ഹ്രസ്വമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. [[ഏന്തയാർ]], [[കൂട്ടിക്കൽ]], [[മുണ്ടക്കയം]], [[വെള്ളനാടി]], [[എരുമേലി]], [[കൊരട്ടി, കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി|കൊരട്ടി]], [[ചെറുവള്ളി]], [[മണിമല (കോട്ടയം)|മണിമല]], [[കോട്ടാങ്ങൽ]], [[കുളത്തൂർ മൂഴി|കുളത്തൂർമൂഴി]], [[വായ്പ്പൂർ|വായ്പൂർ]], [[മല്ലപ്പള്ളി]], [[വെണ്ണിക്കുളം]] , [[കല്ലൂപ്പാറ]], തലവടി, [[വള്ളംകുളം]], കറ്റോട്, കുറ്റൂർ ([[തിരുവല്ല]] പട്ടണത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങൾ), ഞെട്ടുകരപ്പുറം, പുളികീഴ്, [[നെടുമ്പുറം]], [[നീരേറ്റുപുറം]], അമിച്ചക്കരി, [[മുട്ടാർ]], [[കിടങ്ങറ]], [[പുളിങ്കുന്ന്]], [[വെളിയനാട്]], [[രാമങ്കരി]], [[മങ്കൊമ്പ്]] എന്നിവയാണ് മണിമലയാറിൻ്റെ തീരപ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രധാന ഗ്രാമങ്ങളും പട്ടണങ്ങളും. ഇതിൽ [[തിരുവല്ല]]യാണ് നദീയോരത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പട്ടണം. ഇപ്പോൾ [[തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭമഹാക്ഷേത്രം|തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭ മഹാക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ആറാട്ട്]] നടക്കുന്നത് തുകലശ്ശേരി വഴി ഒഴുകുന്ന നദിയുടെ കൈവഴിയിലാണ്. അതുപോലെ [[ആറന്മുള ഉതൃട്ടാതി വള്ളംകളി|ആറന്മുള ഉതൃട്ടാതി വള്ളംകളിയിലും]] [[വള്ളസദ്യ|വള്ളസദ്യക്കുമായി]] നിലവിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന 52 [[പള്ളിയോടം|പള്ളിയോടങ്ങളിൽ]] വെൺപാല കദളിമംഗലം പള്ളിയോടം മാത്രമാണ് മണിമലയാറ്റിലുള്ള ഒരേയൊരു പള്ളിയോടം (ആറന്മുള ശൈലി ചുണ്ടൻ വള്ളം). എന്നാൽ പണ്ട് കാലത്ത് മണിമലയാറ്റിൽ ഇരവിപേരൂർ, വള്ളംകുളം, ഇരുവെള്ളിപ്പറ എന്നീ പള്ളിയോടങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന മണിമലയാറിലെ ജലത്തിൻ്റെ അളവും മറ്റും പരിശോധിക്കുന്ന കേന്ദ്ര ഗവൺമൻ്റെ സ്ഥാപനമായ സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ മല്ലപ്പള്ളി താലൂക്കിൽ [[കല്ലൂപ്പാറ|കല്ലൂപ്പാറ വില്ലേജിൽ]] M.നോർത്ത് (മടത്തുംഭാഗം, വാർഡ് -7) എന്ന സ്ഥലത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടുന്ന് നൽകുന്ന അളവുകൾ പ്രകാരമാണ് നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് കണക്കാക്കുന്നത്. == ഉത്ഭവയും ഗതിയും == [[ഭൂമിശാസ്ത്രം|ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി]] ഒരു സ്വതന്ത്ര നദിയാണ് മണിമലയാർ. ഈ നദിയിലെ പ്രതിവർഷ ജലപ്രവാഹം 1,560 ക്യുബിക് മീറ്റർ ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അടിയൊഴുക്ക് ഏറെയുള്ള ഒരു നദിയായ ഇതിന് [[പമ്പാനദി|പമ്പാനദിയേക്കാൾ]] കൂടുതൽ അടിയൊഴുക്കുള്ളതായി പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]], [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ട]] പർവ്വതനിരകളിലെ 2,500 അടിയോളം ഉയരത്തിലുള്ള മുത്തവറ മലനിരകളിലെ കോലാഹലമേട് ആണ് ഈ നദിയുടെ പ്രധാന ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കുന്നത്. കോലാഹലമേട്ടിൽനിന്നുതന്നെയാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന നദിയായ മീനച്ചിലറിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദികളും ഉറവെടുക്കുന്നത്. അവിടെനിന്ന് വാഗമൺ മലനിരകൾക്ക് തെക്കുഭാഗത്തെ അമൃതമേട്ടിലെ (കുരിശുമല) മൂപ്പൻമലയുടെ സമീപത്തുകൂടി ഒഴുകിയെത്തുന്ന രണ്ടു ചെറിയ കൈവഴികളാണ് ഇതിന്റെ ഉറവകളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത്. ഇതിൽ ഒരു കൈവഴി വെള്ളച്ചാട്ടമായി സമീപത്തുള്ള മദാമ്മക്കുളത്തിൽ പതിക്കുകയും തുടർന്ന് മലഞ്ചെരുവുകളിലൂടെ പടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ കുത്തനെ ഒഴുകി [[ഇളംകാട്]] ഗ്രാമത്തിന് അടുത്തെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അമൃതമേട്ടിലെ തന്നെ ഉപ്പുകുളത്തിൽ പതിക്കുന്ന ഏതാനും നീർച്ചാലുകൾ അവിടെയുള്ള തടയിണ കവിഞ്ഞൊഴുകി വാഗമൺ മലനിരകളുടെ തന്നെ ഭാഗമായ വല്യേന്ത, കൊടുങ്ങ എന്നിവ കടന്ന് [[ഇളംകാട്|ഇളംകാടിനു]] സമീപത്തുവച്ച് ആദ്യത്തെ കൈവഴിയോടു ചേരുന്നു. ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് [[വെംബ്ലി]] ഗ്രാമത്തിലെത്തുമ്പോൾ കിഴക്ക് [[ഉറുമ്പിക്കര|ഉറുമ്പിക്കരയിൽ]] നിന്നുള്ള വെള്ളാപ്പാറ വെള്ളച്ചാട്ടവും, വെംബ്ലി വെള്ളച്ചാട്ടവും പിന്നീട്ട് പാപ്പാനിത്തോട് വെള്ളച്ചാട്ടവും ഇതോട് ചേരുന്നു. [[പെരുവന്താനം|പെരുവന്താനത്തിന്]] കിഴക്ക് പുല്ലുപാറ മലനിരകളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന മറ്റൊരു പോഷകനദിയായ കൊക്കയാർ ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെ കലവറയായ [[കൂട്ടിക്കൽ]] പ്രദേശത്തു വച്ചാണ് പ്രധാന കൈവഴിയോട് ചേരുന്നത്. പുല്ലകയാറ്‌, കൊക്കയാർ, താളുങ്കൽ തോട്‌ എന്നീ മൂന്നു പുഴകൾ സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് കൂട്ടിക്കൽ ഗ്രാമം. തെക്ക് ദിശയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകുന്ന നദി [[മുണ്ടക്കയം]] പട്ടണത്തിന് സമീപത്തെത്തുമ്പോൾ [[പാഞ്ചാലിമേട്|പാഞ്ചാലിമേടിന്റെ]] പടിഞ്ഞാറൻ ചെരുവുകളിൽ നിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന നീർച്ചാലുകൾ കൂടിച്ചേർന്ന നെടുംതോടും പിന്നീട് പൈങ്ങണതോടും മഞ്ഞളരുവിയും ഇതുമായി ചേരുന്നു. മുണ്ടക്കയം [[വെള്ളനാടി]] തോട്ടത്തിന് സമീപത്തുള്ള മൂരിക്കയം ആണ് നദിയുടെ ഏറ്റവും ആഴമുള്ളതും അപകടകരവുമായ ഭാഗം.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2012/May/05/two-students-drown-in-manimalayar-364966.html|title=Two students drown in Manimalayar}}</ref> വെള്ളനാടി തോട്ടം പിന്നിട്ട് [[എരുമേലി]] പട്ടണത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[കൊരട്ടി, കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി|കൊരട്ടിയിലെത്തുമ്പോൾ]] ആദ്യം ഉറുമ്പിൽ പാലത്തിനു സമീപത്തുവച്ച് പേരൂർത്തോടും പിന്നീട് വെൺകുറിഞ്ഞിയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി വടക്കോട്ട് ഒഴുകി എരുമേലി പട്ടണത്തിന് നടുവിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന എരുമേലിത്തോടും ഇതുമായി ലയിക്കുന്നു. വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ് ഒഴുകുന്ന നദി [[വിഴിക്കിത്തോട്|വിഴിക്കിത്തോടിനും]] [[ചേനപ്പാടി|ചേനപ്പാടിക്കും]] മധ്യത്തിലൂടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ ഒഴുകി ചിറ്റാറുമായി ചേർന്ന് [[ചെറുവള്ളി]] ഗ്രാമത്തിന്റെ തെക്കൻ അതിരിലൂടെ [[പൊന്തൻ‌പുഴ|പൊന്തൻപുഴ]] സംരക്ഷിത വനവുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന [[മണിമല (കോട്ടയം)|മണിമല]] പട്ടണത്തിലെത്തുന്നു. പിന്നീടുള്ള നദിയുടെ ഗതി തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിലാണ്. [[കോട്ടാങ്ങൽ|കോട്ടാങ്ങലും]] [[കുളത്തൂർ മൂഴി|കുളത്തൂർമൂഴിയും]] കടന്ന് നദി [[വായ്പ്പൂർ|വായ്പൂരെത്തുന്നു]]. [[മല്ലപ്പള്ളി]] പിന്നീട്ടാൽ നദി തെക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞൊഴുകുന്നു. [[കീഴ്വായ്പൂർ|കീഴ്‌വായ്പൂർ]], [[വെണ്ണിക്കുളം]], [[കല്ലൂപ്പാറ]] എന്നിവിടങ്ങൾ പിന്നിടുന്ന നദി [[കവിയൂർ (പത്തനംതിട്ട)|കവിയൂരിന്]] തെക്കുള്ള കുറ്റൂരെത്തുന്നു. വല്ലപ്പുഴ എന്ന പേരിൽ തിരുവല്ല, വെൺപാല എന്നിവ കടന്ന് നെടുമ്പുറത്ത് എത്തുമ്പോൾ പമ്പാ നദിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യ കൈവഴി കിഴക്കുനിന്ന് വന്നുചേരുന്നു. ആലംതുരുത്തിയിലെത്തുമ്പോൾ പമ്പയുടെ മറ്റൊരു കൈവഴിയായ കുത്തിയതോടും ഇതോട് ചേരുന്നു. പ്രധാന നദി പുളിക്കീഴിൽ നിന്ന് [[നീരേറ്റുപുറം|നീരേറ്റുപുറത്തെത്തി]] വടക്കോട്ടൊഴുകി മുട്ടാറും കടന്ന് [[കിടങ്ങറ]] പിന്നിട്ട് രണ്ട് ശാഖകളായി പിരിയുന്നു. ഇതിൽ പടിഞ്ഞാറേ ശാഖ [[രാമങ്കരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|രാമങ്കരി]], [[പുളിങ്കുന്ന്]], [[മങ്കൊമ്പ്]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി കൈനകരിയിൽ വച്ച് കായലിൽ ചേരുന്നു. കിഴക്കേ ശാഖ കിടങ്ങറയിൽനിന്ന് തുടങ്ങി കുന്നംകരി, വെളിയനാട്, കാവാലം എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ പിന്നിട്ട് കൈനകരിക്ക് കിഴക്കുവശത്തുവച്ച് വേമ്പനാട് കായലിൽ ചേരുന്നു. കടലിലേക്ക് നേരിട്ട് ഒഴുകാത്ത കേരളത്തിലെ നാല് പ്രധാന നദികളിൽ ഒന്നാണിത്. ഈ നദികൾ ([[മീനച്ചിലാർ|മീനച്ചിൽ]], [[പമ്പാനദി|പമ്പ]], [[മണിമലയാർ|മണിമല]], [[അച്ചൻകോവിലാർ|അച്ചൻകോവിൽ]]) വിശാലമായ [[വേമ്പനാട്ട് കായൽ|വേമ്പനാട് കായലിലേക്കാണ്]] ഒഴുകുന്നത്. ഈ കൂറ്റൻ തടാകത്തിന് [[തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേ|തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേയിലും]] [[തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ട്|തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ടിലുമായി]] രണ്ട് ഔട്ട്‌ലെറ്റുകൾ മാത്രമേയുള്ളു. വേലിയേറ്റ സമയത്ത് കടൽ വെള്ളം കയറുന്നത് തടയാൻ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട രണ്ട് മനുഷ്യ നിർമ്മിത തടയണകളാണിവ. അല്ലാത്തപക്ഷം പ്രദേശത്തെ താഴ്ന്ന നെൽപ്പാടങ്ങൾ (സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ശരാശരി 2.5 മീറ്റർ താഴെ) കൃഷിയോഗ്യമല്ലാതാകുമായിരുന്നു. നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളും ദേവാലയങ്ങളും നദിയോരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. മണിമലയാറും പമ്പാ നദിയും സംഗമിക്കുന്ന ഒരു പുരാതന ഉൾനാടൻ തുറമുഖമായാണ് നിരണം ചരിത്രപരമായി അറിയപ്പെടുന്നത്. മണിമലയാറിനു തീരത്തെ [[കവിയൂർ|കവിയൂരിൽ]] പുരാതന ശിലാക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇപ്പോഴും കാണാൻ കഴിയുന്നു. മധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ ഒരു പ്രധാന ജലമാർഗമാണ് കോട്ടയം-ഇടുക്കി ജില്ലകളിലെ പർവതനിരകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന ഈ നദി. ഇത് മണിമല ജംഗ്ഷനിലെ സമതലപ്രദേശങ്ങളിലെത്തിയശേഷം ഇടനാട്ടിലെ സമതല പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കേരളത്തിലെ നെല്ലറയായി അറിയപ്പെടുന്ന [[കുട്ടനാട്‌|കുട്ടനാട്]] മേഖലയിലൂടെയും ഒഴുകുന്നു. == പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങൾ == ഒരുകാലത്ത് ജലസമൃദ്ധിയോടെ ശാന്തമായി ഒഴുകിയിരുന്ന നദിയിൽ മണൽ മാഫിയ പിടിമുറുക്കിയതോടെ പലയിടത്തും വലിയ കയങ്ങളായി, ചെളിനിറഞ്ഞ്. നദിയുടെ ദിശപോലും മാറി ഒഴുകുന്ന അവസ്ഥയിലായിരിക്കുന്നു. പ്രകൃതി ചൂഷണം ഏറിയപ്പോൾ നദി അതിന്റെ ശാന്തത കൈവെടിഞ്ഞ് ഉഗ്രതാണ്ഠവമാടാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. നദിയുടെ അടിത്തട്ടിലെ അനിയന്ത്രിതമായ മണൽ ഖനനം നീരൊഴുക്ക് കുറയുന്നതിന് കാരണമായി. അതുപോലെതന്നെ നദിയിലെ മലിനീകരണം ഒരു പ്രധാന പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നമാണ്. മഴക്കാലത്തെ വെള്ളപ്പൊക്കം ജനജീവിതത്തെ ദുസ്സഹമായി ബാധിക്കുന്ന ഒരു വിഷയമാണ്. കഴിഞ്ഞ എട്ടു വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഈ നദി മണിമലയിലും വെള്ളാവൂരിലും പ്രളയമുണ്ടായത് മൂന്നുതവണയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/kottayam/news/localnews-kottayam-beb5hj52|title=എട്ടുവർഷം, മൂന്ന് പ്രളയം...മടുത്ത് മണിമല}}</ref> മണിമലയാറ്റിൽ പത്ത് കിലോമീറ്ററിനുള്ളിൽ നാല് തടയണകളുണ്ട്. മണിമല മൂങ്ങാനി, ഏറത്തുവടകര, മാരൂർകടവ്, പുത്തൂർകടവ്, കുളത്തൂർമൂഴി എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഈ തടയണകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഏകദേശം 25 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഇവയിൽ ചെളി അടിഞ്ഞു കൂടിയതും മാലന്യ നിക്ഷേപവും കാരണം നീരൊഴുക്ക് തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതു കൂടാതെ ആഴം കുറഞ്ഞ നദിയിലെ വെള്ളം പതിവായി കരയിലേയ്ക്ക് കയറുന്നതിനുമിടയാക്കുന്നു. നദിയുടെ കൈവഴികളായ തോടുകൾ പലതും നാമാവശേഷമായതും കൈത്തോടുകൾ അടച്ചതും നദിയോരത്തെ പാടശേഖരങ്ങൾ നികത്തിയതുമെല്ലാം .വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ കാരണങ്ങളിൽ ചിലതു മാത്രമാണ്. '''പ്രധാന പോഷകനദികൾ''' * ഏന്തയാർ * പാപ്പാനിത്തോട് * കൊക്കയാർ * നെടുംതോട് * പൈങ്ങണതോട് * മഞ്ഞളരുവി * പേരൂർത്തോട് * എരുമേലിത്തോട് * ചിറ്റാർ * കുത്തിയതോട് * കോലറയാർ (പമ്പ, മണിമല നദികളുടെ ഒരു പോഷകനദി) * [[വരട്ടാർ]] ==ചിത്രശാല== <gallery> പ്രമാണം:Manimala River.jpg|മണിമലയാർ മണിമലയിൽ പ്രമാണം:River Manimala Manimala.jpg|മണിമലയാർ - മണിമലയ്ക്കു സമീപം മൂങ്ങാനിയിൽ പ്രമാണം:River Manimala Cheruvally.jpg|മണിമലയാർ - എരുമേലി ചെറുവള്ളി ചെക്ക് ഡാമിനു സമീപം പ്രമാണം:Canoe in Manimalayar.JPG|മണിമലയാറിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരു തോണി </gallery><gallery> പ്രമാണം:Manimalayar river @ Pazhayidam.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manimalayar_river_@_Pazhayidam.jpg|പഴയിടം പാലത്തിൽ നിന്ന് പകർത്തിയ മണിമലയാറിന്റെ ദൃശ്യം. പ്രമാണം:Manimala River.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manimala_River.jpg|മണിമല ഗ്രാമത്തിലെത്തുന്ന നദി. പ്രമാണം:The Manimala river in Kerala.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Manimala_river_in_Kerala.jpg|പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ഇരവിപേരൂരിൽ നിന്ന് ചിത്രീകരിച്ച നദി. </gallery> == അവലംബങ്ങൾ == {{commonscat|Manimala River}} {{Reflist}} {{Waters of Kerala}} {{നദി-അപൂർണ്ണം}} {{coord|9|21|N|76|33|E|display=title|region:IN_type:river_source:GNS-enwiki}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:പമ്പാനദി]] r26u80gmppne32l527emfcpbva5efgt 0 143988 4675279 3790166 2026-10-11T17:47:23Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675279 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Lycos}} {{ Infobox Company | company_name = ലൈക്കോസ് | company_logo = | company_type = [[Subsidiary]] | foundation = 1994 | area_served = ലോകമെമ്പാടും | founder = ബോബ് ഡേവിസ് | location = മസ്സാച്യുസെറ്റ്സ് | url = http://www.lycos.com/ | language = multilingual | registration = optional | launch_date = ഏപ്രിൽ 13, 1995 | current_status = active | company_slogan = Go get it! | homepage = http://www/lycos.com | industry = [[ഇന്റർനെറ്റ്]], [[കമ്പ്യൂട്ടർ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]]| }} 1994ൽ സ്ഥാപിതമായ ഒരു [[സെർച്ച് എഞ്ചിൻ]] ആണ് '''ലൈക്കോസ്'''. ഇ-മെയിൽ, വെബ് ഹോസ്റ്റിങ്ങ്, സോഷ്യൽ നെറ്റ്‌വർക്കിങ്ങ്' സേവനങ്ങളും ലൈക്കോസ് നല്കുന്നുണ്ട്. 1994ൽ മൈക്കൽ ലോറെൻ മൗൾഡിൻ എന്ന വിദ്യാർഥിയുടെ ഒരു ഗവേഷണ പ്രോജക്ടിന്റെ ഭാഗമായാണ് ലൈക്കോസ് തുടങ്ങിയത്. 1990കളിൽ ലൈക്കോസ് വളരെയധികം വളർച്ച കൈവരിച്ചു. 1999ൽ ലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ സന്ദർശിക്കപ്പെട്ട വെബ് സൈറ്റ് എന്ന സ്ഥാനം ലൈക്കോസിന് ലഭിച്ചു. അന്ന് 40ൽ കൂടുതൽ രാജ്യങ്ങളിൽ ലൈക്കോസ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. 2000 മേയിൽ ലൈക്കോസ് 13 ബില്ല്യൺ ഡോളറിന് സ്പെയിനിലെ ടെറ നെറ്റ്‌വർക്ക്സിനു വിറ്റു. അതോടെ കമ്പനിയുടെ പേര് "ടെറ ലൈക്കോസ്" എന്നായി. 2004 ഒക്ടോബറിൽ കൊറിയൻ കമ്പനിയായ ഡോം കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് ലൈക്കോസ് വാങ്ങി. അതോടെ വീണ്ടും കമ്പനിയുടെ പേര് ലൈക്കോസ് എന്നായി. ==പുറംകണ്ണികൾ== * [https://web.archive.org/web/20210207122840/http://www.lycos.com/ Lycos Search Home] * [http://www.ybrantdigital.com/ Ybrant Digital – Lycos' parent company] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110223081637/http://www.ybrantdigital.com/ |date=2011-02-23 }} * [http://search.lycos.com/m Lycos Mobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031061019/http://search.lycos.com/m/ |date=2010-10-31 }} [[വർഗ്ഗം:ഇന്റർനെറ്റ്]] ogsnaxn54qhsxezng8pzd7g1ep0x2fg 0 156256 4675251 4596040 2026-10-11T14:53:59Z ~2026-54692-22 224051 amanushika 4675251 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Isra and Mi'raj}} [[File:Miraj by Sultan Muhammad.jpg|thumb|300px|''Ascent of Muhammad to Heaven'' (ca. 1539–1543), from the [[Nizami Ganjavi#Quinary ("Panj Ganj" or "Khamsa")|Khamseh of Nizami]].]] ഇസ്‌ലാമികവിശ്വാസപ്രകാരം [[മുഹമ്മദ് നബി]] നടത്തിയ ഒരു amanushika രാത്രിയാത്രയാണ് '''ഇസ്റാഉം മിഅ്റാജും'''. AD.621 പ്രവാചകൻ മക്കയിൽ ഉണ്ടായിരിക്കുമ്പോഴാണ് പ്രസ്തുത സംഭവം ഉണ്ടായത്. ഇതിൽ മസ്ജിദുൽ ഹറമിൽ നിന്ന് മസ്ജിദുൽ അഖ്സാ വരെയുള്ള യാത്രയെ ഇസ്റാഅ്(രാപ്രയാണം) എന്നും അവിടെ നിന്ന് ഏഴാകാശങ്ങൾ അടക്കമുള്ള അദൃശ്യ ലോകങ്ങൾ താണ്ടി അല്ലാഹു നിശ്ചയിച്ച പരിധി വരെയുള്ള പ്രയാണത്തെ മിഅ്റാജ്(ആകാശാരോഹണം) എന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഖുർആനിലെ പതിനേഴാം അദ്ധ്യായമായ ഇസ്റാഅ്-ലും ചില ഹദീസുകളിലും ഈ യാത്രയെക്കുറിച്ച് പരാമർശമുണ്ട്. റജബ് മാസത്തിലെ ഒരു രാത്രിയിൽ ജിബ്രിൽ എന്ന മാലാഖ മുഹമ്മദ് നബിയെ മക്കയിലെ മസ്ജിദുൽ ഹറാമിൽ നിന്നും പലസ്തീനിലെ മസ്ജിദുൽ അഖ്സയിലേക്ക് 'ബുറാഖ്' എന്ന വാഹനത്തിൽ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി, അവിടെനിന്നും ചില ദൃഷ്ടാന്തങ്ങൾ കാണിക്കാനായി ഏഴാകാശങ്ങളും താണ്ടി ഉപരിലോകത്തെത്തിച്ചു, പൂർവികരായ പ്രവാചകന്മാർ പലരെയും നബി അവിടെ കാണുകയും പിന്നീട്‍, ദൈവസന്നിധിയിൽ എത്തുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.sirajlive.com/2015/05/15/180673.html?s|title=ഇസ്‌റാഉം മിഅ്‌റാജും|access-date=2026-01-15|last=ബുഖാരി|first=സയ്യിദ് ഇബ്‌റാഹീമുൽ ഖലീലുൽ|language=ml}}</ref> അവിടെവച്ച് നബിക്ക് ലഭിച്ച ചില സുപ്രധാന നിർദ്ദേശങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇസ്‌ലാമിന്റെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങളിൽ ഒന്നായ അഞ്ച് നേരത്തെ നിസ്കാരം.<ref>{{Cite web|url=https://islamonweb.net/ml/19-March-2017-264|title=വിശേഷങ്ങളുടെ മിഅ്റാജ് രാവ്|access-date=2026-01-15|last=Codingest|date=2014-05-27|language=en}}</ref> അൽ ഇസ്റാഅ് വഅൽ മിഅ്റാജ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ യാത്രയിൽ നബി ഉടലോടെ ആകാശത്ത് പോയി ദൈവസാമീപ്യം അനുഭവിച്ച് തിരിച്ചെത്തി എന്നും , അതല്ല യാത്ര ഒരു ആത്മീയ അനുഭവം ആയിരുന്നു എന്നു രണ്ടു പക്ഷമുണ്ട്.<br /> ==എന്താണ് ഇസ്റാഅ== [[Image:Jerusalem Al-Aqsa Mosque BW 2010-09-21 06-38-12.JPG|thumb|right|The modern [[Al-Aqsa Mosque]] ]] ഇസ്റാഅ് : [[മക്ക|മക്കയിലെ]] പരിശുദ്ധ [[കഅബ]] ദേവാലയത്തിൽ ഉറങ്ങുകയായിരുന്ന മുഹമ്മദ് നബി (സ ) =='''അൽ മിഅ്റാജ്'''== ആകാശാരോഹണത്തിന്റെ രണ്ടാം ഘട്ടമാണ് മിഅ്റാജ്. ഏണി എന്നാണ് വാക്കർത്ഥം. അഖ്സ പള്ളിയിൽ നിന്നുമാണ് ആരോഹണം ആരംഭികുന്നത്. ബുറാകിന്മെൽ ഏഴാം ആകാശത്തേക്ക് എത്തുന്ന മുഹമ്മദ് നബി സ്വർഗ്ഗ സന്ദർശനം നടത്തുന്നു. മുൻ പ്രവാചകന്മാരോട് ഭാഷണം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ദൈവ സാമീപ്യം അനുഭവിച്ചറിയുന്ന മുഹമ്മദ് നബിയോട് അല്ലാഹു ഇസ്ലാം മത വിശ്വാസികൾക്ക് ദിവസം അമ്പത് തവണ പ്രാർത്ഥന (നിസ്കാരം) കൽപ്പിക്കുന്നു. മുൻപ്രവാചകനായ മൂസാനബി(മോശ Moses) യുടെ ഉപദേശ പ്രകാരം മുഹമ്മദ് നബി ഈ ആരാധന ക്രമത്തിൽ ഇളവു വരുത്തുവാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു. ക്രമേണ അഞ്ചു നേരമായി നിസ്ക്കാരം അല്ലാഹു നിജപ്പെടുത്തുന്നു. ==യാത്രയുടെ രൂപം== ഈ യാത്രയുടെ രൂപംത്തെ കുറിച്ചും ഇത് സ്വപ്ന ലോകത്ത് നടന്നത് തന്നെയാണോ പ്രയാണം ചെയ്തത് എന്ന ചോദ്യങ്ങളുടെ മറുപടി ഖുർആന്റെ പദങ്ങൾ തന്നെ സ്വയം നൽകുന്നുണ്ടെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ വിശദീകരിക്കുന്നു<ref>http://thafheem.net/getinterpretation.php?q=17&r=1&hlt=undefined&sid=0.35801890789727686{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>: سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَىٰ بِعَبْدِهِ (തന്റെ ദാസനെ കൊണ്ടു പോയവൻ പരിശുദ്ധൻ) എന്ന ഖുർആൻ വിവരണം തന്നെ, ഇത് വലിയ ഒരു അസാധാരണ സംഭവമാണെന്നും അല്ലാഹുവിന്റെ അപാരമായ കഴിവുകൊണ്ടു മാത്രം പ്രകടമായതാണെന്നും വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഏതെങ്കിലുമൊരാൾ സ്വപ്നത്തിൽ ഇതുപോലുള്ള കാര്യങ്ങൾ കാണുകയോ അബോധാവസ്ഥയിലുള്ള വെളിപാടിലൂടെ മനസ്സിലാക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതിന്, തന്റെ അടിമക്ക് സ്വപ്നം കാണിക്കുകയോ വെളിപാടിലൂടെ കാര്യങ്ങൾ ഗ്രഹിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്ത നാഥൻ എല്ലാ വൈകല്യങ്ങളിൽനിന്നും ദൌർബല്യങ്ങളിൽനിന്നും പരിശുദ്ധനാണെന്ന് ആമുഖമായിപ്പറയാൻ മാത്രം പ്രാധാന്യമൊന്നുമില്ലെന്ന് വ്യക്തമാണ്. സൃഷ്ടി സ്വന്തം ഹിതമനുസരിച്ച് എന്തെങ്കിലും കാര്യം ചെയ്യുന്ന പ്രശ്നം ചർച്ചാവിധേയമാക്കുമ്പോൾ മാത്രമാണ് സാധ്യം, അസാധ്യം എന്നീ വിഷയങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഇവിടെ ദൈവികമായിയുടെ ദൃഷ്ടാന്തത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാത്രമാണ് ഇതിനെ മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്. ==ഖുർആനിൽ== ഇസ്റാഅ് മിഅ്റാജിനെപ്പറ്റി ഖുർആനിലും നബി വചന ശേഖരങ്ങളിലും പരാമർശങ്ങൾ കാണാം. 17ആം അധ്യായത്തിന്റെ പേരുതന്നെ അൽ ഇസ്റാഅ് എന്നാണ്. ഈ അധ്യായത്തിലെ ആദ്യ വചനം ആകാശയാത്രയെയാണ് പരാമർശിക്കുന്നത്. {{quote|തന്റെ ദാസനെ, ചില ദൃഷ്ടാന്തങ്ങൾ കാണിക്കുന്നതിനുവേണ്ടി മസ്ജിദുൽ ഹറാമിൽനിന്ന് വിദൂരമസ്ജിദിലേക്ക്-അതിന്റെ പരിസരങ്ങളെ നാം അനുഗൃഹീതമാക്കിയിട്ടുണ്ട്- ഒരു രാവിൽ സഞ്ചരിപ്പിച്ചവൻ പരിശുദ്ധനത്രെ. സത്യത്തിൽ അവൻ എല്ലാം കേൾക്കുന്നവനും കാണുന്നവനും തന്നെയാകുന്നു. |ഖുർആൻ|അധ്യായം 17 (Al-Isra) സൂക്തം 1<ref>{{Cite quran|17|60|t=y|s=ns}}</ref>}} {{quote|അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസന് ബോധനം ചെയ്യേണ്ട സന്ദേശം ബോധനംചെയ്തു. കണ്ണുകൊണ്ട് കണ്ടതിനെ ഹൃദയം കളവാക്കിയിട്ടില്ല. നേരിൽ കണ്ടതിനെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ അദ്ദേഹവുമായി തർക്കിക്കുകയാണോ? മറ്റൊരിക്കൽ സിദ്റതുൽ മുൻതഹാക്കടുത്ത് ഇറങ്ങുന്നതായും അദ്ദേഹം അവനെ കണ്ടിട്ടുണ്ട്. അതിനടുത്താണ് ജന്നത്തുൽ മഅ്വാ. അന്നേരം സിദ്റത്തിനെ മഹത്തായ ഒന്ന് പൊതിയുന്നുണ്ടായിരുന്നു. കണ്ണഞ്ചിപ്പോയിട്ടില്ല. പരിധി വിട്ടിട്ടുമില്ല. തന്റെ റബ്ബിന്റെ മഹത്തായ ദൃഷ്ടാന്തങ്ങൾ അദ്ദേഹം തീർച്ചയായും കണ്ടിട്ടുണ്ട്.|ഖുർആൻ|അധ്യായം 53 An-Najm, സൂക്തം 13-18}} {{quote|നിന്റെ നാഥൻ അവരെ വലയം ചെയ്തിരിക്കുന്നുവെന്ന് നാം നിന്നോടു പറഞ്ഞിരുന്നത് ഓർക്കുക.ഇപ്പോൾ നാം നിനക്കു കാണിച്ചുതന്ന സംഗതിയും (മിഅറാജ് സംഭവമാണ് ഉദ്ദ്യേശ്യം), ഖുർആനിൽ ശപിക്കപ്പെട്ട ആ വൃക്ഷവുംഈ ജനത്തിന് ഒരു പരീക്ഷണം തന്നെയാക്കിവെച്ചിരിക്കുന്നു.|ഖുർആൻ|അധ്യായം (Al-Isra) സൂക്തം 60<ref>{{Cite quran|17|60|t=y|s=ns}}</ref>}} == മിഅ്‌റാജ് റജബ് മാസത്തിലോ == മിഅ്‌റാജ് നടന്നത് അറബി മാസമായ റജബ് മാസത്തിലാണോ എന്ന് നിരവധി സംശയങ്ങളും അഭിപ്രായ വ്യത്യാസങ്ങളും നിലനിൽകുന്നുണ്ട്. വിശിഷ്യ 27-ാം രാവിലാണ് എന്നും നിരവധി ആളുകൾ വിശ്വസിച്ച് പോരുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ റജബ് മാസത്തിലാണ് എന്ന് വിശ്വാസ്യ യോഗ്യമായ തെളിവുകൾ ഒന്നും തന്നെ ഇല്ല എന്നാണ് പ്രബല അഭിപ്രായം. ഇതു സംബന്ധമായി ഇമാം ഇബ്‌നു ഹജർ ഫത്ഹുൽ ബാരിയിൽ പത്ത് അഭിപ്രായങ്ങളെങ്കിലും ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [https://fatwa.islamonlive.in/holiday-celebration/the-prophets-miraj-isra-and-miraj/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210418111349/https://fatwa.islamonlive.in/holiday-celebration/the-prophets-miraj-isra-and-miraj/ |date=2021-04-18 }} ==കർമ്മങ്ങൾ== ഈ ദിനത്തിൽ മുസ്‌ലിങ്ങളിലെ സുന്നി വിഭാഗം നോമ്പ് അനുഷ്ഠിക്കുകയും അന്ന് രാത്രി മധുര പലഹാരം ഉണ്ടാക്കി വിതരണം ചെയ്യാറുമുണ്ട്.കൂടാതെ ദിക് ർ പ്രാർത്ഥന മജ് ലിസുകളും നടന്നുവരുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist}} *http://udumbunthalanews.com/?p=4669{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *http://mal.sarva.gov.in/index.php?title=%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B4%82&redirect=no{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികം]] 14bchwehwkje72e3xzxpju2sgys7qdz 4675447 4675251 2026-10-12T08:11:37Z Irshadpp 10433 [[Special:Contributions/~2026-54692-22|~2026-54692-22]] ([[User talk:~2026-54692-22|സംവാദം]]) നടത്തിയ തിരുത്തലുകൾ നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; നിലവിലുള്ള പതിപ്പ് [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] സൃഷ്ടിച്ചതാണ് 4596040 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Isra and Mi'raj}} [[File:Miraj by Sultan Muhammad.jpg|thumb|300px|''Ascent of Muhammad to Heaven'' (ca. 1539–1543), from the [[Nizami Ganjavi#Quinary ("Panj Ganj" or "Khamsa")|Khamseh of Nizami]].]] ഇസ്‌ലാമികവിശ്വാസപ്രകാരം [[മുഹമ്മദ് നബി]] നടത്തിയ ഒരു രാത്രിയാത്രയാണ് '''ഇസ്റാഉം മിഅ്റാജും'''. AD.621 പ്രവാചകൻ മക്കയിൽ ഉണ്ടായിരിക്കുമ്പോഴാണ് പ്രസ്തുത സംഭവം ഉണ്ടായത്. ഇതിൽ മസ്ജിദുൽ ഹറമിൽ നിന്ന് മസ്ജിദുൽ അഖ്സാ വരെയുള്ള യാത്രയെ ഇസ്റാഅ്(രാപ്രയാണം) എന്നും അവിടെ നിന്ന് ഏഴാകാശങ്ങൾ അടക്കമുള്ള അദൃശ്യ ലോകങ്ങൾ താണ്ടി അല്ലാഹു നിശ്ചയിച്ച പരിധി വരെയുള്ള പ്രയാണത്തെ മിഅ്റാജ്(ആകാശാരോഹണം) എന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഖുർആനിലെ പതിനേഴാം അദ്ധ്യായമായ ഇസ്റാഅ്-ലും ചില ഹദീസുകളിലും ഈ യാത്രയെക്കുറിച്ച് പരാമർശമുണ്ട്. റജബ് മാസത്തിലെ ഒരു രാത്രിയിൽ ജിബ്രിൽ എന്ന മാലാഖ മുഹമ്മദ് നബിയെ മക്കയിലെ മസ്ജിദുൽ ഹറാമിൽ നിന്നും പലസ്തീനിലെ മസ്ജിദുൽ അഖ്സയിലേക്ക് 'ബുറാഖ്' എന്ന വാഹനത്തിൽ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി, അവിടെനിന്നും ചില ദൃഷ്ടാന്തങ്ങൾ കാണിക്കാനായി ഏഴാകാശങ്ങളും താണ്ടി ഉപരിലോകത്തെത്തിച്ചു, പൂർവികരായ പ്രവാചകന്മാർ പലരെയും നബി അവിടെ കാണുകയും പിന്നീട്‍, ദൈവസന്നിധിയിൽ എത്തുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.sirajlive.com/2015/05/15/180673.html?s|title=ഇസ്‌റാഉം മിഅ്‌റാജും|access-date=2026-01-15|last=ബുഖാരി|first=സയ്യിദ് ഇബ്‌റാഹീമുൽ ഖലീലുൽ|language=ml}}</ref> അവിടെവച്ച് നബിക്ക് ലഭിച്ച ചില സുപ്രധാന നിർദ്ദേശങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇസ്‌ലാമിന്റെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങളിൽ ഒന്നായ അഞ്ച് നേരത്തെ നിസ്കാരം.<ref>{{Cite web|url=https://islamonweb.net/ml/19-March-2017-264|title=വിശേഷങ്ങളുടെ മിഅ്റാജ് രാവ്|access-date=2026-01-15|last=Codingest|date=2014-05-27|language=en}}</ref> അൽ ഇസ്റാഅ് വഅൽ മിഅ്റാജ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ യാത്രയിൽ നബി ഉടലോടെ ആകാശത്ത് പോയി ദൈവസാമീപ്യം അനുഭവിച്ച് തിരിച്ചെത്തി എന്നും , അതല്ല യാത്ര ഒരു ആത്മീയ അനുഭവം ആയിരുന്നു എന്നു രണ്ടു പക്ഷമുണ്ട്.<br /> ==എന്താണ് ഇസ്റാഅ== [[Image:Jerusalem Al-Aqsa Mosque BW 2010-09-21 06-38-12.JPG|thumb|right|The modern [[Al-Aqsa Mosque]] ]] ഇസ്റാഅ് : [[മക്ക|മക്കയിലെ]] പരിശുദ്ധ [[കഅബ]] ദേവാലയത്തിൽ ഉറങ്ങുകയായിരുന്ന മുഹമ്മദ് നബി (സ ) =='''അൽ മിഅ്റാജ്'''== ആകാശാരോഹണത്തിന്റെ രണ്ടാം ഘട്ടമാണ് മിഅ്റാജ്. ഏണി എന്നാണ് വാക്കർത്ഥം. അഖ്സ പള്ളിയിൽ നിന്നുമാണ് ആരോഹണം ആരംഭികുന്നത്. ബുറാകിന്മെൽ ഏഴാം ആകാശത്തേക്ക് എത്തുന്ന മുഹമ്മദ് നബി സ്വർഗ്ഗ സന്ദർശനം നടത്തുന്നു. മുൻ പ്രവാചകന്മാരോട് ഭാഷണം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ദൈവ സാമീപ്യം അനുഭവിച്ചറിയുന്ന മുഹമ്മദ് നബിയോട് അല്ലാഹു ഇസ്ലാം മത വിശ്വാസികൾക്ക് ദിവസം അമ്പത് തവണ പ്രാർത്ഥന (നിസ്കാരം) കൽപ്പിക്കുന്നു. മുൻപ്രവാചകനായ മൂസാനബി(മോശ Moses) യുടെ ഉപദേശ പ്രകാരം മുഹമ്മദ് നബി ഈ ആരാധന ക്രമത്തിൽ ഇളവു വരുത്തുവാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു. ക്രമേണ അഞ്ചു നേരമായി നിസ്ക്കാരം അല്ലാഹു നിജപ്പെടുത്തുന്നു. ==യാത്രയുടെ രൂപം== ഈ യാത്രയുടെ രൂപംത്തെ കുറിച്ചും ഇത് സ്വപ്ന ലോകത്ത് നടന്നത് തന്നെയാണോ പ്രയാണം ചെയ്തത് എന്ന ചോദ്യങ്ങളുടെ മറുപടി ഖുർആന്റെ പദങ്ങൾ തന്നെ സ്വയം നൽകുന്നുണ്ടെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ വിശദീകരിക്കുന്നു<ref>http://thafheem.net/getinterpretation.php?q=17&r=1&hlt=undefined&sid=0.35801890789727686{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>: سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَىٰ بِعَبْدِهِ (തന്റെ ദാസനെ കൊണ്ടു പോയവൻ പരിശുദ്ധൻ) എന്ന ഖുർആൻ വിവരണം തന്നെ, ഇത് വലിയ ഒരു അസാധാരണ സംഭവമാണെന്നും അല്ലാഹുവിന്റെ അപാരമായ കഴിവുകൊണ്ടു മാത്രം പ്രകടമായതാണെന്നും വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഏതെങ്കിലുമൊരാൾ സ്വപ്നത്തിൽ ഇതുപോലുള്ള കാര്യങ്ങൾ കാണുകയോ അബോധാവസ്ഥയിലുള്ള വെളിപാടിലൂടെ മനസ്സിലാക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതിന്, തന്റെ അടിമക്ക് സ്വപ്നം കാണിക്കുകയോ വെളിപാടിലൂടെ കാര്യങ്ങൾ ഗ്രഹിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്ത നാഥൻ എല്ലാ വൈകല്യങ്ങളിൽനിന്നും ദൌർബല്യങ്ങളിൽനിന്നും പരിശുദ്ധനാണെന്ന് ആമുഖമായിപ്പറയാൻ മാത്രം പ്രാധാന്യമൊന്നുമില്ലെന്ന് വ്യക്തമാണ്. സൃഷ്ടി സ്വന്തം ഹിതമനുസരിച്ച് എന്തെങ്കിലും കാര്യം ചെയ്യുന്ന പ്രശ്നം ചർച്ചാവിധേയമാക്കുമ്പോൾ മാത്രമാണ് സാധ്യം, അസാധ്യം എന്നീ വിഷയങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഇവിടെ ദൈവികമായിയുടെ ദൃഷ്ടാന്തത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാത്രമാണ് ഇതിനെ മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്. ==ഖുർആനിൽ== ഇസ്റാഅ് മിഅ്റാജിനെപ്പറ്റി ഖുർആനിലും നബി വചന ശേഖരങ്ങളിലും പരാമർശങ്ങൾ കാണാം. 17ആം അധ്യായത്തിന്റെ പേരുതന്നെ അൽ ഇസ്റാഅ് എന്നാണ്. ഈ അധ്യായത്തിലെ ആദ്യ വചനം ആകാശയാത്രയെയാണ് പരാമർശിക്കുന്നത്. {{quote|തന്റെ ദാസനെ, ചില ദൃഷ്ടാന്തങ്ങൾ കാണിക്കുന്നതിനുവേണ്ടി മസ്ജിദുൽ ഹറാമിൽനിന്ന് വിദൂരമസ്ജിദിലേക്ക്-അതിന്റെ പരിസരങ്ങളെ നാം അനുഗൃഹീതമാക്കിയിട്ടുണ്ട്- ഒരു രാവിൽ സഞ്ചരിപ്പിച്ചവൻ പരിശുദ്ധനത്രെ. സത്യത്തിൽ അവൻ എല്ലാം കേൾക്കുന്നവനും കാണുന്നവനും തന്നെയാകുന്നു. |ഖുർആൻ|അധ്യായം 17 (Al-Isra) സൂക്തം 1<ref>{{Cite quran|17|60|t=y|s=ns}}</ref>}} {{quote|അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസന് ബോധനം ചെയ്യേണ്ട സന്ദേശം ബോധനംചെയ്തു. കണ്ണുകൊണ്ട് കണ്ടതിനെ ഹൃദയം കളവാക്കിയിട്ടില്ല. നേരിൽ കണ്ടതിനെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ അദ്ദേഹവുമായി തർക്കിക്കുകയാണോ? മറ്റൊരിക്കൽ സിദ്റതുൽ മുൻതഹാക്കടുത്ത് ഇറങ്ങുന്നതായും അദ്ദേഹം അവനെ കണ്ടിട്ടുണ്ട്. അതിനടുത്താണ് ജന്നത്തുൽ മഅ്വാ. അന്നേരം സിദ്റത്തിനെ മഹത്തായ ഒന്ന് പൊതിയുന്നുണ്ടായിരുന്നു. കണ്ണഞ്ചിപ്പോയിട്ടില്ല. പരിധി വിട്ടിട്ടുമില്ല. തന്റെ റബ്ബിന്റെ മഹത്തായ ദൃഷ്ടാന്തങ്ങൾ അദ്ദേഹം തീർച്ചയായും കണ്ടിട്ടുണ്ട്.|ഖുർആൻ|അധ്യായം 53 An-Najm, സൂക്തം 13-18}} {{quote|നിന്റെ നാഥൻ അവരെ വലയം ചെയ്തിരിക്കുന്നുവെന്ന് നാം നിന്നോടു പറഞ്ഞിരുന്നത് ഓർക്കുക.ഇപ്പോൾ നാം നിനക്കു കാണിച്ചുതന്ന സംഗതിയും (മിഅറാജ് സംഭവമാണ് ഉദ്ദ്യേശ്യം), ഖുർആനിൽ ശപിക്കപ്പെട്ട ആ വൃക്ഷവുംഈ ജനത്തിന് ഒരു പരീക്ഷണം തന്നെയാക്കിവെച്ചിരിക്കുന്നു.|ഖുർആൻ|അധ്യായം (Al-Isra) സൂക്തം 60<ref>{{Cite quran|17|60|t=y|s=ns}}</ref>}} == മിഅ്‌റാജ് റജബ് മാസത്തിലോ == മിഅ്‌റാജ് നടന്നത് അറബി മാസമായ റജബ് മാസത്തിലാണോ എന്ന് നിരവധി സംശയങ്ങളും അഭിപ്രായ വ്യത്യാസങ്ങളും നിലനിൽകുന്നുണ്ട്. വിശിഷ്യ 27-ാം രാവിലാണ് എന്നും നിരവധി ആളുകൾ വിശ്വസിച്ച് പോരുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ റജബ് മാസത്തിലാണ് എന്ന് വിശ്വാസ്യ യോഗ്യമായ തെളിവുകൾ ഒന്നും തന്നെ ഇല്ല എന്നാണ് പ്രബല അഭിപ്രായം. ഇതു സംബന്ധമായി ഇമാം ഇബ്‌നു ഹജർ ഫത്ഹുൽ ബാരിയിൽ പത്ത് അഭിപ്രായങ്ങളെങ്കിലും ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [https://fatwa.islamonlive.in/holiday-celebration/the-prophets-miraj-isra-and-miraj/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210418111349/https://fatwa.islamonlive.in/holiday-celebration/the-prophets-miraj-isra-and-miraj/ |date=2021-04-18 }} ==കർമ്മങ്ങൾ== ഈ ദിനത്തിൽ മുസ്‌ലിങ്ങളിലെ സുന്നി വിഭാഗം നോമ്പ് അനുഷ്ഠിക്കുകയും അന്ന് രാത്രി മധുര പലഹാരം ഉണ്ടാക്കി വിതരണം ചെയ്യാറുമുണ്ട്.കൂടാതെ ദിക് ർ പ്രാർത്ഥന മജ് ലിസുകളും നടന്നുവരുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist}} *http://udumbunthalanews.com/?p=4669{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *http://mal.sarva.gov.in/index.php?title=%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B4%82&redirect=no{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികം]] olxjdkeppxaevqsvyazdu8zz4khyto6 0 165280 4675280 1971122 2026-10-11T18:04:39Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675280 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|World Laughter Day}} എല്ലാ വർഷവും മേയ് മാസത്തിലെ ആദ്യ ഞായറാഴ്ച '''ലോക ചിരി ദിന'''മായി ആചരിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.worldlaughterday.org/index.php?option=com_content&view=article&id=145&Itemid=284 |title=World Laughter Day History |access-date=2011-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111019022929/http://www.worldlaughterday.org/index.php?option=com_content&view=article&id=145&Itemid=284 |archive-date=2011-10-19 |url-status=dead}}</ref>. 1998 ജനുവരി 11-ന് ഇന്ത്യയിൽ മുംബൈയിലാണ് ആദ്യമായി ലോക ചിരി ദിനത്തിന്റെ ആഘോഷം നടത്തിയത്. ഡോ: മദൻ കടാരിയയാണ് ഈ ചടങ്ങ് സംഘടിപ്പിച്ചത്. ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [https://web.archive.org/web/20090429002832/http://www.worldlaughterday.org/ ലോക ചിരിദിനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:വിശേഷദിനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 11]] cja5p7je66x1zdiaqmy4jec58prj22g 0 167453 4675231 4675228 2026-10-11T12:09:17Z Dvellakat 4080 4675231 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Jeevitha Nouka}} {{Infobox Film | name = ജീവിത നൗക | image = Jeevitha Nouka.jpg | image_size = | caption = ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പോസ്റ്റർ | director = [[കെ. വേമ്പു]] | producer = കെ.വി. കോശി<br/>[[കുഞ്ചാക്കോ]] | writer = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | starring = [[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]<br/>ബി.എസ്. സരോജ<br/>ആദിമൂലം<br/>[[പങ്കജവല്ലി]]<br/>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br/>നാണുക്കുട്ടൻ | music = [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] | cinematography = പി.ബി. മണി | editing = എസ്. വില്ല്യംസ് | studio = [[Udaya Studios|കെ&കെ കമ്പൈൻസ്]]<br/>(ഉദയാ സ്റ്റുഡിയോ) | distributor = | released = [[മാർച്ച്]] 15, 1951 | runtime = 170 മിനിറ്റ് | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = {{INR}} 5 ലക്ഷം<ref name="economy">{{cite book|last= M. A. Oommen, Kumbattu Varkey Joseph|first=|title= Economics of Indian cinema|edition= |series= |year=1991 |publisher= Oxford & IBH Publications|location= India|language=|isbn= 8120405757|page=50|chapter=}}</ref> | gross = }} 1951 മാർച്ചിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണു് '''ജീവിത നൗക'''. കെ ആന്റ് കെ പ്രൊഡക്ഷൻസ് എന്ന ബാനറിൽ [[കുഞ്ചാക്കോ|എം കുഞ്ചാക്കോയും]], കെ വി കോശിയും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത് [[കെ. വേമ്പു]] ആണ്. കെ വി കോശിയുടെ കഥയ്ക്ക് തിരക്കഥയുംസംഭാഷണവും രചിച്ചത് [[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള|മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=14&ln=ml|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=മലയാളചലച്ചിത്രം.കോം}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഗാനരചന [[അഭയദേവ്|അഭയദേവും]] സംഗീതസംവിധാനം [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി|വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തിയും]] ആയിരുന്നു. തിരുച്ചി ലോകനാഥൻ , പി ലീല, കവിയൂർ രേവമ്മ, മെഹബൂബ്, ചന്ദ്രിക, സുന്ദരം എന്നിവരായിരുന്നു ഗായകർ. ഛായാഗ്രാഹണം ബാലസുബ്രഹ്മണ്യവും എഡിറ്റിംഗ് കെ.ഡി. ജോർജും നിർവ്വഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.themoviedb.org/movie/440624-jeevitha-nouka|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=ഫിലിം ബീറ്റ്}}</ref> മലയാളത്തിലെ 12-ആമത്തെ ചിത്രമായ "ജീവിതനൗക" അതുവരെ മലയാള സിനിമയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന റെക്കോഡുകൾ ഭേദിച്ചു.<ref name =desha>{{cite web | url =http://www.deshabhimani.com/periodicalContent4.php?id=419 | title =ജീവിതനൗകയിലെ നായിക | date = | accessdate =മേയ് 12, 2012 | publisher =ദേശാഭിമാനി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> തിരുവനന്തപുരത്ത് മാത്രമായി 284 ദിവസം തുടർച്ചയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ ഭാഷകളിലായി ഡബ്ബ് ചെയ്തു. അന്യഭാഷകളിൽ മൊഴിമാറ്റപ്പെടുന്ന ആദ്യ മലയാളചിത്രവും "ജീവിതനൗക"തന്നെ. ==ഇതിവൃത്തം== സോമന്റെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും പ്രണയവും വിരഹവും പുനഃസമാഗമവുമാണ് ''ജീവിതനൗക''യുടെ പ്രമേയം . പണക്കാരായ സഹോദരങ്ങളിലെ ഇളയവനായ സോമൻ താരതമ്യേനെ ദരിദ്രയായ ലക്ഷ്മിയെ ജീവിതസഖിയാക്കുന്നു. ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യയുടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ കാരണം സോമൻ ജോലി തേടി വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങുന്നു. ജ്യേഷ്ഠത്തിയുടെ മർദ്ദനം കാരണം ലക്ഷ്മി കുട്ടികളുമൊത്തു് തറവാടു വിട്ടിറങ്ങുന്നു. ജോലിക്കായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന സോമന് ഒരു കാറപകടമുണ്ടാകുകയും അതുവഴി സമ്പന്നരായ കാറുടമകൾ അയാൾക്കു് ജോലികൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോലിയിൽ നിന്നു് കിട്ടുന്ന വരുമാനം തറവാട്ടിലേക്കയക്കുമ്പോൾ അതു് കള്ളത്തരത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യ കരസ്തമാക്കുന്നു. നാളുകൾക്കു ശേഷം തിരിച്ചെത്തുന്ന സോമൻ ഭാര്യയെയും മക്കളെയും തേടിയലയുകയും കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]] ||സോമൻ |- |2||[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ[]] || രാജു-സോമന്റെ സഹോദരൻ |- |3||[[ബി.എസ്. സരോജ]] || ലക്ഷ്മി |- |4||[[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള ]] ||വക്കീൽ |- |5||[[എസ്.പി. പിള്ള]] ||ശങ്കു |- |6||[[പൊന്നപ്പൻ ആറുകാട്ടി]] ||പോലീസ് സബ്ഇൻസ്പെക്ടർ |- |7||[[നാണുക്കുട്ടൻ]] ||സമീന്ദാർ |- |8||[[മാത്തപ്പൻ]] || |- |9||[[പങ്കജവല്ലി]] ||ജാനു |- |10||[[ചെങ്ങൂർ ജാനകി]] || |- |11||[[ഗുരുഗോപിനാഥ്]] || |- |12||[ബേബിഗിരിജ[]] ||ലക്ഷ്മി(ചെറുപ്പകാലം) |- |13||[[ആദിമൂലം]] ||കേശവക്കണിയാർ |- |14||[[മാത്തപ്പൻ]] ||കുഞ്ചു |- |15||[[ജഗദമ്മ]] ||കാളി |- |16||[[മുളവന ജോസഫ്]] ||ഡ്രാമാ മാനേജർ |- |17||[[]സോമൻ പിള്ള] ||ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ |- |18||[[ജാനമ്മ]] ||വല്യമ്മ |- |19||[[ടി കെ ബാലചന്ദ്രൻ]] ||ഇന്ദിരാചാര്യ |- |20||[[സി ആർ രാജകുമാരി]] || |- |21||[[പി എസ് ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||നർത്തകൻ |- |22||[[പി കെ കമലാക്ഷി]] || |- |23||[[]] || |- |24||[[]] || |- |25||[[]] || |} ==ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == *വരികൾ:[[അഭയദേവ്]] *ഈണം: [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''രാഗം''' |- | 1 ||ആനന്ദമിയലും ബാലേ ||[[അഭയദേവ്]][[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||ആനത്തലയോളം വെണ്ണ ||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] ആലപ്പുഴ പുഷ്പം|| |- | 3 ||അകാലേ ആരും കൈ വിടും ||[[മെഹബൂബ്]]|| പഹാഡി |- | 4 ||ഗതിയേതുമില്ല ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 1 ||ഘോരാന്ധകാരമയ ||[[ട്രിച്ചി ലോകനാഥൻ]],[[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||കരുതിടാതേ ||[[ആലപ്പുഴ പുഷ്പം]]|| |- | 3 ||പാഹി തായേ ||[[മെഹബൂബ്]],[[ കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| മായാമാളവഗൗള |- | 4 ||പാപമാണിതു ബാലേ ||[[ഘണ്ഠശാല]]|| |- | 1 || പാതകളിൽ വാണീടുമീ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 2 || പശിയാലുയിർവാടി||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 3 ||പ്രേമരാജ്യമാർന്നു ||[[വി ദക്ഷിണാമൂർത്തി]][[പി. ലീല]]|| |- | 4 ||തോരാത്തശ്രുധാര ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 1 ||തോർന്നിടുമോ കണ്ണീർ ||[[മെഹബൂബ്]][[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 2 ||വാർത്തിങ്കൾ താലമെടുത്തവർ [മഗ്ദലന മറിയം] ||[[മെഹബൂബ്]], [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 3 ||വനഗായികേ വാനിൽ വരൂ നായികേ ||[[മെഹബൂബ്]], [[പി. ലീല]]|| |- | 4 || ||[[]]|| |} ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == * {{YouTube|id=qP4kSRj5wwc ജീവിതനൗക}} * {{IMDb title|0251155|}} [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ‎]] [[വർഗ്ഗം:കെ.ഡി. ജോർജ്ജ് ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പി.ബി. മണി ഛായാഗ്രഹണം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] kapynrvck0ib89z8fa2llzwn11e1xfc 4675232 4675231 2026-10-11T12:09:58Z Dvellakat 4080 [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4675232 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Jeevitha Nouka}} {{Infobox Film | name = ജീവിത നൗക | image = Jeevitha Nouka.jpg | image_size = | caption = ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പോസ്റ്റർ | director = [[കെ. വേമ്പു]] | producer = കെ.വി. കോശി<br/>[[കുഞ്ചാക്കോ]] | writer = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | starring = [[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]<br/>ബി.എസ്. സരോജ<br/>ആദിമൂലം<br/>[[പങ്കജവല്ലി]]<br/>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br/>നാണുക്കുട്ടൻ | music = [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] | cinematography = പി.ബി. മണി | editing = എസ്. വില്ല്യംസ് | studio = [[Udaya Studios|കെ&കെ കമ്പൈൻസ്]]<br/>(ഉദയാ സ്റ്റുഡിയോ) | distributor = | released = [[മാർച്ച്]] 15, 1951 | runtime = 170 മിനിറ്റ് | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = {{INR}} 5 ലക്ഷം<ref name="economy">{{cite book|last= M. A. Oommen, Kumbattu Varkey Joseph|first=|title= Economics of Indian cinema|edition= |series= |year=1991 |publisher= Oxford & IBH Publications|location= India|language=|isbn= 8120405757|page=50|chapter=}}</ref> | gross = }} 1951 മാർച്ചിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണു് '''ജീവിത നൗക'''. കെ ആന്റ് കെ പ്രൊഡക്ഷൻസ് എന്ന ബാനറിൽ [[കുഞ്ചാക്കോ|എം കുഞ്ചാക്കോയും]], കെ വി കോശിയും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത് [[കെ. വേമ്പു]] ആണ്. കെ വി കോശിയുടെ കഥയ്ക്ക് തിരക്കഥയുംസംഭാഷണവും രചിച്ചത് [[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള|മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=14&ln=ml|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=മലയാളചലച്ചിത്രം.കോം}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഗാനരചന [[അഭയദേവ്|അഭയദേവും]] സംഗീതസംവിധാനം [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി|വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തിയും]] ആയിരുന്നു. തിരുച്ചി ലോകനാഥൻ , പി ലീല, കവിയൂർ രേവമ്മ, മെഹബൂബ്, ചന്ദ്രിക, സുന്ദരം എന്നിവരായിരുന്നു ഗായകർ. ഛായാഗ്രാഹണം ബാലസുബ്രഹ്മണ്യവും എഡിറ്റിംഗ് കെ.ഡി. ജോർജും നിർവ്വഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.themoviedb.org/movie/440624-jeevitha-nouka|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=ഫിലിം ബീറ്റ്}}</ref> മലയാളത്തിലെ 12-ആമത്തെ ചിത്രമായ "ജീവിതനൗക" അതുവരെ മലയാള സിനിമയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന റെക്കോഡുകൾ ഭേദിച്ചു.<ref name =desha>{{cite web | url =http://www.deshabhimani.com/periodicalContent4.php?id=419 | title =ജീവിതനൗകയിലെ നായിക | date = | accessdate =മേയ് 12, 2012 | publisher =ദേശാഭിമാനി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> തിരുവനന്തപുരത്ത് മാത്രമായി 284 ദിവസം തുടർച്ചയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ ഭാഷകളിലായി ഡബ്ബ് ചെയ്തു. അന്യഭാഷകളിൽ മൊഴിമാറ്റപ്പെടുന്ന ആദ്യ മലയാളചിത്രവും "ജീവിതനൗക"തന്നെ. ==ഇതിവൃത്തം== സോമന്റെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും പ്രണയവും വിരഹവും പുനഃസമാഗമവുമാണ് ''ജീവിതനൗക''യുടെ പ്രമേയം . പണക്കാരായ സഹോദരങ്ങളിലെ ഇളയവനായ സോമൻ താരതമ്യേനെ ദരിദ്രയായ ലക്ഷ്മിയെ ജീവിതസഖിയാക്കുന്നു. ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യയുടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ കാരണം സോമൻ ജോലി തേടി വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങുന്നു. ജ്യേഷ്ഠത്തിയുടെ മർദ്ദനം കാരണം ലക്ഷ്മി കുട്ടികളുമൊത്തു് തറവാടു വിട്ടിറങ്ങുന്നു. ജോലിക്കായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന സോമന് ഒരു കാറപകടമുണ്ടാകുകയും അതുവഴി സമ്പന്നരായ കാറുടമകൾ അയാൾക്കു് ജോലികൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോലിയിൽ നിന്നു് കിട്ടുന്ന വരുമാനം തറവാട്ടിലേക്കയക്കുമ്പോൾ അതു് കള്ളത്തരത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യ കരസ്തമാക്കുന്നു. നാളുകൾക്കു ശേഷം തിരിച്ചെത്തുന്ന സോമൻ ഭാര്യയെയും മക്കളെയും തേടിയലയുകയും കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]] ||സോമൻ |- |2||[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ[]] || രാജു-സോമന്റെ സഹോദരൻ |- |3||[[ബി.എസ്. സരോജ]] || ലക്ഷ്മി |- |4||[[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള ]] ||വക്കീൽ |- |5||[[എസ്.പി. പിള്ള]] ||ശങ്കു |- |6||[[പൊന്നപ്പൻ ആറുകാട്ടി]] ||പോലീസ് സബ്ഇൻസ്പെക്ടർ |- |7||[[നാണുക്കുട്ടൻ]] ||സമീന്ദാർ |- |8||[[മാത്തപ്പൻ]] || |- |9||[[പങ്കജവല്ലി]] ||ജാനു |- |10||[[ചെങ്ങൂർ ജാനകി]] || |- |11||[[ഗുരുഗോപിനാഥ്]] || |- |12||[ബേബിഗിരിജ[]] ||ലക്ഷ്മി(ചെറുപ്പകാലം) |- |13||[[ആദിമൂലം]] ||കേശവക്കണിയാർ |- |14||[[മാത്തപ്പൻ]] ||കുഞ്ചു |- |15||[[ജഗദമ്മ]] ||കാളി |- |16||[[മുളവന ജോസഫ്]] ||ഡ്രാമാ മാനേജർ |- |17||[[]സോമൻ പിള്ള] ||ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ |- |18||[[ജാനമ്മ]] ||വല്യമ്മ |- |19||[[ടി കെ ബാലചന്ദ്രൻ]] ||ഇന്ദിരാചാര്യ |- |20||[[സി ആർ രാജകുമാരി]] || |- |21||[[പി എസ് ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||നർത്തകൻ |- |22||[[പി കെ കമലാക്ഷി]] || |- |23||[[]] || |- |24||[[]] || |- |25||[[]] || |} ==ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == *വരികൾ:[[അഭയദേവ്]] *ഈണം: [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''രാഗം''' |- | 1 ||ആനന്ദമിയലും ബാലേ ||[[അഭയദേവ്]][[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||ആനത്തലയോളം വെണ്ണ ||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] ആലപ്പുഴ പുഷ്പം|| |- | 3 ||അകാലേ ആരും കൈ വിടും ||[[മെഹബൂബ്]]|| പഹാഡി |- | 4 ||ഗതിയേതുമില്ല ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 1 ||ഘോരാന്ധകാരമയ ||[[ട്രിച്ചി ലോകനാഥൻ]],[[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||കരുതിടാതേ ||[[ആലപ്പുഴ പുഷ്പം]]|| |- | 3 ||പാഹി തായേ ||[[മെഹബൂബ്]],[[ കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| മായാമാളവഗൗള |- | 4 ||പാപമാണിതു ബാലേ ||[[ഘണ്ഠശാല]]|| |- | 1 || പാതകളിൽ വാണീടുമീ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 2 || പശിയാലുയിർവാടി||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 3 ||പ്രേമരാജ്യമാർന്നു ||[[വി ദക്ഷിണാമൂർത്തി]][[പി. ലീല]]|| |- | 4 ||തോരാത്തശ്രുധാര ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 1 ||തോർന്നിടുമോ കണ്ണീർ ||[[മെഹബൂബ്]][[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 2 ||വാർത്തിങ്കൾ താലമെടുത്തവർ [മഗ്ദലന മറിയം] ||[[മെഹബൂബ്]], [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 3 ||വനഗായികേ വാനിൽ വരൂ നായികേ ||[[മെഹബൂബ്]], [[പി. ലീല]]|| |- | 4 || ||[[]]|| |} ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == * {{YouTube|id=qP4kSRj5wwc ജീവിതനൗക}} * {{IMDb title|0251155|}} [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ‎]] [[വർഗ്ഗം:കെ.ഡി. ജോർജ്ജ് ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പി.ബി. മണി ഛായാഗ്രഹണം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 25805235ojc866nvfo5xfeaz84l1p9t 4675233 4675232 2026-10-11T12:11:35Z Dvellakat 4080 [[വർഗ്ഗം:തോപ്പിൽ ഭാസി തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4675233 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Jeevitha Nouka}} {{Infobox Film | name = ജീവിത നൗക | image = Jeevitha Nouka.jpg | image_size = | caption = ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പോസ്റ്റർ | director = [[കെ. വേമ്പു]] | producer = കെ.വി. കോശി<br/>[[കുഞ്ചാക്കോ]] | writer = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | starring = [[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]<br/>ബി.എസ്. സരോജ<br/>ആദിമൂലം<br/>[[പങ്കജവല്ലി]]<br/>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br/>നാണുക്കുട്ടൻ | music = [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] | cinematography = പി.ബി. മണി | editing = എസ്. വില്ല്യംസ് | studio = [[Udaya Studios|കെ&കെ കമ്പൈൻസ്]]<br/>(ഉദയാ സ്റ്റുഡിയോ) | distributor = | released = [[മാർച്ച്]] 15, 1951 | runtime = 170 മിനിറ്റ് | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = {{INR}} 5 ലക്ഷം<ref name="economy">{{cite book|last= M. A. Oommen, Kumbattu Varkey Joseph|first=|title= Economics of Indian cinema|edition= |series= |year=1991 |publisher= Oxford & IBH Publications|location= India|language=|isbn= 8120405757|page=50|chapter=}}</ref> | gross = }} 1951 മാർച്ചിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണു് '''ജീവിത നൗക'''. കെ ആന്റ് കെ പ്രൊഡക്ഷൻസ് എന്ന ബാനറിൽ [[കുഞ്ചാക്കോ|എം കുഞ്ചാക്കോയും]], കെ വി കോശിയും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത് [[കെ. വേമ്പു]] ആണ്. കെ വി കോശിയുടെ കഥയ്ക്ക് തിരക്കഥയുംസംഭാഷണവും രചിച്ചത് [[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള|മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=14&ln=ml|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=മലയാളചലച്ചിത്രം.കോം}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഗാനരചന [[അഭയദേവ്|അഭയദേവും]] സംഗീതസംവിധാനം [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി|വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തിയും]] ആയിരുന്നു. തിരുച്ചി ലോകനാഥൻ , പി ലീല, കവിയൂർ രേവമ്മ, മെഹബൂബ്, ചന്ദ്രിക, സുന്ദരം എന്നിവരായിരുന്നു ഗായകർ. ഛായാഗ്രാഹണം ബാലസുബ്രഹ്മണ്യവും എഡിറ്റിംഗ് കെ.ഡി. ജോർജും നിർവ്വഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.themoviedb.org/movie/440624-jeevitha-nouka|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=ഫിലിം ബീറ്റ്}}</ref> മലയാളത്തിലെ 12-ആമത്തെ ചിത്രമായ "ജീവിതനൗക" അതുവരെ മലയാള സിനിമയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന റെക്കോഡുകൾ ഭേദിച്ചു.<ref name =desha>{{cite web | url =http://www.deshabhimani.com/periodicalContent4.php?id=419 | title =ജീവിതനൗകയിലെ നായിക | date = | accessdate =മേയ് 12, 2012 | publisher =ദേശാഭിമാനി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> തിരുവനന്തപുരത്ത് മാത്രമായി 284 ദിവസം തുടർച്ചയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ ഭാഷകളിലായി ഡബ്ബ് ചെയ്തു. അന്യഭാഷകളിൽ മൊഴിമാറ്റപ്പെടുന്ന ആദ്യ മലയാളചിത്രവും "ജീവിതനൗക"തന്നെ. ==ഇതിവൃത്തം== സോമന്റെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും പ്രണയവും വിരഹവും പുനഃസമാഗമവുമാണ് ''ജീവിതനൗക''യുടെ പ്രമേയം . പണക്കാരായ സഹോദരങ്ങളിലെ ഇളയവനായ സോമൻ താരതമ്യേനെ ദരിദ്രയായ ലക്ഷ്മിയെ ജീവിതസഖിയാക്കുന്നു. ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യയുടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ കാരണം സോമൻ ജോലി തേടി വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങുന്നു. ജ്യേഷ്ഠത്തിയുടെ മർദ്ദനം കാരണം ലക്ഷ്മി കുട്ടികളുമൊത്തു് തറവാടു വിട്ടിറങ്ങുന്നു. ജോലിക്കായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന സോമന് ഒരു കാറപകടമുണ്ടാകുകയും അതുവഴി സമ്പന്നരായ കാറുടമകൾ അയാൾക്കു് ജോലികൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോലിയിൽ നിന്നു് കിട്ടുന്ന വരുമാനം തറവാട്ടിലേക്കയക്കുമ്പോൾ അതു് കള്ളത്തരത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യ കരസ്തമാക്കുന്നു. നാളുകൾക്കു ശേഷം തിരിച്ചെത്തുന്ന സോമൻ ഭാര്യയെയും മക്കളെയും തേടിയലയുകയും കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]] ||സോമൻ |- |2||[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ[]] || രാജു-സോമന്റെ സഹോദരൻ |- |3||[[ബി.എസ്. സരോജ]] || ലക്ഷ്മി |- |4||[[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള ]] ||വക്കീൽ |- |5||[[എസ്.പി. പിള്ള]] ||ശങ്കു |- |6||[[പൊന്നപ്പൻ ആറുകാട്ടി]] ||പോലീസ് സബ്ഇൻസ്പെക്ടർ |- |7||[[നാണുക്കുട്ടൻ]] ||സമീന്ദാർ |- |8||[[മാത്തപ്പൻ]] || |- |9||[[പങ്കജവല്ലി]] ||ജാനു |- |10||[[ചെങ്ങൂർ ജാനകി]] || |- |11||[[ഗുരുഗോപിനാഥ്]] || |- |12||[ബേബിഗിരിജ[]] ||ലക്ഷ്മി(ചെറുപ്പകാലം) |- |13||[[ആദിമൂലം]] ||കേശവക്കണിയാർ |- |14||[[മാത്തപ്പൻ]] ||കുഞ്ചു |- |15||[[ജഗദമ്മ]] ||കാളി |- |16||[[മുളവന ജോസഫ്]] ||ഡ്രാമാ മാനേജർ |- |17||[[]സോമൻ പിള്ള] ||ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ |- |18||[[ജാനമ്മ]] ||വല്യമ്മ |- |19||[[ടി കെ ബാലചന്ദ്രൻ]] ||ഇന്ദിരാചാര്യ |- |20||[[സി ആർ രാജകുമാരി]] || |- |21||[[പി എസ് ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||നർത്തകൻ |- |22||[[പി കെ കമലാക്ഷി]] || |- |23||[[]] || |- |24||[[]] || |- |25||[[]] || |} ==ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == *വരികൾ:[[അഭയദേവ്]] *ഈണം: [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''രാഗം''' |- | 1 ||ആനന്ദമിയലും ബാലേ ||[[അഭയദേവ്]][[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||ആനത്തലയോളം വെണ്ണ ||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] ആലപ്പുഴ പുഷ്പം|| |- | 3 ||അകാലേ ആരും കൈ വിടും ||[[മെഹബൂബ്]]|| പഹാഡി |- | 4 ||ഗതിയേതുമില്ല ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 1 ||ഘോരാന്ധകാരമയ ||[[ട്രിച്ചി ലോകനാഥൻ]],[[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||കരുതിടാതേ ||[[ആലപ്പുഴ പുഷ്പം]]|| |- | 3 ||പാഹി തായേ ||[[മെഹബൂബ്]],[[ കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| മായാമാളവഗൗള |- | 4 ||പാപമാണിതു ബാലേ ||[[ഘണ്ഠശാല]]|| |- | 1 || പാതകളിൽ വാണീടുമീ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 2 || പശിയാലുയിർവാടി||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 3 ||പ്രേമരാജ്യമാർന്നു ||[[വി ദക്ഷിണാമൂർത്തി]][[പി. ലീല]]|| |- | 4 ||തോരാത്തശ്രുധാര ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 1 ||തോർന്നിടുമോ കണ്ണീർ ||[[മെഹബൂബ്]][[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 2 ||വാർത്തിങ്കൾ താലമെടുത്തവർ [മഗ്ദലന മറിയം] ||[[മെഹബൂബ്]], [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 3 ||വനഗായികേ വാനിൽ വരൂ നായികേ ||[[മെഹബൂബ്]], [[പി. ലീല]]|| |- | 4 || ||[[]]|| |} ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == * {{YouTube|id=qP4kSRj5wwc ജീവിതനൗക}} * {{IMDb title|0251155|}} [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ‎]] [[വർഗ്ഗം:കെ.ഡി. ജോർജ്ജ് ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പി.ബി. മണി ഛായാഗ്രഹണം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തോപ്പിൽ ഭാസി തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 5xg1kxdpsqoxzz79hyhd0pw2yinuddy 4675234 4675233 2026-10-11T12:12:19Z Dvellakat 4080 [[വർഗ്ഗം:തോപ്പിൽ ഭാസി തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] നീക്കം ചെയ്തു; [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4675234 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Jeevitha Nouka}} {{Infobox Film | name = ജീവിത നൗക | image = Jeevitha Nouka.jpg | image_size = | caption = ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പോസ്റ്റർ | director = [[കെ. വേമ്പു]] | producer = കെ.വി. കോശി<br/>[[കുഞ്ചാക്കോ]] | writer = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | starring = [[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]<br/>ബി.എസ്. സരോജ<br/>ആദിമൂലം<br/>[[പങ്കജവല്ലി]]<br/>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br/>നാണുക്കുട്ടൻ | music = [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] | cinematography = പി.ബി. മണി | editing = എസ്. വില്ല്യംസ് | studio = [[Udaya Studios|കെ&കെ കമ്പൈൻസ്]]<br/>(ഉദയാ സ്റ്റുഡിയോ) | distributor = | released = [[മാർച്ച്]] 15, 1951 | runtime = 170 മിനിറ്റ് | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = {{INR}} 5 ലക്ഷം<ref name="economy">{{cite book|last= M. A. Oommen, Kumbattu Varkey Joseph|first=|title= Economics of Indian cinema|edition= |series= |year=1991 |publisher= Oxford & IBH Publications|location= India|language=|isbn= 8120405757|page=50|chapter=}}</ref> | gross = }} 1951 മാർച്ചിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണു് '''ജീവിത നൗക'''. കെ ആന്റ് കെ പ്രൊഡക്ഷൻസ് എന്ന ബാനറിൽ [[കുഞ്ചാക്കോ|എം കുഞ്ചാക്കോയും]], കെ വി കോശിയും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത് [[കെ. വേമ്പു]] ആണ്. കെ വി കോശിയുടെ കഥയ്ക്ക് തിരക്കഥയുംസംഭാഷണവും രചിച്ചത് [[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള|മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=14&ln=ml|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=മലയാളചലച്ചിത്രം.കോം}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഗാനരചന [[അഭയദേവ്|അഭയദേവും]] സംഗീതസംവിധാനം [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി|വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തിയും]] ആയിരുന്നു. തിരുച്ചി ലോകനാഥൻ , പി ലീല, കവിയൂർ രേവമ്മ, മെഹബൂബ്, ചന്ദ്രിക, സുന്ദരം എന്നിവരായിരുന്നു ഗായകർ. ഛായാഗ്രാഹണം ബാലസുബ്രഹ്മണ്യവും എഡിറ്റിംഗ് കെ.ഡി. ജോർജും നിർവ്വഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.themoviedb.org/movie/440624-jeevitha-nouka|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=ഫിലിം ബീറ്റ്}}</ref> മലയാളത്തിലെ 12-ആമത്തെ ചിത്രമായ "ജീവിതനൗക" അതുവരെ മലയാള സിനിമയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന റെക്കോഡുകൾ ഭേദിച്ചു.<ref name =desha>{{cite web | url =http://www.deshabhimani.com/periodicalContent4.php?id=419 | title =ജീവിതനൗകയിലെ നായിക | date = | accessdate =മേയ് 12, 2012 | publisher =ദേശാഭിമാനി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> തിരുവനന്തപുരത്ത് മാത്രമായി 284 ദിവസം തുടർച്ചയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ ഭാഷകളിലായി ഡബ്ബ് ചെയ്തു. അന്യഭാഷകളിൽ മൊഴിമാറ്റപ്പെടുന്ന ആദ്യ മലയാളചിത്രവും "ജീവിതനൗക"തന്നെ. ==ഇതിവൃത്തം== സോമന്റെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും പ്രണയവും വിരഹവും പുനഃസമാഗമവുമാണ് ''ജീവിതനൗക''യുടെ പ്രമേയം . പണക്കാരായ സഹോദരങ്ങളിലെ ഇളയവനായ സോമൻ താരതമ്യേനെ ദരിദ്രയായ ലക്ഷ്മിയെ ജീവിതസഖിയാക്കുന്നു. ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യയുടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ കാരണം സോമൻ ജോലി തേടി വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങുന്നു. ജ്യേഷ്ഠത്തിയുടെ മർദ്ദനം കാരണം ലക്ഷ്മി കുട്ടികളുമൊത്തു് തറവാടു വിട്ടിറങ്ങുന്നു. ജോലിക്കായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന സോമന് ഒരു കാറപകടമുണ്ടാകുകയും അതുവഴി സമ്പന്നരായ കാറുടമകൾ അയാൾക്കു് ജോലികൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോലിയിൽ നിന്നു് കിട്ടുന്ന വരുമാനം തറവാട്ടിലേക്കയക്കുമ്പോൾ അതു് കള്ളത്തരത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യ കരസ്തമാക്കുന്നു. നാളുകൾക്കു ശേഷം തിരിച്ചെത്തുന്ന സോമൻ ഭാര്യയെയും മക്കളെയും തേടിയലയുകയും കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]] ||സോമൻ |- |2||[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ[]] || രാജു-സോമന്റെ സഹോദരൻ |- |3||[[ബി.എസ്. സരോജ]] || ലക്ഷ്മി |- |4||[[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള ]] ||വക്കീൽ |- |5||[[എസ്.പി. പിള്ള]] ||ശങ്കു |- |6||[[പൊന്നപ്പൻ ആറുകാട്ടി]] ||പോലീസ് സബ്ഇൻസ്പെക്ടർ |- |7||[[നാണുക്കുട്ടൻ]] ||സമീന്ദാർ |- |8||[[മാത്തപ്പൻ]] || |- |9||[[പങ്കജവല്ലി]] ||ജാനു |- |10||[[ചെങ്ങൂർ ജാനകി]] || |- |11||[[ഗുരുഗോപിനാഥ്]] || |- |12||[ബേബിഗിരിജ[]] ||ലക്ഷ്മി(ചെറുപ്പകാലം) |- |13||[[ആദിമൂലം]] ||കേശവക്കണിയാർ |- |14||[[മാത്തപ്പൻ]] ||കുഞ്ചു |- |15||[[ജഗദമ്മ]] ||കാളി |- |16||[[മുളവന ജോസഫ്]] ||ഡ്രാമാ മാനേജർ |- |17||[[]സോമൻ പിള്ള] ||ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ |- |18||[[ജാനമ്മ]] ||വല്യമ്മ |- |19||[[ടി കെ ബാലചന്ദ്രൻ]] ||ഇന്ദിരാചാര്യ |- |20||[[സി ആർ രാജകുമാരി]] || |- |21||[[പി എസ് ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||നർത്തകൻ |- |22||[[പി കെ കമലാക്ഷി]] || |- |23||[[]] || |- |24||[[]] || |- |25||[[]] || |} ==ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == *വരികൾ:[[അഭയദേവ്]] *ഈണം: [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''രാഗം''' |- | 1 ||ആനന്ദമിയലും ബാലേ ||[[അഭയദേവ്]][[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||ആനത്തലയോളം വെണ്ണ ||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] ആലപ്പുഴ പുഷ്പം|| |- | 3 ||അകാലേ ആരും കൈ വിടും ||[[മെഹബൂബ്]]|| പഹാഡി |- | 4 ||ഗതിയേതുമില്ല ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 1 ||ഘോരാന്ധകാരമയ ||[[ട്രിച്ചി ലോകനാഥൻ]],[[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||കരുതിടാതേ ||[[ആലപ്പുഴ പുഷ്പം]]|| |- | 3 ||പാഹി തായേ ||[[മെഹബൂബ്]],[[ കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| മായാമാളവഗൗള |- | 4 ||പാപമാണിതു ബാലേ ||[[ഘണ്ഠശാല]]|| |- | 1 || പാതകളിൽ വാണീടുമീ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 2 || പശിയാലുയിർവാടി||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 3 ||പ്രേമരാജ്യമാർന്നു ||[[വി ദക്ഷിണാമൂർത്തി]][[പി. ലീല]]|| |- | 4 ||തോരാത്തശ്രുധാര ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 1 ||തോർന്നിടുമോ കണ്ണീർ ||[[മെഹബൂബ്]][[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 2 ||വാർത്തിങ്കൾ താലമെടുത്തവർ [മഗ്ദലന മറിയം] ||[[മെഹബൂബ്]], [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 3 ||വനഗായികേ വാനിൽ വരൂ നായികേ ||[[മെഹബൂബ്]], [[പി. ലീല]]|| |- | 4 || ||[[]]|| |} ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == * {{YouTube|id=qP4kSRj5wwc ജീവിതനൗക}} * {{IMDb title|0251155|}} [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ‎]] [[വർഗ്ഗം:കെ.ഡി. ജോർജ്ജ് ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പി.ബി. മണി ഛായാഗ്രഹണം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 5cgziqpp97ujqdhyxa75wqbmz02rctl 4675244 4675234 2026-10-11T12:17:36Z Dvellakat 4080 4675244 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Jeevitha Nouka}} {{Infobox Film | name = ജീവിത നൗക | image = Jeevitha Nouka.jpg | image_size = | caption = ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പോസ്റ്റർ | director = [[കെ. വേമ്പു]] | producer = കെ.വി. കോശി<br/>[[കുഞ്ചാക്കോ]] | writer = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | starring = [[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]<br/>ബി.എസ്. സരോജ<br/>ആദിമൂലം<br/>[[പങ്കജവല്ലി]]<br/>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br/>നാണുക്കുട്ടൻ | music = [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] | cinematography = പി.ബി. മണി | editing = എസ്. വില്ല്യംസ് | studio = [[Udaya Studios|കെ&കെ കമ്പൈൻസ്]]<br/>(ഉദയാ സ്റ്റുഡിയോ) | distributor = | released = [[മാർച്ച്]] 15, 1951 | runtime = 170 മിനിറ്റ് | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = {{INR}} 5 ലക്ഷം<ref name="economy">{{cite book|last= M. A. Oommen, Kumbattu Varkey Joseph|first=|title= Economics of Indian cinema|edition= |series= |year=1991 |publisher= Oxford & IBH Publications|location= India|language=|isbn= 8120405757|page=50|chapter=}}</ref> | gross = }} 1951 മാർച്ചിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണു് '''ജീവിത നൗക'''. കെ ആന്റ് കെ പ്രൊഡക്ഷൻസ് എന്ന ബാനറിൽ [[കുഞ്ചാക്കോ|എം കുഞ്ചാക്കോയും]], കെ വി കോശിയും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത് [[കെ. വേമ്പു]] ആണ്. കെ വി കോശിയുടെ കഥയ്ക്ക് തിരക്കഥയുംസംഭാഷണവും രചിച്ചത് [[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള|മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=14&ln=ml|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=മലയാളചലച്ചിത്രം.കോം}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഗാനരചന [[അഭയദേവ്|അഭയദേവും]] സംഗീതസംവിധാനം [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി|വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തിയും]] ആയിരുന്നു. തിരുച്ചി ലോകനാഥൻ , പി ലീല, കവിയൂർ രേവമ്മ, മെഹബൂബ്, ചന്ദ്രിക, സുന്ദരം എന്നിവരായിരുന്നു ഗായകർ. ഛായാഗ്രാഹണം ബാലസുബ്രഹ്മണ്യവും എഡിറ്റിംഗ് കെ.ഡി. ജോർജും നിർവ്വഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.themoviedb.org/movie/440624-jeevitha-nouka|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=ദ്ഫി മൂവീ ഡാറ്റാബേസ്}}</ref> മലയാളത്തിലെ 12-ആമത്തെ ചിത്രമായ "ജീവിതനൗക" അതുവരെ മലയാള സിനിമയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന റെക്കോഡുകൾ ഭേദിച്ചു.<ref name =desha>{{cite web | url =http://www.deshabhimani.com/periodicalContent4.php?id=419 | title =ജീവിതനൗകയിലെ നായിക | date = | accessdate =മേയ് 12, 2012 | publisher =ദേശാഭിമാനി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> തിരുവനന്തപുരത്ത് മാത്രമായി 284 ദിവസം തുടർച്ചയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ ഭാഷകളിലായി ഡബ്ബ് ചെയ്തു. അന്യഭാഷകളിൽ മൊഴിമാറ്റപ്പെടുന്ന ആദ്യ മലയാളചിത്രവും "ജീവിതനൗക"തന്നെ. ==ഇതിവൃത്തം== സോമന്റെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും പ്രണയവും വിരഹവും പുനഃസമാഗമവുമാണ് ''ജീവിതനൗക''യുടെ പ്രമേയം . പണക്കാരായ സഹോദരങ്ങളിലെ ഇളയവനായ സോമൻ താരതമ്യേനെ ദരിദ്രയായ ലക്ഷ്മിയെ ജീവിതസഖിയാക്കുന്നു. ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യയുടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ കാരണം സോമൻ ജോലി തേടി വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങുന്നു. ജ്യേഷ്ഠത്തിയുടെ മർദ്ദനം കാരണം ലക്ഷ്മി കുട്ടികളുമൊത്തു് തറവാടു വിട്ടിറങ്ങുന്നു. ജോലിക്കായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന സോമന് ഒരു കാറപകടമുണ്ടാകുകയും അതുവഴി സമ്പന്നരായ കാറുടമകൾ അയാൾക്കു് ജോലികൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോലിയിൽ നിന്നു് കിട്ടുന്ന വരുമാനം തറവാട്ടിലേക്കയക്കുമ്പോൾ അതു് കള്ളത്തരത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യ കരസ്തമാക്കുന്നു. നാളുകൾക്കു ശേഷം തിരിച്ചെത്തുന്ന സോമൻ ഭാര്യയെയും മക്കളെയും തേടിയലയുകയും കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]] ||സോമൻ |- |2||[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ[]] || രാജു-സോമന്റെ സഹോദരൻ |- |3||[[ബി.എസ്. സരോജ]] || ലക്ഷ്മി |- |4||[[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള ]] ||വക്കീൽ |- |5||[[എസ്.പി. പിള്ള]] ||ശങ്കു |- |6||[[പൊന്നപ്പൻ ആറുകാട്ടി]] ||പോലീസ് സബ്ഇൻസ്പെക്ടർ |- |7||[[നാണുക്കുട്ടൻ]] ||സമീന്ദാർ |- |8||[[മാത്തപ്പൻ]] || |- |9||[[പങ്കജവല്ലി]] ||ജാനു |- |10||[[ചെങ്ങൂർ ജാനകി]] || |- |11||[[ഗുരുഗോപിനാഥ്]] || |- |12||[ബേബിഗിരിജ[]] ||ലക്ഷ്മി(ചെറുപ്പകാലം) |- |13||[[ആദിമൂലം]] ||കേശവക്കണിയാർ |- |14||[[മാത്തപ്പൻ]] ||കുഞ്ചു |- |15||[[ജഗദമ്മ]] ||കാളി |- |16||[[മുളവന ജോസഫ്]] ||ഡ്രാമാ മാനേജർ |- |17||[[]സോമൻ പിള്ള] ||ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ |- |18||[[ജാനമ്മ]] ||വല്യമ്മ |- |19||[[ടി കെ ബാലചന്ദ്രൻ]] ||ഇന്ദിരാചാര്യ |- |20||[[സി ആർ രാജകുമാരി]] || |- |21||[[പി എസ് ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||നർത്തകൻ |- |22||[[പി കെ കമലാക്ഷി]] || |- |23||[[]] || |- |24||[[]] || |- |25||[[]] || |} ==ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == *വരികൾ:[[അഭയദേവ്]] *ഈണം: [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''രാഗം''' |- | 1 ||ആനന്ദമിയലും ബാലേ ||[[അഭയദേവ്]][[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||ആനത്തലയോളം വെണ്ണ ||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] ആലപ്പുഴ പുഷ്പം|| |- | 3 ||അകാലേ ആരും കൈ വിടും ||[[മെഹബൂബ്]]|| പഹാഡി |- | 4 ||ഗതിയേതുമില്ല ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 1 ||ഘോരാന്ധകാരമയ ||[[ട്രിച്ചി ലോകനാഥൻ]],[[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||കരുതിടാതേ ||[[ആലപ്പുഴ പുഷ്പം]]|| |- | 3 ||പാഹി തായേ ||[[മെഹബൂബ്]],[[ കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| മായാമാളവഗൗള |- | 4 ||പാപമാണിതു ബാലേ ||[[ഘണ്ഠശാല]]|| |- | 1 || പാതകളിൽ വാണീടുമീ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 2 || പശിയാലുയിർവാടി||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 3 ||പ്രേമരാജ്യമാർന്നു ||[[വി ദക്ഷിണാമൂർത്തി]][[പി. ലീല]]|| |- | 4 ||തോരാത്തശ്രുധാര ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 1 ||തോർന്നിടുമോ കണ്ണീർ ||[[മെഹബൂബ്]][[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 2 ||വാർത്തിങ്കൾ താലമെടുത്തവർ [മഗ്ദലന മറിയം] ||[[മെഹബൂബ്]], [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 3 ||വനഗായികേ വാനിൽ വരൂ നായികേ ||[[മെഹബൂബ്]], [[പി. ലീല]]|| |- | 4 || ||[[]]|| |} ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == * {{YouTube|id=qP4kSRj5wwc ജീവിതനൗക}} * {{IMDb title|0251155|}} [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ‎]] [[വർഗ്ഗം:കെ.ഡി. ജോർജ്ജ് ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പി.ബി. മണി ഛായാഗ്രഹണം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 7wc43cb8kaxl04spoap73qldf0tbds2 4675359 4675244 2026-10-12T02:16:54Z Dvellakat 4080 /* ഗാനങ്ങൾ{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} */ 4675359 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Jeevitha Nouka}} {{Infobox Film | name = ജീവിത നൗക | image = Jeevitha Nouka.jpg | image_size = | caption = ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പോസ്റ്റർ | director = [[കെ. വേമ്പു]] | producer = കെ.വി. കോശി<br/>[[കുഞ്ചാക്കോ]] | writer = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | starring = [[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]<br/>ബി.എസ്. സരോജ<br/>ആദിമൂലം<br/>[[പങ്കജവല്ലി]]<br/>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br/>നാണുക്കുട്ടൻ | music = [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] | cinematography = പി.ബി. മണി | editing = എസ്. വില്ല്യംസ് | studio = [[Udaya Studios|കെ&കെ കമ്പൈൻസ്]]<br/>(ഉദയാ സ്റ്റുഡിയോ) | distributor = | released = [[മാർച്ച്]] 15, 1951 | runtime = 170 മിനിറ്റ് | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = {{INR}} 5 ലക്ഷം<ref name="economy">{{cite book|last= M. A. Oommen, Kumbattu Varkey Joseph|first=|title= Economics of Indian cinema|edition= |series= |year=1991 |publisher= Oxford & IBH Publications|location= India|language=|isbn= 8120405757|page=50|chapter=}}</ref> | gross = }} 1951 മാർച്ചിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണു് '''ജീവിത നൗക'''. കെ ആന്റ് കെ പ്രൊഡക്ഷൻസ് എന്ന ബാനറിൽ [[കുഞ്ചാക്കോ|എം കുഞ്ചാക്കോയും]], കെ വി കോശിയും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത് [[കെ. വേമ്പു]] ആണ്. കെ വി കോശിയുടെ കഥയ്ക്ക് തിരക്കഥയുംസംഭാഷണവും രചിച്ചത് [[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള|മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=14&ln=ml|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=മലയാളചലച്ചിത്രം.കോം}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഗാനരചന [[അഭയദേവ്|അഭയദേവും]] സംഗീതസംവിധാനം [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി|വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തിയും]] ആയിരുന്നു. തിരുച്ചി ലോകനാഥൻ , പി ലീല, കവിയൂർ രേവമ്മ, മെഹബൂബ്, ചന്ദ്രിക, സുന്ദരം എന്നിവരായിരുന്നു ഗായകർ. ഛായാഗ്രാഹണം ബാലസുബ്രഹ്മണ്യവും എഡിറ്റിംഗ് കെ.ഡി. ജോർജും നിർവ്വഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.themoviedb.org/movie/440624-jeevitha-nouka|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=ദ്ഫി മൂവീ ഡാറ്റാബേസ്}}</ref> മലയാളത്തിലെ 12-ആമത്തെ ചിത്രമായ "ജീവിതനൗക" അതുവരെ മലയാള സിനിമയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന റെക്കോഡുകൾ ഭേദിച്ചു.<ref name =desha>{{cite web | url =http://www.deshabhimani.com/periodicalContent4.php?id=419 | title =ജീവിതനൗകയിലെ നായിക | date = | accessdate =മേയ് 12, 2012 | publisher =ദേശാഭിമാനി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> തിരുവനന്തപുരത്ത് മാത്രമായി 284 ദിവസം തുടർച്ചയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ ഭാഷകളിലായി ഡബ്ബ് ചെയ്തു. അന്യഭാഷകളിൽ മൊഴിമാറ്റപ്പെടുന്ന ആദ്യ മലയാളചിത്രവും "ജീവിതനൗക"തന്നെ. ==ഇതിവൃത്തം== സോമന്റെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും പ്രണയവും വിരഹവും പുനഃസമാഗമവുമാണ് ''ജീവിതനൗക''യുടെ പ്രമേയം . പണക്കാരായ സഹോദരങ്ങളിലെ ഇളയവനായ സോമൻ താരതമ്യേനെ ദരിദ്രയായ ലക്ഷ്മിയെ ജീവിതസഖിയാക്കുന്നു. ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യയുടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ കാരണം സോമൻ ജോലി തേടി വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങുന്നു. ജ്യേഷ്ഠത്തിയുടെ മർദ്ദനം കാരണം ലക്ഷ്മി കുട്ടികളുമൊത്തു് തറവാടു വിട്ടിറങ്ങുന്നു. ജോലിക്കായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന സോമന് ഒരു കാറപകടമുണ്ടാകുകയും അതുവഴി സമ്പന്നരായ കാറുടമകൾ അയാൾക്കു് ജോലികൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോലിയിൽ നിന്നു് കിട്ടുന്ന വരുമാനം തറവാട്ടിലേക്കയക്കുമ്പോൾ അതു് കള്ളത്തരത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യ കരസ്തമാക്കുന്നു. നാളുകൾക്കു ശേഷം തിരിച്ചെത്തുന്ന സോമൻ ഭാര്യയെയും മക്കളെയും തേടിയലയുകയും കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]] ||സോമൻ |- |2||[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ[]] || രാജു-സോമന്റെ സഹോദരൻ |- |3||[[ബി.എസ്. സരോജ]] || ലക്ഷ്മി |- |4||[[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള ]] ||വക്കീൽ |- |5||[[എസ്.പി. പിള്ള]] ||ശങ്കു |- |6||[[പൊന്നപ്പൻ ആറുകാട്ടി]] ||പോലീസ് സബ്ഇൻസ്പെക്ടർ |- |7||[[നാണുക്കുട്ടൻ]] ||സമീന്ദാർ |- |8||[[മാത്തപ്പൻ]] || |- |9||[[പങ്കജവല്ലി]] ||ജാനു |- |10||[[ചെങ്ങൂർ ജാനകി]] || |- |11||[[ഗുരുഗോപിനാഥ്]] || |- |12||[ബേബിഗിരിജ[]] ||ലക്ഷ്മി(ചെറുപ്പകാലം) |- |13||[[ആദിമൂലം]] ||കേശവക്കണിയാർ |- |14||[[മാത്തപ്പൻ]] ||കുഞ്ചു |- |15||[[ജഗദമ്മ]] ||കാളി |- |16||[[മുളവന ജോസഫ്]] ||ഡ്രാമാ മാനേജർ |- |17||[[]സോമൻ പിള്ള] ||ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ |- |18||[[ജാനമ്മ]] ||വല്യമ്മ |- |19||[[ടി കെ ബാലചന്ദ്രൻ]] ||ഇന്ദിരാചാര്യ |- |20||[[സി ആർ രാജകുമാരി]] || |- |21||[[പി എസ് ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||നർത്തകൻ |- |22||[[പി കെ കമലാക്ഷി]] || |- |23||[[]] || |- |24||[[]] || |- |25||[[]] || |} ==ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == *വരികൾ:[[അഭയദേവ്]] *ഈണം: [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''രാഗം''' |- | 1 ||ആനന്ദമിയലും ബാലേ ||[[അഭയദേവ്]][[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||ആനത്തലയോളം വെണ്ണ ||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] ആലപ്പുഴ പുഷ്പം|| |- | 3 ||അകാലേ ആരും കൈ വിടും ||[[മെഹബൂബ്]]|| പഹാഡി |- | 4 ||ഗതിയേതുമില്ല ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 1 ||ഘോരാന്ധകാരമയ ||[[ട്രിച്ചി ലോകനാഥൻ]],[[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||കരുതിടാതേ ||[[ആലപ്പുഴ പുഷ്പം]]|| |- | 3 ||പാഹി തായേ ||[[മെഹബൂബ്]],[[ കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| മായാമാളവഗൗള |- | 4 ||പാപമാണിതു ബാലേ ||[[ഘണ്ഠശാല]]|| |- | 1 || പാതകളിൽ വാണീടുമീ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 2 || പശിയാലുയിർവാടി||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 3 ||പ്രേമരാജ്യമാർന്നു ||[[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]],[[പി. ലീല]]|| |- | 4 ||തോരാത്തശ്രുധാര ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 1 ||തോർന്നിടുമോ കണ്ണീർ ||[[മെഹബൂബ്]][[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 2 ||വാർത്തിങ്കൾ താലമെടുത്തവർ [മഗ്ദലന മറിയം] ||[[മെഹബൂബ്]], [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 3 ||വനഗായികേ വാനിൽ വരൂ നായികേ ||[[മെഹബൂബ്]], [[പി. ലീല]]|| |- | 4 || ||[[]]|| |} ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == * {{YouTube|id=qP4kSRj5wwc ജീവിതനൗക}} * {{IMDb title|0251155|}} [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ‎]] [[വർഗ്ഗം:കെ.ഡി. ജോർജ്ജ് ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പി.ബി. മണി ഛായാഗ്രഹണം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] kpq2b7h6roof7zfvxg6ieejoe8de6ih 4675360 4675359 2026-10-12T02:19:00Z Dvellakat 4080 /* ഗാനങ്ങൾ{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} */ 4675360 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Jeevitha Nouka}} {{Infobox Film | name = ജീവിത നൗക | image = Jeevitha Nouka.jpg | image_size = | caption = ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പോസ്റ്റർ | director = [[കെ. വേമ്പു]] | producer = കെ.വി. കോശി<br/>[[കുഞ്ചാക്കോ]] | writer = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | starring = [[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]<br/>ബി.എസ്. സരോജ<br/>ആദിമൂലം<br/>[[പങ്കജവല്ലി]]<br/>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br/>നാണുക്കുട്ടൻ | music = [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] | cinematography = പി.ബി. മണി | editing = എസ്. വില്ല്യംസ് | studio = [[Udaya Studios|കെ&കെ കമ്പൈൻസ്]]<br/>(ഉദയാ സ്റ്റുഡിയോ) | distributor = | released = [[മാർച്ച്]] 15, 1951 | runtime = 170 മിനിറ്റ് | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = {{INR}} 5 ലക്ഷം<ref name="economy">{{cite book|last= M. A. Oommen, Kumbattu Varkey Joseph|first=|title= Economics of Indian cinema|edition= |series= |year=1991 |publisher= Oxford & IBH Publications|location= India|language=|isbn= 8120405757|page=50|chapter=}}</ref> | gross = }} 1951 മാർച്ചിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണു് '''ജീവിത നൗക'''. കെ ആന്റ് കെ പ്രൊഡക്ഷൻസ് എന്ന ബാനറിൽ [[കുഞ്ചാക്കോ|എം കുഞ്ചാക്കോയും]], കെ വി കോശിയും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത് [[കെ. വേമ്പു]] ആണ്. കെ വി കോശിയുടെ കഥയ്ക്ക് തിരക്കഥയുംസംഭാഷണവും രചിച്ചത് [[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള|മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=14&ln=ml|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=മലയാളചലച്ചിത്രം.കോം}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഗാനരചന [[അഭയദേവ്|അഭയദേവും]] സംഗീതസംവിധാനം [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി|വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തിയും]] ആയിരുന്നു. തിരുച്ചി ലോകനാഥൻ , പി ലീല, കവിയൂർ രേവമ്മ, മെഹബൂബ്, ചന്ദ്രിക, സുന്ദരം എന്നിവരായിരുന്നു ഗായകർ. ഛായാഗ്രാഹണം ബാലസുബ്രഹ്മണ്യവും എഡിറ്റിംഗ് കെ.ഡി. ജോർജും നിർവ്വഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.themoviedb.org/movie/440624-jeevitha-nouka|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=ദ്ഫി മൂവീ ഡാറ്റാബേസ്}}</ref> മലയാളത്തിലെ 12-ആമത്തെ ചിത്രമായ "ജീവിതനൗക" അതുവരെ മലയാള സിനിമയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന റെക്കോഡുകൾ ഭേദിച്ചു.<ref name =desha>{{cite web | url =http://www.deshabhimani.com/periodicalContent4.php?id=419 | title =ജീവിതനൗകയിലെ നായിക | date = | accessdate =മേയ് 12, 2012 | publisher =ദേശാഭിമാനി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> തിരുവനന്തപുരത്ത് മാത്രമായി 284 ദിവസം തുടർച്ചയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ ഭാഷകളിലായി ഡബ്ബ് ചെയ്തു. അന്യഭാഷകളിൽ മൊഴിമാറ്റപ്പെടുന്ന ആദ്യ മലയാളചിത്രവും "ജീവിതനൗക"തന്നെ. ==ഇതിവൃത്തം== സോമന്റെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും പ്രണയവും വിരഹവും പുനഃസമാഗമവുമാണ് ''ജീവിതനൗക''യുടെ പ്രമേയം . പണക്കാരായ സഹോദരങ്ങളിലെ ഇളയവനായ സോമൻ താരതമ്യേനെ ദരിദ്രയായ ലക്ഷ്മിയെ ജീവിതസഖിയാക്കുന്നു. ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യയുടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ കാരണം സോമൻ ജോലി തേടി വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങുന്നു. ജ്യേഷ്ഠത്തിയുടെ മർദ്ദനം കാരണം ലക്ഷ്മി കുട്ടികളുമൊത്തു് തറവാടു വിട്ടിറങ്ങുന്നു. ജോലിക്കായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന സോമന് ഒരു കാറപകടമുണ്ടാകുകയും അതുവഴി സമ്പന്നരായ കാറുടമകൾ അയാൾക്കു് ജോലികൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോലിയിൽ നിന്നു് കിട്ടുന്ന വരുമാനം തറവാട്ടിലേക്കയക്കുമ്പോൾ അതു് കള്ളത്തരത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യ കരസ്തമാക്കുന്നു. നാളുകൾക്കു ശേഷം തിരിച്ചെത്തുന്ന സോമൻ ഭാര്യയെയും മക്കളെയും തേടിയലയുകയും കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]] ||സോമൻ |- |2||[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ[]] || രാജു-സോമന്റെ സഹോദരൻ |- |3||[[ബി.എസ്. സരോജ]] || ലക്ഷ്മി |- |4||[[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള ]] ||വക്കീൽ |- |5||[[എസ്.പി. പിള്ള]] ||ശങ്കു |- |6||[[പൊന്നപ്പൻ ആറുകാട്ടി]] ||പോലീസ് സബ്ഇൻസ്പെക്ടർ |- |7||[[നാണുക്കുട്ടൻ]] ||സമീന്ദാർ |- |8||[[മാത്തപ്പൻ]] || |- |9||[[പങ്കജവല്ലി]] ||ജാനു |- |10||[[ചെങ്ങൂർ ജാനകി]] || |- |11||[[ഗുരുഗോപിനാഥ്]] || |- |12||[ബേബിഗിരിജ[]] ||ലക്ഷ്മി(ചെറുപ്പകാലം) |- |13||[[ആദിമൂലം]] ||കേശവക്കണിയാർ |- |14||[[മാത്തപ്പൻ]] ||കുഞ്ചു |- |15||[[ജഗദമ്മ]] ||കാളി |- |16||[[മുളവന ജോസഫ്]] ||ഡ്രാമാ മാനേജർ |- |17||[[]സോമൻ പിള്ള] ||ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ |- |18||[[ജാനമ്മ]] ||വല്യമ്മ |- |19||[[ടി കെ ബാലചന്ദ്രൻ]] ||ഇന്ദിരാചാര്യ |- |20||[[സി ആർ രാജകുമാരി]] || |- |21||[[പി എസ് ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||നർത്തകൻ |- |22||[[പി കെ കമലാക്ഷി]] || |- |23||[[]] || |- |24||[[]] || |- |25||[[]] || |} ==ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == *വരികൾ:[[അഭയദേവ്]] *ഈണം: [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''രാഗം''' |- | 1 ||ആനന്ദമിയലും ബാലേ ||[[അഭയദേവ്]][[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||ആനത്തലയോളം വെണ്ണ ||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] ആലപ്പുഴ പുഷ്പം|| |- | 3 ||അകാലേ ആരും കൈ വിടും ||[[മെഹബൂബ്]]|| പഹാഡി |- | 4 ||ഗതിയേതുമില്ല ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 5 ||ഘോരാന്ധകാരമയ ||[[ട്രിച്ചി ലോകനാഥൻ]],[[പി. ലീല]]|| |- | 6 ||കരുതിടാതേ ||[[ആലപ്പുഴ പുഷ്പം]]|| |- | 7 ||പാഹി തായേ ||[[മെഹബൂബ്]],[[ കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| മായാമാളവഗൗള |- | 8 ||പാപമാണിതു ബാലേ ||[[ഘണ്ഠശാല]]|| |- | 9 || പാതകളിൽ വാണീടുമീ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 10 || പശിയാലുയിർവാടി||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 11||പ്രേമരാജ്യമാർന്നു ||[[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]],[[പി. ലീല]]|| |- | 12 ||തോരാത്തശ്രുധാര ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 13 ||തോർന്നിടുമോ കണ്ണീർ ||[[മെഹബൂബ്]][[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 14 ||വാർത്തിങ്കൾ താലമെടുത്തവർ [മഗ്ദലന മറിയം] ||[[മെഹബൂബ്]], [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 15 ||വനഗായികേ വാനിൽ വരൂ നായികേ ||[[മെഹബൂബ്]], [[പി. ലീല]]|| |} ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == * {{YouTube|id=qP4kSRj5wwc ജീവിതനൗക}} * {{IMDb title|0251155|}} [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ‎]] [[വർഗ്ഗം:കെ.ഡി. ജോർജ്ജ് ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പി.ബി. മണി ഛായാഗ്രഹണം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] si2u76z40wp51oyics5w8y4ajomf1yq 4675363 4675360 2026-10-12T02:25:18Z Dvellakat 4080 /* താരനിര{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}} */ 4675363 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Jeevitha Nouka}} {{Infobox Film | name = ജീവിത നൗക | image = Jeevitha Nouka.jpg | image_size = | caption = ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പോസ്റ്റർ | director = [[കെ. വേമ്പു]] | producer = കെ.വി. കോശി<br/>[[കുഞ്ചാക്കോ]] | writer = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | starring = [[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]<br/>ബി.എസ്. സരോജ<br/>ആദിമൂലം<br/>[[പങ്കജവല്ലി]]<br/>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br/>നാണുക്കുട്ടൻ | music = [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] | cinematography = പി.ബി. മണി | editing = എസ്. വില്ല്യംസ് | studio = [[Udaya Studios|കെ&കെ കമ്പൈൻസ്]]<br/>(ഉദയാ സ്റ്റുഡിയോ) | distributor = | released = [[മാർച്ച്]] 15, 1951 | runtime = 170 മിനിറ്റ് | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = {{INR}} 5 ലക്ഷം<ref name="economy">{{cite book|last= M. A. Oommen, Kumbattu Varkey Joseph|first=|title= Economics of Indian cinema|edition= |series= |year=1991 |publisher= Oxford & IBH Publications|location= India|language=|isbn= 8120405757|page=50|chapter=}}</ref> | gross = }} 1951 മാർച്ചിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണു് '''ജീവിത നൗക'''. കെ ആന്റ് കെ പ്രൊഡക്ഷൻസ് എന്ന ബാനറിൽ [[കുഞ്ചാക്കോ|എം കുഞ്ചാക്കോയും]], കെ വി കോശിയും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത് [[കെ. വേമ്പു]] ആണ്. കെ വി കോശിയുടെ കഥയ്ക്ക് തിരക്കഥയുംസംഭാഷണവും രചിച്ചത് [[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള|മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=14&ln=ml|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=മലയാളചലച്ചിത്രം.കോം}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഗാനരചന [[അഭയദേവ്|അഭയദേവും]] സംഗീതസംവിധാനം [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി|വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തിയും]] ആയിരുന്നു. തിരുച്ചി ലോകനാഥൻ , പി ലീല, കവിയൂർ രേവമ്മ, മെഹബൂബ്, ചന്ദ്രിക, സുന്ദരം എന്നിവരായിരുന്നു ഗായകർ. ഛായാഗ്രാഹണം ബാലസുബ്രഹ്മണ്യവും എഡിറ്റിംഗ് കെ.ഡി. ജോർജും നിർവ്വഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.themoviedb.org/movie/440624-jeevitha-nouka|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=ദ്ഫി മൂവീ ഡാറ്റാബേസ്}}</ref> മലയാളത്തിലെ 12-ആമത്തെ ചിത്രമായ "ജീവിതനൗക" അതുവരെ മലയാള സിനിമയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന റെക്കോഡുകൾ ഭേദിച്ചു.<ref name =desha>{{cite web | url =http://www.deshabhimani.com/periodicalContent4.php?id=419 | title =ജീവിതനൗകയിലെ നായിക | date = | accessdate =മേയ് 12, 2012 | publisher =ദേശാഭിമാനി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> തിരുവനന്തപുരത്ത് മാത്രമായി 284 ദിവസം തുടർച്ചയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ ഭാഷകളിലായി ഡബ്ബ് ചെയ്തു. അന്യഭാഷകളിൽ മൊഴിമാറ്റപ്പെടുന്ന ആദ്യ മലയാളചിത്രവും "ജീവിതനൗക"തന്നെ. ==ഇതിവൃത്തം== സോമന്റെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും പ്രണയവും വിരഹവും പുനഃസമാഗമവുമാണ് ''ജീവിതനൗക''യുടെ പ്രമേയം . പണക്കാരായ സഹോദരങ്ങളിലെ ഇളയവനായ സോമൻ താരതമ്യേനെ ദരിദ്രയായ ലക്ഷ്മിയെ ജീവിതസഖിയാക്കുന്നു. ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യയുടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ കാരണം സോമൻ ജോലി തേടി വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങുന്നു. ജ്യേഷ്ഠത്തിയുടെ മർദ്ദനം കാരണം ലക്ഷ്മി കുട്ടികളുമൊത്തു് തറവാടു വിട്ടിറങ്ങുന്നു. ജോലിക്കായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന സോമന് ഒരു കാറപകടമുണ്ടാകുകയും അതുവഴി സമ്പന്നരായ കാറുടമകൾ അയാൾക്കു് ജോലികൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോലിയിൽ നിന്നു് കിട്ടുന്ന വരുമാനം തറവാട്ടിലേക്കയക്കുമ്പോൾ അതു് കള്ളത്തരത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യ കരസ്തമാക്കുന്നു. നാളുകൾക്കു ശേഷം തിരിച്ചെത്തുന്ന സോമൻ ഭാര്യയെയും മക്കളെയും തേടിയലയുകയും കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]] ||സോമൻ |- |2||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] || രാജു-സോമന്റെ സഹോദരൻ |- |3||[[ബി.എസ്. സരോജ]] || ലക്ഷ്മി |- |4||[[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള ]] ||വക്കീൽ |- |5||[[എസ്.പി. പിള്ള]] ||ശങ്കു |- |6||[[പൊന്നപ്പൻ ആറുകാട്ടി]] ||പോലീസ് സബ്ഇൻസ്പെക്ടർ |- |7||[[നാണുക്കുട്ടൻ]] ||സമീന്ദാർ |- |8||[[മാത്തപ്പൻ]] || |- |9||[[പങ്കജവല്ലി]] ||ജാനു |- |10||[[ചെങ്ങൂർ ജാനകി]] || |- |11||[[ഗുരുഗോപിനാഥ്]] || |- |12||[[ബേബിഗിരിജ]] ||ലക്ഷ്മി(ചെറുപ്പകാലം) |- |13||[[ആദിമൂലം]] ||കേശവക്കണിയാർ |- |14||[[മാത്തപ്പൻ]] ||കുഞ്ചു |- |15||[[ജഗദമ്മ]] ||കാളി |- |16||[[മുളവന ജോസഫ്]] ||ഡ്രാമാ മാനേജർ |- |17||[[]സോമൻ പിള്ള] ||ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ |- |18||[[ജാനമ്മ]] ||വല്യമ്മ |- |19||[[ടി കെ ബാലചന്ദ്രൻ]] || |- |20||[[സി ആർ രാജകുമാരി]] || |- |21||[[പി എസ് ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||നർത്തകൻ |- |22||[[പി കെ കമലാക്ഷി]] || |- |23||[[ഇന്ദിരാചാര്യ]] || |- |24||[[]] || |- |25||[[]] || |} ==ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == *വരികൾ:[[അഭയദേവ്]] *ഈണം: [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''രാഗം''' |- | 1 ||ആനന്ദമിയലും ബാലേ ||[[അഭയദേവ്]][[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||ആനത്തലയോളം വെണ്ണ ||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] ആലപ്പുഴ പുഷ്പം|| |- | 3 ||അകാലേ ആരും കൈ വിടും ||[[മെഹബൂബ്]]|| പഹാഡി |- | 4 ||ഗതിയേതുമില്ല ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 5 ||ഘോരാന്ധകാരമയ ||[[ട്രിച്ചി ലോകനാഥൻ]],[[പി. ലീല]]|| |- | 6 ||കരുതിടാതേ ||[[ആലപ്പുഴ പുഷ്പം]]|| |- | 7 ||പാഹി തായേ ||[[മെഹബൂബ്]],[[ കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| മായാമാളവഗൗള |- | 8 ||പാപമാണിതു ബാലേ ||[[ഘണ്ഠശാല]]|| |- | 9 || പാതകളിൽ വാണീടുമീ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 10 || പശിയാലുയിർവാടി||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 11||പ്രേമരാജ്യമാർന്നു ||[[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]],[[പി. ലീല]]|| |- | 12 ||തോരാത്തശ്രുധാര ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 13 ||തോർന്നിടുമോ കണ്ണീർ ||[[മെഹബൂബ്]][[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 14 ||വാർത്തിങ്കൾ താലമെടുത്തവർ [മഗ്ദലന മറിയം] ||[[മെഹബൂബ്]], [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 15 ||വനഗായികേ വാനിൽ വരൂ നായികേ ||[[മെഹബൂബ്]], [[പി. ലീല]]|| |} ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == * {{YouTube|id=qP4kSRj5wwc ജീവിതനൗക}} * {{IMDb title|0251155|}} [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ‎]] [[വർഗ്ഗം:കെ.ഡി. ജോർജ്ജ് ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പി.ബി. മണി ഛായാഗ്രഹണം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] kfefq3hony5qstu1qsjh374p8strv7n 4675364 4675363 2026-10-12T02:33:50Z Dvellakat 4080 4675364 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Jeevitha Nouka}} {{Infobox Film | name = ജീവിത നൗക | image = Jeevitha Nouka.jpg | image_size = | caption = ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പോസ്റ്റർ | director = [[കെ. വേമ്പു]] | producer = കെ.വി. കോശി<br/>[[കുഞ്ചാക്കോ]] | writer = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | starring = [[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]<br/>ബി.എസ്. സരോജ<br/>ആദിമൂലം<br/>[[പങ്കജവല്ലി]]<br/>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br/>നാണുക്കുട്ടൻ | music = [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] | cinematography = പി.ബി. മണി | editing = എസ്. വില്ല്യംസ് | studio = [[Udaya Studios|കെ&കെ കമ്പൈൻസ്]]<br/>(ഉദയാ സ്റ്റുഡിയോ) | distributor = | released = [[മാർച്ച്]] 15, 1951 | runtime = 170 മിനിറ്റ് | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = {{INR}} 5 ലക്ഷം<ref name="economy">{{cite book|last= M. A. Oommen, Kumbattu Varkey Joseph|first=|title= Economics of Indian cinema|edition= |series= |year=1991 |publisher= Oxford & IBH Publications|location= India|language=|isbn= 8120405757|page=50|chapter=}}</ref> | gross = }} 1951 മാർച്ചിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണു് '''ജീവിത നൗക'''. കെ ആന്റ് കെ പ്രൊഡക്ഷൻസ് എന്ന ബാനറിൽ [[കുഞ്ചാക്കോ|എം കുഞ്ചാക്കോയും]], കെ വി കോശിയും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത് [[കെ. വേമ്പു]] ആണ്. കെ വി കോശിയുടെ കഥയ്ക്ക് തിരക്കഥയുംസംഭാഷണവും രചിച്ചത് [[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള|മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=14&ln=ml|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=മലയാളചലച്ചിത്രം.കോം}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഗാനരചന [[അഭയദേവ്|അഭയദേവും]] സംഗീതസംവിധാനം [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി|വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തിയും]] ആയിരുന്നു. തിരുച്ചി ലോകനാഥൻ , പി ലീല, കവിയൂർ രേവമ്മ, മെഹബൂബ്, ചന്ദ്രിക, സുന്ദരം എന്നിവരായിരുന്നു ഗായകർ. ഛായാഗ്രാഹണം ബാലസുബ്രഹ്മണ്യവും എഡിറ്റിംഗ് കെ.ഡി. ജോർജും നിർവ്വഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.themoviedb.org/movie/440624-jeevitha-nouka|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=ദ്ഫി മൂവീ ഡാറ്റാബേസ്}}</ref> മലയാളത്തിലെ 12-ആമത്തെ ചിത്രമായ "ജീവിതനൗക" അതുവരെ മലയാള സിനിമയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന റെക്കോഡുകൾ ഭേദിച്ചു.<ref name =desha>{{cite web | url =http://www.deshabhimani.com/periodicalContent4.php?id=419 | title =ജീവിതനൗകയിലെ നായിക | date = | accessdate =മേയ് 12, 2012 | publisher =ദേശാഭിമാനി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> തിരുവനന്തപുരത്ത് മാത്രമായി 284 ദിവസം തുടർച്ചയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ ഭാഷകളിലായി ഡബ്ബ് ചെയ്തു. അന്യഭാഷകളിൽ മൊഴിമാറ്റപ്പെടുന്ന ആദ്യ മലയാളചിത്രവും "ജീവിതനൗക"തന്നെ. ==ഇതിവൃത്തം== സോമന്റെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും പ്രണയവും വിരഹവും പുനഃസമാഗമവുമാണ് ''ജീവിതനൗക''യുടെ പ്രമേയം . പണക്കാരായ സഹോദരങ്ങളിലെ ഇളയവനായ സോമൻ താരതമ്യേനെ ദരിദ്രയായ ലക്ഷ്മിയെ ജീവിതസഖിയാക്കുന്നു. ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യയുടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ കാരണം സോമൻ ജോലി തേടി വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങുന്നു. ജ്യേഷ്ഠത്തിയുടെ മർദ്ദനം കാരണം ലക്ഷ്മി കുട്ടികളുമൊത്തു് തറവാടു വിട്ടിറങ്ങുന്നു. ജോലിക്കായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന സോമന് ഒരു കാറപകടമുണ്ടാകുകയും അതുവഴി സമ്പന്നരായ കാറുടമകൾ അയാൾക്കു് ജോലികൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോലിയിൽ നിന്നു് കിട്ടുന്ന വരുമാനം തറവാട്ടിലേക്കയക്കുമ്പോൾ അതു് കള്ളത്തരത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യ കരസ്തമാക്കുന്നു. നാളുകൾക്കു ശേഷം തിരിച്ചെത്തുന്ന സോമൻ ഭാര്യയെയും മക്കളെയും തേടിയലയുകയും കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]] ||സോമൻ |- |2||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] || രാജു-സോമന്റെ സഹോദരൻ |- |3||[[ബി.എസ്. സരോജ]] || ലക്ഷ്മി |- |4||[[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള ]] ||വക്കീൽ |- |5||[[എസ്.പി. പിള്ള]] ||ശങ്കു |- |6||[[പങ്കജവല്ലി]] ||ജാനു |- |7||[[നാണുക്കുട്ടൻ]] ||സമീന്ദാർ |- |8||[[മാത്തപ്പൻ]] || |- |9||[[പൊന്നപ്പൻ ആറുകാട്ടി]] ||പോലീസ് സബ്ഇൻസ്പെക്ടർ |- |10||[[ചെങ്ങൂർ ജാനകി]] || |- |11||[[ഗുരുഗോപിനാഥ്]] || |- |12||[[ബേബിഗിരിജ]] ||ലക്ഷ്മി(ചെറുപ്പകാലം) |- |13||[[ആദിമൂലം]] ||കേശവക്കണിയാർ |- |14||[[മാത്തപ്പൻ]] ||കുഞ്ചു |- |15||[[ജഗദമ്മ]] ||കാളി |- |16||[[മുളവന ജോസഫ്]] ||ഡ്രാമാ മാനേജർ |- |17||[[]സോമൻ പിള്ള] ||ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ |- |18||[[ജാനമ്മ]] ||വല്യമ്മ |- |19||[[ടി കെ ബാലചന്ദ്രൻ]] || |- |20||[[സി ആർ രാജകുമാരി]] || |- |21||[[പി എസ് ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||നർത്തകൻ |- |22||[[പി കെ കമലാക്ഷി]] || |- |23||[[ഇന്ദിരാചാര്യ]] || |- |24||[[]] || |- |25||[[]] || |} ==ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == *വരികൾ:[[അഭയദേവ്]] *ഈണം: [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''രാഗം''' |- | 1 ||ആനന്ദമിയലും ബാലേ ||[[അഭയദേവ്]][[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||ആനത്തലയോളം വെണ്ണ ||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] ആലപ്പുഴ പുഷ്പം|| |- | 3 ||അകാലേ ആരും കൈ വിടും ||[[മെഹബൂബ്]]|| പഹാഡി |- | 4 ||ഗതിയേതുമില്ല ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 5 ||ഘോരാന്ധകാരമയ ||[[ട്രിച്ചി ലോകനാഥൻ]],[[പി. ലീല]]|| |- | 6 ||കരുതിടാതേ ||[[ആലപ്പുഴ പുഷ്പം]]|| |- | 7 ||പാഹി തായേ ||[[മെഹബൂബ്]],[[ കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| മായാമാളവഗൗള |- | 8 ||പാപമാണിതു ബാലേ ||[[ഘണ്ഠശാല]]|| |- | 9 || പാതകളിൽ വാണീടുമീ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 10 || പശിയാലുയിർവാടി||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 11||പ്രേമരാജ്യമാർന്നു ||[[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]],[[പി. ലീല]]|| |- | 12 ||തോരാത്തശ്രുധാര ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 13 ||തോർന്നിടുമോ കണ്ണീർ ||[[മെഹബൂബ്]][[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 14 ||വാർത്തിങ്കൾ താലമെടുത്തവർ [മഗ്ദലന മറിയം] ||[[മെഹബൂബ്]], [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 15 ||വനഗായികേ വാനിൽ വരൂ നായികേ ||[[മെഹബൂബ്]], [[പി. ലീല]]|| |} ==പ്രത്യേകതകൾ<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== *മലയാളത്തിൽ ആദ്യമായി ഹിറ്റ് എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന ചിത്രം. *സോഷ്യലിസ്റ്റ് ചിന്താഗതിയുടെ ജനസമ്മതിയും അധകൃതയായ കണിയാട്ടിയാണ് നായികയെന്നുള്ളതും വിശേഷവിനോദോപാ‍ധികൾ ധാരാളമുണ്ടെന്നതും ഒക്കെയായിരിക്കണം ഇതിനുള്ള കാരണങ്ങൾ. *പടയണിയും കോലം തുള്ളലും തെയ്യവുമൊക്കെ ആദ്യമായി വെള്ളിത്തിരയിൽ ആവതരിപ്പിച്ചത് വിസ്മയസന്തോഷത്തിനു ഇടയാക്കി. *സഹൃദയരുടെ ഇടയിൽ അക്കാലത്ത് പ്രചാരത്തിലിരുന്ന കവിതയിൽ സംസാരിക്കുന്ന രീതി വളരെ മനോഹരമായി ഇതിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. *ധാരാളം പാട്ടുകൾ, രണ്ടു നൃത്തനാടകങ്ങൾ, ഒരു നൃത്തം തുടങ്ങിയ ആകർഷണങ്ങൾ ബഹുദൂരം കാൽനടയായിത്തന്നെ തിയേറ്ററിൽ എത്താൻ പ്രേക്ഷകർക്ക് ഉത്തേജനമേകി. *പിന്നീട് നായകനായി ഉയർന്ന റ്റി. കെ. ബാലചന്ദ്രൻ ആദ്യമായി ഒരു നൃത്തരംഗത്തിലൂടെ സിനിമയിൽ പ്രവേശിച്ചു. *[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]- [[ബി.എസ്. സരോജ|സരോജ]] എന്നിവർ നായകരായും [[പങ്കജവല്ലി]] സ്ഥിരം വില്ലത്തിയായി ഇതോടെ ടൈപ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. *ഹിന്ദിപ്പാട്ടിന്റെ കോപ്പി ആണെങ്കിലും [[മെഹബൂബ്|മെഹ്ബൂബിന്റെ]] ‘അകാലേ ആരു കൈ വിടും” മലയാളികൾ സ്വീകരിച്ചു. *“ആനത്തലയോളം വെണ്ണ തരാമെടാ’ ഒരു കൾട് പാട്ടു പോലെ പ്രചാരത്തിലായി. ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == * {{YouTube|id=qP4kSRj5wwc ജീവിതനൗക}} * {{IMDb title|0251155|}} [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ‎]] [[വർഗ്ഗം:കെ.ഡി. ജോർജ്ജ് ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പി.ബി. മണി ഛായാഗ്രഹണം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 8c7pgsjtc4wwri05wktl7k7i8lnq1f0 4675365 4675364 2026-10-12T02:34:35Z Dvellakat 4080 /* താരനിര{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}} */ 4675365 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Jeevitha Nouka}} {{Infobox Film | name = ജീവിത നൗക | image = Jeevitha Nouka.jpg | image_size = | caption = ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പോസ്റ്റർ | director = [[കെ. വേമ്പു]] | producer = കെ.വി. കോശി<br/>[[കുഞ്ചാക്കോ]] | writer = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | starring = [[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]<br/>ബി.എസ്. സരോജ<br/>ആദിമൂലം<br/>[[പങ്കജവല്ലി]]<br/>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br/>നാണുക്കുട്ടൻ | music = [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] | cinematography = പി.ബി. മണി | editing = എസ്. വില്ല്യംസ് | studio = [[Udaya Studios|കെ&കെ കമ്പൈൻസ്]]<br/>(ഉദയാ സ്റ്റുഡിയോ) | distributor = | released = [[മാർച്ച്]] 15, 1951 | runtime = 170 മിനിറ്റ് | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = {{INR}} 5 ലക്ഷം<ref name="economy">{{cite book|last= M. A. Oommen, Kumbattu Varkey Joseph|first=|title= Economics of Indian cinema|edition= |series= |year=1991 |publisher= Oxford & IBH Publications|location= India|language=|isbn= 8120405757|page=50|chapter=}}</ref> | gross = }} 1951 മാർച്ചിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണു് '''ജീവിത നൗക'''. കെ ആന്റ് കെ പ്രൊഡക്ഷൻസ് എന്ന ബാനറിൽ [[കുഞ്ചാക്കോ|എം കുഞ്ചാക്കോയും]], കെ വി കോശിയും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത് [[കെ. വേമ്പു]] ആണ്. കെ വി കോശിയുടെ കഥയ്ക്ക് തിരക്കഥയുംസംഭാഷണവും രചിച്ചത് [[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള|മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=14&ln=ml|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=മലയാളചലച്ചിത്രം.കോം}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഗാനരചന [[അഭയദേവ്|അഭയദേവും]] സംഗീതസംവിധാനം [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി|വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തിയും]] ആയിരുന്നു. തിരുച്ചി ലോകനാഥൻ , പി ലീല, കവിയൂർ രേവമ്മ, മെഹബൂബ്, ചന്ദ്രിക, സുന്ദരം എന്നിവരായിരുന്നു ഗായകർ. ഛായാഗ്രാഹണം ബാലസുബ്രഹ്മണ്യവും എഡിറ്റിംഗ് കെ.ഡി. ജോർജും നിർവ്വഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.themoviedb.org/movie/440624-jeevitha-nouka|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=ദ്ഫി മൂവീ ഡാറ്റാബേസ്}}</ref> മലയാളത്തിലെ 12-ആമത്തെ ചിത്രമായ "ജീവിതനൗക" അതുവരെ മലയാള സിനിമയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന റെക്കോഡുകൾ ഭേദിച്ചു.<ref name =desha>{{cite web | url =http://www.deshabhimani.com/periodicalContent4.php?id=419 | title =ജീവിതനൗകയിലെ നായിക | date = | accessdate =മേയ് 12, 2012 | publisher =ദേശാഭിമാനി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> തിരുവനന്തപുരത്ത് മാത്രമായി 284 ദിവസം തുടർച്ചയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ ഭാഷകളിലായി ഡബ്ബ് ചെയ്തു. അന്യഭാഷകളിൽ മൊഴിമാറ്റപ്പെടുന്ന ആദ്യ മലയാളചിത്രവും "ജീവിതനൗക"തന്നെ. ==ഇതിവൃത്തം== സോമന്റെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും പ്രണയവും വിരഹവും പുനഃസമാഗമവുമാണ് ''ജീവിതനൗക''യുടെ പ്രമേയം . പണക്കാരായ സഹോദരങ്ങളിലെ ഇളയവനായ സോമൻ താരതമ്യേനെ ദരിദ്രയായ ലക്ഷ്മിയെ ജീവിതസഖിയാക്കുന്നു. ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യയുടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ കാരണം സോമൻ ജോലി തേടി വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങുന്നു. ജ്യേഷ്ഠത്തിയുടെ മർദ്ദനം കാരണം ലക്ഷ്മി കുട്ടികളുമൊത്തു് തറവാടു വിട്ടിറങ്ങുന്നു. ജോലിക്കായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന സോമന് ഒരു കാറപകടമുണ്ടാകുകയും അതുവഴി സമ്പന്നരായ കാറുടമകൾ അയാൾക്കു് ജോലികൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോലിയിൽ നിന്നു് കിട്ടുന്ന വരുമാനം തറവാട്ടിലേക്കയക്കുമ്പോൾ അതു് കള്ളത്തരത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യ കരസ്തമാക്കുന്നു. നാളുകൾക്കു ശേഷം തിരിച്ചെത്തുന്ന സോമൻ ഭാര്യയെയും മക്കളെയും തേടിയലയുകയും കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]] ||സോമൻ |- |2||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] || രാജു-സോമന്റെ സഹോദരൻ |- |3||[[ബി.എസ്. സരോജ]] || ലക്ഷ്മി |- |4||[[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള ]] ||വക്കീൽ |- |5||[[എസ്.പി. പിള്ള]] ||ശങ്കു |- |6||[[പങ്കജവല്ലി]] ||ജാനു |- |7||[[നാണുക്കുട്ടൻ]] ||സമീന്ദാർ |- |8||[[മാത്തപ്പൻ]] || |- |9||[[പൊന്നപ്പൻ ആറുകാട്ടി]] ||പോലീസ് സബ്ഇൻസ്പെക്ടർ |- |10||[[ചെങ്ങൂർ ജാനകി]] || |- |11||[[ഗുരുഗോപിനാഥ്]] || |- |12||[[ബേബിഗിരിജ]] ||ലക്ഷ്മി(ചെറുപ്പകാലം) |- |13||[[ആദിമൂലം]] ||കേശവക്കണിയാർ |- |14||[[മാത്തപ്പൻ]] ||കുഞ്ചു |- |15||[[ജഗദമ്മ]] ||കാളി |- |16||[[മുളവന ജോസഫ്]] ||ഡ്രാമാ മാനേജർ |- |17||[[സോമൻ പിള്ള]] ||ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ |- |18||[[ജാനമ്മ]] ||വല്യമ്മ |- |19||[[ടി കെ ബാലചന്ദ്രൻ]] || |- |20||[[സി ആർ രാജകുമാരി]] || |- |21||[[പി എസ് ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||നർത്തകൻ |- |22||[[പി കെ കമലാക്ഷി]] || |- |23||[[ഇന്ദിരാചാര്യ]] || |- |24||[[]] || |- |25||[[]] || |} ==ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == *വരികൾ:[[അഭയദേവ്]] *ഈണം: [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''രാഗം''' |- | 1 ||ആനന്ദമിയലും ബാലേ ||[[അഭയദേവ്]][[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||ആനത്തലയോളം വെണ്ണ ||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] ആലപ്പുഴ പുഷ്പം|| |- | 3 ||അകാലേ ആരും കൈ വിടും ||[[മെഹബൂബ്]]|| പഹാഡി |- | 4 ||ഗതിയേതുമില്ല ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 5 ||ഘോരാന്ധകാരമയ ||[[ട്രിച്ചി ലോകനാഥൻ]],[[പി. ലീല]]|| |- | 6 ||കരുതിടാതേ ||[[ആലപ്പുഴ പുഷ്പം]]|| |- | 7 ||പാഹി തായേ ||[[മെഹബൂബ്]],[[ കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| മായാമാളവഗൗള |- | 8 ||പാപമാണിതു ബാലേ ||[[ഘണ്ഠശാല]]|| |- | 9 || പാതകളിൽ വാണീടുമീ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 10 || പശിയാലുയിർവാടി||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 11||പ്രേമരാജ്യമാർന്നു ||[[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]],[[പി. ലീല]]|| |- | 12 ||തോരാത്തശ്രുധാര ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 13 ||തോർന്നിടുമോ കണ്ണീർ ||[[മെഹബൂബ്]][[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 14 ||വാർത്തിങ്കൾ താലമെടുത്തവർ [മഗ്ദലന മറിയം] ||[[മെഹബൂബ്]], [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 15 ||വനഗായികേ വാനിൽ വരൂ നായികേ ||[[മെഹബൂബ്]], [[പി. ലീല]]|| |} ==പ്രത്യേകതകൾ<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== *മലയാളത്തിൽ ആദ്യമായി ഹിറ്റ് എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന ചിത്രം. *സോഷ്യലിസ്റ്റ് ചിന്താഗതിയുടെ ജനസമ്മതിയും അധകൃതയായ കണിയാട്ടിയാണ് നായികയെന്നുള്ളതും വിശേഷവിനോദോപാ‍ധികൾ ധാരാളമുണ്ടെന്നതും ഒക്കെയായിരിക്കണം ഇതിനുള്ള കാരണങ്ങൾ. *പടയണിയും കോലം തുള്ളലും തെയ്യവുമൊക്കെ ആദ്യമായി വെള്ളിത്തിരയിൽ ആവതരിപ്പിച്ചത് വിസ്മയസന്തോഷത്തിനു ഇടയാക്കി. *സഹൃദയരുടെ ഇടയിൽ അക്കാലത്ത് പ്രചാരത്തിലിരുന്ന കവിതയിൽ സംസാരിക്കുന്ന രീതി വളരെ മനോഹരമായി ഇതിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. *ധാരാളം പാട്ടുകൾ, രണ്ടു നൃത്തനാടകങ്ങൾ, ഒരു നൃത്തം തുടങ്ങിയ ആകർഷണങ്ങൾ ബഹുദൂരം കാൽനടയായിത്തന്നെ തിയേറ്ററിൽ എത്താൻ പ്രേക്ഷകർക്ക് ഉത്തേജനമേകി. *പിന്നീട് നായകനായി ഉയർന്ന റ്റി. കെ. ബാലചന്ദ്രൻ ആദ്യമായി ഒരു നൃത്തരംഗത്തിലൂടെ സിനിമയിൽ പ്രവേശിച്ചു. *[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]- [[ബി.എസ്. സരോജ|സരോജ]] എന്നിവർ നായകരായും [[പങ്കജവല്ലി]] സ്ഥിരം വില്ലത്തിയായി ഇതോടെ ടൈപ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. *ഹിന്ദിപ്പാട്ടിന്റെ കോപ്പി ആണെങ്കിലും [[മെഹബൂബ്|മെഹ്ബൂബിന്റെ]] ‘അകാലേ ആരു കൈ വിടും” മലയാളികൾ സ്വീകരിച്ചു. *“ആനത്തലയോളം വെണ്ണ തരാമെടാ’ ഒരു കൾട് പാട്ടു പോലെ പ്രചാരത്തിലായി. ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == * {{YouTube|id=qP4kSRj5wwc ജീവിതനൗക}} * {{IMDb title|0251155|}} [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ‎]] [[വർഗ്ഗം:കെ.ഡി. ജോർജ്ജ് ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പി.ബി. മണി ഛായാഗ്രഹണം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] m8ng1frxzf4i25hmdc2zomlf2wlahjc 4675366 4675365 2026-10-12T02:36:57Z Dvellakat 4080 4675366 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Jeevitha Nouka}} {{Infobox Film | name = ജീവിത നൗക | image = Jeevitha Nouka.jpg | image_size = | caption = ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പോസ്റ്റർ | director = [[കെ. വേമ്പു]] | producer = കെ.വി. കോശി<br/>[[കുഞ്ചാക്കോ]] | writer = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | starring = [[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]<br/>[[ബി.എസ്. സരോജ]]<br/>[[പങ്കജവല്ലി]]<br/>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br/>ആദിമൂലം<br/>[[നാണുക്കുട്ടൻ |നാണുക്കുട്ടൻ]] | music = [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] | cinematography = പി.ബി. മണി | editing = [[എസ്. വില്ല്യംസ്]] | studio = [[Udaya Studios|കെ&കെ കമ്പൈൻസ്]]<br/>(ഉദയാ സ്റ്റുഡിയോ) | distributor = | released = [[മാർച്ച്]] 15, 1951 | runtime = 170 മിനിറ്റ് | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = {{INR}} 5 ലക്ഷം<ref name="economy">{{cite book|last= M. A. Oommen, Kumbattu Varkey Joseph|first=|title= Economics of Indian cinema|edition= |series= |year=1991 |publisher= Oxford & IBH Publications|location= India|language=|isbn= 8120405757|page=50|chapter=}}</ref> | gross = }} 1951 മാർച്ചിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണു് '''ജീവിത നൗക'''. കെ ആന്റ് കെ പ്രൊഡക്ഷൻസ് എന്ന ബാനറിൽ [[കുഞ്ചാക്കോ|എം കുഞ്ചാക്കോയും]], കെ വി കോശിയും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത് [[കെ. വേമ്പു]] ആണ്. കെ വി കോശിയുടെ കഥയ്ക്ക് തിരക്കഥയുംസംഭാഷണവും രചിച്ചത് [[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള|മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=14&ln=ml|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=മലയാളചലച്ചിത്രം.കോം}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഗാനരചന [[അഭയദേവ്|അഭയദേവും]] സംഗീതസംവിധാനം [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി|വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തിയും]] ആയിരുന്നു. തിരുച്ചി ലോകനാഥൻ , പി ലീല, കവിയൂർ രേവമ്മ, മെഹബൂബ്, ചന്ദ്രിക, സുന്ദരം എന്നിവരായിരുന്നു ഗായകർ. ഛായാഗ്രാഹണം ബാലസുബ്രഹ്മണ്യവും എഡിറ്റിംഗ് കെ.ഡി. ജോർജും നിർവ്വഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.themoviedb.org/movie/440624-jeevitha-nouka|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=ദ്ഫി മൂവീ ഡാറ്റാബേസ്}}</ref> മലയാളത്തിലെ 12-ആമത്തെ ചിത്രമായ "ജീവിതനൗക" അതുവരെ മലയാള സിനിമയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന റെക്കോഡുകൾ ഭേദിച്ചു.<ref name =desha>{{cite web | url =http://www.deshabhimani.com/periodicalContent4.php?id=419 | title =ജീവിതനൗകയിലെ നായിക | date = | accessdate =മേയ് 12, 2012 | publisher =ദേശാഭിമാനി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> തിരുവനന്തപുരത്ത് മാത്രമായി 284 ദിവസം തുടർച്ചയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ ഭാഷകളിലായി ഡബ്ബ് ചെയ്തു. അന്യഭാഷകളിൽ മൊഴിമാറ്റപ്പെടുന്ന ആദ്യ മലയാളചിത്രവും "ജീവിതനൗക"തന്നെ. ==ഇതിവൃത്തം== സോമന്റെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും പ്രണയവും വിരഹവും പുനഃസമാഗമവുമാണ് ''ജീവിതനൗക''യുടെ പ്രമേയം . പണക്കാരായ സഹോദരങ്ങളിലെ ഇളയവനായ സോമൻ താരതമ്യേനെ ദരിദ്രയായ ലക്ഷ്മിയെ ജീവിതസഖിയാക്കുന്നു. ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യയുടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ കാരണം സോമൻ ജോലി തേടി വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങുന്നു. ജ്യേഷ്ഠത്തിയുടെ മർദ്ദനം കാരണം ലക്ഷ്മി കുട്ടികളുമൊത്തു് തറവാടു വിട്ടിറങ്ങുന്നു. ജോലിക്കായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന സോമന് ഒരു കാറപകടമുണ്ടാകുകയും അതുവഴി സമ്പന്നരായ കാറുടമകൾ അയാൾക്കു് ജോലികൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോലിയിൽ നിന്നു് കിട്ടുന്ന വരുമാനം തറവാട്ടിലേക്കയക്കുമ്പോൾ അതു് കള്ളത്തരത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യ കരസ്തമാക്കുന്നു. നാളുകൾക്കു ശേഷം തിരിച്ചെത്തുന്ന സോമൻ ഭാര്യയെയും മക്കളെയും തേടിയലയുകയും കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]] ||സോമൻ |- |2||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] || രാജു-സോമന്റെ സഹോദരൻ |- |3||[[ബി.എസ്. സരോജ]] || ലക്ഷ്മി |- |4||[[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള ]] ||വക്കീൽ |- |5||[[എസ്.പി. പിള്ള]] ||ശങ്കു |- |6||[[പങ്കജവല്ലി]] ||ജാനു |- |7||[[നാണുക്കുട്ടൻ]] ||സമീന്ദാർ |- |8||[[മാത്തപ്പൻ]] || |- |9||[[പൊന്നപ്പൻ ആറുകാട്ടി]] ||പോലീസ് സബ്ഇൻസ്പെക്ടർ |- |10||[[ചെങ്ങൂർ ജാനകി]] || |- |11||[[ഗുരുഗോപിനാഥ്]] || |- |12||[[ബേബിഗിരിജ]] ||ലക്ഷ്മി(ചെറുപ്പകാലം) |- |13||[[ആദിമൂലം]] ||കേശവക്കണിയാർ |- |14||[[മാത്തപ്പൻ]] ||കുഞ്ചു |- |15||[[ജഗദമ്മ]] ||കാളി |- |16||[[മുളവന ജോസഫ്]] ||ഡ്രാമാ മാനേജർ |- |17||[[സോമൻ പിള്ള]] ||ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ |- |18||[[ജാനമ്മ]] ||വല്യമ്മ |- |19||[[ടി കെ ബാലചന്ദ്രൻ]] || |- |20||[[സി ആർ രാജകുമാരി]] || |- |21||[[പി എസ് ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||നർത്തകൻ |- |22||[[പി കെ കമലാക്ഷി]] || |- |23||[[ഇന്ദിരാചാര്യ]] || |- |24||[[]] || |- |25||[[]] || |} ==ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == *വരികൾ:[[അഭയദേവ്]] *ഈണം: [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''രാഗം''' |- | 1 ||ആനന്ദമിയലും ബാലേ ||[[അഭയദേവ്]][[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||ആനത്തലയോളം വെണ്ണ ||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] ആലപ്പുഴ പുഷ്പം|| |- | 3 ||അകാലേ ആരും കൈ വിടും ||[[മെഹബൂബ്]]|| പഹാഡി |- | 4 ||ഗതിയേതുമില്ല ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 5 ||ഘോരാന്ധകാരമയ ||[[ട്രിച്ചി ലോകനാഥൻ]],[[പി. ലീല]]|| |- | 6 ||കരുതിടാതേ ||[[ആലപ്പുഴ പുഷ്പം]]|| |- | 7 ||പാഹി തായേ ||[[മെഹബൂബ്]],[[ കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| മായാമാളവഗൗള |- | 8 ||പാപമാണിതു ബാലേ ||[[ഘണ്ഠശാല]]|| |- | 9 || പാതകളിൽ വാണീടുമീ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 10 || പശിയാലുയിർവാടി||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 11||പ്രേമരാജ്യമാർന്നു ||[[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]],[[പി. ലീല]]|| |- | 12 ||തോരാത്തശ്രുധാര ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 13 ||തോർന്നിടുമോ കണ്ണീർ ||[[മെഹബൂബ്]][[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 14 ||വാർത്തിങ്കൾ താലമെടുത്തവർ [മഗ്ദലന മറിയം] ||[[മെഹബൂബ്]], [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 15 ||വനഗായികേ വാനിൽ വരൂ നായികേ ||[[മെഹബൂബ്]], [[പി. ലീല]]|| |} ==പ്രത്യേകതകൾ<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== *മലയാളത്തിൽ ആദ്യമായി ഹിറ്റ് എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന ചിത്രം. *സോഷ്യലിസ്റ്റ് ചിന്താഗതിയുടെ ജനസമ്മതിയും അധകൃതയായ കണിയാട്ടിയാണ് നായികയെന്നുള്ളതും വിശേഷവിനോദോപാ‍ധികൾ ധാരാളമുണ്ടെന്നതും ഒക്കെയായിരിക്കണം ഇതിനുള്ള കാരണങ്ങൾ. *പടയണിയും കോലം തുള്ളലും തെയ്യവുമൊക്കെ ആദ്യമായി വെള്ളിത്തിരയിൽ ആവതരിപ്പിച്ചത് വിസ്മയസന്തോഷത്തിനു ഇടയാക്കി. *സഹൃദയരുടെ ഇടയിൽ അക്കാലത്ത് പ്രചാരത്തിലിരുന്ന കവിതയിൽ സംസാരിക്കുന്ന രീതി വളരെ മനോഹരമായി ഇതിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. *ധാരാളം പാട്ടുകൾ, രണ്ടു നൃത്തനാടകങ്ങൾ, ഒരു നൃത്തം തുടങ്ങിയ ആകർഷണങ്ങൾ ബഹുദൂരം കാൽനടയായിത്തന്നെ തിയേറ്ററിൽ എത്താൻ പ്രേക്ഷകർക്ക് ഉത്തേജനമേകി. *പിന്നീട് നായകനായി ഉയർന്ന റ്റി. കെ. ബാലചന്ദ്രൻ ആദ്യമായി ഒരു നൃത്തരംഗത്തിലൂടെ സിനിമയിൽ പ്രവേശിച്ചു. *[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]- [[ബി.എസ്. സരോജ|സരോജ]] എന്നിവർ നായകരായും [[പങ്കജവല്ലി]] സ്ഥിരം വില്ലത്തിയായി ഇതോടെ ടൈപ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. *ഹിന്ദിപ്പാട്ടിന്റെ കോപ്പി ആണെങ്കിലും [[മെഹബൂബ്|മെഹ്ബൂബിന്റെ]] ‘അകാലേ ആരു കൈ വിടും” മലയാളികൾ സ്വീകരിച്ചു. *“ആനത്തലയോളം വെണ്ണ തരാമെടാ’ ഒരു കൾട് പാട്ടു പോലെ പ്രചാരത്തിലായി. ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == * {{YouTube|id=qP4kSRj5wwc ജീവിതനൗക}} * {{IMDb title|0251155|}} [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ‎]] [[വർഗ്ഗം:കെ.ഡി. ജോർജ്ജ് ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പി.ബി. മണി ഛായാഗ്രഹണം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 1hz92bcmemybdsoge0bth4bjbj8e911 4675367 4675366 2026-10-12T02:39:45Z Dvellakat 4080 /* ഗാനങ്ങൾ{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} */ 4675367 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Jeevitha Nouka}} {{Infobox Film | name = ജീവിത നൗക | image = Jeevitha Nouka.jpg | image_size = | caption = ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പോസ്റ്റർ | director = [[കെ. വേമ്പു]] | producer = കെ.വി. കോശി<br/>[[കുഞ്ചാക്കോ]] | writer = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | starring = [[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]<br/>[[ബി.എസ്. സരോജ]]<br/>[[പങ്കജവല്ലി]]<br/>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br/>ആദിമൂലം<br/>[[നാണുക്കുട്ടൻ |നാണുക്കുട്ടൻ]] | music = [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] | cinematography = പി.ബി. മണി | editing = [[എസ്. വില്ല്യംസ്]] | studio = [[Udaya Studios|കെ&കെ കമ്പൈൻസ്]]<br/>(ഉദയാ സ്റ്റുഡിയോ) | distributor = | released = [[മാർച്ച്]] 15, 1951 | runtime = 170 മിനിറ്റ് | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = {{INR}} 5 ലക്ഷം<ref name="economy">{{cite book|last= M. A. Oommen, Kumbattu Varkey Joseph|first=|title= Economics of Indian cinema|edition= |series= |year=1991 |publisher= Oxford & IBH Publications|location= India|language=|isbn= 8120405757|page=50|chapter=}}</ref> | gross = }} 1951 മാർച്ചിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണു് '''ജീവിത നൗക'''. കെ ആന്റ് കെ പ്രൊഡക്ഷൻസ് എന്ന ബാനറിൽ [[കുഞ്ചാക്കോ|എം കുഞ്ചാക്കോയും]], കെ വി കോശിയും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത് [[കെ. വേമ്പു]] ആണ്. കെ വി കോശിയുടെ കഥയ്ക്ക് തിരക്കഥയുംസംഭാഷണവും രചിച്ചത് [[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള|മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=14&ln=ml|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=മലയാളചലച്ചിത്രം.കോം}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഗാനരചന [[അഭയദേവ്|അഭയദേവും]] സംഗീതസംവിധാനം [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി|വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തിയും]] ആയിരുന്നു. തിരുച്ചി ലോകനാഥൻ , പി ലീല, കവിയൂർ രേവമ്മ, മെഹബൂബ്, ചന്ദ്രിക, സുന്ദരം എന്നിവരായിരുന്നു ഗായകർ. ഛായാഗ്രാഹണം ബാലസുബ്രഹ്മണ്യവും എഡിറ്റിംഗ് കെ.ഡി. ജോർജും നിർവ്വഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.themoviedb.org/movie/440624-jeevitha-nouka|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=ദ്ഫി മൂവീ ഡാറ്റാബേസ്}}</ref> മലയാളത്തിലെ 12-ആമത്തെ ചിത്രമായ "ജീവിതനൗക" അതുവരെ മലയാള സിനിമയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന റെക്കോഡുകൾ ഭേദിച്ചു.<ref name =desha>{{cite web | url =http://www.deshabhimani.com/periodicalContent4.php?id=419 | title =ജീവിതനൗകയിലെ നായിക | date = | accessdate =മേയ് 12, 2012 | publisher =ദേശാഭിമാനി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> തിരുവനന്തപുരത്ത് മാത്രമായി 284 ദിവസം തുടർച്ചയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ ഭാഷകളിലായി ഡബ്ബ് ചെയ്തു. അന്യഭാഷകളിൽ മൊഴിമാറ്റപ്പെടുന്ന ആദ്യ മലയാളചിത്രവും "ജീവിതനൗക"തന്നെ. ==ഇതിവൃത്തം== സോമന്റെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും പ്രണയവും വിരഹവും പുനഃസമാഗമവുമാണ് ''ജീവിതനൗക''യുടെ പ്രമേയം . പണക്കാരായ സഹോദരങ്ങളിലെ ഇളയവനായ സോമൻ താരതമ്യേനെ ദരിദ്രയായ ലക്ഷ്മിയെ ജീവിതസഖിയാക്കുന്നു. ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യയുടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ കാരണം സോമൻ ജോലി തേടി വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങുന്നു. ജ്യേഷ്ഠത്തിയുടെ മർദ്ദനം കാരണം ലക്ഷ്മി കുട്ടികളുമൊത്തു് തറവാടു വിട്ടിറങ്ങുന്നു. ജോലിക്കായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന സോമന് ഒരു കാറപകടമുണ്ടാകുകയും അതുവഴി സമ്പന്നരായ കാറുടമകൾ അയാൾക്കു് ജോലികൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോലിയിൽ നിന്നു് കിട്ടുന്ന വരുമാനം തറവാട്ടിലേക്കയക്കുമ്പോൾ അതു് കള്ളത്തരത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യ കരസ്തമാക്കുന്നു. നാളുകൾക്കു ശേഷം തിരിച്ചെത്തുന്ന സോമൻ ഭാര്യയെയും മക്കളെയും തേടിയലയുകയും കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]] ||സോമൻ |- |2||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] || രാജു-സോമന്റെ സഹോദരൻ |- |3||[[ബി.എസ്. സരോജ]] || ലക്ഷ്മി |- |4||[[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള ]] ||വക്കീൽ |- |5||[[എസ്.പി. പിള്ള]] ||ശങ്കു |- |6||[[പങ്കജവല്ലി]] ||ജാനു |- |7||[[നാണുക്കുട്ടൻ]] ||സമീന്ദാർ |- |8||[[മാത്തപ്പൻ]] || |- |9||[[പൊന്നപ്പൻ ആറുകാട്ടി]] ||പോലീസ് സബ്ഇൻസ്പെക്ടർ |- |10||[[ചെങ്ങൂർ ജാനകി]] || |- |11||[[ഗുരുഗോപിനാഥ്]] || |- |12||[[ബേബിഗിരിജ]] ||ലക്ഷ്മി(ചെറുപ്പകാലം) |- |13||[[ആദിമൂലം]] ||കേശവക്കണിയാർ |- |14||[[മാത്തപ്പൻ]] ||കുഞ്ചു |- |15||[[ജഗദമ്മ]] ||കാളി |- |16||[[മുളവന ജോസഫ്]] ||ഡ്രാമാ മാനേജർ |- |17||[[സോമൻ പിള്ള]] ||ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ |- |18||[[ജാനമ്മ]] ||വല്യമ്മ |- |19||[[ടി കെ ബാലചന്ദ്രൻ]] || |- |20||[[സി ആർ രാജകുമാരി]] || |- |21||[[പി എസ് ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||നർത്തകൻ |- |22||[[പി കെ കമലാക്ഷി]] || |- |23||[[ഇന്ദിരാചാര്യ]] || |- |24||[[]] || |- |25||[[]] || |} ==ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == *വരികൾ:[[അഭയദേവ്]] *ഈണം: [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''രാഗം''' |- | 1 ||ആനന്ദമിയലും ബാലേ ||[[അഭയദേവ്]][[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||ആനത്തലയോളം വെണ്ണ ||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] ആലപ്പുഴ പുഷ്പം|| |- | 3 ||അകാലേ ആരും കൈ വിടും ||[[മെഹബൂബ്]]|| പഹാഡി |- | 4 ||ഗതിയേതുമില്ല ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 5 ||ഘോരാന്ധകാരമയ ||[[ട്രിച്ചി ലോകനാഥൻ]],[[പി. ലീല]]|| |- | 6 ||കരുതിടാതേ ||[[ആലപ്പുഴ പുഷ്പം]]|| |- | 7 ||പാഹി തായേ ||[[മെഹബൂബ്]],[[ കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| മായാമാളവഗൗള |- | 8 ||പാപമാണിതു ബാലേ ||[[ഘണ്ഠശാല]]|| |- | 9 || പാതകളിൽ വാണീടുമീ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 10 || പശിയാലുയിർവാടി||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 11||പ്രേമരാജ്യമാർന്നു ||[[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]],[[പി. ലീല]]|| |- | 12 ||തോരാത്തശ്രുധാര ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 13 ||തോർന്നിടുമോ കണ്ണീർ ||[[മെഹബൂബ്]],[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 14 ||വാർത്തിങ്കൾ താലമെടുത്തവർ [മഗ്ദലന മറിയം] ||[[മെഹബൂബ്]], [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 15 ||വനഗായികേ വാനിൽ വരൂ നായികേ ||[[മെഹബൂബ്]], [[പി. ലീല]]|| |} ==പ്രത്യേകതകൾ<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== *മലയാളത്തിൽ ആദ്യമായി ഹിറ്റ് എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന ചിത്രം. *സോഷ്യലിസ്റ്റ് ചിന്താഗതിയുടെ ജനസമ്മതിയും അധകൃതയായ കണിയാട്ടിയാണ് നായികയെന്നുള്ളതും വിശേഷവിനോദോപാ‍ധികൾ ധാരാളമുണ്ടെന്നതും ഒക്കെയായിരിക്കണം ഇതിനുള്ള കാരണങ്ങൾ. *പടയണിയും കോലം തുള്ളലും തെയ്യവുമൊക്കെ ആദ്യമായി വെള്ളിത്തിരയിൽ ആവതരിപ്പിച്ചത് വിസ്മയസന്തോഷത്തിനു ഇടയാക്കി. *സഹൃദയരുടെ ഇടയിൽ അക്കാലത്ത് പ്രചാരത്തിലിരുന്ന കവിതയിൽ സംസാരിക്കുന്ന രീതി വളരെ മനോഹരമായി ഇതിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. *ധാരാളം പാട്ടുകൾ, രണ്ടു നൃത്തനാടകങ്ങൾ, ഒരു നൃത്തം തുടങ്ങിയ ആകർഷണങ്ങൾ ബഹുദൂരം കാൽനടയായിത്തന്നെ തിയേറ്ററിൽ എത്താൻ പ്രേക്ഷകർക്ക് ഉത്തേജനമേകി. *പിന്നീട് നായകനായി ഉയർന്ന റ്റി. കെ. ബാലചന്ദ്രൻ ആദ്യമായി ഒരു നൃത്തരംഗത്തിലൂടെ സിനിമയിൽ പ്രവേശിച്ചു. *[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]- [[ബി.എസ്. സരോജ|സരോജ]] എന്നിവർ നായകരായും [[പങ്കജവല്ലി]] സ്ഥിരം വില്ലത്തിയായി ഇതോടെ ടൈപ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. *ഹിന്ദിപ്പാട്ടിന്റെ കോപ്പി ആണെങ്കിലും [[മെഹബൂബ്|മെഹ്ബൂബിന്റെ]] ‘അകാലേ ആരു കൈ വിടും” മലയാളികൾ സ്വീകരിച്ചു. *“ആനത്തലയോളം വെണ്ണ തരാമെടാ’ ഒരു കൾട് പാട്ടു പോലെ പ്രചാരത്തിലായി. ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == * {{YouTube|id=qP4kSRj5wwc ജീവിതനൗക}} * {{IMDb title|0251155|}} [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ‎]] [[വർഗ്ഗം:കെ.ഡി. ജോർജ്ജ് ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പി.ബി. മണി ഛായാഗ്രഹണം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 09bpnmdqvdgn87h020888pex7qpyonz 4675372 4675367 2026-10-12T02:51:22Z Dvellakat 4080 /* ഗാനങ്ങൾ{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} */ 4675372 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Jeevitha Nouka}} {{Infobox Film | name = ജീവിത നൗക | image = Jeevitha Nouka.jpg | image_size = | caption = ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പോസ്റ്റർ | director = [[കെ. വേമ്പു]] | producer = കെ.വി. കോശി<br/>[[കുഞ്ചാക്കോ]] | writer = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | starring = [[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]<br/>[[ബി.എസ്. സരോജ]]<br/>[[പങ്കജവല്ലി]]<br/>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br/>ആദിമൂലം<br/>[[നാണുക്കുട്ടൻ |നാണുക്കുട്ടൻ]] | music = [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] | cinematography = പി.ബി. മണി | editing = [[എസ്. വില്ല്യംസ്]] | studio = [[Udaya Studios|കെ&കെ കമ്പൈൻസ്]]<br/>(ഉദയാ സ്റ്റുഡിയോ) | distributor = | released = [[മാർച്ച്]] 15, 1951 | runtime = 170 മിനിറ്റ് | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = {{INR}} 5 ലക്ഷം<ref name="economy">{{cite book|last= M. A. Oommen, Kumbattu Varkey Joseph|first=|title= Economics of Indian cinema|edition= |series= |year=1991 |publisher= Oxford & IBH Publications|location= India|language=|isbn= 8120405757|page=50|chapter=}}</ref> | gross = }} 1951 മാർച്ചിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണു് '''ജീവിത നൗക'''. കെ ആന്റ് കെ പ്രൊഡക്ഷൻസ് എന്ന ബാനറിൽ [[കുഞ്ചാക്കോ|എം കുഞ്ചാക്കോയും]], കെ വി കോശിയും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത് [[കെ. വേമ്പു]] ആണ്. കെ വി കോശിയുടെ കഥയ്ക്ക് തിരക്കഥയുംസംഭാഷണവും രചിച്ചത് [[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള|മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=14&ln=ml|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=മലയാളചലച്ചിത്രം.കോം}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഗാനരചന [[അഭയദേവ്|അഭയദേവും]] സംഗീതസംവിധാനം [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി|വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തിയും]] ആയിരുന്നു. തിരുച്ചി ലോകനാഥൻ , പി ലീല, കവിയൂർ രേവമ്മ, മെഹബൂബ്, ചന്ദ്രിക, സുന്ദരം എന്നിവരായിരുന്നു ഗായകർ. ഛായാഗ്രാഹണം ബാലസുബ്രഹ്മണ്യവും എഡിറ്റിംഗ് കെ.ഡി. ജോർജും നിർവ്വഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.themoviedb.org/movie/440624-jeevitha-nouka|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=ദ്ഫി മൂവീ ഡാറ്റാബേസ്}}</ref> മലയാളത്തിലെ 12-ആമത്തെ ചിത്രമായ "ജീവിതനൗക" അതുവരെ മലയാള സിനിമയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന റെക്കോഡുകൾ ഭേദിച്ചു.<ref name =desha>{{cite web | url =http://www.deshabhimani.com/periodicalContent4.php?id=419 | title =ജീവിതനൗകയിലെ നായിക | date = | accessdate =മേയ് 12, 2012 | publisher =ദേശാഭിമാനി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> തിരുവനന്തപുരത്ത് മാത്രമായി 284 ദിവസം തുടർച്ചയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ ഭാഷകളിലായി ഡബ്ബ് ചെയ്തു. അന്യഭാഷകളിൽ മൊഴിമാറ്റപ്പെടുന്ന ആദ്യ മലയാളചിത്രവും "ജീവിതനൗക"തന്നെ. ==ഇതിവൃത്തം== സോമന്റെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും പ്രണയവും വിരഹവും പുനഃസമാഗമവുമാണ് ''ജീവിതനൗക''യുടെ പ്രമേയം . പണക്കാരായ സഹോദരങ്ങളിലെ ഇളയവനായ സോമൻ താരതമ്യേനെ ദരിദ്രയായ ലക്ഷ്മിയെ ജീവിതസഖിയാക്കുന്നു. ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യയുടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ കാരണം സോമൻ ജോലി തേടി വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങുന്നു. ജ്യേഷ്ഠത്തിയുടെ മർദ്ദനം കാരണം ലക്ഷ്മി കുട്ടികളുമൊത്തു് തറവാടു വിട്ടിറങ്ങുന്നു. ജോലിക്കായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന സോമന് ഒരു കാറപകടമുണ്ടാകുകയും അതുവഴി സമ്പന്നരായ കാറുടമകൾ അയാൾക്കു് ജോലികൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോലിയിൽ നിന്നു് കിട്ടുന്ന വരുമാനം തറവാട്ടിലേക്കയക്കുമ്പോൾ അതു് കള്ളത്തരത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യ കരസ്തമാക്കുന്നു. നാളുകൾക്കു ശേഷം തിരിച്ചെത്തുന്ന സോമൻ ഭാര്യയെയും മക്കളെയും തേടിയലയുകയും കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]] ||സോമൻ |- |2||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] || രാജു-സോമന്റെ സഹോദരൻ |- |3||[[ബി.എസ്. സരോജ]] || ലക്ഷ്മി |- |4||[[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള ]] ||വക്കീൽ |- |5||[[എസ്.പി. പിള്ള]] ||ശങ്കു |- |6||[[പങ്കജവല്ലി]] ||ജാനു |- |7||[[നാണുക്കുട്ടൻ]] ||സമീന്ദാർ |- |8||[[മാത്തപ്പൻ]] || |- |9||[[പൊന്നപ്പൻ ആറുകാട്ടി]] ||പോലീസ് സബ്ഇൻസ്പെക്ടർ |- |10||[[ചെങ്ങൂർ ജാനകി]] || |- |11||[[ഗുരുഗോപിനാഥ്]] || |- |12||[[ബേബിഗിരിജ]] ||ലക്ഷ്മി(ചെറുപ്പകാലം) |- |13||[[ആദിമൂലം]] ||കേശവക്കണിയാർ |- |14||[[മാത്തപ്പൻ]] ||കുഞ്ചു |- |15||[[ജഗദമ്മ]] ||കാളി |- |16||[[മുളവന ജോസഫ്]] ||ഡ്രാമാ മാനേജർ |- |17||[[സോമൻ പിള്ള]] ||ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ |- |18||[[ജാനമ്മ]] ||വല്യമ്മ |- |19||[[ടി കെ ബാലചന്ദ്രൻ]] || |- |20||[[സി ആർ രാജകുമാരി]] || |- |21||[[പി എസ് ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||നർത്തകൻ |- |22||[[പി കെ കമലാക്ഷി]] || |- |23||[[ഇന്ദിരാചാര്യ]] || |- |24||[[]] || |- |25||[[]] || |} ==ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == *വരികൾ:[[അഭയദേവ്]] *ഈണം: [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''രാഗം''' |- | 1 ||ആനന്ദമിയലും ബാലേ ||[[അഭയദേവ്]][[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||ആനത്തലയോളം വെണ്ണ ||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] ആലപ്പുഴ പുഷ്പം|| |- | 3 ||അകാലേ ആരും കൈ വിടും ||[[മെഹബൂബ്]]|| പഹാഡി |- | 4 ||ഗതിയേതുമില്ല ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 5 ||ഘോരാന്ധകാരമയ ||[[ട്രിച്ചി ലോകനാഥൻ]],[[പി. ലീല]]|| |- | 6 ||കരുതിടാതേ ||[[ആലപ്പുഴ പുഷ്പം]]|| |- | 7 ||പാഹി തായേ ||[[മെഹബൂബ്]],[[ കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| മായാമാളവഗൗള |- | 8 ||പാപമാണിതു ബാലേ ||[[ഘണ്ഡശാല വെങ്കിടേശ്വര റാവു|ഘണ്ഡശാല ]]|| |- | 9 || പാതകളിൽ വാണീടുമീ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 10 || പശിയാലുയിർവാടി||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 11||പ്രേമരാജ്യമാർന്നു ||[[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]],[[പി. ലീല]]|| |- | 12 ||തോരാത്തശ്രുധാര ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 13 ||തോർന്നിടുമോ കണ്ണീർ ||[[മെഹബൂബ്]],[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 14 ||വാർത്തിങ്കൾ താലമെടുത്തവർ [മഗ്ദലന മറിയം] ||[[മെഹബൂബ്]], [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 15 ||വനഗായികേ വാനിൽ വരൂ നായികേ ||[[മെഹബൂബ്]], [[പി. ലീല]]|| |} ==പ്രത്യേകതകൾ<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== *മലയാളത്തിൽ ആദ്യമായി ഹിറ്റ് എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന ചിത്രം. *സോഷ്യലിസ്റ്റ് ചിന്താഗതിയുടെ ജനസമ്മതിയും അധകൃതയായ കണിയാട്ടിയാണ് നായികയെന്നുള്ളതും വിശേഷവിനോദോപാ‍ധികൾ ധാരാളമുണ്ടെന്നതും ഒക്കെയായിരിക്കണം ഇതിനുള്ള കാരണങ്ങൾ. *പടയണിയും കോലം തുള്ളലും തെയ്യവുമൊക്കെ ആദ്യമായി വെള്ളിത്തിരയിൽ ആവതരിപ്പിച്ചത് വിസ്മയസന്തോഷത്തിനു ഇടയാക്കി. *സഹൃദയരുടെ ഇടയിൽ അക്കാലത്ത് പ്രചാരത്തിലിരുന്ന കവിതയിൽ സംസാരിക്കുന്ന രീതി വളരെ മനോഹരമായി ഇതിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. *ധാരാളം പാട്ടുകൾ, രണ്ടു നൃത്തനാടകങ്ങൾ, ഒരു നൃത്തം തുടങ്ങിയ ആകർഷണങ്ങൾ ബഹുദൂരം കാൽനടയായിത്തന്നെ തിയേറ്ററിൽ എത്താൻ പ്രേക്ഷകർക്ക് ഉത്തേജനമേകി. *പിന്നീട് നായകനായി ഉയർന്ന റ്റി. കെ. ബാലചന്ദ്രൻ ആദ്യമായി ഒരു നൃത്തരംഗത്തിലൂടെ സിനിമയിൽ പ്രവേശിച്ചു. *[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]- [[ബി.എസ്. സരോജ|സരോജ]] എന്നിവർ നായകരായും [[പങ്കജവല്ലി]] സ്ഥിരം വില്ലത്തിയായി ഇതോടെ ടൈപ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. *ഹിന്ദിപ്പാട്ടിന്റെ കോപ്പി ആണെങ്കിലും [[മെഹബൂബ്|മെഹ്ബൂബിന്റെ]] ‘അകാലേ ആരു കൈ വിടും” മലയാളികൾ സ്വീകരിച്ചു. *“ആനത്തലയോളം വെണ്ണ തരാമെടാ’ ഒരു കൾട് പാട്ടു പോലെ പ്രചാരത്തിലായി. ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == * {{YouTube|id=qP4kSRj5wwc ജീവിതനൗക}} * {{IMDb title|0251155|}} [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ‎]] [[വർഗ്ഗം:കെ.ഡി. ജോർജ്ജ് ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പി.ബി. മണി ഛായാഗ്രഹണം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] k0bme19rzd89vvv9rvm3vfv0yth1zif 4675373 4675372 2026-10-12T02:54:02Z Dvellakat 4080 4675373 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Jeevitha Nouka}} {{Infobox Film | name = ജീവിത നൗക | image = Jeevitha Nouka.jpg | image_size = | caption = ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പോസ്റ്റർ | director = [[കെ. വേമ്പു]] | producer = കെ.വി. കോശി<br/>[[കുഞ്ചാക്കോ]] | writer = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | starring = [[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]<br/>[[ബി.എസ്. സരോജ]]<br/>[[പങ്കജവല്ലി]]<br/>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br/>ആദിമൂലം<br/>[[നാണുക്കുട്ടൻ |നാണുക്കുട്ടൻ]] | music = [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] | cinematography = പി.ബി. മണി | editing = [[എസ്. വില്ല്യംസ്]] | studio = [[Udaya Studios|കെ&കെ കമ്പൈൻസ്]]<br/>(ഉദയാ സ്റ്റുഡിയോ) | distributor = | released = [[മാർച്ച്]] 15, 1951 | runtime = 170 മിനിറ്റ് | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = {{INR}} 5 ലക്ഷം<ref name="economy">{{cite book|last= M. A. Oommen, Kumbattu Varkey Joseph|first=|title= Economics of Indian cinema|edition= |series= |year=1991 |publisher= Oxford & IBH Publications|location= India|language=|isbn= 8120405757|page=50|chapter=}}</ref> | gross = }} 1951 മാർച്ചിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണു് '''ജീവിത നൗക'''. കെ ആന്റ് കെ പ്രൊഡക്ഷൻസ് എന്ന ബാനറിൽ [[കുഞ്ചാക്കോ|എം കുഞ്ചാക്കോയും]], കെ വി കോശിയും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത് [[കെ. വേമ്പു]] ആണ്. കെ വി കോശിയുടെ കഥയ്ക്ക് തിരക്കഥയുംസംഭാഷണവും രചിച്ചത് [[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള|മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ളയായിരുന്നു]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=14&ln=ml|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=മലയാളചലച്ചിത്രം.കോം}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഗാനരചന [[അഭയദേവ്|അഭയദേവും]] സംഗീതസംവിധാനം [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി|വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തിയും]] ആയിരുന്നു. തിരുച്ചി ലോകനാഥൻ , [[പി. ലീല]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]], [[മെഹബൂബ്]], [[ഘണ്ഡശാല വെങ്കിടേശ്വര റാവു|ഘണ്ഡശാല ]] ചന്ദ്രിക, സുന്ദരം എന്നിവരായിരുന്നു ഗായകർ. ഛായാഗ്രാഹണം ബാലസുബ്രഹ്മണ്യവും എഡിറ്റിംഗ് കെ.ഡി. ജോർജും നിർവ്വഹിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.themoviedb.org/movie/440624-jeevitha-nouka|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31 |publisher=ദ്ഫി മൂവീ ഡാറ്റാബേസ്}}</ref> മലയാളത്തിലെ 12-ആമത്തെ ചിത്രമായ "ജീവിതനൗക" അതുവരെ മലയാള സിനിമയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന റെക്കോഡുകൾ ഭേദിച്ചു.<ref name =desha>{{cite web | url =http://www.deshabhimani.com/periodicalContent4.php?id=419 | title =ജീവിതനൗകയിലെ നായിക | date = | accessdate =മേയ് 12, 2012 | publisher =ദേശാഭിമാനി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> തിരുവനന്തപുരത്ത് മാത്രമായി 284 ദിവസം തുടർച്ചയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ ഭാഷകളിലായി ഡബ്ബ് ചെയ്തു. അന്യഭാഷകളിൽ മൊഴിമാറ്റപ്പെടുന്ന ആദ്യ മലയാളചിത്രവും "ജീവിതനൗക"തന്നെ. ==ഇതിവൃത്തം== സോമന്റെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും പ്രണയവും വിരഹവും പുനഃസമാഗമവുമാണ് ''ജീവിതനൗക''യുടെ പ്രമേയം . പണക്കാരായ സഹോദരങ്ങളിലെ ഇളയവനായ സോമൻ താരതമ്യേനെ ദരിദ്രയായ ലക്ഷ്മിയെ ജീവിതസഖിയാക്കുന്നു. ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യയുടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ കാരണം സോമൻ ജോലി തേടി വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങുന്നു. ജ്യേഷ്ഠത്തിയുടെ മർദ്ദനം കാരണം ലക്ഷ്മി കുട്ടികളുമൊത്തു് തറവാടു വിട്ടിറങ്ങുന്നു. ജോലിക്കായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന സോമന് ഒരു കാറപകടമുണ്ടാകുകയും അതുവഴി സമ്പന്നരായ കാറുടമകൾ അയാൾക്കു് ജോലികൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോലിയിൽ നിന്നു് കിട്ടുന്ന വരുമാനം തറവാട്ടിലേക്കയക്കുമ്പോൾ അതു് കള്ളത്തരത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭാര്യ കരസ്തമാക്കുന്നു. നാളുകൾക്കു ശേഷം തിരിച്ചെത്തുന്ന സോമൻ ഭാര്യയെയും മക്കളെയും തേടിയലയുകയും കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ==താരനിര<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]] ||സോമൻ |- |2||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] || രാജു-സോമന്റെ സഹോദരൻ |- |3||[[ബി.എസ്. സരോജ]] || ലക്ഷ്മി |- |4||[[മുതുകുളം രാഘവൻപിള്ള ]] ||വക്കീൽ |- |5||[[എസ്.പി. പിള്ള]] ||ശങ്കു |- |6||[[പങ്കജവല്ലി]] ||ജാനു |- |7||[[നാണുക്കുട്ടൻ]] ||സമീന്ദാർ |- |8||[[മാത്തപ്പൻ]] || |- |9||[[പൊന്നപ്പൻ ആറുകാട്ടി]] ||പോലീസ് സബ്ഇൻസ്പെക്ടർ |- |10||[[ചെങ്ങൂർ ജാനകി]] || |- |11||[[ഗുരുഗോപിനാഥ്]] || |- |12||[[ബേബിഗിരിജ]] ||ലക്ഷ്മി(ചെറുപ്പകാലം) |- |13||[[ആദിമൂലം]] ||കേശവക്കണിയാർ |- |14||[[മാത്തപ്പൻ]] ||കുഞ്ചു |- |15||[[ജഗദമ്മ]] ||കാളി |- |16||[[മുളവന ജോസഫ്]] ||ഡ്രാമാ മാനേജർ |- |17||[[സോമൻ പിള്ള]] ||ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ |- |18||[[ജാനമ്മ]] ||വല്യമ്മ |- |19||[[ടി കെ ബാലചന്ദ്രൻ]] || |- |20||[[സി ആർ രാജകുമാരി]] || |- |21||[[പി എസ് ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] ||നർത്തകൻ |- |22||[[പി കെ കമലാക്ഷി]] || |- |23||[[ഇന്ദിരാചാര്യ]] || |- |24||[[]] || |- |25||[[]] || |} ==ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=https://malayalasangeetham.info/m.php?219|title=ജീവിതനൗക(1951)|access-date=2026-03-31|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|url-status=live}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == *വരികൾ:[[അഭയദേവ്]] *ഈണം: [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''രാഗം''' |- | 1 ||ആനന്ദമിയലും ബാലേ ||[[അഭയദേവ്]][[പി. ലീല]]|| |- | 2 ||ആനത്തലയോളം വെണ്ണ ||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ കുഞ്ഞുകുഞ്ഞു ഭാഗവതർ]] ആലപ്പുഴ പുഷ്പം|| |- | 3 ||അകാലേ ആരും കൈ വിടും ||[[മെഹബൂബ്]]|| പഹാഡി |- | 4 ||ഗതിയേതുമില്ല ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 5 ||ഘോരാന്ധകാരമയ ||[[ട്രിച്ചി ലോകനാഥൻ]],[[പി. ലീല]]|| |- | 6 ||കരുതിടാതേ ||[[ആലപ്പുഴ പുഷ്പം]]|| |- | 7 ||പാഹി തായേ ||[[മെഹബൂബ്]],[[ കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| മായാമാളവഗൗള |- | 8 ||പാപമാണിതു ബാലേ ||[[ഘണ്ഡശാല വെങ്കിടേശ്വര റാവു|ഘണ്ഡശാല ]]|| |- | 9 || പാതകളിൽ വാണീടുമീ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 10 || പശിയാലുയിർവാടി||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 11||പ്രേമരാജ്യമാർന്നു ||[[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]],[[പി. ലീല]]|| |- | 12 ||തോരാത്തശ്രുധാര ||[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 13 ||തോർന്നിടുമോ കണ്ണീർ ||[[മെഹബൂബ്]],[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 14 ||വാർത്തിങ്കൾ താലമെടുത്തവർ [മഗ്ദലന മറിയം] ||[[മെഹബൂബ്]], [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]]|| |- | 15 ||വനഗായികേ വാനിൽ വരൂ നായികേ ||[[മെഹബൂബ്]], [[പി. ലീല]]|| |} ==പ്രത്യേകതകൾ<ref>{{cite web|title=ജീവിതനൗക(1951)|url= https://www.m3db.com/film/ethirppukal|accessdate=2025-10-15|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== *മലയാളത്തിൽ ആദ്യമായി ഹിറ്റ് എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന ചിത്രം. *സോഷ്യലിസ്റ്റ് ചിന്താഗതിയുടെ ജനസമ്മതിയും അധകൃതയായ കണിയാട്ടിയാണ് നായികയെന്നുള്ളതും വിശേഷവിനോദോപാ‍ധികൾ ധാരാളമുണ്ടെന്നതും ഒക്കെയായിരിക്കണം ഇതിനുള്ള കാരണങ്ങൾ. *പടയണിയും കോലം തുള്ളലും തെയ്യവുമൊക്കെ ആദ്യമായി വെള്ളിത്തിരയിൽ ആവതരിപ്പിച്ചത് വിസ്മയസന്തോഷത്തിനു ഇടയാക്കി. *സഹൃദയരുടെ ഇടയിൽ അക്കാലത്ത് പ്രചാരത്തിലിരുന്ന കവിതയിൽ സംസാരിക്കുന്ന രീതി വളരെ മനോഹരമായി ഇതിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. *ധാരാളം പാട്ടുകൾ, രണ്ടു നൃത്തനാടകങ്ങൾ, ഒരു നൃത്തം തുടങ്ങിയ ആകർഷണങ്ങൾ ബഹുദൂരം കാൽനടയായിത്തന്നെ തിയേറ്ററിൽ എത്താൻ പ്രേക്ഷകർക്ക് ഉത്തേജനമേകി. *പിന്നീട് നായകനായി ഉയർന്ന റ്റി. കെ. ബാലചന്ദ്രൻ ആദ്യമായി ഒരു നൃത്തരംഗത്തിലൂടെ സിനിമയിൽ പ്രവേശിച്ചു. *[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]- [[ബി.എസ്. സരോജ|സരോജ]] എന്നിവർ നായകരായും [[പങ്കജവല്ലി]] സ്ഥിരം വില്ലത്തിയായി ഇതോടെ ടൈപ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. *ഹിന്ദിപ്പാട്ടിന്റെ കോപ്പി ആണെങ്കിലും [[മെഹബൂബ്|മെഹ്ബൂബിന്റെ]] ‘അകാലേ ആരു കൈ വിടും” മലയാളികൾ സ്വീകരിച്ചു. *“ആനത്തലയോളം വെണ്ണ തരാമെടാ’ ഒരു കൾട് പാട്ടു പോലെ പ്രചാരത്തിലായി. ==അവലംബം== {{Reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == * {{YouTube|id=qP4kSRj5wwc ജീവിതനൗക}} * {{IMDb title|0251155|}} [[വർഗ്ഗം:1951-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ‎]] [[വർഗ്ഗം:കെ.ഡി. ജോർജ്ജ് ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പി.ബി. മണി ഛായാഗ്രഹണം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] h313y2z6nyddspl4wwdwj9idmbrrere 0 168145 4675238 4580138 2026-10-11T12:14:10Z Dvellakat 4080 [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4675238 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Nalla Thanka}} {{Infobox film | name = നല്ല തങ്ക | image = Nalla Thanka-1950.jpg | image size = | alt = | caption = | director = പി.വി. കൃഷ്ണയ്യർ | producer = [[കുഞ്ചാക്കോ]]<br/>കെ.വി. കോശി | writer = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | based on = | starring = [[അഗസ്റ്റിൻ ജോസഫ്]]<br/>വൈക്കം മണി<br/>[[മിസ്സ് കുമാരി]]<br/>മിസ്സ് ഓമന<br/>[[എസ്.പി. പിള്ള]] | music = [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] | cinematography = എ. ഷൺ‌മുഖം<br/>പി.കെ. മാധവൻ നായർ | editing = [[കെ.ഡി ജോർജ്ജ്]] | studio = കെ. & കെ. കമ്പൈൻസ്<br/>[[ഉദയാ സ്റ്റുഡിയോ]] | distributor = | released =14/01/1950 <ref>{{Cite web |url=http://www.malayalasangeetham.info/m.php?2349 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-04-06 |archive-date=2017-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914171345/http://malayalasangeetham.info/m.php?2349 |url-status=dead }}</ref> | runtime = | country = {{IND}} | language = മലയാളം | budget = | gross = }} [[ഉദയാ സ്റ്റുഡിയോ]] നിർമ്മിച്ച രണ്ടാമതു ചലച്ചിത്രമാണ് 1950-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''നല്ല തങ്ക'''. [[കുഞ്ചാക്കോ|കുഞ്ചാക്കോയും]] കെ.വി. കോശിയും ചേർന്നു നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നത് പി.വി. കൃഷ്ണയ്യരാണ്. അഗസ്റ്റിൻ ജോസഫ്, വൈക്കം മണി, [[മിസ്സ് കുമാരി]], മിസ്സ് ഓമന, [[എസ്.പി. പിള്ള]] എന്നിവരാണ് ചിത്രത്തിലെ അഭിനേതാക്കൾ. സംഗീതസംവിധാനം [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി|വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തിയും]] ചിത്രത്തിന്റെ ഛായാഗ്രഹണം പി.കെ. മാധവൻ നായരും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നു. ''നല്ല തങ്കൾ'' എന്ന തമിഴ് ഐതിഹ്യത്തെ ആസ്പദമാക്കി മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ളയാണ് ചിത്രത്തിന്റെ രചനയും സംഭാഷണവും ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്. മിസ് കുമാരിയാണ് കേന്ദ്രകഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഗായകനും നടനുമായ അഗസ്റ്റിൻ ജോസഫും വൈക്കം മണിയും മറ്റു പ്രധാനകഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/mp/2010/08/30/stories/2010083050520400.htm |title=NALLA THANKA 1950 |access-date=2011-11-20 |archive-date=2010-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100905072459/http://www.hindu.com/mp/2010/08/30/stories/2010083050520400.htm |url-status=dead }}</ref>. ==അഭിനയിച്ചവർ== *[[മിസ്സ് കുമാരി]] *[[ഓമന]] *[[വൈക്കം മണി]] *[[അഗസ്റ്റിൻ ജോസഫ്]] *[[ബേബി ഗിരിജ]] ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{imdb title|0251287|നല്ല തങ്ക}} [[വർഗ്ഗം:1950-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കെ.ഡി. ജോർജ്ജ് ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] hvn64854cfhrt3jyep03yqj84sd55td 0 169977 4675239 4631115 2026-10-11T12:14:37Z Dvellakat 4080 [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4675239 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Visappinte Vili}} {{Infobox Film | name = വിശപ്പിന്റെ വിളി | image = visappinte vili.jpg | caption = | director = മോഹൻ റാവു | producer = [[കുഞ്ചാക്കോ]]<br/>കെ.വി. കോശി | writer = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | starring = [[പ്രേംനസീർ]]<br/>[[തിക്കുറിശ്ശി]]<br/>കുമാരി തങ്കം<br/>പങ്കജവല്ലി<br/>നാണുക്കുട്ടൻ<br/>മാത്തപ്പൻ<br/>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br/>ബേബി ഗിരിജ | music = പി.എസ്. ദിവാകർ | cinematography = ഇ.ആർ. കൂപ്പർ | editing = എസ്. വില്ല്യംസ് | studio = [[Udaya Studio|കെ. & കെ. കമ്പയിൻസ്]] | distributor = | released = 1952, ഓഗസ്റ്റ് 22 | runtime = | country = {{IND}} | language = മലയാളം | budget = | gross = }} '''''വിശപ്പിന്റെ വിളി''''' എന്നത് 1952ൽ [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]]രചിച്ച് മോഹൻ റാവു സംവിധാനം ചെയ്ത കുഞ്ചാക്കോയും കെ.വി കോശിയും ചേർന്നു നിർമ്മിച്ച ചലച്ചിത്രമാണ്. ഉദയായുടെ ബാനറിൽ ആണ് ഇത് പുറത്ത് വന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://www.malayalasangeetham.info/m.php?901 |title=മലയാളം മൂവി ഡാറ്റാബേസ് |access-date=2011-11-27 |archive-date=2012-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120927011649/http://www.malayalasangeetham.info/m.php?901 |url-status=dead }}</ref> [[പ്രേം നസീർ]] (അബ്ദുൾ ഖാദർ), [[തിക്കുറിശ്ശി]], [[കുമാരി തങ്കം]] [[പങ്കജവല്ലി]] [[എസ്.പി. പിള്ള]] തുടങ്ങിയവർ വേഷമിട്ട ഈ ചിത്രം ഒരു ചെറിയ ബജറ്റിൽ ചെയ്ത ചിത്രമാണെങ്കിലും വൻ വിജയമായി. 1952ൽ പത്ത് സിനിമ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും [[അമ്മ (ചലച്ചിത്രം)|അമ്മ]] മാത്രമാണ് വേറെ വിജയിച്ചത്. [[പ്രേംനസീർ]] നായകനായി അഭിനയിച്ച രണ്ടാമത് ചലച്ചിത്രമാണ് '''വിശപ്പിന്റെ വിളി'''. ആദ്യസിനിമയായ മരുമകളിൽ അബ്ദുൾ ഖാദർ എന്നപേരിൽ അഭിനയിച്ചശേഷം ഈ ചിത്രത്തിലാണ് തിക്കുറിശ്ശിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം പ്രേം നസീർ എന്ന പേർ സ്വീകരിച്ചത്.<ref>Mohandas Kalariykkal. (April 2011). [http://www.janmabhumidaily.com/detailed-story?newsID=136823&page=0&subpage=1 "അബ്ദുൾ ഖാദർ പ്രേം നസീർ ആയ കഥ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181231092336/https://www.janmabhumidaily.com/detailed-story?newsID=136823&page=0&subpage=1 |date=2018-12-31 }} (in [[Malayalam]]). ''[[Janmabhumi]]''. Retrieved April 28, 2011.</ref> ==താരനിര<ref>{{cite web|title= വിശപ്പിന്റെ വിളി (1952)|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=28|publisher=malayalachalachithram|accessdate=2018-05-29|}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- | 1 ||[[പ്രേം നസീർ]] || മോഹൻ |- | 2 || [[തിക്കുറിശ്ശി]] || വേണു |- | 3||[[അടൂർ പങ്കജം]] || ശാരദ |- | 4||[[കുമാരി തങ്കം]] || സരോജം |- | 5 ||[[പങ്കജവല്ലി]] || കമലം |- | 6 ||[[എസ്.പി. പിള്ള]] || രാമു |- |7 ||[[ശശികുമാർ]] || |- | 8||[[ബേബി ഗിരിജ]] || ബാല സരോജം |- | 9 ||മാസ്റ്റർ ബിനോയ് || ബാല മോഹൻ |}<ref>[https://images.gpura.org/iiif/3/1952-vishappinte-vili-cinema-song-book__page_02.jpg/0,0,4096,3072/max/0/default.jpg Gpura.org ൽ നിന്നും] ശേഖരിച്ചത് 13.07.2023</ref> ==പാട്ടരങ്ങ്<ref>{{Cite web |url=https://malayalasangeetham.info/m.php?901 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-06-29 |archive-date=2017-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709172450/http://malayalasangeetham.info/m.php?901 |url-status=dead }}</ref>== ഗാനങ്ങൾ : [[ അഭയദേവ് ]] <br> ഈണം :[[പി.എസ്. ദിവാകർ]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' ||'''രാഗം''' |- |1||അമ്മാ ആരിനിയാലംബം || തരം തിരിക്കാത്തത് || |- |2||ചിന്തയിൽ നീറുന്ന || [[ജോസ് പ്രകാശ്]],[[കവിയൂർ രേവമ്മ]] || |- |3||ഹാ ഹാ ജയിച്ചുപോയി ഞാൻ || [[ജിക്കി]] || |- |4||കരയാതെന്നോമനക്കുഞ്ഞേ || [[കവിയൂർ രേവമ്മ]] || |- |5||കുളിരേകിടുന്ന കാറ്റേ || [[എ.എം. രാജ]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]] || |- |6||മോഹിനിയേ എൻ ആത്മ || [[എ.എം. രാജ]],[[പി. ലീല]] || |- |7||നിത്യസുന്ദരസ്വർഗ്ഗം || തരം തിരിക്കാത്തത് || |- |8||പാവന ഹൃദയം || [[എ.എം. രാജ]] || |- |9||പോയിതുകാലം || തരം തിരിക്കാത്തത് || |- |10||രമണൻ (സംഗീതനാടകം) || [[എ.എം. രാജ]],[[പി. ലീല]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]],[[ജോസ് പ്രകാശ്]] || |- |11|| സഖിയാരോടും || [[മോത്തി]] ,[[പി. ലീല]] || |- |12||ഉന്നത നിലയിൽ || [[എ.എം. രാജ]] || |} ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{IMDB title|0214285}} {{പ്രേംനസീർ അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:1952-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പ്രേം നസീർ അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഭയദേവിന്റെ ഗാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 4xacqa5ibmf07uda0w2x3nzxx62zch9 4675350 4675239 2026-10-11T23:50:48Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675350 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Visappinte Vili}} {{Infobox Film | name = വിശപ്പിന്റെ വിളി | image = visappinte vili.jpg | caption = | director = മോഹൻ റാവു | producer = [[കുഞ്ചാക്കോ]]<br/>കെ.വി. കോശി | writer = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | starring = [[പ്രേംനസീർ]]<br/>[[തിക്കുറിശ്ശി]]<br/>കുമാരി തങ്കം<br/>പങ്കജവല്ലി<br/>നാണുക്കുട്ടൻ<br/>മാത്തപ്പൻ<br/>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br/>ബേബി ഗിരിജ | music = പി.എസ്. ദിവാകർ | cinematography = ഇ.ആർ. കൂപ്പർ | editing = എസ്. വില്ല്യംസ് | studio = [[Udaya Studio|കെ. & കെ. കമ്പയിൻസ്]] | distributor = | released = 1952, ഓഗസ്റ്റ് 22 | runtime = | country = {{IND}} | language = മലയാളം | budget = | gross = }} '''''വിശപ്പിന്റെ വിളി''''' എന്നത് 1952ൽ [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]]രചിച്ച് മോഹൻ റാവു സംവിധാനം ചെയ്ത കുഞ്ചാക്കോയും കെ.വി കോശിയും ചേർന്നു നിർമ്മിച്ച ചലച്ചിത്രമാണ്. ഉദയായുടെ ബാനറിൽ ആണ് ഇത് പുറത്ത് വന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://www.malayalasangeetham.info/m.php?901 |title=മലയാളം മൂവി ഡാറ്റാബേസ് |access-date=2011-11-27 |archive-date=2012-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120927011649/http://www.malayalasangeetham.info/m.php?901 |url-status=dead }}</ref> [[പ്രേം നസീർ]] (അബ്ദുൾ ഖാദർ), [[തിക്കുറിശ്ശി]], [[കുമാരി തങ്കം]] [[പങ്കജവല്ലി]] [[എസ്.പി. പിള്ള]] തുടങ്ങിയവർ വേഷമിട്ട ഈ ചിത്രം ഒരു ചെറിയ ബജറ്റിൽ ചെയ്ത ചിത്രമാണെങ്കിലും വൻ വിജയമായി. 1952ൽ പത്ത് സിനിമ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും [[അമ്മ (ചലച്ചിത്രം)|അമ്മ]] മാത്രമാണ് വേറെ വിജയിച്ചത്. [[പ്രേംനസീർ]] നായകനായി അഭിനയിച്ച രണ്ടാമത് ചലച്ചിത്രമാണ് '''വിശപ്പിന്റെ വിളി'''. ആദ്യസിനിമയായ മരുമകളിൽ അബ്ദുൾ ഖാദർ എന്നപേരിൽ അഭിനയിച്ചശേഷം ഈ ചിത്രത്തിലാണ് തിക്കുറിശ്ശിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം പ്രേം നസീർ എന്ന പേർ സ്വീകരിച്ചത്.<ref>Mohandas Kalariykkal. (April 2011). [http://www.janmabhumidaily.com/detailed-story?newsID=136823&page=0&subpage=1 "അബ്ദുൾ ഖാദർ പ്രേം നസീർ ആയ കഥ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181231092336/https://www.janmabhumidaily.com/detailed-story?newsID=136823&page=0&subpage=1 |date=2018-12-31 }} (in [[Malayalam]]). ''[[Janmabhumi]]''. Retrieved April 28, 2011.</ref> ==താരനിര<ref>{{cite web|title= വിശപ്പിന്റെ വിളി (1952)|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=28|publisher=malayalachalachithram|accessdate=2018-05-29|}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- | 1 ||[[പ്രേം നസീർ]] || മോഹൻ |- | 2 || [[തിക്കുറിശ്ശി]] || വേണു |- | 3||[[അടൂർ പങ്കജം]] || ശാരദ |- | 4||[[കുമാരി തങ്കം]] || സരോജം |- | 5 ||[[പങ്കജവല്ലി]] || കമലം |- | 6 ||[[എസ്.പി. പിള്ള]] || രാമു |- |7 ||[[ശശികുമാർ]] || |- | 8||[[ബേബി ഗിരിജ]] || ബാല സരോജം |- | 9 ||മാസ്റ്റർ ബിനോയ് || ബാല മോഹൻ |}<ref>[https://images.gpura.org/iiif/3/1952-vishappinte-vili-cinema-song-book__page_02.jpg/0,0,4096,3072/max/0/default.jpg Gpura.org ൽ നിന്നും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230713180904/https://images.gpura.org/iiif/3/1952-vishappinte-vili-cinema-song-book__page_02.jpg/0,0,4096,3072/max/0/default.jpg |date=2023-07-13 }} ശേഖരിച്ചത് 13.07.2023</ref> ==പാട്ടരങ്ങ്<ref>{{Cite web |url=https://malayalasangeetham.info/m.php?901 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-06-29 |archive-date=2017-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709172450/http://malayalasangeetham.info/m.php?901 |url-status=dead }}</ref>== ഗാനങ്ങൾ : [[ അഭയദേവ് ]] <br> ഈണം :[[പി.എസ്. ദിവാകർ]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' ||'''രാഗം''' |- |1||അമ്മാ ആരിനിയാലംബം || തരം തിരിക്കാത്തത് || |- |2||ചിന്തയിൽ നീറുന്ന || [[ജോസ് പ്രകാശ്]],[[കവിയൂർ രേവമ്മ]] || |- |3||ഹാ ഹാ ജയിച്ചുപോയി ഞാൻ || [[ജിക്കി]] || |- |4||കരയാതെന്നോമനക്കുഞ്ഞേ || [[കവിയൂർ രേവമ്മ]] || |- |5||കുളിരേകിടുന്ന കാറ്റേ || [[എ.എം. രാജ]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]] || |- |6||മോഹിനിയേ എൻ ആത്മ || [[എ.എം. രാജ]],[[പി. ലീല]] || |- |7||നിത്യസുന്ദരസ്വർഗ്ഗം || തരം തിരിക്കാത്തത് || |- |8||പാവന ഹൃദയം || [[എ.എം. രാജ]] || |- |9||പോയിതുകാലം || തരം തിരിക്കാത്തത് || |- |10||രമണൻ (സംഗീതനാടകം) || [[എ.എം. രാജ]],[[പി. ലീല]], [[കവിയൂർ രേവമ്മ]],[[ജോസ് പ്രകാശ്]] || |- |11|| സഖിയാരോടും || [[മോത്തി]] ,[[പി. ലീല]] || |- |12||ഉന്നത നിലയിൽ || [[എ.എം. രാജ]] || |} ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{IMDB title|0214285}} {{പ്രേംനസീർ അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:1952-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പ്രേം നസീർ അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഭയദേവിന്റെ ഗാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] ppw2j954qkqvec19px2kp95v5yw7s6h 0 177185 4675458 4544643 2026-10-12T08:55:18Z ~2026-54229-00 223966 /* ഐതിഹ്യം */ 4675458 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kurooramma}} [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട് കേൾക്കാറുള്ള ഒരു ഐതിഹ്യകഥയിലെ നായികയാണ് '''കുറൂരമ്മ'''. [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ]] ([[ചെങ്ങഴിനാട്]]) [[കേച്ചേരി]]ക്കടുത്ത് [[വെങ്ങിലശ്ശേരി]]യിലുള്ള കുറൂർ ഇല്ലത്താണ് ഇവർ ജീവിച്ചിരുന്നത്. അവിടെ കുറൂരമ്മയുടെ പേരിൽ ഒരു ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രവുമുണ്ട്. [[മേൽപ്പത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിപ്പാട്|മേല്പത്തൂർ]], [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം]],<ref>http://malayalam.webdunia.com/spiritual/religion/article/0908/26/1090826018_2.htm</ref> [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി|പൂന്താനം]] എന്നിവർ കുറൂരമ്മയുടെ സമകാലീനരായിരുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു. ==ഐതിഹ്യം== യഥാർത്ഥത്തിൽ [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലായിരുന്നു കുറൂർമന. [[പാലക്കാട്|പാലക്കാടിനടുത്തുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ [[കല്ലേക്കുളങ്ങര ഹേമാംബികാക്ഷേത്രം|കല്ലേക്കുളങ്ങര ഹേമാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ]] ഉത്ഭവകഥയുമായി കുറൂർ മനയ്ക്ക് ബന്ധമുണ്ട്. കുറൂർ മനയിലെ മൂത്ത കാരണവരും പാലക്കാട്ടെ നാട്ടുരാജാവിനും തമ്മിൽ സ്വൈരക്കേടുണ്ടാവുകയും അതുവഴി ജീവഹാനി ഉണ്ടാവുമെന്ന് പേടിച്ച് കുറൂർ മനക്കാർ, [[ചെങ്ങഴിനാട്]] നാടുവാഴി ആയിരുന്ന [[ചെങ്ങഴി നമ്പ്യാന്മാർ|ചെങ്ങഴി നമ്പ്യാരുടെ]] ക്ഷണപ്രകാരം വെങ്ങിലശേരിയിലേക്ക് വരികയുമായിരുന്നു. <ref>http://malayalam.webdunia.com/spiritual/religion/article/0908/26/1090826018_1.htm</ref> വെങ്ങിലശേരിയിൽ തഴച്ചുവളർന്ന കുറൂർ മനയിലെ ഒരു നമ്പൂതിരി തൃശൂർ ബ്രഹ്മസ്വം മഠത്തിലെ വേദാധ്യാപകനായിരുന്നു. അല്പം പ്രായമായപ്പോഴാണ് തന്റെ വേളിക്കാര്യത്തെപ്പറ്റി നമ്പൂതിരി ഓർമിച്ചത്. പുറയന്നൂർ മനയിലെ ഗൗരി അന്തർജ്ജനത്തെ വേളികഴിച്ചു കുറൂർമനയിലേക്കു കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്തു.  കൃഷ്ണ ഭക്തിയിൽ ആറാടിയ ജീവിതമായിരുന്നു അവരുടേത്. ഗൗരിയുടെ കൃഷ്ണഭക്തി മറ്റുള്ളവരുടെ പരിഹാസത്തിന് പാത്രമായിത്തുടങ്ങി. ഏറെ താമസിയാതെ വിധവയായ ഗൗരിയെ വെങ്ങിലശേരിയിൽ ഉപേക്ഷിച്ച് മനയിലെ മറ്റുള്ളവർ [[അടാട്ട്]] എന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് താമസം മാറ്റി. വേളികഴിഞ്ഞ് അധികം താമസിയാതെ ഭർത്താവ് മരിച്ച് ബന്ധുക്കളെയെല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ട ഒറ്റയ്ക്കായ അവർ പരിചാരകയായ ലക്ഷ്മിയോടും അവരുടെ മകൻ മാധവനുമൊപ്പമാണ് കഴിഞ്ഞുവന്നത്. തനിക്കൊരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കാത്തതിന്റെ ദുഃഖം ഉണ്ണിക്കണ്ണനോടുള്ള ഭക്തിയാക്കി അവർ മാറ്റി. ഒരു ദിവസം മാധവൻ ചന്തയിൽ നിന്നും വന്നപ്പോൾ ഒക്കത്തു അമ്പാടിക്കണ്ണനെപ്പോലെ സുന്ദരനായ ഒരു ബാലനും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആ ബാലൻ അവിടുത്തെ വീട്ട്ജോലികളും മറ്റും ചെയ്ത് അവിടെ കഴിഞ്ഞ് പോന്നു. അങ്ങനിരിക്കെ വില്വമംഗലത്ത് സ്വാമിയാർ കുറൂർ ഇല്ലത്ത് ഒരു പൂജയ്ക്കായി എത്തി. പൂജയ്ക്ക് കൃഷ്ണവിഗ്രഹത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്ന പൂക്കൾ ഈ ബാലന്റെ കാൽച്ചുവട്ടിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത് കണ്ട് അവർ അത്ഭുതപ്പെട്ടു. ഏറെ വൈകിയാണ് അത് കൃഷ്ണനായിരുന്നെന്ന കാര്യം അവർക്ക് ബോധ്യമായതെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. കുറൂരമ്മയുടെ കാലശേഷം അവരുടെ പിന്മുറക്കാർ വെങ്ങിലശ്ശേരിയിൽ നിന്ന് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിനടുത്തുള്ള]] [[അടാട്ട്]] എന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് താമസം മാറി. അവരുടെ പിന്മുറക്കാർ ഇന്നും അവിടെയുണ്ട്. ഈ വകയിൽ പെട്ട പൂർവ്വികനായിരുന്നു പ്രമുഖ സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനിയും ഗാന്ധിയനും [[മാതൃഭൂമി]] സ്ഥാപകരിലൊരാളുമായിരുന്ന [[കുറൂർ നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:ഐതിഹ്യകഥാപാത്രങ്ങൾ]] 0rz6iuvfqv6jxxtcyeiduoas9peqjon 0 183134 4675358 4666895 2026-10-12T02:16:32Z Asifalinair 206364 /* */ 4675358 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Anoop Jacob}} {{Infobox_politician | name = അനൂപ് ജേക്കബ് ‍ | image = Anoop jacob.JPG | caption = | office = ഭക്ഷ്യ, പൊതുവിതരണ, ഉപഭോക്തൃകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി, [[കേരള സർക്കാർ|കേരളം സർക്കാർ]] | term = 18 മെയ് 2026 - | predecessor = [[ജി.ആർ. അനിൽ]] | term_start3 = [[ഏപ്രിൽ 12]] [[2012]] | term_end3 = [[മേയ് 20]] [[2016]] | predecessor3 = [[ടി.എം. ജേക്കബ്]] | successor3 = [[പി. തിലോത്തമൻ]], [[ജി. സുധാകരൻ]] | office4 = കേരള നിയമസഭാംഗം | constituency5 = [[പിറവം നിയമസഭാമണ്ഡലം|പിറവം]] | term_start5 = [[മാർച്ച് 12]] [[2012]] | term_end5 = | predecessor5 = [[ടി.എം. ജേക്കബ്]] | successor5 = | salary = | birth_date = {{Birth date and age|1977|12|16}} | birth_place = [[കോട്ടയം]] | residence = [[കൂത്താട്ടുകുളം]] | death_date = | death_place = | party = [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)]] | religion = [[ക്രിസ്തു മതം]], [[യാക്കോബായ സഭ]] | father = [[ടി.എം. ജേക്കബ്]] | mother = ആനി ജേക്കബ് | spouse = അനില മേരി വർഗ്ഗീസ് | children = ഒരു മകൾ ഒരു മകൻ | website = www.anoopjacob.co.in | footnotes = | date = ഓഗസ്റ്റ് 18 | year = 2020 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/15%20Anoop%20Jacob.pdf നിയമസഭ }} പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ ഒരു മന്ത്രിയും, [[പിറവം നിയമസഭാമണ്ഡലം|പിറവം നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നുള്ള എം.എൽ.എ-യും യൂത്ത് ഫ്രണ്ട് (ജേക്കബ്) ഗ്രൂപ്പിന്റെ സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റുമാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.asianetindia.com/news/anoop-jacob-party-nominee-piravom-constituency_299602.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-03-12 |archive-date=2012-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120106162939/http://www.asianetindia.com/news/anoop-jacob-party-nominee-piravom-constituency_299602.html |url-status=dead }}</ref> '''അനൂപ് ജേക്കബ്'''. കേരളാ കോൺഗ്രസ് നേതാവായിരുന്ന [[ടി.എം. ജേക്കബ്|ടി.എം. ജേക്കബിന്റെ]] മകനാണ് ഇദ്ദേഹം. == രാഷ്ട്രീയം == അനുപ് ജേക്കബിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശം 1994 ൽ മാർ ഇവാനിയോസ് കോളേജിലെ വിദ്യാർത്ഥി ആയിരിക്കുമ്പോഴാണ്.അവിടെ അദ്ദേഹം കേരള സ്റ്റുഡന്റ്സ് കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്) എന്ന പേരിൽ ഒരു യൂണിറ്റ് സ്ഥാപിച്ചു.1997-ൽ കോളേജ് യൂണിയൻ മാസികയായ ''പ്രതിഭയുടെ'' എഡിറ്ററായി അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച കോളേജ് മാഗസിനുള്ള മലയാള മനോരമ അവാർഡ് ഈ മാസികയ്ക്ക് ലഭിച്ചു. 1998-ൽ അദ്ദേഹം മാർ ഇവാനിയോസ് കോളേജ് യൂണിയന്റെ ചെയർമാൻ സ്ഥാനത്തേക്ക് മത്സരിച്ചെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടു. 2001-ൽ അനൂപ് കേരള സ്റ്റുഡന്റ്സ് കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്) സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റായി. മാർ ഇവാനിയോസ് പോലുള്ള കോളേജുകളിൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറി, കൗൺസിലർ തുടങ്ങിയ സ്ഥാനങ്ങൾ നേടി പാർട്ടി ഇതുവരെയുള്ളതിൽ വച്ച് ഏറ്റവും മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവച്ച കാലഘട്ടമാണിത്. [1] 2008-ൽ, കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്) പാർട്ടിയുടെ യുവജന വിഭാഗമായ കേരള യൂത്ത് ഫ്രണ്ട് (ജേക്കബ്) ന്റെ സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റായി അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. [2] ==ജീവിതരേഖ== [[പിറവം]] [[തിരുമാറാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരുമാറാടി പഞ്ചായത്തിലെ]] വാളിയപ്പാടം താണികുന്നേൽ വീട്ടിൽ [[ടി.എം. ജേക്കബ്|ടി.എം.ജേക്കബിന്റെയും]] ഡെയ്സിയുടെയും (ആനി) മകനായി 1977 ഡിസംബർ16-ന് ജനനം. മൂവാറ്റുപുഴ നിർമ്മല ജൂനിയർ സ്കൂളിലും തിരുവനന്തപുരം ലയോള പബ്ലിക് സ്കൂളിലും ക്രൈസ്റ്റ് നഗർ സ്കൂളിലുമായി സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം. തിരുവനന്തപുരം മാർ ഇവാനിയോസ് കോളജിൽ നിന്ന് പ്രീഡിഗ്രിയും ഡിഗ്രിയും പൂർത്തിയാക്കിയ അനൂപ് തിരുവനന്തപുരം ലോ അക്കാദമിയിൽ നിന്ന് നിയമബിരുദം നേടി. ===രാഷ്ട്രീയജീവിതം=== [[File:Anoop jacob at consumer day celebration Dec 2014.ogv|thumb|ഉപഭോക്തൃദിനാഘോഷ ചടങ്ങിൽ അനൂപ് ജേക്കബ്, 24 ഡിസംബർ 2014]] മാർ ഇവാനിയോസ് കോളജിലെ വിദ്യാഭ്യാസ കാലത്ത് കേരള കോൺഗ്രസിന്റെ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയായ കെ.എസ്.സി.-യുടെ തിരുവനന്തപുരം യൂണിറ്റ് പ്രസിഡണ്ടായും കോളേജ് മാഗസിൻ എഡിറ്ററായും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു.<ref name =madhyamam>{{cite web | url =http://www.madhyamam.com/news/158704/120321 | title =വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രിയത്തിലൂടെ രംഗ പ്രവേശം | date =മാർച്ച് 21, 2012 | accessdate =മാർച്ച് 21, 2012 | publisher =മാതൃഭൂമി | language = | archive-date =2012-03-23 | archive-url =https://web.archive.org/web/20120323233400/http://www.madhyamam.com/news/158704/120321 | url-status =dead }}</ref> 2001-ൽ കെ.എസ്.സി.-യുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായും പിന്നീട് സംസ്ഥാനപ്രസിഡന്റായും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2004-ൽ യൂത്ത് ഫ്രണ്ടിന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായും 2006-ൽ സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റായും തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. രണ്ടാം ഉമ്മൻ ചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിലെ ഭക്ഷ്യ-സിവിൽ സപ്ലൈസ് വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന പിതാവ് ടി.എം. ജേക്കബിന്റെ ആകസ്മിക നിര്യാണത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ [[പിറവം ഉപതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|പിറവം ഉപതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]] [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ച അനൂപ് ജേക്കബ് 12070 വോട്ടിന്റെ ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ വിജയം നേടി.<ref name =mathru>{{cite web | url =http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=260254 | title =അനൂപ് ജേക്കബിന് വൻ വിജയം: ഭൂരിപക്ഷം 12,070 | date =മാർച്ച് 21, 2012 | accessdate =മാർച്ച് 21, 2012 | publisher =മാതൃഭൂമി | language = | archive-date =2012-03-22 | archive-url =https://web.archive.org/web/20120322140950/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=260254 | url-status =dead }}</ref> മാർച്ച് 22-ന് ഇദ്ദേഹം നിയമസഭാംഗമായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=260614 |title=അനൂപ് എം.എൽ.എയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു / മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ |access-date=2012-03-22 |archive-date=2012-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120322191018/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=260614 |url-status=dead }}</ref>. ===കുടുംബം=== പിറവം ബിപിസി കോളജിൽ ഇംഗ്ലീഷ് വിഭാഗം അധ്യാപികയായ അനിലയാണ് ഭാര്യ. ജേക്കബ്, ലിറ എന്നിവർ മക്കളാണ്. അമ്മയുടെ അമ്മയാണ് [[പെണ്ണമ്മ ജേക്കബ്]]. ==അവലംബം== <references /> {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Anoop Jacob}} [[വർഗ്ഗം:ഡിസംബർ 16-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1977-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭക്ഷ്യവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുവിതരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽകൂടി നിയമസഭാംഗമായവർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] 70flzhbdfw6q2kx3zy1xce5l52vf2ju 0 193954 4675315 4645302 2026-10-11T20:50:20Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675315 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Otitis media}} {{Infobox Disease | നാമം = ഓടൈറ്റിസ് മീഡിയ | Image = | Caption = A view of the [[tympanic membrane]] showing acute otitis media | DiseasesDB = 29620 | DiseasesDB_mult= സീറസ്,<br/>[http://www.diseasesdatabase.com/ddb9406.htm 9406] പഴുപ്പോട് കൂടിയ | ICD10 = {{ICD10|H|65||h|65}}-{{ICD10|H|67||h|65}} | ICD9 = {{ICD9|017.40}}, {{ICD9|055.2}}, {{ICD9|381.0}}, {{ICD9|381.1}}, {{ICD9|381.2}}, {{ICD9|381.3}}, {{ICD9|381.4}}, {{ICD9|382}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = 000638 | MedlinePlus_mult=അക്യൂട്ട്, [http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/007010.htm 007010] സ്രവത്തോട് കൂടിയത്, [http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000619.htm 000619] ക്രോണിക് | eMedicineSubj = emerg | eMedicineTopic = 351 | eMedicine_mult = <br/>{{eMedicine2|ent|426}} കോമ്പ്ലിക്കേഷനുകൾ, {{eMedicine2|ent|209}} സ്രവത്തോട് കൂടിയത്, {{eMedicine2|ent|212}} മരുന്നുകൊണ്ടുള്ള ചികിത്സ., {{eMedicine2|ent|211}} ശസ്ത്രക്രീയ. {{eMedicine2|ped|1689}} | MeshID = D010033 }} ([[ലാറ്റിൻ]]) [[മദ്ധ്യകർണ്ണം|മദ്ധ്യകർണ്ണത്തിന്റെ]] [[കോശജ്വലനം|കോശജ്വലനമാണ്]] [[കോശജ്വലനം|(ഇൻഫ്ലമേഷൻ)]] ''ഓടൈറ്റിസ് മീഡിയ''' മദ്ധ്യ കർണ്ണത്തിന്റെ അണുബാധമൂലമാണ് ഇതുണ്ടാകുക. സാധാരണക്കാർക്കിടയിൽ "ചെവിപഴുപ്പ്" എന്നും ഈ രോഗം അറിയപ്പെടാറുണ്ടു്. [[കർണ്ണപുടം|കർണ്ണപുടത്തിനും]] [[ആന്തരകർണ്ണം|ആന്തരകർണ്ണത്തിനും]], ഇടയിലുള്ള [[യൂസ്റ്റേഷ്യൻ നാളി]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഭാഗത്തെയാണ് ഈ അസുഖം ബാധിക്കുന്നത്. ചെവിവേദനയുടെ പ്രധാന കാരണങ്ങളിലൊന്നാണിത് - മറ്റുള്ള കാരണം [[ഓട്ടൈറ്റിസ് എക്സ്റ്റേർണ|ഓട്ടൈറ്റിസ് എക്സ്റ്റേർണയാണ്]]. അണുബാധയല്ലാത്ത മറ്റു കാരണങ്ങളാലും ചെവി [[വേദന]] ഉണ്ടാകും. ഉദാഹരണത്തിന് ചെവിയുടെ വേദന സംവേദനം കൊണ്ടുപോകുന്ന നാഡിയുടെ മേഖലയിൽപ്പെട്ട മറ്റു ഭാഗങ്ങളെ ബാധിക്കുന്ന [[കാൻസർ|അർബ്ബുദം]], [[ഷിങ്കിൾസ്]] എന്നിവ. വേദനാജനകമാണെങ്കിലും ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ മാരകമായ അസുഖമല്ല. സാധാരണഗതിയിൽ രണ്ടു മുതൽ 6 ആഴ്ച്ചകൾ കൊണ്ട് അസുഖം ഭേദമാകാറുണ്ട്. ==രോഗലക്ഷണങ്ങൾ== [[മദ്ധ്യകർണ്ണം]] അണുബാധിതമാകുമ്പോൾ, [[കർണ്ണപുടം|കർണ്ണപുടത്തിന്]] (ടിമ്പാനിക് മെംബ്രേൻ) പിന്നിൽ [[മർദ്ദം|സമ്മർദ്ദം]] കൂടുന്നതു കാരണം ശക്തമായ വേദനയുണ്ടാകാറുണ്ട്. {{anchor|myringitis}} ഇത് ''ബുള്ളസ് മൈറിഞ്ചൈറ്റിസിന്'' (മൈറിഞ്ച് എന്നാൽ "കർണ്ണപുടം" എന്നാണർത്ഥം) ഇടയാക്കിയേക്കാം. കർണ്ണപുടത്തിന് ബ്ലിസ്റ്ററുകളോ വീക്കമോ ([[ഇൻഫ്ലമേഷൻ]]) ഉണ്ടാകും എന്നാണ് ഇതിനർത്ഥം.<ref name="bm">{{cite journal |author=Roberts DB |title=The etiology of bullous myringitis and the role of mycoplasmas in ear disease: a review |url=https://archive.org/details/sim_pediatrics_1980-04_65_4/page/761 |journal=Pediatrics |volume=65 |issue=4 |pages=761–6 |year=1980 |month=April |pmid=7367083 }}</ref> തീവ്രമായതോ, ചികിത്സിക്കപ്പെടാത്തതോ ആയ കേസുകളിൽ കർണ്ണപുടം ഭേദിക്കപ്പെട്ട് ([[കർണ്ണപുടത്തിന്റെ പെർഫറേഷൻ|റപ്ച്ചർ]]) [[പഴുപ്പ്]] [[കർണ്ണനാളത്തിലേക്ക്]] ഒഴുകിയേക്കാം. ദുർഗന്ധത്തോടുകൂടിയോ അല്ലാതെയോ പഴുപ്പ് ചിലപ്പോൾ ധാരാളമുണ്ടായിരിക്കും. താൽക്കാലികവും ഭാഗികവുമായ ബധിരതയും സംഭവിക്കാം. കർണ്ണപുടത്തിന്റെ പൊട്ടൽ സാധാരണഗതിയിൽ മദ്ധ്യകർണ്ണത്തിലെ സമ്മർദ്ദം ഇല്ലാതാക്കുകയും വേദനയ്ക്ക് ആശ്വാസം നൽകുകയും ചെയ്യും. ഗുരുതരമല്ലാത്ത അക്യൂട്ട് ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയയിൽ, ഏതാനും ആഴ്ചകൾക്കുള്ളിൽ ക്രമേണയായി ശരീരത്തിന്റെ സ്വതേയുള്ള രോഗപ്രതിരോധശേഷി മൂലം [[അണുബാധ]] സുഖപ്പെടുകയും കർണ്ണപുടത്തിലെ ക്ഷതം പൊറുത്ത് ദ്വാരങ്ങൾ സ്വയം ചേർന്നുകൂടുകയും ചെയ്യും. സുഖപ്പെടുന്നതിനു പകരം ചെവിയിൽ നിന്നുള്ള പഴുപ്പൊഴുകൽ തുടരുകയും ക്രോണിക് അസുഖമായി മാറുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. രോഗാണുബാധ തുടരുന്നിടത്തോളം കാലം കർണ്ണപുടത്തിലെ ക്ഷതം പൊറുക്കുകയില്ല. [[ലോകാരോഗ്യ സംഘടന|ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ]] നിർവചനപ്രകാരം ക്രോണിക് സപ്പുറേറ്റീവ് ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ (സി.എസ്.ഒ.എം) എന്നാൽ "കഴിഞ്ഞ രണ്ടാഴ്ച്ചയായെങ്കിലും മദ്ധ്യകർണ്ണത്തിൽ അണുബാധയും, കർണ്ണപുടത്തിൽ ക്ഷതമുണ്ടായിരിക്കുകയും, പഴുപ്പ് ഒഴുകുകയും ചെയ്യുന്ന തരം കർണ്ണരോഗാവസ്ഥയാണ്" (WHO 1998). ==രോഗ കാരണങ്ങൾ== [[വൈറസ്]], [[ബാക്ടീരിയ]], [[പൂപ്പൽ|ഫങ്കസ്]] എന്നീ രോഗകാരികൾ മൂലമുള്ള അണുബാധ കാരണമാണ് ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ സാധാരണയായി ഉണ്ടാകുന്നത്. ഏറ്റവും സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്ന ബാക്ടീരിയയായ രോഗകാരി ''[[സ്ട്രെപ്റ്റോകോക്കസ് ന്യൂമോണിയെ]]'' ആണ്.<ref>{{cite journal |title=Management of chronic suppurative otitis media |journal=[[Med J Aust]] |year=2004 |volume=180 |issue=2 |pages=91–3 |url=http://www.mja.com.au/public/issues/180_02_190104/letters_190104_fm-1.html |format=Letter |access-date=2012-05-19 |archive-date=2011-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110413100122/http://www.mja.com.au/public/issues/180_02_190104/letters_190104_fm-1.html |url-status=dead }}</ref> മറ്റുള്ള രോഗകാരികളിൽ ''[[സ്യൂഡോമോണാസ് ഏറൂജിനോസ]]'', വർഗ്ഗീകരിക്കാനാവാത്ത ''ഹീമോഫിലസ് ഇൻഫ്ലുവൻസ'', ''[[മൊറാക്സെല്ല കറ്റാറാലിസ്]]'' എന്നിവയും പെടും. വലിയ കുട്ടികളിലും യുവാക്കളിലും ചെവിയുടെ അണുബാധയ്ക്ക് കാരണമായി കാണപ്പെടുന്ന രോഗകാരി ''[[ഹീമോഫിലസ് ഇൻഫ്ലുവൻസ|ഹീമോഫിലസ് ഇൻഫ്ലുവൻസയാണ്]]''. [[റെസ്പിറേറ്ററി സിൻസീഷ്യൽ വൈറസ്]] (RSV) [[ജലദോഷം|ജലദോഷത്തിന്]] കാരണമായ വൈറസ് തുടങ്ങിയ വൈറസുകൾ എപ്പിത്തീലിയൽ സെല്ലുകൾക്ക് ദോഷമുണ്ടാക്കുന്നതു മൂലം [[[[ഊർദ്ധ്വ ശ്വാസ നാളം|ഊർദ്ധ്വ ശ്വാസ നാളത്തിന്റെ]]]] സ്വാഭാവിക് രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി നശിപ്പിക്കാനും ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ഉണ്ടാകാനും കാരണമാകാറുണ്ട്. [[യൂസ്റ്റേഷ്യൻ നാളിയുടെ പ്രവർത്തനരാഹിത്യം]], മൂലം മദ്ധ്യകർണ്ണത്തിൽ നിന്ന് ബാക്ടീരിയ ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നത് തടസ്സപ്പെടുന്നത് ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കും. മെനിഞ്ചൈറ്റിസും ന്യൂമോണിയയും തടയാനായി കുട്ടികൾക്ക് നൽകുന്ന ആന്റീ -''എച്ച്. ഇൻഫ്ലുവൻസെ'' [[രോഗ പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ്|വാക്സിൻ]] 5 വയസ്സിന് താഴെയുള്ള കുട്ടികളെ ബാധിക്കുന്ന തരം അണുക്കൾക്കെതിരെയാണ് (സീറോടൈപ്പ് ബി) കൂടുതൽ ഭലപ്രദം. 4 മാസത്തിനും 18 മാസത്തിനും ഇടയിൽ പ്രായമുള്ള കുട്ടികളിലാണ് രോഗബാധയ്ക്ക് കൂടുതൽ സാധ്യത.<ref>{{cite web |url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs294/en/ |title=Haemophilus influenzae type B (HiB) |publisher=[[World Health Organization]] |date=December 2005 |accessdate=12 October 2010 |archive-date=2010-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100906105201/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs294/en/ |url-status=dead }}</ref> സീറോടൈപ്പ് ബി എന്നയിനം അണുക്കൾ വിരളമായേ ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ഉണ്ടാകാറുള്ളൂ. രോഗബാധയ്ക്കുള്ള സാദ്ധ്യത ചിലർക്ക് പാരമ്പര്യമായി കൂടുതലായിരിക്കുമെന്ന് കാണപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അസുഖത്തിന്റെ ജനിതക മാർക്കറുകളെപ്പറ്റിയുള്ള ഗവേഷണം നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. കാസ്സൽബ്രാന്റും ''സഹപ്രവർത്തകരും'' 2009 ൽ "രോഗമുണ്ടാകാനും സുഖപ്പെടാതെ നിലനിൽക്കാനുമുള്ള സാധ്യത കൂട്ടുന്ന ജീനുകൾ ഉണ്ടാവാൻ സാധ്യതയുള്ള ഡി.എൻ.എ. ഭാഗങ്ങൾ 17q12-ഉം ([[AP2B1]], [[CCL5]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ),ഒരുപറ്റം CCL ജീനുകളും,10q22.3, [[SFTPA2]] എന്നിവയുമാണ്."<ref>{{cite journal |author=Casselbrant ML, Mandel EM, Jung J, Ferrell RE, Tekely K, Szatkiewicz JP, Ray A, Weeks DE |journal=[[BMC Medical Genetics]] |title=Otitis media: a genome-wide linkage scan with evidence of susceptibility loci within the 17q12 and 10q22.3 regions |date=2009-09-03 |pages=85 |volume=10 |pmid=19728873 |pmc=2751750 |doi=10.1186/1471-2350-10-85 }}</ref> ===അസുഖത്തിന്റെ പരിണാമം=== അക്യൂട്ട് ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ [[ജലദോഷം|ജലദോഷത്തിന്]] പിന്നാലെയാണ് ഉണ്ടാവുന്നതായി കണ്ടുവരുന്നത്. മൂക്കൊലിപ്പ് ഉണ്ടായി കുറച്ചുദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ചെവിയെ അസുഖം ബാധിക്കുകയും കഠിനമായ ചെവി വേദന ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യും. ഒന്നുരണ്ട് ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ വേദന മാറാറുണ്ടെങ്കിലും ഒരാഴ്ച്ചയ്ക്കുമേൽ നിലനില്ക്കാറുമുണ്ട്. ചിലപ്പോൾ [[കർണ്ണപുടം]] പൊട്ടി ചെവിയിൽ നിന്നും പഴുപ്പൊഴുകുമെങ്കിലും സാധാരണ ഗതിയിൽ കർണ്ണപുടത്തിലെ ക്ഷതം പെട്ടെന്ന് സുഖപ്പെടും. ശരീരശാസ്ത്രതലത്തിൽ നോക്കിയാൽ അക്യൂട്ട് ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയയുടെ പരിണാമം ഇത്തരത്തിലാണ്: യൂസ്റ്റേഷ്യൻ നാളിക്ക് ചുറ്റുമുള്ള കലകളിൽ ഊർദ്ധ്വ ശ്വാസനാളത്തിലെ രോഗബാധയോ [[അലർജി|അലർജ്ജിയോ]], നാളിയുടെ പ്രവർത്തനസ്തംഭനമോ കാരണം വീക്കമുണ്ടാകും. യൂസ്റ്റേഷ്യൻ നാളി അടഞ്ഞിരിക്കുന്നത് കാരണം മദ്ധ്യകർണ്ണത്തിലെ വായു ക്രമേണ സമീപകലകളിലേക്ക് ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടും. ഇതുമൂലം മദ്ധ്യകർണ്ണത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ന്യൂനമർദ്ദം കാരണം ദ്രാവക സ്രവങ്ങൾ ഊറിവരികയും ചെയ്യും. [[ടിമ്പാനോഗ്രാം|ടിമ്പാനോഗ്രാമിൽ]] ടൈപ്പ് എ-യിൽ തുടങ്ങി ടൈപ്പ്-ബി, ടൈപ്പ്-സി എന്നിങ്ങനെയുള്ള മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത് ഈ സമയത്താണ്. ഈ ദ്രാവക സ്രവത്തിൽ അണുബാധയുണ്ടാകാം. മദ്ധ്യകർണ്ണത്തിൽ സ്വാഭാവികമായുണ്ടാകുന്ന ബാക്ടീരിയകൾ ഈ അവസ്ഥയിൽ പെരുകി രോഗബാധയുണ്ടാക്കുന്നതായി കാണപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ===കുട്ടികൾ=== 7 വയസ്സിൽ താഴെ പ്രായമുള്ള കുട്ടികൾക്ക് യൂസ്റ്റേഷ്യൻ നാളിയുടെ നീളക്കുറവും കൂടുതൽ തിരശ്ചീനമായ കോണിലൂടെ ചെവിയിലേക്ക് തുറക്കുന്നതും കാരണം രോഗബാധയ്ക്ക് സാധ്യത കൂടുതലാണ് കുട്ടികൾക്ക് ബാക്ടീരിയകൾക്കും വൈറസുകൾക്കും എതിരേയുള്ള രോഗപ്രതിരോധ ശേഷിയും മുതിർന്നവരെ അപേക്ഷിച്ച് തുലോം കുറവാണ്. മാതാപിതാക്കളുടെ പുകവലി, മലർന്നുകിടന്നുകൊണ്ട് കുപ്പിപ്പാൽ കുടിക്കൽ, ആഹാരക്രമം, അലർജികൾ, വാഹനങ്ങളുടെ എക്സ്ഹോസ്റ്റ് പുക എന്നിങ്ങനെ പല ഘടകങ്ങളെ ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയയോട് ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പഠനങ്ങൾ പുറത്തുവന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അവയുടെയെല്ലാം ഒറ്റനോട്ടത്തിൽത്തന്നെ കാണാവുന്ന ദൗർബല്യം വൈറസ് അണുബാധയുടെ തോത് കണക്കിലെടുക്കാൻ സാധിക്കാത്തതാണ് {{Citation needed|date=September 2008}}. ആദ്യത്തെ 12 മാസം മുലയൂട്ടപ്പെടുന്ന കുട്ടികൾക്ക് ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ബാധിക്കാനുള്ള സാധ്യതയും അഥവാ ബാധിച്ചാൽത്തന്നെ രോഗം നീണ്ടുനിൽക്കാനുള്ള സാധ്യതയും കുറവാണ്.<ref name="pmid7751991">{{cite journal |author=Dewey KG, Heinig MJ, Nommsen-Rivers LA |title=Differences in morbidity between breast-fed and formula-fed infants |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-pediatrics_1995-05_126_5/page/696 |journal=[[J Pediatr]] |volume=126 |issue=5 Pt 1 |pages=696–702 |year=1995 |pmid=7751991 |doi=10.1016/S0022-3476(95)70395-0}}</ref> കുട്ടികൾ കരയാതിരിക്കാനായി വായിൽ വച്ച് ഊറാനായി കൊടുക്കുന്ന പേസിഫയറിന്റെ ഉപയോഗം ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ കൂടുതൽ തവണ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാദ്ധ്യത ഉണ്ടാക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite journal |author=Rovers MM, Numans ME, Langenbach E, Grobbee DE, Verheij TJ, Schilder AG |title=Is pacifier use a risk factor for acute otitis media? A dynamic cohort study |url=https://archive.org/details/sim_family-practice_2008-08_25_4/page/233 |journal=[[Fam Pract]] |volume=25 |issue=4 |pages=233–6 |year=2008 |month=August |pmid=18562333 |doi=10.1093/fampra/cmn030 }}</ref> ==രോഗനിർണ്ണയം== അക്യൂട്ട് ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ എന്ന രോഗമുണ്ടെന്ന് നിർണ്ണയിക്കുന്നത് സാധാരണ രോഗചരിത്രം മനസ്സിലാക്കിയും [[കർണ്ണപുടം]] കണ്ട് അതിന്റെ മാറ്റങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കിയുമാണ്. [[ഓട്ടോസ്കോപ്പ്]] പരിശോധനയിലൂടെ മാത്രം രോഗകാരി എന്താണെന്ന് നിർണ്ണയിക്കുക സാധ്യമല്ല. കരയുന്ന കുട്ടികളുടെ കർണ്ണപുടം രക്തക്കുഴലുകളുടെ വികാസം കാരണം ചുവന്നിരിക്കുന്നതും (ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയയെപ്പോലെ) രോഗനിർണ്ണയത്തെ ബാധിക്കും. കർണ്ണപുടം നേരിട്ട് പരിശോധിക്കാത്തിടത്തോളം ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയയുടെ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതോ അവയുടെ കാലദൈർഘ്യമോ തീവ്രതയോ രോഗനിർണ്ണയം നടത്താൻ തക്ക കാരണങ്ങളാകുന്നില്ല.<ref>{{cite journal |author=Laine MK, Tähtinen PA, Ruuskanen O, Huovinen P, Ruohola A |title=Symptoms or symptom-based scores cannot predict acute otitis media at otitis-prone age |journal=Pediatrics |volume=125 |issue=5 |pages=e1154–61 |year=2010 |month=May |pmid=20368317 |doi=10.1542/peds.2009-2689 }}</ref> <gallery widths="100px" heights="100px" perrow="5"> Image:Otitis media bullös.jpg|ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ അക്യൂട്ട - മൈറിഞ്ചൈറ്റിസ് ബുള്ളോസ Image:Otitis media entdifferenziert2.jpg Image:Otitis media grippe.jpg|ഇൻഫ്ലുവൻസ Image:Otitis media schollig.jpg|ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ അക്യൂട്ട Image:Otitis chron mesotymp 7.jpg|ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ക്രോണിക്ക മീസോടിമ്പാനാലിസ് Image:Otitis chron mesotymp 4.jpg|ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ക്രോണിക്ക മീസോടിമ്പാനാലിസ് Image:Otitis chron mesotymp 3.jpg|ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ക്രോണിക്ക മീസോടിമ്പാനാലിസ് Image:Otitis chron mesotymp 1.jpg|ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ക്രോണിക്ക മീസോടിമ്പാനാലിസ് Image:Otitis media schollig.jpg|അക്യൂട്ട് ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയയിൽ കാണുന്ന കർണ്ണപുടം </gallery> ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ പല തീവ്രതയിൽ കാണപ്പെടാറുണ്ട്. അവ പല പേരുകളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഒരേ അവസ്ഥയെ പ്രതിപാദിച്ച് പല പേരുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനാൽ ചിലപ്പോൾ ഇവ ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടാക്കിയേക്കാം. ചെവിയിലെ അണുബാധയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു സാധാരണ തെറ്റിദ്ധാരണ ഇത് ചെവിയിൽ ചൊറിച്ചിലുണ്ടാക്കുമെന്നാണ്. ===അക്യൂട്ട്=== അക്യൂട്ട് ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ (AOM) സാധാരണയായി വൈറസ് ബാധകൊണ്ടുണ്ടാകുന്നതും സ്വയമേവ സുഖപ്പെടുന്നതുമായ അസുഖമാണ്. ഇത് വൈറസുകൾ മൂലമുണ്ടാകുന്ന [[ഊർദ്ധ്വ ശ്വാസനാള രോഗാണുബാധ|ഊർദ്ധ്വ ശ്വാസനാള രോഗാണുബാധയോട്]] അനുബന്ധിച്ചാണ് സാധാരണ ഉണ്ടാകുന്നത്. ചെവികളിൽ [[കൺജഷൻ]] ഉണ്ടാവുകയും അസ്വസ്ഥത തോന്നുകയും ചെയ്യും. ജലദോഷം സുഖപ്പെടുന്നതോടൊപ്പം രോഗലക്ഷണങ്ങൾ നിലച്ചേയ്ക്കാം. സാധാരണഗതിയിൽ അണുമുക്തമായ മദ്ധ്യകർണ്ണത്തിൽ ബാക്ടീരിയ ബാധയുണ്ടായാൽ പഴുപ്പും മർദ്ദവർദ്ധനയും ഉണ്ടായി വരും. വൈറസ് ബാധ മൂലമുള്ള ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ വളരെപ്പെട്ടെന്ന് ബാക്ടീരിയ ബാധയുള്ള ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയയായി മാറാം (പ്രത്യേകിച്ച് കുട്ടികളിൽ). ബാക്ടീരിയ ബാധ മൂലമുള്ള ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ഉള്ളവരിൽ തീവ്രവും തുടർച്ചയായുള്ളതുമായ ചെവി വേദനയും 102&nbsp;°F (39&nbsp;°C) ഓ അതിൽ കൂടുതലോ ഉള്ള പനിയും കാണപ്പെടാറുണ്ട്.{{cn|date=July 2011}} ബാക്ടീരിയൽ അണുബാധ മൂലം കർണ്ണപുടം പൊട്ടാനും മാസ്റ്റോയ്ഡ് അറകളിൽ അണുബാധയുണ്ടാകാനും (മാസ്റ്റോയ്ഡൈറ്റിസ്) തലയോട്ടിക്കുള്ളിലേയ്ക്ക് പടർന്ന് [[ബാക്ടീരിയൽ മെനിഞ്ചൈറ്റിസ്]] ആവാനും മറ്റും സാദ്ധ്യതയുണ്ട്.<ref name=Mastoiditis>{{cite journal |journal=Bosn J Basic Med Sci. |date=2007 May |volume=7 |issue=2 |pages=127–31 |title=Acute mastoiditis in children: susceptibility factors and management |author=Spremo S, Udovcić B |pmid=17489747}}</ref><ref name=BactMen>{{cite journal |title=Recherche et prise en charge de la porte d'entrée ORL des méningites aiguës bactériennes communautaires |journal=Médecine et Maladies Infectieuses |date=2009 Jul-Aug |volume=39 |issue=7–8 |pages=554–9 |trans-title=Diagnosis and management of ENT conditions responsible for acute community acquired bacterial meningitis |language=fr |author=Klossek JM |pmid=19419828|doi=10.1016/j.medmal.2009.02.027 }}</ref> ''ഒന്നാമത്തെ ഫേസ്'' - ഒന്നോ ർണ്ടോ ദിവസ്മ് നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന എക്സ്യുഡേറ്റീവ് സ്രവത്തോടുകൂടിയ വീക്കം. ചൂട്, വിറയൽ, ചിലപ്പോല് കുട്ടികളിൽ കാണപ്പെടുന്ന മെനിഞ്ചിസം, ശക്തമായ വേദന (രാത്രിയിൽ ഇത് രൂക്ഷമാകും), ശബ്ബ്ദം പതിഞ്ഞതായി കേൾക്കുക, ബധിരത, [[മാസ്റ്റോയ്ഡ് പ്രോസസ്സ്|മാസ്റ്റോയ്ഡ് പ്രോസസ്സിൽ]] വേദന, ചെവിയിൽ മുഴക്കം ([[ടിനിറ്റസ്]]). ''രണ്ടാമത്തെ ഫേസ്'' -മൂന്നു മുതൽ എട്ടു ദിവസം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന അണുബാധയോടുള്ള ചെറുത്തു നിൽപ്പ്. പഴുപ്പും മദ്ധ്യകർണ്ണത്തിലെ എക്സ്യുഡേറ്റ് സ്രവവും പുറത്തുവരുകയും വേദനയും ചൂടും കുറയുകയും ചെയ്യും. തുള്ളിമരുന്നുകൾ ഒഴിക്കുന്നതിലൂടെ ഈ ഘട്ടത്തിന്റെ ദൈർഘ്യം കുറയ്ക്കാൻ കഴിയും. ''മൂന്നാമത്തെ ഫേസ്'' - രണ്ടു മുതൽ നാലാഴ്ച്കവരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഈ ഘട്ടത്തിൽ അസുഖം സുഖപ്പെടും. ചെവിയിൽ നിന്നുള്ള ചലമൊഴുകൽ നിലയ്ക്കുകയും കേഴ്വി സാധാരണ നിലയിലെത്തുകയും ചെയ്യും. ===സീറസ്=== എഫ്യൂഷനോട് കൂടിയ ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ (OME), സീറസ് ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ (SOM), അല്ലെങ്കിൽ സെക്രീറ്ററി ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ (SOM), എന്നൊക്കെപ്പറയുന്നത് യൂസ്റ്റേഷ്യൻ നാളി അടയുന്നതു മൂലം മദ്ധ്യകർണ്ണത്തിൽ സംജാതമാകുന്ന ന്യൂനമർദ്ദത്താൽ ഊറിവരുന്ന ദ്രാവകസ്രവം നിറയുന്നതിനെയാണ്. വൈറസ് ബാധ മൂലമുണ്ടാകുന്ന ഊർദ്ധ്വ ശ്വാസനാള രോഗാണുബാധ മൂലം വേദനയോ ബാക്ടീരിയൽ ബാധയോ കൂടാതെ ഇതുണ്ടാകാം. ചിലപ്പോൾ ഇത് അക്യൂട്ട് ബാക്ടീരിയൽ ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ഉണ്ടാകുന്നതിന് മുന്നോടിയായോ പിന്നാലെയോ ഉണ്ടാകാം. മദ്ധ്യകർണ്ണത്തിലെ ദ്രാവകം ചിലപ്പോൾ കർണ്ണപുടത്തിന്റെ പ്രകമ്പനശേഷി കുറയ്ക്കുന്നതുമൂലം ശബ്ബ്ദ സംവേദനത്തെ ബാധിച്ചേയ്ക്കാം. ആഴ്ച്ചകളോ മാസങ്ങളോ കൊണ്ട് മദ്ധ്യ കർണ്ണത്തിലെ ദ്രാവകം കട്ടി കൂടി പശ പോലെയായി മാറാം (ഈ അവസ്ഥയെ ഗ്ലൂ ഇയർ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്). ഇതു മൂലം ബാഹ്യകർണ്ണത്തിൽ നിന്ന് ആന്തര കർണ്ണത്തിലേക്കുള്ള ശബ്ബ്ദ വാഹകശേഷി കുറയുകയും തന്മൂലമുള്ള ബധിരത ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യാനുള്ള സാദ്ധ്യത കൂടുതലാണ്. കുട്ടികൾ കിടന്നുകൊണ്ട് ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയോ മുലകുടിക്കുകയോ ചെയ്യുക, ഒന്നിൽ കൂടുതൽ കുട്ടികളെ നോക്കുന്ന [[ചൈൽഡ് കെയർ]] സ്ഥാപനത്തിലേക്ക് നേരത്തെ തന്നെ എത്തിപ്പെടുകയോ അവിടെ കൂടുതൽ സമയം ചെലവഴിക്കുകയോ ചെയ്യുക, അച്ഛനമ്മമാരുടെ [[പുകവലി]], കുറച്ചുകാലം മാത്രം [[മുലയൂട്ടൽ]] നടത്തുക എന്നീ ഘടകങ്ങൾ ആദ്യത്തെ രണ്ടു വയസ്സുവരെ സീറസ് ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാദ്ധ്യത കൂട്ടുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite journal |author=Owen MJ, Baldwin CD, Swank PR, Pannu AK, Johnson DL, Howie VM |title=Relation of infant feeding practices, cigarette smoke exposure, and group child care to the onset and duration of otitis media with effusion in the first two years of life |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-pediatrics_1993-11_123_5/page/702 |journal=J. Pediatr. |volume=123 |issue=5 |pages=702–11 |year=1993 |pmid=8229477 |doi=10.1016/S0022-3476(05)80843-1}}</ref> ===ക്രോണിക് ചെവിപ്പഴുപ്പ്=== ക്രോണിക് സപ്പുറേറ്റീവ് ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ എന്ന അസുഖത്തിൽ കർണ്ണപുടത്തിൽ ദ്വാരമുണ്ടാവുകയും മദ്ധ്യകർണ്ണത്തിൽ ആഴ്ച്ചകൾ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന അണുബാധ ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യും. പഴുപ്പ് ചെവിക്കു വെളിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിയേക്കാം.യൂസ്റ്റേഷ്യൻ നാളിയുടെ പ്രവർത്തനക്കുറവുള്ളവരിലാണ് ഈ അസുഖം കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നത്. ഇതോടനുബന്ധിച്ച് ബധിരത ഉണ്ടായേക്കാം. ===അഡ്ഹെസീവ്=== കർണ്ണപുടം മദ്ധ്യകർണ്ണത്തിനുള്ളിലേയ്ക്ക് വലിഞ്ഞുപോവുകയും ഓസിക്കിളുകളോടും മറ്റും ഒട്ടിപ്പോവുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. ==രോഗമുണ്ടാകാതെ തടയൽ== [[ന്യൂമോകോക്കൽ കോൻജുഗേറ്റ് വാക്സിനുകൾ]] [[ശൈശവം|ശൈശവത്തിൽ]] തന്നെ കൊടുത്താൽ അക്യൂട്ട് ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാദ്ധ്യത 6–7% കുറയ്ക്കാൻ സാധിക്കും. പൊതുവിൽ ഇത് നടപ്പാക്കിയാൽ [[പൊതുജനാരോഗ്യം|പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന്]] ഗുണമുണ്ടായേക്കാം.<ref>{{cite journal |author=Jansen AG, Hak E, Veenhoven RH, Damoiseaux RA, Schilder AG, Sanders EA |title=Pneumococcal conjugate vaccines for preventing otitis media |journal=Cochrane Database Syst Rev |issue=2 |pages=CD001480 |year=2009 |pmid=19370566 |doi=10.1002/14651858.CD001480.pub3 |editor1-last=Jansen |editor1-first=Angelique GSC }}</ref> [[മറാസ്മസ്]] പോലെ കഠിനമായ [[പോഷകാഹാരക്കുറവ്]] ബാധിച്ച കുട്ടികളല്ലാത്തവർക്ക് [[സിങ്ക്]] സപ്ലിമെന്റുകൾ കൊടുക്കുന്നതിന് പ്രയോജനമുള്ളതായി തെളിവില്ല.<ref>{{cite journal |author=Abba K, Gulani A, Sachdev HS |title=Zinc supplements for preventing otitis media |journal=Cochrane Database Syst Rev |issue=2 |pages=CD006639 |year=2010 |pmid=20166086 |doi=10.1002/14651858.CD006639.pub2 |editor1-last=Abba |editor1-first=Katharine }}</ref> ദീർഘകാലം ആന്റിബയോട്ടിക് മരുന്നുകൾ കൊടുക്കുന്നത് അണുബാധ കുറയ്ക്കുമെങ്കിലും [[ബധിരത|ബധിരതയെ]] അന്തിമമായി എങ്ങനെ ബാധിക്കുമെന്നതെ അജ്ഞാതമാണ്.<ref>{{cite journal |author=Leach AJ, Morris PS |title=Antibiotics for the prevention of acute and chronic suppurative otitis media in children |journal=Cochrane Database Syst Rev |issue=4 |pages=CD004401 |year=2006 |pmid=17054203 |doi=10.1002/14651858.CD004401.pub2 |editor1-last=Leach |editor1-first=Amanda J }}</ref> ചില ഋതുക്കൾ, അലർജിയുണ്ടാകാനുള്ള സാദ്ധ്യത, മൂത്ത സഹോദരീസഹോദരന്മാരുണ്ടായിരിക്കുക, തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ഉണ്ടാകാനും മദ്ധ്യകർണ്ണത്തിൽ ദീർഘകാലം സ്രവങ്ങളുണ്ടാക്കാനുമുള്ള സാദ്ധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal |author=Rovers MM, Schilder AG, Zielhuis GA, Rosenfeld RM |title=Otitis media |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_2004-02-14_363_9408/page/564 |journal=Lancet |volume=363 | pages=564–573 |year=2004 |pmid=14962529 }}</ref> ആവർത്തിച്ച് ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ഉണ്ടായിട്ടുള്ള രോഗചരിത്രം, പുകയിലപ്പുക, ഡേ കെയറിൽ പോവുക, മുലയൂട്ടാതിരിക്കുക എന്നിവയും ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ഉണ്ടാകാനും വീണ്ടും വരാനുമുള്ള സാദ്ധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal |author=Pukander J, Luotonem J, Timonen M, Karma P |title=Risk factors affecting the occurrence of acute otitis media among 2-3 year old urban children |journal=Acta Otolaryngol |volume=100 |pages=260–265 |year=1985 |pmid=4061076 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Etzel RA |title=Smoke and ear effusions |url=https://archive.org/details/sim_pediatrics_1987-02_79_2/page/309 |journal=Pediatrics |volume=79 |pages=309–311 |year=1987 |pmid=3808812}}</ref> ഒരു വർഷമെങ്കിലും മുലയൂട്ടിയിട്ടുള്ള കുട്ടികളിൽ ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാദ്ധ്യത 19%ൽ നിന്ന് 6% ആയി കുറയുന്നു.<ref>{{cite journal |author=Saarinen UM |title=Prolonged breast feeding as prophylaxis for recurrent otitis media |journal=Acta Pediatr Scan |volume=71 |pages=567–571 |year=1982 |pmid=7136672}}</ref> രോഗബാദ്ധ്യതാ സാദ്ധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ കുറയ്ക്കുകയും മരുന്നുകളും ശസ്ത്രക്രീയയും കൊണ്ടുള്ള ചികിത്സയും ഒരുമിച്ചുണ്ടെങ്കിലേ രോഗം വീണ്ടും വരുന്നതും വിട്ടുമാറാതെ മദ്ധ്യകർണ്ണത്തിൽ സ്രവങ്ങളുണ്ടാകുന്നതും മറ്റും തടയാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. ==ചികിത്സ== ===രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ലഘൂകരിക്കൽ=== ഉള്ളിൽ കഴിക്കുന്നതും പുറമേ ഉപയോഗിക്കുന്നതുമായ [[വേദനസംഹാരികൾ]] ഫലപ്രദമാണ്. [[ഐബുപ്രോഫൻ]], [[പാരാസെറ്റാമോൾ]] (അസറ്റമിനോഫെൻ), [[നാർക്കോട്ടിക്|നാർക്കോട്ടിക്കുകൾ]] എന്നിവ ഉള്ളിൽ കഴിക്കാവുന്നവയാണ്. [[ആന്റിപൈറിൻ]], [[ബെൻസോകൈൻ]] എന്ന തുള്ളിമരുന്നുകൾ പുറമേ ഉപയോഗിക്കാവുന്നവയാണ്.<ref>{{cite journal |title=Best evidence topic reports. Bet 1. The role of topical analgesia in acute otitis media |journal=Emerg Med J |volume=25 |issue=2 |pages=103–4 |year=2008 |month=February |pmid=18212148 |doi=10.1136/emj.2007.056648 |last1= Sattout |first1= A. |last2= Jenner |first2= R.}}</ref> [[ഡീകൺജസ്റ്റന്റ്|ഡീകൺജസ്റ്റന്റുകളും]] [[ആന്റിഹിസ്റ്റമിൻ|ആന്റിഹിസ്റ്റമിനുകളും]] പാർശ്വഭലങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള ഭീതിയും ഭലക്കുറവും കാരണം ഉപയോഗ യോഗ്യമല്ല.<ref>{{cite journal |author=Coleman C, Moore M |title=Decongestants and antihistamines for acute otitis media in children |journal=Cochrane Database Syst Rev |issue=3 |pages=CD001727 |year=2008 |pmid=18646076 |doi=10.1002/14651858.CD001727.pub4 |editor1-last=Coleman |editor1-first=Cassie }}</ref> ===ആന്റീബയോട്ടിക്കുകൾ=== അക്യൂട്ട് ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ബാധിച്ച മൂന്നിൽ രണ്ട് കുട്ടികളും ആന്റിബയോട്ടിക് ചികിത്സ കൂടാതെ തന്നെ സുഖപ്പെടുന്നത് കാരണം മൂന്നു ദിവസം വരെ മേൽപ്പറഞ്ഞ വേദനസംഹാരികൾ കൊണ്ടുമാത്രം ചികിത്സ നടത്താവുന്നതാണ്.<ref>{{cite journal | author = Damoiseaux R | title = Antibiotic treatment for acute otitis media: time to think again | url = https://archive.org/details/sim_canadian-medical-association-journal_2005-03-01_172_5/page/657 | journal = [[CMAJ]] | volume = 172 | issue = 5 | pages = 657–8 | year = 2005 | pmid = 15738492 | doi = 10.1503/cmaj.050078 | pmc = 550637}}</ref><ref>{{cite journal | author = Marchetti F, Ronfani L, Nibali S, Tamburlini G | title = Delayed prescription may reduce the use of antibiotics for acute otitis media: a prospective observational study in primary care | journal = [[Arch Pediatr Adolesc Med]] | volume = 159 | issue = 7 | pages = 679–84 | year = 2005 | pmid = 15997003 | doi = 10.1001/archpedi.159.7.679}}</ref> ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞുള്ള അവസ്ഥയിൽ ഇങ്ങനെ ആന്റിബയോട്ടിക് ചികിത്സ താമസിപ്പിച്ചതുകൊണ്ട് ദോഷമൊന്നും ഉള്ളതായി കാണപ്പെട്ടിട്ടില്ല.<ref>{{cite journal | author = Little P, Moore M, Warner G, Dunleavy J, Williamson I | title = Longer term outcomes from a randomised trial of prescribing strategies in otitis media | journal = Br J Gen Pract | volume = 56 | issue = 524 | pages = 176–82 | year = 2006 | pmid = 16536957 | pmc = 1828260}}</ref> ആന്റിബയോട്ടിക്കുകൾക്ക് കാര്യമായ പാർശ്വഭലങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് മാത്രമല്ല, സമീപകാലത്ത് നടന്ന ഒരു പഠനം തെളിയിക്കുന്നത് അമോക്സിസിലിൻ കൊണ്ട് ചികിത്സിച്ച 6 മാസത്തിനും 2 വയസ്സിനും ഇടയിൽ പ്രായമുള്ള കുട്ടികളിൽ അസുഖം തിരിച്ചുവരാനുള്ള സാദ്ധ്യത കൂടുതലാണെന്നാണ്.<ref>{{cite journal |last1=Bezáková |first1=N |last2=Damoiseaux |first2=RA |last3=Hoes |first3=AW |last4=Schilder |first4=AG |last5=Rovers |first5=MM |title=Recurrence up to 3.5 years after antibiotic treatment of acute otitis media in very young Dutch children: survey of trial participants |journal=BMJ (Clinical research ed.) |volume=338 |pages=b2525 |year=2009 |pmid=19567910 |doi=10.1136/bmj.b2525}}</ref> ആദ്യം നൽകുന്ന ആന്റിബയോട്ടിക് [[അമോക്സിസിലിൻ]] ആണ്. രോഗാണുക്കൾക്ക് [[ആന്റിബയോട്ടിക്കുകൾക്കെതിരെ പ്രതിരോധശേഷി]] ഉണ്ടെങ്കിൽ [[അമോക്സിസിലിൻ ക്ലാവുലാനേറ്റ്]] അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു പെൻസിലിൻ ഡെറിവേറ്റീവും ബീറ്റ ലാക്ടമേസ് ഇൻഹിബിറ്ററും രണ്ടാമതായി നൽകാം. ഒരാഴ്ച്കയിൽ കുറവ് സമയത്തുമാത്രം ആന്റിബയോട്ടിക്കുകൾ നൽകുന്നതിന് പാർശ്വഭലം കുറവാണെങ്കിലും ഒരാഴ്ച്ചയിൽ കൂടുതൽ നൽകുന്നതാണ് രോഗശാന്തിക്ക് കൂടുതൽ മെച്ചം.<ref>{{cite journal |author=Kozyrskyj A, Klassen TP, Moffatt M, Harvey K |title=Short-course antibiotics for acute otitis media |journal=[[Cochrane Database Syst Rev]] |issue= 9|pages=CD001095 |year=2010 |pmid=20824827 |doi=10.1002/14651858.CD001095.pub2 |editor1-last=Klassen |editor1-first=Terry P }}</ref> ഹ്രസ്വ കോഴ്സ് ആന്റിബയോട്ടിക്കുകളിൽ [[അസിത്രോമൈസിൻ]] എന്ന ദീർഘനേരം പ്രവർത്തിക്കുന്ന മരുന്നാണ് കൂടുതൽ ഫലപ്രാപ്തി നൽകുന്നത്.<ref>{{cite journal |journal=Indian Pediatr |date=January 2010 |volume=47 |issue=1 |pages=74–87 |title=Efficacy of short course (<4 days) of antibiotics for treatment of acute otitis media in children: a systematic review of randomized controlled trials |author=Gulani A, Sachdev HP, Qazi SA |pmid=19736367 |doi=10.1007/s13312-010-0010-9}}</ref> ===ടിമ്പാനോസ്റ്റമി ട്യൂബ്=== എഫ്യൂഷനുള്ള ക്രോണിക് അസുഖങ്ങളിൽ [[ടിമ്പാനോസ്റ്റമി ട്യൂബ്]] ("ഗ്രോമ്മറ്റ്") കർണ്ണപുടത്തിനുള്ളിൽ തിരുകി വയ്ക്കുന്നത് ശസ്ത്രക്രീയയ്ക്ക് ശേഷമുള്ള 6&nbsp;മാസത്തേയ്ക്ക് അസുഖമുണ്ടാകാനുള്ള സാദ്ധ്യത കുറയ്ക്കും.<ref>{{cite journal |author=McDonald S, Langton Hewer CD, Nunez DA |title=Grommets (ventilation tubes) for recurrent acute otitis media in children |journal=Cochrane Database Syst Rev |issue=4 |pages=CD004741 |year=2008 |pmid=18843668 |doi=10.1002/14651858.CD004741.pub2 |editor1-last=McDonald |editor1-first=Stephen }}</ref> പക്ഷേ ഇതുമൂലം കേൾവിക്ക് ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ മെച്ചമൊന്നുമുണ്ടാകാറില്ല.<ref>{{cite journal |author=Browning GG, Rovers MM, Williamson I, Lous J, Burton MJ |title=Grommets (ventilation tubes) for hearing loss associated with otitis media with effusion in children |journal=Cochrane Database Syst Rev |issue=10 |pages=CD001801 |year=2010 |pmid=20927726 |doi=10.1002/14651858.CD001801.pub3 |editor1-last=Browning |editor1-first=George G }}</ref> തന്മൂലം 6 മാസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ 3 തവണയോ 1 വർഷത്തിനുള്ളിൽ 4 തവണയോ അസുഖം വരുകയോ അതിലൊരുപ്രാവശ്യം എഫ്യൂഷനുണ്ടാവുകയോ ചെയ്താലേ ഈ ചികിത്സ നടത്താറുള്ളൂ.<ref>{{cite journal |author=Wilson SA, Mayo H, Fisher M |title=Clinical inquiries. Are tympanostomy tubes indicated for recurrent acute otitis media? |journal=J Fam Pract |volume=52 |issue=5 |pages=403–4, 406 |year=2003 |month=May |pmid=12737775 |url=https://mospace.umsystem.edu/xmlui/bitstream/handle/10355/2911/AreTympanostomyTubesIndicatedOtitis.pdf?sequence=1 |format=PDF |access-date=2012-05-19 |archive-date=2011-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720105843/https://mospace.umsystem.edu/xmlui/bitstream/handle/10355/2911/AreTympanostomyTubesIndicatedOtitis.pdf?sequence=1 |url-status=dead }}</ref> ===നാട്ടുചികിത്സകൾ=== [[നാട്ടുചികിത്സകൾ]] എഫ്യൂഷനോടു കൂടിയ ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയയ്ക്ക് രോഗശാന്തി നൽകുന്നതായി തെളിവുകളൊന്നുമില്ലാത്തതിനാൽ അനുയോജ്യമല്ല.<ref>{{cite journal |author=Rosenfeld RM, Culpepper L, Yawn B, Mahoney MC |title=Otitis media with effusion clinical practice guideline |url=https://archive.org/details/sim_american-family-physician_2004-06-15_69_12/page/2776 |journal=Am Fam Physician |volume=69 |issue=12 |pages=2776, 2778–9 |year=2004 |month=June |pmid=15222643 |last5=Aap }}</ref> ഗാൽബ്രെത്ത് ടെക്നിക് എന്നു പേരുള്ള വീട്ടിൽ വച്ച് ചെയ്യാവുന്ന ഒരു പ്രക്രീയ സ്രവങ്ങളുടെ ഒഴുകിപ്പോക്ക് മെച്ചപ്പെടുത്താനുദ്ദേശിച്ചുള്ളതാണ്.<ref>{{cite journal |author=Pratt-Harrington D |title=Galbreath technique: a manipulative treatment for otitis media revisited |journal=J Am Osteopath Assoc |volume=100 |issue=10 |pages=635–9 |year=2000 |month=October |pmid=11105452 |url=http://www.jaoa.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11105452 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഒരു റാൻഡമൈസ്ഡ് കണ്ട്രോൾഡ് ക്ലിനിക്കൽ പരീക്ഷണത്തിൽ ഈ പ്രക്രീയ കൊണ്ട് പ്രയോജനമുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തിയിരുന്നെങ്കിലും മതൊരു പരീക്ഷണത്തിൽ പ്രയോജനമുണ്ടെന്നോ ഇല്ലെന്നോ കണ്ടെത്താനായില്ല.<ref>{{cite journal |author=Bronfort G, Haas M, Evans R, Leininger B, Triano J |title=Effectiveness of manual therapies: the UK evidence report |journal=Chiropr Osteopat |volume=18 |pages=3 |year=2010 |pmid=20184717 |pmc=2841070 |doi=10.1186/1746-1340-18-3 |url=http://www.biomedcentral.com/content/pdf/1746-1340-18-3.pdf}}</ref> ==പ്രോഗ്നോസിസ്== ഈ അസുഖം കാരണം കുട്ടികൾക്കും അച്ഛനമ്മമാർക്കും ഉറക്കമില്ലാത്ത രാവുകൾ ധാരാളമുണ്ടാകും. അസുഖത്താൽ കർണ്ണപുടത്തിനുണ്ടാകുന്ന എല്ലാ ക്ഷതങ്ങളും ഉണങ്ങാറില്ല. മാസ്റ്റോയ്ഡിലേയ്ക്കും മെനിഞ്ചസിലേയ്ക്കും അണുബാധ പടരാൻ സാദ്ധ്യതയുണ്ട്. ചിലപ്പോൾ മരണം വരെ ഈ അസുഖം കാർണം ഉണ്ടാകാം. പനികാരണം ചിലപ്പോൾ കോട്ടലും ഉണ്ടായേക്കാം. അവശ്യമായ ആന്റിബയോട്ടിക് ചികിത്സ പല ദുർഘടാവസ്ഥകളെയും ഒഴിവാക്കും.{{Citation needed|date=January 2010}} ===ബധിരത === വീണ്ടും വീണ്ടും അക്യൂട്ട് ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയയോ, എഫ്യൂഷനോടുകൂടിയ ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയയോ, ക്രോണിക് ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയയോ ഉള്ളവർക്ക് ശബ്ദവാഹനത്തകരാറോ, ശബ്ദഗ്രഹണത്തിനോ നാഡീവ്യൂഹത്തിനോ ഉള്ള തകരാറുമൂലമുള്ള ബധിരതയുണ്ടാകാൻ സാദ്ധ്യത കൂടുതലാണ്. കോളിസ്റ്റിയറ്റോമയോ ഗ്രാനുലേഷൻ ടിഷ്യൂവോ മദ്ധ്യകർണ്ണത്തിലുണ്ടെങ്കിൽ ബധിരതയുടെ തോത് കൂടുതലായിരിക്കും.<ref>{{cite journal |author=Da Costa SS |title=Sensorineural hearing loss in patients with chronic otitis media |journal=Eur Arch Otorhinolaryngol |volume=266 |issue=2 |pages=221–4 |date=February 2009 |doi=10.1007/s00405-008-0739-0 |pmid=18629531 |last2=Rosito |first2=Letícia Petersen Schmidt |last3=Dornelles |first3=Cristina}}</ref> ശബ്ദവാഹനത്തകരാറുമൂലമുള്ള ബധിരത സംസാരശേഷിയെയും ബാധിക്കും.<ref>{{cite journal |author=Roberts K |title=A preliminary account of the effect of otitis media on 15-month-olds' categorization and some implications for early language learning |journal=J Speech Lang Hear Res |volume=40 |issue=3 |pages=508–18 |date=June 1997 |pmid=9210110 |url=http://jslhr.asha.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9210110 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> പഠനങ്ങൾ ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ പഠനശേഷിയെയും ശ്രദ്ധയെയും സമൂഹത്തിൽ ഇടപഴകുന്നതിനെയും ബാധിക്കുമെന്നും തെളിയിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal |author=Bidadi S, Nejadkazem M, Naderpour M |title=The relationship between chronic otitis media-induced hearing loss and the acquisition of social skills |journal=Otolaryngol Head Neck Surg |volume=139 |issue=5 |pages=665–70 |date=November 2008 |url=http://oto.sagepub.com/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=18984261 |pmid=18984261 |doi=10.1016/j.otohns.2008.08.004 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഡിപ്രഷൻ, വ്യാകുലത എന്നീ അസുഖങ്ങളും ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ഉള്ളവരിൽ കൂടുതലായിരിക്കും.<ref>{{cite journal |author=Gouma P, Mallis A, Daniilidis V, Gouveris H, Armenakis N, Naxakis S |title=Behavioral trends in young children with conductive hearing loss: a case-control study |journal=Eur Arch Otorhinolaryngol |volume=268 |issue=1 |pages=63–6 |date=January 2011 |pmid=20665042 |doi=10.1007/s00405-010-1346-4 }}</ref> രോഗാണുബാധ മാറി കേൾവി തിരിച്ചുകിട്ടിയാലും മദ്ധ്യകർണ്ണത്തിനും കോക്ലിയയ്ക്കും ചെറിയതൊതിലെങ്കിലും കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടാകും<ref>{{cite journal |author=Yilmaz S, Karasalihoglu AR, Tas A, Yagiz R, Tas M |title=Otoacoustic emissions in young adults with a history of otitis media |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-laryngology-and-otology_2006-02_120_2/page/103 |journal=J Laryngol Otol |volume=120 |issue=2 |pages=103–7 |date=February 2006 |pmid=16359151 |doi=10.1017/S0022215105004871 }}</ref> ==രോഗ ചരിത്രം== [[Image:Otitis media world map - DALY - WHO2004.svg|thumb|[[വൈകല്യം കണക്കിലെടുത്തുകൊണ്ടുള്ള ജീവിത-വർഷങ്ങൾ]] - 100,000 വാസികളിൽ ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ &nbsp; 2004 ൽ.<div class="references-small" style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> {{legend|#b3b3b3|ഡേറ്റ&nbsp;ഇല്ല}} {{legend|#ffff65|< 10}} {{legend|#fff200|10-14}} {{legend|#ffdc00|14-18}} {{legend|#ffc600|18-22}} {{legend|#ffb000|22-26}} {{legend|#ff9a00|26-30}} {{legend|#ff8400|30-34}} {{legend|#ff6e00|34-38}} {{legend|#ff5800|38-42}} {{legend|#ff4200|42-46}} {{legend|#ff2c00|46-50}} {{legend|#cb0000|> 50}} </div>]] ഓട്ടൈറ്റിസ് മീഡിയ ബാല്യകാലത്ത് സാധാരണ ഉണ്ടാകുന്ന അസുഖമാണ്. ഒരു സാധാരണ കുട്ടിക്ക് രണ്ടു മുതൽ മൂന്നു വരെ പ്രാവശ്യം ഒരു വർഷം ഈ അസുഖമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഡൗൺ സിൻഡ്രോം ഉള്ളവർക്ക് യൂസ്റ്റേഷ്യൻ നാളിയിൽ കൂടുതൽ കഠിനമായ വളവുകൾ ഉള്ളതിനാൽ അസുഖമുണ്ടാവാനും അതിനായി ശസ്ത്രക്രീയ ചെയ്യേണ്ടിവരാനുമുള്ള സാദ്ധ്യത അവർക്ക് കൂടുതലാണ്. == ഇതും കാണുക == # [[ടിമ്പാനോമെട്രി]] # [[ടിമ്പാനോസ്റ്റൊമി നാളി]] # [[നവജാതശിശുക്കൾക്കു വേണ്ട പ്രാഥമിക വൈദ്യ പരിശോധനകൾ]] # [[ഓട്ടോ അക്വസ്റ്റിക് എമിഷൻ]] # [[കോക്ലിയർ ഇമ്പ്ലാന്റ്]] ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *{{cite journal |author=Neff MJ |title=AAP, AAFP, AAO-HNS release guideline on diagnosis and management of otitis media with effusion |journal=Am Fam Physician |volume=69 |issue=12 |pages=2929–31 |date=June 2004 |pmid=15222658 |url=http://www.aafp.org/afp/2004/0615/p2929.html}} {{Diseases of the ear and mastoid process}} {{Common Cold}} {{DEFAULTSORT:Otitis Media}} [[വർഗ്ഗം:ചെവി]] [[വർഗ്ഗം:ശിശുരോഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ചെവിയെ ബാധിക്കുന്ന രോഗങ്ങൾ]] [[fr:Otite]] fbubt2xh9dciek95d9kvwtxw63ysqj4 0 200698 4675327 4657351 2026-10-11T21:32:16Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675327 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Evolution}} ഒരു തലമുറകളിലേക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്ന സ്വഭാവങ്ങളിൽ ഉണ്ടാവുന്ന ഏതൊരു മാറ്റത്തിനും '''ജീവപരിണാമം''' എന്ന് പറയാം. പരിണാമപ്രക്രിയ ജീവികൾക്കിടയിൽ വൈവിധ്യത്തിന് കാരണമാകുന്നു.<ref name="Hall08">{{cite book |editor1-last = Hall |editor1-first = B. K. |editor2-last = Hallgrímsson |editor2-first = B. |title = Strickberger's Evolution |year = 2008 |edition = 4th |publisher = Jones & Bartlett |isbn = 0-7637-0066-5 |url = http://www.jblearning.com/catalog/9780763700669/ |page = 762 |access-date = 2012-07-19 |archive-date = 2012-06-28 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120628101715/http://www.jblearning.com/catalog/9780763700669/ |url-status = dead }}</ref> ആധുനിക നിഗമനങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ഏതാണ്ട് 370 കോടി വർഷം മുൻപ് ജീവിച്ചിരുന്ന ഒരു പൊതുപൂർവികജീവിയിൽ നിന്നാണ് ഇന്ന് ഭൂമിയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജൈവവൈവിധ്യം ഉടലെടുത്തത്. വിവിധ ജീവികൾ തമ്മിലുള്ള ശരീരപരമായ സാദൃശ്യങ്ങളും ജൈവരാസപ്രക്രിയാ (biochemical) സാദൃശ്യങ്ങളും പൊതുവായ DNA ഭാഗങ്ങളും സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പൊതുവായ ഒരു തുടക്കത്തിനു ശേഷം തുടരെയുള്ള വൈവിധ്യവത്കരണവും സ്പീഷീസ് വേർപിരിയലും വഴി പിൽക്കാലത്തെ ജീവജാതികൾ ഉണ്ടായി എന്നാണ്. സാദൃശ്യങ്ങളുടെ ഏറ്റക്കുറച്ചിൽ അനുസരിച്ച് ഏറ്റവും അടുത്ത പൊതുപൂർവികൻറെ കാലം നിർണ്ണയിക്കുകയും അതനുസരിച്ച് ജീവികളുടെ വംശവൃക്ഷം തയ്യാറാക്കുകയും ചെയ്യാം. ഇതിന് ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവയെയും ഫോസിലുകളെയും ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name="Cracraft05">{{cite book | editor1-last=Cracraft | editor1-first=J. | editor2-last=Donoghue | editor2-first=M. J. |title = Assembling the tree of life |publisher = Oxford University Press |year = 2005 |page = 592 |isbn = 0-19-517234-5 |url = http://books.google.ca/books?id=6lXTP0YU6_kC&printsec=frontcover&dq=Assembling+the+tree+of+life#v=onepage&q&f=false }}</ref> {{PhylomapA|size=320px|align=right|caption=നടുക്കുള്ള പൊതുപൂർവികനിൽ നിന്നും ആധുനിക ജീവികളിലേക്കുള്ള വൈവിധ്യവത്കരണം കാണിക്കുന്ന പരിണാമ വൃക്ഷം.<ref name=Ciccarelli>{{cite journal |author = Ciccarelli FD, Doerks T, von Mering C, Creevey CJ, Snel B, Bork P |title = Toward automatic reconstruction of a highly resolved tree of life |url = https://archive.org/details/sim_science_2006-03-03_311_5765/page/1282 |journal = Science |volume = 311 |issue = 5765 |pages = 1283–87 |year = 2006 |pmid = 16513982 |doi = 10.1126/science.1123061 |ref = harv |bibcode = 2006Sci...311.1283C }}</ref> [[ബാക്ടീരിയ]] നീലയും [[ആർക്കീയ]] പച്ചയും [[യൂക്കാരിയോട്ടുകൾ]] ചുവപ്പും ആയി രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.}} ഴാൻ-ബറ്റീസ്റ്റ് ലമാർക്കിനെപ്പോലെ പല പരിണാമസൈദ്ധാന്തികരും നേരത്തെ ഉണ്ടായെങ്കിലും [[ചാൾസ് ഡാർവിൻ]] ആണ് ആദ്യമായി [[പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണം]] മുഖേനയുള്ള പരിണാമത്തെ സംബന്ധിച്ച ശാസ്ത്രീയമായ ഒരു സിദ്ധാന്തം മുന്നോട്ടു വച്ചത്. പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണത്തിലൂടെ ഉള്ള പരിണാമം ജീവിസമൂഹങ്ങളുടെ മൂന്ന് പ്രത്യേകതകളിൽ നിന്നും മനസ്സിലാക്കാം: (1) ജീവികളുടെ പ്രത്യുൽപ്പാദനം പരിസ്ഥിതിക്ക് ഉൾക്കൊള്ളാവുന്നതിൻറെ പതിന്മടങ്ങാണ്. (2) ജീവസമൂഹത്തിലെ വ്യക്തികൾക്ക് വ്യത്യസ്ത ഘടനകൾ ഉണ്ട്, ഈ വ്യത്യാസങ്ങൾ അതിജീവനത്തെയും പ്രത്യുൽപ്പാദന വിജയത്തെയും ബാധിക്കുന്നു. (3) ഈ വ്യത്യാസങ്ങൾ പാരമ്പര്യമായി കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref name="Lewontin70">{{cite journal |last1 = Lewontin |first1 = R. C. |title = The units of selection |journal = Annual Review of Ecology and Systematics |year = 1970 |volume = 1 |pages = 1–18 |jstor = 2096764 }}</ref> ഈ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ട്, ഒരു ജീവിസമൂഹത്തിലെ അംഗങ്ങൾ മരണമടയുമ്പോൾ അവയുടെ സ്ഥാനം അതിലെ അതിജീവനത്തിനും പ്രത്യുൽപ്പാദനത്തിനും മികവു കാണിക്കുന്ന മാതാപിതാക്കളുടെ മക്കൾക്ക് ലഭിക്കുന്നു. ഈ പ്രക്രിയ തുടരുമ്പോൾ ആ പരിസ്ഥിതിയിലെ അതിജീവനത്തിനു യോജിച്ച പാരമ്പര്യസ്വഭാവങ്ങൾ ജീവസമൂഹത്തിൽ പടരാനും അവ ആ സമൂഹത്തിന്റെ പൊതുവായ അനുകൂലനങ്ങളായി മാറാനും ഇടയാകുന്നു.<ref name="On The Origin of Species">{{cite book |last1 = Darwin |first1 = Charles |title = On The Origin of Species |chapter = XIV |year = 1859 |page = 503 |url = http://en.wikisource.org/wiki/On_the_Origin_of_Species_(1859)/Chapter_XIV |isbn = 0-8014-1319-2 }}</ref> അനുകൂലനങ്ങൾ ഉണ്ടാവാനുള്ള കാരണം പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണം ആണെങ്കിലും ജനടിക് ഡ്രിഫ്റ്റ് പോലെ മറ്റു രീതികളിലും അനുകൂലനം ലക്ഷ്യമാക്കാത്ത പരിണാമം ഉണ്ടാവാം.<ref name="Kimura M 1991 367–86">{{cite journal |author = Kimura M |title = The neutral theory of molecular evolution: a review of recent evidence |url = http://www.jstage.jst.go.jp/article/jjg/66/4/66_367/_article |journal = Jpn. J. Genet. |volume = 66 |issue = 4 |pages = 367–86 |year = 1991 |pmid = 1954033 |doi = 10.1266/jjg.66.367 |ref = harv |access-date = 2012-07-19 |archive-date = 2008-12-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20081211132302/http://www.jstage.jst.go.jp/article/jjg/66/4/66_367/_article |url-status = dead }}</ref> ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൻറെ ആദ്യപാദത്തിൽ ജനിതക ശാസ്ത്രവും ഡാർവിൻറെ പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണം വഴിയുള്ള പരിണാമവും തമ്മിൽ പോപ്പുലേഷൻ ജനടിക്സ് എന്ന ശാസ്ത്രശാഖ വഴി യോജിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണം ജീവശാസ്ത്രത്തിൽ പരക്കെ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടതോടെ പരിണാമത്തിന്റെ ജൈവശക്തി സിദ്ധാന്തങ്ങളും (orthogenesis) പുരോഗതി ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള മാറ്റം എന്ന സങ്കൽപ്പവും കാലഹരണപ്പെട്ടു.<ref>{{cite book |last = Provine |first = W. B. |year = 1988 |title = Evolutionary progress |chapter = Progress in evolution and meaning in life |pages = 49–79 |publisher = University of Chicago Press }}</ref> മാറ്റങ്ങളോടെയുള്ള പാരമ്പര്യപ്രേഷണം ഇന്ന് ശാസ്ത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വിശ്വസനീയമായ വസ്തുതകളിൽ ഒന്നായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="NAS">{{cite book |author = National Academy of Science Institute of Medicine |title = Science, Evolution, and Creationism |publisher = National Academy Press |year = 2008|ISBN=0-309-10586-2 |url = http://www.nap.edu/catalog.php?record_id=11876 }}</ref> ==പരിണാമചിന്തയുടെ ചരിത്രം== ഒരു മൃഗം മറ്റൊന്നിൽ നിന്നും ഉരുത്തിരിയാം എന്ന ആശയം പുരാതന ഗ്രീസിലെ അനാക്സിമാൻഡറും എംപെഡോക്ലസും മറ്റും മുന്നോട്ടു വച്ചിരുന്നു.<ref name="Kirk1">{{cite book |last1 = Kirk |first1 = Geoffrey |last2 = Raven |first2 = John |last3 = Schofield |first3 = John |title = The Presocratic Philosophers: A Critical History with a Selection of Texts |edition=3rd |publisher = The University of Chicago Press |location = Chicago |year = 1984a |isbn = 0-521-27455-9 |pages=100–142}}</ref><ref name="Kirk2">{{cite book |last1 = Kirk |first1 = Geoffrey |last2 = Raven |first2 = John |last3 = Schofield |first3 = John |title = The Presocratic Philosophers: A Critical History with a Selection of Texts |edition=3rd |publisher = The University of Chicago Press |location = Chicago |year = 1984b |isbn = 0-521-27455-9 |pages=280–321}}</ref> എന്നാൽ അരിസ്റ്റോട്ടിലാവട്ടെ ജൈവവും അല്ലാത്തതുമായ വസ്തുക്കളെ ചില മൂർത്തരൂപങ്ങളുടെ (ideals) അപൂർണ്ണ പതിപ്പുകളായി കണ്ടു.<ref name="Torrey37">{{cite journal | last1=Torrey | first1=H. B. | last2=Felin | first1=F. | title=Was Aristotle an evolutionist? | url=https://archive.org/details/sim_quarterly-review-of-biology_1937-03_12_1/page/1 | journal=The Quarterly Review of Biology | year=1937 | volume=12 | issue=1 | pages=1–18 | jstor=2808399}}</ref><ref name="Hull67">{{cite journal | last1=Hull | first1=D. L. | year=1967 | title=The metaphysics of evolution | journal=The British Journal for the History of Science | volume=3 | issue=4 | pages=309–337 | jstor=4024958}}</ref> ഈ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഒരു മൂർത്തരൂപത്തിന്റെ പ്രായോഗിക ഉദാഹരണം മാത്രമാണ് ഓരോ മൃഗവും. ഈ മൂർത്തരൂപങ്ങളെ ദൈവങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചതുമാണ് എന്ന് കരുതിയിരുന്നു. ഈ ആശയം മധ്യകാല യൂറോപ്പിലും ക്രിസ്തുമതത്തിലും വേരോടുകയും പരിണാമ ചിന്തയ്ക്ക് എതിർ നിൽക്കുകയും ചെയ്തു. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ആധുനികശാസ്ത്രത്തിന്റെ വികസനത്തോടെ അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ തത്ത്വം ഉപേക്ഷിച്ച് നിരീക്ഷണത്തിൽ നിന്നും പ്രകൃതിനിയമങ്ങൾ കണ്ടെത്തുക എന്ന ശൈലിയിലേക്ക് ശാസ്ത്രജ്ഞർ നീങ്ങി. എങ്കിലും 1735-ൽ [[കാൾ ലിനേയസ്]] ജീവികളെ വർഗ്ഗീകരിച്ചതും ജീവിവർഗ്ഗങ്ങളെ ഇത്തരം ദൈവസ്ഥാപിത മൂർത്തരൂപങ്ങളായി സങ്കൽപ്പിച്ചാണ്.<ref>{{cite web|url=http://www.ucmp.berkeley.edu/history/linnaeus.html|title=Carl Linnaeus - berkeley.edu|accessdate=February 11, 2012}}</ref> എന്നാൽ മറ്റു ശാസ്ത്രജ്ഞർ പ്രകൃതിനിയമങ്ങൾ അനുസരിച്ച് സ്പീഷീസുകൾക്ക് മാറ്റം വരുന്നത് ചിന്തിച്ചു തുടങ്ങി. പ്രത്യുൽപ്പാദനത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ ചേർന്ന് ക്രമേണ പുതിയ സ്പീഷീസുകൾ ഉണ്ടായേക്കും എന്ന് മോപ്പെർട്യുയി (Maupertuis) 1751-ൽ എഴുതി.<ref>Bowler, Peter J. 2003. ''Evolution: the history of an idea''. Berkeley, CA. p73&ndash;75</ref> ബ്യുഫോ (Georges Luis Leclerc, Count of Buffon) ആവട്ടെ ജീവികൾ ദൈവികസൃഷ്ടി കഴിഞ്ഞു മാറ്റങ്ങൾക്കും അധഃപതനത്തിനും വിധേയമാകുന്നതായി കരുതി. ഇറാസ്മസ് ഡാർവിൻ ചൂടുരക്തമുള്ള ജീവികൾ എല്ലാം ഒരു സൂക്ഷ്മജീവിയിൽ നിന്നും ഉണ്ടായിരിക്കാം എന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.ucmp.berkeley.edu/history/Edarwin.html|title=Erasmus Darwin - berkeley.edu|accessdate=February 11, 2012}}</ref> 1809-ലെ പരിവർത്തനസിദ്ധാന്തത്തിലൂടെ (Transmutation Theory) ആദ്യമായി ഒരു സമ്പൂർണ്ണ പരിണാമവാദം മുന്നോട്ടു വച്ചത് ഴാൻ ബറ്റീസ്റ്റ് ലമാർക്ക് ആയിരുന്നു. സൂക്ഷ്മജീവികൾ സ്വതജനനത്തിലൂടെ ഉണ്ടായി സമാന്തരപാതകളിലൂടെ പുരോഗതി ലക്‌ഷ്യം വച്ച് പരിണമിച്ച് ജൈവവൈവിധ്യം ഉണ്ടായി എന്ന് അദ്ദേഹം കരുതി.<ref name="Margulis91" /><ref name="Gould02">{{Cite book |last = Gould |first = S.J. |authorlink = Stephen Jay Gould |title = [[The Structure of Evolutionary Theory]] |publisher = Belknap Press ([[Harvard University Press]]) |location = Cambridge |year = 2002 |isbn = 0-674-00613-5 }}</ref> ജീവികളുടെ അവയവങ്ങൾ ഉപയോഗത്തിലൂടെ മെച്ചപ്പെടുന്നു എന്നും അത് പാരമ്പര്യമായി പ്രേഷണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു എന്നും ഉള്ള അദ്ദേഹത്തിൻറെ ചിന്ത പിന്നീട് ലമാർക്കിസം എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു.<ref name="Margulis91">{{cite book |last1 = Margulis |first1 = L. |last2 = Fester |first1 = R. |title = Symbiosis as a source of evolutionary innovation: Speciation and morphogenesis |publisher = The MIT Press |year = 1991 |page = 470 |isbn = 0-262-13269-9 |url = http://books.google.ca/books?id=3sKzeiHUIUQC&pg=PA162&dq=inauthor:%22Lynn+Margulis%22+lamarck#v=onepage&q=inauthor%3A%22Lynn%20Margulis%22%20lamarck&f=false }}</ref><ref name= ImaginaryLamarck>{{Cite book |last = Ghiselin |first = Michael T. |authorlink = Michael Ghiselin|publication-date = September/October 1994 |contribution = Nonsense in schoolbooks: 'The Imaginary Lamarck'|contribution-url =http://www.textbookleague.org/54marck.htm |title = The Textbook Letter |publisher = The Textbook League |url = http://www.textbookleague.org/ |accessdate = January 23, 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last = Magner |first = Lois N. |title = A History of the Life Sciences |edition = Third |publisher = [[Marcel Dekker]], [[CRC Press]] |year = 2002 |isbn = 978-0-203-91100-6 |url = http://books.google.com/?id=YKJ6gVYbrGwC&printsec=frontcover#v=onepage&q }}</ref><ref name="Jablonka07">{{cite journal |last1 = Jablonka |first1 = E. |last2 = Lamb |first2 = M. J. |year = 2007 |title = Précis of evolution in four dimensions |journal = Behavioural and Brain Sciences |volume = 30 |pages = 353–392 |doi = 10.1017/S0140525X07002221 |url = http://journals.cambridge.org/download.php?file=%2FBBS%2FBBS30_04%2FS0140525X07002361a.pdf&code=eb63ecba4b606e8e388169c5ae3c5095 |access-date = 2012-07-19 |archive-date = 2013-05-27 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130527003141/http://journals.cambridge.org/download.php?file=%2FBBS%2FBBS30_04%2FS0140525X07002361a.pdf&code=eb63ecba4b606e8e388169c5ae3c5095 |url-status = dead }}</ref> തത്സമയം ഷോര്ഷ് കുവ്യേ (Georges Cuvier), വില്ല്യം പേയ് ലി തുടങ്ങിയവർ സ്പീഷീസുകളുടെ മാറ്റത്തെ തെളിവില്ലാത്ത ഊഹാപോഹങ്ങൾ എന്ന നിലയിൽ തള്ളിക്കളഞ്ഞു. പേയ് ലിയുടെ നാച്ചുറൽ തിയോളജി (സ്വാഭാവിക ദൈവശാസ്ത്രം) [[ചാൾസ് ഡാർവിൻ|ചാൾസ് ഡാർവിനെ]] സ്വാധീനിച്ച ഒരു വീക്ഷണമായിരുന്നു.<ref name="Darwin91">{{cite book | editor1-last=Burkhardt | editor1-first=F. | editor2-last=Smith | editor2-first=S. |year = 1991 |title = The correspondence of Charles Darwin |volume = 7 |pages = 1858–1859 |publisher = Cambridge University Press |place = Cambridge }}</ref><ref name="Sulloway09">{{cite journal |last1 = Sulloway |first1 = F. J. |year = 2009 |title = Why Darwin rejected intelligent design |url = https://archive.org/details/journal-of-biosciences_2009-06_34_2/page/173 |journal = Journal of Biosciences |volume = 34 |issue = 2 |pages = 173–183 |doi = 10.1007/s12038-009-0020-8 }}</ref><ref name="Dawkins90">{{cite book |last1 = Dawkins |first1 = R. |title = Blind Watchmaker |url = https://archive.org/details/blindwatchmaker0000dawk_v6p3 |year = 1990 |publisher = Penguin Books |isbn = 0-14-014481-1 |page = 368 }}</ref> ===ചാൾസ് ഡാർവിൻ=== [[File:Charles Darwin aged 51.jpg|right|220px|thumb|1842-ൽ ചാൾസ് ഡാർവിൻ തന്റെ ''[[ഒറിജിൻ ഓഫ് സ്പീഷീസ്|ഓൺ ദ ഒറിജിൻ ഓഫ് സ്പീഷീസിന്റെ]]'' ആദ്യ നക്കൽ തയ്യാറാക്കി.<ref name="Darwin09">{{cite book |last1 = Darwin |first1 = F. |title = The foundations of the origin of species, a sketch written in 1942 by Charles Darwin |year = 1909 |publisher = Cambridge University Press |page = 53 |url = http://darwin-online.org.uk/pdf/1909_Foundations_F1555.pdf |access-date = 2012-07-19 |archive-date = 2012-05-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120516200017/http://darwin-online.org.uk/pdf/1909_Foundations_F1555.pdf |url-status = dead }}</ref>]] മാറ്റമില്ലാത്ത സ്പീഷീസുകൾ എന്ന വീക്ഷണത്തിൽ നിന്നും നിർണ്ണായകമായ വ്യതിചലനം ഉണ്ടാക്കിയത് ചാൾസ് ഡാർവിന്റെ പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണം മൂലമുള്ള പരിണാമം എന്ന സിദ്ധാന്തമാണ്‌. ജനസംഖ്യാ വർദ്ധനയെപ്പറ്റിയുള്ള [[തോമസ്‌ റോബർട്ട് മാൽതുസ്‌|തോമസ്‌ റോബർട്ട് മാൽതുസിന്റെ]] ലേഖനം വായിച്ച ഡാർവിൻ, മറ്റു ജീവികളിലും ജനപ്പെരുപ്പം അതിജീവനത്തിനുള്ള സമരത്തിൽ എത്തുന്നു എന്നും അത് അതിജീവനത്തിനുതകുന്ന വൈവിധ്യങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത ജീവികളുടെ നാശത്തിനു കാരണമാകുന്നു എന്നും ചിന്തിച്ചു. വിഭവങ്ങളുടെ പരിമിതികൾ മൂലം ഓരോ തലമുറയിലും ധാരാളം ജീവികൾ നശിക്കുന്നു. ഇതുവഴി സാഹചര്യങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ച് ജീവികൾ വിവിധ രീതിയിൽ അനുകൂലനങ്ങൾ ഉണ്ടായി വ്യത്യസ്ത ജീവികൾ ആയേക്കാം.<ref name="Sober09">{{cite journal |last1 = Sober |first1 = E. |year = 2009 |title = Did Darwin write the origin backwards? |journal = Proceedings of the National Academy of Sciences |volume = 106 |issue = S1 |pages = 10048–10055 |doi = 10.1073/pnas.0901109106 |url = http://www.pnas.org/content/106/suppl.1/10048.full.pdf+html |bibcode = 2009PNAS..10610048S |access-date = 2012-07-19 |archive-date = 2012-11-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121124020127/http://www.pnas.org/content/106/suppl.1/10048.full.pdf+html |url-status = dead }}</ref><ref>Mayr, Ernst (2001) ''What evolution is''. Weidenfeld & Nicolson, London. p165</ref><ref>{{cite book |author = Bowler, Peter J. |title = Evolution: the history of an idea |url = https://archive.org/details/evolutionhistory0000bowl_n7y8 |publisher = University of California Press |location = Berkeley |year = 2003 |pages = [https://archive.org/details/evolutionhistory0000bowl_n7y8/page/145 145]–146 |isbn = 0-520-23693-9 |oclc = |doi = }} page 147"</ref><ref>{{cite journal |doi = 10.1086/282646 |author = Sokal RR, Crovello TJ |title = The biological species concept: A critical evaluation |journal = The American Naturalist |volume = 104 |issue = 936 |pages = 127–153 |year = 1970 |pmid = |url = http://hymenoptera.tamu.edu/courses/ento601/pdf/Sokal_Crovello_1970.pdf |format = PDF |jstor = 2459191 |access-date = 2012-07-19 |archive-date = 2011-07-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110715111243/http://hymenoptera.tamu.edu/courses/ento601/pdf/Sokal_Crovello_1970.pdf |url-status = dead }}</ref> 1838 മുതൽ ഡാർവിൻ പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണം എന്ന ഈ ആശയം വികസിപ്പിച്ചു വന്നു. എന്നാൽ 1858 ൽ ആൽഫ്രെഡ് റസ്സൽ വാലസ് സമാനമായ ആശയം ഉൾക്കൊള്ളിച്ച് ഡാർവിന് തന്റെ ലേഖനം അയക്കുകയും തുടർന്ന് ഇരുവരുടെയും ലേഖനങ്ങൾ ലിന്നെയൻ സൊസൈറ്റിക്ക് സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite journal |author = Wallace, A |url = http://darwin-online.org.uk/content/frameset?itemID=F350&viewtype=text&pageseq=1 |title = On the Tendency of Species to form Varieties and on the Perpetuation of Varieties and Species by Natural Means of Selection |journal = Journal of the Proceedings of the Linnean Society of London. Zoology |volume = 3 |issue = 2 |year = 1858 |pages = 53–62 |accessdate = May 13, 2007 |doi = 10.1111/j.1096-3642.1858.tb02500.x |ref = harv }}</ref> തുടർന്ന് 1859-ൽ വംശോൽപ്പത്തി (Origin of Species) എന്ന പുസ്തകത്തിലൂടെ ഡാർവിൻ പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണത്തെ വിശദമായും അനേകം തെളിവുകളോടെയും വിശദീകരിക്കുക വഴി ഡാർവിനിയൻ പരിണാമത്തിനു വ്യാപകമായ സ്വീകാര്യത ലഭിച്ചു. തോമസ്‌ ഹെൻറി ഹക്സ്‌ലി ഡാർവിന്റെ ആശയത്തെ മനുഷ്യരിൽ പ്രയോഗിക്കുകയും ശക്തമായ തെളിവുകൾ നിരത്തി മനുഷ്യരുടെയും ആൾക്കുരങ്ങുകളുടെയും പൊതു പാരമ്പര്യമെന്ന നിഗമനത്തിൽ എത്തുകയും ചെയ്തു. മനുഷ്യരുടെ പ്രകൃതിയിലെ പ്രത്യേകസ്ഥാനം നിഷേധിച്ചത് മൂലം ഇതിന് എതിർപ്പ് നേരിടേണ്ടി വന്നു.<ref>{{cite web |url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/277746/T-H-Huxley |title = Encyclopædia Britannica Online |publisher = Britannica.com |date = |accessdate = January 11, 2012 }}</ref> പാരമ്പര്യ പ്രേഷണത്തിന്റെ കൃത്യമായ വിവരങ്ങളും പുതിയ ശാരീരിക സ്വഭാവങ്ങളുടെ ഉദയവും ഡാർവിന് ഒരു സമസ്യയായിരുന്നു. ഇതിനായി ഡാർവിൻ പാൻജനസിസ് എന്ന ഒരു ആശയം മുന്നോട്ടു വച്ചു.<ref name="Liu09">{{cite journal |last1 = Liu |first1 = Y. S. |last2 = Zhou |first2 = X. M. |last3 = Zhi |first3 = M. X. |last4 = Li |first4 = X. J. |last5 = Wan |first5 = Q. L. |title = Darwin's contributions to genetics |journal = J Appl Genet |volume = 50 |issue = 3 |pages = 177–184 |year = 2009 |url = http://jay.up.poznan.pl/JAG/pdfy/2009_Volume_50/2009_Volume_50_3-177-184.pdf |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120330163705/http://jay.up.poznan.pl/JAG/pdfy/2009_Volume_50/2009_Volume_50_3-177-184.pdf |archivedate = 2012-03-30 |access-date = 2012-07-21 |url-status = dead }}</ref> എന്നാൽ 1865-ൽ [[ഗ്രിഗർ മെൻഡൽ]] തന്റെ സസ്യപരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ പാരമ്പര്യ നിയമങ്ങളും പിന്നീട് ജീനുകൾ എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ട പാരമ്പര്യകണികകളും കണ്ടെത്തി. മെൻഡലിന്റെ നിയമങ്ങൾ പാൻജനസിസിനെ മൊത്തമായിത്തന്നെ കാലഹരണപ്പെടുത്തി.<ref name=Weiling>{{cite journal |author = Weiling F |title = Historical study: Johann Gregor Mendel 1822–1884 |journal = Am. J. Med. Genet. |volume = 40 |issue = 1 |pages = 1–25; discussion 26 |year = 1991 |pmid = 1887835 |doi = 10.1002/ajmg.1320400103 |ref = harv }}</ref> പ്രത്യുൽപ്പാദനകോശങ്ങളും ശാരീരികകോശങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സുപ്രധാനമായ തിരിവ് ശ്രദ്ധിച്ചതും പാരമ്പര്യവഹനത്തിൽ മറ്റു ശാരീരികകോശങ്ങൾക്ക് പങ്കില്ല എന്ന് കണ്ടെത്തിയതും ഓഗസ്റ്റ്‌ വൈസ്മാൻ ആണ്. യൂഗോ ഡെ വ്രീ (Hugo de Vries) മുന്നോട്ടു വച്ച മ്യൂട്ടേഷൻ സിദ്ധാന്തം കുറച്ചു കാലം ഡാർവിനിസ്ടുകളും ഡെ വ്രീസിനെ പിന്തുണച്ചവരും ആയി ആവശ്യമില്ലാത്ത ഒരു വിരുദ്ധതയ്ക്ക് ഇടയാക്കി.<ref name="Gould02"/><ref>{{cite book |author = [[Will Provine]] |title = The Origins of Theoretical Population Genetics |url = https://archive.org/details/originsoftheoret00prov |year = 1971 |isbn = 0-226-68464-4 |publisher = University of Chicago Press }}</ref><ref>Stamhuis, Meijer and Zevenhuizen. [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10439561?dopt=Citation ''Hugo de Vries on heredity, 1889–1903. Statistics, Mendelian laws, pangenes, mutations.''], Isis. 1999 Jun;90(2):238-67.</ref> എന്നാൽ ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടോടെ പോപ്പുലേഷൻ ജനടിക്സിന്റെ വികാസത്തിന് ചുക്കാൻ പിടിച്ച J.B.S. ഹാൽഡെയ്ൻ, സെവാൽ റൈറ്റ്, റൊണാൾഡ് ഫിഷർ തുടങ്ങിയവർ പ്രകൃതിനിർദ്ധാരണത്തിന് സുസ്ഥിരമായ ഒരു ഗണിതശാസ്ത്ര അടിത്തറ ഉണ്ടാക്കിയെടുത്തു. ഡാർവിനിസവും മ്യൂട്ടെഷനുകളും മെൻഡലിയൻ പാരമ്പര്യശാസ്ത്രവും തമ്മിൽ ഉടലെടുത്ത വിയോജിപ്പ് അതോടെ പരിഹരിക്കപ്പെട്ടു.<ref>Quammen, D. (2006). [http://www.nytimes.com/2006/08/27/books/review/Desmond.t.html?n=Top/Reference/Times%20Topics/People/D/Darwin,%20Charles%20Robert ''The reluctant Mr. Darwin: An intimate portrait of Charles Darwin and the making of his theory of evolution.''] New York, NY: W.W. Norton & Company.</ref> ===ആധുനിക പരിണാമ സംശ്ലേഷണം=== ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി ഇരുപതുകളിലും മുപ്പതുകളിലും രൂപമെടുത്ത ആധുനിക പരിണാമ സംശ്ലേഷണം (Modern Evolutionary Synthesis) പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണത്തെയും മ്യൂട്ടേഷൻ സിദ്ധാന്തത്തെയും മെൻഡലിയൻ പാരമ്പര്യശാസ്ത്രത്തെയും പൂർണ്ണമായി ഐക്യപ്പെടുത്തി ബയോളജിയൊട്ടാകെ പ്രയോഗിക്കാൻ യോഗ്യമാക്കി. ആധുനികസംശ്ലേഷണത്തിന് ഫോസിലുകളിലെയും സ്പീഷീസുകളിലെയും ഭ്രൂണശാസ്ത്രത്തിലെയും വരെ പല പ്രത്യേകതകളും വിശദീകരിക്കാൻ സാധിച്ചു.<ref name="Gould02"/><ref>{{cite book |last = Bowler |first = Peter J. |authorlink = Peter J. Bowler |year = 1989 |title = The Mendelian Revolution: The Emergence of Hereditarian Concepts in Modern Science and Society |url = https://archive.org/details/mendelianrevolut0000bowl |publisher = Johns Hopkins University Press |location = Baltimore |isbn = 978-0-8018-3888-0 }}</ref> ജെയിംസ് വാട്സന്റെയും ഫ്രാൻസിസ് ക്രിക്കിന്റെയും 1953 ലെ DNA കണ്ടെത്തൽ പാരമ്പര്യത്തിന് ഭൌതികഅടിത്തറ നൽകി.<ref name="Watson53">{{cite journal |last1 = Watson |first1 = J. D. |last2 = Crick |first2 = F. H. C. |title = Molecular structure of nucleic acids: A structure for deoxyribose nucleic acid |journal = Nature |volume = 171 |pages = 737–738 |doi = 10.1038/171737a0 |url = http://profiles.nlm.nih.gov/SC/B/B/Y/W/_/scbbyw.pdf |bibcode = 1953Natur.171..737W |issue = 4356 |pmid = 13054692 }}</ref> ജനിതകവും ശരീരവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെപ്പറ്റി തന്മാത്രാ ജീവശാസ്ത്രം (Molecular Biology) കൂടുതൽ വെളിപ്പെടുത്തി. പരിണാമശ്രേണികളുടെ പഠനം (Phylogenetic Systematics) വികസിച്ച് വംശവൃക്ഷങ്ങളുടെ ഉപയോഗത്തിലൂടെ പരീക്ഷണവിധേയമാക്കാവുന്ന താരതമ്യാധിഷ്ടിതമായ പരിണാമമാതൃകകൾ ഉണ്ടാക്കി.<ref name="Hennig99">{{cite book |last1 = Hennig |first1 = W. |last2 = Lieberman |first2 = B. S. |title = Phylogenetic systematics |page = 280 |publisher = University of Illinois Press |edition = New edition (Mar 1, 1999) |isbn = 0-252-06814-9 |year = 1999 |url = http://books.google.ca/books?id=xsi6QcQPJGkC&printsec=frontcover&dq=phylogenetic+systematics#v=onepage&q&f=false }}</ref><ref name="Wiley11">{{cite book |title = Phylogenetics: Theory and practice of phylogenetic systematics |url = https://archive.org/details/phylogeneticsthe00wile_029 |year = 2011 |edition = 2nd |publisher = Wiley-Blackwell |page = [https://archive.org/details/phylogeneticsthe00wile_029/page/n407 390] |doi = 10.1002/9781118017883.fmatter }}</ref> "പരിണാമത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിലല്ലാതെ ജീവശാസ്ത്രത്തിൽ ഒന്നിനും അർത്ഥമില്ല" എന്ന് 1973-ൽ തിയോഡോഷ്യസ് ഡോബ്ഷാൻസ്കി പറഞ്ഞത് പ്രകൃതിചരിത്രത്തിലെ ചിതറിക്കിടക്കുന്നത് എന്ന് ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ തോന്നിയ വിവരങ്ങളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുകയും പല കാര്യങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുകയും പ്രവചിക്കുകയും ചെയ്യാനുള്ള ആധുനിക പരിണാമസിദ്ധാന്തത്തിന്റെ കഴിവിനെ ഉദ്ദേശിച്ചാണ്.<ref name="Dobzhansky73">{{cite journal |last1 = Dobzhansky |first1 = T. |year = 1973 |title = Nothing in biology makes sense except in the light of evolution |journal = The American Biology Teacher |volume = 35 |issue = 3 |pages = 125–129 |url = http://img.signaly.cz/upload/1/0/9a462eb6be1ed7828f57a184cde3c0/Dobzhansky.pdf |access-date = 2012-07-21 |archive-date = 2018-10-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20181004065506/http://img.signaly.cz/upload/1/0/9a462eb6be1ed7828f57a184cde3c0/Dobzhansky.pdf |url-status = dead }}</ref> ==പാരമ്പര്യസ്വഭാവങ്ങളുടെ പ്രേഷണം== [[File:ADN static.png|thumb|right|upright|ഫോസ്ഫേറ്റ്-ഷുഗർ ചങ്ങലകളെ ന്യൂക്ലിയോ-ബേസുകൾ കൂട്ടിയിണക്കിയ ഇരട്ടഗോവണി രൂപത്തിലുള്ള [[ഡി.എൻ.എ.]]-യുടെ തന്മാത്രാഘടന]] ജീവികളിൽ പരിണാമം സംഭവിക്കുന്നത്‌ പാരമ്പര്യസ്വഭാവങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ മൂലമാണ്. കണ്ണിന്റെ നിറം പാരമ്പര്യ സ്വഭാവത്തിന് ഒരു ഉദാഹരണമാണ്.<ref>{{cite journal |author = Sturm RA, Frudakis TN |title = Eye colour: portals into pigmentation genes and ancestry |url = https://archive.org/details/sim_trends-in-genetics_2004-08_20_8/page/n6 |journal = Trends Genet. |volume = 20 |issue = 8 |pages = 327–32 |year = 2004 |pmid = 15262401 |doi = 10.1016/j.tig.2004.06.010 |ref = harv }}</ref> പാരമ്പര്യസ്വഭാവങ്ങൾ ജീനുകളാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു ജീവിയുടെ ജീനോമിലെ ജീനുകളുടെ ആകെത്തുകയാണ് അതിന്റെ ജീനോടൈപ്പ്.<ref name=Pearson_2006>{{cite journal |author = Pearson H |title = Genetics: what is a gene? |url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2006-05-25_441_7092/page/398 |journal = Nature |volume = 441 |issue = 7092 |pages = 398–401 |year = 2006 |pmid = 16724031 |doi = 10.1038/441398a |ref = harv |bibcode = 2006Natur.441..398P }}</ref> ഒരു ജീവിയുടെ ശാരീരികഘടനയുടെയും സ്വഭാവത്തിന്റെയും ആകെത്തുകയാണ് അതിന്റെ ഫീനോടൈപ്പ്. ഇത് ഉണ്ടാകുന്നത് ജീനോടൈപ്പും ചുറ്റുപാടുകളും തമ്മിലുള്ള ഇടപെടലിലൂടെയാണ്.<ref>{{cite journal |author = Visscher PM, Hill WG, Wray NR |title = Heritability in the genomics era—concepts and misconceptions |journal = Nat. Rev. Genet. |volume = 9 |issue = 4 |pages = 255–66 |year = 2008 |pmid = 18319743 |doi = 10.1038/nrg2322 |ref = harv }}</ref> അതിനാൽത്തന്നെ ഫെനോടൈപ്പിൽ ഉള്ള പല പ്രത്യേകതകളും പാരമ്പര്യമായി കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നില്ല. ഉദാഹരണത്തിന് വെയിലേറ്റു തൊലി ഇരുളുന്നത് ഫീനോടൈപ്പിലെ മാത്രം മാറ്റമാണ്. അതിനാൽത്തന്നെ കരുവാളിപ്പ് ഒരാളുടെ കുട്ടികളിലേക്ക് പകരുന്നില്ല. എന്നാൽ ജന്മനാ ഇരുണ്ട തൊലിയും എളുപ്പത്തിൽ തൊലി ഇരുളുന്ന സ്വഭാവവും ജീനോടൈപ്പിൽ ഉള്ള പ്രത്യേകതകൾ ആകയാൽ അവ പാരമ്പര്യമായി കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പാരമ്പര്യപ്രത്യേകതകൾ ജനിതക വിവരം അടങ്ങിയ DNA തന്മാത്ര വഴി കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref name=Pearson_2006/> DNA നാല് തരം ബേസുകൾ (bases) അടങ്ങിയ നീണ്ട ഒരു പോളിമർ തന്മാത്രയാണ്. അക്ഷരങ്ങൾ ചേർന്ന് ഒരു വാക്യം ഉണ്ടാകുന്നത് പോലെ അടുത്തടുത്തുള്ള ഓരോ കൂട്ടം ബേസുകളുടെ വിന്യാസങ്ങളിൽ ജനിതകവിവരങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഒരു കോശം വിഭജിക്കുമ്പോൾ അതിലെ DNA പകർത്തപ്പെട്ട് ഓരോ പകർപ്പ് ഓരോ പുത്രീകോശത്തിനും കിട്ടുന്നു. ഓരോ പ്രത്യേക പ്രായോഗിക കാര്യം ചെയ്യുന്ന ബേസുകളുടെ വിന്യാസത്തിനെയും ഓരോ ജീൻ എന്ന് പറയുന്നു. വ്യത്യസ്ത ജീനുകൾക്ക് വ്യത്യസ്ത ബേസ് വിന്യാസമാണ് ഉള്ളത്. ഒരു കോശത്തിനുള്ളിൽ ഓരോ നീണ്ട DNA ഇഴയെയും ചുരുണ്ടുകൂടിയ അവസ്ഥയിൽ ഇരിക്കുന്നതിനെ ക്രോമസോം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഒരു ക്രോമസോമിൽ ഒരു പ്രത്യേക ബേസ് വിന്യാസം (ജീൻ) ഇരിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് അതിന്റെ ലോക്കസ് (locus). പല വ്യക്തികളിൽ ഒരേ ലോക്കസിലെ ബേസ് വിന്യാസങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമാകാം. ഇങ്ങനെ ഒരേ ലോക്കസിൽ ഇരിക്കുന്ന വ്യത്യസ്ത ആളുകളിലെ വ്യത്യസ്ത ബേസ് വിന്യാസങ്ങളെ അല്ലീലുകൾ (alleles) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഒരു DNA ബേസ് വിന്യാസം മ്യൂട്ടേഷനിലൂടെ മാറിയാൽ പുതിയ അല്ലീലുകൾ ഉണ്ടാകുന്നു. ഇങ്ങനെ ഒരു ജീനിൽ മ്യൂട്ടേഷൻ ഉണ്ടായി പുതിയ അല്ലീൽ ഉണ്ടായാൽ അത് ആ ജീൻ നിയന്ത്രിക്കുന്ന സ്വഭാവത്തെ മാറ്റി ഫീനോടൈപ്പിനെ മാറ്റാം.<ref name=Futuyma>{{cite book |last = Futuyma |first = Douglas J. |authorlink = Douglas J. Futuyma |year = 2005 |title = Evolution |url = https://archive.org/details/evolution0000futu |publisher = Sinauer Associates, Inc |location = Sunderland, Massachusetts |isbn = 0-87893-187-2 }}</ref> പ്രായോഗികമായി മിക്ക സ്വഭാവങ്ങളും സങ്കീർണ്ണവും ഒന്നിലധികം ജീനുകളുടെ ഇടപെടൽ മൂലം ഉണ്ടാവുന്നവയും ആണ്.<ref>{{cite journal |author = Phillips PC |title = Epistasis—the essential role of gene interactions in the structure and evolution of genetic systems |journal = Nat. Rev. Genet. |volume = 9 |issue = 11 |pages = 855–67 |year = 2008 |pmid = 18852697 |doi = 10.1038/nrg2452 |pmc = 2689140 |ref = harv }}</ref><ref name=Lin>{{cite journal |author = Wu R, Lin M |title = Functional mapping&nbsp;– how to map and study the genetic architecture of dynamic complex traits |journal = Nat. Rev. Genet. |volume = 7 |issue = 3 |pages = 229–37 |year = 2006 |pmid = 16485021 |doi = 10.1038/nrg1804 |ref = harv }}</ref> ജനിതകേതരമായ പാരമ്പര്യപ്രേഷണവും (Epigenetics) ഉണ്ടെങ്കിലും<ref name="Jablonk09">{{cite journal |last1 = Jablonka |first1 = E. |last2 = Raz |first2 = G. |title = Transgenerational epigenetic inheritance: Prevalence, mechanisms and implications for the study of heredity and evolution. |journal = The Quarterly Review of Biology |volume = 84 |issue = 2 |pages = 131–176 |year = 2009 |url = http://compgen.unc.edu/wiki/images/d/df/JablonkaQtrRevBio2009.pdf |pmid = 19606595 |doi = 10.1086/598822 |access-date = 2012-07-21 |archive-date = 2011-07-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110715111243/http://compgen.unc.edu/wiki/images/d/df/JablonkaQtrRevBio2009.pdf |url-status = dead }}</ref> അവയ്ക്ക് ജനിതക പാരമ്പര്യപ്രേഷണത്തിനെ അപേക്ഷിച്ച് പരിമിതമായ പ്രസക്തിയേ ഉള്ളൂ. ==ജനിതക വ്യതിയാനങ്ങളുടെ കാരണങ്ങൾ== {{Multiple image|direction=vertical|align=right|image1=Biston.betularia.7200.jpg |image2=Biston.betularia.f.carbonaria.7209.jpg|width=200| caption1=വെളുത്ത [[peppered moth|പെപ്പേഡ് മോത്ത്]] |caption2=[[peppered moth evolution|പരിണമിച്ച]] കറുത്ത തരം}} ഒരു വ്യക്തിഗത ജീവിയുടെ ഫീനോടൈപ്പ് അതിന്റെ ജീനോടൈപ്പിനെയും അത് ജീവിച്ചിട്ടുള്ള പരിസ്ഥിതിയെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. പക്ഷെ ഒരു ജീവിസമൂഹത്തിലെ ഫീനോടൈപ്പുകളുടെ പരസ്പര വ്യത്യാസങ്ങളുടെ ഒരു നല്ല പങ്ക് ജീനോടൈപ്പുകളുടെ വ്യത്യാസം മൂലമാണ്.<ref name=Lin/> ഈ ജനിതകവ്യതിയാനങ്ങളിൽ കാലക്രമേണ ഉള്ള മാറ്റമാണ് പരിണാമം എന്ന് ആധുനിക പരിണാമ സംശ്ലേഷണം പരിണാമത്തെ നിർവചിക്കുന്നു. അതായത് ഒരു അല്ലീലിന്റെ സമൂഹത്തിലെ ആവൃത്തി ആ ജീനിന്റെ തന്നെ മറ്റ് അല്ലീലുകളെ അപേക്ഷിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടൽ ആണ് പരിണാമം. ഒരു അല്ലീൽ സ്ഥിരപ്പെടുമ്പോൾ (fixation), അതായത് മറ്റെല്ലാ അല്ലീലുകളും ആ സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, ആ ജീനിലെ ജനിതക വ്യതിയാനം ഇല്ലാതാകുന്നു.<ref name=Amos>{{cite journal |author = Harwood AJ |title = Factors affecting levels of genetic diversity in natural populations |journal = Philos. Trans. R. Soc. Lond., B, Biol. Sci. |volume = 353 |issue = 1366 |pages = 177–86 |year = 1998 |pmid = 9533122 |pmc = 1692205 |doi = 10.1098/rstb.1998.0200 |last2 = Harwood |first2 = J |ref = harv }}</ref> ഒരു ജീവിസമൂഹത്തിൽ ആവശ്യത്തിനു ജനിതക വ്യതിയാനം ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ പ്രകൃതിനിർദ്ധാരണം വഴി പരിണാമം സംഭവിക്കുകയുള്ളൂ. മെൻഡെലിയൻ ജനിതകശാസ്ത്രത്തിനു മുൻപ് ഉണ്ടായിരുന്ന ഒരു നിഗമനം പാരമ്പര്യങ്ങൾ ലയിക്കുന്നു എന്നായിരുന്നു. പാരമ്പര്യങ്ങൾ ലയിച്ചെങ്കിൽ വ്യതിയാനങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് ഇല്ലാതാകുകയും പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണം അസാധ്യമാകുകയും ചെയ്യും. എന്നാൽ മെൻഡെലിയൻ പാരമ്പര്യസിദ്ധാന്തം അനുസരിച്ച് ഹാർഡി-വൈൻബെർഗ് തത്ത്വം വ്യതിയാനങ്ങൾ എങ്ങനെ നില നിൽക്കുന്നു എന്ന് വിശദീകരിക്കുന്നു. ഇത് അനുസരിച്ച് നിർദ്ധാരണവും മ്യൂട്ടേഷനും കുടിയേറ്റവും ജനടിക് ഡ്രിഫ്ടും (genetic drift) ഇല്ലാത്തിടത്തോളം ഒരു സമൂഹത്തിലെ അല്ലീൽ ആവൃത്തികൾ മാറാതെ സ്ഥിരമായി തുടരും.<ref name="Ewens W.J. 2004">{{cite book |author = Ewens W.J. |year = 2004 |title = Mathematical Population Genetics (2nd Edition) |url = https://archive.org/details/mathematicalpopu0000ewen_u3t1 |publisher = Springer-Verlag, New York |isbn = 0-387-20191-2 }}</ref> ജനിതക മ്യൂട്ടെഷനുകളും ജീവികളുടെ കുടിയേറ്റവും ഒക്കെ ജനിതക വ്യതിയാനം ഉണ്ടാക്കുന്നെങ്കിലും ഒരു സമൂഹത്തിലെ ജീവികളുടെ ജീനോമിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും സമമായിരിക്കും.<ref>{{cite journal |author = Butlin RK, Tregenza T |title = Levels of genetic polymorphism: marker loci versus quantitative traits |journal = Philos. Trans. R. Soc. Lond., B, Biol. Sci. |volume = 353 |issue = 1366 |pages = 187–98 |year = 1998 |pmid = 9533123 |pmc = 1692210 |doi = 10.1098/rstb.1998.0201 |ref = harv }}</ref> പക്ഷെ ജീനോടൈപ്പിലെ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങൾ പോലും ഫീനോടൈപ്പിലെ വലിയ മാറ്റങ്ങൾക്ക് കാരണമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന് മനുഷ്യരും ചിമ്പാൻസികളും തമ്മിൽ ഏകദേശം അഞ്ചു ശതമാനത്തോളം ജനിതക വ്യത്യാസമേ ഉള്ളൂ.<ref>{{cite journal |author = Wetterbom A, Sevov M, Cavelier L, Bergström TF |title = Comparative genomic analysis of human and chimpanzee indicates a key role for indels in primate evolution |url = https://archive.org/details/sim_journal-of-molecular-evolution_2006-11_63_5/page/682 |journal = J. Mol. Evol. |volume = 63 |issue = 5 |pages = 682–90 |year = 2006 |pmid = 17075697 |doi = 10.1007/s00239-006-0045-7 |ref = harv }}</ref> ====മ്യൂട്ടേഷൻ (ഉൽപ്പരിവർത്തനം)==== [[File:Gene-duplication.svg|thumb|100px|right|ഒരു ക്രോമസോമിന്റെ ഒരു ഭാഗം ഇരട്ടിക്കുന്നു.]] ഒരു കോശത്തിന്റെ ജീനോമിലെ DNA യുടെ വിന്യാസത്തിലെ മാറ്റങ്ങളാണ് മ്യൂട്ടേഷനുകൾ (ഉൽപ്പരിവർത്തനങ്ങൾ). ഒരു മ്യൂട്ടേഷൻ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അത് ഒന്നുകിൽ ഫലം ഒന്നും ഇല്ലാത്തതാവാം, ആ ജീനിന്റെ ഉൽപ്പന്നത്തെ വ്യത്യാസപ്പെടുത്തുന്നത് ആവാം, അതുമല്ലെങ്കിൽ ആ ജീനിന്റെ പ്രവർത്തനം നിലയ്ക്കാൻ കാരണമാക്കാം. ഡ്രോസോഫില ഈച്ചകളിൽ നടത്തിയ പഠനങ്ങളിൽ ഒരു ജീൻ ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രോട്ടീൻ മ്യൂട്ടേഷൻ മൂലം മാറിയാൽ ഏകദേശം 70% തവണയും അത് ദോഷകരമായിരുന്നു എന്ന് കണ്ടെത്തി. ബാക്കി ഒന്നുകിൽ ഫലരഹിതമോ അല്ലെങ്കിൽ ചെറിയ ഗുണഫലം ഉള്ളതോ ആയിരുന്നു.<ref>{{cite journal |author = Sawyer SA, Parsch J, Zhang Z, Hartl DL |title = Prevalence of positive selection among nearly neutral amino acid replacements in Drosophila |journal = Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume = 104 |issue = 16 |pages = 6504–10 |year = 2007 |pmid = 17409186 |doi = 10.1073/pnas.0701572104 |pmc = 1871816 |ref = harv |bibcode = 2007PNAS..104.6504S }}</ref> മ്യൂട്ടേഷനുകൾ മൂലം ഒരു ക്രോമസോമിന്റെ വലിയ ഭാഗങ്ങൾ ഇരട്ടിക്കപ്പെടാം. അത് ഒരു ജീനിന്റെ ഒരു അധിക കോപ്പി ജീനോമിൽ ഉണ്ടാക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal |doi = 10.1038/nrg2593 |pmid = 19597530 |volume = 10 |issue = 8 |pages = 551–564 |last = Hastings |first = P J |title = Mechanisms of change in gene copy number |journal = Nature Reviews. Genetics |year = 2009 |last2 = Lupski |first2 = JR |last3 = Rosenberg |first3 = SM |last4 = Ira |first4 = G |pmc = 2864001 |ref = harv }}</ref> ഇത്തരം ഇരട്ടിപ്പുകൾ ആണ് പുതിയ ജീനുകൾ ഉണ്ടാകാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന ഘടകം.<ref>{{cite book |last = Carroll SB, Grenier J, Weatherbee SD |title = From DNA to Diversity: Molecular Genetics and the Evolution of Animal Design. Second Edition |url = https://archive.org/details/fromdnatodiversi0000carr |publisher = Blackwell Publishing |year = 2005 |location = Oxford |isbn = 1-4051-1950-0 |author = Sean B. Carroll; Jennifer K. Grenier; Scott D. Weatherbee. }}</ref> നല്ലൊരു പങ്കു ജീനുകളും ഇങ്ങനെ ഒരു പൊതു പൂർവിക ജീനിൽ നിന്നും ഇരട്ടിപ്പും മ്യൂട്ടേഷനും മൂലം രൂപമെടുത്ത ജീൻ കുടുംബങ്ങളിൽ (gene families) പെടുന്നു.<ref>{{cite journal |author = Harrison P, Gerstein M |title = Studying genomes through the aeons: protein families, pseudogenes and proteome evolution |url = https://archive.org/details/journal-of-molecular-biology_2002-05-17_318_5/page/1155 |journal = J Mol Biol |volume = 318 |issue = 5 |pages = 1155–74 |year = 2002 |pmid = 12083509 |doi = 10.1016/S0022-2836(02)00109-2 |ref = harv }}</ref> ഉദാഹരണത്തിന് മനുഷ്യന്റെ കണ്ണിലെ പ്രകാശസംവേദനഘടനകൾ നാല് ജീനുകളാൽ തീരുമാനിക്കപ്പെടുന്നു, മൂന്നെണ്ണം നിറങ്ങൾക്കും ഒരെണ്ണം രാത്രി കാഴ്ചയ്ക്കും. ഈ നാലെണ്ണവും ഒരേ പൂർവിക ജീനിൽ നിന്നും ജന്മമെടുത്തതാണ്.<ref>{{cite journal |author = Bowmaker JK |title = Evolution of colour vision in vertebrates |journal = Eye (London, England) |volume = 12 |issue = Pt 3b |pages = 541–7 |year = 1998 |pmid = 9775215 |ref = harv |doi = 10.1038/eye.1998.143 }}</ref> ഒരു ജീൻ പകർത്തപ്പെട്ട ശേഷം മ്യൂട്ടെഷന് വിധേയമായാൽ പുതിയ ജീൻ ഉണ്ടാവാം എന്ന് പറഞ്ഞു. പകർപ്പ് ഉണ്ടായാൽ ഇത് എളുപ്പമാകാൻ കാരണം ഒരു കോപ്പി മ്യൂട്ടേഷൻ സംഭവിച്ച് പുതിയ ഫലം ഉണ്ടാക്കുമ്പോഴും രണ്ടാമത്തെ കോപ്പി പഴയ ജോലി തുടരുന്നത് ആണ്.<ref>{{cite journal |doi = 10.1101/gr.9.4.317 |author = Gregory TR, Hebert PD |title = The modulation of DNA content: proximate causes and ultimate consequences |url = http://genome.cshlp.org/content/9/4/317.full |journal = Genome Res. |volume = 9 |issue = 4 |pages = 317–24 |year = 1999 |pmid = 10207154 |ref = harv }}</ref><ref>{{cite journal |author = Hurles M |title = Gene duplication: the genomic trade in spare parts |journal = PLoS Biol. |volume = 2 |issue = 7 |pages = E206 |year = 2004 |pmid = 15252449 |pmc = 449868 |doi = 10.1371/journal.pbio.0020206 |ref = harv }}</ref> ഇനി ഫലം ഒന്നും ഇല്ലാതിരുന്ന (non-coding) DNA ഭാഗത്ത് മ്യൂട്ടേഷൻ ഉണ്ടായി തീർത്തും പുതിയ ജീനുകളും ഉണ്ടാവാം.<ref>{{cite journal |title = The evolution and functional diversification of animal microRNA genes |author = Liu N, Okamura K, Tyler DM |journal = Cell Res. |year = 2008 |volume = 18 |pages = 985–96 |doi = 10.1038/cr.2008.278 |url = http://www.nature.com/cr/journal/v18/n10/full/cr2008278a.html |pmid = 18711447 |issue = 10 |pmc = 2712117 |ref = harv }}</ref><ref>{{cite journal |author = Siepel A |title = Darwinian alchemy: Human genes from noncoding DNA |journal = Genome Res. |volume = 19 |issue = 10 |pages = 1693–5 |year = 2009 |pmid = 19797681 |doi = 10.1101/gr.098376.109 |url = http://genome.cshlp.org/content/19/10/1693.full |pmc = 2765273 |ref = harv }}</ref> പല ജീനുകളുടെ ചെറിയ ഭാഗങ്ങൾ ഇരട്ടിക്കപ്പെട്ടിട്ട് ആ കഷണങ്ങൾ ഒന്നിച്ചും പുതിയ ജീനുകൾ ഉണ്ടാകാം.<ref>{{cite journal |author = Orengo CA, Thornton JM |title = Protein families and their evolution-a structural perspective |journal = Annu. Rev. Biochem. |volume = 74 |issue = 1 |pages = 867–900 |year = 2005 |pmid = 15954844 |doi = 10.1146/annurev.biochem.74.082803.133029 |ref = harv }}</ref><ref>{{cite journal |author = Long M, Betrán E, Thornton K, Wang W |title = The origin of new genes: glimpses from the young and old |journal = Nat. Rev. Genet. |volume = 4 |issue = 11 |pages = 865–75 |year = 2003 |pmid = 14634634 |doi = 10.1038/nrg1204 |ref = harv }}</ref> ഇങ്ങനെയുള്ള കഷണങ്ങളിൽ ഉള്ള പ്രോട്ടീൻ ഡൊമെയിനുകൾ (domains) സ്വതന്ത്രമായ പ്രവർത്തനശേഷി പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. ഇവ തമ്മിൽ വിവിധരീതിയിൽ ഒന്നിക്കുമ്പോൾ സങ്കീർണ്ണവും പുതിയതും ആയ ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാവാം.<ref>{{cite journal |author = Wang M, Caetano-Anollés G |title = The evolutionary mechanics of domain organization in proteomes and the rise of modularity in the protein world |journal = Structure |volume = 17 |issue = 1 |pages = 66–78 |year = 2009 |doi = 10.1016/j.str.2008.11.008 |pmid = 19141283 |ref = harv }}</ref> ====ലൈംഗികതയും പുനസംയോജനവും==== ലൈംഗികത ഇല്ലാത്ത ജീവികളിൽ ജീനുകൾ പൊതുവേ പരസ്പരബന്ധിതമാണ്, കാരണം അവയുടെ പ്രത്യുൽപ്പാദനത്തിൽ മറ്റൊരു ജീവിയിൽ ഉള്ള ജീനുകളുമായി മിശ്രണം ഇല്ല. എന്നാൽ ലൈംഗിക ജീവികളിലെ ക്രോമസോമുകൾ മാതാപിതാക്കളുടെ ക്രോമസോമുകളുടെ റാൻഡം ആയ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. കൂടാതെ ലൈംഗികജീവികളിൽ തൽസ്ഥാനത്തുള്ളവയുടെ പുനസംയോജനം (homologus recombination) എന്ന പ്രക്രിയയിലൂടെ സദൃശ്യമായ ക്രോമസോമുകൾ തമ്മിൽ DNA ഭാഗങ്ങൾ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite journal |author = Radding C |title = Homologous pairing and strand exchange in genetic recombination |journal = Annu. Rev. Genet. |volume = 16 |issue = 1 |pages = 405–37 |year = 1982 |pmid = 6297377 |doi = 10.1146/annurev.ge.16.120182.002201 |ref = harv }}</ref> ഈ പ്രക്രിയകൾ അല്ലീൽ ആവൃത്തിയെ ബാധിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും അല്ലീലുകളെ പുതിയ പുതിയ മിശ്രിതങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനാൽ ജനിതകവൈവിധ്യത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.<ref name=Agrawal>{{cite journal |author = Agrawal AF |title = Evolution of sex: why do organisms shuffle their genotypes? |journal = Curr. Biol. |volume = 16 |issue = 17 |page = R696 |year = 2006 |pmid = 16950096 |doi = 10.1016/j.cub.2006.07.063 |ref = harv }}</ref> പുതിയ ഗുണകരമായ മ്യൂട്ടെഷനുകളെ അത് ഉണ്ടായ ജീവി പരമ്പരയിൽ മാത്രമായി ചുരുക്കാതെ സമൂഹത്തിലൊട്ടാകെ പങ്കിടുക വഴി ലൈംഗികത പരിണാമത്തെ വേഗത്തിലാക്കാം.<ref>{{cite journal |author = Peters AD, Otto SP |title = Liberating genetic variance through sex |journal = BioEssays |volume = 25 |issue = 6 |pages = 533–7 |year = 2003 |pmid = 12766942 |doi = 10.1002/bies.10291 |ref = harv }}</ref><ref>{{cite journal |author = Goddard MR, Godfray HC, Burt A |title = Sex increases the efficacy of natural selection in experimental yeast populations |url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2005-03-31_434_7033/page/636 |journal = Nature |volume = 434 |issue = 7033 |pages = 636–40 |year = 2005 |pmid = 15800622 |doi = 10.1038/nature03405 |ref = harv |bibcode = 2005Natur.434..636G }}</ref> ====ജീൻ ഒഴുക്ക്==== ജീവിസമൂഹങ്ങൾ തമ്മിലും സ്പീഷീസുകൾ തമ്മിലും ഉള്ള ജീൻ കൈമാറ്റമാണ് ജീൻ ഒഴുക്ക് (gene flow).<ref name="Morjan C, Rieseberg L 2004 1341–56">{{cite journal |author = Morjan C, Rieseberg L |title = How species evolve collectively: implications of gene flow and selection for the spread of advantageous alleles |url = https://archive.org/details/sim_molecular-ecology_2004-06_13_6/page/1341 |journal = Mol. Ecol. |volume = 13 |issue = 6 |pages = 1341–56 |year = 2004 |pmid = 15140081 |doi = 10.1111/j.1365-294X.2004.02164.x |pmc = 2600545 |ref = harv }}</ref> അത് വഴി ആ സമൂഹത്തിലോ സ്പീഷീസിലോ അത് വരെ ഇല്ലാതിരുന്ന വ്യതിയാനങ്ങൾ എത്തിപ്പെടുന്നു. ഒരു സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു സമൂഹത്തിലേക്ക് ജീവികളുടെ കുടിയേറ്റം വഴി ജീൻ ഒഴുക്ക് ഉണ്ടാകാം. തിരച്ഛീന ജീൻ കൈമാറ്റം (horizontal gene transfer) വഴി സ്പീഷീസുകൾ തമ്മിൽ ജീൻ ഒഴുക്ക് ഉണ്ടാകാം. ഒരു ജീവിയിൽ നിന്ന് സന്താനമല്ലാത്ത മറ്റൊരു ജീവിയിലേക്ക്‌ ജീനുകൾ എത്തുന്നതാണ് തിരച്ഛീന ജീൻ കൈമാറ്റം. ബാക്റ്റീരിയകളിൽ ആണ് ഇത് ഏറ്റവും സാധാരണം.<ref>{{cite journal |author = Boucher Y, Douady CJ, Papke RT, Walsh DA, Boudreau ME, Nesbo CL, Case RJ, Doolittle WF |title = Lateral gene transfer and the origins of prokaryotic groups |doi = 10.1146/annurev.genet.37.050503.084247 |journal = Annu Rev Genet |volume = 37 |issue = 1 |pages = 283–328 |year = 2003 |pmid = 14616063 |ref = harv }}</ref> ബാക്റ്റീരിയകളിൽ ആന്റിബയോട്ടിക് പ്രതിരോധം പോലെ ഉള്ള അനുകൂലനങ്ങൾ ഇങ്ങനെ കൈമാറപ്പെടാറുണ്ട്.<ref name=GeneticEvolution>{{cite journal |author = Walsh T |title = Combinatorial genetic evolution of multiresistance |journal = Curr. Opin. Microbiol. |volume = 9 |issue = 5 |pages = 476–82 |year = 2006 |pmid = 16942901 |doi = 10.1016/j.mib.2006.08.009 |ref = harv }}</ref> ബാക്റ്റീരിയകളിൽ നിന്നും യൂക്കാര്യോട്ടുകളായ യീസ്റ്റുകളിലേക്കും വണ്ടുകളിലേക്കും തിരച്ഛീന ജീൻ കൈമാറ്റം നടന്നതായും കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite journal |author = Kondo N, Nikoh N, Ijichi N, Shimada M, Fukatsu T |title = Genome fragment of Wolbachia endosymbiont transferred to X chromosome of host insect |journal = Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume = 99 |issue = 22 |pages = 14280–5 |year = 2002 |pmid = 12386340 |doi = 10.1073/pnas.222228199 |pmc = 137875 |ref = harv |bibcode = 2002PNAS...9914280K }}</ref><ref>{{cite journal |author = Sprague G |title = Genetic exchange between kingdoms |journal = Curr. Opin. Genet. Dev. |volume = 1 |issue = 4 |pages = 530–3 |year = 1991 |pmid = 1822285 |doi = 10.1016/S0959-437X(05)80203-5 |ref = harv }}</ref> വൈറസുകൾ വഴി ഒരു ജീവിയിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് തിരച്ഛീന ജീൻ കൈമാറ്റം നടന്നേക്കാം.<ref>{{cite journal |author = Baldo A, McClure M |title = Evolution and horizontal transfer of dUTPase-encoding genes in viruses and their hosts |url = https://archive.org/details/sim_journal-of-virology_1999-09_73_9/page/7710 |journal = J. Virol. |volume = 73 |issue = 9 |pages = 7710–21 |date = September 1, 1999 |pmid = 10438861 |pmc = 104298 |ref = harv }}</ref> യൂക്കാര്യോട്ടുകളിലെ ക്ലോറോപ്ലാസ്റ്റുകളുടെയും മൈറ്റോകോൺഡ്രിയയുടെയും വികാസത്തിൽ വലിയ ജീൻ കൈമാറ്റങ്ങൾ നടന്നിരുന്നു. യൂക്കാര്യോട്ടുകൾ ഉണ്ടായത് തന്നെ ബാക്റ്റീരിയകളും ആർക്കെയകളും (archaea) തമ്മിൽ ഉള്ള തിരച്ഛീന ജീൻ കൈമാറ്റം വഴി ആവാൻ സാധ്യത കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite journal |author = River, M. C. and Lake, J. A. |title = The ring of life provides evidence for a genome fusion origin of eukaryotes |journal = Nature |volume = 431 |issue = 9 |pages = 152–5 |year = 2004 |pmid = 15356622 |doi = 10.1038/nature02848 |ref = harv |bibcode = 2004Natur.431..152R }}</ref> ==പരിണാമരീതികൾ== [[File:Mutation and selection diagram.svg|thumb|right|300px|അലക്ഷ്യമായ മ്യൂട്ടേഷനും തുടർന്ന് പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണവും വഴി ഇരുണ്ട ഒരു സമൂഹം രൂപപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രക്രിയ ആറു തലമുറകൾ ആയി ലളിതവത്കരിച്ചു ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.]] പരസ്പരം ഇണചേരുന്ന ഒരു ജീവിസമൂഹത്തിലെ അല്ലീൽ ആവർത്തിക്ക് മാറ്റം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ പരിണാമം സംഭവിക്കുന്നു.<ref name="Ewens W.J. 2004"/> അല്ലീൽ ആവൃത്തിയ്ക്ക് മാറ്റം വരുത്താനുള്ള കാരണങ്ങളിൽ പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണം, ജനടിക് ഡ്രിഫ്റ്റ്, ജനടിക് ഹിച്ച്ഹൈക്കിംഗ്, മ്യൂട്ടേഷൻ, ജീൻ ഒഴുക്ക് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ====പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണം==== പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണത്തിലൂടെയാണ് അതിജീവനത്തിനും പ്രത്യുൽപ്പാദനത്തിനും ഗുണകരമായ ജനിതക വ്യതിയാനങ്ങൾ ഒരു ജീവിസമൂഹത്തിൽ സാധാരണമാകുന്നത്. ഇതിനെ "തെളിവ് വേണ്ടാത്ത" (self-evident) ഒരു യാഥാർത്ഥ്യം എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്. കാരണം ഈ മൂന്ന് ലളിതമായ വസ്തുതകൾ ഉള്ളപ്പോൾ പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണവും ഉണ്ടാകും എന്നത് തന്നെ: * പാരമ്പര്യമായി പ്രേഷണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന വ്യതിയാനങ്ങൾ ഒരു സമൂഹത്തിൽ ഉണ്ട്. * ജീവികൾ അതിജീവനത്തിനു സാധ്യമല്ലാത്തത്ര സന്താനങ്ങളെ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. * വ്യതിയാനങ്ങൾ മൂലം ഈ സന്താനങ്ങൾക്ക് അതിജീവിക്കാനും പ്രത്യുല്പ്പാദനം നടത്താനും ഉള്ള കഴിവ് വ്യത്യസ്തമാണ്. ഈ സാഹചര്യങ്ങൾ ഒരു വർഗ്ഗത്തിലെ ജീവികൾ തമ്മിൽ അതിജീവനത്തിനും പ്രത്യുൽപ്പാദനത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള സമരം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. തദ്ഫലമായി ഈ സമരത്തിൽ വിജയിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പ്രത്യേകതകൾ അടുത്ത തലമുറയിലേയ്ക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുകയും ഗുണകരമല്ലാത്തവ കൂടുതലും കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name=Hurst>{{cite journal |author = Hurst LD |title = Fundamental concepts in genetics: genetics and the understanding of selection |journal = Nat. Rev. Genet. |volume = 10 |issue = 2 |pages = 83–93 |year = 2009 |pmid = 19119264 |doi = 10.1038/nrg2506 |ref = harv }}</ref> പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണത്തിന്റെ കാതലായ ആശയം പരിണാമപരമായ ഫിറ്റ്‌നസ് (evolutionary fitness) ആണ്.<ref name=Orr>{{cite journal |author = Orr HA |title = Fitness and its role in evolutionary genetics |journal = Nat. Rev. Genet. |volume = 10 |issue = 8 |pages = 531–9 |year = 2009 |pmid = 19546856 |doi = 10.1038/nrg2603 |pmc = 2753274 |ref = harv }}</ref> ഫിറ്റ്‌നസ് അളക്കുന്നത് അടുത്ത തലമുറയിലെയ്ക്കുള്ള ജനിതകസംഭാവന നിർണ്ണയിക്കുക വഴി ഒരു ജീവിയുടെ അതിജീവനത്തിനും പ്രത്യുൽപ്പാദനത്തിനും ഉള്ള കഴിവിനെ ആസ്പദമാക്കിയാണ്.<ref name=Orr/> പക്ഷെ ഇതിനു സന്താനങ്ങളെ എണ്ണിയാൽ പോര, കാരണം അവർ അതിജീവനത്തിനു സാധിക്കാത്ത വണ്ണം അശക്തരാണെങ്കിൽ അനേകം ഉണ്ടായാലും ഭാവി തലമുറകളിലേക്ക് ഗണ്യമായ ജനിതകസംഭാവന ചെയ്യാത്തതിനാൽ ഫിറ്റ്‌നസ് കുറയുന്നു.<ref name=Orr/> ഒരു ജീനിന്റെ ഒരു അല്ലീൽ മറ്റ് അല്ലീലുകളെക്കാളും ഫിറ്റ്‌നസ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു എങ്കിൽ തലമുറ തോറും ആ അല്ലീലിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം ആ സമൂഹത്തിൽ വർദ്ധിച്ചു വരുന്നു. ഇതിന് അനുകൂലമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു (selected for) എന്ന് പറയാം. തിരിച്ച് ഒരു അല്ലീൽ മൂലം ഫിറ്റ്‌നസ് താരതമ്യേന കുറവാണ് ഉണ്ടാകുന്നതെങ്കിൽ ആ അല്ലീലിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം സമൂഹത്തിൽ കുറഞ്ഞു കുറഞ്ഞു വരുന്നു. ഇതിന് പ്രതികൂലമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു (selected against) എന്ന് പറയാം.<ref name="Lande">{{cite journal |author = Lande R, Arnold SJ |year = 1983 |title = The measurement of selection on correlated characters |url = https://archive.org/details/sim_evolution_1983-11_37_6/page/1210 |journal = Evolution |volume = 37 |pages = 1210–26 |doi = 10.2307/2408842 |issue = 6 |ref = harv |jstor = 2408842 }}</ref> ഇവിടെ ഒരു പ്രധാന കാര്യം, ഒരു അല്ലീലിന്റെ ഫിറ്റ്‌നസ് എന്നത് സ്ഥിരമായ ഒരു കാര്യമല്ല എന്നതാണ്. സാഹചര്യങ്ങൾ മാറിയാൽ നേരത്തെ ഗുണരഹിതമോ ദോഷകരമോ ആയ അല്ലീലുകൾ ഗുണകരമായി മാറാം, തിരിച്ച് ഗുണകരമായ അല്ലീലുകൾ ദോഷകരമായും മാറാം.<ref name="Futuyma"/> മറ്റൊന്നുള്ളത്‌, ഒരിക്കൽ പ്രതികൂലമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട് സമൂഹത്തിൽ നിന്നും ഇല്ലായ്മ ചെയ്യപ്പെട്ട സ്വഭാവങ്ങൾ സാഹചര്യങ്ങൾ മാറുകയും പരിണാമസമ്മർദം വിപരീതദിശയിൽ ആവുകയും ചെയ്‌താൽപ്പോലും തിരിച്ച് പരിണമിക്കണമെന്നില്ല.<ref>{{Cite journal |doi = 10.1111/j.1558-5646.2008.00505.x |pmid = 18764918 |volume = 62 |issue = 11 |pages = 2727–2741 |last = Goldberg |first = Emma E |title = On phylogenetic tests of irreversible evolution |url = https://archive.org/details/sim_evolution_2008-11_62_11/page/n15 |journal = Evolution |year = 2008 |last2 = Igić |first2 = B |ref = harv }}</ref><ref>{{Cite journal |doi = 10.1016/j.tree.2008.06.013 |pmid = 18814933 |volume = 23 |issue = 11 |pages = 602–609 |last = Collin |first = Rachel |title = Reversing opinions on Dollo's Law |journal = Trends in Ecology & Evolution |year = 2008 |last2 = Miglietta |first2 = MP |ref = harv }}</ref> [[File:Selection Types Chart.png|thumb|മൂന്നു തരം നിർദ്ധാരണം: 1. [[വിഭജന നിർദ്ധാരണം]] 2. [[സന്തുലന നിർദ്ധാരണം]] 3. [[ദിശാപരമായ നിർദ്ധാരണം]]]] പല മൂല്യങ്ങൾ കൈക്കൊള്ളാവുന്ന ഉയരം പോലെ ഉള്ള സ്വഭാവങ്ങൾ ജീവിസമൂഹങ്ങളിൽ നിർദ്ധാരണത്തിന് വിധേയമാകുന്നതിനെ മൂന്നായി തിരിക്കാം: ഒന്ന് ദിശാപരമായ നിർദ്ധാരണം (directional selection), അതായത് ജീവികളുടെ ശരാശരി ഒരു ദിശയിൽ ക്രമേണ നീങ്ങുന്നത്‌. ജീവികളുടെ ശരാശരി ഉയരം വർദ്ധിക്കുന്നത് ഉദാഹരണമാണ്.<ref>{{cite journal |author = Hoekstra H, Hoekstra J, Berrigan D, Vignieri S, Hoang A, Hill C, Beerli P, Kingsolver J |title = Strength and tempo of directional selection in the wild |journal = Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume = 98 |issue = 16 |pages = 9157–60 |year = 2001 |pmid = 11470913 |pmc = 55389 |doi = 10.1073/pnas.161281098 |ref = harv |bibcode = 2001PNAS...98.9157H }}</ref> രണ്ട്, വിഭജന നിർദ്ധാരണം (disruptive selection), അതായത് ഇടത്തരം ജീവികൾക്ക് പ്രതികൂലവും കൂടിയതും കുറഞ്ഞതും അതിജീവിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥ. ഇങ്ങനെ ഉള്ള അവസ്ഥയിൽ പൊക്കം വളരെ കൂടിയ ജീവികളും തീരെ കുറഞ്ഞ ജീവികളും രക്ഷപെടുകയും ഇടത്തരം പൊക്കം പിന്തള്ളപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. മൂന്നാമത് സന്തുലന നിർദ്ധാരണം (stabilizing selection), അതായത് ഏറെ കൂടിയതും കുറഞ്ഞതും ആയ മൂല്യങ്ങൾ പിന്തള്ളപ്പെടുകയും ജനിതക വൈവിധ്യം കുറഞ്ഞ് ആ സ്വഭാവത്തിന്റെ ശരാശരി മൂല്യത്തിലേക്ക് ജീവികൾ അടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name=Hurst/><ref>{{cite journal |author = Felsenstein |title = Excursions along the Interface between Disruptive and Stabilizing Selection |url = https://archive.org/details/sim_genetics_1979-11_93_3/page/773 |journal = Genetics |volume = 93 |issue = 3 |pages = 773–95 |date = November 1, 1979 |pmid = 17248980 |pmc = 1214112 |ref = harv }}</ref> പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണത്തിന്റെ ഒരു പ്രത്യേക വിഭാഗമാണ്‌ ലൈംഗിക നിർദ്ധാരണം. എതിർലിംഗത്തിൽപ്പെട്ട ജീവിക്ക് ആകർഷകമായത് കൊണ്ട് ഒരു സ്വഭാവം നിർദ്ധാരണത്തിൽ വിജയിക്കുന്നതാണ് ലൈംഗിക നിർദ്ധാരണം.<ref>{{cite journal |author = Andersson M, Simmons L |title = Sexual selection and mate choice |journal = Trends Ecol. Evol. (Amst.) |volume = 21 |issue = 6 |pages = 296–302 |year = 2006 |pmid = 16769428 |doi = 10.1016/j.tree.2006.03.015 |ref = harv }}</ref> ലൈംഗിക നിർദ്ധാരണത്തിലൂടെ ചില വർഗ്ഗങ്ങളിലെ ആൺജീവികൾക്ക് വളരെ പ്രത്യക്ഷവും ആകർഷണീയവും എന്നാൽ ഹിംസ്രജന്തുക്കളെ ആകർഷിക്കുന്നതു വഴി ഫിറ്റ്‌നസ് കുറയ്ക്കുന്നതും ആയ സ്വഭാവവിശേഷങ്ങൾ ഉണ്ടാവാറുണ്ട്.<ref>{{cite journal |author = Kokko H, Brooks R, McNamara J, Houston A |title = The sexual selection continuum |pmc = 1691039 |journal = Proc. Biol. Sci. |volume = 269 |issue = 1498 |pages = 1331–40 |year = 2002 |pmid = 12079655 |doi = 10.1098/rspb.2002.2020 |ref = harv }}</ref> ഉദാഹരണത്തിന് ശിഖരസമ്പുഷ്ടമായ കൊമ്പുകളും നിറപ്പകിട്ടാർന്ന പീലികളും. ഈ ഫിറ്റ്‌നസ് കുറവ് പക്ഷെ അത്തരം നിർവ്യാജമായ ശക്തിപ്രകടനത്തിലൂടെ വ്യക്തികൾക്ക് കൂടുതലായി ഇണകളെ കിട്ടുന്നതിനാൽ സന്തുലിതമാകുന്നു.<ref>{{cite journal |author = Hunt J, Brooks R, Jennions M, Smith M, Bentsen C, Bussière L |title = High-quality male field crickets invest heavily in sexual display but die young |url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_december-23-30-2004_432_7020/page/1024 |journal = Nature |volume = 432 |issue = 7020 |pages = 1024–7 |year = 2004 |pmid = 15616562 |doi = 10.1038/nature03084 |ref = harv |bibcode = 2004Natur.432.1024H }}</ref> ====മ്യൂട്ടേഷൻ അസന്തുലനം==== ജനിതക വൈവിധ്യത്തിന് കാരണമാകുന്നതിന് പുറമേ തന്മാത്രാതലത്തിൽ പല മ്യൂട്ടേഷനുകൾ ഉണ്ടാവാൻ വ്യത്യസ്തമായ സാധ്യത ആണെങ്കിൽ മ്യൂട്ടേഷൻ നിരക്ക് തന്നെ പരിണാമത്തെ സ്വാധീനിക്കാം. ഇതിന് മ്യൂട്ടേഷൻ അസന്തുലനം (Mutation Bias) എന്ന് പറയുന്നു.<ref>{{cite journal |author = Lynch, M. |year = 2007 |title = The frailty of adaptive hypotheses for the origins of organismal complexity |journal = PNAS |volume = 104 |pages = 8597–8604 |doi = 10.1073/pnas.0702207104 |bibcode = 2007PNAS..104.8597L }}</ref> ഒരു ജീനിന്റെ പ്രവർത്തനം തടസപ്പെടുത്തുന്ന മ്യൂട്ടേഷൻ ഉണ്ടാവാനാണ് പുതിയ ഒരു ജീൻ ഉണ്ടാവുന്ന മ്യൂട്ടെഷനെക്കാളും സാധ്യത. സാധാരണ ഇത്തരം മ്യൂട്ടേഷനുകൾ പ്രതികൂലമായി നിർദ്ധാരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ നിർദ്ധാരണ സമ്മർദ്ദം കുറവാണെങ്കിൽ പ്രവർത്തനശേഷി നഷ്ടപ്പെടുന്നതിന് അനുകൂലമായ ഈ മ്യൂട്ടേഷൻ അസന്തുലനം പരിണാമത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal |author = Haldane, JBS |year = 1933 |title = The Part Played by Recurrent Mutation in Evolution |journal = American Naturalist |volume = 67 |pages = 5–19 |jstor = 2457127 }}</ref> ഗുഹകളിലും മറ്റും ഇരുട്ടിൽ കഴിയുന്ന ജീവികളുടെ നിറങ്ങൾക്കുള്ള ജീനുകളുടെ നാശം വ്യാപകമാകുന്നത് ഉദാഹരണമാണ്.<ref>{{Cite journal |doi = 10.1016/j.cub.2007.01.051 |pmid = 17306543 |volume = 17 |issue = 5 |pages = 452–454 |last = Protas |first = Meredith |title = Regressive evolution in the Mexican cave tetra, Astyanax mexicanus |journal = Current Biology |year = 2007 |last2 = Conrad |first2 = M |last3 = Gross |first3 = JB |last4 = Tabin |first4 = C |last5 = Borowsky |first5 = R |pmc = 2570642 |ref = harv }}</ref> എന്നാൽ ഒരു പ്രവർത്തനശേഷി നിലനിർത്താൻ ചെലവാകുന്ന ഊർജമോ ധാതുക്കളോ ഒക്കെ ലാഭിക്കാൻ ആ മ്യൂട്ടേഷൻ മൂലം കഴിയുന്നു എങ്കിൽ മ്യൂട്ടേഷൻ അസന്തുലനത്തിനൊപ്പം പ്രകൃതിനിർദ്ധാരണവും ആ മ്യൂട്ടേഷന്റെ വ്യാപനത്തെ സഹായിക്കുന്നു. ====ജനറ്റിക് ഡ്രിഫ്റ്റ്==== [[File:Allele-frequency.png|thumb|പരസ്പരബന്ധിതമല്ലാത്ത 20 അല്ലീലുകളുടെ രണ്ടു ജനറ്റിക് ഡ്രിഫ്റ്റ് സിമുലേഷനുകൾ. മുകളിൽ 10 അംഗങ്ങളും താഴെ 100 അംഗങ്ങളും ഉള്ള സമൂഹങ്ങൾ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു. ചെറിയ സമൂഹത്തിലാണ് സ്ഥിരപ്പെടലിലേക്ക് (fixation) ഡ്രിഫ്റ്റ് ചെയ്യുന്നത് കൂടുതൽ വേഗത്തിൽ സംഭവിക്കുക.]] ഒരു സമൂഹത്തിൽ ഒരു തലമുറയിൽ നിന്ന് അടുത്തതിലേയ്ക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നത് ആ തലമുറയുടെ അല്ലീലുകളുടെ ഒരു ഉപഗണം ആണ്. ദിശാപരമായ ഒരു നിർദ്ധാരണ സമ്മർദം ഇല്ലെങ്കിൽപ്പോലും ആകസ്മികമായ കാരണങ്ങളാൽ ജീവികൾ ചാവുകയും പ്രത്യുല്പ്പാദനം നടത്താതെ വരുകയും ചെയ്യാം. ഇത് മൂലം കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്ന അല്ലീലുകളുടെ ഉപഗണം അലക്ഷ്യമായി മാറ്റപ്പെടുന്നു.<ref name="Masel 2011">{{cite journal |volume = 21 |pages = R837–R838 |author = Masel J |title = Genetic drift |journal = Current Biology |year = 2011 |doi = 10.1016/j.cub.2011.08.007 |url = http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0960982211008827 |issue = 20 |pmid = 22032182 }}</ref> ഇങ്ങനെ തലമുറ തോറും അലക്ഷ്യമായി അല്ലീൽ ആവൃത്തികൾ (allele frequencies) മാറാൻ ഇടയാകുന്നതാണ് <ref>ജനറ്റിക് ഡ്രിഫ്റ്റ്</ref> . ഒരു അല്ലീൽ ഫിക്സ് ചെയ്യപ്പെടുന്നത് വരെ, അതായത് സമൂഹത്തിൽ മൊത്തം അത് വ്യാപിക്കുന്നത് വരെയോ അല്ലെങ്കിൽ ഇല്ലായ്മ ചെയ്യപ്പെടുന്നത് വരെയോ, ഇത് സംഭവിച്ചു കൊണ്ടേയിരിക്കും. ഒരു ജീവി സമൂഹത്തിന്റെ അംഗബലം കുറയുന്തോറും ഈ പ്രതിഭാസം കൂടുതൽ പ്രകടമാകുന്നു. ====ജനറ്റിക് ഹിച്ച്ഹൈക്കിംഗ്==== പുനസംയോജനം വഴി ക്രോമസോമുകൾ തമ്മിൽ അല്ലീലുകൾ കൈമാറപ്പെടാം. എന്നാൽ പുനസംയോജനത്തിന്റെ തോത് താരതമ്യേന കുറവാണ്--ഏതാണ്ട് ഒരു തലമുറയിൽ ഒരു ക്രോമസോമിൽ ശരാശരി രണ്ടു തവണ വീതം. ഇതിനർത്ഥം ഒരു ക്രോമസോമിൽ അടുത്തടുത്തുള്ള ജീനുകൾ മാറ്റിമറിക്കപ്പെടുന്നതിന്റെ വേഗത താരതമ്യേന കുറവും അവ ഒന്നിച്ച് പാരമ്പര്യമായി കൈമാറാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലും ആണെന്നാണ്‌. ഇതിനു ലിങ്കേജ് (linkage) എന്ന് പറയുന്നു.<ref>{{cite journal |author = Lien S, Szyda J, Schechinger B, Rappold G, Arnheim N |title = Evidence for heterogeneity in recombination in the human pseudoautosomal region: high resolution analysis by sperm typing and radiation-hybrid mapping |url = https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2000-02_66_2/page/557 |journal = Am. J. Hum. Genet. |volume = 66 |issue = 2 |pages = 557–66 |year = 2000 |pmid = 10677316 |pmc = 1288109 |doi = 10.1086/302754 |ref = harv }}</ref> ഇങ്ങനെ പലപ്പോഴും ഒരു കൂട്ടമായി കൈമാറപ്പെടുന്ന അല്ലീലുകൾക്ക് ഹാപ്ലോടൈപ്പ് (haplotype) എന്ന് പറയുന്നു. ഒരു ഹാപ്ലോടൈപ്പിലെ ഒരു അല്ലീലിനു പ്രമുഖമായ ഗുണകരമായ സ്വഭാവം ഉണ്ടെങ്കിൽ ആ അല്ലീലിനൊപ്പം അതിലെ മറ്റ് അല്ലീലുകളും നിർദ്ധാരണത്തിൽ അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കുകയും ജീവിസമൂഹത്തിൽ വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യാം. ഇതിനെ ജനറ്റിക് ഹിച്ച്ഹൈക്കിംഗ് അഥവാ ജനറ്റിക് ഡ്രാഫ്റ്റ് എന്ന് പറയുന്നു.<ref>{{cite journal |doi = 10.1098/rstb.2000.0716 |pmid = 11127900 |volume = 355 |issue = 1403 |pages = 1553–1562 |last = Barton |first = N H |title = Genetic hitchhiking |journal = Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences |year = 2000 |pmc = 1692896 |ref = harv }}</ref> <!-- ബ്രിട്ടീഷ്‌ ഫോസിൽ വിദഗ്ദ്ധൻ ഡെരിക്‌ വിഭർഗ്‌ പറഞ്ഞത്‌ ഫോസിൽ രേഖകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്‌ അനുക്രമമായ മാറ്റമല്ല മറിച്ച്‌ പുതിയ പുതിയ ജീവി വർഗ്ഗങ്ങളുടെ പൊടുന്നനെയുള്ള ജൈവവിസ്ഫോടനങ്ങളാണ് എന്നാണ്‌.<ref>The nature of fossil record, poceedings by British Geological Association- 1976 vol 87, p-187 </ref> --> ====ജീൻ ഒഴുക്ക്==== ജീവി സമൂഹങ്ങളും സ്പീഷീസുകളും തമ്മിൽ ജീനുകൾ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നതിനാണ് ജീൻ ഒഴുക്ക് (gene flow) എന്ന് പറയുന്നത്.<ref name="Morjan C, Rieseberg L 2004 1341–56" /> ജീൻ ഒഴുക്കിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം പരിണാമത്തെ ശക്തമായി സ്വാധീനിക്കുന്നു. പരസ്പരം ഇടകലരാതെ ഒറ്റപ്പെട്ട രണ്ടു ജീവി സമൂഹങ്ങൾ തമ്മിൽ പരിണാമ സമ്മർദത്തിൽ വ്യത്യാസമില്ലെങ്കിലും ക്രമേണ അലക്ഷ്യമായ മാറ്റങ്ങൾ വഴി പരസ്പരം യോജിക്കാത്ത ജനിതക വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകും എന്ന് ബെയ്റ്റ്സൻ-ഡോബ്ഷാൻസ്കി-മുള്ളർ മോഡൽ പോലെ ഉള്ളവ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പരസ്പരം യോജിക്കാത്ത ജനിതകങ്ങൾ ആ സമൂഹങ്ങളുടെ സങ്കരത്തിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന ജീവികൾ നിർദ്ധാരണത്തിൽ പിന്തള്ളപ്പെടാൻ ഇടയാക്കുന്നു. ഇത് ക്രമേണ ആ സമൂഹങ്ങളിൽ ഇത്തരം സങ്കരത്തിനെ ഒഴിവാക്കുന്നതിനുള്ള കഴിവ് ഉണ്ടാവാൻ കാരണമാക്കാം. ഇത് അവ വ്യത്യസ്ത സ്പീഷീസ് ആയി മാറാനും ഇടയാക്കുന്നു. ==പരിണാമപ്രക്രിയകളുടെ അനന്തര ഫലങ്ങൾ== പരിണാമം ജീവികളുടെ രൂപത്തെയും സ്വഭാവത്തെയും മാറ്റിമറിക്കുന്നു. ഇതിൽ എടുത്തു പറയേണ്ടത് പ്രകൃതിനിർദ്ധാരണം മൂലം ജീവികളിൽ ഉണ്ടാവുന്ന അനുകൂലനങ്ങളാണ്. ഭക്ഷണം തേടൽ, ഹിംസ്രജീവികളിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞു മാറൽ, ഇണയെ ആകർഷിക്കൽ തുടങ്ങിയവയിൽ സഹായമാകുക വഴി ഇവ ഫിറ്റ്‌നസിനെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ജീവികൾ തമ്മിൽ ബന്ധുക്കളെ സഹായിക്കുകയോ ഇരുപക്ഷത്തിനും ഗുണകരമായ സഹജീവനമോ വഴി ഉള്ള പരസ്പരസഹകരണവും നിർദ്ധാരണ സമ്മർദത്തിലൂടെ ഉരുത്തിരിയാം. ഒരു സമൂഹത്തിൽ നിന്നും വേർപെട്ടു പോകുന്ന ഉപസമൂഹങ്ങൾ ദീർഘകാലം കൊണ്ട് മാതൃസമൂഹവുമായി പ്രത്യുല്പാദനം നടത്താൻ സാധിക്കാത്ത വിധത്തിൽ മാറാനും അങ്ങനെ പുതിയ സ്പീഷീസ് ആകാനും പരിണാമം ഇടയാക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ ഈ പരിണാമഫലങ്ങളെ സൂക്ഷ്മപരിണാമം (microevolution) സ്ഥൂലപരിണാമം (macroevolution) എന്ന് തിരിക്കാറുണ്ട്. ഇവിടെ അനുകൂലനങ്ങൾ പോലെ താഴ്ന്ന തലത്തിൽ നടക്കുന്ന മാറ്റങ്ങളാണ് സൂക്ഷ്മപരിണാമം. സ്പീഷീസിന് മുകളിൽ നടക്കുന്ന സ്പീഷീസ് ഉണ്ടാകൽ/വേർപിരിയൽ, വംശനാശം എന്നിവയൊക്കെയാണ് സ്ഥൂലപരിണാമം.<ref name=ScottEC>{{cite journal |author = Scott EC, Matzke NJ |title = Biological design in science classrooms |volume = 104 |journal = Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |issue = suppl_1 |pages = 8669–76 |year = 2007 |pmid = 17494747 |pmc = 1876445 |doi = 10.1073/pnas.0701505104 |ref = harv |bibcode = 2007PNAS..104.8669S }}</ref> പൊതുവായി പറഞ്ഞാൽ ദീർഘകാലത്തെ സൂക്ഷ്മപരിണാമത്തിന്റെ ഫലമാണ് സ്ഥൂലപരിണാമം എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite journal |author = Hendry AP, Kinnison MT |title = An introduction to microevolution: rate, pattern, process |journal = Genetica |volume = 112–113 |pages = 1–8 |year = 2001 |pmid = 11838760 |doi = 10.1023/A:1013368628607 |ref = harv }}</ref> അതായത് ഇവ രണ്ടും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം അടിസ്ഥാനപരമല്ല, മറിച്ച് സമയത്തിന്റേത് മാത്രമാണ്.<ref>{{cite journal |author = Leroi AM |title = The scale independence of evolution |journal = Evol. Dev. |volume = 2 |issue = 2 |pages = 67–77 |year = 2000 |pmid = 11258392 |doi = 10.1046/j.1525-142x.2000.00044.x |ref = harv }}</ref> പരിണാമത്തെക്കുറിച്ച് സാധാരണ ഉള്ള ഒരു തെറ്റിദ്ധാരണ അതിനു ദീർഘകാല പദ്ധതികളും ലക്ഷ്യങ്ങളും ഉണ്ട് എന്നതാണ്. യഥാർത്ഥത്തിൽ പരിണാമത്തിന് ദീർഘകാല ലക്ഷ്യങ്ങളില്ല. സങ്കീർണ്ണത പോലും ഉണ്ടാവണം എന്ന് നിർബന്ധമില്ല.<ref name="sciam">Michael J. Dougherty. [http://www.sciam.com/article.cfm?id=is-the-human-race-evolvin Is the human race evolving or devolving?] ''[[Scientific American]]'' July 20, 1998.</ref><ref>[[TalkOrigins Archive]] response to [[Creationist]] claims&nbsp;– [http://www.talkorigins.org/indexcc/CB/CB932.html Claim CB932: Evolution of degenerate forms]</ref> ജീവികളുടെ എണ്ണവും വൈവിധ്യവും വർദ്ധിച്ചപ്പോൾ സങ്കീർണ്ണതയുള്ള ജീവികളും ഉണ്ടായി<ref name=Carroll>{{cite journal |author = Carroll SB |title = Chance and necessity: the evolution of morphological complexity and diversity |url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2001-02-22_409_6823/page/1101 |journal = Nature |volume = 409 |issue = 6823 |pages = 1102–9 |year = 2001 |pmid = 11234024 |doi = 10.1038/35059227 |ref = harv }}</ref> എന്നതൊഴിച്ചാൽ ലളിതമായ ജീവികളാണ് ഇന്നും ജീവികളിൽ ഏറ്റവും അധികം. ഭൂമിയിലെ മൊത്തം ജൈവപദാർത്ഥത്തിന്റെ പകുതിയോളം ഭാരം വരുന്നത് സൂക്ഷ്മജീവികളായ പ്രോക്കാരിയോട്ടുകൾ ആണ്.<ref>{{cite journal |author = Whitman W, Coleman D, Wiebe W |title = Prokaryotes: the unseen majority |doi = 10.1073/pnas.95.12.6578 |journal = Proc Natl Acad Sci U S A |volume = 95 |issue = 12 |pages = 6578–83 |year = 1998 |pmid = 9618454 |pmc = 33863 |ref = harv |bibcode = 1998PNAS...95.6578W }}</ref> വലിയ ജീവികളെപ്പോലെ ദൃഷ്ടിഗോചരമല്ലെങ്കിലും അവയ്ക്ക് തന്നെയാണ് ഭൂമിയിൽ ഏറെ വൈവിധ്യവും.<ref>{{cite journal |author = Nealson K |title = Post-Viking microbiology: new approaches, new data, new insights |url = https://archive.org/details/sim_origins-of-life-and-evolution-of-biospheres_1999-01_29_1/page/73 |journal = Orig Life Evol Biosph |volume = 29 |issue = 1 |pages = 73–93 |year = 1999 |pmid = 11536899 |doi = 10.1023/A:1006515817767 |ref = harv }}</ref><ref name=Schloss>{{cite journal |author = Schloss P, Handelsman J |title = Status of the microbial census |url = https://archive.org/details/sim_microbiology-and-molecular-biology-reviews_2004-12_68_4/page/686 |journal = Microbiol Mol Biol Rev |volume = 68 |issue = 4 |pages = 686–91 |year = 2004 |pmid = 15590780 |pmc = 539005 |doi = 10.1128/MMBR.68.4.686-691.2004 |ref = harv }}</ref> ====അനുകൂലനം==== [[File:Homology vertebrates-en.svg|thumb|300px|ടെട്രാപോഡ (tetrapoda) വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്ന മനുഷ്യൻ, പട്ടി, പക്ഷി, തിമിംഗിലം എന്നിവയുടെ ചില സമാനമായ എല്ലുകൾ. ഇവയുടെ അടിസ്ഥാന ഘടന ഒന്ന് തന്നെ എങ്കിലും വിവിധ ഉപയോഗത്തിനായി അനുകൂലനത്തിനു വിധേയമായിരിക്കുന്നു.]] ഒരു ജീവി പരിണമിച്ച് അതിന്റെ സാഹചര്യത്തോട് കൂടുതൽ ഇണങ്ങുന്നതായിത്തീരുന്നതിന് അനുകൂലനം (adaptation) എന്ന് പറയുന്നു.<ref>Mayr, Ernst 1982. ''The growth of biological thought''. Harvard. p483: "Adaptation... could no longer be considered a static condition, a product of a creative past and became instead a continuing dynamic process."</ref><ref>The ''Oxford Dictionary of Science'' defines ''adaptation'' as "Any change in the structure or functioning of an organism that makes it better suited to its environment".</ref> അങ്ങനെ നേടിയ സ്വഭാവവിശേഷത്തിനും ഇങ്ങനെ പറയും. പുല്ലു ചവയ്ക്കാൻ യോജിച്ച പശുവിന്റെ പല്ലുകൾ ഉദാഹരണമാണ്. പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണം വഴിയാണ് പ്രകൃതിയിൽ അനുകൂലനങ്ങൾ ഉണ്ടാവുക.<ref>{{cite journal |author = Orr H |title = The genetic theory of adaptation: a brief history |journal = Nat. Rev. Genet. |volume = 6 |issue = 2 |pages = 119–27 |year = 2005 |pmid = 15716908 |doi = 10.1038/nrg1523 |ref = harv }}</ref> അനുകൂലനം വഴി പുതിയ ഗുണകരമായ സവിശേഷതകൾ ഉണ്ടാവാം, അല്ലെങ്കിൽ ദോഷകരമായ പൂർവിക സവിശേഷതകൾ ഇല്ലാതാവാം. ബാക്ടീരിയയിലെ ആൻറി-ബയോട്ടിക് പ്രതിരോധം രണ്ടിനും ഉദാഹരണം തരുന്നു. കോശത്തിൽ നിന്നും ആൻറി-ബയോട്ടിക്കിനെ നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള പമ്പിംഗ് മെക്കാനിസങ്ങൾ കൂടുതൽ വികാസം പ്രാപിക്കുന്നതാണ് ഒന്ന്. രണ്ടാമത് ആൻറി-ബയോട്ടിക്കുകൾ ലക്‌ഷ്യം വയ്ക്കുന്ന കോശഭാഗത്തിന് മാറ്റം വരുന്നത്.<ref>{{cite journal |author = Nakajima A, Sugimoto Y, Yoneyama H, Nakae T |title = High-level fluoroquinolone resistance in Pseudomonas aeruginosa due to interplay of the MexAB-OprM efflux pump and the DNA gyrase mutation |journal = Microbiol. Immunol. |volume = 46 |issue = 6 |pages = 391–5 |year = 2002 |pmid = 12153116 |ref = harv }}</ref> ദീർഘകാല ലബോറട്ടറി പരീക്ഷണങ്ങളിൽ ഇ. കോളി ബാക്ടീരിയ സിട്രിക് ആസിഡ് ഭക്ഷിക്കാനുള്ള കഴിവ് നേടിയത് പ്രശസ്തമായ മറ്റൊരു ഉദാഹരണമാണ്.<ref>{{cite journal |author = Blount ZD, Borland CZ, Lenski RE |title = Inaugural Article: Historical contingency and the evolution of a key innovation in an experimental population of Escherichia coli |url = https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2008-06-10_105_23/page/7899 |journal = Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume = 105 |issue = 23 |pages = 7899–906 |year = 2008 |pmid = 18524956 |doi = 10.1073/pnas.0803151105 |pmc = 2430337 |ref = harv |bibcode = 2008PNAS..105.7899B }}</ref> വ്യാവസായിക നൈലോൺ നിർമ്മാണത്തിൽ പുറന്തള്ളപ്പെടുന്ന കെമിക്കലുകളിൽ വളരാനായി ഫ്ലാവോബാക്ടീരിയത്തിൽ (Flavobacterium) പുതിയ എൻസൈം ഉണ്ടായതും<ref>{{cite journal |author = Okada H, Negoro S, Kimura H, Nakamura S |title = Evolutionary adaptation of plasmid-encoded enzymes for degrading nylon oligomers |url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1983-11-10_306_5939/page/n136 |journal = Nature |volume = 306 |issue = 5939 |pages = 203–6 |year = 1983 |pmid = 6646204 |doi = 10.1038/306203a0 |ref = harv |bibcode = 1983Natur.306..203O }}</ref><ref>{{cite journal |author = Ohno S |title = Birth of a unique enzyme from an alternative reading frame of the preexisted, internally repetitious coding sequence |url = https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_1984-04_81_8/page/2421 |journal = Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume = 81 |issue = 8 |pages = 2421–5 |year = 1984 |pmid = 6585807 |pmc = 345072 |doi = 10.1073/pnas.81.8.2421 |ref = harv |bibcode = 1984PNAS...81.2421O }}</ref> മണ്ണിൽ കാണപ്പെടുന്ന സ്ഫിന്ഗോബിയം (Sphingobium) ബാക്റ്റീരിയത്തിൽ പെൻറക്ലോറോഫീനോൾ എന്ന കൃത്രിമ കീടനാശിനിയെ വിഘടിപ്പിക്കാനായി പുതിയ ദഹനഘടന ഉണ്ടായതും കൂടുതൽ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.<ref>{{cite journal |author = Copley SD |title = Evolution of a metabolic pathway for degradation of a toxic xenobiotic: the patchwork approach |url = https://archive.org/details/sim_trends-in-biochemical-sciences_2000-06_25_6/page/261 |journal = Trends Biochem. Sci. |volume = 25 |issue = 6 |pages = 261–5 |year = 2000 |pmid = 10838562 |doi = 10.1016/S0968-0004(00)01562-0 |ref = harv }}</ref><ref>{{cite journal |author = Crawford RL, Jung CM, Strap JL |title = The recent evolution of pentachlorophenol (PCP)-4-monooxygenase (PcpB) and associated pathways for bacterial degradation of PCP |journal = Biodegradation |volume = 18 |issue = 5 |pages = 525–39 |year = 2007 |pmid = 17123025 |doi = 10.1007/s10532-006-9090-6 |ref = harv }}</ref> [[File:Whale skeleton.png|300px|thumb|left|ഒരു ബലീൻ തിമിംഗിലത്തിന്റെ അസ്ഥികൂടം. a യും b യും മുൻകാൽ അസ്ഥികളിൽ നിന്ന് അനുകൂലനം സംഭവിച്ച തുഴകളുടെ അസ്ഥികൾ ആണ്. c എന്നത് കരയിൽ നിന്നും ജലത്തിലേക്കുള്ള അനുകൂലനങ്ങളുടെ ഭാഗമായി നഷ്ടപ്പെട്ട പിൻകാലിന്റെ ഉപയോഗശൂന്യമായ അസ്ഥികൾ ആണ്.<ref name="transformation445">{{cite journal |author = Bejder L, Hall BK |title = Limbs in whales and limblessness in other vertebrates: mechanisms of evolutionary and developmental transformation and loss |journal = Evol. Dev. |volume = 4 |issue = 6 |pages = 445–58 |year = 2002 |pmid = 12492145 |doi = 10.1046/j.1525-142X.2002.02033.x |ref = harv }}</ref>]] അനുകൂലനം ഉണ്ടാകുന്നത് നിലവിലുള്ള ശാരീരിക ഘടനകളുടെ ക്രമേണയുള്ള മാറ്റം മൂലമാണ്. തമ്മിൽ ബന്ധമുള്ള ജീവികളിൽ സമാനമായ ശാരീരികഘടനകൾ തന്നെ വിവിധ ഉപയോഗങ്ങൾ ഉള്ളതായിക്കാണുന്നതിനു കാരണവും ഇതാണ്. പൊതുപൂർവിക ജീവിയിലെ ഒരു ഘടന ക്രമേണ ഓരോ ജീവിയുടെയും പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിനുതകുന്ന വിവിധ ഉപയോഗങ്ങൾക്കായി മാറ്റപ്പെടുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന് വവ്വാലിൻറെ ചിറകുകളിലെ എല്ലുകൾ എലിയുടെ കാലിൻറെയും മനുഷ്യൻറെ കയ്യുടെയും എല്ലുകൾക്ക് സമാനമാകാൻ കാരണം സസ്തനിയായ പൊതുപൂർവികനിൽ ഇങ്ങനെ ഒരു ഘടന ഉണ്ടായിരുന്നത് വിവിധ പുത്രീശാഖകളിൽ വിവിധ രീതിയിൽ മാറ്റപ്പെട്ടതിനാലാണ്.<ref>{{cite journal |doi = 10.1554/05-233.1 |pmid = 16526515 |volume = 59 |issue = 12 |pages = 2691–704 |last = Young |first = Nathan M. |title = Serial homology and the evolution of mammalian limb covariation structure |journal = Evolution |accessdate = September 24, 2009 |year = 2005 |url = http://www.bioone.org/doi/abs/10.1554/05-233.1 |last2 = Hallgrímsson |first2 = B |ref = harv }}</ref> ഈ സമാനതയ്ക്ക് ഹോമോളജി എന്ന് പറയുന്നു. പ്രകടമായ ഘടനാസാദൃശ്യം ഇല്ലാത്തപ്പോഴും ഷഡ്പദ, നീരാളി, സസ്തനി വിഭാഗങ്ങളുടെ കണ്ണുകൾ തമ്മിൽ ഉള്ളത് പോലെ വികാസത്തിനും പ്രവർത്തനത്തിനും പൊതുവായ ചില ജീനുകളെ ആശ്രയിക്കുന്നതിന്‌ ഡീപ്പ് ഹോമോളജി എന്ന് പറയുന്നു.<ref>{{cite journal |doi = 10.1017/S1464793102006097 |pmid = 14558591 |volume = 78 |issue = 3 |pages = 409–433 |last = Hall |first = Brian K |title = Descent with modification: the unity underlying homology and homoplasy as seen through an analysis of development and evolution |url = https://archive.org/details/sim_biological-reviews_2003-08_78_3/page/409 |journal = Biological Reviews of the Cambridge Philosophical Society |year = 2003 |ref = harv }}</ref><ref>{{cite journal |doi = 10.1038/nature07891 |pmid = 19212399 |volume = 457 |issue = 7231 |pages = 818–823 |last = Shubin |first = Neil |title = Deep homology and the origins of evolutionary novelty |url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2009-02-12_457_7231/page/818 |journal = Nature |year = 2009 |last2 = Tabin |first2 = C |last3 = Carroll |first3 = S |ref = harv |bibcode = 2009Natur.457..818S }}</ref> പരിണാമവഴിയിൽ ചില ഘടനകൾ പ്രവർത്തനശേഷി നഷ്ടപ്പെട്ട് അവശിഷ്ട ഘടനകൾ (vestigial structures) ആകുന്നു.<ref name=Fong>{{cite journal |author = Fong D, Kane T, Culver D |title = Vestigialization and Loss of Nonfunctional Characters |journal = Ann. Rev. Ecol. Syst. |volume = 26 |issue = 4 |pages = 249–68 |year = 1995 |doi = 10.1146/annurev.es.26.110195.001341 |ref = harv |pmid = }}</ref> ഇത്തരം ഘടനകൾക്ക് ആ സ്പീഷീസിൽ നിസ്സാരമോ ശൂന്യമോ ആയ ഉപയോഗം മാത്രം ആകുമ്പോൾ അവയുടെ പൂർവിക സ്പീഷീസുകളിലും അടുത്ത ബന്ധമുള്ള സ്പീഷീസുകളിലും വ്യക്തമായ ഉപയോഗം ഉണ്ടെന്ന് കാണാം. ഗുഹകളിൽ കാണുന്ന അന്ധ മത്സ്യങ്ങളിലെ കണ്ണുകളുടെ ഉപയോഗശൂന്യമായ അവശിഷ്ടങ്ങൾ,<ref>{{cite journal |author = Jeffery WR |title = Adaptive evolution of eye degeneration in the Mexican blind cavefish |doi = 10.1093/jhered/esi028 |journal = J. Hered. |volume = 96 |issue = 3 |pages = 185–96 |year = 2005 |pmid = 15653557 |ref = harv }}</ref> പറക്കാത്ത പക്ഷികളുടെ ചിറകുകൾ,<ref>{{cite journal |author = Maxwell EE, Larsson HC |title = Osteology and myology of the wing of the Emu (Dromaius novaehollandiae) and its bearing on the evolution of vestigial structures |journal = J. Morphol. |volume = 268 |issue = 5 |pages = 423–41 |year = 2007 |pmid = 17390336 |doi = 10.1002/jmor.10527 |ref = harv }}</ref> കാലില്ലാത്ത പാമ്പുകളിലെയും തിമിംഗിലങ്ങളിലെയും തുടയെല്ലുകൾ,<ref name="transformation445" /> സ്യൂഡോജീനുകൾ<ref>{{cite journal |author = Zhang Z, Gerstein M |title = Large-scale analysis of pseudogenes in the human genome |journal = Curr. Opin. Genet. Dev. |volume = 14 |issue = 4 |pages = 328–35 |year = 2004 |pmid = 15261647 |doi = 10.1016/j.gde.2004.06.003 |ref = harv }}</ref> ഇവയൊക്കെ ഉദാഹരണമാണ്. മനുഷ്യരിലെ അവശിഷ്ട ഘടനകൾക്ക് ഉദാഹരണമാണ് വിസ്ഡം ടീത്ത്,<ref>{{cite journal |author = Silvestri AR, Singh I |title = The unresolved problem of the third molar: would people be better off without it? |url = http://jada.ada.org/cgi/content/full/134/4/450 |journal = Journal of the American Dental Association (1939) |volume = 134 |issue = 4 |pages = 450–5 |year = 2003 |pmid = 12733778 |doi = |ref = harv |access-date = 2013-05-08 |archive-date = 2014-08-23 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140823063158/http://jada.ada.org/content/134/4/450.full |url-status = dead }}</ref> കോക്സിക്സ്,<ref name=Fong/> അപ്പെൻഡിക്സ്,<ref name=Fong/> സ്വഭാവപരമായി രോമാഞ്ചം,<ref>{{cite book |last = Coyne |first = Jerry A. |authorlink = Jerry A. Coyne |title = Why Evolution is True |url = https://archive.org/details/whyevolutionistr0000coyn_o0w9 |publisher = Penguin Group |year = 2009 |isbn = 978-0-670-02053-9 |page = [https://archive.org/details/whyevolutionistr0000coyn_o0w9/page/62 62] }}</ref><ref>Darwin, Charles. (1872) ''[[The Expression of the Emotions in Man and Animals]]'' John Murray, London.</ref> പ്രാകൃത റിഫ്ലെക്സുകൾ<ref>{{cite book |title = Psychology |url = https://archive.org/details/psychology00gray_978 |edition = fifth |author = Peter Gray |year = 2007 |page = [https://archive.org/details/psychology00gray_978/page/n66 66] |publisher = Worth Publishers |isbn = 0-7167-0617-2 }}</ref><ref>{{cite book |title = Why Evolution Is True |url = https://archive.org/details/whyevolutionistr0000coyn_o0w9 |last = Coyne |first = Jerry A. |year = 2009 |pages = [https://archive.org/details/whyevolutionistr0000coyn_o0w9/page/84 85]–86 |publisher = Penguin Group |isbn = 978-0-670-02053-9 }}</ref><ref>{{cite book |title = Archetype: A Natural History of the Self |author = Anthony Stevens |year = 1982 |page = 87 |publisher = Routledge & Kegan Paul |isbn = 0-7100-0980-1 }}</ref> എന്നിവ. ====സഹപരിണാമം (കോ-എവലൂഷൻ)==== [[File:Thamnophis sirtalis sirtalis Wooster.jpg|thumb|ഉഭയജീവി ഇരകളിലെ [[tetrodotoxin|ടെട്രോഡോട്ടോക്സിൻ]] എന്ന വിഷത്തിന് എതിരെ പ്രതിരോധം പരിണമിച്ച [[Common Garter Snake|കോമൺ ഗാർട്ടർ സ്നേക്ക്]] (''Thamnophis sirtalis sirtalis'').]] ഒരു സ്പീഷീസിലെ മാറ്റങ്ങൾ പലപ്പോഴും അതുമായി സ്ഥിരം ഇടപെടുന്ന മറ്റൊരു സ്പീഷീസിലും അനുകൂലനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു. രണ്ടാമത്തെ സ്പീഷീസിലെ മാറ്റങ്ങൾ വീണ്ടും ആദ്യത്തെ സ്പീഷീസിൽ പുതിയ അനുകൂലനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുകയും അങ്ങനെ ഈ പ്രക്രിയ ചാക്രികമായി ആവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിന് കോഎവലൂഷൻ എന്ന് പറയുന്നു.<ref>{{cite journal |author = Wade MJ |title = The co-evolutionary genetics of ecological communities |journal = Nat. Rev. Genet. |volume = 8 |issue = 3 |pages = 185–95 |year = 2007 |pmid = 17279094 |doi = 10.1038/nrg2031 |ref = harv }}</ref> ഹിംസ്രജീവിയും ഇരയും തമ്മിൽ ഇങ്ങനെ മത്സരം ഉണ്ടാകുന്നതിന് പരിണാമപരമായ ആയുധപ്പന്തയം എന്ന് പറയാറുണ്ട്‌. ഇതിന് ഒരു ഉദാഹരണമാണ് കോമൺ ഗാർട്ടർ പാമ്പിൻറെ ഇരയായ റഫ് സ്കിൻഡ് ന്യൂട്ടിന്റെ ശരീരത്തിൽ വിഷം ഉണ്ടായതും തുടർന്നു പാമ്പിൽ അതിനോട് പ്രതിരോധം ഉണ്ടായതും. തുടർന്ന് കൂടിയ അളവിലുള്ള വിഷവും ആനുപാതികമായ കൂടിയ പ്രതിരോധവും ന്യൂട്ടിലും പാമ്പിലും പരിണമിച്ചു.<ref>{{cite journal |author = Geffeney S, Brodie ED, Ruben PC, Brodie ED |title = Mechanisms of adaptation in a predator-prey arms race: TTX-resistant sodium channels |url = https://archive.org/details/sim_science_2002-08-23_297_5585/page/1336 |journal = Science |volume = 297 |issue = 5585 |pages = 1336–9 |year = 2002 |pmid = 12193784 |doi = 10.1126/science.1074310 |ref = harv |bibcode = 2002Sci...297.1336G }}<br />*{{cite journal |author = Brodie ED, Ridenhour BJ, Brodie ED |title = The evolutionary response of predators to dangerous prey: hotspots and coldspots in the geographic mosaic of coevolution between garter snakes and newts |url = https://archive.org/details/sim_evolution_2002-10_56_10/page/2067 |journal = Evolution |volume = 56 |issue = 10 |pages = 2067–82 |year = 2002 |pmid = 12449493 |ref = harv }}<br />*{{cite news |url = http://www.nytimes.com/2009/12/22/science/22creature.html?hpw |title = Remarkable Creatures&nbsp;– Clues to Toxins in Deadly Delicacies of the Animal Kingdom |publisher = New York Times |author = Sean B. Carroll |date = December 21, 2009 }}</ref> വിവിധ സ്പീഷീസുകൾ തമ്മിൽ പരിണമിക്കുന്ന എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും സംഘർഷഭരിതമല്ല.<ref>{{cite journal |author = Sachs J |title = Cooperation within and among species |journal = J. Evol. Biol. |volume = 19 |issue = 5 |pages = 1415–8; discussion 1426–36 |year = 2006 |pmid = 16910971 |doi = 10.1111/j.1420-9101.2006.01152.x |ref = harv }}<br />*{{cite journal |author = Nowak M |title = Five rules for the evolution of cooperation |journal = Science |volume = 314 |issue = 5805 |pages = 1560–3 |year = 2006 |pmid = 17158317 |doi = 10.1126/science.1133755 |ref = harv |bibcode = 2006Sci...314.1560N |pmc=3279745}}</ref> പരസ്പര സഹായത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ അനേകം ബന്ധങ്ങളും ഉണ്ട്. സസ്യങ്ങളും അവയെ മണ്ണിൽ നിന്നും പോഷകങ്ങൾ വലിച്ചെടുക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന മൈക്കോറൈസൽ ഫംഗസുകളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം അങ്ങേയറ്റത്തെ സഹകരണത്തിന് ഉദാഹരണമാണ്.<ref>{{cite journal |author = Paszkowski U |title = Mutualism and parasitism: the yin and yang of plant symbioses |journal = Curr. Opin. Plant Biol. |volume = 9 |issue = 4 |pages = 364–70 |year = 2006 |pmid = 16713732 |doi = 10.1016/j.pbi.2006.05.008 |ref = harv }}</ref> സഹായത്തിനു പകരമായി ഫംഗസുകൾക്ക് സസ്യം പ്രകാശ സംശ്ലേഷണം നടത്തി നിർമ്മിച്ച ഊർജ്ജം ലഭിക്കുന്നു. കൂടാതെ സസ്യകോശങ്ങൾക്കുള്ളിൽ വളരുന്ന ഇവ പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന ചില രാസസൂചനകൾ വച്ച് ഇവയെ സസ്യത്തിന്റെ പ്രതിരോധ സംവിധാനം അവഗണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal |author = Hause B, Fester T |title = Molecular and cell biology of arbuscular mycorrhizal symbiosis |url = https://archive.org/details/planta_2005-05_221_2/page/184 |journal = Planta |volume = 221 |issue = 2 |pages = 184–96 |year = 2005 |pmid = 15871030 |doi = 10.1007/s00425-004-1436-x |ref = harv }}</ref> ====സഹകരണം==== ഒരേ സ്പീഷീസിലെ ജീവികൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണവും പരിണമിയ്ക്കാറുണ്ട്. തേനീച്ചകൾ, ഉറുമ്പുകൾ, ചിതലുകൾ തുടങ്ങിയവ സാമൂഹ്യ ഷഡ്പദങ്ങളിൽ കാണുന്ന അതിസാമൂഹ്യതയാണ് ഒരു മികച്ച ഉദാഹരണം. ഒരു സാമൂഹ്യ ഷഡ്പദ കോളനിയിലെ പ്രത്യുൽപ്പാദന ശേഷിയില്ലാത്ത ഭൂരിപക്ഷം ഷഡ്പദങ്ങൾ അതിനു കഴിവുള്ള ന്യൂനപക്ഷത്തെ പരിപാലിക്കുന്നു. കോളനിയിലെ ജീവികൾ തമ്മിലുള്ള അടുത്ത ജനിതകബന്ധം ആണ് ഈ സഹകരണത്തെ നിലനിർത്തുന്നത്. ഇതിനോട് സദൃശ്യമായ ഒരു ബന്ധമാണ് ഒരു ബഹുകോശ ജീവിയുടെ കോശങ്ങൾ തമ്മിൽ ഉള്ളത്. ശാരീരിക കോശങ്ങൾ കോശവിഭജനം മൂലം പെരുകുന്നതിനെ ചില സൂചനകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് സ്വയം നിയന്ത്രിക്കുന്നത് മൂലമാണ് ഒരു മൃഗത്തിന് നിശ്ചിതമായ ഒരു രൂപം ഉണ്ടാകുന്നത്. ജീവിയുടെ മരണത്തോടെ നാശം നേരിടുന്ന ഈ ശാരീരിക കോശങ്ങൾ ഏതാനും ചില പ്രത്യുൽപ്പാദന കോശങ്ങളിൽ നിന്നും സന്താനങ്ങൾ ഉണ്ടാകാൻ സഹായിക്കുന്നതിനായി നിലനിൽക്കുന്നു. വിഭജനത്തെയും കോശമരണത്തെയും നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഈ സൂചനകൾ അവഗണിച്ചു ചില കോശങ്ങൾ പെറ്റുപെരുകിയാൽ ആണ് ക്യാൻസർ ഉണ്ടാകുന്നത്.<ref name=Bertram>{{cite journal |author = Bertram J |title = The molecular biology of cancer |journal = Mol. Aspects Med. |volume = 21 |issue = 6 |pages = 167–223 |year = 2000 |pmid = 11173079 |doi = 10.1016/S0098-2997(00)00007-8 |ref = harv }}</ref> ഒരേ സ്പീഷിസിലെ ജീവികൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണം പരിണമിക്കാൻ കിൻ സെലക്ഷൻ (kin selection) ആണ് പ്രധാനകാരണമായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നത്. അടുത്ത ബന്ധുക്കളുടെ കുട്ടികളെ അതിജീവനത്തിനു സഹായിക്കുക വഴി ബന്ധുക്കളുമായി പങ്കിടുന്ന സ്വന്തം [[അല്ലീൽ|അല്ലീലുകൾ]] കൂടി അതിജീവിക്കുന്നതിനാൽ ആണ് ഇത് സാധ്യമാകുന്നത്. അങ്ങനെ ബന്ധുക്കളെ സഹായിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന അല്ലീലുകൾക്കും അതിജീവനശേഷി ഉണ്ടാകുന്നു.<ref>{{cite journal |author = Reeve HK, Hölldobler B |title = The emergence of a superorganism through intergroup competition |doi = 10.1073/pnas.0703466104 |journal = Proc Natl Acad Sci U S A. |volume = 104 |issue = 23 |pages = 9736–40 |year = 2007 |pmid = 17517608 |pmc = 1887545 |ref = harv |bibcode = 2007PNAS..104.9736R }}</ref><ref>{{cite journal |author = Axelrod R, Hamilton W |title = The evolution of cooperation |journal = Science |volume = 211 |issue = 4489 |pages = 1390–6 |year = 2005 |pmid = 7466396 |doi = 10.1126/science.7466396 |ref = harv |bibcode = 1981Sci...211.1390A }}</ref> ====സ്പീഷീസ് വേർപിരിയൽ ==== [[File:Speciation modes edit.svg|right|thumb|350px|സ്പീഷീസ് വേർപിരിയലിൻറെ നാല് രീതികൾ]] ഒരു സ്പീഷീസ് കാലക്രമത്തിൽ പരിണമിച്ച് രണ്ടോ അതിൽ അധികമോ സ്പീഷീസുകളായി വേർതിരിയുന്ന പ്രക്രിയയാണ് സ്പീഷീസ് വേർപിരിയൽ അഥവാ സ്പീസിയേഷൻ.<ref name="Gavrilets">{{cite journal |last=Gavrilets |first=Sergey |date=October 2003 |title=Perspective: models of speciation: what have we learned in 40 years? |url=https://archive.org/details/sim_evolution_2003-10_57_10/page/n2 |journal=Evolution |location=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons on behalf of the Society for the Study of Evolution |volume=57 |issue=10 |pages=2197–2215 |doi=10.1554/02-727 |issn=0014-3820 |pmid=14628909}}</ref> സ്പീഷീസ് എന്നതിന് ഒന്നിലധികം നിർവചനങ്ങൾ ഉണ്ട്. ജീവി വിഭാഗങ്ങളുടെ ചില പ്രത്യേകതകൾ (പ്രത്യേകിച്ചും ലൈംഗികതയുടെ സാന്നിധ്യമോ അഭാവമോ) അനുസരിച്ച് നിർവചനങ്ങളുടെ പ്രായോഗികത മാറുന്നതിനാൽ ആണ് ഇത്.<ref name="Queiroz">{{cite journal |last=de Queiroz |first=Kevin |date=May 3, 2005 |title=Ernst Mayr and the modern concept of species |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |location=Washington, D.C. |publisher=National Academy of Sciences |volume=102 |issue=Suppl. 1 |pages=6600–6607 |bibcode=2005PNAS..102.6600D |doi=10.1073/pnas.0502030102 |issn=0027-8424 |pmc=1131873 |pmid=15851674}}</ref> ലൈംഗിക ജീവികളിലാണെങ്കിൽ പരസ്പരം ഇണ ചേർന്ന് പ്രത്യുല്പ്പാദനം നടത്തുന്നതോ അതിനു കഴിയുന്നതോ ആയ ജീവികളാണ് പൊതുവേ ഒരു സ്പീഷീസ് ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Ereshefsky92">{{cite journal |last=Ereshefsky |first=Marc |authorlink=Marc Ereshefsky |date=December 1992 |title=Eliminative pluralism |url=https://archive.org/details/sim_philosophy-of-science_1992-12_59_4/page/671 |journal=[[Philosophy of Science (journal)|Philosophy of Science]] |location=Chicago, IL |publisher=University of Chicago Press |volume=59 |issue=4 |pages=671–690 |doi=10.1086/289701 |issn=0031-8248 |jstor=188136}}</ref> അലൈംഗിക ജീവികളിൽ മാനദണ്ഡം കൂടുതൽ അവ്യക്തമാണ്.<ref>{{cite journal |last1=Fraser |first1=Christophe |last2=Alm |first2=Eric J. |last3=Polz |first3=Martin F. |last4=Spratt |first4=Brian G. |last5=Hanage |first5=William P. |date=February 6, 2009 |title=The Bacterial Species Challenge: Making Sense of Genetic and Ecological Diversity |url=https://archive.org/details/sim_science_2009-02-06_323_5915/page/n68 |journal=Science |location=Washington, D.C. |publisher=American Association for the Advancement of Science |volume=323 |issue=5915 |pages=741–746 |bibcode=2009Sci...323..741F |doi=10.1126/science.1159388 |issn=0036-8075 |pmid=19197054 |display-authors=3}}</ref> ഒരു ലൈംഗിക ജീവിവർഗ്ഗത്തിൻറെ രണ്ടു സമൂഹങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത സ്പീഷീസുകൾ ആയി മാറാൻ സമൂഹങ്ങൾ പരസ്പരമുള്ള പ്രത്യുൽപ്പാദനത്തിന് എന്തെങ്കിലും തടസം ആവശ്യമാണ്‌. അങ്ങനെയൊരു തടസത്തിന്റെ അഭാവത്തിൽ പ്രത്യുല്പ്പാദനം വഴി പരസ്പരമുണ്ടാകുന്ന ജീൻ ഒഴുക്ക് ഓരോ സമൂഹത്തിലും പുതിയതായി രൂപപ്പെടുന്ന ജനിതക സ്വഭാവങ്ങളെ കൈമാറ്റം ചെയ്ത് ജനിതക വ്യതിരിക്തതയെ കുറച്ച് സ്പീസിയേഷനെ സാവധാനമാക്കുന്നു. പൊതുപൂർവികനിൽ നിന്നും പരിണമിച്ച് വ്യത്യസ്ത സ്പീഷീസുകളാകുന്ന പരിണാമം ഏത് ഘട്ടം വരെ എത്തി എന്നത് അനുസരിച്ച് രണ്ടു സമൂഹങ്ങളിലെയും ജീവികൾ തമ്മിൽ പ്രത്യുല്പ്പാദനം നടത്തി സന്താനങ്ങളെ ഉണ്ടാക്കാൻ സാധിച്ചേക്കും. ഉദാ: കുതിരയുടെയും കഴുതയുടെയും സന്താനമായ കോവർകഴുത.<ref>{{cite journal |last=Short |first=Roger Valentine |date=October 1975 |title=The contribution of the mule to scientific thought |journal=Journal of Reproduction and Fertility. Supplement |publisher=[[Reproduction (journal)|Society for Reproduction and Fertility]] |issue=23 |pages=359–364 |issn=0449-3087 |oclc=1639439 |pmid=1107543}}</ref> ഇത്തരം ഹൈബ്രിഡുകൾ പൊതുവേ പ്രത്യുൽപ്പാദന ശേഷി ഇല്ലാത്തവയായിരിക്കും. ഇത് ജീൻ ഫ്ലോയെ തടയുന്നതിനാൽ സ്പീഷീസുകൾ തമ്മിൽ കലരുന്നില്ല. എന്നാൽ അപൂർവമായി പ്രത്യുൽപ്പാദന ശേഷിയുള്ള ഹൈബ്രിഡുകളും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇവയ്ക്ക് രണ്ടു സ്പീഷീസിനും ഇടയിലുള്ള ശാരീരികസ്വഭാവങ്ങളോ രണ്ടുമായും ബന്ധമില്ലാത്ത സ്വഭാവങ്ങളോ കാണാറുണ്ട്‌.<ref>{{cite journal |last1=Gross |first1=Briana L. |last2=Rieseberg |first2=Loren H. |date=May–June 2005 |title=The Ecological Genetics of Homoploid Hybrid Speciation |journal=Journal of Heredity |location=Oxford |publisher=Oxford University Press on behalf of the American Genetic Association |volume=96 |issue=3 |pages=241–252 |doi=10.1093/jhered/esi026 |issn=0022-1503 |pmc=2517139 |pmid=15618301}}</ref> ഇത്തരം മിശ്രണം പുതിയ സ്പീഷീസുകളുടെ രൂപീകരണത്തിൽ എത്ര ശതമാനം വരുന്നു എന്നത് വ്യക്തമല്ല. എന്തായാലും ഗ്രേ ട്രീ ഫ്രോഗ്<ref>{{cite journal |last=Vrijenhoek |first=Robert C. |date=April 4, 2006 |title=Polyploid Hybrids: Multiple Origins of a Treefrog Species |journal=Current Biology |location=Cambridge, MA |publisher=Cell Press |volume=16 |issue=7 |pages=R245–R247 |doi=10.1016/j.cub.2006.03.005 |issn=0960-9822 |pmid=16581499}}</ref> പോലെ അനേകം ഉദാഹരണങ്ങൾ ഇതിനു ലഭ്യമാണ്.<ref>{{cite journal |last1=Burke |first1=John M. |last2=Arnold |first2=Michael L. |date=December 2001 |title=Genetics and the fitness of hybrids |journal=Annual Review of Genetics |location=Palo Alto, CA |publisher=Annual Reviews |volume=35 |pages=31–52 |doi=10.1146/annurev.genet.35.102401.085719 |issn=0066-4197 |pmid=11700276}}</ref> സ്പീഷീസ് വേർപിരിയൽ പ്രകൃതിയിലും ലബോറട്ടറിയിലും പല തവണ നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite journal |last1=Rice |first1=William R. |last2=Hostert |first2=Ellen E. |date=December 1993 |title=Laboratory Experiments on Speciation: What Have We Learned in 40 Years? |url=https://archive.org/details/sim_evolution_1993-12_47_6/page/1637 |journal=Evolution |location=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons on behalf of the Society for the Study of Evolution |volume=47 |issue=6 |pages=1637–1653 |doi=10.2307/2410209 |issn=0014-3820}} *{{cite journal |last1=Jiggins |first1=Chris D. |last2=Bridle |first2=Jon R. |date=March 2004 |title=Speciation in the apple maggot fly: a blend of vintages? |journal=Trends in Ecology & Evolution |location=Cambridge, MA |publisher=Cell Press |volume=19 |issue=3 |pages=111–114 |doi=10.1016/j.tree.2003.12.008 |pmid=16701238 |issn=0169-5347}} *{{cite web |url=http://www.talkorigins.org/faqs/faq-speciation.html |title=Observed Instances of Speciation |last=Boxhorn |first=Joseph |date=September 1, 1995 |website=TalkOrigins Archive |publisher=The TalkOrigins Foundation, Inc. |location=Houston, TX |accessdate=2008-12-26}} *{{cite journal |last1=Weinberg |first1=James R. |last2=Starczak |first2=Victoria R. |last3=Jörg |first3=Daniele |date=August 1992 |title=Evidence for Rapid Speciation Following a Founder Event in the Laboratory |url=https://archive.org/details/sim_evolution_1992-08_46_4/page/1214 |journal=Evolution |location=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons on behalf of the Society for the Study of Evolution |volume=46 |issue=4 |pages=1214–1220 |doi=10.2307/2409766 |issn=0014-3820 |jstor=2409766}}</ref> ലൈംഗികജീവികളിൽ സ്പീസിയേഷൻ നടക്കുന്നത് ഒരു സമൂഹം മറ്റുള്ളവയിൽ നിന്ന് ഒറ്റപ്പെടുകയും പരസ്പരം പ്രത്യുൽപ്പാദനം നടക്കാതെ വരുകയും അതുമൂലം പൊതുപാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്നും അകലുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ആണ്. ഇതിൽത്തന്നെ നാല് രീതികൾ കാണാം. ഏറ്റവും സാധാരണമായതാണ് അല്ലോപാട്രിക് സ്പീസിയേഷൻ. ഇത് രണ്ടു സമൂഹങ്ങൾ എന്തെങ്കിലും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ തടസം മൂലം വേർതിരിക്കപ്പെടുന്നത് മൂലം സംഭവിക്കുന്നു. ഇതിന് ഒരു സമൂഹത്തിൻറെ കുടിയേറ്റമോ ആവാസവ്യവസ്ഥയിലെ മാറ്റങ്ങളോ കാരണമാകാം.<ref>{{cite journal |last1=Herrel |first1=Anthony |last2=Huyghe |first2=Katleen |last3=Vanhooydonck |first3=Bieke |last4=Backeljau |first4=Thierry |last5=Breugelmans |first5=Karin |last6=Grbac |first6=Irena |last7=Van Damme |first7=Raoul |last8=Irschick |first8=Duncan J. |date=March 25, 2008 |title=Rapid large-scale evolutionary divergence in morphology and performance associated with exploitation of a different dietary resource |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |location=Washington, D.C. |publisher=National Academy of Sciences |volume=105 |issue=12 |pages=4792–4795 |bibcode=2008PNAS..105.4792H |doi=10.1073/pnas.0711998105 |issn=0027-8424 |pmc=2290806 |pmid=18344323 |display-authors=3}}</ref><ref name="Losos1997">{{cite journal |last1=Losos |first1=Jonathan B. |last2=Warhelt |first2=Kenneth I. |last3=Schoener |first3=Thomas W. |date=May 1, 1997 |title=Adaptive differentiation following experimental island colonization in ''Anolis'' lizards |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1997-05-01_387_6628/page/70 |journal=Nature |location=London |publisher=Nature Publishing Group |volume=387 |issue=6628 |pages=70–73 |bibcode=1997Natur.387...70L |doi=10.1038/387070a0 |issn=0028-0836}}</ref> ഈ സാഹചര്യത്തിൽ രണ്ടു സമൂഹങ്ങളിലും പ്രകൃതിനിർദ്ധാരണവും ജനറ്റിക് ഡ്രിഫ്റ്റും മൂലം വ്യത്യസ്ത ദിശകളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ക്രമേണ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ തടസം നീങ്ങിയാലും പരസ്പരം പ്രത്യുല്പ്പാദനം സാധ്യമാകാത്ത തരത്തിലുള്ള വ്യതിരിക്തതയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Hoskin |first1=Conrad J. |last2=Higgle |first2=Megan |last3=McDonald |first3=Keith R. |last4=Moritz |first4=Craig |date=October 27, 2005 |title=Reinforcement drives rapid allopatric speciation |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2005-10-27_437_7063/page/1353 |journal=Nature |location=London |publisher=Nature Publishing Group |pmid=16251964 |volume=437 |issue=7063 |pages=1353–1356 |bibcode=2005Natur.437.1353H |doi=10.1038/nature04004 |issn=0028-0836}}</ref> രണ്ടാമത്തെ രീതി പെരിപാട്രിക് സ്പീസിയേഷൻ ആണ്. ഇവിടെ ഒറ്റപ്പെടുന്ന പുത്രി സമൂഹം മാതൃസമൂഹത്തെ അപേക്ഷിച്ച് വളരെ ചെറുതാണ് എന്നതാണ് വ്യത്യാസം. ചെറിയ സമൂഹത്തിൽ ഫൌണ്ടർ എഫക്റ്റ് മൂലം പെട്ടെന്ന് സ്പീസിയേഷൻ നടക്കുന്നു. ജനറ്റിക് ഡ്രിഫ്റ്റ് ശക്തമാകുന്നതും ചെറിയ സമൂഹത്തിലെ [[അന്തഃപ്രജനനം]] മൂലം ഹോമോസൈഗസ് ആയ ജീവികളിലുള്ള നിർദ്ധാരണം വർദ്ധിക്കുന്നതും ഒക്കെയാണ് ഫൌണ്ടർ എഫക്റ്റിൻറെ ഫലങ്ങൾ.<ref>{{cite journal |last=Templeton |first=Alan R. |authorlink=Alan Templeton |date=April 1980 |title=The Theory of Speciation ''VIA'' the Founder Principle |url=http://www.genetics.org/content/94/4/1011.full.pdf+html |journal=Genetics |location=Bethesda, MD |publisher=Genetics Society of America |volume=94 |issue=4 |pages=1011–1038 |pmid=6777243 |issn=0016-6731 |pmc=1214177 |accessdate=2014-12-29}}</ref> മൂന്നാമത്തെ രീതിയാണ് പാരാപാട്രിക് സ്പീസിയേഷൻ. ഇവിടെയും ഒരു ചെറിയ സമൂഹം പുതിയൊരു ആവാസവ്യവസ്ഥയിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു, പക്ഷെ മാതൃസമൂഹവുമായി കൃത്യമായ ഒരു ഭൌതിക തടസം മൂലമുള്ള വേർതിരിവ് ഇല്ല എന്ന് മാത്രം. പ്രാദേശികമായ അനുകൂലനങ്ങൾ പരിണമിച്ചു തുടങ്ങുന്നതോടെ രണ്ടു സമൂഹവും തമ്മിലുള്ള ജീൻ ഒഴുക്ക് ദോഷകരമായി മാറുന്നു. അതിനാൽ പലപ്പോഴും പരസ്പര മിശ്രണത്തെ തടയുന്ന ജനിതക ഗുണങ്ങൾ കൂടി പരിണമിക്കുന്നു.<ref name="Gavrilets" /> ആന്തോക്സാന്തം ഓഡോറാറ്റം എന്ന പുല്ലിൽ ഇതിന് ഉദാഹരണം നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite journal |last=Antonovics |first=Janis |authorlink=Janis Antonovics |date=July 2006 |title=Evolution in closely adjacent plant populations X: long-term persistence of prereproductive isolation at a mine boundary |url=http://www.nature.com/hdy/journal/v97/n1/full/6800835a.html |journal=[[Heredity (journal)|Heredity]] |location=London |publisher=Nature Publishing Group for [[The Genetics Society]] |volume=97 |issue=1 |pages=33–37 |doi=10.1038/sj.hdy.6800835 |issn=0018-067X |pmid=16639420 |accessdate=2014-12-29}}</ref> ലോഹഖനികൾക്ക് സമീപം ലോഹമലിനീകരണമുള്ള സ്ഥലത്തുള്ള പുല്ലിന് അതിനോട് പ്രതിരോധം പരിണമിച്ചു. തുടർന്ന് അവ മറ്റുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ഉള്ള പുല്ലിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായ സമയത്ത് പൂവിടാൻ തുടങ്ങി. ഇത് ഫലപ്രദമായി പരസ്പരമുള്ള പ്രത്യുൽപ്പാദനത്തെ തടഞ്ഞു. മിശ്രവർഗ്ഗത്തിനെതിരായ നിർദ്ധാരണം മൂലം സ്പീഷീസിനുള്ളിൽ മാത്രം ഇണ ചേരാനുള്ള സ്വഭാവങ്ങൾ പരിണമിക്കാം, കൂടാതെ സമൂഹങ്ങൾ തമ്മിൽ എളുപ്പത്തിൽ തിരിച്ചറിയാനുതകുന്ന ഭൌതിക വ്യത്യാസങ്ങളും.<ref>{{cite journal |last1=Nosil |first1=Patrik |last2=Crespi |first2=Bernard J. |last3=Gries |first3=Regine |last4=Gries |first4=Gerhard |date=March 2007 |title=Natural selection and divergence in mate preference during speciation |url=https://archive.org/details/sim_genetica_2007-03_129_3/page/309 |journal=Genetica |location=Dordrecht, the Netherlands |publisher=Kluwer Academic Publishers |volume=129 |issue=3 |pages=309–327 |doi=10.1007/s10709-006-0013-6 |pmid=16900317 |issn=0016-6707}}</ref> അവസാനത്തേത് സിംപാട്രിക് സ്പീസിയേഷൻ. ഈ പ്രതിഭാസത്തിൽ ഭൌതികമായ തടസങ്ങൾ കൂടാതെ ഒരേ ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ തന്നെ പുതിയ സ്പീഷീസ് ഉടലെടുക്കണം എന്നതിനാൽ വളരെ അപൂർവമാണ്.<ref>{{cite journal |last1=Savolainen |first1=Vincent |last2=Anstett |first2=Marie-Charlotte |last3=Lexer |first3=Christian |last4=Hutton |first4=Ian |last5=Clarkson |first5=James J. |last6=Norup |first6=Maria V. |last7=Powell |first7=Martyn P. |last8=Springate |first8=David |last9=Salamin |first9=Nicolas |last10=Baker |first10=William J. |date=May 11, 2006 |title=Sympatric speciation in palms on an oceanic island |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2006-05-11_441_7090/page/210 |journal=Nature |location=London |publisher=Nature Publishing Group |volume=441 |issue=7090 |pages=210–213 |bibcode=2006Natur.441..210S |doi=10.1038/nature04566 |issn=0028-0836 |pmid=16467788 |display-authors=3}} *{{cite journal |last1=Barluenga |first1=Marta |last2=Stölting |first2=Kai N. |last3=Salzburger |first3=Walter |last4=Muschick |first4=Moritz |last5=Meyer |first5=Axel |authorlink5=Axel Meyer |date=February 9, 2006 |title=Sympatric speciation in Nicaraguan crater lake cichlid fish |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2006-02-09_439_7077/page/719 |journal=Nature |location=London |publisher=Nature Publishing Group |volume=439 |issue=7077 |pages=719–23 |bibcode=2006Natur.439..719B |doi=10.1038/nature04325 |issn=0028-0836 |pmid=16467837 |display-authors=3}}</ref> ====വംശനാശം==== [[File:Palais de la Decouverte Tyrannosaurus rex p1050042.jpg|thumb|left|''[[Tyrannosaurus rex]]''. ഇവയടക്കം പക്ഷികൾ ഒഴികെയുള്ള ദിനോസറുകൾ 65 മില്യൻ വർഷം മുൻപ് ക്രെറ്റേഷ്യസ് കാലഘട്ടത്തിൻറെ അന്ത്യത്തിൽ ഉണ്ടായ കൂട്ടവംശനാശത്തിൽ ചത്തൊടുങ്ങി.]] ഒരു സ്പീഷീസ് പൂർണ്ണമായി നശിച്ചു പോകുന്നതിനെ ആണ് വംശനാശം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇത് അപൂർവമായ ഒന്നല്ല. ഭൂമിയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ഉടനീളം സ്പീസിയേഷൻ വഴി പുതിയ പുതിയ ജീവികൾ ഉടലെടുക്കുകയും വംശനാശം മൂലം നശിച്ചു പോകുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite journal |last1=Benton |first1=Michael J. |authorlink=Michael Benton |date=April 7, 1995 |title=Diversification and extinction in the history of life |url=https://archive.org/details/sim_science_1995-04-07_268_5207/page/52 |journal=Science |volume=268 |issue=5207 |pages=52–58 |bibcode=1995Sci...268...52B |doi=10.1126/science.7701342 |issn=0036-8075 |pmid=7701342}}</ref> ഇന്ന് ഭൂമിയിൽ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന സസ്യ, ജന്തു സ്പീഷീസുകൾ നശിച്ചു പോയവയെ അപേക്ഷിച്ച് തുലോം തുച്ഛമായ എണ്ണം മാത്രമാണ്.<ref>{{cite journal |last=Raup |first=David M. |authorlink=David M. Raup |date=March 28, 1986 |title=Biological extinction in Earth history |url=https://archive.org/details/sim_science_1986-03-28_231_4745/page/1528 |journal=Science |volume=231 |issue=4745 |pages=1528–1533 |bibcode=1986Sci...231.1528R |doi=10.1126/science.11542058 |issn=0036-8075 |pmid=11542058}}</ref> ജീവൻറെ ചരിത്രത്തിൽ കാലാകാലം വിവിധ സ്പീഷീസുകൾക്ക് വംശനാശം സംഭവിച്ചത് കൂടാതെ കൂട്ടവംശനാശങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന സംഭവങ്ങളിൽ ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ട് വളരെയധികം സ്പീഷീസുകൾ നശിക്കുകയുണ്ടായിട്ടുണ്ട്.<ref name="Raup_1994">{{cite journal |last=Raup |first=David M. |date=July 19, 1994 |title=The role of extinction in evolution |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume=91 |issue=15 |pages=6758–6763 |bibcode=1994PNAS...91.6758R |doi=10.1073/pnas.91.15.6758 |issn=0027-8424 |pmc=44280 |pmid=8041694}}</ref> പക്ഷികൾ ഒഴികെയുള്ള ദിനോസറുകൾ നശിച്ച ക്രെറ്റേഷ്യസ്-പാലിയോജീൻ കൂട്ടവംശനാശം ആണ് ഏറ്റവും പ്രശസ്തം. എന്നാൽ അതിനു മുൻപ് സംഭവിച്ച പെർമിയൻ-ട്രയാസിക് കൂട്ടവംശനാശം അതിലും വിനാശകരമായിരുന്നു. അന്ന് സമുദ്രജീവികളിൽ 96% സ്പീഷീസുകളും നശിച്ചതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Raup_1994" /> ഇവയെ കൂടാതെ നിലവിൽ ഒരു കൂട്ടവംശനാശം നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതായും ശാസ്ത്രജ്ഞർ കണക്കാക്കുന്നു. ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്നും ലോകമെങ്ങും കുടിയേറിയ ആധുനിക മനുഷ്യരുടെ വ്യാപനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് ഈ കൂട്ടവംശനാശം ആരംഭിച്ചത്. സ്വാഭാവികമായി നടക്കുന്നതിന്റെ നൂറോ ആയിരമോ ഇരട്ടി തോതിൽ ഇപ്പോൾ വംശനാശങ്ങൾ നടക്കുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഹോളോസീൻ കൂട്ടവംശനാശം എന്നാണ് ഇതിനെ വിളിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Novacek |first1=Michael J. |last2=Cleland |first2=Elsa E. |date=May 8, 2001 |title=The current biodiversity extinction event: scenarios for mitigation and recovery |doi=10.1073/pnas.091093698 |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume=98 |issue=10 |pages=5466–5470 |bibcode=2001PNAS...98.5466N |issn=0027-8424 |pmc=33235 |pmid=11344295}}</ref> പുരാതനമനുഷ്യർ വലിയ മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടി വംശനാശത്തിൽ എത്തിച്ചെങ്കിൽ ഇന്ന് ജനപ്പെരുപ്പവും പരിസ്ഥിതി നാശവും കാലാവസ്ഥാമാറ്റവും കൂടി മറ്റു ജീവികൾക്ക് പ്രതികൂലമാകുന്നു. മനുഷ്യരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആണ് ഇന്ന് വംശനാശങ്ങളുടെ തോത് ഉയർത്തുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Pimm |first1=Stuart |authorlink1=Stuart Pimm |last2=Raven |first2=Peter |authorlink2=Peter H. Raven |last3=Peterson |first3=Alan |last4=Şekercioğlu |first4=Çağan H. |last5=Ehrlich |first5=Paul R. |authorlink5=Paul R. Ehrlich |date=July 18, 2006 |title=Human impacts on the rates of recent, present and future bird extinctions |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume=103 |issue=29 |pages=10941–10946 |bibcode=2006PNAS..10310941P |doi=10.1073/pnas.0604181103 |issn=0027-8424 |pmc=1544153 |pmid=16829570 |display-authors=3}} *{{cite journal |last1=Barnosky |first1=Anthony D. |last2=Koch |first2=Paul L. |last3=Feranec |first3=Robert S. |last4=Wing |first4=Scott L. |last5=Shabel |first5=Alan B. |date=October 1, 2004 |title=Assessing the Causes of Late Pleistocene Extinctions on the Continents |url=https://archive.org/details/sim_science_2004-10-01_306_5693/page/70 |journal=Science |volume=306 |issue=5693 |pages=70–75 |bibcode=2004Sci...306...70B |doi=10.1126/science.1101476 |issn=0036-8075 |pmid=15459379 |display-authors=3|citeseerx=10.1.1.574.332 }}</ref> ആഗോളതാപനം ഇതിനെ കൂടുതൽ രൂക്ഷമാക്കിയേക്കാം.<ref>{{cite journal |last1=Lewis |first1=Owen T. |date=January 29, 2006 |title=Climate change, species–area curves and the extinction crisis |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=361 |issue=1465 |pages=163–171 |doi=10.1098/rstb.2005.1712 |issn=0962-8436 |pmc=1831839 |pmid=16553315}}</ref> ഭൂമിയിൽ ജീവിച്ചതിൽ 99% ലേറെ സ്പീഷീസുകളും പുതിയവയ്ക്ക് വഴിമാറി എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുമ്പോഴും<ref name="StearnsStearns1999">{{harvnb|Stearns|Stearns|1999|p=[https://books.google.com/books?id=0BHeC-tXIB4C&q=99%20percent X]}}</ref><ref name="NYT-20141108-MJN">{{cite news |last=Novacek |first=Michael J. |date=November 8, 2014 |title=Prehistory’s Brilliant Future |url=https://www.nytimes.com/2014/11/09/opinion/sunday/prehistorys-brilliant-future.html |newspaper=The New York Times |location=New York |publisher=The New York Times Company |issn=0362-4331 |accessdate=2014-12-25 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141229225657/http://www.nytimes.com/2014/11/09/opinion/sunday/prehistorys-brilliant-future.html |archivedate=2014-12-29 |df= }}</ref> നിലവിൽ ഒരു ലക്ഷം കോടി സ്പീഷീസുകൾ ഉണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഇതിൽ ലക്ഷത്തിൽ ഒന്ന് മാത്രമാണ് കൃത്യമായി പരിശോധിതമായി നിർവചിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.<ref name="NSF-2016002">{{cite web |url=https://www.nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=138446 |title=Researchers find that Earth may be home to 1 trillion species |author=<!--Not stated--> |date=May 2, 2016 |website=[[National Science Foundation]] |location=Arlington County, Virginia |accessdate=2016-05-06 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160504111108/https://www.nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=138446 |archivedate=2016-05-04 |df= }}</ref> പരിമിതമായ വിഭവങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി മത്സരം ഉണ്ടായി അതിൽ ഒരു സ്പീഷീസ് മറ്റൊരു സ്പീഷീസിനെ പരാജയപ്പെടുത്തിയാൽ വംശനാശം ഉണ്ടാകാം. ഇത് കൂടുതൽ അതിജീവനശേഷിയുള്ള സ്പീഷീസിനെ അവശേഷിപ്പിക്കുന്ന വംശീയനിർദ്ധാരണത്തിന് ഇടയാക്കുന്നു.<ref name="Gould">{{cite journal |last=Gould |first=Stephen Jay |authorlink=Stephen Jay Gould |date=February 28, 1998 |title=Gulliver's further travels: the necessity and difficulty of a hierarchical theory of selection |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=353 |issue=1366 |pages=307–314 |doi=10.1098/rstb.1998.0211 |issn=0962-8436 |pmc=1692213 |pmid=9533127}}</ref> സ്വാഭാവികമായി ഉണ്ടാകുന്ന വംശനാശങ്ങൾ പലപ്പോഴും ഇങ്ങനെ ആണ്.<ref name="Kutschera">{{cite journal |last1=Kutschera |first1=Ulrich |authorlink1=Ulrich Kutschera |last2=Niklas |first2=Karl J. |authorlink2=Karl J. Niklas |date=June 2004 |title=The modern theory of biological evolution: an expanded synthesis |journal=[[Naturwissenschaften]] |volume=91 |issue=6 |pages=255–276 |bibcode=2004NW.....91..255K |doi=10.1007/s00114-004-0515-y |issn=1432-1904 |pmid=15241603}}</ref> വലിയ പാരിസ്ഥിതിക മാറ്റങ്ങൾ മൂലം ഇടയ്ക്കിടെ ഉണ്ടായ കൂട്ടവംശനാശങ്ങൾ ആകട്ടെ വംശീയനിർദ്ധാരണത്തിനു പകരം പ്രകൃതിയിലെ ജൈവവൈവിധ്യത്തെ നാമാവശേഷമാക്കുകയും അതിജീവിക്കുന്ന ചുരുക്കം ജീവികളിൽ വിവിധ പരിസ്ഥിതി സാഹചര്യങ്ങൾക്ക് യോജിച്ച വിധം പെട്ടെന്ന് പരിണമിച്ച് വൈവിധ്യവത്കരണം നടക്കാനുള്ള അവസരം ഒരുക്കുകയും ആണ് ചെയ്യുക.<ref>{{cite journal |last=Jablonski |first=David |date=May 8, 2001 |title=Lessons from the past: Evolutionary impacts of mass extinctions |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume=98 |issue=10 |pages=5393–5398 |bibcode=2001PNAS...98.5393J |doi=10.1073/pnas.101092598 |issn=0027-8424 |pmc=33224 |pmid=11344284}}</ref> ==ജീവൻറെ പരിണാമചരിത്രം== {{align|right|{{ജീവൻറെ_സമയരേഖ}}}} ===ജീവോൽപ്പത്തി=== ഭൂമിയ്ക്ക് ഏകദേശം 454 കോടി വർഷം പഴക്കമുണ്ട്.<ref name="USGS1997">{{cite web |url=http://pubs.usgs.gov/gip/geotime/age.html |title=Age of the Earth |date=July 9, 2007 |publisher=[[United States Geological Survey]] |accessdate=2015-05-31 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051223072700/http://pubs.usgs.gov/gip/geotime/age.html |archivedate=2005-12-23 |df= }}</ref><ref name="Dalrymple 2001 205–221">{{harvnb|Dalrymple|2001|pp=205–221}}</ref><ref name="Elsevier">{{cite journal |last1=Manhesa |first1=Gérard |last2=Allègre |first2=Claude J. |authorlink2=Claude Allègre |last3=Dupréa |first3=Bernard |last4=Hamelin |first4=Bruno |date=May 1980 |title=Lead isotope study of basic-ultrabasic layered complexes: Speculations about the age of the earth and primitive mantle characteristics |url=https://archive.org/details/sim_earth-and-planetary-science-letters_1980-05_47_3/page/370 |journal=[[Earth and Planetary Science Letters]] |volume=47 |issue=3 |pages=370–382 |bibcode=1980E&PSL..47..370M |doi=10.1016/0012-821X(80)90024-2 |issn=0012-821X}}</ref> ഏകദേശം 350 കോടി വർഷം മുൻപ് മുതൽ ജീവൻറെ അനിഷേധ്യമായ തെളിവുകൾ ലഭ്യമാണ്.<ref name="Origin1">{{cite journal |last1=Schopf |first1=J. William |authorlink1=J. William Schopf |last2=Kudryavtsev |first2=Anatoliy B. |last3=Czaja |first3=Andrew D. |last4=Tripathi |first4=Abhishek B. |date=October 5, 2007 |title=Evidence of Archean life: Stromatolites and microfossils |url=https://archive.org/details/sim_precambrian-research_2007-10-05_158_3-4/page/141 |journal=[[Precambrian Research]] |volume=158 |pages=141–155 |issue=3–4 |doi=10.1016/j.precamres.2007.04.009 |issn=0301-9268|bibcode=2007PreR..158..141S }}</ref><ref name="RavenJohnson2002">{{harvnb|Raven|Johnson|2002|p=68}}</ref> ഭൂമി ഉരുകിയ അവസ്ഥയിൽ ആയിരുന്ന ഹേയ്ഡിയൻ യുഗത്തിനു ശേഷം ഖരമായ ഉപരിതലം രൂപപ്പെട്ട ഇയോആർക്കിയൻ യുഗത്തിലേക്ക് കടന്ന ശേഷം ആണ് ഇത്. പടിഞ്ഞാറൻ ഓസ്ട്രേലിയയിലെ 348 കോടി വർഷം പഴക്കമുള്ള മണൽക്കല്ലുകളിൽ ഏകകോശ ജീവികളുടെ ഫോസിലുകളെ കാണാം.<ref name="AP-20131113">{{cite news |last=Borenstein |first=Seth |date=November 13, 2013 |title=Oldest fossil found: Meet your microbial mom |url=http://apnews.excite.com/article/20131113/DAA1VSC01.html |work=[[Excite]] |location=Yonkers, New York |publisher=[[Mindspark Interactive Network]] |agency=[[Associated Press]] |accessdate=2015-05-31 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150629230719/http://apnews.excite.com/article/20131113/DAA1VSC01.html |archivedate=June 29, 2015 |df= }}</ref><ref name="TG-20131113-JP">{{cite news |last=Pearlman |first=Jonathan |date=November 13, 2013 |title='Oldest signs of life on Earth found' |url=https://www.telegraph.co.uk/news/science/science-news/10445788/Oldest-signs-of-life-on-Earth-found.html |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |location=London |publisher=[[Telegraph Media Group]] |accessdate=2014-12-15 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141216062531/http://www.telegraph.co.uk/news/science/science-news/10445788/Oldest-signs-of-life-on-Earth-found.html |archivedate=2014-12-16 |df= }}</ref><ref name="AST-20131108">{{cite journal |last1=Noffke |first1=Nora |last2=Christian |first2=Daniel |last3=Wacey |first3=David |last4=Hazen |first4=Robert M. |authorlink4=Robert Hazen |date=November 16, 2013 |title=Microbially Induced Sedimentary Structures Recording an Ancient Ecosystem in the ''ca.'' 3.48 Billion-Year-Old Dresser Formation, Pilbara, Western Australia |journal=[[Astrobiology (journal)|Astrobiology]] |volume=13 |issue=12 |pages=1103–1124 |bibcode=2013AsBio..13.1103N |doi=10.1089/ast.2013.1030 |issn=1531-1074 |pmc=3870916 |pmid=24205812}}</ref> ഭൂമിയിൽ ജീവിച്ചിട്ടുള്ളതിൽ 99 ശതമാനത്തിലേറെ സ്പീഷീസുകളും, അതായത് അഞ്ഞൂറ് കോടിയിൽ ഏറെ സ്പീഷീസുകൾ<ref name="Book-Biology">{{harvnb|McKinney|1997|p=[https://books.google.com/books?id=4LHnCAAAQBAJ&pg=PA110&lpg=PA110#v=onepage 110]}}</ref> വംശനാശം വന്ന് മണ്മറഞ്ഞതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="StearnsStearns1999" /><ref name="NYT-20141108-MJN"/> ഇന്ന് ഭൂമിയിൽ ഒരു കോടി മുതൽ 1.4 കോടി വരെ സ്പീഷീസുകൾ ആണ് ഉള്ളത്.<ref name="PLoS-20110823">{{cite journal |last1=Mora |first1=Camilo |last2=Tittensor |first2=Derek P. |last3=Adl |first3=Sina |last4=Simpson |first4=Alastair G. B. |last5=Worm |first5=Boris |authorlink5=Boris Worm |display-authors=3 |date=August 23, 2011 |title=How Many Species Are There on Earth and in the Ocean? |journal=[[PLOS Biology]] |volume=9 |issue=8 |page=e1001127 |doi=10.1371/journal.pbio.1001127 |issn=1545-7885 |pmc=3160336 |pmid=21886479}}</ref><ref name="MillerSpoolman2012">{{harvnb|Miller|Spoolman|2012|p=[https://books.google.com/books?id=NYEJAAAAQBAJ&pg=PA62 62]}}</ref> പത്തൊൻപതു ലക്ഷം ജീവികളെ നാമകരണം ചെയ്തതായും<ref name="Chapman2009">{{harvnb|Chapman|2009}}</ref> പതിനാറു ലക്ഷം ജീവികളെ കേന്ദ്രീകൃത ഡേറ്റബേസുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയതായും<ref name="col2016">{{cite web |url=http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2016/info/ac |title=Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2016 Annual Checklist |year=2016 |editor-last=Roskov |editor-first=Y. |editor2-last=Abucay |editor2-first=L. |editor3-last=Orrell |editor3-first=T. |editor4-last=Nicolson |editor4-first=D. |editor5-last=Flann |editor5-first=C. |editor6-last=Bailly |editor6-first=N. |editor7-last=Kirk |editor7-first=P. |editor8-last=Bourgoin |editor8-first=T. |editor9-last=DeWalt |editor9-first=R.E. |editor10-last=Decock |editor10-first=W. |editor11-last=De Wever |editor11-first=A. |display-editors=4 |website=Species 2000 |publisher=[[Naturalis Biodiversity Center]] |location=Leiden, Netherlands |issn=2405-884X |accessdate=2016-11-06 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161112121623/http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2016/info/ac |archivedate=2016-11-12 |df= }}</ref> കാണാം എന്നതിനാൽ ബാക്കി എൺപത് ശതമാനത്തോളം ജീവികൾ ശാസ്ത്രീയമായി വിവരിക്കപ്പെടാത്തവയാണ്. ആദിമ ഭൂമിയിൽ നിലനിന്ന ഉയർന്ന ഊർജ്ജത്തിലുള്ള രാസപ്രവർത്തനങ്ങൾ സ്വന്തം കോപ്പികൾ ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിവുള്ള ഒരു തന്മാത്രയെ സൃഷ്ടിച്ചതാണ് 400 കോടി വർഷം മുൻപ് ജീവൻറെ തുടക്കം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. അതിനും അമ്പതു കോടി വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഇന്നത്തെ ജീവികളുടെ മുഴുവൻ പൊതുപൂർവികൻ രൂപപ്പെട്ടു.<ref name="Doolittle_2000">{{cite journal |last=Doolittle |first=W. Ford |authorlink=Ford Doolittle |date=February 2000 |title=Uprooting the Tree of Life |url=http://shiva.msu.montana.edu/courses/mb437_537_2004_fall/docs/uprooting.pdf |format=PDF |journal=[[Scientific American]] |issn=0036-8733 |volume=282 |issue=2 |pages=90–95 |doi=10.1038/scientificamerican0200-90 |pmid=10710791 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060907081933/http://shiva.msu.montana.edu/courses/mb437_537_2004_fall/docs/uprooting.pdf |archivedate=2006-09-07 |accessdate=2015-04-05|bibcode=2000SciAm.282b..90D }}</ref> ആദ്യത്തെ ലളിതമായ തന്മാത്രകളുടെ തുടർപരിണാമം വഴിയാണ് ആധുനിക ജീവന് ആവശ്യമായ സങ്കീർണ്ണ രസതന്ത്രം രൂപപ്പെട്ടത്.<ref>{{cite journal|last=Peretó |first=Juli |date=March 2005 |title=Controversies on the origin of life |url=http://www.im.microbios.org/0801/0801023.pdf |format=PDF |journal=International Microbiology |volume=8 |issue=1 |pages=23–31 |issn=1139-6709 |pmid=15906258 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150824074726/http://www.im.microbios.org/0801/0801023.pdf |archivedate=2015-08-24 |df= }}</ref> ആദിമ തന്മാത്രകളിൽ സ്വയം കോപ്പികൾ ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിവുള്ള RNA ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കാം.<ref>{{cite journal |last=Joyce |first=Gerald F. |authorlink=Gerald Joyce |date=July 11, 2002 |title=The antiquity of RNA-based evolution |journal=Nature |volume=418 |issue=6894 |pages=214–221 |bibcode=2002Natur.418..214J |doi=10.1038/418214a |issn=0028-0836 |pmid=12110897}}</ref> ===പൊതുവായ പാരമ്പര്യം=== ഭൂമിയിൽ ഉള്ള എല്ലാ ജീവികളും ഒരേ പൊതുപൂർവികൻറെ അഥവാ പൂർവിക ജീൻ പൂളിൻറെ പിന്മുറക്കാരാണ്.<ref name="Penny1999">{{cite journal |last1=Penny |first1=David |last2=Poole |first2=Anthony |date=December 1999 |title=The nature of the last universal common ancestor |journal=Current Opinion in Genetics & Development |volume=9 |issue=6 |pages=672–677 |doi=10.1016/S0959-437X(99)00020-9 |issn=0959-437X |pmid=10607605}}</ref><ref>{{cite journal |last=Theobald |first=Douglas L. |date=May 13, 2010 |title=A formal test of the theory of universal common ancestry |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2010-05-13_465_7295/page/219 |journal=Nature |volume=465 |issue=7295 |pages=219–222 |bibcode=2010Natur.465..219T |doi=10.1038/nature09014 |issn=0028-0836 |pmid=20463738}}</ref> ഇന്ന് നിലവിലുള്ള ജീവികൾ പരിണാമത്തിലെ ഒരു ഘട്ടം മാത്രമാണ്. ഇന്നുള്ള ജീവികളുടെ വൈവിധ്യം തുടർച്ചയായ സ്പീഷീസ് വേർപിരിയലും വംശനാശവും സംഭവിക്കുന്നതിനാൽ ജീവികൾ ശാഖോപശാഖകളായി തിരിഞ്ഞ് രൂപപ്പെട്ടത് ആണ്.<ref>{{cite journal |last1=Bapteste |first1=Eric |last2=Walsh |first2=David A. |date=June 2005 |title=Does the 'Ring of Life' ring true? |url=https://archive.org/details/sim_trends-in-microbiology_2005-06_13_6/page/256 |journal=[[Trends (journals)|Trends in Microbiology]] |volume=13 |issue=6 |pages=256–261 |doi=10.1016/j.tim.2005.03.012 |issn=0966-842X |pmid=15936656}}</ref> നാല് ലളിതമായ നിരീക്ഷണങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ആദ്യകാലത്ത് പൊതുപാരമ്പര്യം എന്ന നിഗമനത്തിൽ എത്തപ്പെട്ടത്.<ref>{{harvnb|Darwin|1859|p=[http://darwin-online.org.uk/content/frameset?itemID=F373&viewtype=text&pageseq=16 1]}}</ref> * പ്രാദേശിക സാഹചര്യങ്ങളോടുള്ള അനുകൂലനങ്ങൾ കൊണ്ട് മാത്രം ജീവികളുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വിന്യാസം വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല. * വിവിധ ജീവികൾ തികച്ചും വ്യത്യസ്തരായ വിഭാഗങ്ങൾ അല്ല, അവർ വ്യത്യസ്ത തലങ്ങളിൽ ശാരീരിക പ്രത്യേകതകൾ പങ്കു വയ്ക്കുന്നു. * നിലവിൽ നിർണ്ണായകമായ പ്രയോജനം ഇല്ലാതെ ചില ജീവികളിൽ കാണുന്ന ശാരീരിക സവിശേഷതകൾ (vestigial organs) മറ്റു ജീവികളിൽ കൃത്യമായ ഉപയോഗവും ജീവന്മരണ പ്രാധാന്യവും ഉള്ളതായി കാണുന്നു. * പല തലങ്ങളിലായി ഉള്ള ഘടനാ സാദൃശ്യങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് അർത്ഥപൂർണ്ണമായ ഒരു വംശവൃക്ഷം സൃഷ്ടിക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. അതേസമയം, ആധുനികശാസ്ത്രം ഈ ലളിതമായ വംശവൃക്ഷത്തിന്‌ ചില സങ്കീർണ്ണതകൾ കണ്ടെത്തുന്നു. ജീവൻറെ വ്യത്യസ്ത ശാഖകൾ തമ്മിൽ തിരശ്ചീന ജീൻ കൈമാറ്റം (horizontal gene transfer) നടക്കുക വഴി കാലക്രമത്തിൽ വിവിധ ശാഖകളുടെ പാരമ്പര്യങ്ങൾ കൂടിക്കുഴഞ്ഞിട്ടുണ്ട് എന്ന് തെളിവ് കിട്ടിയതിനാലാണ് ഇത്.<ref>{{cite journal |last1=Doolittle |first1=W. Ford |last2=Bapteste |first2=Eric |date=February 13, 2007 |title=Pattern pluralism and the Tree of Life hypothesis |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume=104 |issue=7 |pages=2043–2049 |bibcode=2007PNAS..104.2043D |doi=10.1073/pnas.0610699104 |issn=0027-8424 |pmc=1892968 |pmid=17261804}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Kunin |first1=Victor |last2=Goldovsky |first2=Leon |last3=Darzentas |first3=Nikos |last4=Ouzounis |first4=Christos A. |date=July 2005 |title=The net of life: Reconstructing the microbial phylogenetic network |journal=Genome Research |volume=15 |issue=7 |pages=954–959 |doi=10.1101/gr.3666505 |issn=1088-9051 |pmid=15965028 |pmc=1172039}}</ref> [[File:Ape skeletons.png|upright=1.45|thumb|left|ഒരു പൊതുപൂർവിക ജീവിയിൽ നിന്നും ഉടലെടുത്ത ഒരു കൂട്ടം ജീവികൾ ആണ് [[ആൾക്കുരങ്ങ്|ആൾക്കുരങ്ങുകൾ]].]] പരിണാമ പാരമ്പര്യത്തെപ്പറ്റി ശരീരശാസ്ത്രപരമായ തെളിവുകൾക്ക് പണ്ട് ജീവിച്ച വംശങ്ങളുടെ ഫോസിലുകളും ആധുനിക വംശങ്ങളുമായുള്ള താരതമ്യം ഉപയോഗിക്കാം. പലപ്പോഴും ഇങ്ങനെ വ്യത്യസ്ത പരമ്പരകളെ വേർതിരിച്ചറിയാൻ സാധിക്കും. എന്നാൽ എല്ലുകൾ, പല്ലുകൾ, പുറന്തോട് തുടങ്ങിയ കട്ടിയേറിയ ഭാഗങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത പൂർവിക ജീവികളെ സംബന്ധിച്ച് ഇത് ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. പൊതുപാരമ്പര്യത്തിന് ജീവികളിലെ പൊതുവായ ജൈവരസതന്ത്ര പ്രക്രിയകളും ഒരു തെളിവാണ്. ഉദാഹരണത്തിന് എല്ലാ ജീവികോശങ്ങളും ഒരേ ഗണം ന്യൂക്ലിയോടൈഡുകളും അമീനോ ആസിഡുകളും കൊണ്ടാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അടുത്ത കാലത്ത് മോളിക്കുലർ ജനറ്റിക്സ്‌ ജീവികളുടെ ജനിതകത്തിൽ നിന്നും പരിണാമപാരമ്പര്യത്തെ തിരിച്ചറിയുന്നതിനുള്ള പുതിയ പുതിയ രീതികൾ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ജനിതകത്തിൽ നിരന്തരം സംഭവിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന മ്യൂട്ടേഷനുകളുടെ (ഉൽപരിവർത്തനം) തോത് കണക്കാക്കി വംശങ്ങൾ തമ്മിൽ വേർതിരിഞ്ഞ കാലയളവ്‌ നിർണ്ണയിക്കാൻ സാധിക്കും. ഉദാഹരണത്തിന് 98% സാദൃശ്യം ഉള്ള മനുഷ്യ-ചിമ്പാൻസി ജനിതകങ്ങളിൽ സംഭവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യത്യാസങ്ങൾ ഒരു പശ്ചാത്തല മ്യൂട്ടേഷൻ നിരക്കുമായി താരതമ്യം ചെയ്ത് വിശകലനം ചെയ്‌താൽ മനുഷ്യ-ചിമ്പാൻസി പൊതുപൂർവികൻ എന്ന് ജീവിച്ചു എന്ന് കണക്കാക്കാൻ കഴിയുന്നു. ===പരിണാമ ചരിത്രം=== ഏകദേശം 300-400 കോടി വർഷം മുൻപ് മുതൽ പ്രോകാര്യോട്ട് ഏകകോശജീവികൾ വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങൾ കൂടാതെ ഭൂമിയിൽ ജീവിച്ചിരുന്നു. ഏകദേശം 160-270 കോടി വർഷം മുൻപ് അവയിൽ നിന്നും യൂകാര്യോട്ടുകൾ ഉടലെടുത്തു. ചില യൂകാര്യോട്ട് കോശങ്ങൾ ചില ബാക്ടീരിയകളുമായി സഹവർത്തിത്വത്തിൽ ആകുകയും അവയെ യൂകാര്യോട്ടുകളിലെ മൈറ്റോകൊണ്ട്രിയ ആക്കി മാറ്റിയതും ആണ് അടുത്ത വലിയ മാറ്റം. സമാന പ്രക്രിയയിലൂടെ സയാനോബാക്ടീരിയകളെ ഉൾക്കൊണ്ട് സസ്യകോശങ്ങളിൽ ക്ലോറോപ്ലാസ്റ്റുകൾ ഉണ്ടായി. ഏകകോശജീവികൾ ആയിരുന്ന പ്രോകാര്യോട്ടുകൾ, യൂക്കാര്യോട്ടുകൾ, ആർക്കിയ എന്നിവ മാത്രമാണ് 61 കോടി വർഷം മുൻപ് വരെയുള്ള ജീവി വിഭാഗങ്ങൾ. തുടർന്ന് ഉണ്ടായ എഡിയാക്കാര കാലഘട്ടത്തിൽ ആദ്യത്തെ ബഹുകോശജീവികൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. സ്പഞ്ചുകൾ, പായലുകൾ, സയാനോബാക്ടീരിയകൾ, മിക്സോബാക്ടീരിയകൾ തുടങ്ങി വിവിധ ശാഖകളിൽ സ്വതന്ത്രമായി ബഹുകോശ സ്വഭാവം രൂപപ്പെട്ടതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ബഹുകോശജീവികളുടെ ആവിർഭാവത്തിനു ശേഷം ജീവികളുടെ പ്രത്യക്ഷമായ വൈവിധ്യത്തിൽ പെട്ടെന്ന് (ഒരു കോടി വർഷത്തോളം സമയം കൊണ്ട്) ഒരു കുതിച്ചു ചാട്ടം ഉണ്ടായി. ഇതിനെ കാംബ്രിയൻ വികാസം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇന്നത്തെ പല ജീവി പരമ്പരകളുടെയും പൂർവികരെ ഈ സമയത്ത് തന്നെ തിരിച്ചറിയാൻ സാധിക്കും. കാംബ്രിയൻ വികാസത്തിന് പല കാരണങ്ങളും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. ഫോട്ടോസിന്തസിസ് വൻതോതിൽ നടന്നത് മൂലം അന്തരീക്ഷത്തിൽ ആദ്യമായി സ്വതന്ത്ര ഓക്സിജൻറെ അളവ് ഉയർന്നതാണ് അതിലൊന്ന്. ഏകദേശം 50 കോടി വർഷം മുൻപാണ് ചെടികളും പായലുകളും കരയിലേക്ക് വ്യാപിച്ചത്. ആർത്രോപോഡുകളും മറ്റ് ജീവികളും അവയെ പിന്തുടർന്നു. ഷഡ്പദങ്ങൾ ആണ് ഏറ്റവും വിജയകരമായി കരയിൽ വ്യാപിക്കുകയും ഇന്നുള്ള മൃഗങ്ങളിൽ ഭൂരിപക്ഷം വരുന്ന സ്പീഷീസുകൾ ആയി മാറുകയും ചെയ്തത്. ഏകദേശം 36.4 കോടി വർഷം മുൻപാണ് മത്സ്യങ്ങളിൽ നിന്നും ടെട്രാപോഡുകൾ ആയ ഉഭയജീവികൾ രൂപപ്പെട്ടത്. ഉഭയജീവികളിൽ നിന്നും ഉരഗവംശങ്ങൾ 15.5 കോടി വർഷം മുൻപ് രൂപപ്പെട്ടു. അവയിൽ നിന്നും സസ്തനികൾ 12.9 കോടി വർഷം മുൻപും ആഫ്രിക്കൻ ആൾക്കുരങ്ങുകൾ ഒരു കോടി വർഷം മുൻപും ആധുനിക മനുഷ്യർ രണ്ടര ലക്ഷം വർഷം മുൻപും രൂപപ്പെട്ടു. പക്ഷെ ഇത്തരം വലിയ മൃഗങ്ങളുടെ പരിണാമം നടന്നു എങ്കിലും ആദ്യം ഉണ്ടായ ചെറിയ ജീവികൾ ഇന്നും ഭൂമിയുടെ അധിപതികൾ ആയി തുടരുന്നു. ജീവികളുടെ കണക്ക് എടുത്താൽ ഏകകോശജീവികൾ ആയ പ്രോകാര്യോട്ടുകൾ ആണ് ഇന്നും ഭൂമിയിൽ ഏറ്റവും അധികം പിണ്ഡം ഉള്ളതും വൈവിധ്യം കാട്ടുന്നതും. == പ്രായോഗിക ഉപയോഗങ്ങൾ == പ്രകൃതിനിർദ്ധാരണം അടക്കം പരിണാമശാസ്ത്രമേഖലയിലെ പല തത്ത്വങ്ങൾക്കും മാതൃകകൾക്കും അനേകം പ്രായോഗിക ഉപയോഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഒരു ജീവിസമൂഹത്തിലെ ചില പ്രത്യേക ജനിതക സ്വഭാവങ്ങളെ മനുഷ്യർ മനഃപൂർവം തിരഞ്ഞെടുത്ത് നിലനിർത്തുകയും വ്യാപിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രക്രിയയാണ് കൃത്രിമനിർദ്ധാരണം. ഇണക്കമുള്ള മൃഗങ്ങളുടെയും ഫലവും ഭംഗിയും കൂടിയ വളർത്തു ചെടികളുടെയും രൂപീകരണത്തിനായി മനുഷ്യർ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഈ പ്രക്രിയ ഉപയോഗിച്ച് വരുന്നു. നേരിട്ട് പ്രോട്ടീനുകളെ ഡിസൈൻ ചെയ്യുന്നതിന് പകരം ലബോറട്ടറിയിലെ ആവർത്തിച്ചുള്ള മ്യൂട്ടേഷനും കൃത്രിമനിർദ്ധാരണവും വഴി ത്വരിതപ്പെടുത്തിയ പരിണാമം നടത്തി സവിശേഷതകൾ ഉള്ള പുതിയ പ്രോട്ടീനുകളെ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന രീതി ഇപ്പോൾ നിലവിലുണ്ട്. ചില ജീവികളുടെ പരിണാമചരിത്രങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുക വഴി ചില ശരീര ഭാഗങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ കാരണമാകുന്ന ജീനുകളെ തിരിച്ചറിയാൻ സാധിക്കും. ഇത് മനുഷ്യരിലെ വൈകല്യങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ഉപയോഗപ്പെടാം. ഉദാഹരണത്തിന് മെക്സിക്കൻ ടെട്ര എന്ന മത്സ്യം ഇരുണ്ട ഗുഹകളിൽ മാത്രം ജീവിക്കുന്നതിനാൽ കാഴ്ച നഷ്ടപ്പെട്ടവയാണ്. എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അന്ധരായ ടെട്രകളെ സങ്കരം ചെയ്തപ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കുന്ന കണ്ണുകൾ ഉള്ള സങ്കരജീവികൾ ഉണ്ടായി. വ്യത്യസ്ത ഗുഹകളിൽ വ്യത്യസ്ത ജീനുകളിലെ മ്യൂട്ടേഷനുകൾ മൂലമാണ് കാഴ്ച ഇല്ലാതായത് എന്ന് ഇത് തെളിയിച്ചു എന്ന് മാത്രമല്ല കണ്ണിൻറെ രൂപവത്കരണത്തിൽ നിർണ്ണായകമായ ജീനുകളെ തിരിച്ചറിയാനും ഇത് വഴി സാധ്യമായി. വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ സ്വാഭാവികമായും പരിണാമ തത്ത്വങ്ങൾക്ക് പല ഉപയോഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. പല പകർച്ചവ്യാധികളും വളരെ പെട്ടെന്ന് പരിണമിക്കുന്നവയാണ്. വൈറസുകൾ, ബാക്ടീരിയകൾ, ഫംഗസുകൾ, ക്യാൻസറുകൾ ഒക്കെ പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയോടും മരുന്നുകളോടും പരിണാമം വഴി പ്രതിരോധം നേടാറുണ്ട്. കൃഷിയിൽ കീടനാശിനികൾക്കും കളനാശിനികൾക്കും ഇതേ പ്രശ്നം ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. രോഗാണുക്കൾക്ക്‌ പ്രതിരോധം ഉടലെടുക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് പരിണാമപരമായ വിശദമായ ജ്ഞാനം കൊണ്ട് മാത്രമേ അതിനെ തടുക്കാനുള്ള രീതികൾ കണ്ടെത്താൻ കഴിയൂ. കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിൽ എവലൂഷനറി അൽഗോരിതങ്ങളും കൃത്രിമ ജീവൻ സിമുലേഷനുകളും പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. ==ഇതും കാണുക== *[[ചാൾസ് ഡാർവിൻ]] *[[ഒറിജിൻ ഓഫ് സ്പീഷീസ്]] *[[ബുദ്ധിപൂർവ്വമായ രൂപസംവിധാനം]] == അവലംബം == {{reflist|2}} [[Category:പരിണാമസിദ്ധാന്തം]] [[വർഗ്ഗം:ജീവപരിണാമം]] d8hkxjfbgrnnwohjjemr5wkfcnr1si9 14 208119 4675245 1424350 2026-10-11T12:26:06Z ~2026-54582-76 224045 കൂട്ടിചേർക്കൽ 4675245 wikitext text/x-wiki [[വർഗ്ഗം:മലയാളമാസികകൾ]] ധനു ഇൻലന്റ് മാസിക. mq2tb45ernl0jqkpyuzqwvg6ehwqq06 0 215851 4675298 3808354 2026-10-11T20:00:47Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675298 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Albizia amara}} {{taxobox | name= വരച്ചി |image =Albizia amara (Krishna Siris) near Hyderabad W IMG 7621.jpg |image_caption = വരച്ചിയുടെ പൂവ് |regnum = [[Plant]]ae |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = [[Fabales]] |familia = [[Fabaceae]] |subfamilia = [[Mimosoideae]] |tribus = [[Ingeae]] |genus = '''''Albizia''''' | species = A. amara | binomial = Albizia amara | binomial_authority = Boivin |synonyms = * Mimosa amara (Roxb.) Boiv. * Albizzia gracilifolia Harms * Albizzia sericocephala Benth. * Albizzia struthiophylla Milne-Redh. * Acacia amara Willd. * Albizia wightii Wight & Arn. * Mimosa pulchella Roxb. |}} [[വാക|വാകയുടെ]] വർഗ്ഗത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു ഇലപൊഴിക്കും മരമാണ് '''വരച്ചി'''. കേരളത്തിലെ [[ഇലപൊഴിയും വനങ്ങൾ|ഇലപൊഴിയും വനങ്ങളിലും]] അർദ്ധഹരിതവനങ്ങളിലും കാണുന്നു. {{ശാനാ|Albizia amara}}. നേരിയ സുഗന്ധമുള്ള് ഇളംമഞ്ഞപ്പൂക്കൾ. വളരെക്കാലം സൂക്ഷിച്ചുവയ്ക്കാവുന്ന നല്ല ജീവനക്ഷമതയുള്ള വിത്തുകളാണ്. ഇലകൾ ചായയിൽ മായം ചേർക്കാനായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. വളരെ നല്ല കാലിത്തീറ്റയാണ് ഇലകൾ. ഇരുണ്ട നിറമുള്ള തടി ഫർണിച്ചർ ഉണ്ടാക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. കാടു തെളിക്കപ്പെട്ട സ്ഥലത്ത് ആദ്യമേ വളർത്താൻ പറ്റിയ നല്ലൊരു മരമാണിത്. വിത്തിന് വിഷമുണ്ടെന്ന് കരുതുന്നു. പലവിധ ഔഷധങ്ങളും ഇതിൽ നിന്നും വേർതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്<ref>http://www.worldagroforestry.org/sea/products/afdbases/af/asp/SpeciesInfo.asp?SpID=1735{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Krishna%20Siris.html] ചിത്രങ്ങൾ * http://eol.org/pages/643266/overview * [പ്https://web.archive.org/web/20120313201723/http://www.indiamart.com/sarika-exports/herbal-powders.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120313201723/https://web.archive.org/web/20120313201723/http://www.indiamart.com/sarika-exports/herbal-powders.html |date=2012-03-13 }}] ഔഷധഗുണം * [http://www.abcic.org/index.php?option=com_sobipro&pid=2861&sid=3039:Albizia-amara&Itemid=103]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} മറ്റു ഗുണങ്ങൾ * http://phcogj.com/105530pj20112513 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120623225450/http://phcogj.com/105530pj20112513 |date=2012-06-23 }} {{Plant-stub}} {{കേരളത്തിലെ മരങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:വൃക്ഷങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആഫ്രിക്കയിലെ വൃക്ഷങ്ങൾ]] 0t3bmdlm5fhda5ax7w571n2d7uuudf2 0 219157 4675370 4674261 2026-10-12T02:41:51Z ~2026-54229-00 223966 /* */ 4675370 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}}{{Infobox deity<!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--> | type = Hindu | image = Guruvayurappan.jpg | name = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | Sanskrit_transliteration = Guruvāyūrappan | script_name = [[മലയാളം]] | script = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | affiliation = [[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിനാരായണൻ]](മഹാവിഷ്‌ണു)/[[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] | god_of = [[മഹാവിഷ്ണു|ആദിനാരായണൻ]]/[[മഹാവിഷ്ണു]] | abode = [[വൈകുണ്ഠം]], [[ഗുരുവായൂർ]] | mantra = ഓം നമോ നാരായണായ <br/> ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ <br/> ഓം ശ്രീകൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ നമഃ | weapon= [[സുദർശന ചക്രം]], [[പാഞ്ചജന്യം]], [[കൗമോദകി]] ([[ഗദ]]), [[താമര]] | consort = [[ലക്ഷ്മി]] | mount = [[ഗരുഡൻ]] | planet = [[ഭൂമി]] }} [[തെക്കേ ഇന്ത്യ|തെക്കേ ഇന്ത്യയിൽ]], പ്രധാനമായും [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ഭഗവാൻ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] ഒരു രൂപഭേദമാണ് '''ഗുരുവായൂരപ്പൻ'''. പ്രസിദ്ധമായ [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തി എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ രൂപത്തെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ എന്ന് വിളിച്ചുപോരുന്നത്. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാര സമയത്ത് ദേവകിയ്ക്കും വസുദേവർക്കും മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട രൂപമാണിതെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ തന്നെ രൂപഭാവങ്ങൾ കൊണ്ടും പൂജാരീതികൾ കൊണ്ടും മഹാവിഷ്‌ണുവാണെങ്കിലും , ഗുരുവായൂരപ്പൻ [[ദശാവതാരം|ദശാവതാരങ്ങളിൽ]] ഒന്നായ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണനാണ്]]. ഐതിഹ്യപരമായും ചരിത്രപരമായും ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ള ദൈവത്തിന്, ഇപ്പോൾ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും]] പുറത്തുമായി നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഇവയിലധികവും മലയാളികളുടെ കുടിയേറ്റത്തെത്തുടർന്നാണ് രൂപം കൊള്ളുന്നത്. == പ്രതിഷ്ഠ == ശിശുരൂപിയായ ചതുർഭുജമൂർത്തിയാണ് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ''''പാതാളാഞ്ജനം'''' എന്ന അപൂർവ്വയിനം ശിലയിൽ തീർത്ത അതിമനോഹരമായ വിഗ്രഹത്തിന് ഏകദേശം നാലടി ഉയരമുണ്ട്. നാലു കൈകൾ ഉള്ള വിഗ്രഹത്തിൻ്റെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[സുദർശനചക്രം|സുദർശനചക്രവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[പാഞ്ചജന്യം|പാഞ്ചജന്യം]] എന്ന [[ശംഖ്|ശംഖും]] മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]]യും മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ തലകീഴായി [[കൗമോദകി]] എന്ന [[ഗദ]]യും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ വിഷ്ണുവിഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ളതാണ് ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹവും. ഭഗവാൻ്റെ കയ്യിലെ ശംഖ് പ്രണവ നാദമായ ഓംകാരത്തേയും ചക്രം കാലചക്രത്തേയും ഗദ മനുഷ്യൻ്റെ അഹങ്കാരത്തെ തകർക്കുന്ന ആത്മശക്തിയേയും താമര നിർമ്മലമായ മനസ്സിനേയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഈ വിഗ്രഹത്തിന് പന്ത്രണ്ട് ഭാവങ്ങളുണ്ട്. ഓരോന്നിനും പ്രത്യേകം ദർശന ഫലങ്ങളുണ്ട് തന്ത്രശാസ്ത്രപ്രകാരം, വിഷ്ണുവിഗ്രഹത്തിന് 24 രൂപഭേദങ്ങളുണ്ട്. കാഴ്ചയിൽ ഈ 24 പേരും ഒരേപോലെ തോന്നുമെങ്കിലും രൂപഭേദങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ശംഖചക്രഗദാപത്മങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന കൈകൾക്ക് വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകും. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[ചക്രം]], പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ശംഖ്]], മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ഗദ]], മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]] എന്നിങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്ന വിഷ്ണു വിഗ്രഹരൂപത്തിന് '''ജനാർദ്ദനൻ''' എന്നാണ് പേര്. ഗുരുവായൂരടക്കം കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം വൈഷ്ണവ ദേവാലയങ്ങളിലും ഈ രൂപത്തിലാണ് വിഗ്രഹമുള്ളത്. പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത മൂലവിഗ്രഹം കൂടാതെ വേറെയും രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഗുരുവായൂർ ശ്രീലകത്തുണ്ട്. അവയിൽ വലതുവശത്തുള്ളത് പഞ്ചലോഹത്തിൽ തീർത്ത ആറാട്ടുതിടമ്പും ഇടതുവശത്തുള്ളത് സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ശീവേലിത്തിടമ്പുമാണ്. ആദ്യത്തെ വിഗ്രഹം, ഇന്നത്തെ [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]യിൽ പെട്ട [[മാന്നാർ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട, അല്പം രൗദ്രഭാവ ത്തോടുകൂടിയ മഹാവിഷ്ണു രൂപമാണ്. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമേ ഇത് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാറുള്ളൂ. രണ്ടാമത്തെ വിഗ്രഹം, മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന തിടമ്പിന് കേടുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1975-ൽ പണികഴിപ്പിച്ചതാണ്. [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] സ്വദേശിയായിരുന്ന വേലപ്പൻ ആചാരിയും പുത്രനായ കുട്ടൻ ആചാരിയും ചേർന്നാണ് ഈ തിടമ്പ് പണികഴിപ്പിച്ചത്. നിത്യശീവേലിയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് ഈ വിഗ്രഹമാണ്. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ഹൈന്ദവ ഭവനങ്ങളിലും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചിത്രങ്ങൾ കാണാം. അവയിലധികവും ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ തന്നെയാണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതെങ്കിലും അപൂർവ്വം ചിലതിൽ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിലും വരച്ചുകാട്ടാറുണ്ട്. ഈ രൂപത്തിലുള്ള ചിത്രങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ, ചുവന്ന പട്ടുകോണകം ചാർത്തി വലതുകയ്യിൽ [[വെണ്ണ]]യും ഇടതുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലും പിടിച്ച രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉഷഃപൂജ സമയത്തെ ദർശനരൂപമാണിത്. ഭഗവാന് ചാർത്തിയ കോണകം, ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകാറുണ്ട്. ഉഷഃപൂജയ്ക്കുള്ള ഈ രൂപം കൂടാതെ പന്തീരടിപൂജയ്ക്കും ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമായി വേറെയും രണ്ട് അലങ്കാരങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ, ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം ഓരോ ദിവസവും ഓരോ രൂപത്തിലാണ്. സാധാരണയായി ശ്രീകൃഷ്ണരൂപങ്ങളിൽ, അവയിൽത്തന്നെ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപങ്ങളിൽ തന്നെയാണ് അലങ്കാരമുണ്ടാകാറുള്ളതെങ്കിലും ചില പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റുള്ള അവതാരങ്ങളായും അത്യപൂർവ്വമായി മറ്റുള്ള വൈഷ്ണവക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തികളായും ഗുരുവായൂരപ്പനെ അലങ്കരിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ, യഥാരൂപത്തിൽ തന്നെ ഭഗവാനെ അലങ്കരിച്ചുവരാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം അതിവിശേഷമാണ്. === ഉച്ചപ്പൂജ അലങ്കാരവർണ്ണന === 2020 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞുള്ള കളഭച്ചാർത്തിന്റെ വിശദമായ ഒരു വർണ്ണന ആരംഭിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിയും ദീർഘകാലമായി ഉച്ചപ്പൂജ തൊഴുതുവരുന്ന വ്യക്തിയുമായ തിരുവാലൂർ ശ്രീകുമാരൻ നമ്പൂതിരിയാണ് ഇത് തുടങ്ങിയത്. [[അർബുദം]] ബാധിച്ച് ചികിത്സയിലായിരുന്ന സുധ എന്ന സ്ത്രീയ്ക്ക് കേൾക്കാനായി തുടങ്ങിയ ഈ ശ്രമം, പിന്നീട് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ വൻ ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റുകയായിരുന്നു. [[കോവിഡ്-19 മഹാമാരി]] മൂലം ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിയ്ക്കാതിരുന്ന ഭക്തർ, തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ഒരു അനുഗ്രഹമായി ഇതിനെ കാണുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് വിവിധ യൂട്യൂബ് ചാനലുകളിൽ ലഭ്യമായിരുന്ന അലങ്കാരവർണ്ണന, 2021 ഒക്ടോബർ 28-ന് പൂർണ്ണമായും ദേവസ്വത്തിന് കീഴിലായി. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഐതിഹ്യകഥകൾ == ഗുരുവായൂരപ്പനുമായും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായും ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി ഐതിഹ്യകഥകളുണ്ട്. അവയിൽ പലതും ഇന്നും പ്രസിദ്ധമാണ്. അത്തരത്തിലുള്ള ചില കഥകളാണ് ഇവിടെ ചേർക്കുന്നത്. === ക്ഷേത്രോല്പത്തിയും ജനമേജയന്റെ കുഷ്ഠരോഗവും === [[നാരദപുരാണം|ശ്രീ നാരദപുരാണത്തിലേതെന്ന്]] ചിലർ പറയുന്നതും, എന്നാൽ അതിൽ ഇല്ലാത്തതുമായ '''ഗുരുപവനപുര മാഹാത്മ്യത്തിലാണ്''' ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകഥ വിവരിക്കുന്നത്. [[കുരുവംശം|കുരുവംശത്തിലെ]] പിന്മുറക്കാരനും, [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനന്റെ]] പൗത്രനും [[അഭിമന്യു]]വിന്റെ പുത്രനുമായ [[പരീക്ഷിത്ത്]], ശമീകമഹർഷിയുടെ പുത്രനായ ശൃംഗിയുടെ ശാപം മൂലം ഉഗ്രസർപ്പമായ [[തക്ഷകൻ|തക്ഷകന്റെ]] കടിയേറ്റ് അപമൃത്യു വരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനായ [[ജനമേജയൻ]], തന്റെ പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് കാരണക്കാരനായ തക്ഷകനെയും അവന്റെ വംശത്തെയും ഒന്നാകെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യാൻ '''[[സർപ്പസത്രയാഗം|സർപ്പസത്രം]]''' എന്ന മഹായാഗം നടത്തി. നിരപരാധികളായ അസംഖ്യം സർപ്പങ്ങൾ യാഗാഗ്നിയിൽ ചത്തൊടുങ്ങി. എന്നാൽ, [[അമൃത്]] കുടിച്ചവനായതിനാൽ, തക്ഷകൻ മാത്രം ചത്തില്ല. ഇതെത്തുടർന്ന്, ജനമേജയനെ ഉഗ്രമായ സർപ്പശാപം പിടികൂടുകയും അദ്ദേഹം [[കുഷ്ഠം|കുഷ്ഠരോഗ ബാധിതനാകുകയും]] ചെയ്തു. രോഗ വിമുക്തിയ്ക്കായി ഒരുപാട് വഴികൾ നോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഇതോടെ ജീവിതാശ നശിച്ചുപോയ ജനമേജയനെ കാണാൻ ഒരു ദിവസം [[ആത്രേയൻ|ആത്രേയമഹർഷി]] വരികയും രോഗവിമുക്തിയ്ക്കായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഭജിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ആ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം ജനമേജയന് പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. ആ കഥ ഇങ്ങനെ: പദ്മകല്പത്തിന്റെ ആദിയിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്]] സൃഷ്ടികർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരി ക്കുമ്പോൾ മഹാവിഷ്ണു അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി. തനിക്കും തന്റെ സൃഷ്ടികൾക്കും കർമ്മബന്ധം കൂടാതെ മുക്തി നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം കാട്ടണമെന്ന് [[ബ്രഹ്മാവ്]] അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ, [[ബിസ്മത്ത്|പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ]] തൻ്റെ ഒരു വിഗ്രഹം സൃഷ്ടിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. വരാഹകല്പം വരെ വിഗ്രഹം ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, പിന്നീട് സന്താന ഭാഗ്യത്തിനായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഭജിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന സുതപസ്സ് എന്ന പ്രജാപതിയ്ക്കും, പത്നിയായ പ്രശ്നിയ്ക്കും വിഗ്രഹം കൈമാറി. വിഗ്രഹം കിട്ടിയശേഷം പൂർവ്വാധികം ഭക്തിയോടെ ഭജനം തുടർന്ന അവർക്ക് മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭഗവാൻ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ താൻ തന്നെ പുത്രനായി അവതരിയ്ക്കാമെന്ന് വാക്കുനൽകുകയും, ആ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിലും ഈ വിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടാകുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zy4-AAAAIAAJ&pg=PA30&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CDkQuwUwAg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=Krsna | publisher=Taylor & Francis | author=A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda | pages=30 |accessdate=24 June 2013}}</ref> അതനുസരിച്ച് [[സത്യയുഗം|സത്യയുഗത്തിലെ]] ആദ്യജന്മത്തിൽ ഭഗവാൻ, സുതപസ്സിന്റെയും പൃശ്നിയുടെയും പുത്രനായി '''പൃശ്നിഗർഭൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പൃശ്നിഗർഭൻ [[ബ്രഹ്മചര്യം|ബ്രഹ്മചര്യത്തിന്റെ]] പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിയ്ക്കുകയും ഭക്തനായ [[ധ്രുവൻ|ധ്രുവനുവേണ്ടി]] പുതിയൊരു ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. [[ത്രേതായുഗം|ത്രേതായുഗത്തിലെ]] അടുത്ത ജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ്, [[കശ്യപൻ|കശ്യപനായും]] പൃശ്നി [[അദിതി]]യായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരുടെ പുത്രനായി '''[[വാമനൻ]]''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പിന്നീട്, [[ദ്വാപരയുഗം|ദ്വാപരയുഗത്തിലെ]] അവസാനജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ് വസുദേവരായും പൃശ്നി ദേവകിയായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ വീണ്ടും അവരുടെ എട്ടാമത്തെ പുത്രനായി ''' കൃഷ്‌ണൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. ഈ മൂന്നുജന്മങ്ങളിലും അവർക്ക് ഭഗവദ്നിർമ്മിതമായ ദിവ്യവിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടായി.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zLkrkjn1Yv0C&pg=PA238&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CEwQuwUwBg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=The Concise Śrīmad Bhāgavataṁ | publisher=SUNY Press | author=Swami Venkatesananda | year=1989 | pages=238 | isbn=1438422830 |accessdate=24 June 2013}}</ref> മാതാപിതാക്കൾ നിത്യപൂജ നടത്തിവന്നിരുന്ന ഈ വിഗ്രഹം, അവരുടെ കാലശേഷം ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ കയ്യിൽ തന്നെയെത്തി. തന്റെ വാസസ്ഥാനമായ [[ദ്വാരക|ദ്വാരകയിൽ]] ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയുകയും വിഗ്രഹം അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, എന്നും രാവിലെ പത്നിമാരായ [[രുക്മിണി]]-[[സത്യഭാമ]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി പൂജ നടത്തുമായിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ഭഗവാന് [[വൈകുണ്ഠം|വൈകുണ്ഠത്തിലേയ്ക്ക്]] മടങ്ങാൻ സമയമായി. സ്വർഗ്ഗാരോഹണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, തന്റെ സുഹൃത്തും ശിഷ്യനും ഭക്തനുമായ [[ഉദ്ധവൻ|ഉദ്ധവരോട്]] ഭഗവാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഉദ്ധവരേ, ഇന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടാകും. ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ച ദ്വാരക അതിൽ പൂർണ്ണമായും നശിച്ചു പോകും. എന്നാൽ, മൂന്ന് ജന്മങ്ങളിൽ ഞാനും എന്റെ മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച ദിവ്യവിഗ്രഹം നശിക്കാൻ ഉള്ളതല്ല. ആ പുണ്യവിഗ്രഹം എടുത്ത് ഉചിതമായ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ദേവഗുരുവായ [[ബൃഹസ്പതി|ബൃഹസ്പതിയോട്]] പറയുക. ആ പുണ്യകർമ്മത്തിന് ശേഷം [[ബദരിനാഥ്|ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക്]] പോയി തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച് എന്നെ പ്രാപിക്കൂ. അധർമ്മം നിറയുന്ന [[കലിയുഗം|കലിയുഗത്തിൽ]], ഭക്തജനങ്ങളെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഞാൻ ആ വിഗ്രഹത്തിൽ കുടികൊള്ളും.}} ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടായി. ദേവശില്പിയായ [[വിശ്വകർമ്മാവ്]] നിർമ്മിച്ച ദ്വാരക, അതിൽ പൂർണ്ണമായും മുങ്ങി. തപസ്സിനായി പോകുന്നതിനുമുമ്പ് ഉദ്ധവർ ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ട് കാര്യം പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം എത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും ദ്വാരക സമുദ്രത്തിനടിയിലായി. മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ ഭഗവാനും മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച പരമപവിത്രമായ വിഷ്ണുവിഗ്രഹം, മഹാപ്രളയത്തെ അതിജീവിച്ച് കടലിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു! പക്ഷേ, പ്രളയജലം കാരണം അദ്ദേഹത്തിന് വിഗ്രഹത്തിനടുത്തു വരെ പോകാനായില്ല. ബൃഹസ്പതി, തന്റെ ശിഷ്യനായ [[വായു|വായുദേവനെ]] വിളിച്ചുവരുത്തുകയും, വായുദേവൻ, സമുദ്രദേവനായ [[വരുണൻ|വരുണന്റെ]] സഹായത്തോടെ വിഗ്രഹം തന്റെ ഗുരുവിൻ്റെ അടുത്ത് എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. വിഗ്രഹവുമായി പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോഴാണ് അടുത്ത പ്രശ്നം വന്നത്: എവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണം? ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ആകാശ മാർഗ്ഗം സഞ്ചരിക്കവെ ഭാർഗ്ഗവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, കടലിൽ നിന്ന് വളരെ അടുത്തായി അതിവിശാലമായ ഒരു തടാകം അവർ കണ്ടു. നിർമ്മലമായ ജലത്തോടുകൂടിയ ആ തടാകത്തിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് താമരപ്പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷികൾ കളകൂജനം പൊഴിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. മൃഗങ്ങൾ അങ്ങിങ്ങായി സ്വൈരവിഹാരം നടത്തുന്നു. ആ പ്രദേശത്തിനാകെ ഒരു ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് അവർക്ക് തോന്നി. ലോകത്തിൻ്റെ മാതാപിതാക്കളായ [[ശിവൻ|ശിവഭഗവാനും]] [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീദേവിയും]] അവിടെ ആനന്ദ താണ്ഡവമാടുന്നത് കണ്ട ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും താഴെയിറങ്ങി ശിവപാർവ്വതിമാരെ വന്ദിച്ചു. താൻ ദേവഗുരുവിൻ്റെ ആഗമനം പ്രതീക്ഷിച്ച് ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്ന് ശിവഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. തുടർന്ന്, ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹം ബൃഹസ്പതിയ്ക്ക് വിവരിച്ചു കൊടുത്തു: {{cquote|ബൃഹസ്പതേ, വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ ഈ ദിവ്യവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ഏറ്റവും ഉചിതമായ സ്ഥലം ഈ ഭാർഗ്ഗവക്ഷേത്രം തന്നെയാണ്. [[പ്രാചീനബർഹിസ്സ്]] എന്ന രാജാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ '''പ്രചേതസ്സുകൾ''' എന്ന യോഗിവര്യന്മാർ പ്രജാപതി സ്ഥാനം നേടാൻ കഠിന തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചതും അവർക്ക് ഞാൻ '''[[രുദ്രഗീതം]]''' ഉപദേശിച്ചു കൊടുത്തതും ഇവിടെവച്ചാണ്. <ref>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-07-09 |archive-date=2010-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100125035449/http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |url-status=dead }}</ref>{{better source|date=April 2017}}ബൃഹസ്പതേ, ഗുരുവായ അങ്ങും വായുദേവനും ചേർന്ന് വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്തുന്ന ഈ പുണ്യസ്ഥലം, ഇനി '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നറിയപ്പെടും. കലിയുഗത്തിലെ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ ഭക്തർ ഇവിടെ വന്ന് ഭജിയ്ക്കും.}} ഇത്രയും കേട്ടതോടെ ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവനും സന്തോഷമായി. ബൃഹസ്പതി, ഉടനെ ദേവശില്പിയായ വിശ്വകർമ്മാവിനെ വിളിച്ചുവരുത്തി. സ്ഥലമാകെ നോക്കിക്കണ്ട വിശ്വകർമ്മാവ്, അവിടെ എല്ലാ വാസ്തുശാസ്ത്ര നിബന്ധനകളുമനുസരിച്ച് മനോഹരമായ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിതു. വിഷ്ണുഭഗവാനാൽ നിർമ്മിച്ചതും അവതാരമായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ പൂജിച്ചതുമായ ആ പുണ്യവിഗ്രഹം, ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ചേർന്ന് എല്ലാ ആചാരവിധികളോടുകൂടി അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ശിവഭഗവാൻ വിഗ്രഹത്തിന് ആദ്യപൂജ നടത്തി. പാർവ്വതീദേവി നിവേദ്യമുണ്ടാക്കി സമർപ്പിച്ചു. [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രാദിദേവകൾ]] പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി. [[തുംബുരു]]-[[നാരദൻ|നാരദമഹർഷിമാരും]] [[യക്ഷന്മാർ|യക്ഷ]]-[[കിന്നരർ|കിന്നര]]-[[ഗന്ധർവ്വൻ|ഗന്ധർവ്വാദികളും]] സ്തുതിഗീതങ്ങൾ പാടി. ഗുരുവും വായുവും ഒരുമിച്ച് ഭഗവദ്വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച പുണ്യഭൂമിയ്ക്ക് '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നും അവർ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഭഗവാന് 'ഗുരുവായൂരപ്പൻ' എന്നും പേരുകൾ വന്നു. ഈ മംഗളമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാർ, ''രുദ്രതീർത്ഥം'' എന്നുപേരുള്ള വലിയ തടാകത്തിന്റെ മറുകരയിലുള്ള മമ്മിയൂരിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനഭാവത്തിൽ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചു. അവിടെയും തൊഴുതാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ. വൈകുണ്ഠത്തിലെ പോലെ ഇവിടെയും ഭഗവാൻ പൂർണ്ണ ചൈതന്യത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ ഇവിടം ''ഭൂലോക വൈകുണ്ഠം'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇത്രയും കേട്ടപ്പോൾ [[ജനമേജയൻ]] കുടുംബസമേതം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഒരു വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം അവിടെ ഭജനമിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|മമ്മിയൂരിലെ ശിവക്ഷേത്രത്തിലും]] ദർശനം നടത്തി. ഓരോ ദിവസം ചെല്ലുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടു വരികയും ഒരു വർഷം തികയുന്നതിന്റെ തലേന്ന് രാത്രി അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവദ് ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ രോഗം പൂർണ്ണമായും ഭേദമാകുകയും ചെയ്തു. നാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, പിന്നീട് അരോഗദൃഢഗാത്രനായി ഒരുപാടുകാലം ജീവിച്ചു. === പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റെ കഥ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്ന മറ്റൊരു കഥയാണ് ഒരു [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റേത്]]. ഈ രാജാവ്, ഒരു ദിവസം തന്റെ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധനായ ജ്യോത്സ്യരെ വരുത്തുകയും അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ ജാതകം കാണിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. രാജാവിന്റെ ജാതകം പരിശോധിച്ച ജ്യോത്സ്യർ അദ്ദേഹം ഏഴ് ദിവസങ്ങൾക്കകം പാമ്പുകടിയേറ്റ് മരിയ്ക്കും എന്ന് വിധിയെഴുതി. ഇതറിഞ്ഞ് കുപിതനായ രാജാവ് ജ്യോത്സ്യരെ ജയിലിലടയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും മന്ത്രിമാർ അദ്ദേഹത്തെ തടഞ്ഞു. തുടർന്ന്, അപമൃത്യുവടയാനാണോ തന്റെ വിധി എന്നാലോചിച്ച് രാജാവ് ചിന്താധീനനായി ഇരിയ്ക്കേ സദസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു [[നമ്പൂതിരി]] പാപപരിഹാരത്തിന് ഗുരുവായൂരിൽ പോകണമെന്നും അവിടെ വച്ച് മരിച്ചാൽത്തന്നെയും മോക്ഷം കിട്ടുമെന്നും നിർദ്ദേശിച്ചു. അതനുസരിച്ച് രാജാവും കുടുംബാംഗങ്ങളും നമ്പൂതിരിയും ജ്യോത്സ്യരും ഒരുമിച്ച് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ രാജാവ്, തന്റെ മരണം പ്രവചിച്ച ദിവസം വരെയും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അതനുസരിച്ചുള്ള എല്ലാ ചിട്ടകളും അദ്ദേഹം പാലിച്ചുപോന്നു. ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. നാളെയാണ്, തൻ്റെ മരണമെത്തുന്ന ദിവസം! ഗുരുവായൂരപ്പനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച് അദ്ദേഹം ഉറങ്ങാൻ കിടന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ഉണർന്നുനോക്കിയ രാജാവ്, താൻ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നതായി കണ്ട് അമ്പരന്നു. ഒരേസമയം സന്തോഷവും കോപവും തോന്നിയ രാജാവ്, ജ്യോത്സ്യരുടെ അടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തെ ശാസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തലേന്നുരാത്രി താൻ ഒരു പാമ്പിനെ കണ്ടതുപോലുമില്ല എന്നായിരുന്നു രാജാവിന്റെ വാദം. അപ്പോൾ ജ്യോത്സ്യർ രാജാവിന്റെ കാലിലേയ്ക്ക് നോക്കുകയും അവിടെയുള്ള ഒരു പാട് കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അത് പാമ്പുകടിച്ച പാടായിരുന്നു! ഭഗവദ്കാരുണ്യം കൊണ്ടുമാത്രമാണ് താൻ രക്ഷപ്പെട്ടതെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ രാജാവ്, അപ്പോൾ ജീർണ്ണാവസ്ഥയിലായിരുന്ന ക്ഷേത്രം പുനരുദ്ധരിയ്ക്കുന്നതിന് നിർദ്ദേശം നൽകി. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ക്ഷേത്രം, സ്വർണ്ണം കൊണ്ടും വെള്ളി കൊണ്ടും രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടും പുതുക്കിപ്പണിയുകയും ശ്രീകോവിലിന്റെ ചുമരുകളിൽ മനോഹര ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുചേർക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം, ശിഷ്ടകാലം തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായി ജീവിച്ചുപോന്നു.<ref name='G3'>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-06-22 |archive-date=2009-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628214507/http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |url-status=dead }}</ref> === ശങ്കരാചാര്യരുടെ വീഴ്ച === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ സവിശേഷ പ്രാധാന്യത്തോടെ പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുള്ളതാണ് [[അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായ [[ശങ്കരാചാര്യർ]]ക്ക് സംഭവിച്ച വീഴ്ച. ഒരു [[ഏകാദശി]]നാളിലാണ് ആ സംഭവം നടന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ആ കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരുപാട് യോഗസിദ്ധികൾ സ്വന്തമായി ഉണ്ടായിരുന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ആകാശമാർഗ്ഗം സഞ്ചരിയ്ക്കാനുള്ള കഴിവുമുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം അത്തരത്തിൽ [[കാലടി]]യിൽ നിന്ന് [[ശൃംഗേരി]]യിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊണ്ടിരുന്ന സമയത്താണ് അത് സംഭവിച്ചത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിലൂടെയായിരുന്നു യാത്ര. ആകാശത്തുനിന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ ക്ഷേത്രം കണ്ടെങ്കിലും അവിടെയിറങ്ങാനോ ഭഗവാനെ തൊഴാനോ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചില്ല. ശ്രീകോവിലിന്റെ മുകളിലുള്ള ഭാഗം പിന്നിട്ട ഉടനെ ശങ്കരാചാര്യർ ഒറ്റ വീഴ്ച! അദ്ദേഹം നേരെ ചെന്നുവീണത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയിലാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ അപ്പോൾ ശീവേലി നടക്കുകയായിരുന്നു. ശീവേലി വടക്കേ നടയിലെത്തിയപ്പോൾ എഴുന്നള്ളിപ്പിന്റെ നേരെ മുന്നിൽ വച്ചാണ് ശങ്കരാചാര്യർ ചെന്നുവീണത്. ആളുകൾ പരിഭ്രാന്തരായി ഓടിക്കൂടി. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ബോധമുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, ശരീരത്തിലെവിടെയും പരുക്കുകളും കണ്ടില്ല. ശാന്തിക്കാർ വന്ന് പുണ്യതീർത്ഥം മുഖത്ത് തെളിച്ചതും ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ശങ്കരാചാര്യർ, ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നടയിൽ പോയി സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിയ്ക്കുകയും സമസ്താപരാധം ഏറ്റുപറയുകയും ചെയ്തു. കുറച്ചുദിവസം കൂടി ക്ഷേത്രത്തിൽ തങ്ങിയ അദ്ദേഹം, ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജകളും ചടങ്ങുകളും പുനഃക്രമീകരിയ്ക്കുകയും, ഗുരുവായൂരപ്പനെ സ്തുതിച്ച് ''ഗോവിന്ദാഷ്ടകം'' എന്ന കൃതി രചിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള [[ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം|പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതും അദ്ദേഹമാണ്. === നെന്മിനി ഉണ്ണി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് നെന്മിനി മന. ഈ കുടുംബത്തിൽ പെട്ടവർ ഇന്നും ഗുരുവായൂരിലുണ്ട്. ഈ കുടുംബത്തിന്റെ വകയായി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ ഒരു ലോഡ്ജും ഹോട്ടലുമടക്കമുള്ള സൗകര്യങ്ങളുണ്ട്. എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി]]യോടനുബന്ധിച്ചുള്ള [[സപ്തമി]] വിളക്ക് സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത് ഈ കുടുംബമാണ്. ഇവിടത്തെ പൂർവ്വികനായിരുന്ന ഒരു ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ കാണിയ്ക്കുന്നത്. നെന്മിനി മനയിലെ അച്ഛൻ നമ്പൂതിരി ആയിരുന്നു ഒരിയ്ക്കൽ ഗുരുവായൂരിലെ മേൽശാന്തി. ഒരു ദിവസം, അദ്ദേഹത്തിന് അത്യാവശ്യമായി ഒരു സ്ഥലം വരെ പോകേണ്ടിവന്നു. സഹായിയായ കീഴ്ശാന്തിയും അന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഭഗവാന്റെ പൂജ മുടങ്ങുമല്ലോ എന്നാലോചിച്ച് വിഷമിച്ച മേൽശാന്തി, ഒടുവിൽ തന്റെ മകനായ ഉണ്ണിയെ പൂജയേല്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. പോകും മുമ്പ് മേൽശാന്തി, ഉണ്ണിയ്ക്ക് പൂജാവിധികളെല്ലാം പറഞ്ഞു കൊടുത്തു. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് കയറിയ ഉണ്ണി, മലരുനിവേദ്യവും ഉഷഃപൂജയുമെല്ലാം വിധിപോലെ ചെയ്തു. അപ്പോഴാണ് ഉണ്ണി അത് ശ്രദ്ധിച്ചത്: നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ അതുപോലെത്തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! ഉണ്ണി ആശങ്കാകുലനായി. തന്റെ പൂജ പിഴച്ചോ? ഭഗവാൻ നിവേദ്യം നേരിട്ടുണ്ണും എന്നായിരുന്നു അവന്റെ വിചാരം. പിന്നീട് അടുത്തുള്ള ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് ഉപ്പുമാങ്ങയും തൈരും കൊണ്ടുവരികയും അവ ചോറിന്റെ കൂടെ കൂട്ടിക്കുഴച്ചു വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ, യാതൊരു ഫലവും കണ്ടില്ല. ഉണ്ണി പൊട്ടിക്കരയാൻ തുടങ്ങി. {{cquote|ഉപ്പുമാങ്ങയുമുറതൈരുമുണ്ടിനി കൈപ്പയ്ക്കാക്കൊണ്ടാട്ടം വേണോ-കൃഷ്‌ണാ പപ്പടവും മറ്റും വല്ലതും വേണെങ്കിൽ കൽപിച്ചുകൊൾക ഞാൻ കേട്ടു-കൊള്ളാം ഊണുകഴിക്കാഞ്ഞാലയ്യോ വിശന്നുപോം ക്ഷീണിച്ചുപോയിടും ദേഹമേറ്റം അച്ഛൻ വന്നാലെന്നെത്തല്ലു മറിഞ്ഞാലും അച്യുതനൂണുകഴിച്ചില്ലെങ്കിൽ.}} ആ കണ്ണീരുകണ്ട് ഉണ്ണിക്കണ്ണൻ, അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ഉണ്ണിയുടെ കയ്യിൽ നിന്ന് ചോറ് മുഴുവൻ വാങ്ങിക്കഴിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. സന്തോഷത്താൽ മതിമറന്ന ഉണ്ണി, സമയം പോയതറിഞ്ഞില്ല. സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും നടതുറക്കാത്തതിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരായ [[വാര്യർ|വാര്യരും]] [[മാരാർ|മാരാരും]] ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഉണ്ണിയ്ക്ക് വല്ലതും സംഭവിച്ചോ എന്നായിരുന്നു അവരുടെ ചിന്ത. എന്നാൽ, തൊട്ടുപിന്നാലെ ഒഴിഞ്ഞ പൂജാപാത്രങ്ങളുമായി ഉണ്ണി പുറത്തെത്തി. പാത്രങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട വാര്യർ തനിയ്ക്ക് അവകാശപ്പെട്ട നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ ഉണ്ണി ഉണ്ടുതീർത്തു എന്ന് വിചാരിച്ചു. അയാൾ അവനെ വിളിച്ചുകൊണ്ടു പോകുകയും കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. താനല്ല, ഭഗവാനാണ് എല്ലാം കഴിച്ചതെന്ന് ഉണ്ണി ഒരുപാടു തവണ പറഞ്ഞെങ്കിലും വാര്യർ അത് അംഗീകരിച്ചില്ല. ഒരുപാട് തവണ അയാൾ ഉണ്ണിയെ തല്ലി. ഇതിനിടയിൽ മേൽശാന്തി മടങ്ങിയെത്തി. വാര്യരിൽ നിന്ന് വിവരമറിഞ്ഞ അദ്ദേഹവും ഉണ്ണിയെ ഒരുപാട് തല്ലി. അപ്പോഴാണ് ശ്രീകോവിലിൽ നിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങിയത്. ഉണ്ണി പറഞ്ഞതെല്ലാം ശരിയാണെന്നും അതിനാൽ തല്ലേണ്ടത് തന്നെയാണെന്നുമായിരുന്നു ആ അശരീരി. കുറ്റബോധം താങ്ങാനാകാതെ മേൽശാന്തിയും വാര്യരും ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിൽ സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. ഇതിൻ്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായാണ് ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന തൈര് നിവേദ്യവും നിറപുത്തരി ദിവസം ഉപ്പുമാങ്ങയും നിവേദിക്കുന്നത്. === നാരായണീയത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === [[ശ്രീമദ്ഭാഗവതം|ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തെ]] ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച പ്രസിദ്ധമായൊരു [[സംസ്കൃതസാഹിത്യം|സംസ്കൃതകാവ്യമാണ്]] '''[[നാരായണീയം]]'''. പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠനായ [[മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി|മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിയാണ്]] ഈ മഹാകാവ്യം രചിച്ചത്. പന്ത്രണ്ട് സ്കന്ധങ്ങളും പതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളുമടങ്ങിയ ഭാഗവതകാവ്യത്തെ, വെറും നൂറു ദശകങ്ങളിലും ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളിലും ഒതുക്കിയ നാരായണീയം, ഭാഗവതത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കവി ഭഗവാനോട് സംവദിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രചിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധമുള്ള ഈ കാവ്യം ഉദ്ഭവിയ്ക്കാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: 1560-ൽ ഇന്നത്തെ [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ]] [[തിരുനാവായ|തിരുനാവായയ്ക്കടുത്തുള്ള]] [[ചന്ദനക്കാവ് (മലപ്പുറം ജില്ല)|ചന്ദനക്കാവിലെ]] പണ്ഡിതകുടുംബമായ മേല്പുത്തൂർ ഇല്ലത്ത് ജനിച്ച നാരായണഭട്ടതിരി, മഹാപണ്ഡിതനായിരുന്ന അച്ഛൻ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[മീമാംസ|മീമാംസയും]] മാധവൻ എന്ന ഗുരുവിൽ നിന്ന് [[ഋഗ്വേദം|ഋഗ്വേദവും]] ജ്യേഷ്ഠൻ ദാമോദരഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[തർക്കശാസ്ത്രം|തർക്കശാസ്ത്രവും]] പഠിച്ചെടുത്തശേഷം, [[തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടി|തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടിയുടെ]] കീഴിൽ ഉപരിപഠനം നടക്കുന്ന കാലത്താണ് നാരായണീയത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ച സംഭവങ്ങൾ നടന്നത്. ഗുരുതരമായ [[വാതരോഗം]] ബാധിച്ച അച്യുതപ്പിഷാരടിയെ മേല്പുത്തൂർ നല്ല രീതിയിൽ ശുശ്രൂഷിച്ചുപോന്നു. ഒടുവിൽ ഗുരുനാഥന്റെ അസുഖം മാറുകയും, അതേസമയം മേല്പുത്തൂരിന് അസുഖസൂചനകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവിൽ നിന്ന് മേല്പുത്തൂർ അസുഖം ഇരന്നുവാങ്ങി എന്നാണ് കഥ. വാതരോഗം മാറാൻ നിരവധി ചികിത്സാരീതികൾ ചെയ്തുനോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഒടുവിൽ, സാക്ഷാൽ [[ധന്വന്തരി|ധന്വന്തരിമൂർത്തിയായ]] ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെ ശരണം എന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, 1587 ഓഗസ്റ്റ് 27-ന് (കൊല്ലവർഷം 763 ചിങ്ങം 16), [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] [[തിരുവോണം (നക്ഷത്രം)|തിരുവോണം]] നാളിൽ, മാതാപിതാക്കൾക്കും അനുജനും കവിയുമായ ചെറിയ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയ്ക്കും ചില സഹായികൾക്കുമൊപ്പം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അമ്മാത്തായ പയ്യൂരില്ലമടക്കം പല സ്ഥലങ്ങളിലും തങ്ങിയ ശേഷം മൂന്നാം നാൾ അവർ ഗുരുവായൂരിലെത്തി. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ച് ഒരു കവിതയെഴുതണമെന്ന് മേല്പുത്തൂരിന് തോന്നി. പക്ഷേ, എവിടെനിന്ന് തുടങ്ങണം, എങ്ങനെ തുടങ്ങണം എന്നൊന്നും അദ്ദേഹത്തിന് പിടികിട്ടിയില്ല. ഉറ്റ സുഹൃത്തും, [[മലയാളം|മലയാളഭാഷയുടെ]] പിതാവുമായ [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ|തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛനെത്തന്നെ]] സമീപിയ്ക്കാമെന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, തന്റെ സഹായികളെ [[തൃക്കണ്ടിയൂർ|തൃക്കണ്ടിയൂരിലേയ്ക്ക്]] അയച്ചു. സഹായികൾ തൃക്കണ്ടിയൂരിലെ എഴുത്തച്ഛന്റെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം തന്റെ [[അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട്|അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ടിലെ]] വരികൾ ചൊല്ലിക്കൊണ്ട് ചാരുകസേരയിൽ ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. സഹായികൾ എഴുത്തച്ഛനോട് ആഗമനോദ്ദേശ്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് 'മത്സ്യം തൊട്ടുകൂട്ടാൻ പറയൂ' എന്നാണ് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്. ഗുരുവായൂർ മടങ്ങിയെത്തിയ സഹായികൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് വിവരം പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം സന്തോഷിച്ചു. ഇത് കണ്ട് സഹായികൾ സ്തബ്ധരായിപ്പോയി. [[മത്സ്യം (അവതാരം)|മത്സ്യം]] തൊട്ടുള്ള വൈഷ്ണവാവതാരങ്ങളെ സ്തുതിച്ച് കീർത്തനമെഴുതുക എന്നാണ് എഴുത്തച്ഛൻ പറഞ്ഞതിന്റെ അന്തരാർത്ഥം എന്ന് മേല്പുത്തൂർ അവരോട് പറഞ്ഞു. ''സാന്ദ്രാനന്ദാവബോധാത്മകമനുപമിതം...'' എന്ന് തുടങ്ങുന്ന നാരായണീയത്തിന്റെ ആദ്യദശകം പിറന്നത് അങ്ങനെയാണ്. തുടർന്ന്, ഓരോ ദിവസവും ഓരോ ദശകം എന്ന കണക്കിൽ നൂറുദിവസം കൊണ്ട് നൂറുദശകം പൂർത്തിയാക്കി. ഓരോ ദിവസം കഴിയുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടുവന്നു. ഒടുവിൽ, നൂറാം ദിവസം അദ്ദേഹം നാരായണീയരചന പൂർത്തിയാക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന് വേണുഗോപാലരൂപത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ അദ്ദേഹം രോഗവിമുക്തനാകുകയും ചെയ്തു. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിലെ കിഴക്കേ അറ്റത്തെ തൂണിലിരുന്നാണ് മേല്പുത്തൂർ നാരായണീയം രചിച്ചത്. വാതരോഗം വന്ന് ശരീരം മുഴുവൻ തളർന്നുപോയ മേല്പുത്തൂർ ചൊല്ലുന്ന ശ്ലോകങ്ങളെല്ലാം അനുജൻ പകർത്തി എടുക്കുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ്റെ നരസിംഹാവതാരത്തെ വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയാതെ വിഷമിച്ച മേൽപ്പത്തൂരിന് മുമ്പിൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ നരസിംഹരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുവത്രെ. നാരായണീയം രചിച്ചതോടുകൂടി ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുത്ത അദ്ദേഹം, പിന്നീട് കുറഞ്ഞത് 86 വയസ്സ് വരെയെങ്കിലും ജീവിച്ചിരുന്നു. ഈ കാലഘട്ടത്തിനിടയിൽ അദ്ദേഹം [[കൊച്ചി]], [[അമ്പലപ്പുഴ]], [[കോഴിക്കോട്]], [[മൂക്കുതല]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലായി ജീവിച്ചുപോരുകയും, അവിടങ്ങളിലെല്ലാം പ്രശസ്തനാകുകയും ചെയ്തു. [[പ്രക്രിയാ സർവ്വസ്വം]], [[ശ്രീപാദ സപ്തതി]], ഒരുപാട് [[ചമ്പു|ചമ്പുക്കൾ]], [[പ്രശസ്തി (ചരിത്രം)|പ്രശസ്തികൾ]] തുടങ്ങി വേറെയും ചില കൃതികൾ ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. മൂക്കുതലയിൽ വച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്. അനായാസ മരണമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. === ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉത്ഭവം === മേല്പുത്തൂരിന്റെ സമകാലികനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മറ്റൊരു കവിയായിരുന്നു [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി]]. ഇന്നത്തെ മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[പെരിന്തൽമണ്ണ]]യ്ക്കടുത്ത് [[കിഴാറ്റൂർ|കീഴാറ്റൂരിലായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇല്ലം. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] വലിയ പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനം, മലയാളത്തിലാണ് കവിതകൾ രചിച്ചിരുന്നത്. തന്മൂലം സംസ്കൃത പണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ ഒരുപാട് പരിഹസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''മലയാളത്തിലെ [[ഭഗവദ്ഗീത]]'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ' ''[[ജ്ഞാനപ്പാന]]''യാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കൃതി. ഈ കൃതി എഴുതാൻ കാരണമായ ഒരു സംഭവമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെക്കാലം സന്താനഭാഗ്യമില്ലാതെ വിഷമിച്ചിരുന്ന പൂന്താനം, അതിനായി 'സന്താനഗോപാലം പാന' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. അതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകനുണ്ടായി. എന്നാൽ, [[ചോറൂണ്|ചോറൂണിന്റെ]] ദിവസം അവൻ അഴിച്ചിട്ട വസ്ത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ശ്വാസം മുട്ടി മരിച്ചു. ഇതിലുണ്ടായ വിഷമമാണ് ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ചത്. നാമജപത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും പ്രാധാന്യം അറിയിയ്ക്കുന്നതിനോടൊപ്പം കടുത്ത സാമൂഹ്യവിമർശനവും ഉൾക്കൊണ്ട ഈ കൃതിയ്ക്ക്, കേരളീയസമൂഹത്തിൽ ലഭിച്ച സ്വാധീനം വലുതാണ്. {{cquote|കണ്ടുകണ്ടെന്നിരിയ്ക്കും ജനങ്ങളെ കണ്ടില്ലെന്ന് വരുത്തുന്നതും ഭവാൻ<br>രണ്ടുനാലുദിനം കൊണ്ടൊരുത്തനെ തണ്ടിലേറ്റി നടത്തുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|മാളികമുകളേറിയ മന്നന്റെ തോളിൽ മാറാപ്പ് കേറ്റുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|ഉണ്ണിയുണ്ടായി വേൾപ്പിപ്പതിലൊരു ഉണ്ണിയുണ്ടായിക്കണ്ടാവൂ ഞാനെന്നും<br>ഇത്ഥമോരോന്ന് ചിന്തിച്ചിരിയ്ക്കുമ്പോൾ ചത്തുപോകുന്നു പാവം ശിവ!ശിവ!}} {{cquote|അമ്മയ്ക്കും പുനരച്ഛന്നും ഭാര്യയ്ക്കും ഉണ്മാൻ പോലും കൊടുക്കുന്നില്ല ചിലർ.}} തുടങ്ങിയ വരികൾ വേദാന്തചിന്തയുടെയും സാമൂഹ്യവിമർശനത്തിന്റെയും ഉദാഹരണങ്ങളാകുമ്പോൾ ആദ്യഭാഗവും അവസാനഭാഗവും തികഞ്ഞ ഭക്തിയുടെ പ്രതീകങ്ങളായി മാറുകയാണ്. കലികാലത്ത് ഭക്തർക്ക് മോക്ഷത്തിനുള്ള ഏക ഉപാധി നാമപജമാണെന്ന് പൂന്താനം ഇതിലൂടെ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നു. {{cquote|ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ മനസ്സിൽ കളിയ്ക്കുമ്പോൾ<br>ഉണ്ണികൾ പിന്നെ വേണമോ മക്കളായ്?}} എന്ന വാക്യം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭഗവദ്ഭക്തിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ്.<ref>{{cite news|title=Rendered with devotion|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article657658.ece|date=March 13, 2009}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> വാർദ്ധക്യത്തിൽ [[വസൂരി]]രോഗം വന്ന് തളർന്നുപോയ പൂന്താനം അത് ഭേദമാകാൻ തന്റെ നാട്ടിലുള്ള [[അങ്ങാടിപ്പുറം തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ]]യെ സ്തുതിച്ച് രചിച്ച ''ഘനസംഘം'' എന്ന സ്തോത്രവും വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. 1964-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ഓമനക്കുട്ടൻ (ചലച്ചിത്രം|ഓമനക്കുട്ടൻ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലുപയോഗിച്ച ''കണികാണും നേരം'' രചിച്ചതും അദ്ദേഹമാണ്. [[നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ|''നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ'']] എന്ന അതിപ്രസിദ്ധമായ ശിവസ്തുതിയും അദ്ദേഹത്തിന്റേതാണ്. ഇവ കൂടാതെ വേറെയും കൃതികൾ രചിച്ച അദ്ദേഹം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ്റെ ഐതിഹ്യ കഥകളിലെ സ്ഥിരം സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. 93-ാ൦ വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠം പൂകി എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. === ഭക്തിയും വിഭക്തിയും === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്ന മറ്റൊരു ഐതിഹ്യകഥയാണ് ''ഭക്തിയും വിഭക്തിയും''. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവുമാണ് ഈ കഥയിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ. സംസ്കൃതപണ്ഡിതന്മാർക്ക് അക്കാലത്ത് മലയാളകവികളോടും മലയാളകൃതികളോടുണ്ടായിരുന്ന പുച്ഛവും അവയിലെ ഭഗവാന്റെ നിലപാടുമാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രമേയം. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: വാതരോഗം ബാധിച്ച് ഗുരുവായൂരിൽ മേല്പുത്തൂർ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലത്തുതന്നെ പൂന്താനവും ഭജനമിരിയ്ക്കാനുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, പൂന്താനം താൻ രചിച്ച സന്താനഗോപാലം പാന മേല്പുത്തൂരിന് കാണിച്ചുകൊടുക്കാൻ ചെന്നു. എന്നാൽ, സംസ്കൃതപണ്ഡിതനായിരുന്ന മേല്പുത്തൂർ, ആ ആവശ്യം നിരസിച്ചു. ഇത് പൂന്താനത്തെ അത്യധികം ദുഃഖിതനാക്കി. അന്നുരാത്രി, മേല്പുത്തൂരിന് വാതരോഗം വീണ്ടും മൂർച്ഛിച്ചു. അല്പസമയം അദ്ദേഹത്തിന് ബോധക്ഷയമുണ്ടായി. ബോധം വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവാന്റെ ഒരു ദർശനമുണ്ടായി. ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഹേ മേല്പത്തൂരേ! പണ്ഡിത ശ്രേഷ്ഠനായ അങ്ങയുടെ വിഭക്തിയെക്കാൾ എനിയ്ക്ക് ഇഷ്ടം പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനത്തിന്റെ ഭക്തിയാണ്. അങ്ങ് നാളെത്തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് മാപ്പ് പറയുകയും ജ്ഞാനപ്പാന പരിശോധിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും വേണം.}} ഇതനുസരിച്ച് പിറ്റേന്ന് രാവിലെ മേല്പുത്തൂർ, ക്ഷേത്രദർശനം കഴിഞ്ഞ് തെക്കേ നാലമ്പലത്തിലിരുന്ന് അന്നത്തെ ദശകവും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം പൂന്താനത്തിനടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തോട് മാപ്പുപറഞ്ഞ് ജ്ഞാനപ്പാന വായിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും പൂന്താനത്തെ മുഗ്ദകണ്ഠം പ്രശംസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="thehindu">{{cite news|title=To lovers of Krishna, in Tamil|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|newspaper=The Hindu|date=July 19, 2012|access-date=2019-12-06|archive-date=2012-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723041304/http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|url-status=dead}}</ref> === 'പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു' === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. സംസ്കൃതത്തിൽ പൂന്താനത്തിനുണ്ടായിരുന്ന പ്രാവീണ്യക്കുറവും അതുമൂലം അദ്ദേഹം നേരിട്ട അപമാനങ്ങളും അവയിലുള്ള ഭഗവാന്റെ പ്രതികരണവും അടങ്ങിയതാണ് ഈ കഥ. അതിങ്ങനെ: സംസ്കൃതത്തിൽ വലിയ പാണ്ഡിത്യമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും പൂന്താനം നിത്യേന ക്ഷേത്രനടയിൽ വന്ന് [[വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം]] വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുമായിരുന്നു. അപ്പപ്പോൾ വായയിൽ വരുന്ന രീതിയിലാണ് അദ്ദേഹം വ്യാഖ്യാനം കൊടുത്തിരുന്നത്. ഒരിയ്ക്കൽ, അത്തരത്തിൽ അദ്ദേഹം വിഷ്ണു സഹസ്രനാമത്തിലെ '''പദ്മനാഭോऽമരപ്രഭു''' എന്ന ഭാഗം '''പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു''' എന്ന് തെറ്റായി ഉച്ചരിച്ച് അതിന് വ്യാഖ്യാനം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ, സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന [[വേദം|വേദപണ്ഡിതന്മാരായ]] ചില ബ്രാഹ്മണർ പൂന്താനത്തെ അപഹസിച്ചു. ഈ സമയത്ത് അദ്ദേഹം മരപ്രഭു ആരാണെന്ന് വിചാരിച്ച് ചിന്താധീനനായി. അപ്പോൾ, മരപ്രഭുവും താൻ തന്നെയാണെന്ന് അറിയിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീലകത്തുനിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങി. ഇത് കേട്ടതും പണ്ഡിതസമൂഹം ലജ്ജിച്ച് തലതാഴ്ത്തി. <ref>{{cite web|url=https://ml.wikisource.org/wiki/%E0%B4%90%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B2/%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81_%E0%B4%A8%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B4%BF |title=ഐതിഹ്യമാല/പൂന്താനത്തു നമ്പൂരി - വിക്കിഗ്രന്ഥശാല |language=ml|publisher=Ml.wikisource.org |date=2016-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഈ സംഭവത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഗുരുവായൂർ തെക്കേ നടയിലെ ശ്രീവത്സം വി.ഐ.പി. റസ്റ്റ് ഹൗസ് വളപ്പിൽ മരപ്രഭുവിന്റെ അതിഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. കളിമണ്ണിൽ തീർത്ത ഇത്, അത്തരത്തിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ശില്പമാണ്. 1995-ലാണ് ഈ ശില്പം സ്ഥാപിച്ചത്. പ്രശസ്ത ശില്പി [[ആലുവ]] പി.വി. രാമചന്ദ്രന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1200 പേർ ചേർന്ന് മൂന്നുമാസം കഠിനവ്രതം എടുത്താണ് ഈ ശില്പം നിർമ്മിച്ചെടുത്തത്.<ref>{{cite web|author=Ramachandran P.V. |url=http://guruvayoormaraprabhu.blogspot.in/ |title=Guruvayoor Maraprabhu |publisher=Guruvayoormaraprabhu.blogspot.in |date=2009-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനും മുൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയും]] അന്നത്തെ കേന്ദ്ര വ്യവസായ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ. കരുണാകരനാണ്]] ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കളിമണ്ണിനോടൊപ്പം പല ഔഷധകൂട്ടുകളും ഇതിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. വൃക്ഷസങ്കല്പത്തിൽ ശരീരവും ധ്യാനഭാവത്തിലുള്ള ഭഗവാന്റെ ശിരസ്സും ഒത്തുച്ചേർന്ന ഈ ശില്പത്തിന് ജാപ്പനീസ് നിർമ്മാണശൈലിയാണ് അവലംബിച്ചത്. 2008-ൽ ഇതിനോട് ചേർന്ന് ഏതാനും ദിവ്യാത്മാക്കളുടെ രൂപങ്ങളും, 2011-ൽ പ്രഭാമണ്ഡലവും ചാർത്തുകയുണ്ടായി. ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടാണ് മരപ്രഭു ശില്പം ഗുരുവായൂരിലെ ഭക്തരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയത്. ഇതിന്റെ ചെറുപതിപ്പുകളും ഇപ്പോൾ നിർമ്മാണത്തിലുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |title=ഗുരുവായൂർ മരപ്രഭു ചെറുപതിപ്പുകളുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു &#124; mangalam.com |publisher=Origin.mangalam.com |date=2015-04-17 |accessdate=2016-12-20 |archive-date=2016-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220161718/http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |url-status=dead }}</ref> ഇവയുടെ ശില്പിയും പി.വി. രാമചന്ദ്രനാണ്. === ഭാഗവതപ്രിയനായ കൊട്ടിയൂരപ്പൻ === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. ഗുരുവായൂരുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ ധാരാളമായി അനുഗ്രഹിച്ചതായി കഥകളുള്ളതിനാൽ ഇതും ആ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം. [[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിലെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[കൊട്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രം|കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവുമായും]] അവിടത്തെ ദേവനായ പരമശിവനുമായാണ് ഈ കഥയ്ക്ക് നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ളത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവത പാരായണം എങ്ങനെ കൊട്ടിയൂരപ്പനെ പ്രസന്നനാക്കി എന്ന് ഈ കഥയിൽ കാണാം. ഒരിക്കൽ, ഒരു [[വൈശാഖം|വൈശാഖകാലത്ത്]] പൂന്താനം കൊട്ടിയൂരിൽ ദർശനത്തിനെത്തി. [[ബാവലിപ്പുഴ]]യിൽ കുളിച്ച് അക്കരെയും ഇക്കരെയുമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തിയ ശേഷം അദ്ദേഹം, വലിയൊരു സദസ്സിനെ സാക്ഷിയാക്കി തന്റെ ഭാഗവതപാരായണം തുടങ്ങി. ഭാഗവതത്തിലെ അതിപ്രധാനമായ ദശമസ്കന്ധത്തിലെ അറുപതാം അദ്ധ്യായമായ 'കർഹിചിദദ്ധ്യായ'മാണ് അദ്ദേഹത്തിന് അന്ന് വായിക്കാനുണ്ടായിരുന്നത്. പ്രസ്തുത അദ്ധ്യായത്തിലെ 'കർഹി ചിത് സുഖമാസീനം' എന്നു തുടങ്ങുന്ന ശ്ലോകം കാരണമാണ് അദ്ധ്യായത്തിന് ഇങ്ങനെയൊരു പേരുതന്നെ വന്നത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവതപാരായണം കേട്ട സദസ്യർ, അദ്ദേഹത്തെ വാനോളം പുകഴ്ത്തി. തുടർന്ന്, താൻ വായിച്ചുതീർന്ന ഭാഗം അദ്ദേഹം മയിൽപ്പീലി വച്ച് അടച്ചു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ എണീറ്റ് ദിനകൃത്യങ്ങളെല്ലാം കഴിച്ച് പൂന്താനം ഗ്രന്ഥം തുറന്നുനോക്കുമ്പോൾ മയിൽപ്പീലി കർഹിചിദദ്ധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! തന്റെ ഓർമ്മക്കുറവായിരിയ്ക്കാം കാരണമെന്ന് വിചാരിച്ച അദ്ദേഹം, അന്നും അതേ അദ്ധ്യായം തന്നെ വായിച്ചു. രണ്ടു മൂന്നു ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് ആവർത്തിച്ചപ്പോൾ ഇത് ഭഗവാന്റെ ലീലയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. അന്നും ഭാഗവതം വായിച്ച ശേഷം സന്തോഷത്തോടെ അദ്ദേഹം കൊട്ടിയൂർ വിട്ടു. അപ്പോഴാണ് തന്റെ ഭാഗവതഗ്രന്ഥം എടുക്കാൻ മറന്നുപോയ കാര്യം അദ്ദേഹം അറിഞ്ഞത്. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ച് കൊട്ടിയൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടെങ്കിലും അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. അദ്ദേഹം വാതിൽപ്പഴുതിലൂടെ നോക്കിയപ്പോൾ കണ്ട കാഴ്ച അതിശയകരമായിരുന്നു: ശിവഭഗവാൻ പാർവ്വതീദേവിയ്ക്ക് ഭാഗവതത്തിലെ കർഹിചിദദ്ധ്യായം വായിച്ചുകൊടുക്കുന്നു! അത് സശ്രദ്ധം കേട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദേവി, ഭഗവാന്റെ വായന നന്നായെങ്കിലും പൂന്താനം വായിച്ചുകേൾക്കാനാണ് കൂടുതൽ രസകരമെന്ന് പറയുകയുണ്ടായി! പൂന്താനം പുറത്തുണ്ടെന്ന വിവരമറിഞ്ഞ ഭഗവാനും ദേവിയും, അദ്ദേഹത്തിന് ദർശനം നൽകുകയും, ഭാഗവതഗ്രന്ഥം തങ്ങളുടെ മറ്റൊരു വാസകേന്ദ്രമായ [[തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രം|തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലെ]] മണ്ഡപത്തിന്റെ ഉത്തരത്തിലുണ്ടെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അതനുസരിച്ച് പൂന്താനം, ഒരുപാട് ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലെത്തുകയും]] വടക്കുന്നാഥനെയും ഉപദേവതകളെയും തൊഴുതശേഷം മണ്ഡപത്തിലെത്തി അതിന്റെ ഉത്തരത്തിൽ നിന്ന് ഗ്രന്ഥം തിരികെ എടുക്കുകയും ചെയ്തു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ മങ്ങാട്ടച്ചനായി === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. [[സാമൂതിരി]]യുടെ സൈന്യാധിപനായ [[മങ്ങാട്ടച്ചൻ|മങ്ങാട്ടച്ചന്റെ]] രൂപത്തിൽ വന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ രക്ഷിച്ചതാണ് ഈ കഥയിലെ ഉള്ളടക്കം. തന്റെ ഭക്തരെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഭഗവാൻ ഏതു രൂപത്തിലും വരും എന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ തെളിവായി ഭക്തർ ഇതിന്റെ കണ്ടുവരുന്നു. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ പൂന്താനം, കീഴാറ്റൂരിലുള്ള ഇല്ലത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്നു. നേരം അർദ്ധരാത്രിയായിരുന്നു. ചുറ്റും കൂരിരുട്ട്. എങ്ങും കനത്ത നിശ്ശബ്ദത. തീർത്തും വിജനമായ പ്രദേശത്തുകൂടിയാണ് അദ്ദേഹം കടന്നുപോകുന്നുണ്ടായിരുന്നത്. പെട്ടെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു സംഘം അക്രമികൾ തടഞ്ഞുനിർത്തി ആക്രമിച്ചു. അവർ പൂന്താനത്തോട് വൻ തുക ആവശ്യപ്പെട്ടു. തന്റെ കയ്യിൽ ഒരു ഭാഗവതഗ്രന്ഥം മാത്രമാണുള്ളതെന്നും അത് തരാൻ തനിയ്ക്കാകില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞപ്പോൾ അക്രമികളിലൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തോളിലെ ഭാണ്ഡം പിടിച്ചുവലിയ്ക്കുകയും, മറ്റൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തെ വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. വേദന താങ്ങാനാകത്തെ പൂന്താനം, ഇഷ്ടദേവനെ ഉറക്കെ വിളിച്ചു. അപ്പോൾ ദൂരെനിന്ന് ഒരു [[കുതിര]]യുടെ കുളമ്പടിശബ്ദം കേൾക്കാൻ തുടങ്ങി. ഓരോ നിമിഷം കഴിയുംതോറും അത് അടുത്തെത്താൻ തുടങ്ങി. സാമൂതിരിയുടെ സൈന്യാധിപനായ മങ്ങാട്ടച്ചനായിരുന്നു കുതിരപ്പുറത്ത്. മങ്ങാട്ടച്ചൻ, തന്റെ കയ്യിലെ വാളെടുത്ത് അക്രമികൾക്കുനേരെ ആഞ്ഞുവീശുകയും അവർ പേടിച്ചോടുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചന് പൂന്താനം തന്റെ കയ്യിലെ മോതിരം ഊരി സമ്മാനിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങാൻ തയ്യാറായില്ല. ഒടുവിൽ പൂന്താനത്തിന്റെ നിർബന്ധത്തിന് വഴങ്ങി അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങുകയായിരുന്നു. മോതിരവും വാങ്ങിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചൻ, ഉടനെ സ്ഥലം വിട്ടു. മനസ്സുനിറയെ സന്തോഷത്തോടെ പൂന്താനം യാത്ര തുടർന്നു. നേരം ഏഴരവെളുപ്പായി. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറക്കാനുള്ള സമയമായി. മേല്പുത്തൂരടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ, ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം കണ്ടുതൊഴാൻ പുറത്ത് വരിയായി നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മേൽശാന്തി എഴുന്നേറ്റ് കുളികഴിഞ്ഞുവന്ന് ശ്രീകോവിലിന്റെ വാതിൽ തുറക്കാൻ കഠിനപ്രയത്നം തുടങ്ങി. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും വാതിൽ തുറക്കുന്നില്ല! അപ്പോഴാണ്, '''കൃഷ്ണാ! ഗുരുവായൂരപ്പാ! ഭഗവാനേ!''' എന്ന വിളിയോടെ പൂന്താനം ക്ഷേത്രനടയിലെത്തിയത്. തൊട്ടുപിന്നാലെ, മേൽശാന്തിയ്ക്ക് നടതുറക്കാൻ സാധിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു! ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിച്ച് ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണം വച്ച് ശ്രീകോവിലിനടുത്തെത്തിയ പൂന്താനത്തെ മേൽശാന്തി വിളിയ്ക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മോതിരം സമ്മാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പൂന്താനം മോതിരം പരിശോധിച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ ഞെട്ടിപ്പോയി. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ മോതിരമായിരുന്നു! ഇതിനെക്കുറിച്ച് പൂന്താനം മേൽശാന്തിയോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ തനിയ്ക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വപ്നദർശനമുണ്ടായെന്നും, ഭക്തനായ പൂന്താനത്തിന് മോതിരം തിരിച്ചു കൊടുക്കണമെന്ന് അതിൽ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞുവെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പൂന്താനം, ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. === വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും കുറൂരമ്മയും === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയാത്ത സാന്നിദ്ധ്യങ്ങളാണ് ഭക്തസന്ന്യാസിയായിരുന്ന [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും]] [[കുറൂരമ്മ]]യും. മേല്പുത്തൂരിന്റെയും പൂന്താനത്തിന്റെയും സമകാലികരായിരുന്നു ഇവരെന്നാണ് കേൾവി. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനായിരുന്ന വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, പക്ഷേ എല്ലാ ദേവതകളെയും ഭജിച്ചിരുന്നു. കേരളത്തിലെ ഒരുപാട് മഹാക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പിറവിയുടെ കാരണക്കാരനും അദ്ദേഹമാണ്. ഏത് ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയാലും അവിടത്തെ മൂർത്തിയെ നേരിട്ടുകാണാനുള്ള കഴിവ് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. കുറൂരമ്മയാകട്ടെ, അക്ഷരാഭ്യാസം പോലുമില്ലാത്ത ഒരു അന്തർജനമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ തന്നെയുള്ള [[അടാട്ട്]] എന്ന സ്ഥലത്തെ കുറൂരില്ലത്തെ അമ്മയായിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവരെ ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന് വിളിച്ചുപോയിരുന്നത്. അവരുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമായും പറയാനുള്ളത്. പുറയന്നൂർ ഇല്ലത്തെ ഗൗരി അന്തർജനമാണ് പിൽക്കാലത്ത് ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായത്. അക്കാലത്ത് നമ്പൂതിരി സമുദായത്തിലെ ആചാരമനുസരിച്ച് വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഇവരെ വേളി കഴിപ്പിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. കുറൂരില്ലത്തെ വലിയ നമ്പൂതിരിയാണ് അന്തർജനത്തെ വേളി കഴിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് ഇല്ലത്ത് കുടിയിരുത്തിയത്. നിർഭാഗ്യവശാൽ അധികം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. തികഞ്ഞ കൃഷ്ണഭക്തയായിരുന്ന അന്തർജനം, തന്റെ ദുഃഖങ്ങളെല്ലാം കൃഷ്ണപാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ച് കഴിഞ്ഞുകൂടി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ, ഒരു ദിവസം ഇല്ലത്ത് പണിക്കാരനായി ഒരു ഉണ്ണി കടന്നുവന്നു. കുറൂരമ്മ അവനെ പൂർണ്ണമനസ്സോടെ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും തന്റെ കൂടെത്തന്നെ താമസിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അമ്മയ്ക്കുവേണ്ട എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഉണ്ണി തന്നെ ചെയ്തുവന്നു. അവൻ വികൃതി കാണിച്ചാൽ കുറൂരമ്മ ശാസിക്കുമായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, ഇല്ലത്ത് കൃഷ്ണപൂജ നടത്തുന്നതിനിടയിൽ വികൃതി കാട്ടിയപ്പോൾ കൂറൂരമ്മ അവനെ കരി നിറച്ച ഒരു കലത്തിൽ വച്ച് അടച്ചു. ഇതേ സമയം, തന്റെ മഠത്തിൽ സ്വാമിയാർ കൃഷ്ണപൂജ ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ വരാൻ വൈകുന്നത് കണ്ട സ്വാമിയാർ ഇതെന്ത് മറിമായമെന്ന് ചിന്തിച്ചിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ദേഹമാസകലം കരിയുമായി ഭഗവാൻ സ്വാമിയാർക്കുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. വികൃതി കാട്ടിയതിന് കുറൂരമ്മ തന്നെ കലത്തിലടച്ചതിനാലാണ് താൻ വരാൻ വൈകിയതെന്ന് ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. കുറൂരമ്മ നിസ്സാരക്കാരിയല്ലെന്ന് സ്വാമിയാർക്ക് തോന്നി. താൻ ഉടനെ കുറൂരില്ലത്ത് പൂജയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ടെന്ന് കുറൂരമ്മയോട് പറയാൻ അദ്ദേഹം ഭഗവാനോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. ഇതിനിടയിൽ, അടുത്തുതന്നെയുള്ള മറ്റൊരു ഇല്ലമായ ചെമ്മങ്ങാട്ട് ഇല്ലത്തെ നമ്പൂതിരിയും ഇക്കാര്യമറിയുകയുണ്ടായി. അദ്ദേഹവും സ്വാമിയാരെ തന്റെ ഇല്ലത്തെ പൂജയ്ക്ക് വിളിച്ചു. ഇത് കുറൂരമ്മയോടുണ്ടായിരുന്ന അസൂയ കൊണ്ടാണെന്ന് ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. കാരണം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ ഒരു ഇല്ലത്ത് പൂജ നടത്താൻ വരുന്നത് അക്കാലത്ത് വലിയൊരു അംഗീകാരമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നിർഭാഗ്യവശാൽ രണ്ട് പൂജകളും പറഞ്ഞുവച്ചിരുന്നത് ഒരേ ദിവസമാണ്. എന്തു ചെയ്യണമെന്നറിയാതെ സ്വാമിയാർ വിഷമിച്ചു. അവസാനം, ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്കുതന്നെ പോകാം എന്നായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീരുമാനം. അതനുസരിച്ച് അന്നേദിവസം പ്രഭാതകൃത്യങ്ങളെല്ലാം വേഗം കഴിച്ച് സ്വാമിയാർ ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, ശങ്കരാചാര്യ പരമ്പരയിൽ പെട്ട സന്ന്യാസിയായതിനാൽ യാത്ര പുറപ്പെടും മുമ്പ് ശംഖനാദം മുഴക്കണമെന്ന് ചിട്ടയുണ്ട്. അതനുസരിച്ച് മഠത്തിലെ പരിചാരകർ ശംഖൂതാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും ശംഖിൽ നിന്ന് ശബ്ദം വന്നില്ല. ഇതെന്ത് മറിമായം എന്നറിയാതെ പരിചാരകർ അമ്പരന്നു നിന്നപ്പോൾ താൻ കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് പോകണമെന്നാണ് ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛ എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. അതനുസരിച്ച് യാത്ര കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് മാറ്റാൻ സ്വാമിയാർ തീരുമാനിച്ചു. ഈ സമയം, കുറൂരമ്മ സ്വാമിയാരുടെ പൂജയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ഉണ്ണിയും ഇല്ലത്തെ പരിചാരികയും അവരെ സഹായിച്ചു. പൂജാപുഷ്പങ്ങളും നിവേദ്യങ്ങളും [[ആവണപ്പലക]]യുമെല്ലാം ഒരുക്കിവച്ചു. സ്വാമിയാർ ഇല്ലത്തെത്തിയതും കുറൂരമ്മ അദ്ദേഹത്തെ കാലുകഴുകി സ്വീകരിയ്ക്കുകയും പൂജാമുറിയിലേയ്ക്ക് ആനയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ഇഷ്ടദേവന്റെ വിഗ്രഹം കണ്ട സ്വാമിയാർ ധ്യാനനിമഗ്നനായി. അദ്ദേഹം അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന പൂക്കളിലോരോന്നായി ഭഗവദ്പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, അവ ചെന്നുവീണത് ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങളിലാണ്! സ്തബ്ധനായ സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു. താൻ പൂജയും ധ്യാനവും കൊണ്ട് നേടിയ ഭാഗ്യം കുറൂരമ്മ വെറും നിഷ്കളങ്കഭക്തി കൊണ്ട് നേടി എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പക്ഷം. ഉണ്ണിയായി കൂടെക്കൂടിയത് തന്റെ ഇഷ്ടദേവനാണെന്നറിഞ്ഞ കുറൂരമ്മ, ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങൾ തൊട്ട് നമസ്കരിച്ചു. പിന്നീടും തികഞ്ഞ ഭക്തയായിത്തന്നെ ജീവിച്ച അവർ, 93-ആം വയസ്സിൽ ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠലോകം പൂകി എന്നാണ് വിശ്വാസം. === മഞ്ജുള === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരി ആയിരുന്ന ഒരു വാരസ്യാരായിരുന്നു മഞ്ജുള. കൃഷ്‌ണ ഭക്തയായ അവൾ നിത്യവും ഭഗവാന് ചാർത്താൻ മാലകെട്ടിക്കൊടുക്കുമായിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരുദിവസം, പതിവിലധികം പണിയുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ വളരെ വൈകി മാത്രമാണ് അവൾക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെത്താനായത്. അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. നിരാശയായ മഞ്ജുള, കിഴക്കേ നടയിലുള്ള തന്റെ വാര്യത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുനടന്നു. പോകുന്ന വഴിയിൽ, ഒരു [[ആൽമരം|ആൽമരത്തിന്റെ]] തറയിൽ അവൾ വിശ്രമിയ്ക്കാനിരുന്നു. അപ്പോൾ, ഭക്തോത്തമനായ പൂന്താനം, ദർശനം കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങിവരികയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് മഞ്ജുളയെ പരിചയമുണ്ടായിരുന്നു. ദുഃഖിതയായി ഇരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട് കാര്യം തിരക്കിയപ്പോൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൾ പറഞ്ഞു. {{cquote| ഗുരുവായൂരപ്പന് മുടങ്ങാതെ പൂമാല ചാർത്തണമെന്ന അടിയൻ്റെ വ്രതം ഇന്നു മുടങ്ങി, നടയടച്ചുപോയി തിരുമേനി.}} മഞ്ജുളയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച പൂന്താനം, ആൽച്ചുവട്ടിലെ കല്ലിൽ ഭഗവാനെ സങ്കല്പിച്ച് മാലചാർത്താൻ പറഞ്ഞു. ആദ്യമൊന്ന് ഞെട്ടിയെങ്കിലും അവൾ പൂന്താനത്തെ അനുസരിയ്ക്കുക തന്നെ ചെയ്തു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യദർശനം നടത്തിയശേഷം മേൽശാന്തി, പതിവുപോലെ വിഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദനമുഴുക്കാപ്പും ആഭരണങ്ങളും മാലകളും നീക്കം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ, എത്ര മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും ഒരു മാല മാത്രം വിഗ്രഹത്തിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നതായി മനസ്സിലാക്കി. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവും വില്വമംഗലവുമടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ പുറത്തു നില്പുണ്ടായിരുന്നു. പരിഭ്രാന്തനായ മേൽശാന്തി പുറത്തുവന്ന് ഭഗവാന്റെ വാകച്ചാർത്തും അഭിഷേകവും മുടങ്ങിയതായി അറിയിച്ചു. അപ്പോൾ പൂന്താനത്തിന് തലേ രാത്രിയിലെ സംഭവം ഓർമ്മ വന്നു. ഉടനെ പൂന്താനം മഞ്ജുളയുടെ മാലയാണെങ്കിൽ അത് നീങ്ങട്ടെ എന്ന് വിളിച്ചു പറയുകയും അപ്പോൾ തന്നെ ആ മാല താഴെ വീഴുകയും ചെയ്തു! പോകുന്ന വഴിയിൽ മഞ്ജുള വിശ്രമിച്ചതും, അവൾ മാലചാർത്തിയ കല്ല് സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നതുമായ ആൽമരം, ഇപ്പോൾ 'മഞ്ജുളാൽ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അര കിലോമീറ്റർ നേരെ കിഴക്കുമാറി, സ്വകാര്യ ബസ് സ്റ്റാൻഡിന്റെയും [[ഗുരുവായൂർ നഗരസഭ|നഗരസഭാ കാര്യാലയത്തിന്റെയും]] ഇടയിലാണ് ഈ ആൽമരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇതിന്റെ ചുവട്ടിൽ, ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡന്റെ]] ഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പമുണ്ട്. 1975-ൽ ഒരു ഭക്തൻ സമർപ്പിച്ച ഈ ശില്പം, ഇന്ന് ഗുരുവായൂർ പട്ടണത്തിന്റെ മുഖമുദ്രകളിലൊന്നാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വരുന്ന ഭക്തരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നത് ഈ ശില്പമാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ കൊടിമരങ്ങളിലും മണ്ഡപങ്ങളിലും കാണുന്ന രൂപത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ശരിയ്ക്കും ഒരു [[പരുന്ത്|പരുന്തിന്റെ]] രൂപം തന്നെയാണ് ഈ ശില്പത്തിന്. സർപ്പപീഠത്തിൽ, അതീവരൗദ്രഭാവത്തോടെ നിൽക്കുന്ന ഈ ഗരുഡനെ വാഹനത്തിലിരിയ്ക്കുന്നവരടക്കം എല്ലാ ഭക്തരും കൈകൂപ്പിത്തൊഴുന്നു. ഇതിന്റെ മറുവശത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പൂന്താനത്തിന്റെ പളുങ്കുശില്പവുമുണ്ട്. === കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === കേരളത്തിന്റെ തനതു കലാരൂപങ്ങളിൽ ഒന്നായ [[കൃഷ്ണനാട്ടം| കൃഷ്ണനാട്ടത്തെ]]ക്കുറിച്ച് പരാമർശിയ്ക്കാതെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കഥകൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിയ്ക്കില്ല. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി ആയിരുന്ന [[മാനവേദൻ|മാനവേദൻ രാജ]], ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച '''[[കൃഷ്ണഗീതി]]''' എന്ന സംസ്കൃത കാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം ഉദ്ഭവിച്ചത്. കേരളത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായ [[കഥകളി]]യുടെ ആദ്യരൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടം. ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവ കഥ ഇപ്രകാരമാണ്: കോഴിക്കോട് സ്വദേശിയായിരുന്നെങ്കിലും മാനവേദൻ രാജ കൂടുതൽ കാലവും ചെലവഴിച്ചത് ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയാണ്. അക്കാലത്തൊരിയ്ക്കൽ അദ്ദേഹം വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരെ കാണുകയുണ്ടായി. തൻ്റെ ദിവ്യദൃഷ്ടി കൊണ്ട് ഭഗവാനെ നിത്യവും കാണുന്ന സ്വാമിയാരോട്, തനിയ്ക്കും അതിനുള്ള ഭാഗ്യം ഉണ്ടാക്കണമെന്ന് മാനവേദൻ അപേക്ഷിച്ചു. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ അത് സാധിയ്ക്കില്ല എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വീണ്ടും മാനവേദനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭഗവാൻ അതിനുള്ള അനുവാദം നൽകിയെന്നും, എന്നാൽ ഒരിയ്ക്കലേ സാധിയ്ക്കൂ എന്നും സ്വാമിയാർ പറഞ്ഞു. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ [[കൂത്തമ്പലം| കൂത്തമ്പലമുണ്ടായിരുന്നില്ല]]. തദ്സ്ഥാനത്ത് ഒരു [[ഇലഞ്ഞി]]മരമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. സ്വാമിയാർ ഒന്ന് കാണിച്ചുകൊടുത്തതും അവിടെ ഓടക്കുഴലൂതിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ മാനവേദൻ കണ്ടു. തന്റെ ജന്മം സഫലമായെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ഓടിച്ചെന്ന് ഭഗവാനെ ആലിംഗനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ഭഗവാൻ അപ്പോഴേയ്ക്കും അപ്രത്യക്ഷനായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഭഗവാൻ നിന്നിടത്ത് കുറച്ച് മയിൽപ്പീലി കിടന്നിരുന്നു, ആ മയിൽപ്പീലി ഉപയോഗിച്ചാണ് മാനവേദൻ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം അലങ്കരിച്ചത്. തനിയ്ക്ക് ദർശനം കിട്ടിയ ഇലഞ്ഞി മരത്തിന്റെ തടികൊണ്ട് ഒരു കൃഷ്ണവിഗ്രഹം തീർത്ത് അതിനെ വാഴ്‌ത്തിക്കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം കൃഷ്ണഗീതി രചിച്ചത്. അതിൻ്റെ തടികൊണ്ടുതന്നെയാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം ചെയ്തെടുത്തത്. [[ജയദേവർ|ജയദേവരുടെ]] [[ഗീതഗോവിന്ദം|ഗീതഗോവിന്ദത്തെ]]യാണ് കൃഷ്ണഗീതിയ്ക്ക് മാതൃകയാക്കിയത്. തുടർന്ന്, ഒരു തുലാം 30-ന് അദ്ദേഹം തന്റെ കൃതി ഗുരുവായൂരപ്പനു മുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചു. ആ ദിവസം ഇന്ന് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. === ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ കഥ === ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തിൽ പറയുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കഥയാണ് അജാമിളമോക്ഷം. ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും എല്ലാവിധ ദുഷ്ടതകളോടും ജീവിച്ച [[അജാമിളൻ]] എന്നയാൾ, ജീവിതാവസാനത്തിലെ ഒരു നിമിഷം തന്റെ പുത്രനായ നാരായണനെ വിളിച്ചപ്പോൾ സാക്ഷാൽ നാരായണൻ തന്നെ വിളികേട്ടതും അയാളെ വൈകുണ്ഠ ത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയതുമാണ് ഈ കഥയിലെ സാരം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും സമാനമായ ഒരു കഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. ചേലേപ്പറമ്പ് എന്ന് ഇല്ലപ്പേരുണ്ടായിരുന്ന ഒരു നമ്പൂതിരിയാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രം. ഒരു കവിയും, പ്രാസംഗികനുമൊക്കെയായിരുന്നിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും പലതരം ഹീനപ്രവൃത്തികളിലും ഏർപ്പെട്ട ചേലേപ്പറമ്പ്, വാർദ്ധക്യത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും തുടർന്നുള്ള സംഭവവികാസങ്ങളുമാണ് ഈ കഥയുടെ ആകെത്തുക. കഥ ഇങ്ങനെ: ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചെങ്കിലും, ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വേദപുരാണാദികളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയെങ്കിലും, വളരെ കുത്തഴിഞ്ഞ ഒരു ജീവിതമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് നയിച്ചിരുന്നത്. സ്ത്രീസേവയിലും മദ്യപാനത്തിലും താത്പര്യം കിട്ടിയ അദ്ദേഹം സകലമാന തിന്മകളിലും വ്യാപരിച്ചു. ഒരുപാട് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് വിവാഹം കഴിച്ചു, അവയിലെല്ലാം സന്തതികളുണ്ടായി. പലരും അച്ഛനെ അറിയാതെ കാലം കഴിച്ചുകൂട്ടി. കാലം അങ്ങനെ കുറേ കടന്നുപോയി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരിൽ താമസമാക്കിയ ശേഷവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. പരസ്ത്രീഗമനവും മോഷണവും മദ്യപാനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിത്യവൃത്തിയായിരുന്നു. ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന ഭാഗത്തേയ്ക്ക് അദ്ദേഹം തിരിഞ്ഞു നോക്കിയതു പോലുമില്ല. പരദൂഷണം മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നിരുന്നത്. അങ്ങനെ നാട്ടുകാരുടെ മൊത്തം സ്വൈരം കെടുത്തുന്ന ഒരാളായി അദ്ദേഹം മാറി. കാലം പിന്നെയും കടന്നുപോയി. ചേലേപ്പറമ്പിന് തൊണ്ണൂറു വയസ്സ് കഴിഞ്ഞു. എങ്കിലും സ്വഭാവത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ആ സംഭവം നടക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് കഴിഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൈ കഴുകുന്ന തിരക്കിലിരിയ്ക്കേ ചേലേപ്പറമ്പ് സമൃദ്ധമായി എണ്ണയും ഇഞ്ചയും തേച്ച് കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ട് കുപിതനായ ബ്രാഹ്മണരിലൊരാൾ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞ കാര്യം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു: {{quote|ഹേ ചേലേപ്പറമ്പേ, ഇതെന്താണ് അങ്ങ് കാണിയ്ക്കുന്നത്? എത്രയോ കോടി ജന്മങ്ങളിൽ അങ്ങു ചെയ്ത മഹാപുണ്യത്തിന്റെ ഫലമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഈ ബ്രാഹ്മണജന്മം. അതും പോരാതെ ഇപ്പോൾ ഭൂലോകവൈകുണ്ഠത്തിലും എത്തിച്ചേർന്നിരിയ്ക്കുന്നു. എന്നിട്ടും എന്തേ മനസ്സുമാറുന്നില്ല? ദുഷ്ചിന്തകൾ പോകുന്നില്ല? കലികാലത്ത് മോക്ഷത്തിന് നാമജപം മാത്രമേ ഫലം ചെയ്യൂ എന്ന കാര്യം അങ്ങ് മറന്നുപോയോ? ഇനിയെങ്കിലും ഈ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ മതിയാക്കൂ. ഭഗവദ്പാദങ്ങളെ ആശ്രയിയ്ക്കൂ. അങ്ങേയ്ക്ക് മോക്ഷം ലഭിയ്ക്കും.}} ഈ വാക്കുകൾ ചേലേപ്പറമ്പിനെ ഇരുത്തിച്ചിന്തിപ്പിച്ചു. അതുവരെയുള്ള തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോയി. താൻ എത്രമാത്രം അധഃപതിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. കുളി കഴിഞ്ഞ് ഈറനോടെത്തന്നെ ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് നടന്നു. ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് കയറുന്നത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഭക്തർ അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കിനിന്നു. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് കയറി ഭഗവാനെ തൊഴുത ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ മണ്ഡപത്തിൽ കയറി ഈ ശ്ലോകം ജപിച്ചു: {{quote|അബ്ദാർധേന ഹരിം പ്രസന്നമകരോദൗത്താനപാദിശ്ശിശുഃ സപ്താഹേന നൃപഃ പരീക്ഷിദബലാ യാമാർദ്ധതഃ പിംഗലാ ഖട്വാംഗോ ഘടികാദ്വയേന നവതിപ്രായോഽപി തന്ന വ്യഥേ, തം കാരുണ്യനിധിം പ്രപദ്യ ശരണം ശേഷായുഷാ തോഷയേ. <br> അർത്ഥം: ഉത്താനപാദപുത്രനായ [[ധ്രുവൻ]] അരവർഷം കൊണ്ട് (ആറുമാസംകൊണ്ട്) അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. [[പരീക്ഷിത്ത്]] മഹാരാജാവ് സപ്താഹം (ഒരാഴ്ച) കൊണ്ടും [[പിംഗള]] അരയാമം കൊണ്ടും [[ഖട്വാംഗൻ]] രണ്ടുമണിക്കൂർകൊണ്ടും അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. എന്നാൽ തൊണ്ണൂറുവയസ്സായിട്ടും എനിയ്ക്ക് അങ്ങയെ പ്രസാദിപ്പിയ്ക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. അല്ലയോ ഗുരുവായൂരപ്പാ, അര നാഴിക (24 മിനിറ്റ്) മാത്രം ബാക്കിയുള്ള ഈ ആയുസ്സിനാലിതാ ഞാൻ അങ്ങയെ സന്തോഷിപ്പിയ്ക്കുന്നു.}} ഇത്രയും ചൊല്ലിയ ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് മണ്ഡപത്തിൽ സാഷ്ടാംഗം നമസ്കരിച്ചു. ഏറെ നേരം കഴിഞ്ഞിട്ടും ചേലേപ്പറമ്പ് അങ്ങനെത്തന്നെ കിടക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ച ഭക്തർ അദ്ദേഹത്തിനടുത്തേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തി. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം നോക്കിയ അവർ, അദ്ദേഹം മരിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് മനസ്സിലാക്കി. അവസാനനിമിഷം സദ്ബുദ്ധി തോന്നിയ ചേലേപ്പറമ്പ്, ഭഗവാനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. . . === കിട്ടയുടെ ഇളനീർ === കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആറാട്ടിനോടനു ബന്ധിച്ച് ഉത്സവവിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ അഭിഷേകം നടത്തുന്നത് ഒരു ആചാരമാണ്. ആറാട്ടുകടവിൽ വിഗ്രഹമെത്തിച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തീർത്ഥാവാഹനം നടത്തിയശേഷം വിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ആറാട്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ ആറാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ച് അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഇളനീർ കൊണ്ടുവരുന്നത് ഗുരുവായൂരിനടുത്ത് [[ഇരിങ്ങപ്പുറം|ഇരിങ്ങപ്പുറത്തുള്ള]] തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാരാണ്. [[ഈഴവർ|ഈഴവ]]സമുദായത്തിൽ പെട്ട ഇവർക്ക് ഈ അവകാശം ലഭിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെ വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് നടന്ന കഥയാണിത്. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഈഴവർ അടക്കമുള്ള 'താഴ്ന്ന' ജാതിക്കാർക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രപരിസരത്തൂടെ നടക്കാൻ പോലും അവർക്ക് അവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽ വരെയേ അവർക്ക് പ്രവേശനം ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവിടെയുള്ള ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാനത്തിന് 'തീയരമ്പലം' എന്ന പേരിട്ടുവന്നിരുന്നു. എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിനുള്ള അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം അത് പൊളിച്ചുമാറ്റി. എങ്കിലും ഇന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ഒരു കൽവിളക്ക് അവിടെ കാണാം. 2022-ൽ ഈ വിളക്ക് പൂർണ്ണമായും സ്വർണ്ണം പൂശുകയുണ്ടായി. [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്]] [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.|എസ്.എൻ.ഡി.പി.]] യൂണിയൻ വകയാണ് ഇത് നവീകരിച്ചത്. ഈ കഥ നടക്കുന്ന കാലത്ത് മേല്പറഞ്ഞ കുടുംബത്തിലെ കാരണവർ കിട്ടയെന്ന് പേരുള്ള ഒരു കള്ളുചെത്തുകാരനായിരുന്നു. ഭാര്യയും മക്കളുമടക്കമുള്ള വലിയൊരു കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന കിട്ട, കള്ളുചെത്തിക്കിട്ടുന്ന വരുമാനം കൊണ്ടാണ് കുടുംബം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്നത്. ദിവസവും ഒരു നൂറു തെങ്ങിൽ കയറി അയാൾ ചെത്തുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന കിട്ട, തനിയ്ക്ക് ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിന് അർഹതയില്ലാത്തതിൽ അഗാധമായി ദുഃഖിച്ചിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക്, ആറടിയിലധികം ഉയരത്തോടും കറുത്ത് സുന്ദരമായ ശരീരത്തോടുംകൂടി ഒരു യുവാവ് കിട്ടയുടെ വീട്ടിലേയ്ക്ക് കടന്നുവന്നു. ദാഹിച്ചവശനായ ആ യുവാവ് കിട്ടയെ കാണുകയും തനിയ്ക്ക് ഇളനീർ വേണമെന്നും താൻ അല്പം ധൃതിയിലാണെന്നും ഉടനെ ആറാട്ടുകടവിൽ എത്തിയ്ക്കണമെന്നും താൻ അവിടെയുണ്ടാകുമെന്നും അറിയിച്ചു. ആ യുവാവ് സാക്ഷാൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയായിരുന്നു! തുടർന്ന് കിട്ട, അടുത്തുള്ള തെങ്ങിൽ കയറി അല്പം ഇളനീർ വെട്ടിക്കൊണ്ടുവരികയും, വിവരങ്ങളെല്ലാം തന്റെ ജന്മിയോട് പറഞ്ഞശേഷം അദ്ദേഹത്തെ ഏല്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ആറാട്ടുദിവസമായിരുന്നു അന്ന്. കിട്ടയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ജന്മി, ഉടനെത്തന്നെ ഇളനീരുമായി രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെ ആറാട്ടുകടവിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു. കിട്ട മഞ്ജുളാൽത്തറ വരെ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ചു. ഈ സമയത്ത് തന്ത്രിയ്ക്കും മേൽശാന്തിയ്ക്കും ഒരു അരുളപ്പാടുണ്ടായി. കിട്ട ഇളനീരുമായി മഞ്ജുളാൽത്തറയിലുണ്ടെന്നും ഉടനെ അവിടെ വന്ന് സ്വീകരിയ്ക്കണമെന്നുമായിരുന്നു അത്. തുടർന്ന് ഇരുവരും മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ എത്തുകയും കിട്ടയിൽ നിന്ന് ഇളനീർ വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആ ഇളനീർ കൊണ്ടാണ് ഭഗവാന് അഭിഷേകം നടത്തിയത്. തുടർന്ന് എല്ലാ വർഷവും കിട്ടയുടെ കുടുംബത്തിനായിരിയ്ക്കും ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാൻ അവകാശമെന്ന് തന്ത്രി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാർക്ക് ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാനുള്ള അവകാശം ലഭിച്ചത്. ഇപ്പോൾ കുടുംബം അതിസമ്പന്നമാണ്. എങ്കിലും പരമ്പരാഗതമായ അവകാശം കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഭംഗിയായി നിറവേറ്റിപ്പോരുന്നു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ ഓണക്കോടി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് മല്ലിശ്ശേരി മന. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഊരാളന്മാരാണ് ഈ കുടുംബത്തിലുള്ളവർ. ഒരുകാലത്ത് നാടുവാഴിസ്ഥാനം അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ഈ കുടുംബത്തിന് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പിതൃസ്ഥാനമാണ് കല്പിച്ചുപോരുന്നത്. തന്മൂലം, ഇവർ ശ്രീലകത്ത് കയറി പൂജകൾ നടത്താറില്ല. ഈ കുടുംബത്തിലെ ഒരു കാരണവർക്ക് ഭഗവാൻ ദർശനം നൽകിയ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രതിപാദിയ്ക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: മല്ലിശ്ശേരി മനയിലെ കാരണവരായിരുന്ന കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് പ്രായമേറെ ആയിട്ടും സന്താനസൗഭാഗ്യമുണ്ടായില്ല. ഇതിൽ ഏറെ ദുഃഖിച്ച അദ്ദേഹം സുഹൃത്തായ ഒരു ജ്യോത്സ്യരെ കാണാനിടയായി. അതിസമ്പന്നാണെങ്കിലും നമ്പൂതിരി ദാനധർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താത്തതാണ് സന്താനങ്ങളില്ലാത്തതിന് കാരണമെന്ന് ജ്യോത്സ്യർ കണ്ടെത്തി. ഇതെത്തുടർന്ന് നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു നടക്കുന്ന കുട്ടികൾക്കും മറ്റും ധാരാളം ദാനധർമ്മങ്ങൾ നടത്താൻ തുടങ്ങി. അധികം കാലം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹധർമ്മിണിയായ അന്തർജനം ഗർഭിണിയായി. ഈ വിവരമറിഞ്ഞ് സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂരപ്പന് വിശേഷാൽ വഴിപാടുകൾ കഴിച്ചു. തന്റെ വംശം നിലനിൽക്കുന്നതിനായി ഒരു പുത്രൻ തന്നെ ജനിയ്ക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച നമ്പൂതിരി, അവന് തന്റെയും ഭഗവാന്റെയും പേര് (കൃഷ്ണൻ) തന്നെ ഇടാമെന്നും ഇനിയുള്ള ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യത്തെ പുരുഷസന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിടണമെന്നും തീരുമാനിച്ചു. മാസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നാളിൽ അന്തർജനം ഒരു ആൺകുട്ടിയ്ക്ക് ജന്മം നൽകി. സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, അവന് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടു. ചെറിയ കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയുടെ കളിചിരികളും തമാശകളും മല്ലിശ്ശേരി മനയെ സന്തോഷത്തിലാറാടിച്ചു. മാതാപിതാക്കൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട സന്തതിയായിത്തന്നെ അവൻ വളർന്നുവന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ അവന് ബ്രാഹ്മണാചാരപ്രകാരം [[ഉപനയനം|ഉപനയനത്തിനുള്ള]] സമയമായി. ചിങ്ങമാസത്തിൽ അവന്റെ പിറന്നാളിനോടടുത്താണ് ഉപനയനത്തിനുള്ള സമയം നിശ്ചയിച്ചത്. ആ സമയത്ത് നമ്പൂതിരി, അവിടെയുള്ള എല്ലാ കുട്ടികൾക്കുമായി ഓണക്കോടി വാങ്ങിച്ചുകൂട്ടിയതിനൊപ്പം തന്റെ ഉണ്ണിയ്ക്കും ഒരെണ്ണം വാങ്ങിയ്ക്കുകയും മറ്റുള്ള മുണ്ടുകൾ അതാത് കുട്ടികൾക്ക് കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് ഇല്ലത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവരുന്നതിനിടയിൽ കാഴ്ചയിൽ അതീവസുന്ദരനായ ഒരു ബാലനെ അദ്ദേഹം കാണാനിടയായി. ഏകദേശം ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ അതേ പ്രായം തന്നെ തോന്നിയ്ക്കുന്ന അവൻ തനിയ്ക്കും ഒരു മുണ്ടുവേണമെന്ന് നമ്പൂതിരിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. മുണ്ടെല്ലാം താൻ കൊടുത്തുകഴിഞ്ഞെന്നും ഇനിയുള്ളത് തന്റെ ഉണ്ണിയ്ക്കാണെന്നും നമ്പൂതിരി മറുപടി പറഞ്ഞു. എന്നാൽ ആ മുണ്ട് തനിയ്ക്കുതന്നെ വേണമെന്ന ബാലന്റെ ശാഠ്യം സഹിയ്ക്കാൻ കഴിയാതായപ്പോൾ അവന് മുണ്ടു കൊടുക്കാൻ തന്നെ നമ്പൂതിരി തീരുമാനിച്ചു. പിറ്റേദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറന്നപ്പോൾ നമ്പൂതിരി അടക്കമുള്ള നിരവധി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തി. മേൽശാന്തി നടതുറന്ന് പൂജ തുടങ്ങിയപ്പോൾ ഭഗവാന്റെ കയ്യിലൊരു മുണ്ട്! ഈ സംഭവം കണ്ടെത്തിയ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി സ്തബ്ധനായി. തന്റെ മുന്നിൽ വന്ന് ഓണക്കോടി ചോദിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. പിന്നീട് അധികകാലം അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, അദ്ദേഹം നിശ്ചയിച്ചുവച്ചതുപ്രകാരം ഇന്നും മല്ലിശ്ശേരിയിലെ ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യ സന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടുവരുന്നു. === തേങ്ങയ്ക്ക് മുളച്ച കൊമ്പ് === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ അത്ഭുതകഥകളിലെ മറ്റൊരു സാന്നിദ്ധ്യമാണ് കൊമ്പുമുളച്ച ഒരു തേങ്ങ. തന്റെ ഭക്തനും നാളികേര കർഷകനുമായ ഒരു ഗൃഹനാഥന്റെ വാക്കുകൾ ഭഗവാൻ സഫലമാക്കിയതാണ് ഇതിന്റെ ഇതിവൃത്തം. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്നതും ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക മ്യൂസിയത്തിൽ പ്രദർശനത്തിന് വച്ചിരിയ്ക്കുന്നതുമായ ഈ തേങ്ങയുടെ വരവിന് പിന്നിലും രസകരമായ ഒരു ഐതിഹ്യകഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഒരിയ്ക്കൽ, മമ്മിയൂർ ദേശത്തെ ഒരു ഗൃഹനാഥൻ തന്റെ വീട്ടിൽ ഒരുപാട് തെങ്ങിൻതൈകൾ നട്ടു. കാലപ്രവാഹത്തിൽ അവ വളർന്ന് വലിയ തെങ്ങുകളാകുകയും അവയിൽ തേങ്ങകളുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. ആദ്യമായുണ്ടായ തേങ്ങാക്കുല ഗൃഹനാഥൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഈ തേങ്ങാക്കുല സ്ഥലത്തെ ഒരു ജന്മിയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ പെട്ടുപോയി. ആ കുലയിലെ തേങ്ങ മുഴുവൻ തനിയ്ക്ക് വേണമെന്ന് അയാൾ ഗൃഹനാഥനോട് പറഞ്ഞു. അത് സാദ്ധ്യമല്ലെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ തിരിച്ചും. അപ്പോൾ തേങ്ങയ്ക്കെന്താ കൊമ്പുണ്ടോ എന്ന് ജന്മി ചോദിയ്ക്കുകയും അതിന് മറുപടിയായി ഭഗവാൻ വിചാരിച്ചാൽ അതും അതിനപ്പുറവും സംഭവിയ്ക്കുമെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ പറയുകയും ചെയ്തു. അത്യദ്ഭുതം! ആ കുലയിലെ ഓരോ തേങ്ങയ്ക്കും കൊമ്പുമുളച്ചുതുടങ്ങി! തുടർന്ന് ജന്മിയും ഗൃഹനാഥനും ചേർന്ന് ആ തേങ്ങാക്കുല ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിച്ചു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് വരുന്ന ഭക്തരുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആകർഷണമായിരുനു ഈ തേങ്ങ. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്ന ഈ തേങ്ങ ഐശ്വര്യചിഹ്നമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു വന്നിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത്, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന നവീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി അത് അവിടെനിന്ന് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം മ്യൂസിയത്തിലാണ് ഈ തേങ്ങയുള്ളത്. നിരവധി ആളുകളാണ് ഇത് കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടേയ്ക്ക് വരുന്നത്. === ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണനും === [[മൈസൂരു കടുവ|''മൈസൂരു കടുവ'']] എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] മലബാറിൽ നടത്തിയ പടയോട്ടത്തിന്റെ സമയത്ത് ഗുരുവായൂരിന് വടക്ക് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരുപാട് പ്രസിദ്ധ ക്ഷേത്രങ്ങൾ (ഉദാ: [[തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വരക്ഷേത്രം]], [[കടലായി ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം]], [[തിരുവങ്ങാട് ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]], [[കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം|കോഴിക്കോട് തളി മഹാക്ഷേത്രം]]) തകർക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. അവയിൽ പലതും പിൽക്കാലത്ത് പുനർനിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും ചിലതിൽ ഇന്നും പടയോട്ടത്തിന്റെ പാടുകൾ കാണാം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവും ടിപ്പുവിന്റെ പടയാളികൾ തകർത്തുകളയുമോ എന്ന ആശങ്ക നാട്ടുകാരായ ഭക്തരിൽ ഉണർന്നുവന്നു. ക്ഷേത്രം തകർക്കപ്പെട്ടാലും കുഴപ്പമില്ല, പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹം തകർക്കപ്പെട്ടാൽ അതുപോലൊരു വിഗ്രഹം പിന്നീടുണ്ടാക്കിയെടുക്കാൻ പാടാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഭക്തർ, ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെയും തന്ത്രി, ഓതിയ്ക്കന്മാർ, ശാന്തിക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവരെയും വിവരമറിയിച്ചു. അപകടം മനസ്സിലാക്കിയ അവർ സുരക്ഷിതമായ ഒരു സ്ഥാനം അന്വേഷിച്ചുനടന്നപ്പോൾ കണ്ടെത്തിയത്, കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രസിദ്ധ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമായ [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രമാണ്]]. [[അമ്പലപ്പുഴ]] അന്ന് [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. അതിനാൽ, അങ്ങോട്ട് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് തിരുവിതാംകൂർ രാജാവിന്റെ അനുമതി വേണമായിരുന്നു. ''[[ധർമ്മരാജ]]'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യായിരുന്നു അപ്പോഴത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ്. അമ്പലപ്പുഴയിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവരുന്നതിന് അദ്ദേഹം തന്ത്രിയ്ക്കും ഊരാളന്മാർക്കും പൂർണ്ണ അനുമതി നൽകി. തുടർന്ന് ഘോഷയാത്രയായി വിഗ്രഹം അമ്പലപ്പുഴയിലെത്തിച്ചു. അവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള പഴയ [[ചെമ്പകശ്ശേരി രാജ്യം|ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ]] കൊട്ടാരമായിരുന്ന തെക്കേ മഠത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറും പണിത് ഗുരുവായൂരപ്പനെ അവിടെ താത്കാലികമായി കുടിയിരുത്തി. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാമുണ്ട്. പിന്നീട് കുറച്ചുകാലം മാവേലിക്കരയിലെ എണ്ണയ്ക്കാട്ട് കൊട്ടാരത്തിലും ഗുരുവായൂരപ്പനെ കുടിയിരുത്തി. അതിനുശേഷമാണ് വീണ്ടും ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവന്നത്. ഇതിനിടയിൽ സമീപത്തുള്ള പല ക്ഷേത്രങ്ങളും തകർത്തശേഷം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ആക്രമിയ്ക്കാൻ വന്ന ടിപ്പുവിന്, ചില ദുർനിമിത്തങ്ങൾ മൂലം ആ പദ്ധതി ഉപേക്ഷിയ്ക്കേണ്ടി വരികയും, പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഗുരുവായൂരപ്പന് ചില സമർപ്പണങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുകയുണ്ടായി. ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ടിരുന്ന കാലത്തുണ്ടായ രസകരമായ ചില സംഭവങ്ങൾ [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി]] തന്റെ പ്രസിദ്ധകൃതിയായ [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''ചില ഈശ്വരന്മാരുടെ പിണക്കം'' എന്ന പേരിലുള്ള ലേഖനത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഒരേ ഈശ്വരന്റെ രൂപഭാവങ്ങളായ ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണനും തമ്മിൽ നടന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന വഴക്കിന്റെ കഥ വിവരിയ്ക്കുന്നത്. ആ കഥ ഇങ്ങനെ പോകുന്നു: ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നമസ്കാരസദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്ന വിഭവങ്ങൾ മറ്റുള്ള പാത്രങ്ങളിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്ന പതിവില്ല. എന്നാലും സാധാരണയായി അവയ്ക്ക് ക്ലാവുചുവ പിടിയ്ക്കാറുമില്ല. എന്നാൽ, അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഭഗവാൻ കുടികൊണ്ട സമയത്ത് സദ്യയ്ക്കുണ്ടാക്കുന്ന [[കാളൻ]] മുതലായ കറികളിൽ ക്ലാവുചുവ ഉണ്ടാകുക പതിവായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പനോടുള്ള സ്പർദ്ധ നിമിത്തം അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണൻ ചെയ്തതാണെന്ന് ഭക്തർ പറഞ്ഞുപരത്തി. കുറച്ചുദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|പാൽപ്പായസനിവേദ്യത്തിൽ]] അട്ടയും പാറ്റയും കൊതുകും മറ്റും ചത്തുവീഴുന്ന സ്ഥിതിയും കാണാനിടയായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതികാരമായും വ്യഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരപ്പനെ മാവേലിക്കരയിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്നതുവരെ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. എങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ട കാലം ഇരുക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ പ്രശസ്തിയുണ്ടാക്കി. പുതിയ ചില സങ്കല്പങ്ങൾ ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പിറവിയെടുക്കുന്നതിന് ഇത് വഴിതെളിച്ചു. അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയ്ക്കുമുകളിൽ ഒരു [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]] വട്ടമിട്ട് പറക്കുന്നത് കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. തന്മൂലം ഗുരുവായൂരിൽ ഉച്ചപ്പൂജ അമ്പലപ്പുഴയിലെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് മുമ്പ് അവസാനിപ്പിയ്ക്കുകയും അതുകഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടയടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗുരുവായൂരിലെ ഉച്ചശീവേലി വൈകീട്ട് നടതുറന്ന ശേഷമാണ് നടത്തുന്നത്. മറ്റൊരു ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ പ്രത്യേകതയില്ല. === ചെമ്പൈയുടെ കഥ === [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണ്ണാടകസംഗീതചക്രവർത്തിയായിരുന്ന]] [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരുമായും]] ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, സംഗീതലോകത്ത് തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച സംഭാവനകളെല്ലാം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കുകയും തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച പൈസ കൊണ്ട് ഭഗവാന് നിരവധി തവണ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായാണ് എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിൽ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിക്കാലത്ത്]] [[ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം]] നടത്തിവരുന്നത്. അദ്ദേഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി കഥകളുണ്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോഴുള്ള കഥയാണ് കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധം. അതിങ്ങനെ: 1952-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ പതിവിനുവിപരീതമായി കോഴിക്കോട്ടെ സാമൂതിരി കോവിലകത്തായിരുന്നു ചെമ്പൈയ്ക്ക് കച്ചേരി. പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം കച്ചേരിയ്ക്കായി കോവിലകത്തെത്തിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാവിൽ നിന്ന് ശബ്ദം പുറത്തുവന്നില്ല. ഇതിൽ ദുഃഖിതനായ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ഗുരുവായൂരിലെത്തുകയും ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത്, വൈദ്യകുലപതി [[വൈദ്യമഠം വലിയ നാരായണൻ നമ്പൂതിരി]] ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെമ്പൈയുടെ വിഷമാവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം, ചെമ്പൈയെ പൂമുള്ളി മനയിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും അവിടെ വച്ച് പത്തുദിവസം വിശദമായി ചികിത്സിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു പ്രത്യേകതരം പൊടി പാലിൽ കലക്കി നൽകിയാണ് വൈദ്യമഠം ചെമ്പൈയെ ചികിത്സിച്ചത്. തദ്ഫലമായി ചെമ്പൈയ്ക്ക് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടുകയും, അദ്ദേഹം വൈദ്യമഠത്തിൽ ഒരു കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മരണം വരെ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരിയ്ക്കലും ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായില്ല. 1896 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കോട്ടായി]]യ്ക്കടുത്ത് ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ, സംഗീതജ്ഞനായിരുന്ന അനന്തരാമഭാഗവതരുടെയും പാർവ്വതിയമ്മാളുടെയും മൂത്ത മകനായി ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നക്ഷത്രത്തിൽ ജനിച്ച വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ, ചെറുപ്പത്തിലേ പിതാവിൽ നിന്ന് സംഗീതം അഭ്യസിച്ചു. എട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ, [[വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ]] വച്ച് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അദ്ദേഹം, ചെറുപ്പത്തിലേ [[വൈക്കം]], ഗുരുവായൂർ, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]], [[കൊല്ലൂർ]] തുടങ്ങി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. പിൽക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം [[വയലിൻ]] വായിയ്ക്കാനും പഠിച്ചു. ഇക്കാലത്തുതന്നെ അദ്ദേഹം നാട്ടിൽ വച്ച് കുട്ടികളെ സംഗീതം അഭ്യസിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആദ്യകാലത്ത് അനുജനായിരുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യഭാഗവതർക്കൊപ്പമാണ് ചെമ്പൈ കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുവന്നത്. വയലിൻ വിദ്വാൻ കൂടിയായിരുന്ന അച്ഛൻ അനന്തരാമഭാഗവതർ വയലിനിലും തദ്ദേശീയരായ സംഗീതജ്ഞർ [[മൃദംഗം|മൃദംഗത്തിലും]] അകമ്പടി സേവിച്ചാണ് ഈ കച്ചേരികൾ നടന്നുപോയിരുന്നത്. പിന്നീട് അദ്ദേഹം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ഒറ്റയ്ക്ക് കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. കർണാടകസംഗീതത്തിലെ അതികായനാകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അധികകാലം വേണ്ടിവന്നില്ല. [[അരിയക്കുടി രാമാനുജ അയ്യങ്കാർ]], [[മഹാരാജപുരം വിശ്വനാഥ അയ്യർ]] തുടങ്ങിയ അക്കാലത്തെ മഹാരഥന്മാരുടെ നിരയിലേയ്ക്ക് പതുക്കെ ചെമ്പൈയും ഉയർന്നുവന്നു. നിരവധി പ്രശസ്ത വാദ്യകലാകാരന്മാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി സേവിച്ചുതുടങ്ങി. വയലിനിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം, ചില സംഗീതജ്ഞർക്ക് വയലിനിലും അകമ്പടി സേവിച്ചു. 1913 മുതൽ 1927 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലുമായി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. 1913-ൽ തമിഴ്നാട്ടിലെ [[കരൂർ|കരൂരിൽ]] പെത്താച്ചി ചെട്ടിയാർ എന്ന പ്രമാണി നടത്തിയ സംഗീതോത്സവത്തിലെ കച്ചേരി, 1915-ൽ [[പുതുച്ചേരി]]യിൽ ഒരു വിവാഹത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി, 1916-ൽ [[പാലക്കാട്|പാലക്കാട്ടു വച്ച്]] നടത്തിയ [[രാമനവമി]] സംഗീതോത്സവം, 1927-ൽ [[മദ്രാസ് സംഗീത അക്കാദമി]]യുടെ ഉദ്ഘാടനത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി തുടങ്ങിയവ അതിൽ പ്രധാനമാണ്. സ്വന്തമായി കൃതികൾ രചിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും നിരവധി പ്രശസ്ത വാഗ്ഗേയകാരന്മാരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിയ്ക്കുന്നതിൽ ചെമ്പൈ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധിച്ചു. ''ലളിതാദാസൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന തൃപ്പൂണിത്തുറ സ്വദേശിയായിരുന്ന ടി.ജി. കൃഷ്ണയ്യർ, ''മീനാക്ഷീസുതൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന [[ബെംഗളൂരു]] നാഗരാജൻ എന്നിവർ അവരിൽ പ്രധാനികളാണ്. ലളിതാദാസൻ [[ഹംസാനന്ദി]] രാഗത്തിലും [[രൂപകതാളം|രൂപകതാളത്തിലും]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''പാവന ഗുരുപവനപുരാധീശമാശ്രയേ'' എന്ന കൃതി, കർണാടകസംഗീതത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കുറിച്ച് രചിയ്ക്കപ്പെട്ട അപൂർവ്വം കൃതികളിൽ പ്രഥമസ്ഥാനം വഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ കൃതി ചെമ്പൈ സ്ഥിരമായി കച്ചേരികളിൽ പാടുന്നത് വഴി പ്രസിദ്ധി നേടുകയും, അതുവഴി നിരവധി ഭക്തരെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ആകർഷിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. മീനാക്ഷീസുതൻ [[നാട്ട]] രാഗത്തിലും [[ആദിതാളം|ആദിതാളത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''രക്ഷമാം ശരണാഗതം'' എന്ന കൃതി, അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടിയ ശേഷം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമ്മാനമായി സമർപ്പിച്ചു. ആദ്യകാലത്ത് മലയാളകൃതികൾ പാടുന്നതിൽ ഉപേക്ഷ കാണിച്ചിരുന്ന ചെമ്പൈ, പിന്നീട് ഒരു സുഹൃത്തിന്റെ ആവശ്യമനുസരിച്ച് [[ഇരയിമ്മൻ തമ്പി]]യുടെ ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കീർത്തനം പാടാൻ തുടങ്ങുകയും, പതുക്കെ ആ കൃതിയ്ക്കും പ്രചാരം ലഭിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. [[ശ്രീരാഗം|ശ്രീരാഗത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഈ കൃതി, അദ്ദേഹം [[യദുകുല കാംബോജി]] രാഗത്തിൽ പുതുതായി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. ഇത് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായി മാറി. വാതാപി ഗണപതിം ഭജേഹം, ശിവ ശിവ ശിവ എനരാദ, ക്ഷീരസാഗര തുടങ്ങിയ കൃതികളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആലാപനശൈലിയിൽ ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ ജീവിതത്തിലെ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങൾക്കും കാരണക്കാരൻ ഗുരുവായൂരപ്പനാണെന്ന് അന്ത്യം വരെ വിശ്വസിച്ചുവന്നു. 1907-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിലാണ് അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അന്ന് അനുജന്നും അച്ഛന്നുമൊപ്പം നടത്തിയ കച്ചേരിയ്ക്കുശേഷം മടങ്ങിപ്പോകാനൊരുങ്ങുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് ഏതാനും പോലീസുകാർ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിലെത്തി. ഒരുനിമിഷം സ്തബ്ധരായിപ്പോയ ചെമ്പൈയോട് അവർ അടുത്ത കച്ചേരിയ്ക്ക് ക്ഷണിയ്ക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഈ സംഭവത്തിനുശേഷം എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ വന്ന് കച്ചേരി നടത്തിപ്പോകുന്നത് അദ്ദേഹം പതിവാക്കി. ഒരിയ്ക്കലും പണം കൂട്ടിവയ്ക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടാതിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ സമ്പാദ്യത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗവും ഗുരുവായൂരപ്പന് ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്താൻ ഉപയോഗിച്ചു. ബാക്കി വന്ന പണം കൊണ്ട് നിരവധി ജനക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങളും അദ്ദേഹം നടത്തി. ജാതീയവും മതപരവുമായ പല വിലക്കുകളെയും മറികടന്ന് പ്രശസ്തരും അപ്രശസ്തരുമായ നിരവധി സംഗീതജ്ഞർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിച്ചു. [[കെ. ജെ. യേശുദാസ്]], [[ടി. വി. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]], [[പി. ലീല]], [[ജയവിജയന്മാർ (സംഗീതജ്ഞർ)|ജയവിജയന്മാർ]], [[മണ്ണൂർ രാജകുമാരനുണ്ണി]], [[ഒളപ്പമണ്ണ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]], [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തുടങ്ങിയവർ അവരിൽ പ്രമുഖരാണ്. നിരവധി പ്രശസ്തർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി വായിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വയലിനിൽ [[മൈസൂർ ചൗഡയ്യ]]യും മൃദംഗത്തിൽ [[പാലക്കാട് മണി അയ്യർ|പാലക്കാട് മണി അയ്യരുമാണ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അകമ്പടി സേവിച്ചത്. മൂവരുമൊന്നിച്ചുള്ള കച്ചേരികൾ വളരെയധികം ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റി. നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ ചെമ്പൈയെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്. മദ്രാസ് മ്യൂസിക്ക് അക്കാദമിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീത കലാനിധി'' (1951), [[കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമി]] പുരസ്കാരം (1958), മദ്രാസ് ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീതകലാ ശിഖാമണി'' (1964), [[കേരള കലാമണ്ഡലം]] വക സുവർണമുദ്ര (1965), [[ഭാരത സർക്കാർ]] വക [[പദ്മഭൂഷൺ]] (1973) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഇവ കൂടാതെ, 1935-ൽ അക്കാലത്തെ പ്രസിദ്ധ ആത്മീയാചാര്യനായിരുന്ന [[സ്വാമി ശിവാനന്ദ]]യിൽ നിന്ന് ''സംഗീത സമ്രാട്ട്'', 1937-ൽ [[മൈസൂർ രാജ്യം|മൈസൂർ മഹാരാജാവിൽ]] നിന്ന് വിശേഷാൽ അംഗീകാരം, 1940-ൽ പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞനും വാഗ്ഗേയകാരനുമായിരുന്ന [[ഹരികേശനല്ലൂർ മുത്തയ്യാ ഭാഗവതർ|മുത്തയ്യാ ഭാഗവതരിൽ]] നിന്ന് ''ഗായനഗന്ധർവ്വൻ'', [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], [[ബറോഡ രാജ്യം|ബറോഡ]], [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം|വിജയനഗരം]], [[ബൊബ്ബിലി രാജ്യം|ബൊബ്ബിലി]], [[ജയ്പൂർ രാജ്യം|ജയ്പൂർ]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിശേഷാൽ ബഹുമതികൾ തുടങ്ങിയവയും അദ്ദേഹം കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ കൂടാതെ ജന്മനാട്ടിലെ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം, [[ഒറ്റപ്പാലം|ഒറ്റപ്പാലത്തെ]] [[പൂഴിക്കുന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെമ്പൈ നിത്യേന കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുപോന്നിരുന്നു. എത്ര തിരക്കുണ്ടായാലും ചെമ്പൈ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശി ആഘോഷം കൂടാൻ അദ്ദേഹം സ്ഥിരമായി വരുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വേദികളിലൊന്നായിരുന്ന പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[നവരാത്രി]]യുടെ ആദ്യദിവസം നടക്കുന്ന കച്ചേരിയും അദ്ദേഹം ആജീവനാന്തം മുടക്കം കൂടാതെ നടത്തിപ്പോന്നു. അത്തരത്തിലൊരു ദിവസം തന്നെയാണ് അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞതും. 1974 ഒക്ടോബർ 16-ന് നവരാത്രിയുടെ ആദ്യദിവസം പതിവുപോലെ അദ്ദേഹം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരുകയും ഏകദേശം മൂന്ന് മണിക്കൂർ നേരം തുടർച്ചയായി കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കൃതികളെല്ലാം അന്ന് അദ്ദേഹം പാടി. അവയിൽ അവസാനം പാടിയത് ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കൃതിയാണ്. കച്ചേരി അവസാനിപ്പിച്ചശേഷം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ തൊഴുത അദ്ദേഹം, നടയിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും 78 വയസ്സുള്ള തന്നെ തിരിച്ചെടുത്തുകൂടേ എന്ന് ഭഗവാനോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു മാരാർ, ചെമ്പൈ 120 വയസ്സുവരെ ജീവിയ്ക്കണമെന്നാണ് തന്റെ ആഗ്രഹമെന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അത്രയൊന്നും തനിയ്ക്ക് വേണ്ടെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി. തുടർന്ന്, ശിഷ്യനായ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ചേർന്ന അദ്ദേഹം, അവിടെവച്ച് അല്പസമയം ശിഷ്യനോട് സംസാരിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ കുഴഞ്ഞുവീഴുകയും ചെയ്തു. വിവരമറിഞ്ഞ് ഓടിയെത്തിയ ശിഷ്യനായ [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം പരിശോധിച്ചുനോക്കി മരണം സ്ഥിരീകരിച്ചു. അങ്ങനെ ആ മഹാസംഗീതജ്ഞൻ ഗുരുവായൂരപ്പനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു. ജന്മനാടായ ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശരീരം സംസ്കരിച്ചു. === [[ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]] === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ പറ്റാത്ത കഥാപാത്രമാണ് ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവന്റേത്. നീണ്ട 55 വർഷം ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തെ സേവിച്ച ഈ ഗജവീരൻ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തരിൽ തന്നെ പ്രമുഖസ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു ആന ചരിഞ്ഞ ശേഷം അതിന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി ഒരു ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത് മറ്റൊരിടത്തും നടന്നതായി അറിയില്ല. ഒരു ആനയുടെ ചരമവാർഷികം എല്ലാ വർഷവും ആചരിച്ചുവരുന്നതും അങ്ങനെത്തന്നെ. ഇങ്ങനെ ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്തും ചരിഞ്ഞശേഷവും അത്ഭുതകഥാപാത്രമായി നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന കേശവൻ ഗുരുവായൂരിൽ എത്തിച്ചേരാനുണ്ടായ കാരണം ഇങ്ങനെയാണ്: [[ഏഷ്യ]]യിലെത്തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ തേക്കുമരക്കാടുകൾ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന [[നിലമ്പൂർ|നിലമ്പൂരിലാണ്]] കേശവൻ പിറന്നുവീണത്. എട്ടാം വയസ്സിൽ വാരിക്കുഴിയിൽ വീണ കേശവനെ സാമൂതിരി കുടുംബത്തിന്റെ ശാഖകളിലൊന്നായ [[നിലമ്പൂർ കോവിലകം]] ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു. നിലമ്പൂർ കോവിലകത്തെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിക്കൊമ്പനായിരുന്നു കേശവൻ. കോവിലകത്തെത്തിയ കേശവൻ അവിടെ കൂട്ടാനയ്ക്കൊപ്പം സുഖമായി കളിച്ചുവളർന്നു. അവന്റെ കളിചിരികളും തമാശകളും കോവിലകത്തുള്ളവരെയെല്ലാം സന്തോഷിപ്പിച്ചു. കോവിലകത്തെ കുട്ടികൾ കേശവനോടൊപ്പം കളിയ്ക്കുന്നതും പതിവായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ പോലും ആരെയും ദ്രോഹിയ്ക്കാതെ നിന്ന അവൻ നാട്ടുകാർക്കും വളരെ പ്രിയങ്കരനായി മാറി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേയാണ് [[മലബാർ കലാപം]] പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്. അതിന്റെ ഭാഗമായി നിരവധി ആപത്തുകൾ കോവിലകത്തുള്ളവർക്ക് നേരിടേണ്ടിവന്നു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് കോവിലകത്തെ വലിയ തമ്പുരാനും തമ്പുരാട്ടിയും കുടുംബവും സ്വത്തുക്കളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം മുഴുവൻ കാര്യസ്ഥനായ പണിയ്ക്കരെ ഏല്പിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലേയ്ക്ക്]] താമസം മാറി. എന്നാൽ കലാപകാരികൾ പണിയ്ക്കരെ വധിച്ചതോടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ആകെ ഗുരുതരമായി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ നഷ്ടപ്പെടുമല്ലോ എന്നോർത്ത് ഭയപ്പെട്ട തമ്പുരാൻ, പൂജാമുറിയിൽ കയറി ഗുരുവായൂരപ്പനെ വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റാതെ കാത്താൽ തന്റെ ആനകളിലൊരെണ്ണത്തിന്റെ താൻ നടയ്ക്കുവയ്ക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം നേർച്ച നേർന്നു. അങ്ങനെ കുറച്ചുമാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റിയില്ലെന്ന വിവരം തമ്പുരാൻ അറിയാനിടവരികയും തുടർന്ന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്താൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ 1922 ജനുവരി നാലിന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്തി. കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന കാലത്ത് ഗുരുവായൂരിൽ ആനകളുടെ എണ്ണം വളരെക്കുറവായിരുന്നു. അവരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയായിരുന്നത് [[ഗുരുവായൂർ പഴയ പത്മനാഭൻ|പദ്മനാഭൻ]] എന്ന ഗജവീരനാണ്. അക്കാലത്ത് കേരളത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഗജവീരന്മാരിൽ തലയെടുപ്പുകൊണ്ടും ആകാരഭംഗി കൊണ്ടുമെല്ലാം മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്നത് പദ്മനാഭനായിരുന്നു. [[തൃശ്ശൂർ പൂരം|തൃശ്ശൂർ പൂരമടക്കം]] കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം ഉത്സവങ്ങളിലും അവനായിരുന്നു താരം. തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] അവന് ചാർത്തിയ വീരശൃംഖല ഇന്നും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തിൽ ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിത്യവും രണ്ടുശീവേലികൾക്ക്{{efn|അക്കാലത്ത് വൈകീട്ടത്തെ ശീവേലിയ്ക്ക് ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടായിരുന്നില്ല.}} ഭഗവാനെ എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നതും പദ്മനാഭന്റെ പുറത്താണ്. കേശവൻ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ ശേഷം പലപ്പോഴായി അവന് പദ്മനാഭന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് കാണാനിടവരികയും അതിന്റെ സ്വഭാവസവിശേഷകൾ മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പതുക്കെ അവൻ പദ്മനാഭൻ്റെ നിലയിലേയ്ക്ക് ഉയരുകയും ഒടുവിൽ പദ്മനാഭനെ കടത്തിവെട്ടുകയും ചെതു. 1934-ൽ [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കണ്ണമ്പ്ര വേല]]യ്ക്കിടയിലുണ്ടായ ഒരു അപകടത്തിൽ പദ്മനാഭൻ ചരിഞ്ഞതോടെ കേശവയുഗം ആരംഭിച്ചു. കേശവന്റെ പല സ്വഭാവസവിശേഷതകളും അവനെ പതുക്കെ ജനപ്രിയനാക്കി മാറ്റി. കേരളത്തിലെ പലയിടത്തെ ഉത്സവങ്ങളിലും അവൻ പങ്കെടുക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ എവിടെപ്പോയാലും തിടമ്പ് തന്റെ തലയിൽ തന്നെ വേണമെന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ, [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിനടുത്ത്]] [[തിരുവഞ്ചിക്കുളം ശിവക്ഷേത്രം|തിരുവഞ്ചിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ശിവരാത്രി]] ഉത്സവത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് പറ്റാനയ്ക്ക് കേശവനെക്കാൾ ഒരല്പം ഉയരം കൂടിയ സാഹചര്യം വന്നപ്പോൾ തിടമ്പു വച്ച് അളന്നുനോക്കാൻ അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. തിടമ്പുവച്ചപ്പോൾ കേശവന്റെ തലയെടുപ്പ് അപാരമായിരുന്നു. തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിനും കേശവൻ പങ്കെടുക്കുന്നത് പതിവായി. [[തൃശ്ശൂർ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|പാറമേക്കാവ്]], [[തൃശ്ശൂർ തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|തിരുവമ്പാടി]] എന്നീ ഇരുവിഭാഗങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും അവൻ തിടമ്പേറ്റിയിട്ടുണ്ട്. കേശവന് രണ്ട് പാപ്പാന്മാരാണുണ്ടായിരുന്നത് - അച്യുതൻ നായരും മാണി നായരും. മാണിനായർ അസാമാന്യമായ ഉയരവും വണ്ണവുമുള്ള ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ മെലിഞ്ഞ് ശുഷ്കിച്ച ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നു. ഇവരുടെ സ്വഭാവത്തിലും വ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നു. മാണി നായർ കേശവനെ ഭയപ്പെടുത്തി അനുസരിപ്പിയ്ക്കുന്ന പ്രകൃതക്കാരനായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ അവനെ ഒരു മകനെപ്പോലെയാണ് കണ്ടത്. സ്നേഹസമ്പന്നനായിരുന്ന അച്യുതൻ നായർ, ചിലപ്പോൾ കുറുമ്പുകാണിച്ചതിന് അടിച്ചാലും അതൊന്നും സാരമില്ല മകനേ എന്നുപറഞ്ഞ് അവനെ ആശ്വസിപ്പിയ്ക്കുമായിരുന്നു. ജീവിതാന്ത്യം വരെ അദ്ദേഹം കേശവനെ നോക്കിനടന്നു. ആദ്യകാലത്ത് മദപ്പാടുകാലത്ത് കാട്ടുന്ന ചില വിക്രിയകൾ കാരണം കേശവന് ''ഭ്രാന്തൻ കേശവൻ'' എന്നൊരു അപരനാമമുണ്ടായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഈ രണ്ടുപാപ്പാന്മാരും ചേർന്ന് കേശവനെ നല്ലപോലെ നോക്കി. കേശവന്റെ ഭ്രാന്ത് മാറുന്നതായി വിധിപ്രകാരം അവനെ 41 ദിവസം ഭജനമിരുത്തുകയും ഭഗവാന് നേദിച്ച വെണ്ണ ജപിച്ചുനൽകുകയും ചെയ്തതോടെ കേശവന്റെ മനസ്സുമാറി. പിന്നീട് അവൻ കേരളീയ ഗജപ്രേമികളുടെ ഇഷ്ടതാരമായി മാറി. ഗജലക്ഷണശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള പല യോഗ്യതകളും കേശവന്നുണ്ടായിരുന്നു. പതിനൊന്നരയടിയായിരുന്നു അവന്റെ ഉയരം. കൊമ്പിന്റെ കടവായിൽ നിന്നു പുറത്തേയ്ക്കുള്ള ദൂരം നാലരയടി. അപൂർവങ്ങളിൽ അപൂർവമായി കാണുന്ന ലക്ഷണമൊത്ത, നിരയൊത്ത 20 വെള്ള നഖങ്ങൾ. ഇതിനെല്ലാം പുറമേ അപൂർവ്വതയുള്ള അനേകം സ്വഭാവസവിശേഷതകളും. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ചടങ്ങുകളെക്കുറിച്ചെല്ലാം വ്യക്തമായ അറിവുണ്ടായിരുന്ന കേശവൻ, തന്നെ ആവശ്യമുള്ള ചടങ്ങിന് മുമ്പ് ഒരുങ്ങിനിൽക്കുമായിരുന്നു. മദപ്പാടുകാലത്ത് ചില വേലത്തരങ്ങൾ കാണിയ്ക്കുന്ന കേശവൻ ഇടഞ്ഞോടിയാൽ പിന്നെ എത്ര ദൂരെയുള്ള സ്ഥലത്തായാലും ഗുരുവായൂരിൽ ചെന്നേ നിൽക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ. ഒരിയ്ക്കൽ തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് മദമിളകി [[തേക്കിൻകാട് മൈതാനം]] ചുറ്റി വടക്കുന്നാഥനെ പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷമാണ് കേശവൻ സ്ഥലം വിട്ടത്. ജില്ലാ കളക്ടറും ഡി.എമ്മും അടക്കമുള്ള പല ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഇടപെട്ടിട്ടും മയക്കുവെടി വയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി]] സ്വദേശിയായ അമ്പാടിയിൽ കൃഷ്ണൻ നായർ എന്നൊരാൾ ഓടിവന്ന് കേശവനെ തളച്ചുവെന്നാണ് കഥ. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ, തൃശ്ശൂരിന് തെക്കുള്ള [[കൂർക്കഞ്ചേരി ശ്രീ മഹേശ്വര ക്ഷേത്രം|കൂർക്കഞ്ചേരി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[തൈപ്പൂയം|തൈപ്പൂയത്തിന്]] എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുന്ന വഴിയിൽ, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ആറുകിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുഴയ്ക്കൽ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പെട്ടെന്ന് തിരിഞ്ഞുനടന്നതും രസകരമായ ഒരു സംഭവമാണ്. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് ഒരാളെ പോലും അവൻ കൊന്നിട്ടില്ല. ഒരിയ്ക്കൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ സമയത്ത് മദമിളകിയ അവൻ, വഴിയിൽ വച്ച് ഏതാനും സ്കൂൾ കുട്ടികളെ കണ്ടപ്പോൾ അവരെ ഉപദ്രവിയ്ക്കാതെ നടന്നുപോയത് അതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ മദമിളകിയപ്പോൾ ഇടുങ്ങിയ വഴിയിലൂടെ ഓടിയ അവൻ, വഴിയിൽ കണ്ട കാലുകളില്ലാത്ത ഒരു രോഗിയെ ചവിട്ടാതെ കടന്നുപോയത് മറ്റൊരു ഉദാഹരണം. സമയത്ത് ശീവേലിയ്ക്ക് തിടമ്പെഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനും ഇറക്കാനുമല്ലാതെ ഒരിയ്ക്കലും അവൻ മുൻകാലുകൾ താഴ്ത്തിക്കൊടുത്തിട്ടില്ല. തിടമ്പേറ്റുന്നയാൾ മാത്രമേ തന്റെ മുന്നിലൂടെ കയറാവൂ എന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. തിടമ്പേറ്റിക്കഴിഞ്ഞാൽ അത് തലയിൽ നിന്ന് മാറ്റുന്നതുവരെ അവൻ തലയുയർത്തിത്തന്നെ നിൽക്കുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷ ഉത്സവങ്ങൾക്കും കേശവന്റെ പുറത്ത് കയറ്റിയാണ് എഴുന്നള്ളത്തുകൾ നടന്നുവന്നിരുന്നത്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[പൂയം]] നാൾ തൊട്ട് പത്തുദിവസം നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവം, വൃശ്ചികമാസത്തിലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരദിനമായ ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[അഷ്ടമിരോഹിണി]] എന്നീ അവസരങ്ങളിൽ കേശവന്റെ പുറത്താണ് എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ പല സുപ്രധാന സംഭവങ്ങളിലും അവന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. 1952-ൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഇന്നുള്ള സ്വർണ്ണക്കൊടിമരത്തിനുള്ള തടി വെട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നത് കേശവനാണ്. ആദ്യകാലത്ത് ക്ഷേത്രം തെക്കുഭാഗത്തുണ്ടായിരുന്ന കോവിലകപ്പറമ്പിൽ (ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക പാഞ്ചജന്യം, ശ്രീവത്സം റെസ്റ്റ് ഹൗസുകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്ത്) സ്ഥലക്കുറവ് അനുഭപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുന്നത്തൂർ കോട്ട]]യിലേയ്ക്ക് 1975 ജൂൺ 25-ന് ആനകളെ മാറ്റുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി നടത്തിയ ഗജരാജയാത്രയെ നയിച്ചതും കേശവനാണ്. പ്രായാധിക്യം വകവയ്ക്കാതെയുള്ള ആ യാത്ര പലരുടെയും മനസ്സിൽ ഇന്നും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. കേശവൻ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് നൽകിയ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിഫമായി 1972-ൽ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം അവനെ ഗജരാജപട്ടം നൽകി ആദരിച്ചു. കേശവന്റെ സേവനത്തിന്റെ 50-ആം വാർഷികം പ്രമാണിച്ചാണ് അവന് ഈ വിശേഷാൽ ബഹുമതി ലഭിച്ചത്. അപ്പോൾ തന്നെയായിരുന്നു കേശവന്റെ ഷഷ്ടിപൂർത്തി ആഘോഷവും. ഇവയോടനുബന്ധിച്ച് ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകൾക്കും വിശേഷാൽ സദ്യ നൽകിയതും ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സംഭവമാണ്. ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനകാലത്ത് കേശവൻ വിവിധ രോഗങ്ങളുമായി ബുദ്ധിമുട്ടി. 1976 നവംബർ 30-ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള നവമി വിളക്ക് നടക്കുന്ന സമയമായിരുന്നു. കേശവന്റെ പുറത്താണ് അപ്പോഴും തിടമ്പേറ്റിയിരുന്നത്. രാത്രി ഏകദേശം പതിനൊന്നുമണി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് കേശവന് ഒരു അസ്വസ്ഥത അനുഭവപ്പെട്ടു. ആനപ്പുറത്തുണ്ടായിരുന്നവർ ആശങ്കാകുലരായി താഴെയിറങ്ങി. തിടമ്പ് പറ്റാനയായിരുന്ന കുട്ടികൃഷ്ണന് നൽകിയശേഷം അവസാനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ തൊഴുതുകൊണ്ട് കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിന് തെക്കുഭാഗത്തെ പറമ്പിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിമരത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പാപ്പാന്മാർ അവനെ കെട്ടിനിർത്തി. തുടർന്നുവന്ന രണ്ടുദിവസം കടുത്ത ഉപവാസമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടാണ് അവൻ കഴിച്ചുകൂട്ടിയത്. വിദഗ്ദ്ധരായ ആനഡോക്ടർമാർ മുഴുവൻ കേശവന്റെ രോഗവിവരമറിഞ്ഞ് അവനെ ചികിത്സിയ്ക്കാനെത്തി. എന്നാൽ എല്ലാ ചികിത്സകളും നിഷ്ഫലമാക്കിക്കൊണ്ട് കേശവന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി അനുദിനം വഷളായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഡിസംബർ 2 വ്യാഴാഴ്ച. പുണ്യദിനമായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായിരുന്നു അന്ന്. പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയായപ്പോൾ കൊടിമരത്തിന്റെ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് നമസ്കരിച്ചുകിടന്നുകൊണ്ട് കേശവൻ അന്ത്യശ്വാസം വലിച്ചു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ വിവരമറിയിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിൽ കൂട്ടമണി മുഴങ്ങി. കേശവൻ മരിച്ചു എന്നാണ് നാട്ടുകാർ വിവരമറിയിച്ചത്. ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്ന പല പരിപാടികളും കേശവന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് റദ്ദാക്കി. അങ്ങനെ ചടങ്ങുമാത്രമാക്കി ആ ഏകാദശി കടന്നുപോയി. കേരളം മുഴുവൻ കേശവന് അന്ത്യാഞ്ജലി അർപ്പിയ്ക്കാൻ കോവിലകപ്പറമ്പിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. വൈകീട്ട് ആറുമണിയ്ക്ക് [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്തുള്ള [[അകമല]]യിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയ കേശവന്റെ മൃതദേഹം അവിടെ വച്ച് ആചാരവിധികളോടെ സംസ്കരിച്ചു. പതിവിനുവിപരീതമായി അവനെ ദഹിപ്പിയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്തതെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള പത്രങ്ങളിൽ അവന്റെ മരണവാർത്ത അടിച്ചുവന്നു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞശേഷം 1977-ൽ അവന്റെ ജീവിതകഥ ആസ്പദമാക്കി ''[[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]]'' എന്ന പേരിൽ ഒരു ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി. [[ഭരതൻ (സംവിധായകൻ)|ഭരതൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചലച്ചിത്രത്തിൽ കേശവനെ അവതരിപ്പിച്ചത് [[നായരമ്പലം ശിവജി]] എന്ന ആനയാണ്. [[എം.ജി. സോമൻ]], [[ജയഭാരതി]], [[അടൂർ ഭാസി]], [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]], [[സുകുമാരി]] തുടങ്ങിയവർ മറ്റ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചു. ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അധികം ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും [[പി. ഭാസ്കരൻ]]-[[ജി. ദേവരാജൻ]] ടീം ഒരുക്കിയ ഇതിലെ ഗാനങ്ങൾ സൂപ്പർഹിറ്റുകളായി. ''നവകാഭിഷേകം കഴിഞ്ഞു'', ''ഉഷാകിരണങ്ങൾ പുൽകിപ്പുൽകി'', ''ഇന്നെനിയ്ക്ക് പൊട്ടുകുത്താൻ'', ''ധിംതതക്ക കൊടുമല ഗണപതി'', ''മാരിമുകിലിൻ കേളിക്കയ്യിൽ'' തുടങ്ങിയ ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ജനപ്രിയമായി തുടരുന്നു. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]], [[പി. ജയചന്ദ്രൻ]], [[പി. ലീല]], [[പി. മാധുരി]] എന്നിവരാണ് ഇവ ആലപിച്ചത്. 2007-ൽ കേശവന്റെ ജീവിതം ഒരു സീരിയലുമാക്കി മാറ്റി. [[സൂര്യ ടി.വി.]]യിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ഈ സീരിയലിൽ കേശവനായി അഭിനയിച്ചത് ഇപ്പോൾ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ ആനയായ [[തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രൻ|തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രനാണ്]]. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ സ്ഥാനത്ത് അവന്റെ ഒരു പൂർണ്ണകായ പ്രതിമ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1982-ൽ കേശവന്റെ ആറാം ചരമവാർഷികദിനത്തിലാണ് ഈ പ്രതിമ അനാച്ഛാദനം ചെയ്തത്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ ഏകാദശിക്കാലത്തും ചരമദിനമായ ഏകാദശിയുടെ തലേന്ന് ദേവസ്വം വകയായുള്ള ആനകളെ കേശവന്റെ പ്രതിമ വരെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന ചടങ്ങ് നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്നടുത്തുള്ള [[ഗുരുവായൂർ തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രം|തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നുതുടങ്ങുന്ന ഈ യാത്ര റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രവും പിന്നിട്ടാണ് കേശവന്റെ പ്രതിമയ്ക്ക് മുന്നിലെത്തുക. അകമ്പടിയായി [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും]]. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന കൊമ്പനാണ് കേശവന്റെ ചിത്രം ഏറ്റുന്നതും അവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നതും. മറ്റുള്ള ആനകൾ കൊമ്പുകളുയർത്തി പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കും. അങ്ങനെ ഇന്നും ഓർമ്മകളിൽ മായാതെ കേശവൻ നിൽക്കുന്നു. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ == === ഉദയാസ്തമനപൂജ === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വഴിപാടുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജ. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉദയം മുതൽ അസ്തമയം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പൂജയാണിത്. കേരളത്തിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നിലവിലുള്ള വഴിപാടാണിത്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാണ്. ഇരുപത്തിയൊന്ന് പൂജകളാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. പൂജയുടെ തലേദിവസം വൈകീട്ട് ഗണപതിപൂജയോടെയാണ് ചടങ്ങുകളുടെ ആരംഭം. ഭഗവാന് നേദിച്ച അപ്പം, പായസം, കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര തുടങ്ങിയവയും മുഖത്ത് ചാർത്തിയ ചന്ദനം, കളഭം മുതലായവയും അഭിഷേകം ചെയ്ത തീർത്ഥജലവും എണ്ണയും പാദങ്ങളിലർച്ചിച്ച പൂക്കളുമെല്ലാം പൂജനടത്തുന്നവർക്ക് നൽകുന്നു. ഏറെക്കാലമായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വഴിപാടാണെങ്കിലും കർണാടക സംഗീത സമ്രാട്ടായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് പ്രചാരമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിച്ചത്. കുറഞ്ഞത് നൂറ് ഉദയാസ്തമനപൂജകളെങ്കിലും അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിൽ കഴിച്ചിട്ടുണ്ടാകണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. === കൃഷ്ണനാട്ടം === കേരളത്തിന്റെ തനതുകലാരൂപങ്ങളിലൊന്നായ കൃഷ്ണനാട്ടം, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിലൊന്നാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ രചിച്ച 'കൃഷ്ണഗീതി' എന്ന കാവ്യത്തെ ആസ്പദമാക്കി നിർമ്മിച്ചെടുത്ത കലാരൂപമാണിത്. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ജനനം മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള ജീവിതം എട്ടുകഥകളാക്കിത്തിരിച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം അവതരിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നത്. അവതാരം, കാളിയമർദ്ദനം, രാസക്രീഡ, കംസവധം, സ്വയംവരം, ബാണയുദ്ധം, സ്വർഗ്ഗാരോഹണം എന്നിവയാണ് ആ എട്ടുകഥകൾ. ഇവ അതത് ക്രമത്തിൽ ആടിപ്പോരുന്നു. എന്നാൽ, ദുഃഖപര്യവസായിയായ കഥയായതിനാൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അവതാരം കളിയ്ക്കുന്നു.<ref>[http://www.chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181029034755/http://chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html|date=2018-10-29}}.</ref> കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനമുൾക്കൊണ്ട [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ]], പിൽക്കാലത്ത് ശ്രീരാമഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി [[രാമനാട്ടം]] സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തു. പിന്നീട് [[കോട്ടയത്തു തമ്പുരാൻ|കോട്ടയം കേരളവർമ്മത്തമ്പുരാൻ]] രാമനാട്ടത്തിൽ പരിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നപ്പോഴാണ് ഇന്നത്തെ കഥകളി പിറവിയെടുത്തത്. [[കൂടിയാട്ടം|കൂടിയാട്ടത്തിലെ]] വേഷങ്ങൾ മാതൃകയാക്കിയാണ് ഈ മൂന്ന് കലാരൂപങ്ങളിലെയും വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെങ്കിലും അവയിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളും കാണാം. ഗുരുവായൂരിലെ അവതരണരീതിയ്ക്ക് കഥകളിയോടാണ് കൂടുതൽ സാദൃശ്യം. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ ചടങ്ങുകൾ പലതും കഥകളിയിലേതുപോലെയാണ്. പുറപ്പാട്, കേളി തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ കഥകളിയിലുമുണ്ട്. [[ശുദ്ധമദ്ദളം]], [[തൊപ്പിമദ്ദളം]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]] എന്നിവയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വാദ്യങ്ങൾ. രണ്ട് പിൻപാട്ടുകാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിനുണ്ടാകുക. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടാലങ്കാരവും കഥകളി സ്വീകരിച്ചതാണ്. കഥകളി പോലെ നിലവിളക്കിനെ സാക്ഷിനിർത്തിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടവും കളിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ധാരാളം വ്യത്യാസങ്ങളും ഈ കലാരൂപങ്ങൾ തമ്മിലുണ്ട്. കഥകളിയിൽ കഥയിലെ ആദ്യരംഗം തന്നെയാണ് പുറപ്പാടെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീവേഷങ്ങളെ വച്ച് നടത്തുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് മാത്രമാണ് പുറപ്പാട്. കഥകളിയിൽ സാധാരണയായി അഭിനേതാക്കൾ നിലവിളക്കിനുമുന്നിൽ പോകാറില്ല. എന്നാൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ വിളക്കിനെ ചുറ്റിയുള്ള നൃത്തം പതിവുണ്ട്. കൃഷ്ണനും യവനനും തമ്മിലും കൃഷ്ണനും മല്ലന്മാരും തമ്മിലുമുള്ള യുദ്ധരംഗങ്ങളിൽ വിളക്കിന്റെ മുന്നിൽ വന്നാണ് നൃത്തം. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പദം ആവർത്തിച്ച് പാടാറില്ല. ആവർത്തിച്ചുള്ള അഭിനയം ആവശ്യമില്ലാത്തതിനാലാണിത്. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീകഥാപാത്രങ്ങൾക്കും ചുട്ടിയുണ്ട്. കഥകളിയിൽ അഭിനേതാക്കളുടെ വശങ്ങളിലാണ് പാട്ടുകാരും വാദ്യക്കാരുമുണ്ടാകുകയെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പുറകിലാണ്. ഇത് അഭിനേതാക്കൾക്ക് നൃത്തത്തിന് കൂടുതൽ സൗകര്യമൊരുക്കാനാണ്. [[സാമവേദം|സാമവേദാലാപനത്തെയും]] [[ചാക്യാർ|ചാക്യാരുടെ]] സ്വരിയ്ക്കലിനെയും ആസ്പദമാക്കിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ സംഗീതം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, ഗുരുവായൂരിൽ കേൾക്കാൻ കഴിയുന്നത് കഥകളിസംഗീതമാണ്. ഇത് ഒരേ സമയം പ്രശംസയും വിമർശനവും ഏറ്റുവാങ്ങി. രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടച്ചശേഷം വടക്കേ നടപ്പുരയിൽ വച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ചൊവ്വാഴ്ചയും പരിശീലനകാലവുമൊഴിച്ചുള്ള എല്ലാ ദിവസവും ഇതുണ്ടാകാറുണ്ട്. എട്ട് കഥകളിൽ ഏതെങ്കിലുമൊന്നാണ് ഓരോ ദിവസം കളിയ്ക്കുന്നത്. ആദ്യകാലത്ത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും സാമൂതിരിയുടെ നാട്ടിലെ സവർണ്ണകുടുംബങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്ന കൃഷ്ണനാട്ടം, ഇപ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ അതിരുകളും കടന്ന് കടലിനപ്പുറത്തുപോലും സ്ഥാനം പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2010-ൽ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[പാരീസ്|പാരീസിൽ]] വച്ചുനടന്ന കലാരൂപങ്ങളുടെ ഒരു സെമിനാറിനോടനുബന്ധിച്ച് കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിരുന്നു. രാജ്യത്തെ പലയിടങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിട്ടുണ്ട്. === തുലാഭാരം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ് തുലാഭാരം. വഴിപാടുകാരന്റെ/കാരിയുടെ ഭാരത്തിന് തുല്യമായി ഏതെങ്കിലും ദ്രവ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ വഴിപാടിന്റെ രീതി. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഈ വഴിപാടുണ്ട്. ഒരുദിവസം നൂറിനടുത്ത് തുലാഭാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. കേരളീയ ഹൈന്ദവർ വിവിധ ആവശ്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഗുരുവായൂരിൽ തുലാഭാരം നേരാറുണ്ട്. കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, ശർക്കര, അരി, ഗോതമ്പ്, എള്ള്, കയർ തുടങ്ങി സ്വർണവും വെള്ളിയും വരെ നീളുന്നു തുലാഭാരത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ നിര. കൂടാതെ നോട്ടുകെട്ടുകൾ കൊണ്ടും താമര കൊണ്ടുമെല്ലാം തുലാഭാരം നേർന്നവരുണ്ട്. == ഉപദേവതകളും വഴിപാടുകളും == === ഗണപതി === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ, നാലമ്പലത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയോട് മുട്ടിനിൽക്കുന്ന ഒരു ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സർവ്വവിഘ്നവിനാശകനായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരടി മാത്രം ഉയരമുള്ള ഒരു ചെറുവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന ഭഗവാൻ, മൂന്നുകൈകളിൽ മഴു, കയർ, മോദകം എന്നിവ ധരിച്ച് നാലാമത്തെ കൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെയുള്ള വിഗ്രഹം. ആദ്യകാലത്ത് ഇവിടെ പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യമില്ലായിരുന്നു. 1970-ലെ തീപ്പിടുത്തത്തിനു ശേഷമാണ് ഇവിടെ അതിനുള്ള സൗകര്യമുണ്ടായത്. ഗണപതിഹോമം, കറുകമാല, ഒറ്റയപ്പം എന്നിവയാണ് ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ള തൂണിലും ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ==== കാര്യാലയ ഗണപതി ==== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, ദേവസ്വം മ്യൂസിയം വളപ്പിൽ മറ്റൊരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. '''കാര്യാലയ ഗണപതി''' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിലാണ് മൂന്നടിയോളം ഉയരമുള്ള ഗണപതിവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ഈ ഗണപതിയുടെയും ദർശനം. ഇടത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന അപൂർവ്വ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയാണിത്. മുമ്പുകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുണ്ടായിരുന്ന [[അഗ്രഹാരം|അഗ്രഹാരത്തിൽ]] താമസിച്ചിരുന്ന തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർ പൂജിച്ചിരുന്ന ഗണപതി, പിൽക്കാലത്ത് പഴയ ദേവസ്വം ഓഫീസും ഇപ്പോഴത്തെ മ്യൂസിയവുമായ നാലുകെട്ടിലെത്തുകയായിരുന്നു. നാലുകെട്ട് പുതുക്കിപ്പണിതപ്പോൾ അതിന്റെ കന്നിമൂലയിൽ ഈ ഗണപതിയ്ക്ക് സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയായിരുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് കർക്കടകമാസത്തിൽ മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന പൂജ, ഇപ്പോൾ എല്ലാ ദിവസവും നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർ, ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതിട്ടാണ് ഭഗവദ്ദർശനത്തിന് ചെല്ലുന്നത്. പ്രത്യക്ഷ മഹാഗണപതിഹോമമാണ് ഈ ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. ഇത് എല്ലാ മുപ്പെട്ട് വെള്ളിയാഴ്ചയും നടത്തിവരുന്ന വഴിപാടാണ്. ഒരു ആനയെ ഗണപതിയായി സങ്കല്പിച്ച് നടത്തുന്ന ഹോമമാണിത്. കൂടാതെ, നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതും അതിവിശേഷമാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി|വിനായക ചതുർത്ഥിദിവസം]] ഇവിടെ പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. === അയ്യപ്പൻ === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിന് പുറത്തും പ്രദക്ഷിണവഴിയ്ക്കകത്തുമായി തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായാണ് താരകബ്രഹ്മസ്വരൂപവും ഹരിഹരപുത്രനുമായ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹത്തിന് [[ശബരിമല|ശബരിമലയിലെ]] വിഗ്രഹവുമായി പ്രകടമായ രൂപസാദൃശ്യമുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനുപുറത്തുള്ള ഏക ഉപദേവതാപ്രതിഷ്ഠ അയ്യപ്പനാണ്. നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ഇതിനായി ഒരു കല്ല് ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ചിട്ടുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ എള്ളുതിരി വഴിപാടുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും 2007-ലെ ദേവപ്രശ്നത്തിൽ ദേവന് ഹിതകരമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് അത് നിർത്തിവച്ചിരുന്നു. അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനും ഇപ്പോൾ ചുറ്റുവിളക്കുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്ത് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം ഈ അയ്യപ്പന്റെ മുന്നിലാണ്. === ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതി === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമതിലകത്തുതന്നെയാണെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പന് തുല്യപ്രാധാന്യം നേടിയ സന്നിധിയാണ് ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതിയുടേത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാവൽ ദൈവമാണ് ഭഗവതി എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, അകത്തോ പുറത്തോ എന്ന് സംശയം തോന്നുന്ന സ്ഥലത്താണ് ആദിപരാശക്തിയായ ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലും മണ്ഡപവും. ഭഗവാന്റെ ഇടതുഭാഗത്തുള്ള പ്രതിഷ്ഠയായതുകൊണ്ടാണ് ''ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതി'' എന്ന് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. [[വനദുർഗ്ഗ|വനദുർഗ്ഗാചൈതന്യത്തോടുകൂടിയ]] [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയായാണ്]] സങ്കല്പം. അമ്പാടിയിൽ [[യശോദ|യശോദയ്ക്ക്]] പിറന്ന കൃഷ്ണസഹോദരിയായ ഭഗവതിയാണിതെന്ന് സങ്കല്പമുണ്ട്. ഈ പരാശക്തിയാണ് കാളിയുടെ രൂപത്തിൽ [[കംസൻ|കംസനെ]] കൃഷ്ണജനനത്തെ പറ്റി അറിയിച്ചത് എന്ന്‌ ഭാഗവതം പറയുന്നു. വനദുർഗ്ഗാ സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. സ്വയംഭൂവായ ഒരു കണ്ണാടിവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നത്. ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. ഈ ഭഗവതി ശ്രീകൃഷ്ണനുമുമ്പേ ഇവിടെ സന്നിധാനം ചെയ്തിരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലമാണ് ഭഗവതിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചത്. കാളീഭാവത്തിലാണ് ആരാധനയെങ്കിലും ലക്ഷ്മി, [[സരസ്വതി]], പാർവതി, ദുർഗ്ഗ എന്നീ ഭാവങ്ങളിലും സങ്കല്പമുണ്ട്. ആദ്യമുണ്ടായ പ്രതിഷ്ഠ എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ, ആദ്യം ഭഗവതിയെ വന്ദിയ്ക്കണമെന്നാണ് ആചാരം. എന്നാൽ, ക്യൂവിൽ നിൽക്കുന്നവർക്ക് ഇത് സാധിയ്ക്കില്ല. ഭഗവതിയ്ക്ക് സ്ഥിരം [[വെളിച്ചപ്പാട്|വെളിച്ചപ്പാടുണ്ട്]]. ''അഴൽ'' എന്ന് പേരുള്ള ഒരു വിശേഷവഴിപാടാണ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. പച്ചരി, വെള്ളരി, നാളികേരം എന്നിവ വെച്ച്‌ വാഴത്തണ്ടിൽ തുണി ചുറ്റി എണ്ണയിൽ നനച്ച്‌ കത്തിച്ച്‌ ദേവിയ്ക്ക് അഗ്നി നേദിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടയടച്ചശേഷമാണ് ഈ വഴിപാട് നടത്തുന്നത്. മണ്ഡലകാലത്ത് ഭഗവതിയ്ക്ക് [[കളമെഴുത്തും പാട്ടും]] പതിവുണ്ട്. കാളീസങ്കല്പമായതിനാൽ ഇവിടെ [[ദാരികവധം]] പാട്ടാണ് പാടുന്നത്. [[ധനു|ധനുമാസത്തിൽ]] ''പിള്ളേർ താലപ്പൊലി'' എന്ന പേരിൽ നാട്ടുകാരുടെ വകയായും [[മകരം|മകരമാസത്തിൽ]] ദേവസ്വം വകയായും രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ ഭഗവതിയ്ക്ക് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാന ക്ഷേത്രം നേരത്തേ അടയ്ക്കുന്നു. സഹോദരിയുടെ വിശേഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ പുറപ്പെടുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടത്തുന്നതും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. [[നവരാത്രി|നവരാത്രിയും]] തൃക്കാർത്തികയും ദേവിയ്ക്ക് വിശേഷമാണ്. == മറ്റുള്ള സങ്കല്പങ്ങൾ == മേൽപ്പറഞ്ഞ മൂന്ന് ഉപപ്രതിഷ്ഠകൾ കൂടാതെ ചിലയിടങ്ങിൽ വിശേഷാൽ ആരാധന നടക്കുന്നുമുണ്ട്. അവയിൽ ചിലത് സ്വയമേവ ശ്രദ്ധേയമാണ്. === സരസ്വതി അറ === ഗണപതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിലുള്ള ഒരു ചെറിയ മുറിയിൽ സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം സങ്കല്പിച്ച് ആരാധിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. തന്മൂലം ഈ മുറി ''സരസ്വതി അറ'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പൂജവയ്പ്പ് നടത്തിയിരുന്നത് ഈ മുറിയിലാണ്. ഇപ്പോൾ അസൗകര്യം നിമിത്തം ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റി. ഗണപതിശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ സ്ഥലം വളരെക്കുറവാണ് എന്നതിനാൽ ഭക്തർ തിക്കിത്തിരക്കുന്നത് പതിവാണ്. എന്നാൽ, 2017-ൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിൽ സരസ്വതി അറയ്ക്ക് ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് തെളിഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് ഇത് പൊളിയ്ക്കരുതെന്ന് വിധി വന്നു. തന്മൂലം, സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം ഇവിടെ സ്ഥിരമായി. സരസ്വതീദേവിയുടെ ഒരു ഛായാചിത്രമാണ് നിലവിൽ ഈ അറയിലുള്ളത്. സരസ്വതി അറയിൽ വന്ദിയ്ക്കുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്കും ബുദ്ധിവർദ്ധനയ്ക്കും ഉത്തമാമാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. === [[അനന്തപദ്മനാഭൻ]] === നാലമ്പലത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, ശ്രീകോവിലിന്റെ തൊട്ടുപുറകിലായി ഭീമാകാരമായ ഒരു കരിങ്കൽശില്പം കാണാം. അനന്തശയനരൂപത്തിലുള്ള മഹാവിഷ്ണുവിന്റേതാണ് ഈ ശില്പം. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം|ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠയാണ് പരിവാരസമേതം ആവിഷ്കരിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. അനന്തനുമേൽ ശയിയ്ക്കുന്ന മഹാവിഷ്ണുഭഗവാൻ, ഭഗവദ്പാദങ്ങൾ തഴുകുന്ന ലക്ഷ്മീദേവി, നാഭീകമലത്തിലെ ബ്രഹ്മാവ്, വലതുകൈയ്ക്ക് താഴെയുള്ള [[ശിവലിംഗം]], ഭഗവാനെ തൊഴുന്ന ഭക്തോത്തമന്മാരും മഹർഷിമാരും - ഇങ്ങനെ പലരും ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഈ ശില്പം. നിത്യവും ഈ ശില്പത്തിന് വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ ഒരു ചിത്രമാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായർ എന്ന ചുവർച്ചിത്രകാരൻ വരച്ചതായിരുന്നു ചിത്രം. '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീവൈകുണ്ഠം''' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ചിത്രം, 1970-ൽ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ പൂർണ്ണമായും കത്തിനശിച്ചുപോയി. തുടർന്നുണ്ടായ പുനരുദ്ധാരണത്തെത്തുടർന്നാണ് ഇന്നത്തെ ശില്പം പണിതത്. [[കന്യാകുമാരി]]യിലെ [[വിവേകാനന്ദ സ്മാരകം]] നിർമ്മിച്ച് ശ്രദ്ധേയനായിരുന്ന സ്വാമിനാഥൻ കറുപ്പയ്യ ആചാരിയാണ് അനന്തശയനവിഗ്രഹം നിർമ്മിയ്ക്കുന്നതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. ഇന്ന് ഇതിന് നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന് നൽകുന്ന അതേ പ്രാധാന്യമാണ് ഭക്തർ ഈ രൂപത്തിനും നൽകുന്നത്. === [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യനും]] [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനും]] === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലെ കരിങ്കൽത്തൂണിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ചതുർബാഹുവായ സുബ്രഹ്മണ്യനാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വിഗ്രഹം ഭസ്മം വിതറിയ നിലയിലാണ് കാണപ്പെടുന്നതെങ്കിലും മുഖവും കൈകളും വ്യക്തമാണ്. വലതുചുമലിൽ ഭഗവാന്റെ ആയുധമായ [[വേൽ]] കാണാം. പൂജയില്ലെങ്കിലും ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തെത്തുന്ന ഭക്തർ ഈ സുബ്രഹ്മണ്യനെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്തെ വാതിലിൽ നിന്ന് അല്പം മാറി [[ഹനുമാൻ]] സ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. വീരഹനുമാന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഈ വിഗ്രഹം. വലതുകയ്യിൽ [[മൃതസഞ്ജീവനി|മരുത്വാമലയും]] ഇടതുകയ്യിൽ ഗദയും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഹനുമാന്റെ വിഗ്രഹം സിന്ദൂരം വിതറിയ രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. വിഗ്രഹത്തിൽ വെറ്റിലമാലയും രാമനാമം രചിച്ച കടലാസുകൾ കൊണ്ടുള്ള മാലയും ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ഹനുമാനെ വന്ദിച്ച് അഭീഷ്ടസിദ്ധി നേടിയ അനുഭവങ്ങൾ നിരവധിയാണ്. ഇതുകൂടാതെ ദശാവതാരരൂപങ്ങളും ശ്രീകൃഷ്ണലീലകളും ശിവനും ദേവിമാരുമടക്കമുള്ള മൂർത്തികളുമെല്ലാം തൂണുകളിൽ നിറയുന്നു. === ശിവസാന്നിദ്ധ്യം === ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവന് പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും ഭഗവാൻ അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യമായി കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും കൊണ്ടുവന്ന വിഷ്ണുവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാൻ അനുവാദം നൽകിയ ശിവൻ പാർവ്വതീഗണപതിസുബ്രഹ്മണ്യസമേതനായി സ്വയംഭൂവായി മമ്മിയൂരിൽ അവതരിച്ചു എന്ന വിശ്വാസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഭഗവതിയെ തൊഴുത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ ഭക്തർ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദിശയിലേയ്ക്ക് (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) നോക്കി ശിവനെ വന്ദിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രക്കുളമായ രുദ്രതീർത്ഥവും ക്ഷേത്രത്തിലെ മണിക്കിണറും ശിവനുമായി ഐതിഹ്യപരമായിത്തന്നെ ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. രുദ്രതീർത്ഥം പണ്ട് വലിയൊരു തടാകമായിരുന്നെന്നും ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന താമരയൂർ വരെ അത് നീണ്ടുകിടന്നിരുന്നെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഈ തടാകത്തിൽ നിറയെ താമരകൾ വിരിഞ്ഞിരുന്നെന്നും അവയിലെ ഒരു താമരയിലിരുന്നാണ് ശ്രീരുദ്രനായ ശിവൻ, പ്രചേതസ്സുകൾക്ക് രുദ്രഗീതം ഉപദേശിച്ചുകൊടുത്തതെന്നും ഐതിഹ്യകഥ പറയുന്നു. അങ്ങനെ രുദ്രൻ വസിച്ച തീർത്ഥം, രുദ്രതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും ഈ കുളത്തിൽ ശിവസാന്നിധ്യമുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഇതിലെ സ്നാനം സർവ്വപാപഹരമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും ഈ കുളത്തിൽ കുളിച്ചാണ് ദർശനത്തിനെത്തുന്നത്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാൻ ആറാടുന്നതും. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള മണിക്കിണറിന്, രുദ്രകൂപം എന്നും പേരുണ്ട്. ഇതിലെ ജലം ഉപയോഗിച്ചാണത്രേ പ്രതിഷ്ഠാസമയത്ത് ശിവഭഗവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് കലശമാടിയത്! അതാണ് ''രുദ്രകൂപം'' എന്ന പേരിനുപിന്നിലെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ പരിസരത്തെവിടെയും ഇത്രയും ശുദ്ധമായ ജലമില്ലെന്നും ഇത് കുടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ എല്ലാ അസുഖങ്ങളും മാറുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. സാളഗ്രാമം അടക്കമുള്ള നിരവധി വിശേഷവസ്തുക്കൾ ഈ കിണറ്റിലുണ്ടെന്ന് കാലാകാലമായി വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 1985-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന മോഷണത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ആഭരണങ്ങൾ 2014 ഏപ്രിൽ 25-ന് തിരിച്ചുകിട്ടിയത് ഈ കിണറ്റിൽ നിന്നാണ്. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു പറമ്പിൽ ഒരു [[കൂവളം|കൂവളവൃക്ഷം]] കാണാം. ഇതും ശൈവസാന്നിദ്ധ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഓതിയ്ക്കൻ കുടുംബമായ മുന്നൂലത്ത് മനയുടെ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന ഈ കൂവളവൃക്ഷം, 2007-ലാണ് ഇങ്ങോട്ട് പറിച്ചുനട്ടത്. ഇവിടെ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. === നാഗദൈവങ്ങളും [[കൊടുംകാളി]]യും [[രക്ഷസ്സ്|രക്ഷസ്സും]] === ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ മുമ്പ് ദേവസ്വം വക സത്രം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പറമ്പിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. നാഗരാജാവായി [[അനന്തൻ]] കുടികൊള്ളുന്ന ഈ കാവിൽ, കൂടെ നാഗയക്ഷിയും ചിത്രകൂടവുമുണ്ട്. നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ തഴച്ചുവളരുന്ന കാവ് വൃത്തിയായി സൂക്ഷിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, സർപ്പം പാട്ട് തുടങ്ങിയവയാണ് നാഗദൈവങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. എല്ലാ മാസവും [[ആയില്യം]] നാളിൽ ആയില്യപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യം നാളിൽ [[സർപ്പബലി|സർപ്പബലിയും]] പതിവുണ്ട്. സർപ്പപ്രീതിയ്ക്ക് പ്രസിദ്ധമായ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി|ചെർപ്പുളശ്ശേരിയിലെ]] പാതിരിക്കുന്നത്ത് മനയിലെ നമ്പൂതിരിയാണ് സർപ്പബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ധാരാളം കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നാഗപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കടുത്തുതന്നെ [[രക്ഷസ്സ്]], [[കൊടുംകാളി]] സങ്കല്പങ്ങളുമുണ്ട്. ഇവർക്കും വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകും. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷദിവസങ്ങൾ == === കൊടിയേറ്റുത്സവവും സഹസ്രകലശവും === {{main|ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം}} കുംഭമാസത്തിലെ പൂയം നക്ഷത്രദിവസം കൊടിയേറി പത്താം നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. പൂയം നക്ഷത്രം രാത്രി വരുന്ന ദിവസമാണ് കൊടിയേറ്റം. അങ്കുരാദി, ധ്വജാദി, പടഹാദി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നുതരത്തിൽ ഉത്സവങ്ങൾ കേരളീയക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പതിവാണ്. ഇവയിൽ ആദ്യത്തേത് മുളയിടലോടെയും രണ്ടാമത്തേത് കൊടിയേറ്റത്തോടെയും മൂന്നാമത്തേത് വാദ്യമേളങ്ങളോടെയും തുടങ്ങുന്നു. ഗുരുവായൂരിലേത് അങ്കുരാദി ഉത്സവമാണ്. ഉത്സവത്തിൽ കൊടിയേറ്റത്തിന് മുന്നോടിയായി മുളയിടലും ശുദ്ധിക്രിയകളും നടക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ഉത്സവം അങ്കുരാദിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. എങ്കിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികമായ ആരംഭം കൊടിയേറ്റത്തോടെയാണ്. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും പ്രഭാഷണങ്ങളുമെല്ലാമുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ തന്നെ ഉത്സവപ്രതീതിയുണ്ടാകുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ, വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ==== സഹസ്രകലശം ==== കൊടിയേറ്റത്തിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പാണ് ഉത്സവത്തിന് ആരംഭം കുറിച്ചുകൊണ്ടുള്ള കലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നത്. ആദ്യദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തുള്ള വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ച് ആചാര്യവരണം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, തന്ത്രി പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ഉത്സവത്തിനുള്ള കൊടിക്കൂറയും പവിത്രവും കൈമാറുന്ന ചടങ്ങാണ് ആചാര്യവരണം.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ശുദ്ധമായ പട്ടിൽ നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന, ഏഴുനിറങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്ത കൊടിക്കൂറയുടെ നീളം പത്തേമുക്കാൽ അടിയും വീതി പതിനഞ്ച് ഇഞ്ചുമാണ്; ഇത് കെട്ടാനുള്ള കയറിന്റെ നീളം 165 അടിയും. [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[വൈപ്പിൻ|വൈപ്പിൻ കരയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം|വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നാണ് ഇത് കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഇതിന്റെ ഒരുഭാഗത്ത് ഭഗവദ്വാഹനായ ഗരുഡന്റെയും മറുവശത്ത് ആയുധമായ സുദർശനചക്രത്തിന്റെയും രൂപങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ടാകും. തുടർന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള മുളയറ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മുറിയിൽ വച്ച് മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്ന മുറിയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ സ്ഥലത്തിന് മുളയറ എന്ന പേരുവന്നതുതന്നെ. മുറി ശുദ്ധിയാക്കി അലങ്കരിച്ചശേഷം അവിടെ പത്മമിട്ട് നവരനെല്ല്, യവം, തിന, വൻപയർ, ഉഴുന്ന്, എള്ള്, തുവര, കടുക്, ചാമ, മുതിര, ചെറുപയർ, അമര എന്നിവയുടെ വിത്തുകൾ നനച്ച് 16 പാലികകളിളാക്കി പൂജിച്ചശേഷം സോമനെ ആവാഹിച്ച് മുളയറയിൽ വയ്ക്കുന്നതാണ് മുളയിടൽ. തുടർന്നുള്ള എല്ലാദിവസവും മുളപൂജയുണ്ടാകും. ആറാട്ടുസമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും മേല്പറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ മുളച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> കലശത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം പ്രാസാദശുദ്ധി നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലും പരിസരത്തും അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ എല്ലാ അശുദ്ധികളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്.<ref name=" vns21">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ഇതുകൂടാതെ അസ്ത്രകലശപൂജ, വാസ്തുഹോമം, വാസ്തുകലശപൂജ, രക്ഷോഘ്നഹോമം, വാസ്തുബലി, വാസ്തുകലശാഭിഷേകം എന്നിവയും നടത്തപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം ദിവസം ബിംബശുദ്ധിയും ചതുഃശുദ്ധിയും ധാരയും പഞ്ചഗവ്യ - പഞ്ചക കലശാഭിഷേകങ്ങളും മഹാകുംഭകലശാധിവാസവും നാലാം ദിവസം മഹാകുംഭകലശാഭിഷേകവും പ്രായശ്ചിത്തഹോമവും അതിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകവും അഞ്ചാം ദിവസം ശാന്തിഹോമവും അത്ഭുതശാന്തിഹോമവും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും ആറാം ദിവസം ന്യായശാന്തി - ചോരശാന്തി ഹോമങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മേല്പറഞ്ഞ ഹോമങ്ങളും പൂജകളുമെല്ലാം നടക്കുന്നത്. ഓതിയ്ക്കന്മാർ സഹകാർമ്മികരാകും. ഏഴാം ദിവസം നടത്തുന്ന തത്ത്വകലശാഭിഷേകവും എട്ടാം ദിവസം നടത്തുന്ന ബ്രഹ്മകലശത്തോടുകൂടിയ സഹസ്രകലശാഭിഷേകവും അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രചൈതന്യവർദ്ധനവിന് നടത്തപ്പെടുന്ന അതിബൃഹത്തായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് രണ്ടും. സാധാരണ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പോലും പന്ത്രണ്ടുവർഷം കൂടുമ്പോഴോ നടത്തപ്പെടുന്ന സഹസ്രകലശം 1971 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ഗുരുവായൂർ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ 25 തത്ത്വങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന 25 കലശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന അഭിഷേകച്ചടങ്ങാണ് '''തത്ത്വകലശം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. തത്ത്വകലശാഭിഷേകത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തത്ത്വഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതും ഈ സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്നതാണ്. അതിനുശേഷം മരപ്പാണി കൊട്ടി എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന കലശങ്ങൾ തന്ത്രി ഓരോന്നായി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം സഹസ്രകലശപൂജ. തലേദിവസം കൂത്തമ്പലത്തിൽ പത്മമിട്ട് നിരത്തിവച്ച 975 വെള്ളിക്കുടങ്ങളും 26 സ്വർണ്ണക്കുടങ്ങളും വാദ്യമേളങ്ങളോടെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നശേഷമാണ് പൂജ നടത്തുന്നത്. 1001 കുടങ്ങളും പ്രത്യേകമായ രീതിയിൽ നിരത്തിവച്ചശേഷം ഇവയിൽ ഓരോന്നിലും സ്വർണ്ണക്കുടം നടുക്കുവരുന്ന രീതിയിലാണ് പൂജ. തുടർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെയും രുദ്രകൂപത്തിലെയും വിശുദ്ധജലം കൊണ്ട് ഇവ നിറച്ചുവയ്ക്കും. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ സഹസ്രകലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നിറച്ചുവച്ച ഓരോ കലശവും ക്രമത്തിൽ തന്ത്രി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ഏറ്റവും അവസാനം അതിവിശേഷമായ ബ്രഹ്മകലശം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം ഉച്ചപ്പൂജയും കഴിഞ്ഞ് നടയടയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഇതോടെ കലശച്ചടങ്ങുകൾ പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== ഉത്സവച്ചടങ്ങുകൾ ==== കൊടിയേറ്റദിവസമായ പൂയം നാളിൽ രാവിലെ ആനയില്ലാതെ ശീവേലി നടത്തുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്വന്തമായി ആനയില്ലാതിരുന്ന കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മ പുതുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ആനയില്ലാശീവേലി. അന്ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ് പ്രസിദ്ധമായ '''ആനയോട്ടം'''. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്ഥിരമായി ആനകളെ അയച്ചിരുന്ന [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[തൃക്കണാമതിലകം ശിവക്ഷേത്രം]] ഒരു വർഷത്തിലെ ഉത്സവത്തിന് അയയ്ക്കില്ലെന്ന് പറയുകയും അന്നേദിവസം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ആനകൾ കൂട്ടമായി ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തുകയും ചെയ്തതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള മഞ്ജുളാലിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രഗോപുരം വരെയാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ഇതിനായി ചില ആനകളെ പ്രത്യേകമായി തിരഞ്ഞെടുത്തുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി മൂന്നടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ആനയോട്ടം തുടങ്ങും. ആനകളോടൊപ്പം പാപ്പാന്മാരും ഓടും. ഏറ്റവും ആദ്യം ഓടിയെത്തി കൊടിമരത്തിൽ തൊടുന്ന ആനയെയാണ് വിജയിയായി പ്രഖ്യാപിയ്ക്കുക. ഈ ആന പിന്നീട് ഉത്സവം കഴിയും വരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ കഴിയും. ഉത്സവത്തിന് തിടമ്പേറ്റാനുള്ള അർഹതയും ഈ ആനയ്ക്കാണ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം രണ്ടാമത്തെ ആചാര്യവരണം നടക്കും. ക്ഷേത്രത്തിൽ വയ്ക്കാനുള്ള ദിക്കുകൊടികളാണ് ഈയവസരത്തിൽ വാങ്ങുന്നത്. ഇതിനുശേഷം സപ്തവർണ്ണക്കൊടി ഭക്തിപുരസ്സരം എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് പൂജിയ്ക്കുകയും വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകൾക്കൊടുവിൽ വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ഭക്തകണ്ഠങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന നാരായണനാമജപത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ കൊടിക്കയറിൽ കെട്ടി കൊടിമരത്തിൽ കൊടിയേറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. കൊടിയേറ്റം കഴിഞ്ഞുനടക്കുന്ന വിളക്കിന് '''കൊടിപ്പുറത്ത് വിളക്ക്''' എന്നാണ് പേര്. തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലി, മൂന്നുനേരം കാഴ്ചശീവേലികൾ, സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലുള്ള ദീപാരാധന, തുടങ്ങിയ വിശേഷങ്ങളുണ്ടാകും. ഈ ദിവസങ്ങളിലെ എഴുന്നള്ളത്തുകൾക്ക് കൊടി, തഴ, സൂര്യമറ, മുത്തുക്കുട, പട്ടുക്കുട, കുത്തുവിളക്കുകൾ, വെൺചാമരം, ആലവട്ടം തുടങ്ങിയ വിശേഷാൽ അലങ്കാരങ്ങളുമുണ്ടാകും. അങ്ങനെ ഗുരുവായൂരും കേരളം മുഴുവനും ആഘോഷലഹരിയിലമരും. രണ്ടാം ദിവസം രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലിയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ പത്തുദിക്കുകളിലായി ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കും. ഉത്സവം നടത്തിപ്പിന്റെ ജോലി ഭഗവാൻ പാർഷദന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നത്. ഭഗവാന്റെ പാർഷദന്മാരായ കുമുദൻ (കിഴക്ക്), കുമുദാക്ഷൻ (തെക്കുകിഴക്ക്), പുണ്ഡരീകൻ (തെക്ക്), വാമനൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്), ശംഖുകർണ്ണൻ (പടിഞ്ഞാറ്), സർവ്വനേത്രൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്), സുമുഖൻ (വടക്ക്), സുപ്രതിഷ്ഠൻ (വടക്കുകിഴക്ക്) എന്നിവരെ അതത് ദിക്കുകളിൽ കുടിയിരുത്തന്നതുകൂടാതെ അയ്യപ്പക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിൽ അയ്യപ്പനെയും തെക്കുഭാഗത്ത് ഭദ്രകാളിയെയും പ്രതിനിധീകരിച്ചും കൊടികൾ നാട്ടുന്നുണ്ട്. പ്രധാന കൊടിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സാധാരണ തുണിയിൽ നിർമ്മിച്ചവയാണ് ദിക്കുകൊടികൾ. ഇവയ്ക്ക് 65 ഇഞ്ച് നീളവും 13 ഇഞ്ച് വീതിയുമാണുള്ളത്. കറുപ്പ്, വെളുപ്പ്, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളാണ് ഇവയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ദിക്കുകൊടികളുടെ സ്ഥാപനവും കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഉത്സവം പൂർണ്ണതോതിലാകും. [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരി]]- [[പാണ്ടിമേളം|പാണ്ടി]] മേളങ്ങളും [[തായമ്പക]]യും നാദസ്വരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും മതിലകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള കൂത്തമ്പലത്തിൽ നടക്കുന്ന [[ചാക്യാർകൂത്ത്|ചാക്യാർകൂത്തും]] പ്രദക്ഷിണവഴിയിലെ [[പാഠകം|പാഠകവും]] ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലെ സംഗീത-നൃത്ത പരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളെ മുഖരിതമാക്കും. പ്രഗദ്ഭരായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും ഈയവസരത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തി പരിപാടികൾ നടത്താറുണ്ട്. ഇവകൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് ഉത്സവക്കഞ്ഞിയും പുഴുക്കും വിതരണം ചെയ്യുന്നതും പതിവാണ്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും ഇതിനായി വൻ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. ==== ഉത്സവബലി ==== ഉത്സവത്തിന്റെ എട്ടാം ദിവസമാണ് ഉത്സവത്തിനിടയിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലൊന്നായ ഉത്സവബലി ദർശനം. നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ശീവേലിയുടെയും ഉത്സവക്കാലത്ത് മറ്റുദിവസങ്ങളിലുള്ള ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിശദമായ രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. ഈയവസരത്തിൽ സാധാരണയായി ബലിതൂകാത്ത സ്ഥലങ്ങളിലും ബലിതൂകാറുണ്ട്. രാവിലെ പന്തീരടിപൂജ കഴിഞ്ഞാണ് ബലിതൂകൽ നടക്കാറുള്ളത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് തന്ത്രി, ശാന്തിക്കാർ, വാദ്യക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് പതിവാണ്. ഇതിനുശേഷം ബലി തൂകുന്നതിലുള്ള ചോറ്‌ (ഹവിസ്സ്‌) തൂശനിലയിൽ നിരത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് ഇത്‌ മൂന്നായി പകുത്ത്‌, ഓരോന്നിലും ഉണക്കലരി, എള്ള്‌, മഞ്ഞൾ എന്നിവയുടെ പൊടിവിതറും. മൂന്നുനിറത്തിലുള്ള ഹവിസ്സ് സത്വരജസ്തമോഗുണങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്‌. പിന്നീട്‌ ഹവിസ്സ്‌ പൂജ നടത്തുന്നു, അതിന് മരം എന്ന വാദ്യവും ശംഖ്‌, ചേങ്ങില എന്നിവയും ചേർത്തുള്ള മരപ്പാണികൊട്ടി ബലി ദേവതകളെ ഉണർത്തും. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ബലിതൂകുന്നത്. മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായിട്ടാണ് ബലിതൂകൽ. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ശ്രീകോവിലിലെ ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ ഗരുഡൻ), അഷ്ടദിക്പാലകർ, ബ്രഹ്മാവ്, സപ്തമാതൃക്കൾ, ഗണപതി, വീരഭദ്രൻ, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദുർഗ്ഗാദേവി, അനന്തൻ, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ വിഷ്വക്സേനൻ) എന്നിവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കായി ബലിതൂകുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും ഗണപതിയ്ക്കും വീരഭദ്രന്നും വിശേഷാൽ ബലിതൂകുന്നു. ഈ സമയത്താണ് ഭക്തർക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമനുവദിയ്ക്കുന്നത്. അപ്പോഴത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമാണ്. വളരെ സമയമെടുത്താണ് സപ്തമാതൃക്കളുടെ ബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനുശേഷം നാലമ്പലത്തിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ച് അവിടെ ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഈ സമയം ഭഗവാനെ പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നിരുത്തുന്നു. ഇതിനുശേഷം പുറത്തുള്ള ഓരോ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. എഴുന്നള്ളിപ്പ് വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെ ഒരു ബലിക്കല്ലായി വാഴുന്ന ക്ഷേത്രപാലന് പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ടാകും. ഇതിനെല്ലാം ശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിമരത്തിന് മുന്നിലുള്ള വലിയ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകുന്നതോടെ ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവബലി നാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഒരു ജീവി പോലും പട്ടിണി കിടക്കരുതെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. ==== പള്ളിവേട്ട ==== ഒമ്പതാം ദിവസം രാത്രിയിലാണ് ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു വിശേഷമായ പള്ളിവേട്ട. തന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള സകല തിന്മകളെയും ഭഗവാൻ കീഴടക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ട. പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഭഗവാൻ ഉത്സവത്തിനിടയ്ക്ക് ആദ്യമായി മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നത് നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിനാണ്. ഉത്സവക്കാലത്ത് എല്ലാ കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നടന്നുവരുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ടയെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലെ പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് സവിശേഷതയുണ്ട്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പുറത്തുള്ള പറമ്പിലോ അതുപോലുള്ള ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്തോ പോയി അവിടെ അലങ്കരിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും വന്യമൃഗത്തിന്റെ (പ്രധാനമായും [[പന്നി]]യുടെ) രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ചടങ്ങെങ്കിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഭക്തർ തന്നെ വന്യമൃഗങ്ങളുടെ വേഷം കെട്ടിവരുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലെ ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാണ് ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നത്. ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവത്തിടമ്പ് സ്വർണ്ണക്കോലത്തോട് കെട്ടിവച്ചശേഷം ആനപ്പുറത്ത് കയറ്റുന്നു. പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും കാണിച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് സ്വർണ്ണക്കോലമേന്തി നഗരപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നു. വാളും പരിചയുമണിഞ്ഞ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ വിശേഷാൽ ചുവടുകളോടെ എഴുന്നള്ളത്തിന് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കും. ഈ സമയത്ത് പാണ്ടിമേളമാണ് കൊട്ടുന്നത്. ഒപ്പം നാദസ്വരവും ഭക്തരുടെ ഭജനകളും കൂടിയാകുമ്പോൾ നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർണ്ണമാകും. ഗുരുവായൂർ പരിസരം മുഴുവൻ ചുറ്റി, അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും വീടുകളിലെയും വരവേല്പുകളെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും രാത്രി ഒമ്പതുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുകൂടിയുള്ള പ്രദക്ഷിണം കഴിഞ്ഞ് നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടുകൂടി പള്ളിവേട്ടയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരനായ പുതിയേടത്ത് [[പിഷാരടി]] ''പന്നിമാനുഷങ്ങളുണ്ടോ?......'' എന്ന് മൂന്നുപ്രാവശ്യം ഉറക്കെ ചോദിയ്ക്കും. ഉണ്ടെന്ന് അറിയിപ്പ് കിട്ടിക്കഴിഞ്ഞാലുടനെ മൃഗവേഷധാരികളായ ഭക്തരെല്ലാവരും കൂടി ആർപ്പുവിളിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിനകത്തേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളി അവരെ പിൻതുടരും. ഒമ്പത് പ്രദക്ഷിണമാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ടാകാറുള്ളത്. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെയാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് പുറത്ത്. അവസാന പ്രദക്ഷിണത്തിൽ ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായ കീഴ്ശാന്തി 'പന്നി'യെ അമ്പെയ്ത് വീഴ്ത്തുന്നു. 'ചത്ത' 'പന്നി'യെ കമ്പിൽ കെട്ടി കൊണ്ടുപോകുന്നതോടെ പള്ളിവേട്ട സമാപിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളോടുകൂടി എഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ ശയ്യയിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് കിടത്തുന്നു. ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണവും പള്ളിവേട്ടയും കഴിഞ്ഞ് അവശനായ ഭഗവാൻ മണ്ഡപത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള എല്ലാ ബഹളങ്ങളും താത്കാലികമായി അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഒരുതരത്തിലും ഭംഗമുണ്ടാകരുതെന്നാണ് ഭക്തവിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അടിയ്ക്കുന്ന നാഴികമണി പോലും ഈ സമയം കെട്ടിവയ്ക്കും. അബദ്ധത്തിൽ പോലും അത് ശബ്ദിയ്ക്കാൻ പാടില്ലത്രേ! ഈ സമയം തന്നെ ക്ഷേത്രം ശാന്തിക്കാർ, പിറ്റേന്ന് ഭഗവാന് കണികാണുന്നതിനുള്ള വസ്തുക്കൾ ഒരുക്കുന്ന തിരക്കിലായിരിയ്ക്കും. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടയ്ക്കിരുത്തിയ ഒരു [[പശു]]വുമുണ്ടാകും. ==== ആറാട്ട് ==== പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ആറുമണിയ്ക്കാണ് ഭഗവാന്റെ പള്ളിയുണർത്തൽ. നടയ്ക്കിരുത്തിയ പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ടുകൊണ് ഭഗവാൻ പള്ളിയുണരുന്നത്. തുടർന്ന് കണിക്കോപ്പുകൾ കൂടി കണികണ്ട ശേഷം ക്ഷേത്രച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് രാത്രിയാണ് ഉത്സവസമാപനമായ ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിൽ തന്നെയാണ് ആറാട്ട്. ഉഷഃപൂജയും എതിരേറ്റുപൂജയുമൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും അന്നേദിവസമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് അന്ന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമാണ് പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഉച്ചവരെ സാധാരണ പോലുള്ള ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നു. വൈകീട്ട് ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞ് ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിന് ഇറങ്ങുന്നു. തലേന്നത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇത്തവണ ധാരാളം നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളും ഇവയോടൊപ്പം അകമ്പടി സേവിയ്ക്കാറുണ്ട്. പുരാണങ്ങളിലെ വിവിധ സംഭവങ്ങൾ ഇവിടെ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളായി പുനർജനിയ്ക്കുന്നു. [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ]] അകമ്പടിയോടെയാണ് ആറാട്ടുനാളിലെ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നത്. ഉത്സവക്കാലത്ത് പഞ്ചവാദ്യം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളും വീടുകളും മുഴുവൻ കയറിയിറങ്ങി സ്വീകരണം മുഴുവൻ ഏറ്റുവാങ്ങിയശേഷം പ്രദക്ഷിണം രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിന്റെ വടക്കേക്കരയിലെ അത്താണിക്കല്ലിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് വാദ്യമേളങ്ങൾ നിർത്തും. പണ്ടൊരു ആറാട്ടുനാളിൽ അത്താണിക്കല്ല് നിൽക്കുന്ന ഭാഗത്തുവച്ച് അതിക്രൂരമായി കൊലചെയ്യപ്പെട്ട, തന്റെ വിശ്വസ്തഭക്തനും കഴകക്കാരനുമായിരുന്ന കണ്ടിയൂർ പട്ടത്തെ നമ്പീശന്റെ സ്മരണ ഭഗവാൻ പുതുക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം നമ്പീശന്റെ അനന്തരാവകാശികളിൽ ചിലർ അവിടെയെത്തുകയും തങ്ങൾക്ക് സങ്കടമില്ലെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം പാണ്ടിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടരും. തുടർന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള വാതിലിലൂടെ വിഗ്രഹം ആറാട്ടുകടവിലെത്തിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും നിരവധി ഭക്തർ ആറാട്ടുമുങ്ങാനായി കടവുകളിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകും. ആറാട്ടുകടവിൽ പ്രത്യേകം ഒരുക്കിവച്ച പീഠത്തിൽ വിഗ്രഹം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന തന്ത്രി, തുടർന്ന് [[ഗംഗ]], [[യമുന]], [[സരസ്വതി (നദി)|സരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ സകല തീർത്ഥങ്ങളെയും രുദ്രതീർത്ഥത്തിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് തമ്പ്രാൻപടിയ്ക്കൽ കിട്ടയുടെ പിന്മുറക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന ഇളനീരും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയും കൊണ്ട് വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വിഗ്രഹവുമായി തന്ത്രിയും ഓതിയ്ക്കന്മാരും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും മൂന്നുവട്ടം മുങ്ങുന്നു. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ ജലത്തിൽ ഭക്തരും മുങ്ങിനിവർന്ന് പുണ്യം നേടുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും വസ്ത്രം മാറി തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിലെ മണ്ഡപത്തിൽ ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ തന്റെ സഹോദരിയായ ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയെ കാണാമെന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ വാക്കുകൊടുത്തിട്ടുണ്ടെന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന് പൂജ നടത്തുന്നതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീലകത്തിന് പുറത്ത് ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ നടത്തുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. അതിനുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും പതിനൊന്ന് പ്രാവശ്യം ഓട്ടപ്രദക്ഷിണം. അവസാനം കൊടിമരത്തിൽ നിന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== നിയന്ത്രണങ്ങൾ ==== കലശം തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആറാട്ട് കഴിയുന്നതുവരെയുള്ള പതിനെട്ടുദിവസം അഞ്ചുവയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമില്ല. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് വലിയ താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളുമെല്ലാമുണ്ടാകാറുണ്ടെങ്കിലും വെടിക്കെട്ടുണ്ടാകാറില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ വസ്തുതയാണ്. ഒരു കതിനവെടി പോലും ക്ഷേത്രപരിസരത്തെങ്ങും കാണാനാകില്ല. കുട്ടികളെ ഏറെ സ്നേഹിയ്ക്കുന്ന, സ്വയം കുട്ടിയായ ഗുരുവായൂരപ്പന് അവരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നും ക്ഷേത്രപരിസരത്തുണ്ടാകരുതെന്നാണ് പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം. എന്നാൽ കൊടിയേറ്റം, കാഴ്ചശീവേലി, ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം, പള്ളിവേട്ട, ആറാട്ട് തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ ചില്ലറ കരിമരുന്നുപ്രയോഗങ്ങളുണ്ടാകാറുമുണ്ട്. ഇവയാണെങ്കിൽ യാതൊരു കുറവും കൂടാതെയാണ് ഉത്സവത്തിന് നടത്തിപ്പോരുന്നതും. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലാപരിപാടികളിൽ [[ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]], [[ശാസ്ത്രീയ നൃത്തം]], [[ഗാനമേള]], കഥകളി, [[തുള്ളൽ]] തുടങ്ങിയവയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം. സിനിമാറ്റിക് ഡാൻസോ അടിപൊളി ഗാനങ്ങളോ ഉത്സവത്തിന് പാടില്ലെന്ന് വിലക്കുണ്ട്. മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം കൂടാതെ സത്രം വളപ്പിലെ പൂന്താനം ഓഡിറ്റോറിയത്തിലും കലാപരിപാടികൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. === ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി/ഗീതാദിനം === {{main|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി}} വൃശ്ചികമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശിദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതിഷ്ഠാദിനമാണ് ഈ ദിവസമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ [[കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധം|കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധത്തിൽ]] പ്രിയപ്പെട്ടവരെ ശത്രുപക്ഷത്ത് കണ്ടു തളർന്നുപോയ [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനനെ]] സമാധാനിപ്പിയ്ക്കാൻ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ [[ഭഗവദ് ഗീത|ഗീതോപദേശം]] നടത്തിയ ദിവസമാണെന്നും വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അതിനാൽ ഈ ദിവസം '''ഗീതാദിനം''' എന്ന പേരിലും ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ വേറെയും നിരവധി പ്രത്യേകതകൾ ഈ ദിവസത്തിനുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഗോകുലത്തിൽ വച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന് ഗോവിന്ദപട്ടാഭിഷേകം നടത്തിയ ദിവസം, ആദിശങ്കരാചാര്യർ, മേല്പുത്തൂർ, പൂന്താനം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മ തുടങ്ങി നിരവധി ഭക്തർക്ക് ഭഗവദ്ദർശനം ലഭിച്ച ദിവസം, ഇവയെല്ലാം കൂടാതെ നാലുമാസത്തെ യോഗനിദ്രയിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുഭഗവാൻ ഉണരുന്ന ദിവസം (ഉത്ഥാന ഏകാദശി) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചൈതന്യം പൂർണ്ണമായി അനുഭവപ്പെടുന്ന ദിവസമായി ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹം യഥാരൂപത്തിൽ (മഹാവിഷ്ണുസ്വരൂപത്തിൽ) അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തരെല്ലാവരും വിഷ്ണുസ്വരൂപങ്ങളായി മാറുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രപ്രവേശനവിളംബരത്തിനുമുമ്പും എല്ലാവർക്കും ജാതിഭേദമെന്യേ ദർശനം അനുവദിച്ചിരുന്ന ദിവസമായിരുന്നു ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി. ==== ചുറ്റുവിളക്ക് ആരംഭം ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരുമാസം മുമ്പ് (തുലാമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശിനാളിൽ) ക്ഷേത്രത്തിൽ ചുറ്റുവിളക്കുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് നടത്തുന്നത് പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ [[അലനല്ലൂർ|അലനല്ലൂരിലുള്ള]] പറമ്പോട്ട് അമ്മിണിയമ്മയുടെ പേരിലാണ്. ഇവരെക്കൂടാതെ വിവിധ വ്യക്തികളും സംഘടനകളും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിളക്കുകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. അവയ്ക്ക് ഓരോന്നിന്നും നടത്തിപ്പുക്കാരുടെ പേരനുസരിച്ച് വിശേഷാൽ പേരുകളും പറയപ്പെടുന്നു. [[കേരള ഹൈക്കോടതി]]യിലെ അഭിഭാഷകർ നടത്തുന്ന കോടതി വിളക്ക്, [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് എസ്.ബി.ഐ. വിളക്ക്{{efn-lr|2017-ലെ ബാങ്ക് ലയനത്തിനുമുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിയിരുന്നത് [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ|സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂറിലെ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്. അന്ന് ഇതിന്റെ പേര് എസ്.ബി.ടി. വിളക്ക് എന്നായിരുന്നു.}}, [[കേരള പോലീസ്]] ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് പോലീസ് വിളക്ക്, [[അയ്യപ്പസേവാസംഘം]] നടത്തുന്ന വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര്, ക്ഷേത്രം പാരമ്പര്യാവകാശികളായ പത്തുകാരുടെ വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര് - അങ്ങനെ നീണ്ടുപോകുന്നു പേരുകളുടെ നിര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ധാരാളമായി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്നു. ഈ സമയം ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായതിനാൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് പതിന്മടങ്ങാകും. ==== പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരാഴ്ച മുമ്പുവരുന്ന [[പഞ്ചമി]] മുതൽ [[നവമി]] വരെയുള്ള വിളക്കുകൾ ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. മറ്റുള്ള വിളക്കുകൾ നടത്തുന്നത് പ്രത്യേകം ദിവസങ്ങളിലാണെങ്കിൽ ഈ വിളക്കുകൾ കൃത്യം ഒരേ ദിവസം തന്നെയാണ് നടത്തുന്നത്. ഇവ നടത്തുന്നത് ഓരോ കുടുംബക്കാരായതുകൊണ്ടാണ് ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന പേര് ഈ വിളക്കുകൾക്ക് വന്നത്. പഞ്ചമിവിളക്ക് നടത്തുന്നത് കാപ്രാട്ട് കുടുംബക്കാരാണ്; [[ഷഷ്ഠി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് മാണിക്കത്ത് കുടുംബക്കാരും. മാണിക്കത്ത് കുടുംബത്തിലെ കാരണവരായിരുന്ന ചന്ദ്രശേഖരമേനോന്റെ പേരിലാണ് ഷഷ്ഠിവിളക്ക് നടത്തുന്നത്. [[സപ്തമി]]നാളിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രസിദ്ധ ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായ നെന്മിനി മനക്കാരാണ്. ഈ വിളക്കിന് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. സാധാരണ വിളക്കുകൾക്ക് നെയ്യോ നല്ലെണ്ണയോ ആണ് ഉപയോഗിയ്ക്കാറുള്ളതെങ്കിൽ ഇതിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത് വെളിച്ചെണ്ണയാണ്. നെന്മിനി മനപ്പറമ്പിലെ തെങ്ങിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെളിച്ചെണ്ണകൊണ്ടാണ് വിളക്കുകൾ തെളിയിയ്ക്കുന്നത്. വെളിച്ചെണ്ണ കൊണ്ട് വിളക്കുകൾ കത്തിയ്ക്കുന്നത് കൂടുതൽ ശോഭയുണ്ടാക്കുമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അങ്ങനെ ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ദീപപ്രഭയിൽ കുളിച്ചുനിൽക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. [[അഷ്ടമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് പുലിക്കീഴ് വാര്യക്കാരും [[നവമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് കൊളാടി വീട്ടുകാരുമാണ്. [[ദശമി]]ദിനത്തിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ''ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ സങ്കീർത്തന ട്രസ്റ്റ്'' എന്ന സംഘടനയാണ്. ഭാഗവതാചാര്യനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന [[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി]] തുടങ്ങിവച്ച ഈ സംഘടന 1970-ലാണ് ദശമിവിളക്കിന്റെ ചുമതലയേറ്റെടുത്തത്. മുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിവന്നിരുന്ന കുടുംബം അന്യം നിന്നുപോയതിനെത്തുടർന്നായിരുന്നു ഇത്. അഷ്ടമി മുതലുള്ള വിളക്കുകൾക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കും. ഈ വിളക്കുകൾക്കെല്ലാം അകമ്പടിയായി പഞ്ചവാദ്യം, പഞ്ചാരിമേളം, നാദസ്വരം എന്നിവയോടുകൂടിയ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുമുണ്ടാകും. ദശമിനാളിൽ രാവിലെ നടതുറന്നുകഴിഞ്ഞാൽ ഏകാദശി കഴിഞ്ഞുവരുന്ന [[ദ്വാദശി]]നാളിൽ രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കുമല്ലാതെ നടയടയ്ക്കില്ല. ==== ഏകാദശിനാളിലെ പരിപാടികൾ ==== ഏകാദശിനാളിലെ നിർമ്മാല്യദർശനം അതിവിശേഷകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസത്തെ ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും ദേവസ്വം വകയാണ്. മുമ്പ് [[കുന്നംകുളം|കുന്നംകുളത്തിനടുത്തുള്ള]] [[ചിറളയം കോവിലകം]] വകയായിരുന്നു ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും. 1972-ലാണ് ഇവ ദേവസ്വം ഏറ്റെടുത്തത്. രാവിലെ ഏഴുമണിമുതൽ ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ ഗീതാപാരായണമുണ്ടാകും. ഏകാദശീവ്രതം നോൽക്കുന്ന ഭക്തർ ആഹാരമേ കഴിയ്ക്കരുതെന്നാണ് ചിട്ടയെങ്കിലും ശാരീരികസ്ഥിതി അനുകൂലമല്ലാത്തവർ അരിയാഹാരം മാത്രമേ ഒഴിവാക്കാറുള്ളൂ. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് അന്നും നിവേദ്യങ്ങൾ സാധാരണപോലെത്തന്നെയാണ്. ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്കായി വിശേഷാൽ പ്രസാദ ഊട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗോതമ്പുചോറ്, കാളൻ, ഗോതമ്പുപായസം എന്നിവയാണ് ഏകാദശി ഊട്ടിനുള്ള വിഭവങ്ങൾ. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി എഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകും. മൂന്ന് ആനകളാണ് ഈ എഴുന്നള്ളിപ്പിന് മുന്നിലുണ്ടാകുന്നത്. വലിയ ആഘോഷത്തോടുകൂടിയ എഴുന്നള്ളിപ്പ് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെത്താൻ ഒരുപാട് സമയമെടുക്കും. വൈകീട്ട് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. [[തമിഴ്നാട്]], [[കർണാടക]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]], [[തെലങ്കാന]] തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലുള്ളതുപോലെ ഭീമാകാരമായ രഥമല്ല പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു രഥമാണ്. സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ഈ രഥം സ്റ്റിയർറിങ് കൊണ്ടാണ് ഓടിയ്ക്കുന്നത്. രഥത്തിന്റെ മുന്നിൽ ചമ്മട്ടിയേന്തിയ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെയും പുറകിൽ തൊഴുതുനിൽക്കുന്ന അർജ്ജുനന്റെയും രൂപങ്ങൾ പണിതുവച്ചിട്ടുണ്ട്. 1977-ൽ നടന്ന പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം പുനഃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷമാണ് ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചത്. രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പിന് അകമ്പടിയായി ഭക്തരുടെ നാമജപമുണ്ടാകും. എഴുന്നള്ളിപ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരാൻ ഏറെ സമയമെടുക്കും. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തെ കുളമടക്കം വലംവച്ചാണ് എഴുന്നള്ളിപ്പ് അവസാനിയ്ക്കുന്നത്. ==== ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പണവും ത്രയോദശി ഊട്ടും ==== ഏകാദശിദിവസം അർദ്ധരാത്രി (ദ്വാദശിദിവസം പുലർച്ചെ) '''ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ''' എന്ന വിശേഷാൽ ചടങ്ങ് ആരംഭിയ്ക്കും. ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ വച്ചാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ശുകപുരം, പെരുവനം, [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] ഗ്രാമക്കാരായ, അഗ്നിഹോത്രികളായ നമ്പൂതിരിമാർക്ക് ഭക്തർ ദക്ഷിണ നൽകുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരായ അഗ്നിഹോത്രിമാർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് അതീവപുണ്യകരമായ കാര്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായി മേൽശാന്തിയാണ് ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തരും സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ അനുസ്യൂതം തുടരുന്നു. ദ്വാദശിനാളിൽ രാവിലെ ഏഴുമണിയ്ക്ക് ദ്വാദശി ഊട്ട് നടത്തുന്നു. ഇടിച്ചുപിഴിഞ്ഞ പായസത്തോടെ നടത്തുന്ന സദ്യയാണിത്. അന്നേദിവസം രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നരയ്ക്കേ തുറക്കൂ. ആ സമയം വിവാഹം, ചോറൂൺ, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താറില്ല. ദ്വാദശിയുടെ പിറ്റേ ദിവസം ([[ത്രയോദശി]] നാളിൽ) നടത്തുന്ന ത്രയോദശി ഊട്ട്, തന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന ഒരു പരദേശി ബ്രാഹ്മണന്റെ ശ്രാദ്ധം ഭഗവാൻ തന്നെ ഊട്ടുന്ന ചടങ്ങായി വ്യാഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. മത്തനും നേന്ത്രപ്പഴവും ചേർന്നുള്ള പച്ചടി, മത്തൻ പൊടിത്തൂവൽ, എളവൻ-ചേന-പയർ കൂട്ടുകറി, രസം, പിണ്ടിപ്പായസം എന്നിവയോടുകൂടിയ ത്രയോദശി ഊട്ടോടെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിച്ചടങ്ങുകൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ==== ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം ==== കർണാടക സംഗീതചക്രവർത്തിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥഭാഗവതരുടെ പേരിൽ എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന ഒരു വിശേഷാൽ സംഗീതോത്സവമാണ് ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് എല്ലാവർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ കച്ചേരി നടത്തിവന്നിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യത്തെത്തുടർന്ന് 1974-ലെ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചാണ് ഈ പരിപാടി ആരംഭിച്ചത്. ആദ്യം ഒരുദിവസം മാത്രമായിരുന്ന ഈ പരിപാടി, പിന്നീട് മൂന്നും അതിനുശേഷം അഞ്ചും ഏഴും പത്തും പതിമൂന്നും ഒടുവിൽ പതിനഞ്ചും ദിവസങ്ങളായി ഉയർത്തി. പ്രഗല്ഭരും അപ്രഗല്ഭരുമായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരികളും ഈയവസരത്തിൽ തങ്ങളുടെ സിദ്ധികൾ പ്രകടിപ്പിയ്ക്കാനായി ഗുരുവായൂരിൽ വരാറുണ്ട്. ഹിന്ദുക്കൾക്ക് മാത്രമേ ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവകാശമുള്ളൂ. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ രാത്രിയാണ് പ്രഗല്ഭരുടെ സംഗീതപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നതെങ്കിൽ അവസാനമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും ദിവസം മുഴുവൻ പ്രഗല്ഭരുടെ പരിപാടികളാകും. ദശമിനാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന പഞ്ചരത്നകീർത്തനാലാപനമാണ് സംഗീതോത്സവത്തിലെ പ്രധാന പരിപാടി. കർണാടക സംഗീതത്തിലെ ത്രിമൂർത്തികളിലൊരാളായ [[ത്യാഗരാജ സ്വാമികൾ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ പഞ്ചരത്നകീർത്തനങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ഗണപതിസ്തുതിയും പ്രശസ്തരായ കർണാടക സംഗീതജ്ഞർ ഒന്നിച്ച് ആലപിയ്ക്കുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. അകമ്പടിയായി വയലിൻ, [[വീണ]], പുല്ലാങ്കുഴൽ, മൃദംഗം, [[ഘടം]], [[ഗഞ്ചിറ]], [[മുഖർശംഖ്]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുമുണ്ടാകും. ഏകാദശിനാളിൽ രാത്രി ചെമ്പൈയുടെ ശിഷ്യരും ഉപശിഷ്യരുമായ ഗായകർ ഒരുമിച്ച് ചെമ്പൈയുടെ ഇഷ്ടകീർത്തനങ്ങൾ ആലപിച്ച് [[മധ്യമാവതി]] രാഗത്തിൽ മംഗളം പാടി അവസാനിപ്പിയ്ക്കുന്നതോടെ സംഗീതോത്സവം സമാപിയ്ക്കുന്നു. ==== ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ അനുസ്മരണം ==== കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ഗജവീരന്മാരിലൊരാളായിരുന്ന ഗുരുവായൂർ കേശവൻ ചരിഞ്ഞത് 1976-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ (ഡിസംബർ 2) പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയുടെ തലേദിവസമായ ദശമിനാളിൽ, ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകളും ചേർന്ന് കേശവന് പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. മറ്റൊരിടത്തും കാണാത്ത ഈ വിശേഷച്ചടങ്ങ് തുടങ്ങുന്നത് ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ്. നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ നടത്തുന്ന ഈ യാത്രയിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെയും രണ്ടാമത്തെ മുതിർന്ന ആന ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും ചിത്രങ്ങൾ വഹിയ്ക്കും. റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ സ്വീകരണവും പിന്നിട്ടാണ് ആനകൾ തെക്കേ നടയിൽ ശ്രീവത്സം റസ്റ്റ് ഹൗസിനുമുന്നിലുള്ള കേശവന്റെ പൂർണ്ണകായ പ്രതിമയ്ക്കുമുന്നിലെത്തുന്നത്. തുടർന്ന് മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നു. മറ്റുള്ള ആനകൾ അതിനനുസരിച്ചുള്ള പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. വളരെ വികാരനിർഭരമായ ഈ ചടങ്ങ് കാണാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. === അഷ്ടമിരോഹിണി === {{main|അഷ്ടമിരോഹിണി}} ചിങ്ങമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിദിവസമാണ് ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരസുദിനമായ അഷ്ടമിരോഹിണിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഈ ദിവസം അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. അവതാരകൃഷ്ണസങ്കല്പത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠയുള്ള ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും അഷ്ടമിരോഹിണി വിശേഷമാണ്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കാഴ്ചശീവേലിയും അവതാരസമയമായ അർദ്ധരാത്രിയിൽ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് ഭഗവാന്റെ പിറന്നാൾ സദ്യയായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന അപ്പം വഴിപാട് വളരെ വിശേഷമാണ്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് ക്ഷേത്രനട തുറക്കുന്നതോടെയാണ് ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ദീപക്കാഴ്ച നടത്തുന്നു. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഓടക്കുഴലൂതുന്ന ഉണ്ണിക്കണ്ണനായും പിന്നീട് ഇരുകൈകളിലും വെണ്ണ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന വെണ്ണക്കണ്ണനായും ഭഗവാനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഏഴുമണിയോടെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി എഴുന്നള്ളിപ്പ് നടത്തുന്നു. ഉത്സവക്കാലവും ഏകാദശിയുമല്ലാതെ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് അഷ്ടമിരോഹിണിയ്ക്ക് മാത്രമാണ്. പഞ്ചാരിമേളത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി അതിവിശേഷാൽ ചടങ്ങാണ്. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയോടെ ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും പിറന്നാൾ സദ്യ തുടങ്ങും. വിഭവസമൃദ്ധമായ പിറന്നാൾ സദ്യ കഴിയ്ക്കാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണി വരെ സദ്യ തുടരും. മൂന്നുമണിയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ രണ്ടാമത്തെ കാഴ്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകൾ തന്നെയാണ് ഇതിനും. വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് [[ബലരാമൻ|ബലരാമന്റെ]] എഴുന്നള്ളത്തുമുണ്ട്. തന്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനാണ് ബലരാമന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് എന്നാണ് സങ്കല്പം. അത്താഴപ്പൂജയ്ക്ക് വിശേഷാൽ അപ്പം വഴിപാട് നടത്തും. ഒരു ലക്ഷത്തിനടുത്ത് അപ്പങ്ങളാണ് അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഭഗവാന് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഇവ കൂടാതെ ഏകദേശം അഞ്ഞൂറുലിറ്റർ പാൽപ്പായസവും നേദിയ്ക്കുന്നുണ്ടാകും. രാത്രി പത്തുമണിയോടെ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടങ്ങും. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ അവതാരത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്നതാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ്. അഞ്ചു പ്രദക്ഷിണങ്ങളാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പിനുണ്ടാകുക. ആദ്യത്തെ രണ്ടിനും സാധാരണ വാദ്യോപകരണങ്ങളും മൂന്നാമത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിന് പഞ്ചവാദ്യവും നാലാമത്തേതിന് ഇടയ്ക്കയും നാദസ്വരവും അഞ്ചാമത്തേതിന് പഞ്ചാരിമേളവുമാണ് അകമ്പടിയുണ്ടാകുക. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടയ്ക്കില്ല. പകരം, ആ സമയത്ത് അവതാരവിളംബര ഘോഷയാത്രയുണ്ടാകും. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതുകാണാൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടുന്നത്. ==== ഭാഗവതസപ്താഹം, അവതാരം കളി, ശോഭായാത്ര ==== അഷ്ടമിരോഹിണിയോടനുബന്ധിച്ച് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വിശേഷാൽ ഭാഗവതസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഭാഗവതത്തിലെ കൃഷ്ണാവതരഭാഗം അഷ്ടമിരോഹിണിദിവസം വരുന്ന രീതിയിലാണ് ഇത് നടത്തിവരുന്നത്. സപ്താഹത്തിന്റെ മൂന്നാം ദിവസമാണ് അഷ്ടമിരോഹിണി വരുന്നത്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെയാണ് കൃഷ്ണാവതാരപാരായണം നടത്തുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ എല്ലാ ഭാഗവതാചാര്യന്മാരും ഈ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. രാത്രി പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ അവതാരം കളിയുമുണ്ടാകും. പുതിയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും പരിശീലനത്തിലായതിനാൽ പഴയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരുമാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിവിധ സംഘടനകളും ഈ ദിവസം പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ നായർ സമാജം നടത്തുന്ന ഉറിയടിയും ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്രയുമാണ് അവയിൽ വിശേഷം. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് നായർ സമാജം നടത്തുന്ന കലാപരിപാടികൾ തുടങ്ങുന്നത്. വിവിധ നൃത്തകലാകാരിമാർ പങ്കെടുക്കുന്ന ഗോപികാനൃത്തവും താലപ്പൊലിയോടെയുള്ള ജീവത എഴുന്നള്ളിപ്പുമെല്ലാം ഇതിന് അകമ്പടിയായി ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം കിഴക്കേ നടയിൽ വച്ചാണ് ഉറിയടി മത്സരം നടക്കുന്നത്. വൈകീട്ട് ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്ര മമ്മിയൂർ, തിരുവെങ്കടം, പെരുന്തട്ട ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നായി വീതിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണനായും [[രാധ|രാധയായും]] [[കുചേലൻ|കുചേലനായും]] വേഷം കെട്ടിയ നിരവധി കുട്ടികൾ ഒത്തുചേർന്ന് ഗുരുവായൂരിനെ അമ്പാടിയാക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിവിധ പുരാണദൃശ്യങ്ങൾ കോർത്തിണക്കിക്കൊണ്ടുള്ള ഫ്ലോട്ടുകളും ശ്രീകൃഷ്ണരഥവും പഞ്ചവാദ്യവുമെല്ലാമുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ വച്ച് ഇവ മൂന്നും കൂടിച്ചേർന്ന ശേഷമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. തുടർന്നുനടത്തുന്ന ഘോഷയാത്ര ഏറ്റവും മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ്. രാത്രി ഏറെ വൈകുവോളം ഇത്തരം പരിപാടികൾ തുടരും. ഇതുകാണാൻ നിരവധി പേർ ഉറക്കമൊഴിച്ച് എത്താറുണ്ട്. === വിഷു === മേടമാസം ഒന്നാം തീയതിയാണ് കേരളത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പുതുവർഷദിനമായ വിഷു. പണ്ടുകാലത്ത് മലയാളികളുടെ വിളവിറക്കൽ ഉത്സവമായിരുന്ന വിഷു, ഇപ്പോൾ കാലമേറെ കഴിഞ്ഞിട്ടും വലിയൊരു ആഘോഷമായിത്തുടരുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളികൾ കണി കണ്ടും പടക്കം പൊട്ടിച്ചും വിഷുദിനം ആഘോഷമാക്കുന്നു. പകലും രാത്രിയും തുല്യമായി വരുന്ന ദിവസമായ ഈ ദിനത്തിൽ സൂര്യൻ നേരെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഉദിയ്ക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഉദിച്ചുവരുന്ന സൂര്യന്റെ ആദ്യകിരണങ്ങൾ ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ പതിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതുതന്നെ. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിഷു വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ആഘോഷമാണ്. അന്നേ ദിവസം ഭഗവാനെ കണികാണുന്നത് അതിവിശേഷമായ ചടങ്ങായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതിനായി ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകുക. എല്ലാദിവസവും പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് തുറക്കുന്ന നട, ഈ ദിവസം രണ്ടരയ്ക്കുതന്നെ തുറക്കും. അതിനുമുന്നോടിയായി തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിക്കാരും ഉണർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചുവന്ന് കണിയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. <ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ ഭദ്രദീപത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ ആനത്തലേക്കെട്ടുവച്ച് അതിന്മേൽ ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണത്തിടമ്പ് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നുവയ്ക്കുന്നു. അതിനുമുന്നിലായി ഓട്ടുരുളിയിലാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. ഉരുളിയിൽ അക്ഷതം (ഉണങ്ങലരിയും നെല്ലും ചേർന്നുള്ള ഒരു മിശ്രിതം) വിതറി, അതിനുമുന്നിൽ അലക്കിയ മുണ്ട് (കോടിവസ്ത്രം), ഗ്രന്ഥം, വാൽക്കണ്ണാടി, കണ്ണിവെള്ളരി, കണിക്കൊന്ന, ചക്ക, മാങ്ങ, നാളികേരം, ഉടച്ച രണ്ടുമുറി നാളികേരത്തിൽ നെയ്യ് ചേർത്തത് എന്നിവ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുശേഷം മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും ശ്രീലകത്ത് പ്രവേശിച്ച് നെയ്വിളക്കുകൾ കൊളുത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് രണ്ടര മണിയോടെ നടതുറന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യം ഭഗവാനെ കണികാണിയ്ക്കും. തുടർന്നാണ് ഭക്തർക്ക് കണിദർശനം. കണ്ണടച്ചും കണ്ണുകെട്ടിയുമിരിയ്ക്കുന്ന ഭക്തർ ശ്രീകോവിലിനകത്തേയ്ക്ക് ചെല്ലുകയും ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ച് കണ്ണുതുറന്ന് കണികാണുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുളിച്ചുവന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തിരിച്ചുകടന്ന് ഗണപതിയെയും സുബ്രഹ്മണ്യനെയും ഹനുമാനെയും തൊഴുത് ആദ്യം ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വിഷുക്കൈനീട്ടം കിട്ടും. അതിനുശേഷം പുറത്തുകടന്ന് ഭഗവതിയെയും ശിവനെയും അയ്യപ്പനെയും തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി പുറത്തുകടക്കുന്നതോടെ കണിദർശനം പൂർത്തിയാകും.<ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> മറ്റുദിവസങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഗുരുവായൂരിൽ വിഷുത്തലേന്ന് ഭക്തർക്ക് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വിരിവയ്ക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്. പിറ്റേന്ന് കണികാണേണ്ടതുകൊണ്ടാണ് ഈ സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഷുക്കണി ദർശനവും മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വാങ്ങുന്ന വിഷുക്കൈനീട്ടവും ഭക്തർ അതിവിശേഷമായി കരുതുന്നു. വിഷുദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിൽ വിഭവസമൃദ്ധമായ വിഷുസദ്യയുമുണ്ട്. === ഓണം === കേരളത്തിന്റെ ദേശീയോത്സവമാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ ഓണം. കൃഷി നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന കാലത്ത് കേരളത്തിലെ വിളവെടുപ്പുത്സവമായിരുന്നു ഓണം. ഇന്നും മലയാളിമനസ്സുകളിൽ ഗൃഹാതുരത നിറയുന്ന ഒരു അവസരമാണ് ഓണം. വിവിധ കലാപരിപാടികളോടുകൂടി ഓണം ഇന്നും ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അഞ്ചാം അവതാരമായ വാമനനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഓണത്തിനുള്ള ഐതിഹ്യം അതിപ്രസിദ്ധമാണ്. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നക്ഷത്രവും ദ്വാദശിതിഥിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് വാമനാവതാരം നടന്നതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യപ്രകാരം അസുരചക്രവർത്തിയായ [[മഹാബലി]]യുടെ ദുർമ്മദമടക്കാൻ അവതരിച്ച വാമനൻ, ആദ്യത്തെ അടികൊണ്ട് ആകാശവും രണ്ടാമത്തെ അടികൊണ്ട് ഭൂമിയും അളക്കുകയും മൂന്നാമത്തെ അടി വയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ലാതെ വന്നപ്പോൾ മഹാബലി സ്വന്തം ശിരസ്സ് കാട്ടിക്കൊടുക്കുകയും വാമനൻ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗ്രഹിച്ച് സുതലം എന്ന ലോകത്തേയ്ക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തശേഷം എല്ലാ വർഷവും ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണത്തിന് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അനുവാദം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[തൃക്കാക്കര]] എന്ന സ്ഥലത്തായിരുന്നു മഹാബലിയുടെ രാജധാനിയെന്നും വാമനമൂർത്തിയായ ഭഗവാന്റെ കാൽ വന്നുപതിച്ച സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ആ പേരു വന്നതെന്നും കഥയുണ്ട്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രം|വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രത്തിൽ]] ഓണാഘോഷം ഭംഗിയായി നടന്നുവരുന്നു. അത്രയൊന്നുമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലും ഓണം പ്രധാനമാണ്. ഓണാഘോഷങ്ങളുടെ ആരംഭദിനമായ [[അത്തം]] മുതൽ പത്തുദിവസവും ക്ഷേത്രനടയിൽ പൂക്കളങ്ങളിടും. ഓരോ ദിവസവും വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് പൂക്കളം. ഇവയിൽ വിവിധ ദേവതാരൂപങ്ങൾ വരച്ചുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുള്ള പൂക്കളെല്ലാം ക്ഷേത്രപരിസരത്തെ പൂക്കടകളിൽ നിന്നാണ് ലഭിയ്ക്കുന്നത്. ഓണത്തിന്റെ അവസാനദിവസങ്ങളായ ഉത്രാടം, തിരുവോണം ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നവർക്ക് വിഭവസമൃദ്ധമായ ഓണസദ്യയുണ്ടാകും. ഇതിനായി നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഉത്രാടദിനത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങ് കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പണമാണ്. മേൽശാന്തിയും ദേവസ്വം പ്രതിനിധികളും ഭക്തരും മൂത്തുവിളഞ്ഞ പഴക്കുലകൾ ഭഗവാന് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ആദ്യകാലത്ത് ദേവസ്വം ഭൂമി പാട്ടത്തിനെടുത്തവർ മാത്രം നടത്തിയിരുന്ന ഈ ചടങ്ങ് പാട്ടവക നിർത്തിയതോടെയാണ് ഭക്തരുടെ വകയായത്. കൊടിമരച്ചവട്ടിലാണ് കാഴ്ചക്കുലകൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. സമർപ്പണത്തിനു മുന്നോടിയായി കൊടിമരച്ചുവട്ടിലെ തറയിൽ അരിമാവുകൊണ്ട് കോലം വരച്ചശേഷം അതിനുമുകളിൽ നാക്കില വച്ചശേഷം സമീപത്ത് നിലവിളക്ക് കൊളുത്തി ഗണപതിയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യത്തെ കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. പിന്നീട് ദേവസ്വം ചെയർമാൻ, അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ, അംഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയവർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നു. അവസാനമാണ് ഭക്തരുടെ സമർപ്പണം. ഭക്തർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുവരുമ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രാത്രിയാകും. അത്രയധികം കുലകളാണ് സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നത്. തിരുവോണം നാളിൽ ഭഗവാനെ വാമനമൂർത്തിയായി അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. മഹാബലിയുടെ ശിരസ്സിൽ പാദം വയ്ക്കുന്ന ത്രിവിക്രമന്റെ രൂപത്തിലാണ് വാമനാലങ്കാരം. അന്നത്തെ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണവും നമസ്കാരസദ്യയുമാണ്. പുലർച്ചെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഭഗവാന് ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കാൻ ഭക്തജനങ്ങളുടെ ഒരു നീണ്ട നിരതന്നെ വന്നിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി തന്നെ ആദ്യത്തെ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തർ ഓരോരുത്തരുമായി സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാത്രിയാകുവോളം ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണം നടന്നുവരും. ഉച്ചയ്ക്കാണ് ദേവസ്വം വക ഓണസദ്യ വിളമ്പുന്നത്. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാനും നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നു. ചോറ്, സാമ്പാർ, അവിയൽ, കാളൻ, ഓലൻ, പപ്പടം, നാലുതരം പായസങ്ങൾ തുടങ്ങിവയാണ് സദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്നത്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും തെക്കേ നടയിലെ പ്രത്യേകം പന്തലിലും പടിഞ്ഞാറേ നടയിലെ അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലുമായാണ് സദ്യ നടത്തപ്പെടുന്നത്. അന്ന് മൂന്നുനേരവും ഭഗവാന് പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുണ്ടാകും. അന്നത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് '''തിരുവോണവിളക്ക്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എഴുന്നള്ളത്തിന് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം തൊഴാൻ വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടായിരിയ്ക്കും. === [[വൈശാഖം|വൈശാഖമാസം]] === [[മേടം|മേടമാസത്തിലെ]] [[അമാവാസി]] മുതലുള്ള ഒരുമാസക്കാലമാണ് ''വൈശാഖമാസം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. രാജ്യമൊട്ടുക്കും ആചരിച്ചുവരുന്ന ചാന്ദ്രകലണ്ടറിലെ രണ്ടാമത്തെ മാസമാണിത്. മഹാവിഷ്ണുഭജനത്തിനും ഭാഗവതപാരായണത്തിനും ഉത്തമമായി ഈ മാസം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ''മാധവമാസം'' എന്നും ഈ മാസം അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഭാഗവതസപ്താഹങ്ങളും മറ്റും നടക്കുന്ന സമയമാണിത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ സമയം അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന സമയങ്ങളിലൊന്നാണ് വൈശാഖപുണ്യകാലം. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മുഴുവൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭാഗവതപാരായണമുണ്ടാകും. 29 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വൈശാഖമാസക്കാലത്തെ നാല് സപ്താഹങ്ങളാക്കി തിരിച്ചാണ് ഭാഗവതപാരായണം നടക്കുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ നിരവധി ഭാഗവതാചാര്യന്മാർ ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം വക അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിലാണ് സപ്താഹം മുഴുവൻ നടക്കുന്നത്. ==== അക്ഷയതൃതീയ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[തൃതീയ]] ദിവസമാണ് [[അക്ഷയതൃതീയ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം ഏറ്റവും പുണ്യം നിറഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഈ ദിലസം ചെയ്യുന്ന സത്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം ക്ഷയിയ്ക്കില്ലെന്നാണ് വിശ്വാസം.'അക്ഷയതൃതീയ' എന്ന പേരുതന്നെ ഈ വിശ്വാസത്തിന് ഉപോദ്ബലകമാണ്. ചതുർയുഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായ സത്യയുഗം (കൃതയുഗം) തുടങ്ങിയത് അക്ഷയതൃതീയനാളിലാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ [[യുധിഷ്ഠിരൻ|യുധിഷ്ഠിരന്ന്]] സൂര്യഭഗവാൻ അക്ഷയപാത്രം നൽകിയ ദിവസമായും [[ഭഗീരഥൻ|ഭഗീരഥന്റെ]] തപസ്സിൽ സംപ്രീതയായി [[ഗംഗാനദി]] ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിവന്ന ദിവസമായും ഉപനയനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ഭിക്ഷ യാചിയ്ക്കാൻ ചെന്ന ശങ്കരാചാര്യർ അവിടത്തെ അന്തർജനത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]] ചൊല്ലിയ ദിവസമായുമെല്ലാം ഈ ദിവസം അറിയപ്പെടുന്നു. സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ ജ്യോതിഷപ്രകാരം ഉച്ചത്തിലെത്തുന്ന ഈ ദിവസം തന്നെയാണ് ബലരാമജയന്തിയായും ആചരിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ അക്ഷയതൃതീയ വൻ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അക്ഷയതൃതീയയോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കാഴ്ചശീവേലിയും രാത്രി കഴക്കാരുടെ വക വിശേഷാൽ ചുറ്റുവിളക്കുമുണ്ടാകും. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ പൂജിച്ച സ്വർണ്ണം, വെള്ളി ലോക്കറ്റുകളുടെ വിതരണമുണ്ടാകും. ഇവ വാങ്ങാൻ ആയിരങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ദേവസ്വം കീഴേടമായ നെന്മിനി ബലരാമക്ഷേത്രത്തിലും ഈ ദിവസം വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ബലരാമജയന്തി എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് അവിടെയും ആഘോഷം. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന അതേ ചടങ്ങുകളാണ് അക്ഷയതൃതീയനാളിൽ നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിലും നടക്കുന്നത്. അന്നത്തെ പ്രസാദ ഊട്ടിന് പിറനാൾ സദ്യയാണ് വിളമ്പുന്നത്. അന്നേദിവസം വൈകീട്ട് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. ജ്യേഷ്ഠനായ ബലരാമന്റെ പിറന്നാളാഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. അന്ന് രാത്രി വരെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകും. ==== മറ്റുള്ള വിശേഷങ്ങൾ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശി നരസിംഹജയന്തിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകളൊന്നുമുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും ഭാഗവതത്തിലെ നരസിംഹാവതാരഭാഗം വായിയ്ക്കുന്നത് വിശേഷമാണ്. വൈശാഖപുണ്യകാലത്തുതന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യജയന്തിയും [[ബുദ്ധപൂർണ്ണിമ]]യുമെല്ലാം വരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ ശങ്കരാചാര്യജയന്തി വിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇടവമാസത്തിലെ [[അമാവാസി]]നാളിലാണ് വൈശാഖമാസം സമാപിയ്ക്കുന്നത്. === മണ്ഡലകാലം === വൃശ്ചികമാസം ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങി ധനുമാസം പതിനൊന്നാം തീയതി വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന 41 ദിവസങ്ങളാണ് ''മണ്ഡലകാലം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായ ഈ കാലത്ത് കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതും ഈ കാലത്താണ്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലകാലത്ത് വിപുലമായ ചടങ്ങുകളാണ് നടത്തിവരുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം. നിരവധി ശബരിമല തീർത്ഥാടകരാണ് മണ്ഡലകാലത്ത് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അവർക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനുമെല്ലാം വിപുലമായ സൗകര്യങ്ങൾ ദേവസ്വം ഒരുക്കുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുള്ള അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. ഗുരുവായൂരപ്പസന്നിധിയിലെ കെട്ടുനിറ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മണ്ഡലകാലം തുടങ്ങുന്നതിനുമുന്നോടിയായി തുലാം 29, 30 ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലശുദ്ധി പതിവുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ശുദ്ധിക്രിയയാണിത്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളിലൊന്നായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി വരുന്നതും മണ്ഡലകാലത്താണ്. മണ്ഡലകാലത്ത് മൂന്നുനേരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും ചുറ്റുവിളക്കുകളും പതിവാണ്. അഞ്ച് ആനകളാണ് ഇത്തരം അവസരങ്ങളിൽ എഴുന്നള്ളുന്നത്. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുള്ള വാദ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം [[ഇടുതുടി]], [[വീരാണം]] തുടങ്ങിയ വിശേഷവാദ്യങ്ങളും ഈ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുണ്ടാകും. ഇവയിൽ ഇടുതുടി കാഴ്ചയിൽ [[തബല|തബലയോടും]] വീരാണം മൃദംഗത്തോടും സാമ്യമുള്ള വാദ്യങ്ങളാണ്. മണ്ഡലകാലം ഗുരുവായൂരപ്പന്നും വിശേഷപ്പെട്ടതാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭഗവാന് വേദമന്ത്രധാരയും പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകവും നടത്തുന്നത്. ഉഷഃശീവേലിയ്ക്കും പന്തീരടിപൂജയ്ക്കുമിടയിലാണ് ഋഗ്വേദമന്ത്രധാര നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ജലം കൊണ്ടാണ് അഭിഷേകം. ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[ശിവലിംഗം|ശിവലിംഗത്തിൽ]] ധാര നടത്തുമ്പോൾ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലൊരു വെള്ളിപ്പാത്രത്തിൽ ദർഭപ്പുല്ല് സൂക്ഷിച്ചശേഷം അതിൽ വെള്ളം നിറച്ച് വിഗ്രഹത്തിൽ വെള്ളം തുള്ളിയായി വീഴ്ത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രം ഓതിയ്ക്കന്മാർ കൂട്ടംകൂടിയിരുന്ന് വേദമന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലും. മണ്ഡലകാലത്ത് ഇതിനുശേഷമേ നവകാഭിഷേകം പതിവുള്ളൂ. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. പാൽ, നെയ്യ്, തൈര്, ചാണകം, ഗോമൂത്രം എന്നിവ നിശ്ചിത അളവിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു മിശ്രിതമാണ് പഞ്ചഗവ്യം. ഗോവിൽ (പശു) നിന്നെടുക്കുന്ന അഞ്ച് വസ്തുക്കൾ എന്നാണ് പഞ്ചഗവ്യം എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. ഔഷധവീര്യം കൂടിയ ശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹത്തിൽ ഔഷധവീര്യമുള്ള ദർഭപ്പുല്ലിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന തീർത്ഥജലവും പഞ്ചഗവ്യവും സർവ്വരോഗനിവാരകമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 40 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകത്തിനൊടുവിൽ മണ്ഡലകാലാവസാനദിവസമായ ധനു പതിനൊന്നിന് ഉച്ചപ്പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് ഭഗവാന് വിശേഷാൽ കളഭാഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഭഗവാന് കളഭം ചാർത്താറുണ്ടെങ്കിലും കളഭം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത് ധനു പതിന്നൊന്നിന് മാത്രമാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ വകയാണ് കളഭാഭിഷേകം. മറ്റുദിവസങ്ങളിലെ കളഭച്ചാർത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന കശ്മീർ കുങ്കുമപ്പൂവ്, മൈസൂർ ചന്ദനം, പച്ചക്കർപ്പൂരം എന്നിവ സാധാരണയിലും ഇരട്ടി അളവിൽ ചേർത്താണ് അഭിഷേകത്തിനുള്ള കളഭം തയ്യാറാക്കുന്നത്. കീഴ്ശാന്തിമാർ തയ്യാറാക്കുന്ന കളഭം, തുടർന്ന് ഒരു സ്വർണ്ണക്കലശത്തിലേയ്ക്ക് പകർന്നശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരികയും തന്ത്രി ഏറ്റുവാങ്ങുകയും അതിൽ വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് തന്ത്രി കലശം ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും മന്ത്രപുരഃസരം വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ തൊഴുത് ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. എന്തെങ്കിലും അശുദ്ധി സംഭവിച്ചില്ലെങ്കിൽ പിറ്റേന്നുള്ള നിർമ്മാല്യദർശനം വരെ ഭഗവാൻ കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കും. === ഇടത്തരികത്തുകാവ് താലപ്പൊലികൾ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷമാണ് ധനു, മകരം എന്നീ മാസങ്ങളിൽ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്ന രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ. അവയിൽ ആദ്യത്തേത് ''പിള്ളേര് താലപ്പൊലി'' എന്നും രണ്ടാമത്തേത് ''ദേവസ്വം താലപ്പൊലി'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവ യഥാക്രമം ഗുരുവായൂർ ദേശത്തെ ഭക്തരും ദേവസ്വവും നടത്തിപ്പോരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവയ്ക്ക് ഈ പേരുകൾ വന്നുചേർന്നത്. ഗുരുവായൂർ ദേശം സാമൂതിരിയുടെ അധീനതയിലായിരുന്ന കാലത്തുതന്നെ ഇവ നടന്നുവന്നിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടക്കുന്നത് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഉച്ചയ്ക്ക് പറയെടുപ്പും നടക്കുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. പറയെടുപ്പുസമയത്ത് വെളിച്ചപ്പാട് പുറത്തുവന്ന് മഞ്ഞളിൽ ആറാടി പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കുന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാഴ്ചയാണ്. രാവിലെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലിയും ഉച്ചയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടിയ പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിപ്പും ഭഗവതിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്കൊപ്പം ഭഗവാനും പങ്കെടുക്കും. തന്റെ സഹോദരിയായ ഭഗവതിയുടെ ആഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാനും കൂടെ വരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലം ക്ഷേത്രനട പതിവിലും ഒരു മണിക്കൂർ നേരത്തേ (പതിനൊന്നരയ്ക്ക്) അടയ്ക്കുന്നു. പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവതി തിരിച്ചെഴുന്നുള്ളുന്നത് ചെണ്ടമേളത്തോടെയാണ്. പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെല്ലാം നിർത്താതെ കതിനവെടിയുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങിനുശേഷമാണ് പറവെപ്പ് തുടങ്ങുന്നത്. നെല്ല്, അരി, അവിൽ, മലർ, ശർക്കര, പഴം, പൂക്കൾ, മഞ്ഞൾ, കുങ്കുമം തുടങ്ങിയ ദ്രവ്യങ്ങൾ ഭക്തരുടെ വഴിപാടായി 1001 പറകളിലായി നിറച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി വെളിച്ചപ്പാട് വാളും ചിലമ്പുമേന്തി പുറത്തുവരും. തുടർന്ന് അവയിലുള്ള ദ്രവ്യങ്ങൾ മുഴുവൻ വാരിവിതറി പൂക്കൾ മുഴുവൻ ദേഹത്തണിഞ്ഞുവന്ന് വെളിച്ചപ്പാട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കും. അതിനുശേഷം നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കുളപ്രദക്ഷിണവും അർദ്ധരാത്രി കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതോടെ താലപ്പൊലി പൂർത്തിയാകും. === നവരാത്രി === ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് നവരാത്രി. [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ പ്രഥമ ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസമാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള എല്ലാ ദേവീസന്നിധികളിലും ഈ ദിവസങ്ങൾ അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നവരാത്രിനാളുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കാറുണ്ട്. ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും വിശേഷാൽ അലങ്കാരം ദേവിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഓരോന്നും ഭക്തരുടെ വഴിപാടായാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് പൂജവെപ്പ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൂത്തമ്പലത്തിൽ നെറ്റിപ്പട്ടം, ആലവട്ടം, വെൺചാമരം തുടങ്ങിയവയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും സരസ്വതിയുടെയും ഗണപതിയുടെയും ചിത്രങ്ങളും പീഠത്തിൽ ഒരുക്കിവച്ചശേഷം അവയ്ക്കുമുമ്പിൽ പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും മറ്റും പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് ഗണപതിനടയ്ക്കുമുമ്പിലെ സരസ്വതി അറയിലാണ് പൂജവെപ്പ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് സ്ഥലപരിമിതി കാരണം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. മഹാനവമിദിവസം മുഴുവൻ അടച്ചുപൂജ. വിജയദശമിദിവസം രാവിലെ പൂജകഴിഞ്ഞ് പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. അന്നേദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിമാരാണ് വിദ്യാരംഭത്തിന് കാർമ്മികത്വം വഹിയ്ക്കുന്നത്. വർഷങ്ങൾ നീണ്ട പരിശീലനത്തിനുശേഷം പുതിയ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നതും അന്നേദിവസം തന്നെയാണ്. === ഉപദേവതകളുടെ കലശം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് [[മിഥുനം|മിഥുനമാസത്തിൽ]] നടത്തിവരുന്ന ഉപദേവതകളുടെ കലശം. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകളായ ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി എന്നിവർക്ക് ഉത്സവക്കാലത്ത് കലശം നടത്താറില്ല. അതിനുപകരമാണ് മിഥുനമാസത്തിലെ കലശം. ഉത്സവക്കാലത്ത് സാധാരണയായി നടത്തിവരുന്ന കലശത്തിനുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഇതിനും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ അയ്യപ്പന്നും, പിന്നീട് ഗണപതിയ്ക്കും, അവസാനം ഭഗവതിയ്ക്കുമാണ് കലശം നടത്തിവരുന്നത്. === നാരായണീയദിനം === മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരി നാരായണീയസ്തോത്രം രചിച്ച് ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചത് കൊല്ലവർഷം 763 വൃശ്ചികം 28-നാണ്. അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നാരായണീയദിനം ആചരിച്ചുവരുന്നത്. നാരായണീയദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഏഴുദിവസം നാരായണീയസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നു. ഭാഗവതസപ്താഹത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിലാണ് ഇതും നടത്തിവരുന്നത്. ക്ഷേത്രം അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിൽ വച്ചാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തുന്നത്. ദേശീയതലത്തിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്ന നാരായണീയ പണ്ഡിതന്മാർ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരാറുണ്ട്. === പൂന്താനദിനം === ഭക്തകവിയായിരുന്ന പൂന്താനം നമ്പൂതിരിയുടെ ജന്മദിനമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പൂന്താനദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കുംഭമാസത്തിലെ [[അശ്വതി]] നക്ഷത്രത്തിലാണ് പൂന്താനദിനം. '''കുംഭമാസത്തിലാകുന്നു നമ്മുടെ ജന്മനക്ഷത്രം അശ്വതിനാളെന്നും..''' എന്നുതുടങ്ങുന്ന ജ്ഞാനപ്പാനയിലെ വരികളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിന്റെ മൂലഹേതു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളില്ലെങ്കിലും ധാരാളം കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരാറുണ്ട്. ഈ ദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ജ്ഞാനപ്പാന പുരസ്കാരം നൽകുന്നത്. ആത്മീയരംഗത്തെ പ്രമുഖ വ്യക്തികൾക്കാണ് സാധാരണയായി ഈ പുരസ്കാരം നൽകിവരാറുള്ളത്. എന്നാൽ, ഇതിന് വിപരീതമായും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലപ്പുറം കീഴാറ്റൂരിലുള്ള പൂന്താനത്തിന്റെ ജന്മഗൃഹത്തിലും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് പരിപാടികൾ നടക്കാറുണ്ട്. === കൃഷ്ണഗീതിദിനം === കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ, തന്റെ മഹാകാവ്യമായ കൃഷ്ണഗീതി ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ച തുലാം 30 ആണ് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|title=ഗുരുവായൂരിൽ കൃഷ്‌ണഗീതി പാരായണം തുടങ്ങി|access-date=2021-01-03|language=en|archive-date=2021-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925180154/https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|url-status=dead}}</ref> ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ഒരാഴ്ച്ച കൃഷ്ണഗീതി പാരായണം നടത്തിവരുന്നു. == ഗുരുവായൂരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ == === മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് ഗുരുവായൂരിനടുത്തുള്ള മമ്മിയൂരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലൊന്നായ]] ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി കോഴിക്കോട്/[[പൊന്നാനി]] റൂട്ടിലാണ്. പാർവ്വതീസമേതനായ പരമശിവനാണ് ഇവിടത്തെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ, തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ മഹാവിഷ്ണുവും ക്ഷേത്രത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ പരമശിവനാണ് ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥാനത്ത് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവന്നും വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്താനായി ഭഗവാൻ തന്റെ വാസസ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞുകൊടുക്കുകയായിരുന്നുവെന്നും പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചശേഷം ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രത്തിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനത്തോടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്നുമാണ് ബാക്കി കഥ. അതിനാൽ, ഗുരുവായൂർ ദർശനം നടത്തുന്നവരെല്ലാവരും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലും ദർശനം നടത്തണമെന്നും എന്നാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ എന്നുമാണ് ചിട്ട. എന്നാൽ, അതിന് കഴിയാത്തവർ ഗുരുവായൂരിലെ ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് നോക്കിത്തൊഴുതാലും മതി എന്നും പറയാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശിവൻ, മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. പാർവ്വതീദേവിയെ തന്റെ ഇടത്തേ തുടയിലിരുത്തി ദർശനം നൽകുന്ന മഹാദേവനായാണ് സങ്കല്പം. ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രത്യേകം പ്രതിഷ്ഠയില്ല. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ ശ്രീകോവിലിന് പുറകിൽത്തന്നെ ചുവർച്ചിത്രരൂപത്തിൽ ദേവിയ്ക്ക് സാന്നിദ്ധ്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശ്രീകോവിൽ ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ് എന്നിവർക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ സന്നിധികളുണ്ട്. കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിദിവസം ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന [[ശിവരാത്രി|ശിവരാത്രിയാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും എഴുന്നള്ളിപ്പുകളും നടക്കും. ധനുമാസത്തിൽ [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിരയും]] പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. വിഷ്ണുസാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതിനാൽ അഷ്ടമിരോഹിണിയും ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷമാണ്. നിത്യേന മൂന്നുപൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ഇപ്പോൾ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. === അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം === കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രം, [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ]] [[അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക്]], [[അമ്പലപ്പുഴ തെക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തെക്ക്]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ നടുക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ''തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഗുരുവായൂർ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ, ഗോശാലകൃഷ്ണനായും പാർത്ഥസാരഥിയായും സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം അറുന്നൂറിലധികം വർഷം പഴക്കം പറയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഏക ബ്രാഹ്മണ രാജവംശമായിരുന്ന ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ പരദേവതാക്ഷേത്രമായിരുന്ന അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം, പ്രസ്തുത രാജവംശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഒരിയ്ക്കൽ, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവായിരുന്ന [[പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ|പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണനും]] കൂടി ഇപ്പോൾ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പുഴയിലൂടെ തോണിയിൽ പോകുമ്പോൾ എവിടെനിന്നോ കർണ്ണാനന്ദകരമായ വേണുനാദം അവർക്ക് കേൾക്കാനിടയാകുകയും, അത് ഭഗവാന്റേതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഇരുവരും ശബ്ദം കേട്ട ഭാഗത്തേയ്ക്ക് യാത്രചെയ്യുകയും ഒരു ആൽമരച്ചുവട്ടിൽ വച്ച് ഭഗവാനെ കാണാനിടയാകുകയും ചെയ്ത സംഭവത്തെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം നടത്തിയത്. ഈ ആൽമരം ഇപ്പോഴുമുണ്ട്. അതിന് വളരെയധികം മഹത്വം കല്പിച്ചുവരുന്നു. മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരിയും [[കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ|കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുമടക്കം]] നിരവധി മഹാത്മാക്കൾ ഈ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നവരാണ്. കേരളത്തിന്റെ ക്ലാസിക് കലകളിലൊന്നായ തുള്ളലിന്റെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനം എന്ന നിലയിലും ഈ ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശം തിരുവിതാംകൂർ കീഴടക്കിയപ്പോൾ ക്ഷേത്രം തിരുവിതാംകൂറിലായി. ഗുരുവായൂരപ്പന് അഭയം നൽകിയ ക്ഷേത്രം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ മലബാർ ആക്രമണകാലത്ത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹം ഇവിടെ കൊണ്ടുവരികയും, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിൽ പണിത് അവിടെ കുടിയിരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാം കാണാം. [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പാൽപ്പായസം]] ലോകപ്രസിദ്ധമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ക്ഷേത്രനിവേദ്യമായ അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം ഇവിടെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കാണ് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഒരു ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ്, ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[തലവടി]] സ്വദേശിയായ ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്നു കടം വാങ്ങിയ കാശ് തിരിച്ചടയ്ക്കാതെ വന്നതിനെത്തുടർന്ന് അതിനുപകരമായി തുടങ്ങിവച്ചതാണ് ഈ പാൽപ്പായസം എന്നാണ് കഥ. ആറുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന അതിവിദഗ്ധമായ നിർമ്മാണപ്രക്രിയയാണ് ഈ പാൽപ്പായസത്തിന്. ശുദ്ധമായ പശുവിൻപാലും മണിക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെള്ളവും കുട്ടനാടൻ പുഞ്ചനെല്ലിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന അരിയും പഞ്ചസാരയും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് തയ്യാറാക്കുന്നത്. ഇതിന് പൊൻനിറമാണെന്നതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. പാൽപ്പായസത്തിനായി പ്രത്യേകം തിടപ്പള്ളി ക്ഷേത്രത്തിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് വടക്കേ നടയിൽ ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ടുപറക്കുന്ന കാഴ്ച കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രധാനമൂർത്തിയായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. ഒരുകയ്യിൽ ചാട്ടയും മറുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊണ്ടാടുന്നത്. അതിൽ തന്നെ, ഉത്രാടം നാളിൽ നടക്കുന്ന ഒമ്പതാമുത്സവവും അന്നത്തെ നാടകശാലസദ്യയുമാണ് ഏറ്റവും വിശേഷം. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിമാർ പുതുമന, കടിയക്കോൽ നമ്പൂതിരിമാരാണ്. ഇപ്പോൾ [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ===[[തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]]=== എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] [[ചിറ്റൂർ (എറണാകുളം ജില്ല)|ചിറ്റൂർ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം. ഐതിഹ്യമാലയിൽ പരാമർശിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, എല്ലാ മാസവും മുടങ്ങാതെ ഗുരുവായൂരിൽ പോയിവന്നിരുന്ന, പരമഭക്തനായിരുന്ന ചേരാനല്ലൂർ രാമൻ കർത്താവിന് പ്രായാധിക്യം മൂലം ഗുരുവായൂർ ദർശനം അസാധ്യമായപ്പോൾ ഭഗവാൻ തന്നെ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം വരികയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുണ്ടായിരുന്ന ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്ത് കുടികൊള്ളുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ''തെക്കൻ ഗുരുവായൂർ'' എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്ണനായാണ് സങ്കല്പം. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ അഞ്ജനശിലയിലാണ് ഇവിടെയും വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ തനിപ്പകർപ്പായ, ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. അതേ സമയം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെങ്കിലും കംസവധം കഴിഞ്ഞ് രൗദ്രഭാവത്തിൽ നിൽക്കുന്ന കൃഷ്ണഭഗവാനാണ് പ്രതിഷ്ഠ എന്നും സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ഇവിടെ ഉത്സവത്തിന് ആനകളെ ഉപയോഗിയ്ക്കാറില്ല. ഗരുഡവാഹനത്തിലാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ ഇവിടെയും വടക്കുഭാഗത്ത് അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, കണ്ടങ്കുളങ്ങര ഭഗവതി, ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. മേടമാസത്തിൽ തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഈ പത്തുദിവസങ്ങളും വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, മണ്ഡലകാലത്തെ കളമെഴുത്തും പാട്ടും എന്നിവയും ക്ഷേത്രത്തിലെ ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ചേരാനല്ലൂർ കർത്താക്കന്മാരുടെ കുടുംബക്ഷേത്രമായ ഈ ക്ഷേത്രം, പക്ഷേ ഇപ്പോൾ [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ്. == കേരളത്തിന് പുറത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ == ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. ഇവയെല്ലാം പണികഴിപ്പിച്ചത് തദ്ദേശത്തെ മലയാളിസംഘടനകളാണ്. വിദേശങ്ങളിലെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാവിധികൾ തന്നെ പിന്തുടരുന്നവയാണ്. [[ഡെൽഹി]], [[മുംബൈ]], [[ചെന്നൈ]], [[ബെംഗളൂരു]], [[ഹൈദരാബാദ്]], [[കൊൽക്കത്ത]], [[അഹമ്മദാബാദ്]], [[ലണ്ടൻ]], [[ന്യൂയോർക്ക്]] ,ഹൂസ്റ്റൺ ,ഡാലസ്‌ , [[ദുബായ്]] തുടങ്ങി നിരവധി നഗരങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. === [[ഡൽഹി മയൂർ വിഹാർ ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം]] === ഡൽഹി നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കേ അതിരായ [[മയൂർ വിഹാർ|മയൂർ വിഹാറിൽ]], [[യമുന|യമുനാനദിയുടെ]] കരയിൽ നിന്ന് അല്പം കിഴക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം'''. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കിൽ (വടക്കുഭാഗത്ത്) സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഈ ക്ഷേത്രം ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1989-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിൽ പണികഴിപ്പിച്ചതും ഗുരുവായൂരിലെ അതേ പൂജാവിധികൾ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പിൻതുടരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[ഇടവം|ഇടവമാസത്തിലാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിയേറ്റുത്സവം നടക്കുന്നത്. എട്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവം, വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ നടത്തിപ്പോരുന്നു. കൂടാതെ അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ചോറ്റാനിക്കര മകം, ശിവരാത്രി, വിനായക ചതുർത്ഥി എന്നിവയും പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. === ചെന്നൈ മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === ചെന്നൈ നഗരത്തിന്റെ തിരക്കേറിയ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[നുങ്കമ്പാക്കം|നുങ്കമ്പാക്കത്തിനടുത്ത്]] മഹാലിംഗപുരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം.''' കേരളത്തിനുപുറത്ത് ആദ്യമായി പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട കേരളീയക്ഷേത്രമാണിത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1974-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. എല്ലാ വർഷവും ശബരിമല ദർശനം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്ന ചില മലയാളികൾക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനും സൗകര്യമൊരുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന് കാരണം. [[കാണിപ്പയ്യൂർ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തയ്യാറാക്കിയ രൂപകല്പനയനുസരിച്ചാണ് ക്ഷേത്രം പണിതത്. ആദ്യം അയ്യപ്പക്ഷേത്രം മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന ഇവിടെ 1989-ലാണ് ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ഇപ്പോൾ ഇരുമൂർത്തികൾക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ, [[മാളികപ്പുറത്തമ്മ]], [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], നാഗദൈവങ്ങൾ, ഗരുഡൻ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ധനുമാസത്തിൽ അയ്യപ്പന്റെയും ഇടവമാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും നടകളിൽ നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പഭക്തസഭ എന്ന സംഘടനയാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. === മുംബൈ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === മുംബൈ നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[മട്ടുംഗ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് ശ്രീ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കൂടാതെ ശ്രീരാമനെയും തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. തമിഴ് ശൈലിയിൽ തീർത്ത, നിരവധി ദേവതാരൂപങ്ങളോടുകൂടിയ ഗോപുരമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ, പ്രധാന ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist-lr}} {{notelist}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപഭേദങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]] hgpfo3ntedcptm1ibq1c71kfs9aea18 4675371 4675370 2026-10-12T02:45:38Z ~2026-54229-00 223966 /* */ 4675371 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}}{{Infobox deity<!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--> | type = Hindu | image = Guruvayurappan.jpg | name = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | Sanskrit_transliteration = Guruvāyūrappan | script_name = [[മലയാളം]] | script = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | affiliation = [[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിനാരായണൻ]](മഹാവിഷ്‌ണു)/[[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] | god_of = [[മഹാവിഷ്ണു|ആദിനാരായണൻ]]/[[മഹാവിഷ്ണു]] | abode = [[വൈകുണ്ഠം]], [[ഗുരുവായൂർ]] | mantra = ഓം നമോ നാരായണായ <br/> ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ <br/> ഓം ശ്രീകൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ നമഃ | weapon= [[സുദർശന ചക്രം]], [[പാഞ്ചജന്യം]], [[കൗമോദകി]] ([[ഗദ]]), [[താമര]] | consort = [[ലക്ഷ്മി]] | mount = [[ഗരുഡൻ]] | planet = [[ഭൂമി]] }} [[തെക്കേ ഇന്ത്യ|തെക്കേ ഇന്ത്യയിൽ]], പ്രധാനമായും [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ഭഗവാൻ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] ഒരു രൂപഭേദമാണ് '''ഗുരുവായൂരപ്പൻ'''. പ്രസിദ്ധമായ [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തി എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ രൂപത്തെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ എന്ന് വിളിച്ചുപോരുന്നത്. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാര സമയത്ത് ദേവകിയ്ക്കും വസുദേവർക്കും മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട രൂപമാണിത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ തന്നെ രൂപഭാവങ്ങൾ കൊണ്ടും പൂജാരീതികൾ കൊണ്ടും മഹാവിഷ്‌ണുവാണെങ്കിലും , ഗുരുവായൂരപ്പൻ [[ദശാവതാരം|ദശാവതാരങ്ങളിൽ]] ഒന്നായ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണനാണ്]]. ഐതിഹ്യപരമായും ചരിത്രപരമായും ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ള ദൈവത്തിന്, ഇപ്പോൾ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും]] പുറത്തുമായി നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഇവയിലധികവും മലയാളികളുടെ കുടിയേറ്റത്തെത്തുടർന്നാണ് രൂപം കൊള്ളുന്നത്. == പ്രതിഷ്ഠ == ശിശുരൂപിയായ ചതുർഭുജമൂർത്തിയാണ് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ''''പാതാളാഞ്ജനം'''' എന്ന അപൂർവ്വയിനം ശിലയിൽ തീർത്ത അതിമനോഹരമായ വിഗ്രഹത്തിന് ഏകദേശം നാലടി ഉയരമുണ്ട്. നാലു കൈകൾ ഉള്ള വിഗ്രഹത്തിൻ്റെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[സുദർശനചക്രം|സുദർശനചക്രവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[പാഞ്ചജന്യം|പാഞ്ചജന്യം]] എന്ന [[ശംഖ്|ശംഖും]] മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]]യും മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ തലകീഴായി [[കൗമോദകി]] എന്ന [[ഗദ]]യും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ വിഷ്ണുവിഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ളതാണ് ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹവും. ഭഗവാൻ്റെ കയ്യിലെ ശംഖ് പ്രണവ നാദമായ ഓംകാരത്തേയും ചക്രം കാലചക്രത്തേയും ഗദ മനുഷ്യൻ്റെ അഹങ്കാരത്തെ തകർക്കുന്ന ആത്മശക്തിയേയും താമര നിർമ്മലമായ മനസ്സിനേയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഈ വിഗ്രഹത്തിന് പന്ത്രണ്ട് ഭാവങ്ങളുണ്ട്. ഓരോന്നിനും പ്രത്യേകം ദർശന ഫലങ്ങളുണ്ട് തന്ത്രശാസ്ത്രപ്രകാരം, വിഷ്ണുവിഗ്രഹത്തിന് 24 രൂപഭേദങ്ങളുണ്ട്. കാഴ്ചയിൽ ഈ 24 പേരും ഒരേപോലെ തോന്നുമെങ്കിലും രൂപഭേദങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ശംഖചക്രഗദാപത്മങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന കൈകൾക്ക് വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകും. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[ചക്രം]], പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ശംഖ്]], മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ഗദ]], മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]] എന്നിങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്ന വിഷ്ണു വിഗ്രഹരൂപത്തിന് '''ജനാർദ്ദനൻ''' എന്നാണ് പേര്. ഗുരുവായൂരടക്കം കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം വൈഷ്ണവ ദേവാലയങ്ങളിലും ഈ രൂപത്തിലാണ് വിഗ്രഹമുള്ളത്. പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത മൂലവിഗ്രഹം കൂടാതെ വേറെയും രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഗുരുവായൂർ ശ്രീലകത്തുണ്ട്. അവയിൽ വലതുവശത്തുള്ളത് പഞ്ചലോഹത്തിൽ തീർത്ത ആറാട്ടുതിടമ്പും ഇടതുവശത്തുള്ളത് സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ശീവേലിത്തിടമ്പുമാണ്. ആദ്യത്തെ വിഗ്രഹം, ഇന്നത്തെ [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]യിൽ പെട്ട [[മാന്നാർ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട, അല്പം രൗദ്രഭാവ ത്തോടുകൂടിയ മഹാവിഷ്ണു രൂപമാണ്. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമേ ഇത് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാറുള്ളൂ. രണ്ടാമത്തെ വിഗ്രഹം, മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന തിടമ്പിന് കേടുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1975-ൽ പണികഴിപ്പിച്ചതാണ്. [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] സ്വദേശിയായിരുന്ന വേലപ്പൻ ആചാരിയും പുത്രനായ കുട്ടൻ ആചാരിയും ചേർന്നാണ് ഈ തിടമ്പ് പണികഴിപ്പിച്ചത്. നിത്യശീവേലിയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് ഈ വിഗ്രഹമാണ്. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ഹൈന്ദവ ഭവനങ്ങളിലും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചിത്രങ്ങൾ കാണാം. അവയിലധികവും ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ തന്നെയാണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതെങ്കിലും അപൂർവ്വം ചിലതിൽ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിലും വരച്ചുകാട്ടാറുണ്ട്. ഈ രൂപത്തിലുള്ള ചിത്രങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ, ചുവന്ന പട്ടുകോണകം ചാർത്തി വലതുകയ്യിൽ [[വെണ്ണ]]യും ഇടതുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലും പിടിച്ച രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉഷഃപൂജ സമയത്തെ ദർശനരൂപമാണിത്. ഭഗവാന് ചാർത്തിയ കോണകം, ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകാറുണ്ട്. ഉഷഃപൂജയ്ക്കുള്ള ഈ രൂപം കൂടാതെ പന്തീരടിപൂജയ്ക്കും ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമായി വേറെയും രണ്ട് അലങ്കാരങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ, ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം ഓരോ ദിവസവും ഓരോ രൂപത്തിലാണ്. സാധാരണയായി ശ്രീകൃഷ്ണരൂപങ്ങളിൽ, അവയിൽത്തന്നെ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപങ്ങളിൽ തന്നെയാണ് അലങ്കാരമുണ്ടാകാറുള്ളതെങ്കിലും ചില പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റുള്ള അവതാരങ്ങളായും അത്യപൂർവ്വമായി മറ്റുള്ള വൈഷ്ണവക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തികളായും ഗുരുവായൂരപ്പനെ അലങ്കരിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ, യഥാരൂപത്തിൽ തന്നെ ഭഗവാനെ അലങ്കരിച്ചുവരാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം അതിവിശേഷമാണ്. === ഉച്ചപ്പൂജ അലങ്കാരവർണ്ണന === 2020 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞുള്ള കളഭച്ചാർത്തിന്റെ വിശദമായ ഒരു വർണ്ണന ആരംഭിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിയും ദീർഘകാലമായി ഉച്ചപ്പൂജ തൊഴുതുവരുന്ന വ്യക്തിയുമായ തിരുവാലൂർ ശ്രീകുമാരൻ നമ്പൂതിരിയാണ് ഇത് തുടങ്ങിയത്. [[അർബുദം]] ബാധിച്ച് ചികിത്സയിലായിരുന്ന സുധ എന്ന സ്ത്രീയ്ക്ക് കേൾക്കാനായി തുടങ്ങിയ ഈ ശ്രമം, പിന്നീട് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ വൻ ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റുകയായിരുന്നു. [[കോവിഡ്-19 മഹാമാരി]] മൂലം ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിയ്ക്കാതിരുന്ന ഭക്തർ, തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ഒരു അനുഗ്രഹമായി ഇതിനെ കാണുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് വിവിധ യൂട്യൂബ് ചാനലുകളിൽ ലഭ്യമായിരുന്ന അലങ്കാരവർണ്ണന, 2021 ഒക്ടോബർ 28-ന് പൂർണ്ണമായും ദേവസ്വത്തിന് കീഴിലായി. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഐതിഹ്യകഥകൾ == ഗുരുവായൂരപ്പനുമായും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായും ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി ഐതിഹ്യകഥകളുണ്ട്. അവയിൽ പലതും ഇന്നും പ്രസിദ്ധമാണ്. അത്തരത്തിലുള്ള ചില കഥകളാണ് ഇവിടെ ചേർക്കുന്നത്. === ക്ഷേത്രോല്പത്തിയും ജനമേജയന്റെ കുഷ്ഠരോഗവും === [[നാരദപുരാണം|ശ്രീ നാരദപുരാണത്തിലേതെന്ന്]] ചിലർ പറയുന്നതും, എന്നാൽ അതിൽ ഇല്ലാത്തതുമായ '''ഗുരുപവനപുര മാഹാത്മ്യത്തിലാണ്''' ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകഥ വിവരിക്കുന്നത്. [[കുരുവംശം|കുരുവംശത്തിലെ]] പിന്മുറക്കാരനും, [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനന്റെ]] പൗത്രനും [[അഭിമന്യു]]വിന്റെ പുത്രനുമായ [[പരീക്ഷിത്ത്]], ശമീകമഹർഷിയുടെ പുത്രനായ ശൃംഗിയുടെ ശാപം മൂലം ഉഗ്രസർപ്പമായ [[തക്ഷകൻ|തക്ഷകന്റെ]] കടിയേറ്റ് അപമൃത്യു വരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനായ [[ജനമേജയൻ]], തന്റെ പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് കാരണക്കാരനായ തക്ഷകനെയും അവന്റെ വംശത്തെയും ഒന്നാകെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യാൻ '''[[സർപ്പസത്രയാഗം|സർപ്പസത്രം]]''' എന്ന മഹായാഗം നടത്തി. നിരപരാധികളായ അസംഖ്യം സർപ്പങ്ങൾ യാഗാഗ്നിയിൽ ചത്തൊടുങ്ങി. എന്നാൽ, [[അമൃത്]] കുടിച്ചവനായതിനാൽ, തക്ഷകൻ മാത്രം ചത്തില്ല. ഇതെത്തുടർന്ന്, ജനമേജയനെ ഉഗ്രമായ സർപ്പശാപം പിടികൂടുകയും അദ്ദേഹം [[കുഷ്ഠം|കുഷ്ഠരോഗ ബാധിതനാകുകയും]] ചെയ്തു. രോഗ വിമുക്തിയ്ക്കായി ഒരുപാട് വഴികൾ നോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഇതോടെ ജീവിതാശ നശിച്ചുപോയ ജനമേജയനെ കാണാൻ ഒരു ദിവസം [[ആത്രേയൻ|ആത്രേയമഹർഷി]] വരികയും രോഗവിമുക്തിയ്ക്കായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഭജിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ആ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം ജനമേജയന് പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. ആ കഥ ഇങ്ങനെ: പദ്മകല്പത്തിന്റെ ആദിയിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്]] സൃഷ്ടികർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരി ക്കുമ്പോൾ മഹാവിഷ്ണു അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി. തനിക്കും തന്റെ സൃഷ്ടികൾക്കും കർമ്മബന്ധം കൂടാതെ മുക്തി നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം കാട്ടണമെന്ന് [[ബ്രഹ്മാവ്]] അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ, [[ബിസ്മത്ത്|പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ]] തൻ്റെ ഒരു വിഗ്രഹം സൃഷ്ടിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. വരാഹകല്പം വരെ വിഗ്രഹം ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, പിന്നീട് സന്താന ഭാഗ്യത്തിനായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഭജിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന സുതപസ്സ് എന്ന പ്രജാപതിയ്ക്കും, പത്നിയായ പ്രശ്നിയ്ക്കും വിഗ്രഹം കൈമാറി. വിഗ്രഹം കിട്ടിയശേഷം പൂർവ്വാധികം ഭക്തിയോടെ ഭജനം തുടർന്ന അവർക്ക് മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭഗവാൻ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ താൻ തന്നെ പുത്രനായി അവതരിയ്ക്കാമെന്ന് വാക്കുനൽകുകയും, ആ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിലും ഈ വിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടാകുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zy4-AAAAIAAJ&pg=PA30&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CDkQuwUwAg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=Krsna | publisher=Taylor & Francis | author=A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda | pages=30 |accessdate=24 June 2013}}</ref> അതനുസരിച്ച് [[സത്യയുഗം|സത്യയുഗത്തിലെ]] ആദ്യജന്മത്തിൽ ഭഗവാൻ, സുതപസ്സിന്റെയും പൃശ്നിയുടെയും പുത്രനായി '''പൃശ്നിഗർഭൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പൃശ്നിഗർഭൻ [[ബ്രഹ്മചര്യം|ബ്രഹ്മചര്യത്തിന്റെ]] പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിയ്ക്കുകയും ഭക്തനായ [[ധ്രുവൻ|ധ്രുവനുവേണ്ടി]] പുതിയൊരു ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. [[ത്രേതായുഗം|ത്രേതായുഗത്തിലെ]] അടുത്ത ജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ്, [[കശ്യപൻ|കശ്യപനായും]] പൃശ്നി [[അദിതി]]യായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരുടെ പുത്രനായി '''[[വാമനൻ]]''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പിന്നീട്, [[ദ്വാപരയുഗം|ദ്വാപരയുഗത്തിലെ]] അവസാനജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ് വസുദേവരായും പൃശ്നി ദേവകിയായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ വീണ്ടും അവരുടെ എട്ടാമത്തെ പുത്രനായി ''' കൃഷ്‌ണൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. ഈ മൂന്നുജന്മങ്ങളിലും അവർക്ക് ഭഗവദ്നിർമ്മിതമായ ദിവ്യവിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടായി.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zLkrkjn1Yv0C&pg=PA238&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CEwQuwUwBg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=The Concise Śrīmad Bhāgavataṁ | publisher=SUNY Press | author=Swami Venkatesananda | year=1989 | pages=238 | isbn=1438422830 |accessdate=24 June 2013}}</ref> മാതാപിതാക്കൾ നിത്യപൂജ നടത്തിവന്നിരുന്ന ഈ വിഗ്രഹം, അവരുടെ കാലശേഷം ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ കയ്യിൽ തന്നെയെത്തി. തന്റെ വാസസ്ഥാനമായ [[ദ്വാരക|ദ്വാരകയിൽ]] ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയുകയും വിഗ്രഹം അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, എന്നും രാവിലെ പത്നിമാരായ [[രുക്മിണി]]-[[സത്യഭാമ]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി പൂജ നടത്തുമായിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ഭഗവാന് [[വൈകുണ്ഠം|വൈകുണ്ഠത്തിലേയ്ക്ക്]] മടങ്ങാൻ സമയമായി. സ്വർഗ്ഗാരോഹണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, തന്റെ സുഹൃത്തും ശിഷ്യനും ഭക്തനുമായ [[ഉദ്ധവൻ|ഉദ്ധവരോട്]] ഭഗവാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഉദ്ധവരേ, ഇന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടാകും. ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ച ദ്വാരക അതിൽ പൂർണ്ണമായും നശിച്ചു പോകും. എന്നാൽ, മൂന്ന് ജന്മങ്ങളിൽ ഞാനും എന്റെ മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച ദിവ്യവിഗ്രഹം നശിക്കാൻ ഉള്ളതല്ല. ആ പുണ്യവിഗ്രഹം എടുത്ത് ഉചിതമായ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ദേവഗുരുവായ [[ബൃഹസ്പതി|ബൃഹസ്പതിയോട്]] പറയുക. ആ പുണ്യകർമ്മത്തിന് ശേഷം [[ബദരിനാഥ്|ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക്]] പോയി തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച് എന്നെ പ്രാപിക്കൂ. അധർമ്മം നിറയുന്ന [[കലിയുഗം|കലിയുഗത്തിൽ]], ഭക്തജനങ്ങളെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഞാൻ ആ വിഗ്രഹത്തിൽ കുടികൊള്ളും.}} ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടായി. ദേവശില്പിയായ [[വിശ്വകർമ്മാവ്]] നിർമ്മിച്ച ദ്വാരക, അതിൽ പൂർണ്ണമായും മുങ്ങി. തപസ്സിനായി പോകുന്നതിനുമുമ്പ് ഉദ്ധവർ ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ട് കാര്യം പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം എത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും ദ്വാരക സമുദ്രത്തിനടിയിലായി. മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ ഭഗവാനും മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച പരമപവിത്രമായ വിഷ്ണുവിഗ്രഹം, മഹാപ്രളയത്തെ അതിജീവിച്ച് കടലിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു! പക്ഷേ, പ്രളയജലം കാരണം അദ്ദേഹത്തിന് വിഗ്രഹത്തിനടുത്തു വരെ പോകാനായില്ല. ബൃഹസ്പതി, തന്റെ ശിഷ്യനായ [[വായു|വായുദേവനെ]] വിളിച്ചുവരുത്തുകയും, വായുദേവൻ, സമുദ്രദേവനായ [[വരുണൻ|വരുണന്റെ]] സഹായത്തോടെ വിഗ്രഹം തന്റെ ഗുരുവിൻ്റെ അടുത്ത് എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. വിഗ്രഹവുമായി പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോഴാണ് അടുത്ത പ്രശ്നം വന്നത്: എവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണം? ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ആകാശ മാർഗ്ഗം സഞ്ചരിക്കവെ ഭാർഗ്ഗവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, കടലിൽ നിന്ന് വളരെ അടുത്തായി അതിവിശാലമായ ഒരു തടാകം അവർ കണ്ടു. നിർമ്മലമായ ജലത്തോടുകൂടിയ ആ തടാകത്തിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് താമരപ്പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷികൾ കളകൂജനം പൊഴിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. മൃഗങ്ങൾ അങ്ങിങ്ങായി സ്വൈരവിഹാരം നടത്തുന്നു. ആ പ്രദേശത്തിനാകെ ഒരു ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് അവർക്ക് തോന്നി. ലോകത്തിൻ്റെ മാതാപിതാക്കളായ [[ശിവൻ|ശിവഭഗവാനും]] [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീദേവിയും]] അവിടെ ആനന്ദ താണ്ഡവമാടുന്നത് കണ്ട ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും താഴെയിറങ്ങി ശിവപാർവ്വതിമാരെ വന്ദിച്ചു. താൻ ദേവഗുരുവിൻ്റെ ആഗമനം പ്രതീക്ഷിച്ച് ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്ന് ശിവഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. തുടർന്ന്, ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹം ബൃഹസ്പതിയ്ക്ക് വിവരിച്ചു കൊടുത്തു: {{cquote|ബൃഹസ്പതേ, വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ ഈ ദിവ്യവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ഏറ്റവും ഉചിതമായ സ്ഥലം ഈ ഭാർഗ്ഗവക്ഷേത്രം തന്നെയാണ്. [[പ്രാചീനബർഹിസ്സ്]] എന്ന രാജാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ '''പ്രചേതസ്സുകൾ''' എന്ന യോഗിവര്യന്മാർ പ്രജാപതി സ്ഥാനം നേടാൻ കഠിന തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചതും അവർക്ക് ഞാൻ '''[[രുദ്രഗീതം]]''' ഉപദേശിച്ചു കൊടുത്തതും ഇവിടെവച്ചാണ്. <ref>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-07-09 |archive-date=2010-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100125035449/http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |url-status=dead }}</ref>{{better source|date=April 2017}}ബൃഹസ്പതേ, ഗുരുവായ അങ്ങും വായുദേവനും ചേർന്ന് വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്തുന്ന ഈ പുണ്യസ്ഥലം, ഇനി '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നറിയപ്പെടും. കലിയുഗത്തിലെ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ ഭക്തർ ഇവിടെ വന്ന് ഭജിയ്ക്കും.}} ഇത്രയും കേട്ടതോടെ ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവനും സന്തോഷമായി. ബൃഹസ്പതി, ഉടനെ ദേവശില്പിയായ വിശ്വകർമ്മാവിനെ വിളിച്ചുവരുത്തി. സ്ഥലമാകെ നോക്കിക്കണ്ട വിശ്വകർമ്മാവ്, അവിടെ എല്ലാ വാസ്തുശാസ്ത്ര നിബന്ധനകളുമനുസരിച്ച് മനോഹരമായ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിതു. വിഷ്ണുഭഗവാനാൽ നിർമ്മിച്ചതും അവതാരമായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ പൂജിച്ചതുമായ ആ പുണ്യവിഗ്രഹം, ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ചേർന്ന് എല്ലാ ആചാരവിധികളോടുകൂടി അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ശിവഭഗവാൻ വിഗ്രഹത്തിന് ആദ്യപൂജ നടത്തി. പാർവ്വതീദേവി നിവേദ്യമുണ്ടാക്കി സമർപ്പിച്ചു. [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രാദിദേവകൾ]] പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി. [[തുംബുരു]]-[[നാരദൻ|നാരദമഹർഷിമാരും]] [[യക്ഷന്മാർ|യക്ഷ]]-[[കിന്നരർ|കിന്നര]]-[[ഗന്ധർവ്വൻ|ഗന്ധർവ്വാദികളും]] സ്തുതിഗീതങ്ങൾ പാടി. ഗുരുവും വായുവും ഒരുമിച്ച് ഭഗവദ്വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച പുണ്യഭൂമിയ്ക്ക് '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നും അവർ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഭഗവാന് 'ഗുരുവായൂരപ്പൻ' എന്നും പേരുകൾ വന്നു. ഈ മംഗളമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാർ, ''രുദ്രതീർത്ഥം'' എന്നുപേരുള്ള വലിയ തടാകത്തിന്റെ മറുകരയിലുള്ള മമ്മിയൂരിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനഭാവത്തിൽ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചു. അവിടെയും തൊഴുതാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ. വൈകുണ്ഠത്തിലെ പോലെ ഇവിടെയും ഭഗവാൻ പൂർണ്ണ ചൈതന്യത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ ഇവിടം ''ഭൂലോക വൈകുണ്ഠം'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇത്രയും കേട്ടപ്പോൾ [[ജനമേജയൻ]] കുടുംബസമേതം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഒരു വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം അവിടെ ഭജനമിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|മമ്മിയൂരിലെ ശിവക്ഷേത്രത്തിലും]] ദർശനം നടത്തി. ഓരോ ദിവസം ചെല്ലുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടു വരികയും ഒരു വർഷം തികയുന്നതിന്റെ തലേന്ന് രാത്രി അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവദ് ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ രോഗം പൂർണ്ണമായും ഭേദമാകുകയും ചെയ്തു. നാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, പിന്നീട് അരോഗദൃഢഗാത്രനായി ഒരുപാടുകാലം ജീവിച്ചു. === പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റെ കഥ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്ന മറ്റൊരു കഥയാണ് ഒരു [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റേത്]]. ഈ രാജാവ്, ഒരു ദിവസം തന്റെ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധനായ ജ്യോത്സ്യരെ വരുത്തുകയും അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ ജാതകം കാണിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. രാജാവിന്റെ ജാതകം പരിശോധിച്ച ജ്യോത്സ്യർ അദ്ദേഹം ഏഴ് ദിവസങ്ങൾക്കകം പാമ്പുകടിയേറ്റ് മരിയ്ക്കും എന്ന് വിധിയെഴുതി. ഇതറിഞ്ഞ് കുപിതനായ രാജാവ് ജ്യോത്സ്യരെ ജയിലിലടയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും മന്ത്രിമാർ അദ്ദേഹത്തെ തടഞ്ഞു. തുടർന്ന്, അപമൃത്യുവടയാനാണോ തന്റെ വിധി എന്നാലോചിച്ച് രാജാവ് ചിന്താധീനനായി ഇരിയ്ക്കേ സദസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു [[നമ്പൂതിരി]] പാപപരിഹാരത്തിന് ഗുരുവായൂരിൽ പോകണമെന്നും അവിടെ വച്ച് മരിച്ചാൽത്തന്നെയും മോക്ഷം കിട്ടുമെന്നും നിർദ്ദേശിച്ചു. അതനുസരിച്ച് രാജാവും കുടുംബാംഗങ്ങളും നമ്പൂതിരിയും ജ്യോത്സ്യരും ഒരുമിച്ച് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ രാജാവ്, തന്റെ മരണം പ്രവചിച്ച ദിവസം വരെയും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അതനുസരിച്ചുള്ള എല്ലാ ചിട്ടകളും അദ്ദേഹം പാലിച്ചുപോന്നു. ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. നാളെയാണ്, തൻ്റെ മരണമെത്തുന്ന ദിവസം! ഗുരുവായൂരപ്പനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച് അദ്ദേഹം ഉറങ്ങാൻ കിടന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ഉണർന്നുനോക്കിയ രാജാവ്, താൻ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നതായി കണ്ട് അമ്പരന്നു. ഒരേസമയം സന്തോഷവും കോപവും തോന്നിയ രാജാവ്, ജ്യോത്സ്യരുടെ അടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തെ ശാസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തലേന്നുരാത്രി താൻ ഒരു പാമ്പിനെ കണ്ടതുപോലുമില്ല എന്നായിരുന്നു രാജാവിന്റെ വാദം. അപ്പോൾ ജ്യോത്സ്യർ രാജാവിന്റെ കാലിലേയ്ക്ക് നോക്കുകയും അവിടെയുള്ള ഒരു പാട് കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അത് പാമ്പുകടിച്ച പാടായിരുന്നു! ഭഗവദ്കാരുണ്യം കൊണ്ടുമാത്രമാണ് താൻ രക്ഷപ്പെട്ടതെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ രാജാവ്, അപ്പോൾ ജീർണ്ണാവസ്ഥയിലായിരുന്ന ക്ഷേത്രം പുനരുദ്ധരിയ്ക്കുന്നതിന് നിർദ്ദേശം നൽകി. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ക്ഷേത്രം, സ്വർണ്ണം കൊണ്ടും വെള്ളി കൊണ്ടും രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടും പുതുക്കിപ്പണിയുകയും ശ്രീകോവിലിന്റെ ചുമരുകളിൽ മനോഹര ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുചേർക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം, ശിഷ്ടകാലം തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായി ജീവിച്ചുപോന്നു.<ref name='G3'>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-06-22 |archive-date=2009-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628214507/http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |url-status=dead }}</ref> === ശങ്കരാചാര്യരുടെ വീഴ്ച === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ സവിശേഷ പ്രാധാന്യത്തോടെ പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുള്ളതാണ് [[അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായ [[ശങ്കരാചാര്യർ]]ക്ക് സംഭവിച്ച വീഴ്ച. ഒരു [[ഏകാദശി]]നാളിലാണ് ആ സംഭവം നടന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ആ കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരുപാട് യോഗസിദ്ധികൾ സ്വന്തമായി ഉണ്ടായിരുന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ആകാശമാർഗ്ഗം സഞ്ചരിയ്ക്കാനുള്ള കഴിവുമുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം അത്തരത്തിൽ [[കാലടി]]യിൽ നിന്ന് [[ശൃംഗേരി]]യിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊണ്ടിരുന്ന സമയത്താണ് അത് സംഭവിച്ചത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിലൂടെയായിരുന്നു യാത്ര. ആകാശത്തുനിന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ ക്ഷേത്രം കണ്ടെങ്കിലും അവിടെയിറങ്ങാനോ ഭഗവാനെ തൊഴാനോ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചില്ല. ശ്രീകോവിലിന്റെ മുകളിലുള്ള ഭാഗം പിന്നിട്ട ഉടനെ ശങ്കരാചാര്യർ ഒറ്റ വീഴ്ച! അദ്ദേഹം നേരെ ചെന്നുവീണത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയിലാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ അപ്പോൾ ശീവേലി നടക്കുകയായിരുന്നു. ശീവേലി വടക്കേ നടയിലെത്തിയപ്പോൾ എഴുന്നള്ളിപ്പിന്റെ നേരെ മുന്നിൽ വച്ചാണ് ശങ്കരാചാര്യർ ചെന്നുവീണത്. ആളുകൾ പരിഭ്രാന്തരായി ഓടിക്കൂടി. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ബോധമുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, ശരീരത്തിലെവിടെയും പരുക്കുകളും കണ്ടില്ല. ശാന്തിക്കാർ വന്ന് പുണ്യതീർത്ഥം മുഖത്ത് തെളിച്ചതും ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ശങ്കരാചാര്യർ, ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നടയിൽ പോയി സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിയ്ക്കുകയും സമസ്താപരാധം ഏറ്റുപറയുകയും ചെയ്തു. കുറച്ചുദിവസം കൂടി ക്ഷേത്രത്തിൽ തങ്ങിയ അദ്ദേഹം, ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജകളും ചടങ്ങുകളും പുനഃക്രമീകരിയ്ക്കുകയും, ഗുരുവായൂരപ്പനെ സ്തുതിച്ച് ''ഗോവിന്ദാഷ്ടകം'' എന്ന കൃതി രചിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള [[ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം|പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതും അദ്ദേഹമാണ്. === നെന്മിനി ഉണ്ണി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് നെന്മിനി മന. ഈ കുടുംബത്തിൽ പെട്ടവർ ഇന്നും ഗുരുവായൂരിലുണ്ട്. ഈ കുടുംബത്തിന്റെ വകയായി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ ഒരു ലോഡ്ജും ഹോട്ടലുമടക്കമുള്ള സൗകര്യങ്ങളുണ്ട്. എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി]]യോടനുബന്ധിച്ചുള്ള [[സപ്തമി]] വിളക്ക് സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത് ഈ കുടുംബമാണ്. ഇവിടത്തെ പൂർവ്വികനായിരുന്ന ഒരു ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ കാണിയ്ക്കുന്നത്. നെന്മിനി മനയിലെ അച്ഛൻ നമ്പൂതിരി ആയിരുന്നു ഒരിയ്ക്കൽ ഗുരുവായൂരിലെ മേൽശാന്തി. ഒരു ദിവസം, അദ്ദേഹത്തിന് അത്യാവശ്യമായി ഒരു സ്ഥലം വരെ പോകേണ്ടിവന്നു. സഹായിയായ കീഴ്ശാന്തിയും അന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഭഗവാന്റെ പൂജ മുടങ്ങുമല്ലോ എന്നാലോചിച്ച് വിഷമിച്ച മേൽശാന്തി, ഒടുവിൽ തന്റെ മകനായ ഉണ്ണിയെ പൂജയേല്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. പോകും മുമ്പ് മേൽശാന്തി, ഉണ്ണിയ്ക്ക് പൂജാവിധികളെല്ലാം പറഞ്ഞു കൊടുത്തു. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് കയറിയ ഉണ്ണി, മലരുനിവേദ്യവും ഉഷഃപൂജയുമെല്ലാം വിധിപോലെ ചെയ്തു. അപ്പോഴാണ് ഉണ്ണി അത് ശ്രദ്ധിച്ചത്: നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ അതുപോലെത്തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! ഉണ്ണി ആശങ്കാകുലനായി. തന്റെ പൂജ പിഴച്ചോ? ഭഗവാൻ നിവേദ്യം നേരിട്ടുണ്ണും എന്നായിരുന്നു അവന്റെ വിചാരം. പിന്നീട് അടുത്തുള്ള ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് ഉപ്പുമാങ്ങയും തൈരും കൊണ്ടുവരികയും അവ ചോറിന്റെ കൂടെ കൂട്ടിക്കുഴച്ചു വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ, യാതൊരു ഫലവും കണ്ടില്ല. ഉണ്ണി പൊട്ടിക്കരയാൻ തുടങ്ങി. {{cquote|ഉപ്പുമാങ്ങയുമുറതൈരുമുണ്ടിനി കൈപ്പയ്ക്കാക്കൊണ്ടാട്ടം വേണോ-കൃഷ്‌ണാ പപ്പടവും മറ്റും വല്ലതും വേണെങ്കിൽ കൽപിച്ചുകൊൾക ഞാൻ കേട്ടു-കൊള്ളാം ഊണുകഴിക്കാഞ്ഞാലയ്യോ വിശന്നുപോം ക്ഷീണിച്ചുപോയിടും ദേഹമേറ്റം അച്ഛൻ വന്നാലെന്നെത്തല്ലു മറിഞ്ഞാലും അച്യുതനൂണുകഴിച്ചില്ലെങ്കിൽ.}} ആ കണ്ണീരുകണ്ട് ഉണ്ണിക്കണ്ണൻ, അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ഉണ്ണിയുടെ കയ്യിൽ നിന്ന് ചോറ് മുഴുവൻ വാങ്ങിക്കഴിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. സന്തോഷത്താൽ മതിമറന്ന ഉണ്ണി, സമയം പോയതറിഞ്ഞില്ല. സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും നടതുറക്കാത്തതിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരായ [[വാര്യർ|വാര്യരും]] [[മാരാർ|മാരാരും]] ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഉണ്ണിയ്ക്ക് വല്ലതും സംഭവിച്ചോ എന്നായിരുന്നു അവരുടെ ചിന്ത. എന്നാൽ, തൊട്ടുപിന്നാലെ ഒഴിഞ്ഞ പൂജാപാത്രങ്ങളുമായി ഉണ്ണി പുറത്തെത്തി. പാത്രങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട വാര്യർ തനിയ്ക്ക് അവകാശപ്പെട്ട നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ ഉണ്ണി ഉണ്ടുതീർത്തു എന്ന് വിചാരിച്ചു. അയാൾ അവനെ വിളിച്ചുകൊണ്ടു പോകുകയും കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. താനല്ല, ഭഗവാനാണ് എല്ലാം കഴിച്ചതെന്ന് ഉണ്ണി ഒരുപാടു തവണ പറഞ്ഞെങ്കിലും വാര്യർ അത് അംഗീകരിച്ചില്ല. ഒരുപാട് തവണ അയാൾ ഉണ്ണിയെ തല്ലി. ഇതിനിടയിൽ മേൽശാന്തി മടങ്ങിയെത്തി. വാര്യരിൽ നിന്ന് വിവരമറിഞ്ഞ അദ്ദേഹവും ഉണ്ണിയെ ഒരുപാട് തല്ലി. അപ്പോഴാണ് ശ്രീകോവിലിൽ നിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങിയത്. ഉണ്ണി പറഞ്ഞതെല്ലാം ശരിയാണെന്നും അതിനാൽ തല്ലേണ്ടത് തന്നെയാണെന്നുമായിരുന്നു ആ അശരീരി. കുറ്റബോധം താങ്ങാനാകാതെ മേൽശാന്തിയും വാര്യരും ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിൽ സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. ഇതിൻ്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായാണ് ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന തൈര് നിവേദ്യവും നിറപുത്തരി ദിവസം ഉപ്പുമാങ്ങയും നിവേദിക്കുന്നത്. === നാരായണീയത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === [[ശ്രീമദ്ഭാഗവതം|ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തെ]] ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച പ്രസിദ്ധമായൊരു [[സംസ്കൃതസാഹിത്യം|സംസ്കൃതകാവ്യമാണ്]] '''[[നാരായണീയം]]'''. പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠനായ [[മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി|മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിയാണ്]] ഈ മഹാകാവ്യം രചിച്ചത്. പന്ത്രണ്ട് സ്കന്ധങ്ങളും പതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളുമടങ്ങിയ ഭാഗവതകാവ്യത്തെ, വെറും നൂറു ദശകങ്ങളിലും ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളിലും ഒതുക്കിയ നാരായണീയം, ഭാഗവതത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കവി ഭഗവാനോട് സംവദിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രചിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധമുള്ള ഈ കാവ്യം ഉദ്ഭവിയ്ക്കാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: 1560-ൽ ഇന്നത്തെ [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ]] [[തിരുനാവായ|തിരുനാവായയ്ക്കടുത്തുള്ള]] [[ചന്ദനക്കാവ് (മലപ്പുറം ജില്ല)|ചന്ദനക്കാവിലെ]] പണ്ഡിതകുടുംബമായ മേല്പുത്തൂർ ഇല്ലത്ത് ജനിച്ച നാരായണഭട്ടതിരി, മഹാപണ്ഡിതനായിരുന്ന അച്ഛൻ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[മീമാംസ|മീമാംസയും]] മാധവൻ എന്ന ഗുരുവിൽ നിന്ന് [[ഋഗ്വേദം|ഋഗ്വേദവും]] ജ്യേഷ്ഠൻ ദാമോദരഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[തർക്കശാസ്ത്രം|തർക്കശാസ്ത്രവും]] പഠിച്ചെടുത്തശേഷം, [[തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടി|തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടിയുടെ]] കീഴിൽ ഉപരിപഠനം നടക്കുന്ന കാലത്താണ് നാരായണീയത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ച സംഭവങ്ങൾ നടന്നത്. ഗുരുതരമായ [[വാതരോഗം]] ബാധിച്ച അച്യുതപ്പിഷാരടിയെ മേല്പുത്തൂർ നല്ല രീതിയിൽ ശുശ്രൂഷിച്ചുപോന്നു. ഒടുവിൽ ഗുരുനാഥന്റെ അസുഖം മാറുകയും, അതേസമയം മേല്പുത്തൂരിന് അസുഖസൂചനകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവിൽ നിന്ന് മേല്പുത്തൂർ അസുഖം ഇരന്നുവാങ്ങി എന്നാണ് കഥ. വാതരോഗം മാറാൻ നിരവധി ചികിത്സാരീതികൾ ചെയ്തുനോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഒടുവിൽ, സാക്ഷാൽ [[ധന്വന്തരി|ധന്വന്തരിമൂർത്തിയായ]] ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെ ശരണം എന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, 1587 ഓഗസ്റ്റ് 27-ന് (കൊല്ലവർഷം 763 ചിങ്ങം 16), [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] [[തിരുവോണം (നക്ഷത്രം)|തിരുവോണം]] നാളിൽ, മാതാപിതാക്കൾക്കും അനുജനും കവിയുമായ ചെറിയ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയ്ക്കും ചില സഹായികൾക്കുമൊപ്പം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അമ്മാത്തായ പയ്യൂരില്ലമടക്കം പല സ്ഥലങ്ങളിലും തങ്ങിയ ശേഷം മൂന്നാം നാൾ അവർ ഗുരുവായൂരിലെത്തി. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ച് ഒരു കവിതയെഴുതണമെന്ന് മേല്പുത്തൂരിന് തോന്നി. പക്ഷേ, എവിടെനിന്ന് തുടങ്ങണം, എങ്ങനെ തുടങ്ങണം എന്നൊന്നും അദ്ദേഹത്തിന് പിടികിട്ടിയില്ല. ഉറ്റ സുഹൃത്തും, [[മലയാളം|മലയാളഭാഷയുടെ]] പിതാവുമായ [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ|തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛനെത്തന്നെ]] സമീപിയ്ക്കാമെന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, തന്റെ സഹായികളെ [[തൃക്കണ്ടിയൂർ|തൃക്കണ്ടിയൂരിലേയ്ക്ക്]] അയച്ചു. സഹായികൾ തൃക്കണ്ടിയൂരിലെ എഴുത്തച്ഛന്റെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം തന്റെ [[അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട്|അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ടിലെ]] വരികൾ ചൊല്ലിക്കൊണ്ട് ചാരുകസേരയിൽ ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. സഹായികൾ എഴുത്തച്ഛനോട് ആഗമനോദ്ദേശ്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് 'മത്സ്യം തൊട്ടുകൂട്ടാൻ പറയൂ' എന്നാണ് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്. ഗുരുവായൂർ മടങ്ങിയെത്തിയ സഹായികൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് വിവരം പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം സന്തോഷിച്ചു. ഇത് കണ്ട് സഹായികൾ സ്തബ്ധരായിപ്പോയി. [[മത്സ്യം (അവതാരം)|മത്സ്യം]] തൊട്ടുള്ള വൈഷ്ണവാവതാരങ്ങളെ സ്തുതിച്ച് കീർത്തനമെഴുതുക എന്നാണ് എഴുത്തച്ഛൻ പറഞ്ഞതിന്റെ അന്തരാർത്ഥം എന്ന് മേല്പുത്തൂർ അവരോട് പറഞ്ഞു. ''സാന്ദ്രാനന്ദാവബോധാത്മകമനുപമിതം...'' എന്ന് തുടങ്ങുന്ന നാരായണീയത്തിന്റെ ആദ്യദശകം പിറന്നത് അങ്ങനെയാണ്. തുടർന്ന്, ഓരോ ദിവസവും ഓരോ ദശകം എന്ന കണക്കിൽ നൂറുദിവസം കൊണ്ട് നൂറുദശകം പൂർത്തിയാക്കി. ഓരോ ദിവസം കഴിയുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടുവന്നു. ഒടുവിൽ, നൂറാം ദിവസം അദ്ദേഹം നാരായണീയരചന പൂർത്തിയാക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന് വേണുഗോപാലരൂപത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ അദ്ദേഹം രോഗവിമുക്തനാകുകയും ചെയ്തു. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിലെ കിഴക്കേ അറ്റത്തെ തൂണിലിരുന്നാണ് മേല്പുത്തൂർ നാരായണീയം രചിച്ചത്. വാതരോഗം വന്ന് ശരീരം മുഴുവൻ തളർന്നുപോയ മേല്പുത്തൂർ ചൊല്ലുന്ന ശ്ലോകങ്ങളെല്ലാം അനുജൻ പകർത്തി എടുക്കുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ്റെ നരസിംഹാവതാരത്തെ വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയാതെ വിഷമിച്ച മേൽപ്പത്തൂരിന് മുമ്പിൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ നരസിംഹരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുവത്രെ. നാരായണീയം രചിച്ചതോടുകൂടി ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുത്ത അദ്ദേഹം, പിന്നീട് കുറഞ്ഞത് 86 വയസ്സ് വരെയെങ്കിലും ജീവിച്ചിരുന്നു. ഈ കാലഘട്ടത്തിനിടയിൽ അദ്ദേഹം [[കൊച്ചി]], [[അമ്പലപ്പുഴ]], [[കോഴിക്കോട്]], [[മൂക്കുതല]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലായി ജീവിച്ചുപോരുകയും, അവിടങ്ങളിലെല്ലാം പ്രശസ്തനാകുകയും ചെയ്തു. [[പ്രക്രിയാ സർവ്വസ്വം]], [[ശ്രീപാദ സപ്തതി]], ഒരുപാട് [[ചമ്പു|ചമ്പുക്കൾ]], [[പ്രശസ്തി (ചരിത്രം)|പ്രശസ്തികൾ]] തുടങ്ങി വേറെയും ചില കൃതികൾ ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. മൂക്കുതലയിൽ വച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്. അനായാസ മരണമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. === ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉത്ഭവം === മേല്പുത്തൂരിന്റെ സമകാലികനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മറ്റൊരു കവിയായിരുന്നു [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി]]. ഇന്നത്തെ മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[പെരിന്തൽമണ്ണ]]യ്ക്കടുത്ത് [[കിഴാറ്റൂർ|കീഴാറ്റൂരിലായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇല്ലം. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] വലിയ പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനം, മലയാളത്തിലാണ് കവിതകൾ രചിച്ചിരുന്നത്. തന്മൂലം സംസ്കൃത പണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ ഒരുപാട് പരിഹസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''മലയാളത്തിലെ [[ഭഗവദ്ഗീത]]'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ' ''[[ജ്ഞാനപ്പാന]]''യാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കൃതി. ഈ കൃതി എഴുതാൻ കാരണമായ ഒരു സംഭവമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെക്കാലം സന്താനഭാഗ്യമില്ലാതെ വിഷമിച്ചിരുന്ന പൂന്താനം, അതിനായി 'സന്താനഗോപാലം പാന' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. അതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകനുണ്ടായി. എന്നാൽ, [[ചോറൂണ്|ചോറൂണിന്റെ]] ദിവസം അവൻ അഴിച്ചിട്ട വസ്ത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ശ്വാസം മുട്ടി മരിച്ചു. ഇതിലുണ്ടായ വിഷമമാണ് ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ചത്. നാമജപത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും പ്രാധാന്യം അറിയിയ്ക്കുന്നതിനോടൊപ്പം കടുത്ത സാമൂഹ്യവിമർശനവും ഉൾക്കൊണ്ട ഈ കൃതിയ്ക്ക്, കേരളീയസമൂഹത്തിൽ ലഭിച്ച സ്വാധീനം വലുതാണ്. {{cquote|കണ്ടുകണ്ടെന്നിരിയ്ക്കും ജനങ്ങളെ കണ്ടില്ലെന്ന് വരുത്തുന്നതും ഭവാൻ<br>രണ്ടുനാലുദിനം കൊണ്ടൊരുത്തനെ തണ്ടിലേറ്റി നടത്തുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|മാളികമുകളേറിയ മന്നന്റെ തോളിൽ മാറാപ്പ് കേറ്റുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|ഉണ്ണിയുണ്ടായി വേൾപ്പിപ്പതിലൊരു ഉണ്ണിയുണ്ടായിക്കണ്ടാവൂ ഞാനെന്നും<br>ഇത്ഥമോരോന്ന് ചിന്തിച്ചിരിയ്ക്കുമ്പോൾ ചത്തുപോകുന്നു പാവം ശിവ!ശിവ!}} {{cquote|അമ്മയ്ക്കും പുനരച്ഛന്നും ഭാര്യയ്ക്കും ഉണ്മാൻ പോലും കൊടുക്കുന്നില്ല ചിലർ.}} തുടങ്ങിയ വരികൾ വേദാന്തചിന്തയുടെയും സാമൂഹ്യവിമർശനത്തിന്റെയും ഉദാഹരണങ്ങളാകുമ്പോൾ ആദ്യഭാഗവും അവസാനഭാഗവും തികഞ്ഞ ഭക്തിയുടെ പ്രതീകങ്ങളായി മാറുകയാണ്. കലികാലത്ത് ഭക്തർക്ക് മോക്ഷത്തിനുള്ള ഏക ഉപാധി നാമപജമാണെന്ന് പൂന്താനം ഇതിലൂടെ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നു. {{cquote|ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ മനസ്സിൽ കളിയ്ക്കുമ്പോൾ<br>ഉണ്ണികൾ പിന്നെ വേണമോ മക്കളായ്?}} എന്ന വാക്യം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭഗവദ്ഭക്തിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ്.<ref>{{cite news|title=Rendered with devotion|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article657658.ece|date=March 13, 2009}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> വാർദ്ധക്യത്തിൽ [[വസൂരി]]രോഗം വന്ന് തളർന്നുപോയ പൂന്താനം അത് ഭേദമാകാൻ തന്റെ നാട്ടിലുള്ള [[അങ്ങാടിപ്പുറം തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ]]യെ സ്തുതിച്ച് രചിച്ച ''ഘനസംഘം'' എന്ന സ്തോത്രവും വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. 1964-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ഓമനക്കുട്ടൻ (ചലച്ചിത്രം|ഓമനക്കുട്ടൻ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലുപയോഗിച്ച ''കണികാണും നേരം'' രചിച്ചതും അദ്ദേഹമാണ്. [[നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ|''നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ'']] എന്ന അതിപ്രസിദ്ധമായ ശിവസ്തുതിയും അദ്ദേഹത്തിന്റേതാണ്. ഇവ കൂടാതെ വേറെയും കൃതികൾ രചിച്ച അദ്ദേഹം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ്റെ ഐതിഹ്യ കഥകളിലെ സ്ഥിരം സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. 93-ാ൦ വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠം പൂകി എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. === ഭക്തിയും വിഭക്തിയും === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്ന മറ്റൊരു ഐതിഹ്യകഥയാണ് ''ഭക്തിയും വിഭക്തിയും''. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവുമാണ് ഈ കഥയിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ. സംസ്കൃതപണ്ഡിതന്മാർക്ക് അക്കാലത്ത് മലയാളകവികളോടും മലയാളകൃതികളോടുണ്ടായിരുന്ന പുച്ഛവും അവയിലെ ഭഗവാന്റെ നിലപാടുമാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രമേയം. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: വാതരോഗം ബാധിച്ച് ഗുരുവായൂരിൽ മേല്പുത്തൂർ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലത്തുതന്നെ പൂന്താനവും ഭജനമിരിയ്ക്കാനുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, പൂന്താനം താൻ രചിച്ച സന്താനഗോപാലം പാന മേല്പുത്തൂരിന് കാണിച്ചുകൊടുക്കാൻ ചെന്നു. എന്നാൽ, സംസ്കൃതപണ്ഡിതനായിരുന്ന മേല്പുത്തൂർ, ആ ആവശ്യം നിരസിച്ചു. ഇത് പൂന്താനത്തെ അത്യധികം ദുഃഖിതനാക്കി. അന്നുരാത്രി, മേല്പുത്തൂരിന് വാതരോഗം വീണ്ടും മൂർച്ഛിച്ചു. അല്പസമയം അദ്ദേഹത്തിന് ബോധക്ഷയമുണ്ടായി. ബോധം വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവാന്റെ ഒരു ദർശനമുണ്ടായി. ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഹേ മേല്പത്തൂരേ! പണ്ഡിത ശ്രേഷ്ഠനായ അങ്ങയുടെ വിഭക്തിയെക്കാൾ എനിയ്ക്ക് ഇഷ്ടം പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനത്തിന്റെ ഭക്തിയാണ്. അങ്ങ് നാളെത്തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് മാപ്പ് പറയുകയും ജ്ഞാനപ്പാന പരിശോധിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും വേണം.}} ഇതനുസരിച്ച് പിറ്റേന്ന് രാവിലെ മേല്പുത്തൂർ, ക്ഷേത്രദർശനം കഴിഞ്ഞ് തെക്കേ നാലമ്പലത്തിലിരുന്ന് അന്നത്തെ ദശകവും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം പൂന്താനത്തിനടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തോട് മാപ്പുപറഞ്ഞ് ജ്ഞാനപ്പാന വായിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും പൂന്താനത്തെ മുഗ്ദകണ്ഠം പ്രശംസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="thehindu">{{cite news|title=To lovers of Krishna, in Tamil|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|newspaper=The Hindu|date=July 19, 2012|access-date=2019-12-06|archive-date=2012-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723041304/http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|url-status=dead}}</ref> === 'പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു' === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. സംസ്കൃതത്തിൽ പൂന്താനത്തിനുണ്ടായിരുന്ന പ്രാവീണ്യക്കുറവും അതുമൂലം അദ്ദേഹം നേരിട്ട അപമാനങ്ങളും അവയിലുള്ള ഭഗവാന്റെ പ്രതികരണവും അടങ്ങിയതാണ് ഈ കഥ. അതിങ്ങനെ: സംസ്കൃതത്തിൽ വലിയ പാണ്ഡിത്യമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും പൂന്താനം നിത്യേന ക്ഷേത്രനടയിൽ വന്ന് [[വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം]] വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുമായിരുന്നു. അപ്പപ്പോൾ വായയിൽ വരുന്ന രീതിയിലാണ് അദ്ദേഹം വ്യാഖ്യാനം കൊടുത്തിരുന്നത്. ഒരിയ്ക്കൽ, അത്തരത്തിൽ അദ്ദേഹം വിഷ്ണു സഹസ്രനാമത്തിലെ '''പദ്മനാഭോऽമരപ്രഭു''' എന്ന ഭാഗം '''പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു''' എന്ന് തെറ്റായി ഉച്ചരിച്ച് അതിന് വ്യാഖ്യാനം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ, സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന [[വേദം|വേദപണ്ഡിതന്മാരായ]] ചില ബ്രാഹ്മണർ പൂന്താനത്തെ അപഹസിച്ചു. ഈ സമയത്ത് അദ്ദേഹം മരപ്രഭു ആരാണെന്ന് വിചാരിച്ച് ചിന്താധീനനായി. അപ്പോൾ, മരപ്രഭുവും താൻ തന്നെയാണെന്ന് അറിയിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീലകത്തുനിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങി. ഇത് കേട്ടതും പണ്ഡിതസമൂഹം ലജ്ജിച്ച് തലതാഴ്ത്തി. <ref>{{cite web|url=https://ml.wikisource.org/wiki/%E0%B4%90%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B2/%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81_%E0%B4%A8%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B4%BF |title=ഐതിഹ്യമാല/പൂന്താനത്തു നമ്പൂരി - വിക്കിഗ്രന്ഥശാല |language=ml|publisher=Ml.wikisource.org |date=2016-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഈ സംഭവത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഗുരുവായൂർ തെക്കേ നടയിലെ ശ്രീവത്സം വി.ഐ.പി. റസ്റ്റ് ഹൗസ് വളപ്പിൽ മരപ്രഭുവിന്റെ അതിഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. കളിമണ്ണിൽ തീർത്ത ഇത്, അത്തരത്തിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ശില്പമാണ്. 1995-ലാണ് ഈ ശില്പം സ്ഥാപിച്ചത്. പ്രശസ്ത ശില്പി [[ആലുവ]] പി.വി. രാമചന്ദ്രന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1200 പേർ ചേർന്ന് മൂന്നുമാസം കഠിനവ്രതം എടുത്താണ് ഈ ശില്പം നിർമ്മിച്ചെടുത്തത്.<ref>{{cite web|author=Ramachandran P.V. |url=http://guruvayoormaraprabhu.blogspot.in/ |title=Guruvayoor Maraprabhu |publisher=Guruvayoormaraprabhu.blogspot.in |date=2009-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനും മുൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയും]] അന്നത്തെ കേന്ദ്ര വ്യവസായ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ. കരുണാകരനാണ്]] ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കളിമണ്ണിനോടൊപ്പം പല ഔഷധകൂട്ടുകളും ഇതിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. വൃക്ഷസങ്കല്പത്തിൽ ശരീരവും ധ്യാനഭാവത്തിലുള്ള ഭഗവാന്റെ ശിരസ്സും ഒത്തുച്ചേർന്ന ഈ ശില്പത്തിന് ജാപ്പനീസ് നിർമ്മാണശൈലിയാണ് അവലംബിച്ചത്. 2008-ൽ ഇതിനോട് ചേർന്ന് ഏതാനും ദിവ്യാത്മാക്കളുടെ രൂപങ്ങളും, 2011-ൽ പ്രഭാമണ്ഡലവും ചാർത്തുകയുണ്ടായി. ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടാണ് മരപ്രഭു ശില്പം ഗുരുവായൂരിലെ ഭക്തരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയത്. ഇതിന്റെ ചെറുപതിപ്പുകളും ഇപ്പോൾ നിർമ്മാണത്തിലുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |title=ഗുരുവായൂർ മരപ്രഭു ചെറുപതിപ്പുകളുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു &#124; mangalam.com |publisher=Origin.mangalam.com |date=2015-04-17 |accessdate=2016-12-20 |archive-date=2016-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220161718/http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |url-status=dead }}</ref> ഇവയുടെ ശില്പിയും പി.വി. രാമചന്ദ്രനാണ്. === ഭാഗവതപ്രിയനായ കൊട്ടിയൂരപ്പൻ === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. ഗുരുവായൂരുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ ധാരാളമായി അനുഗ്രഹിച്ചതായി കഥകളുള്ളതിനാൽ ഇതും ആ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം. [[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിലെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[കൊട്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രം|കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവുമായും]] അവിടത്തെ ദേവനായ പരമശിവനുമായാണ് ഈ കഥയ്ക്ക് നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ളത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവത പാരായണം എങ്ങനെ കൊട്ടിയൂരപ്പനെ പ്രസന്നനാക്കി എന്ന് ഈ കഥയിൽ കാണാം. ഒരിക്കൽ, ഒരു [[വൈശാഖം|വൈശാഖകാലത്ത്]] പൂന്താനം കൊട്ടിയൂരിൽ ദർശനത്തിനെത്തി. [[ബാവലിപ്പുഴ]]യിൽ കുളിച്ച് അക്കരെയും ഇക്കരെയുമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തിയ ശേഷം അദ്ദേഹം, വലിയൊരു സദസ്സിനെ സാക്ഷിയാക്കി തന്റെ ഭാഗവതപാരായണം തുടങ്ങി. ഭാഗവതത്തിലെ അതിപ്രധാനമായ ദശമസ്കന്ധത്തിലെ അറുപതാം അദ്ധ്യായമായ 'കർഹിചിദദ്ധ്യായ'മാണ് അദ്ദേഹത്തിന് അന്ന് വായിക്കാനുണ്ടായിരുന്നത്. പ്രസ്തുത അദ്ധ്യായത്തിലെ 'കർഹി ചിത് സുഖമാസീനം' എന്നു തുടങ്ങുന്ന ശ്ലോകം കാരണമാണ് അദ്ധ്യായത്തിന് ഇങ്ങനെയൊരു പേരുതന്നെ വന്നത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവതപാരായണം കേട്ട സദസ്യർ, അദ്ദേഹത്തെ വാനോളം പുകഴ്ത്തി. തുടർന്ന്, താൻ വായിച്ചുതീർന്ന ഭാഗം അദ്ദേഹം മയിൽപ്പീലി വച്ച് അടച്ചു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ എണീറ്റ് ദിനകൃത്യങ്ങളെല്ലാം കഴിച്ച് പൂന്താനം ഗ്രന്ഥം തുറന്നുനോക്കുമ്പോൾ മയിൽപ്പീലി കർഹിചിദദ്ധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! തന്റെ ഓർമ്മക്കുറവായിരിയ്ക്കാം കാരണമെന്ന് വിചാരിച്ച അദ്ദേഹം, അന്നും അതേ അദ്ധ്യായം തന്നെ വായിച്ചു. രണ്ടു മൂന്നു ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് ആവർത്തിച്ചപ്പോൾ ഇത് ഭഗവാന്റെ ലീലയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. അന്നും ഭാഗവതം വായിച്ച ശേഷം സന്തോഷത്തോടെ അദ്ദേഹം കൊട്ടിയൂർ വിട്ടു. അപ്പോഴാണ് തന്റെ ഭാഗവതഗ്രന്ഥം എടുക്കാൻ മറന്നുപോയ കാര്യം അദ്ദേഹം അറിഞ്ഞത്. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ച് കൊട്ടിയൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടെങ്കിലും അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. അദ്ദേഹം വാതിൽപ്പഴുതിലൂടെ നോക്കിയപ്പോൾ കണ്ട കാഴ്ച അതിശയകരമായിരുന്നു: ശിവഭഗവാൻ പാർവ്വതീദേവിയ്ക്ക് ഭാഗവതത്തിലെ കർഹിചിദദ്ധ്യായം വായിച്ചുകൊടുക്കുന്നു! അത് സശ്രദ്ധം കേട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദേവി, ഭഗവാന്റെ വായന നന്നായെങ്കിലും പൂന്താനം വായിച്ചുകേൾക്കാനാണ് കൂടുതൽ രസകരമെന്ന് പറയുകയുണ്ടായി! പൂന്താനം പുറത്തുണ്ടെന്ന വിവരമറിഞ്ഞ ഭഗവാനും ദേവിയും, അദ്ദേഹത്തിന് ദർശനം നൽകുകയും, ഭാഗവതഗ്രന്ഥം തങ്ങളുടെ മറ്റൊരു വാസകേന്ദ്രമായ [[തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രം|തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലെ]] മണ്ഡപത്തിന്റെ ഉത്തരത്തിലുണ്ടെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അതനുസരിച്ച് പൂന്താനം, ഒരുപാട് ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലെത്തുകയും]] വടക്കുന്നാഥനെയും ഉപദേവതകളെയും തൊഴുതശേഷം മണ്ഡപത്തിലെത്തി അതിന്റെ ഉത്തരത്തിൽ നിന്ന് ഗ്രന്ഥം തിരികെ എടുക്കുകയും ചെയ്തു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ മങ്ങാട്ടച്ചനായി === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. [[സാമൂതിരി]]യുടെ സൈന്യാധിപനായ [[മങ്ങാട്ടച്ചൻ|മങ്ങാട്ടച്ചന്റെ]] രൂപത്തിൽ വന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ രക്ഷിച്ചതാണ് ഈ കഥയിലെ ഉള്ളടക്കം. തന്റെ ഭക്തരെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഭഗവാൻ ഏതു രൂപത്തിലും വരും എന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ തെളിവായി ഭക്തർ ഇതിന്റെ കണ്ടുവരുന്നു. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ പൂന്താനം, കീഴാറ്റൂരിലുള്ള ഇല്ലത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്നു. നേരം അർദ്ധരാത്രിയായിരുന്നു. ചുറ്റും കൂരിരുട്ട്. എങ്ങും കനത്ത നിശ്ശബ്ദത. തീർത്തും വിജനമായ പ്രദേശത്തുകൂടിയാണ് അദ്ദേഹം കടന്നുപോകുന്നുണ്ടായിരുന്നത്. പെട്ടെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു സംഘം അക്രമികൾ തടഞ്ഞുനിർത്തി ആക്രമിച്ചു. അവർ പൂന്താനത്തോട് വൻ തുക ആവശ്യപ്പെട്ടു. തന്റെ കയ്യിൽ ഒരു ഭാഗവതഗ്രന്ഥം മാത്രമാണുള്ളതെന്നും അത് തരാൻ തനിയ്ക്കാകില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞപ്പോൾ അക്രമികളിലൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തോളിലെ ഭാണ്ഡം പിടിച്ചുവലിയ്ക്കുകയും, മറ്റൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തെ വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. വേദന താങ്ങാനാകത്തെ പൂന്താനം, ഇഷ്ടദേവനെ ഉറക്കെ വിളിച്ചു. അപ്പോൾ ദൂരെനിന്ന് ഒരു [[കുതിര]]യുടെ കുളമ്പടിശബ്ദം കേൾക്കാൻ തുടങ്ങി. ഓരോ നിമിഷം കഴിയുംതോറും അത് അടുത്തെത്താൻ തുടങ്ങി. സാമൂതിരിയുടെ സൈന്യാധിപനായ മങ്ങാട്ടച്ചനായിരുന്നു കുതിരപ്പുറത്ത്. മങ്ങാട്ടച്ചൻ, തന്റെ കയ്യിലെ വാളെടുത്ത് അക്രമികൾക്കുനേരെ ആഞ്ഞുവീശുകയും അവർ പേടിച്ചോടുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചന് പൂന്താനം തന്റെ കയ്യിലെ മോതിരം ഊരി സമ്മാനിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങാൻ തയ്യാറായില്ല. ഒടുവിൽ പൂന്താനത്തിന്റെ നിർബന്ധത്തിന് വഴങ്ങി അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങുകയായിരുന്നു. മോതിരവും വാങ്ങിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചൻ, ഉടനെ സ്ഥലം വിട്ടു. മനസ്സുനിറയെ സന്തോഷത്തോടെ പൂന്താനം യാത്ര തുടർന്നു. നേരം ഏഴരവെളുപ്പായി. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറക്കാനുള്ള സമയമായി. മേല്പുത്തൂരടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ, ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം കണ്ടുതൊഴാൻ പുറത്ത് വരിയായി നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മേൽശാന്തി എഴുന്നേറ്റ് കുളികഴിഞ്ഞുവന്ന് ശ്രീകോവിലിന്റെ വാതിൽ തുറക്കാൻ കഠിനപ്രയത്നം തുടങ്ങി. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും വാതിൽ തുറക്കുന്നില്ല! അപ്പോഴാണ്, '''കൃഷ്ണാ! ഗുരുവായൂരപ്പാ! ഭഗവാനേ!''' എന്ന വിളിയോടെ പൂന്താനം ക്ഷേത്രനടയിലെത്തിയത്. തൊട്ടുപിന്നാലെ, മേൽശാന്തിയ്ക്ക് നടതുറക്കാൻ സാധിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു! ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിച്ച് ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണം വച്ച് ശ്രീകോവിലിനടുത്തെത്തിയ പൂന്താനത്തെ മേൽശാന്തി വിളിയ്ക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മോതിരം സമ്മാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പൂന്താനം മോതിരം പരിശോധിച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ ഞെട്ടിപ്പോയി. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ മോതിരമായിരുന്നു! ഇതിനെക്കുറിച്ച് പൂന്താനം മേൽശാന്തിയോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ തനിയ്ക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വപ്നദർശനമുണ്ടായെന്നും, ഭക്തനായ പൂന്താനത്തിന് മോതിരം തിരിച്ചു കൊടുക്കണമെന്ന് അതിൽ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞുവെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പൂന്താനം, ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. === വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും കുറൂരമ്മയും === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയാത്ത സാന്നിദ്ധ്യങ്ങളാണ് ഭക്തസന്ന്യാസിയായിരുന്ന [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും]] [[കുറൂരമ്മ]]യും. മേല്പുത്തൂരിന്റെയും പൂന്താനത്തിന്റെയും സമകാലികരായിരുന്നു ഇവരെന്നാണ് കേൾവി. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനായിരുന്ന വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, പക്ഷേ എല്ലാ ദേവതകളെയും ഭജിച്ചിരുന്നു. കേരളത്തിലെ ഒരുപാട് മഹാക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പിറവിയുടെ കാരണക്കാരനും അദ്ദേഹമാണ്. ഏത് ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയാലും അവിടത്തെ മൂർത്തിയെ നേരിട്ടുകാണാനുള്ള കഴിവ് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. കുറൂരമ്മയാകട്ടെ, അക്ഷരാഭ്യാസം പോലുമില്ലാത്ത ഒരു അന്തർജനമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ തന്നെയുള്ള [[അടാട്ട്]] എന്ന സ്ഥലത്തെ കുറൂരില്ലത്തെ അമ്മയായിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവരെ ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന് വിളിച്ചുപോയിരുന്നത്. അവരുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമായും പറയാനുള്ളത്. പുറയന്നൂർ ഇല്ലത്തെ ഗൗരി അന്തർജനമാണ് പിൽക്കാലത്ത് ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായത്. അക്കാലത്ത് നമ്പൂതിരി സമുദായത്തിലെ ആചാരമനുസരിച്ച് വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഇവരെ വേളി കഴിപ്പിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. കുറൂരില്ലത്തെ വലിയ നമ്പൂതിരിയാണ് അന്തർജനത്തെ വേളി കഴിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് ഇല്ലത്ത് കുടിയിരുത്തിയത്. നിർഭാഗ്യവശാൽ അധികം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. തികഞ്ഞ കൃഷ്ണഭക്തയായിരുന്ന അന്തർജനം, തന്റെ ദുഃഖങ്ങളെല്ലാം കൃഷ്ണപാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ച് കഴിഞ്ഞുകൂടി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ, ഒരു ദിവസം ഇല്ലത്ത് പണിക്കാരനായി ഒരു ഉണ്ണി കടന്നുവന്നു. കുറൂരമ്മ അവനെ പൂർണ്ണമനസ്സോടെ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും തന്റെ കൂടെത്തന്നെ താമസിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അമ്മയ്ക്കുവേണ്ട എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഉണ്ണി തന്നെ ചെയ്തുവന്നു. അവൻ വികൃതി കാണിച്ചാൽ കുറൂരമ്മ ശാസിക്കുമായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, ഇല്ലത്ത് കൃഷ്ണപൂജ നടത്തുന്നതിനിടയിൽ വികൃതി കാട്ടിയപ്പോൾ കൂറൂരമ്മ അവനെ കരി നിറച്ച ഒരു കലത്തിൽ വച്ച് അടച്ചു. ഇതേ സമയം, തന്റെ മഠത്തിൽ സ്വാമിയാർ കൃഷ്ണപൂജ ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ വരാൻ വൈകുന്നത് കണ്ട സ്വാമിയാർ ഇതെന്ത് മറിമായമെന്ന് ചിന്തിച്ചിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ദേഹമാസകലം കരിയുമായി ഭഗവാൻ സ്വാമിയാർക്കുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. വികൃതി കാട്ടിയതിന് കുറൂരമ്മ തന്നെ കലത്തിലടച്ചതിനാലാണ് താൻ വരാൻ വൈകിയതെന്ന് ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. കുറൂരമ്മ നിസ്സാരക്കാരിയല്ലെന്ന് സ്വാമിയാർക്ക് തോന്നി. താൻ ഉടനെ കുറൂരില്ലത്ത് പൂജയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ടെന്ന് കുറൂരമ്മയോട് പറയാൻ അദ്ദേഹം ഭഗവാനോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. ഇതിനിടയിൽ, അടുത്തുതന്നെയുള്ള മറ്റൊരു ഇല്ലമായ ചെമ്മങ്ങാട്ട് ഇല്ലത്തെ നമ്പൂതിരിയും ഇക്കാര്യമറിയുകയുണ്ടായി. അദ്ദേഹവും സ്വാമിയാരെ തന്റെ ഇല്ലത്തെ പൂജയ്ക്ക് വിളിച്ചു. ഇത് കുറൂരമ്മയോടുണ്ടായിരുന്ന അസൂയ കൊണ്ടാണെന്ന് ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. കാരണം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ ഒരു ഇല്ലത്ത് പൂജ നടത്താൻ വരുന്നത് അക്കാലത്ത് വലിയൊരു അംഗീകാരമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നിർഭാഗ്യവശാൽ രണ്ട് പൂജകളും പറഞ്ഞുവച്ചിരുന്നത് ഒരേ ദിവസമാണ്. എന്തു ചെയ്യണമെന്നറിയാതെ സ്വാമിയാർ വിഷമിച്ചു. അവസാനം, ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്കുതന്നെ പോകാം എന്നായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീരുമാനം. അതനുസരിച്ച് അന്നേദിവസം പ്രഭാതകൃത്യങ്ങളെല്ലാം വേഗം കഴിച്ച് സ്വാമിയാർ ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, ശങ്കരാചാര്യ പരമ്പരയിൽ പെട്ട സന്ന്യാസിയായതിനാൽ യാത്ര പുറപ്പെടും മുമ്പ് ശംഖനാദം മുഴക്കണമെന്ന് ചിട്ടയുണ്ട്. അതനുസരിച്ച് മഠത്തിലെ പരിചാരകർ ശംഖൂതാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും ശംഖിൽ നിന്ന് ശബ്ദം വന്നില്ല. ഇതെന്ത് മറിമായം എന്നറിയാതെ പരിചാരകർ അമ്പരന്നു നിന്നപ്പോൾ താൻ കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് പോകണമെന്നാണ് ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛ എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. അതനുസരിച്ച് യാത്ര കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് മാറ്റാൻ സ്വാമിയാർ തീരുമാനിച്ചു. ഈ സമയം, കുറൂരമ്മ സ്വാമിയാരുടെ പൂജയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ഉണ്ണിയും ഇല്ലത്തെ പരിചാരികയും അവരെ സഹായിച്ചു. പൂജാപുഷ്പങ്ങളും നിവേദ്യങ്ങളും [[ആവണപ്പലക]]യുമെല്ലാം ഒരുക്കിവച്ചു. സ്വാമിയാർ ഇല്ലത്തെത്തിയതും കുറൂരമ്മ അദ്ദേഹത്തെ കാലുകഴുകി സ്വീകരിയ്ക്കുകയും പൂജാമുറിയിലേയ്ക്ക് ആനയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ഇഷ്ടദേവന്റെ വിഗ്രഹം കണ്ട സ്വാമിയാർ ധ്യാനനിമഗ്നനായി. അദ്ദേഹം അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന പൂക്കളിലോരോന്നായി ഭഗവദ്പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, അവ ചെന്നുവീണത് ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങളിലാണ്! സ്തബ്ധനായ സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു. താൻ പൂജയും ധ്യാനവും കൊണ്ട് നേടിയ ഭാഗ്യം കുറൂരമ്മ വെറും നിഷ്കളങ്കഭക്തി കൊണ്ട് നേടി എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പക്ഷം. ഉണ്ണിയായി കൂടെക്കൂടിയത് തന്റെ ഇഷ്ടദേവനാണെന്നറിഞ്ഞ കുറൂരമ്മ, ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങൾ തൊട്ട് നമസ്കരിച്ചു. പിന്നീടും തികഞ്ഞ ഭക്തയായിത്തന്നെ ജീവിച്ച അവർ, 93-ആം വയസ്സിൽ ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠലോകം പൂകി എന്നാണ് വിശ്വാസം. === മഞ്ജുള === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരി ആയിരുന്ന ഒരു വാരസ്യാരായിരുന്നു മഞ്ജുള. കൃഷ്‌ണ ഭക്തയായ അവൾ നിത്യവും ഭഗവാന് ചാർത്താൻ മാലകെട്ടിക്കൊടുക്കുമായിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരുദിവസം, പതിവിലധികം പണിയുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ വളരെ വൈകി മാത്രമാണ് അവൾക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെത്താനായത്. അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. നിരാശയായ മഞ്ജുള, കിഴക്കേ നടയിലുള്ള തന്റെ വാര്യത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുനടന്നു. പോകുന്ന വഴിയിൽ, ഒരു [[ആൽമരം|ആൽമരത്തിന്റെ]] തറയിൽ അവൾ വിശ്രമിയ്ക്കാനിരുന്നു. അപ്പോൾ, ഭക്തോത്തമനായ പൂന്താനം, ദർശനം കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങിവരികയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് മഞ്ജുളയെ പരിചയമുണ്ടായിരുന്നു. ദുഃഖിതയായി ഇരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട് കാര്യം തിരക്കിയപ്പോൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൾ പറഞ്ഞു. {{cquote| ഗുരുവായൂരപ്പന് മുടങ്ങാതെ പൂമാല ചാർത്തണമെന്ന അടിയൻ്റെ വ്രതം ഇന്നു മുടങ്ങി, നടയടച്ചുപോയി തിരുമേനി.}} മഞ്ജുളയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച പൂന്താനം, ആൽച്ചുവട്ടിലെ കല്ലിൽ ഭഗവാനെ സങ്കല്പിച്ച് മാലചാർത്താൻ പറഞ്ഞു. ആദ്യമൊന്ന് ഞെട്ടിയെങ്കിലും അവൾ പൂന്താനത്തെ അനുസരിയ്ക്കുക തന്നെ ചെയ്തു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യദർശനം നടത്തിയശേഷം മേൽശാന്തി, പതിവുപോലെ വിഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദനമുഴുക്കാപ്പും ആഭരണങ്ങളും മാലകളും നീക്കം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ, എത്ര മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും ഒരു മാല മാത്രം വിഗ്രഹത്തിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നതായി മനസ്സിലാക്കി. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവും വില്വമംഗലവുമടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ പുറത്തു നില്പുണ്ടായിരുന്നു. പരിഭ്രാന്തനായ മേൽശാന്തി പുറത്തുവന്ന് ഭഗവാന്റെ വാകച്ചാർത്തും അഭിഷേകവും മുടങ്ങിയതായി അറിയിച്ചു. അപ്പോൾ പൂന്താനത്തിന് തലേ രാത്രിയിലെ സംഭവം ഓർമ്മ വന്നു. ഉടനെ പൂന്താനം മഞ്ജുളയുടെ മാലയാണെങ്കിൽ അത് നീങ്ങട്ടെ എന്ന് വിളിച്ചു പറയുകയും അപ്പോൾ തന്നെ ആ മാല താഴെ വീഴുകയും ചെയ്തു! പോകുന്ന വഴിയിൽ മഞ്ജുള വിശ്രമിച്ചതും, അവൾ മാലചാർത്തിയ കല്ല് സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നതുമായ ആൽമരം, ഇപ്പോൾ 'മഞ്ജുളാൽ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അര കിലോമീറ്റർ നേരെ കിഴക്കുമാറി, സ്വകാര്യ ബസ് സ്റ്റാൻഡിന്റെയും [[ഗുരുവായൂർ നഗരസഭ|നഗരസഭാ കാര്യാലയത്തിന്റെയും]] ഇടയിലാണ് ഈ ആൽമരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇതിന്റെ ചുവട്ടിൽ, ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡന്റെ]] ഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പമുണ്ട്. 1975-ൽ ഒരു ഭക്തൻ സമർപ്പിച്ച ഈ ശില്പം, ഇന്ന് ഗുരുവായൂർ പട്ടണത്തിന്റെ മുഖമുദ്രകളിലൊന്നാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വരുന്ന ഭക്തരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നത് ഈ ശില്പമാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ കൊടിമരങ്ങളിലും മണ്ഡപങ്ങളിലും കാണുന്ന രൂപത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ശരിയ്ക്കും ഒരു [[പരുന്ത്|പരുന്തിന്റെ]] രൂപം തന്നെയാണ് ഈ ശില്പത്തിന്. സർപ്പപീഠത്തിൽ, അതീവരൗദ്രഭാവത്തോടെ നിൽക്കുന്ന ഈ ഗരുഡനെ വാഹനത്തിലിരിയ്ക്കുന്നവരടക്കം എല്ലാ ഭക്തരും കൈകൂപ്പിത്തൊഴുന്നു. ഇതിന്റെ മറുവശത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പൂന്താനത്തിന്റെ പളുങ്കുശില്പവുമുണ്ട്. === കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === കേരളത്തിന്റെ തനതു കലാരൂപങ്ങളിൽ ഒന്നായ [[കൃഷ്ണനാട്ടം| കൃഷ്ണനാട്ടത്തെ]]ക്കുറിച്ച് പരാമർശിയ്ക്കാതെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കഥകൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിയ്ക്കില്ല. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി ആയിരുന്ന [[മാനവേദൻ|മാനവേദൻ രാജ]], ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച '''[[കൃഷ്ണഗീതി]]''' എന്ന സംസ്കൃത കാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം ഉദ്ഭവിച്ചത്. കേരളത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായ [[കഥകളി]]യുടെ ആദ്യരൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടം. ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവ കഥ ഇപ്രകാരമാണ്: കോഴിക്കോട് സ്വദേശിയായിരുന്നെങ്കിലും മാനവേദൻ രാജ കൂടുതൽ കാലവും ചെലവഴിച്ചത് ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയാണ്. അക്കാലത്തൊരിയ്ക്കൽ അദ്ദേഹം വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരെ കാണുകയുണ്ടായി. തൻ്റെ ദിവ്യദൃഷ്ടി കൊണ്ട് ഭഗവാനെ നിത്യവും കാണുന്ന സ്വാമിയാരോട്, തനിയ്ക്കും അതിനുള്ള ഭാഗ്യം ഉണ്ടാക്കണമെന്ന് മാനവേദൻ അപേക്ഷിച്ചു. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ അത് സാധിയ്ക്കില്ല എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വീണ്ടും മാനവേദനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭഗവാൻ അതിനുള്ള അനുവാദം നൽകിയെന്നും, എന്നാൽ ഒരിയ്ക്കലേ സാധിയ്ക്കൂ എന്നും സ്വാമിയാർ പറഞ്ഞു. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ [[കൂത്തമ്പലം| കൂത്തമ്പലമുണ്ടായിരുന്നില്ല]]. തദ്സ്ഥാനത്ത് ഒരു [[ഇലഞ്ഞി]]മരമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. സ്വാമിയാർ ഒന്ന് കാണിച്ചുകൊടുത്തതും അവിടെ ഓടക്കുഴലൂതിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ മാനവേദൻ കണ്ടു. തന്റെ ജന്മം സഫലമായെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ഓടിച്ചെന്ന് ഭഗവാനെ ആലിംഗനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ഭഗവാൻ അപ്പോഴേയ്ക്കും അപ്രത്യക്ഷനായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഭഗവാൻ നിന്നിടത്ത് കുറച്ച് മയിൽപ്പീലി കിടന്നിരുന്നു, ആ മയിൽപ്പീലി ഉപയോഗിച്ചാണ് മാനവേദൻ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം അലങ്കരിച്ചത്. തനിയ്ക്ക് ദർശനം കിട്ടിയ ഇലഞ്ഞി മരത്തിന്റെ തടികൊണ്ട് ഒരു കൃഷ്ണവിഗ്രഹം തീർത്ത് അതിനെ വാഴ്‌ത്തിക്കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം കൃഷ്ണഗീതി രചിച്ചത്. അതിൻ്റെ തടികൊണ്ടുതന്നെയാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം ചെയ്തെടുത്തത്. [[ജയദേവർ|ജയദേവരുടെ]] [[ഗീതഗോവിന്ദം|ഗീതഗോവിന്ദത്തെ]]യാണ് കൃഷ്ണഗീതിയ്ക്ക് മാതൃകയാക്കിയത്. തുടർന്ന്, ഒരു തുലാം 30-ന് അദ്ദേഹം തന്റെ കൃതി ഗുരുവായൂരപ്പനു മുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചു. ആ ദിവസം ഇന്ന് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. === ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ കഥ === ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തിൽ പറയുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കഥയാണ് അജാമിളമോക്ഷം. ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും എല്ലാവിധ ദുഷ്ടതകളോടും ജീവിച്ച [[അജാമിളൻ]] എന്നയാൾ, ജീവിതാവസാനത്തിലെ ഒരു നിമിഷം തന്റെ പുത്രനായ നാരായണനെ വിളിച്ചപ്പോൾ സാക്ഷാൽ നാരായണൻ തന്നെ വിളികേട്ടതും അയാളെ വൈകുണ്ഠ ത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയതുമാണ് ഈ കഥയിലെ സാരം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും സമാനമായ ഒരു കഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. ചേലേപ്പറമ്പ് എന്ന് ഇല്ലപ്പേരുണ്ടായിരുന്ന ഒരു നമ്പൂതിരിയാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രം. ഒരു കവിയും, പ്രാസംഗികനുമൊക്കെയായിരുന്നിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും പലതരം ഹീനപ്രവൃത്തികളിലും ഏർപ്പെട്ട ചേലേപ്പറമ്പ്, വാർദ്ധക്യത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും തുടർന്നുള്ള സംഭവവികാസങ്ങളുമാണ് ഈ കഥയുടെ ആകെത്തുക. കഥ ഇങ്ങനെ: ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചെങ്കിലും, ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വേദപുരാണാദികളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയെങ്കിലും, വളരെ കുത്തഴിഞ്ഞ ഒരു ജീവിതമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് നയിച്ചിരുന്നത്. സ്ത്രീസേവയിലും മദ്യപാനത്തിലും താത്പര്യം കിട്ടിയ അദ്ദേഹം സകലമാന തിന്മകളിലും വ്യാപരിച്ചു. ഒരുപാട് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് വിവാഹം കഴിച്ചു, അവയിലെല്ലാം സന്തതികളുണ്ടായി. പലരും അച്ഛനെ അറിയാതെ കാലം കഴിച്ചുകൂട്ടി. കാലം അങ്ങനെ കുറേ കടന്നുപോയി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരിൽ താമസമാക്കിയ ശേഷവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. പരസ്ത്രീഗമനവും മോഷണവും മദ്യപാനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിത്യവൃത്തിയായിരുന്നു. ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന ഭാഗത്തേയ്ക്ക് അദ്ദേഹം തിരിഞ്ഞു നോക്കിയതു പോലുമില്ല. പരദൂഷണം മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നിരുന്നത്. അങ്ങനെ നാട്ടുകാരുടെ മൊത്തം സ്വൈരം കെടുത്തുന്ന ഒരാളായി അദ്ദേഹം മാറി. കാലം പിന്നെയും കടന്നുപോയി. ചേലേപ്പറമ്പിന് തൊണ്ണൂറു വയസ്സ് കഴിഞ്ഞു. എങ്കിലും സ്വഭാവത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ആ സംഭവം നടക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് കഴിഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൈ കഴുകുന്ന തിരക്കിലിരിയ്ക്കേ ചേലേപ്പറമ്പ് സമൃദ്ധമായി എണ്ണയും ഇഞ്ചയും തേച്ച് കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ട് കുപിതനായ ബ്രാഹ്മണരിലൊരാൾ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞ കാര്യം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു: {{quote|ഹേ ചേലേപ്പറമ്പേ, ഇതെന്താണ് അങ്ങ് കാണിയ്ക്കുന്നത്? എത്രയോ കോടി ജന്മങ്ങളിൽ അങ്ങു ചെയ്ത മഹാപുണ്യത്തിന്റെ ഫലമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഈ ബ്രാഹ്മണജന്മം. അതും പോരാതെ ഇപ്പോൾ ഭൂലോകവൈകുണ്ഠത്തിലും എത്തിച്ചേർന്നിരിയ്ക്കുന്നു. എന്നിട്ടും എന്തേ മനസ്സുമാറുന്നില്ല? ദുഷ്ചിന്തകൾ പോകുന്നില്ല? കലികാലത്ത് മോക്ഷത്തിന് നാമജപം മാത്രമേ ഫലം ചെയ്യൂ എന്ന കാര്യം അങ്ങ് മറന്നുപോയോ? ഇനിയെങ്കിലും ഈ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ മതിയാക്കൂ. ഭഗവദ്പാദങ്ങളെ ആശ്രയിയ്ക്കൂ. അങ്ങേയ്ക്ക് മോക്ഷം ലഭിയ്ക്കും.}} ഈ വാക്കുകൾ ചേലേപ്പറമ്പിനെ ഇരുത്തിച്ചിന്തിപ്പിച്ചു. അതുവരെയുള്ള തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോയി. താൻ എത്രമാത്രം അധഃപതിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. കുളി കഴിഞ്ഞ് ഈറനോടെത്തന്നെ ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് നടന്നു. ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് കയറുന്നത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഭക്തർ അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കിനിന്നു. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് കയറി ഭഗവാനെ തൊഴുത ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ മണ്ഡപത്തിൽ കയറി ഈ ശ്ലോകം ജപിച്ചു: {{quote|അബ്ദാർധേന ഹരിം പ്രസന്നമകരോദൗത്താനപാദിശ്ശിശുഃ സപ്താഹേന നൃപഃ പരീക്ഷിദബലാ യാമാർദ്ധതഃ പിംഗലാ ഖട്വാംഗോ ഘടികാദ്വയേന നവതിപ്രായോഽപി തന്ന വ്യഥേ, തം കാരുണ്യനിധിം പ്രപദ്യ ശരണം ശേഷായുഷാ തോഷയേ. <br> അർത്ഥം: ഉത്താനപാദപുത്രനായ [[ധ്രുവൻ]] അരവർഷം കൊണ്ട് (ആറുമാസംകൊണ്ട്) അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. [[പരീക്ഷിത്ത്]] മഹാരാജാവ് സപ്താഹം (ഒരാഴ്ച) കൊണ്ടും [[പിംഗള]] അരയാമം കൊണ്ടും [[ഖട്വാംഗൻ]] രണ്ടുമണിക്കൂർകൊണ്ടും അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. എന്നാൽ തൊണ്ണൂറുവയസ്സായിട്ടും എനിയ്ക്ക് അങ്ങയെ പ്രസാദിപ്പിയ്ക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. അല്ലയോ ഗുരുവായൂരപ്പാ, അര നാഴിക (24 മിനിറ്റ്) മാത്രം ബാക്കിയുള്ള ഈ ആയുസ്സിനാലിതാ ഞാൻ അങ്ങയെ സന്തോഷിപ്പിയ്ക്കുന്നു.}} ഇത്രയും ചൊല്ലിയ ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് മണ്ഡപത്തിൽ സാഷ്ടാംഗം നമസ്കരിച്ചു. ഏറെ നേരം കഴിഞ്ഞിട്ടും ചേലേപ്പറമ്പ് അങ്ങനെത്തന്നെ കിടക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ച ഭക്തർ അദ്ദേഹത്തിനടുത്തേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തി. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം നോക്കിയ അവർ, അദ്ദേഹം മരിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് മനസ്സിലാക്കി. അവസാനനിമിഷം സദ്ബുദ്ധി തോന്നിയ ചേലേപ്പറമ്പ്, ഭഗവാനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. . . === കിട്ടയുടെ ഇളനീർ === കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആറാട്ടിനോടനു ബന്ധിച്ച് ഉത്സവവിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ അഭിഷേകം നടത്തുന്നത് ഒരു ആചാരമാണ്. ആറാട്ടുകടവിൽ വിഗ്രഹമെത്തിച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തീർത്ഥാവാഹനം നടത്തിയശേഷം വിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ആറാട്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ ആറാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ച് അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഇളനീർ കൊണ്ടുവരുന്നത് ഗുരുവായൂരിനടുത്ത് [[ഇരിങ്ങപ്പുറം|ഇരിങ്ങപ്പുറത്തുള്ള]] തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാരാണ്. [[ഈഴവർ|ഈഴവ]]സമുദായത്തിൽ പെട്ട ഇവർക്ക് ഈ അവകാശം ലഭിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെ വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് നടന്ന കഥയാണിത്. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഈഴവർ അടക്കമുള്ള 'താഴ്ന്ന' ജാതിക്കാർക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രപരിസരത്തൂടെ നടക്കാൻ പോലും അവർക്ക് അവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽ വരെയേ അവർക്ക് പ്രവേശനം ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവിടെയുള്ള ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാനത്തിന് 'തീയരമ്പലം' എന്ന പേരിട്ടുവന്നിരുന്നു. എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിനുള്ള അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം അത് പൊളിച്ചുമാറ്റി. എങ്കിലും ഇന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ഒരു കൽവിളക്ക് അവിടെ കാണാം. 2022-ൽ ഈ വിളക്ക് പൂർണ്ണമായും സ്വർണ്ണം പൂശുകയുണ്ടായി. [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്]] [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.|എസ്.എൻ.ഡി.പി.]] യൂണിയൻ വകയാണ് ഇത് നവീകരിച്ചത്. ഈ കഥ നടക്കുന്ന കാലത്ത് മേല്പറഞ്ഞ കുടുംബത്തിലെ കാരണവർ കിട്ടയെന്ന് പേരുള്ള ഒരു കള്ളുചെത്തുകാരനായിരുന്നു. ഭാര്യയും മക്കളുമടക്കമുള്ള വലിയൊരു കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന കിട്ട, കള്ളുചെത്തിക്കിട്ടുന്ന വരുമാനം കൊണ്ടാണ് കുടുംബം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്നത്. ദിവസവും ഒരു നൂറു തെങ്ങിൽ കയറി അയാൾ ചെത്തുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന കിട്ട, തനിയ്ക്ക് ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിന് അർഹതയില്ലാത്തതിൽ അഗാധമായി ദുഃഖിച്ചിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക്, ആറടിയിലധികം ഉയരത്തോടും കറുത്ത് സുന്ദരമായ ശരീരത്തോടുംകൂടി ഒരു യുവാവ് കിട്ടയുടെ വീട്ടിലേയ്ക്ക് കടന്നുവന്നു. ദാഹിച്ചവശനായ ആ യുവാവ് കിട്ടയെ കാണുകയും തനിയ്ക്ക് ഇളനീർ വേണമെന്നും താൻ അല്പം ധൃതിയിലാണെന്നും ഉടനെ ആറാട്ടുകടവിൽ എത്തിയ്ക്കണമെന്നും താൻ അവിടെയുണ്ടാകുമെന്നും അറിയിച്ചു. ആ യുവാവ് സാക്ഷാൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയായിരുന്നു! തുടർന്ന് കിട്ട, അടുത്തുള്ള തെങ്ങിൽ കയറി അല്പം ഇളനീർ വെട്ടിക്കൊണ്ടുവരികയും, വിവരങ്ങളെല്ലാം തന്റെ ജന്മിയോട് പറഞ്ഞശേഷം അദ്ദേഹത്തെ ഏല്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ആറാട്ടുദിവസമായിരുന്നു അന്ന്. കിട്ടയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ജന്മി, ഉടനെത്തന്നെ ഇളനീരുമായി രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെ ആറാട്ടുകടവിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു. കിട്ട മഞ്ജുളാൽത്തറ വരെ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ചു. ഈ സമയത്ത് തന്ത്രിയ്ക്കും മേൽശാന്തിയ്ക്കും ഒരു അരുളപ്പാടുണ്ടായി. കിട്ട ഇളനീരുമായി മഞ്ജുളാൽത്തറയിലുണ്ടെന്നും ഉടനെ അവിടെ വന്ന് സ്വീകരിയ്ക്കണമെന്നുമായിരുന്നു അത്. തുടർന്ന് ഇരുവരും മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ എത്തുകയും കിട്ടയിൽ നിന്ന് ഇളനീർ വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആ ഇളനീർ കൊണ്ടാണ് ഭഗവാന് അഭിഷേകം നടത്തിയത്. തുടർന്ന് എല്ലാ വർഷവും കിട്ടയുടെ കുടുംബത്തിനായിരിയ്ക്കും ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാൻ അവകാശമെന്ന് തന്ത്രി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാർക്ക് ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാനുള്ള അവകാശം ലഭിച്ചത്. ഇപ്പോൾ കുടുംബം അതിസമ്പന്നമാണ്. എങ്കിലും പരമ്പരാഗതമായ അവകാശം കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഭംഗിയായി നിറവേറ്റിപ്പോരുന്നു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ ഓണക്കോടി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് മല്ലിശ്ശേരി മന. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഊരാളന്മാരാണ് ഈ കുടുംബത്തിലുള്ളവർ. ഒരുകാലത്ത് നാടുവാഴിസ്ഥാനം അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ഈ കുടുംബത്തിന് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പിതൃസ്ഥാനമാണ് കല്പിച്ചുപോരുന്നത്. തന്മൂലം, ഇവർ ശ്രീലകത്ത് കയറി പൂജകൾ നടത്താറില്ല. ഈ കുടുംബത്തിലെ ഒരു കാരണവർക്ക് ഭഗവാൻ ദർശനം നൽകിയ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രതിപാദിയ്ക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: മല്ലിശ്ശേരി മനയിലെ കാരണവരായിരുന്ന കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് പ്രായമേറെ ആയിട്ടും സന്താനസൗഭാഗ്യമുണ്ടായില്ല. ഇതിൽ ഏറെ ദുഃഖിച്ച അദ്ദേഹം സുഹൃത്തായ ഒരു ജ്യോത്സ്യരെ കാണാനിടയായി. അതിസമ്പന്നാണെങ്കിലും നമ്പൂതിരി ദാനധർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താത്തതാണ് സന്താനങ്ങളില്ലാത്തതിന് കാരണമെന്ന് ജ്യോത്സ്യർ കണ്ടെത്തി. ഇതെത്തുടർന്ന് നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു നടക്കുന്ന കുട്ടികൾക്കും മറ്റും ധാരാളം ദാനധർമ്മങ്ങൾ നടത്താൻ തുടങ്ങി. അധികം കാലം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹധർമ്മിണിയായ അന്തർജനം ഗർഭിണിയായി. ഈ വിവരമറിഞ്ഞ് സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂരപ്പന് വിശേഷാൽ വഴിപാടുകൾ കഴിച്ചു. തന്റെ വംശം നിലനിൽക്കുന്നതിനായി ഒരു പുത്രൻ തന്നെ ജനിയ്ക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച നമ്പൂതിരി, അവന് തന്റെയും ഭഗവാന്റെയും പേര് (കൃഷ്ണൻ) തന്നെ ഇടാമെന്നും ഇനിയുള്ള ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യത്തെ പുരുഷസന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിടണമെന്നും തീരുമാനിച്ചു. മാസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നാളിൽ അന്തർജനം ഒരു ആൺകുട്ടിയ്ക്ക് ജന്മം നൽകി. സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, അവന് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടു. ചെറിയ കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയുടെ കളിചിരികളും തമാശകളും മല്ലിശ്ശേരി മനയെ സന്തോഷത്തിലാറാടിച്ചു. മാതാപിതാക്കൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട സന്തതിയായിത്തന്നെ അവൻ വളർന്നുവന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ അവന് ബ്രാഹ്മണാചാരപ്രകാരം [[ഉപനയനം|ഉപനയനത്തിനുള്ള]] സമയമായി. ചിങ്ങമാസത്തിൽ അവന്റെ പിറന്നാളിനോടടുത്താണ് ഉപനയനത്തിനുള്ള സമയം നിശ്ചയിച്ചത്. ആ സമയത്ത് നമ്പൂതിരി, അവിടെയുള്ള എല്ലാ കുട്ടികൾക്കുമായി ഓണക്കോടി വാങ്ങിച്ചുകൂട്ടിയതിനൊപ്പം തന്റെ ഉണ്ണിയ്ക്കും ഒരെണ്ണം വാങ്ങിയ്ക്കുകയും മറ്റുള്ള മുണ്ടുകൾ അതാത് കുട്ടികൾക്ക് കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് ഇല്ലത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവരുന്നതിനിടയിൽ കാഴ്ചയിൽ അതീവസുന്ദരനായ ഒരു ബാലനെ അദ്ദേഹം കാണാനിടയായി. ഏകദേശം ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ അതേ പ്രായം തന്നെ തോന്നിയ്ക്കുന്ന അവൻ തനിയ്ക്കും ഒരു മുണ്ടുവേണമെന്ന് നമ്പൂതിരിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. മുണ്ടെല്ലാം താൻ കൊടുത്തുകഴിഞ്ഞെന്നും ഇനിയുള്ളത് തന്റെ ഉണ്ണിയ്ക്കാണെന്നും നമ്പൂതിരി മറുപടി പറഞ്ഞു. എന്നാൽ ആ മുണ്ട് തനിയ്ക്കുതന്നെ വേണമെന്ന ബാലന്റെ ശാഠ്യം സഹിയ്ക്കാൻ കഴിയാതായപ്പോൾ അവന് മുണ്ടു കൊടുക്കാൻ തന്നെ നമ്പൂതിരി തീരുമാനിച്ചു. പിറ്റേദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറന്നപ്പോൾ നമ്പൂതിരി അടക്കമുള്ള നിരവധി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തി. മേൽശാന്തി നടതുറന്ന് പൂജ തുടങ്ങിയപ്പോൾ ഭഗവാന്റെ കയ്യിലൊരു മുണ്ട്! ഈ സംഭവം കണ്ടെത്തിയ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി സ്തബ്ധനായി. തന്റെ മുന്നിൽ വന്ന് ഓണക്കോടി ചോദിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. പിന്നീട് അധികകാലം അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, അദ്ദേഹം നിശ്ചയിച്ചുവച്ചതുപ്രകാരം ഇന്നും മല്ലിശ്ശേരിയിലെ ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യ സന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടുവരുന്നു. === തേങ്ങയ്ക്ക് മുളച്ച കൊമ്പ് === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ അത്ഭുതകഥകളിലെ മറ്റൊരു സാന്നിദ്ധ്യമാണ് കൊമ്പുമുളച്ച ഒരു തേങ്ങ. തന്റെ ഭക്തനും നാളികേര കർഷകനുമായ ഒരു ഗൃഹനാഥന്റെ വാക്കുകൾ ഭഗവാൻ സഫലമാക്കിയതാണ് ഇതിന്റെ ഇതിവൃത്തം. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്നതും ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക മ്യൂസിയത്തിൽ പ്രദർശനത്തിന് വച്ചിരിയ്ക്കുന്നതുമായ ഈ തേങ്ങയുടെ വരവിന് പിന്നിലും രസകരമായ ഒരു ഐതിഹ്യകഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഒരിയ്ക്കൽ, മമ്മിയൂർ ദേശത്തെ ഒരു ഗൃഹനാഥൻ തന്റെ വീട്ടിൽ ഒരുപാട് തെങ്ങിൻതൈകൾ നട്ടു. കാലപ്രവാഹത്തിൽ അവ വളർന്ന് വലിയ തെങ്ങുകളാകുകയും അവയിൽ തേങ്ങകളുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. ആദ്യമായുണ്ടായ തേങ്ങാക്കുല ഗൃഹനാഥൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഈ തേങ്ങാക്കുല സ്ഥലത്തെ ഒരു ജന്മിയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ പെട്ടുപോയി. ആ കുലയിലെ തേങ്ങ മുഴുവൻ തനിയ്ക്ക് വേണമെന്ന് അയാൾ ഗൃഹനാഥനോട് പറഞ്ഞു. അത് സാദ്ധ്യമല്ലെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ തിരിച്ചും. അപ്പോൾ തേങ്ങയ്ക്കെന്താ കൊമ്പുണ്ടോ എന്ന് ജന്മി ചോദിയ്ക്കുകയും അതിന് മറുപടിയായി ഭഗവാൻ വിചാരിച്ചാൽ അതും അതിനപ്പുറവും സംഭവിയ്ക്കുമെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ പറയുകയും ചെയ്തു. അത്യദ്ഭുതം! ആ കുലയിലെ ഓരോ തേങ്ങയ്ക്കും കൊമ്പുമുളച്ചുതുടങ്ങി! തുടർന്ന് ജന്മിയും ഗൃഹനാഥനും ചേർന്ന് ആ തേങ്ങാക്കുല ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിച്ചു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് വരുന്ന ഭക്തരുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആകർഷണമായിരുനു ഈ തേങ്ങ. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്ന ഈ തേങ്ങ ഐശ്വര്യചിഹ്നമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു വന്നിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത്, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന നവീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി അത് അവിടെനിന്ന് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം മ്യൂസിയത്തിലാണ് ഈ തേങ്ങയുള്ളത്. നിരവധി ആളുകളാണ് ഇത് കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടേയ്ക്ക് വരുന്നത്. === ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണനും === [[മൈസൂരു കടുവ|''മൈസൂരു കടുവ'']] എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] മലബാറിൽ നടത്തിയ പടയോട്ടത്തിന്റെ സമയത്ത് ഗുരുവായൂരിന് വടക്ക് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരുപാട് പ്രസിദ്ധ ക്ഷേത്രങ്ങൾ (ഉദാ: [[തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വരക്ഷേത്രം]], [[കടലായി ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം]], [[തിരുവങ്ങാട് ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]], [[കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം|കോഴിക്കോട് തളി മഹാക്ഷേത്രം]]) തകർക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. അവയിൽ പലതും പിൽക്കാലത്ത് പുനർനിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും ചിലതിൽ ഇന്നും പടയോട്ടത്തിന്റെ പാടുകൾ കാണാം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവും ടിപ്പുവിന്റെ പടയാളികൾ തകർത്തുകളയുമോ എന്ന ആശങ്ക നാട്ടുകാരായ ഭക്തരിൽ ഉണർന്നുവന്നു. ക്ഷേത്രം തകർക്കപ്പെട്ടാലും കുഴപ്പമില്ല, പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹം തകർക്കപ്പെട്ടാൽ അതുപോലൊരു വിഗ്രഹം പിന്നീടുണ്ടാക്കിയെടുക്കാൻ പാടാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഭക്തർ, ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെയും തന്ത്രി, ഓതിയ്ക്കന്മാർ, ശാന്തിക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവരെയും വിവരമറിയിച്ചു. അപകടം മനസ്സിലാക്കിയ അവർ സുരക്ഷിതമായ ഒരു സ്ഥാനം അന്വേഷിച്ചുനടന്നപ്പോൾ കണ്ടെത്തിയത്, കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രസിദ്ധ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമായ [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രമാണ്]]. [[അമ്പലപ്പുഴ]] അന്ന് [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. അതിനാൽ, അങ്ങോട്ട് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് തിരുവിതാംകൂർ രാജാവിന്റെ അനുമതി വേണമായിരുന്നു. ''[[ധർമ്മരാജ]]'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യായിരുന്നു അപ്പോഴത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ്. അമ്പലപ്പുഴയിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവരുന്നതിന് അദ്ദേഹം തന്ത്രിയ്ക്കും ഊരാളന്മാർക്കും പൂർണ്ണ അനുമതി നൽകി. തുടർന്ന് ഘോഷയാത്രയായി വിഗ്രഹം അമ്പലപ്പുഴയിലെത്തിച്ചു. അവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള പഴയ [[ചെമ്പകശ്ശേരി രാജ്യം|ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ]] കൊട്ടാരമായിരുന്ന തെക്കേ മഠത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറും പണിത് ഗുരുവായൂരപ്പനെ അവിടെ താത്കാലികമായി കുടിയിരുത്തി. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാമുണ്ട്. പിന്നീട് കുറച്ചുകാലം മാവേലിക്കരയിലെ എണ്ണയ്ക്കാട്ട് കൊട്ടാരത്തിലും ഗുരുവായൂരപ്പനെ കുടിയിരുത്തി. അതിനുശേഷമാണ് വീണ്ടും ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവന്നത്. ഇതിനിടയിൽ സമീപത്തുള്ള പല ക്ഷേത്രങ്ങളും തകർത്തശേഷം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ആക്രമിയ്ക്കാൻ വന്ന ടിപ്പുവിന്, ചില ദുർനിമിത്തങ്ങൾ മൂലം ആ പദ്ധതി ഉപേക്ഷിയ്ക്കേണ്ടി വരികയും, പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഗുരുവായൂരപ്പന് ചില സമർപ്പണങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുകയുണ്ടായി. ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ടിരുന്ന കാലത്തുണ്ടായ രസകരമായ ചില സംഭവങ്ങൾ [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി]] തന്റെ പ്രസിദ്ധകൃതിയായ [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''ചില ഈശ്വരന്മാരുടെ പിണക്കം'' എന്ന പേരിലുള്ള ലേഖനത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഒരേ ഈശ്വരന്റെ രൂപഭാവങ്ങളായ ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണനും തമ്മിൽ നടന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന വഴക്കിന്റെ കഥ വിവരിയ്ക്കുന്നത്. ആ കഥ ഇങ്ങനെ പോകുന്നു: ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നമസ്കാരസദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്ന വിഭവങ്ങൾ മറ്റുള്ള പാത്രങ്ങളിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്ന പതിവില്ല. എന്നാലും സാധാരണയായി അവയ്ക്ക് ക്ലാവുചുവ പിടിയ്ക്കാറുമില്ല. എന്നാൽ, അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഭഗവാൻ കുടികൊണ്ട സമയത്ത് സദ്യയ്ക്കുണ്ടാക്കുന്ന [[കാളൻ]] മുതലായ കറികളിൽ ക്ലാവുചുവ ഉണ്ടാകുക പതിവായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പനോടുള്ള സ്പർദ്ധ നിമിത്തം അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണൻ ചെയ്തതാണെന്ന് ഭക്തർ പറഞ്ഞുപരത്തി. കുറച്ചുദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|പാൽപ്പായസനിവേദ്യത്തിൽ]] അട്ടയും പാറ്റയും കൊതുകും മറ്റും ചത്തുവീഴുന്ന സ്ഥിതിയും കാണാനിടയായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതികാരമായും വ്യഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരപ്പനെ മാവേലിക്കരയിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്നതുവരെ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. എങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ട കാലം ഇരുക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ പ്രശസ്തിയുണ്ടാക്കി. പുതിയ ചില സങ്കല്പങ്ങൾ ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പിറവിയെടുക്കുന്നതിന് ഇത് വഴിതെളിച്ചു. അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയ്ക്കുമുകളിൽ ഒരു [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]] വട്ടമിട്ട് പറക്കുന്നത് കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. തന്മൂലം ഗുരുവായൂരിൽ ഉച്ചപ്പൂജ അമ്പലപ്പുഴയിലെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് മുമ്പ് അവസാനിപ്പിയ്ക്കുകയും അതുകഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടയടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗുരുവായൂരിലെ ഉച്ചശീവേലി വൈകീട്ട് നടതുറന്ന ശേഷമാണ് നടത്തുന്നത്. മറ്റൊരു ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ പ്രത്യേകതയില്ല. === ചെമ്പൈയുടെ കഥ === [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണ്ണാടകസംഗീതചക്രവർത്തിയായിരുന്ന]] [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരുമായും]] ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, സംഗീതലോകത്ത് തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച സംഭാവനകളെല്ലാം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കുകയും തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച പൈസ കൊണ്ട് ഭഗവാന് നിരവധി തവണ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായാണ് എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിൽ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിക്കാലത്ത്]] [[ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം]] നടത്തിവരുന്നത്. അദ്ദേഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി കഥകളുണ്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോഴുള്ള കഥയാണ് കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധം. അതിങ്ങനെ: 1952-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ പതിവിനുവിപരീതമായി കോഴിക്കോട്ടെ സാമൂതിരി കോവിലകത്തായിരുന്നു ചെമ്പൈയ്ക്ക് കച്ചേരി. പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം കച്ചേരിയ്ക്കായി കോവിലകത്തെത്തിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാവിൽ നിന്ന് ശബ്ദം പുറത്തുവന്നില്ല. ഇതിൽ ദുഃഖിതനായ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ഗുരുവായൂരിലെത്തുകയും ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത്, വൈദ്യകുലപതി [[വൈദ്യമഠം വലിയ നാരായണൻ നമ്പൂതിരി]] ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെമ്പൈയുടെ വിഷമാവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം, ചെമ്പൈയെ പൂമുള്ളി മനയിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും അവിടെ വച്ച് പത്തുദിവസം വിശദമായി ചികിത്സിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു പ്രത്യേകതരം പൊടി പാലിൽ കലക്കി നൽകിയാണ് വൈദ്യമഠം ചെമ്പൈയെ ചികിത്സിച്ചത്. തദ്ഫലമായി ചെമ്പൈയ്ക്ക് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടുകയും, അദ്ദേഹം വൈദ്യമഠത്തിൽ ഒരു കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മരണം വരെ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരിയ്ക്കലും ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായില്ല. 1896 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കോട്ടായി]]യ്ക്കടുത്ത് ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ, സംഗീതജ്ഞനായിരുന്ന അനന്തരാമഭാഗവതരുടെയും പാർവ്വതിയമ്മാളുടെയും മൂത്ത മകനായി ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നക്ഷത്രത്തിൽ ജനിച്ച വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ, ചെറുപ്പത്തിലേ പിതാവിൽ നിന്ന് സംഗീതം അഭ്യസിച്ചു. എട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ, [[വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ]] വച്ച് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അദ്ദേഹം, ചെറുപ്പത്തിലേ [[വൈക്കം]], ഗുരുവായൂർ, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]], [[കൊല്ലൂർ]] തുടങ്ങി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. പിൽക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം [[വയലിൻ]] വായിയ്ക്കാനും പഠിച്ചു. ഇക്കാലത്തുതന്നെ അദ്ദേഹം നാട്ടിൽ വച്ച് കുട്ടികളെ സംഗീതം അഭ്യസിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആദ്യകാലത്ത് അനുജനായിരുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യഭാഗവതർക്കൊപ്പമാണ് ചെമ്പൈ കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുവന്നത്. വയലിൻ വിദ്വാൻ കൂടിയായിരുന്ന അച്ഛൻ അനന്തരാമഭാഗവതർ വയലിനിലും തദ്ദേശീയരായ സംഗീതജ്ഞർ [[മൃദംഗം|മൃദംഗത്തിലും]] അകമ്പടി സേവിച്ചാണ് ഈ കച്ചേരികൾ നടന്നുപോയിരുന്നത്. പിന്നീട് അദ്ദേഹം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ഒറ്റയ്ക്ക് കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. കർണാടകസംഗീതത്തിലെ അതികായനാകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അധികകാലം വേണ്ടിവന്നില്ല. [[അരിയക്കുടി രാമാനുജ അയ്യങ്കാർ]], [[മഹാരാജപുരം വിശ്വനാഥ അയ്യർ]] തുടങ്ങിയ അക്കാലത്തെ മഹാരഥന്മാരുടെ നിരയിലേയ്ക്ക് പതുക്കെ ചെമ്പൈയും ഉയർന്നുവന്നു. നിരവധി പ്രശസ്ത വാദ്യകലാകാരന്മാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി സേവിച്ചുതുടങ്ങി. വയലിനിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം, ചില സംഗീതജ്ഞർക്ക് വയലിനിലും അകമ്പടി സേവിച്ചു. 1913 മുതൽ 1927 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലുമായി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. 1913-ൽ തമിഴ്നാട്ടിലെ [[കരൂർ|കരൂരിൽ]] പെത്താച്ചി ചെട്ടിയാർ എന്ന പ്രമാണി നടത്തിയ സംഗീതോത്സവത്തിലെ കച്ചേരി, 1915-ൽ [[പുതുച്ചേരി]]യിൽ ഒരു വിവാഹത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി, 1916-ൽ [[പാലക്കാട്|പാലക്കാട്ടു വച്ച്]] നടത്തിയ [[രാമനവമി]] സംഗീതോത്സവം, 1927-ൽ [[മദ്രാസ് സംഗീത അക്കാദമി]]യുടെ ഉദ്ഘാടനത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി തുടങ്ങിയവ അതിൽ പ്രധാനമാണ്. സ്വന്തമായി കൃതികൾ രചിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും നിരവധി പ്രശസ്ത വാഗ്ഗേയകാരന്മാരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിയ്ക്കുന്നതിൽ ചെമ്പൈ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധിച്ചു. ''ലളിതാദാസൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന തൃപ്പൂണിത്തുറ സ്വദേശിയായിരുന്ന ടി.ജി. കൃഷ്ണയ്യർ, ''മീനാക്ഷീസുതൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന [[ബെംഗളൂരു]] നാഗരാജൻ എന്നിവർ അവരിൽ പ്രധാനികളാണ്. ലളിതാദാസൻ [[ഹംസാനന്ദി]] രാഗത്തിലും [[രൂപകതാളം|രൂപകതാളത്തിലും]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''പാവന ഗുരുപവനപുരാധീശമാശ്രയേ'' എന്ന കൃതി, കർണാടകസംഗീതത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കുറിച്ച് രചിയ്ക്കപ്പെട്ട അപൂർവ്വം കൃതികളിൽ പ്രഥമസ്ഥാനം വഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ കൃതി ചെമ്പൈ സ്ഥിരമായി കച്ചേരികളിൽ പാടുന്നത് വഴി പ്രസിദ്ധി നേടുകയും, അതുവഴി നിരവധി ഭക്തരെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ആകർഷിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. മീനാക്ഷീസുതൻ [[നാട്ട]] രാഗത്തിലും [[ആദിതാളം|ആദിതാളത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''രക്ഷമാം ശരണാഗതം'' എന്ന കൃതി, അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടിയ ശേഷം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമ്മാനമായി സമർപ്പിച്ചു. ആദ്യകാലത്ത് മലയാളകൃതികൾ പാടുന്നതിൽ ഉപേക്ഷ കാണിച്ചിരുന്ന ചെമ്പൈ, പിന്നീട് ഒരു സുഹൃത്തിന്റെ ആവശ്യമനുസരിച്ച് [[ഇരയിമ്മൻ തമ്പി]]യുടെ ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കീർത്തനം പാടാൻ തുടങ്ങുകയും, പതുക്കെ ആ കൃതിയ്ക്കും പ്രചാരം ലഭിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. [[ശ്രീരാഗം|ശ്രീരാഗത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഈ കൃതി, അദ്ദേഹം [[യദുകുല കാംബോജി]] രാഗത്തിൽ പുതുതായി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. ഇത് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായി മാറി. വാതാപി ഗണപതിം ഭജേഹം, ശിവ ശിവ ശിവ എനരാദ, ക്ഷീരസാഗര തുടങ്ങിയ കൃതികളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആലാപനശൈലിയിൽ ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ ജീവിതത്തിലെ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങൾക്കും കാരണക്കാരൻ ഗുരുവായൂരപ്പനാണെന്ന് അന്ത്യം വരെ വിശ്വസിച്ചുവന്നു. 1907-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിലാണ് അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അന്ന് അനുജന്നും അച്ഛന്നുമൊപ്പം നടത്തിയ കച്ചേരിയ്ക്കുശേഷം മടങ്ങിപ്പോകാനൊരുങ്ങുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് ഏതാനും പോലീസുകാർ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിലെത്തി. ഒരുനിമിഷം സ്തബ്ധരായിപ്പോയ ചെമ്പൈയോട് അവർ അടുത്ത കച്ചേരിയ്ക്ക് ക്ഷണിയ്ക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഈ സംഭവത്തിനുശേഷം എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ വന്ന് കച്ചേരി നടത്തിപ്പോകുന്നത് അദ്ദേഹം പതിവാക്കി. ഒരിയ്ക്കലും പണം കൂട്ടിവയ്ക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടാതിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ സമ്പാദ്യത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗവും ഗുരുവായൂരപ്പന് ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്താൻ ഉപയോഗിച്ചു. ബാക്കി വന്ന പണം കൊണ്ട് നിരവധി ജനക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങളും അദ്ദേഹം നടത്തി. ജാതീയവും മതപരവുമായ പല വിലക്കുകളെയും മറികടന്ന് പ്രശസ്തരും അപ്രശസ്തരുമായ നിരവധി സംഗീതജ്ഞർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിച്ചു. [[കെ. ജെ. യേശുദാസ്]], [[ടി. വി. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]], [[പി. ലീല]], [[ജയവിജയന്മാർ (സംഗീതജ്ഞർ)|ജയവിജയന്മാർ]], [[മണ്ണൂർ രാജകുമാരനുണ്ണി]], [[ഒളപ്പമണ്ണ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]], [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തുടങ്ങിയവർ അവരിൽ പ്രമുഖരാണ്. നിരവധി പ്രശസ്തർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി വായിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വയലിനിൽ [[മൈസൂർ ചൗഡയ്യ]]യും മൃദംഗത്തിൽ [[പാലക്കാട് മണി അയ്യർ|പാലക്കാട് മണി അയ്യരുമാണ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അകമ്പടി സേവിച്ചത്. മൂവരുമൊന്നിച്ചുള്ള കച്ചേരികൾ വളരെയധികം ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റി. നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ ചെമ്പൈയെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്. മദ്രാസ് മ്യൂസിക്ക് അക്കാദമിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീത കലാനിധി'' (1951), [[കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമി]] പുരസ്കാരം (1958), മദ്രാസ് ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീതകലാ ശിഖാമണി'' (1964), [[കേരള കലാമണ്ഡലം]] വക സുവർണമുദ്ര (1965), [[ഭാരത സർക്കാർ]] വക [[പദ്മഭൂഷൺ]] (1973) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഇവ കൂടാതെ, 1935-ൽ അക്കാലത്തെ പ്രസിദ്ധ ആത്മീയാചാര്യനായിരുന്ന [[സ്വാമി ശിവാനന്ദ]]യിൽ നിന്ന് ''സംഗീത സമ്രാട്ട്'', 1937-ൽ [[മൈസൂർ രാജ്യം|മൈസൂർ മഹാരാജാവിൽ]] നിന്ന് വിശേഷാൽ അംഗീകാരം, 1940-ൽ പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞനും വാഗ്ഗേയകാരനുമായിരുന്ന [[ഹരികേശനല്ലൂർ മുത്തയ്യാ ഭാഗവതർ|മുത്തയ്യാ ഭാഗവതരിൽ]] നിന്ന് ''ഗായനഗന്ധർവ്വൻ'', [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], [[ബറോഡ രാജ്യം|ബറോഡ]], [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം|വിജയനഗരം]], [[ബൊബ്ബിലി രാജ്യം|ബൊബ്ബിലി]], [[ജയ്പൂർ രാജ്യം|ജയ്പൂർ]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിശേഷാൽ ബഹുമതികൾ തുടങ്ങിയവയും അദ്ദേഹം കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ കൂടാതെ ജന്മനാട്ടിലെ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം, [[ഒറ്റപ്പാലം|ഒറ്റപ്പാലത്തെ]] [[പൂഴിക്കുന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെമ്പൈ നിത്യേന കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുപോന്നിരുന്നു. എത്ര തിരക്കുണ്ടായാലും ചെമ്പൈ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശി ആഘോഷം കൂടാൻ അദ്ദേഹം സ്ഥിരമായി വരുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വേദികളിലൊന്നായിരുന്ന പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[നവരാത്രി]]യുടെ ആദ്യദിവസം നടക്കുന്ന കച്ചേരിയും അദ്ദേഹം ആജീവനാന്തം മുടക്കം കൂടാതെ നടത്തിപ്പോന്നു. അത്തരത്തിലൊരു ദിവസം തന്നെയാണ് അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞതും. 1974 ഒക്ടോബർ 16-ന് നവരാത്രിയുടെ ആദ്യദിവസം പതിവുപോലെ അദ്ദേഹം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരുകയും ഏകദേശം മൂന്ന് മണിക്കൂർ നേരം തുടർച്ചയായി കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കൃതികളെല്ലാം അന്ന് അദ്ദേഹം പാടി. അവയിൽ അവസാനം പാടിയത് ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കൃതിയാണ്. കച്ചേരി അവസാനിപ്പിച്ചശേഷം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ തൊഴുത അദ്ദേഹം, നടയിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും 78 വയസ്സുള്ള തന്നെ തിരിച്ചെടുത്തുകൂടേ എന്ന് ഭഗവാനോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു മാരാർ, ചെമ്പൈ 120 വയസ്സുവരെ ജീവിയ്ക്കണമെന്നാണ് തന്റെ ആഗ്രഹമെന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അത്രയൊന്നും തനിയ്ക്ക് വേണ്ടെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി. തുടർന്ന്, ശിഷ്യനായ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ചേർന്ന അദ്ദേഹം, അവിടെവച്ച് അല്പസമയം ശിഷ്യനോട് സംസാരിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ കുഴഞ്ഞുവീഴുകയും ചെയ്തു. വിവരമറിഞ്ഞ് ഓടിയെത്തിയ ശിഷ്യനായ [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം പരിശോധിച്ചുനോക്കി മരണം സ്ഥിരീകരിച്ചു. അങ്ങനെ ആ മഹാസംഗീതജ്ഞൻ ഗുരുവായൂരപ്പനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു. ജന്മനാടായ ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശരീരം സംസ്കരിച്ചു. === [[ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]] === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ പറ്റാത്ത കഥാപാത്രമാണ് ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവന്റേത്. നീണ്ട 55 വർഷം ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തെ സേവിച്ച ഈ ഗജവീരൻ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തരിൽ തന്നെ പ്രമുഖസ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു ആന ചരിഞ്ഞ ശേഷം അതിന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി ഒരു ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത് മറ്റൊരിടത്തും നടന്നതായി അറിയില്ല. ഒരു ആനയുടെ ചരമവാർഷികം എല്ലാ വർഷവും ആചരിച്ചുവരുന്നതും അങ്ങനെത്തന്നെ. ഇങ്ങനെ ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്തും ചരിഞ്ഞശേഷവും അത്ഭുതകഥാപാത്രമായി നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന കേശവൻ ഗുരുവായൂരിൽ എത്തിച്ചേരാനുണ്ടായ കാരണം ഇങ്ങനെയാണ്: [[ഏഷ്യ]]യിലെത്തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ തേക്കുമരക്കാടുകൾ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന [[നിലമ്പൂർ|നിലമ്പൂരിലാണ്]] കേശവൻ പിറന്നുവീണത്. എട്ടാം വയസ്സിൽ വാരിക്കുഴിയിൽ വീണ കേശവനെ സാമൂതിരി കുടുംബത്തിന്റെ ശാഖകളിലൊന്നായ [[നിലമ്പൂർ കോവിലകം]] ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു. നിലമ്പൂർ കോവിലകത്തെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിക്കൊമ്പനായിരുന്നു കേശവൻ. കോവിലകത്തെത്തിയ കേശവൻ അവിടെ കൂട്ടാനയ്ക്കൊപ്പം സുഖമായി കളിച്ചുവളർന്നു. അവന്റെ കളിചിരികളും തമാശകളും കോവിലകത്തുള്ളവരെയെല്ലാം സന്തോഷിപ്പിച്ചു. കോവിലകത്തെ കുട്ടികൾ കേശവനോടൊപ്പം കളിയ്ക്കുന്നതും പതിവായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ പോലും ആരെയും ദ്രോഹിയ്ക്കാതെ നിന്ന അവൻ നാട്ടുകാർക്കും വളരെ പ്രിയങ്കരനായി മാറി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേയാണ് [[മലബാർ കലാപം]] പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്. അതിന്റെ ഭാഗമായി നിരവധി ആപത്തുകൾ കോവിലകത്തുള്ളവർക്ക് നേരിടേണ്ടിവന്നു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് കോവിലകത്തെ വലിയ തമ്പുരാനും തമ്പുരാട്ടിയും കുടുംബവും സ്വത്തുക്കളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം മുഴുവൻ കാര്യസ്ഥനായ പണിയ്ക്കരെ ഏല്പിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലേയ്ക്ക്]] താമസം മാറി. എന്നാൽ കലാപകാരികൾ പണിയ്ക്കരെ വധിച്ചതോടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ആകെ ഗുരുതരമായി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ നഷ്ടപ്പെടുമല്ലോ എന്നോർത്ത് ഭയപ്പെട്ട തമ്പുരാൻ, പൂജാമുറിയിൽ കയറി ഗുരുവായൂരപ്പനെ വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റാതെ കാത്താൽ തന്റെ ആനകളിലൊരെണ്ണത്തിന്റെ താൻ നടയ്ക്കുവയ്ക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം നേർച്ച നേർന്നു. അങ്ങനെ കുറച്ചുമാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റിയില്ലെന്ന വിവരം തമ്പുരാൻ അറിയാനിടവരികയും തുടർന്ന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്താൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ 1922 ജനുവരി നാലിന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്തി. കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന കാലത്ത് ഗുരുവായൂരിൽ ആനകളുടെ എണ്ണം വളരെക്കുറവായിരുന്നു. അവരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയായിരുന്നത് [[ഗുരുവായൂർ പഴയ പത്മനാഭൻ|പദ്മനാഭൻ]] എന്ന ഗജവീരനാണ്. അക്കാലത്ത് കേരളത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഗജവീരന്മാരിൽ തലയെടുപ്പുകൊണ്ടും ആകാരഭംഗി കൊണ്ടുമെല്ലാം മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്നത് പദ്മനാഭനായിരുന്നു. [[തൃശ്ശൂർ പൂരം|തൃശ്ശൂർ പൂരമടക്കം]] കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം ഉത്സവങ്ങളിലും അവനായിരുന്നു താരം. തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] അവന് ചാർത്തിയ വീരശൃംഖല ഇന്നും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തിൽ ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിത്യവും രണ്ടുശീവേലികൾക്ക്{{efn|അക്കാലത്ത് വൈകീട്ടത്തെ ശീവേലിയ്ക്ക് ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടായിരുന്നില്ല.}} ഭഗവാനെ എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നതും പദ്മനാഭന്റെ പുറത്താണ്. കേശവൻ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ ശേഷം പലപ്പോഴായി അവന് പദ്മനാഭന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് കാണാനിടവരികയും അതിന്റെ സ്വഭാവസവിശേഷകൾ മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പതുക്കെ അവൻ പദ്മനാഭൻ്റെ നിലയിലേയ്ക്ക് ഉയരുകയും ഒടുവിൽ പദ്മനാഭനെ കടത്തിവെട്ടുകയും ചെതു. 1934-ൽ [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കണ്ണമ്പ്ര വേല]]യ്ക്കിടയിലുണ്ടായ ഒരു അപകടത്തിൽ പദ്മനാഭൻ ചരിഞ്ഞതോടെ കേശവയുഗം ആരംഭിച്ചു. കേശവന്റെ പല സ്വഭാവസവിശേഷതകളും അവനെ പതുക്കെ ജനപ്രിയനാക്കി മാറ്റി. കേരളത്തിലെ പലയിടത്തെ ഉത്സവങ്ങളിലും അവൻ പങ്കെടുക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ എവിടെപ്പോയാലും തിടമ്പ് തന്റെ തലയിൽ തന്നെ വേണമെന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ, [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിനടുത്ത്]] [[തിരുവഞ്ചിക്കുളം ശിവക്ഷേത്രം|തിരുവഞ്ചിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ശിവരാത്രി]] ഉത്സവത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് പറ്റാനയ്ക്ക് കേശവനെക്കാൾ ഒരല്പം ഉയരം കൂടിയ സാഹചര്യം വന്നപ്പോൾ തിടമ്പു വച്ച് അളന്നുനോക്കാൻ അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. തിടമ്പുവച്ചപ്പോൾ കേശവന്റെ തലയെടുപ്പ് അപാരമായിരുന്നു. തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിനും കേശവൻ പങ്കെടുക്കുന്നത് പതിവായി. [[തൃശ്ശൂർ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|പാറമേക്കാവ്]], [[തൃശ്ശൂർ തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|തിരുവമ്പാടി]] എന്നീ ഇരുവിഭാഗങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും അവൻ തിടമ്പേറ്റിയിട്ടുണ്ട്. കേശവന് രണ്ട് പാപ്പാന്മാരാണുണ്ടായിരുന്നത് - അച്യുതൻ നായരും മാണി നായരും. മാണിനായർ അസാമാന്യമായ ഉയരവും വണ്ണവുമുള്ള ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ മെലിഞ്ഞ് ശുഷ്കിച്ച ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നു. ഇവരുടെ സ്വഭാവത്തിലും വ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നു. മാണി നായർ കേശവനെ ഭയപ്പെടുത്തി അനുസരിപ്പിയ്ക്കുന്ന പ്രകൃതക്കാരനായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ അവനെ ഒരു മകനെപ്പോലെയാണ് കണ്ടത്. സ്നേഹസമ്പന്നനായിരുന്ന അച്യുതൻ നായർ, ചിലപ്പോൾ കുറുമ്പുകാണിച്ചതിന് അടിച്ചാലും അതൊന്നും സാരമില്ല മകനേ എന്നുപറഞ്ഞ് അവനെ ആശ്വസിപ്പിയ്ക്കുമായിരുന്നു. ജീവിതാന്ത്യം വരെ അദ്ദേഹം കേശവനെ നോക്കിനടന്നു. ആദ്യകാലത്ത് മദപ്പാടുകാലത്ത് കാട്ടുന്ന ചില വിക്രിയകൾ കാരണം കേശവന് ''ഭ്രാന്തൻ കേശവൻ'' എന്നൊരു അപരനാമമുണ്ടായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഈ രണ്ടുപാപ്പാന്മാരും ചേർന്ന് കേശവനെ നല്ലപോലെ നോക്കി. കേശവന്റെ ഭ്രാന്ത് മാറുന്നതായി വിധിപ്രകാരം അവനെ 41 ദിവസം ഭജനമിരുത്തുകയും ഭഗവാന് നേദിച്ച വെണ്ണ ജപിച്ചുനൽകുകയും ചെയ്തതോടെ കേശവന്റെ മനസ്സുമാറി. പിന്നീട് അവൻ കേരളീയ ഗജപ്രേമികളുടെ ഇഷ്ടതാരമായി മാറി. ഗജലക്ഷണശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള പല യോഗ്യതകളും കേശവന്നുണ്ടായിരുന്നു. പതിനൊന്നരയടിയായിരുന്നു അവന്റെ ഉയരം. കൊമ്പിന്റെ കടവായിൽ നിന്നു പുറത്തേയ്ക്കുള്ള ദൂരം നാലരയടി. അപൂർവങ്ങളിൽ അപൂർവമായി കാണുന്ന ലക്ഷണമൊത്ത, നിരയൊത്ത 20 വെള്ള നഖങ്ങൾ. ഇതിനെല്ലാം പുറമേ അപൂർവ്വതയുള്ള അനേകം സ്വഭാവസവിശേഷതകളും. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ചടങ്ങുകളെക്കുറിച്ചെല്ലാം വ്യക്തമായ അറിവുണ്ടായിരുന്ന കേശവൻ, തന്നെ ആവശ്യമുള്ള ചടങ്ങിന് മുമ്പ് ഒരുങ്ങിനിൽക്കുമായിരുന്നു. മദപ്പാടുകാലത്ത് ചില വേലത്തരങ്ങൾ കാണിയ്ക്കുന്ന കേശവൻ ഇടഞ്ഞോടിയാൽ പിന്നെ എത്ര ദൂരെയുള്ള സ്ഥലത്തായാലും ഗുരുവായൂരിൽ ചെന്നേ നിൽക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ. ഒരിയ്ക്കൽ തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് മദമിളകി [[തേക്കിൻകാട് മൈതാനം]] ചുറ്റി വടക്കുന്നാഥനെ പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷമാണ് കേശവൻ സ്ഥലം വിട്ടത്. ജില്ലാ കളക്ടറും ഡി.എമ്മും അടക്കമുള്ള പല ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഇടപെട്ടിട്ടും മയക്കുവെടി വയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി]] സ്വദേശിയായ അമ്പാടിയിൽ കൃഷ്ണൻ നായർ എന്നൊരാൾ ഓടിവന്ന് കേശവനെ തളച്ചുവെന്നാണ് കഥ. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ, തൃശ്ശൂരിന് തെക്കുള്ള [[കൂർക്കഞ്ചേരി ശ്രീ മഹേശ്വര ക്ഷേത്രം|കൂർക്കഞ്ചേരി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[തൈപ്പൂയം|തൈപ്പൂയത്തിന്]] എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുന്ന വഴിയിൽ, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ആറുകിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുഴയ്ക്കൽ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പെട്ടെന്ന് തിരിഞ്ഞുനടന്നതും രസകരമായ ഒരു സംഭവമാണ്. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് ഒരാളെ പോലും അവൻ കൊന്നിട്ടില്ല. ഒരിയ്ക്കൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ സമയത്ത് മദമിളകിയ അവൻ, വഴിയിൽ വച്ച് ഏതാനും സ്കൂൾ കുട്ടികളെ കണ്ടപ്പോൾ അവരെ ഉപദ്രവിയ്ക്കാതെ നടന്നുപോയത് അതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ മദമിളകിയപ്പോൾ ഇടുങ്ങിയ വഴിയിലൂടെ ഓടിയ അവൻ, വഴിയിൽ കണ്ട കാലുകളില്ലാത്ത ഒരു രോഗിയെ ചവിട്ടാതെ കടന്നുപോയത് മറ്റൊരു ഉദാഹരണം. സമയത്ത് ശീവേലിയ്ക്ക് തിടമ്പെഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനും ഇറക്കാനുമല്ലാതെ ഒരിയ്ക്കലും അവൻ മുൻകാലുകൾ താഴ്ത്തിക്കൊടുത്തിട്ടില്ല. തിടമ്പേറ്റുന്നയാൾ മാത്രമേ തന്റെ മുന്നിലൂടെ കയറാവൂ എന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. തിടമ്പേറ്റിക്കഴിഞ്ഞാൽ അത് തലയിൽ നിന്ന് മാറ്റുന്നതുവരെ അവൻ തലയുയർത്തിത്തന്നെ നിൽക്കുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷ ഉത്സവങ്ങൾക്കും കേശവന്റെ പുറത്ത് കയറ്റിയാണ് എഴുന്നള്ളത്തുകൾ നടന്നുവന്നിരുന്നത്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[പൂയം]] നാൾ തൊട്ട് പത്തുദിവസം നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവം, വൃശ്ചികമാസത്തിലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരദിനമായ ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[അഷ്ടമിരോഹിണി]] എന്നീ അവസരങ്ങളിൽ കേശവന്റെ പുറത്താണ് എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ പല സുപ്രധാന സംഭവങ്ങളിലും അവന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. 1952-ൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഇന്നുള്ള സ്വർണ്ണക്കൊടിമരത്തിനുള്ള തടി വെട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നത് കേശവനാണ്. ആദ്യകാലത്ത് ക്ഷേത്രം തെക്കുഭാഗത്തുണ്ടായിരുന്ന കോവിലകപ്പറമ്പിൽ (ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക പാഞ്ചജന്യം, ശ്രീവത്സം റെസ്റ്റ് ഹൗസുകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്ത്) സ്ഥലക്കുറവ് അനുഭപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുന്നത്തൂർ കോട്ട]]യിലേയ്ക്ക് 1975 ജൂൺ 25-ന് ആനകളെ മാറ്റുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി നടത്തിയ ഗജരാജയാത്രയെ നയിച്ചതും കേശവനാണ്. പ്രായാധിക്യം വകവയ്ക്കാതെയുള്ള ആ യാത്ര പലരുടെയും മനസ്സിൽ ഇന്നും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. കേശവൻ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് നൽകിയ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിഫമായി 1972-ൽ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം അവനെ ഗജരാജപട്ടം നൽകി ആദരിച്ചു. കേശവന്റെ സേവനത്തിന്റെ 50-ആം വാർഷികം പ്രമാണിച്ചാണ് അവന് ഈ വിശേഷാൽ ബഹുമതി ലഭിച്ചത്. അപ്പോൾ തന്നെയായിരുന്നു കേശവന്റെ ഷഷ്ടിപൂർത്തി ആഘോഷവും. ഇവയോടനുബന്ധിച്ച് ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകൾക്കും വിശേഷാൽ സദ്യ നൽകിയതും ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സംഭവമാണ്. ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനകാലത്ത് കേശവൻ വിവിധ രോഗങ്ങളുമായി ബുദ്ധിമുട്ടി. 1976 നവംബർ 30-ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള നവമി വിളക്ക് നടക്കുന്ന സമയമായിരുന്നു. കേശവന്റെ പുറത്താണ് അപ്പോഴും തിടമ്പേറ്റിയിരുന്നത്. രാത്രി ഏകദേശം പതിനൊന്നുമണി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് കേശവന് ഒരു അസ്വസ്ഥത അനുഭവപ്പെട്ടു. ആനപ്പുറത്തുണ്ടായിരുന്നവർ ആശങ്കാകുലരായി താഴെയിറങ്ങി. തിടമ്പ് പറ്റാനയായിരുന്ന കുട്ടികൃഷ്ണന് നൽകിയശേഷം അവസാനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ തൊഴുതുകൊണ്ട് കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിന് തെക്കുഭാഗത്തെ പറമ്പിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിമരത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പാപ്പാന്മാർ അവനെ കെട്ടിനിർത്തി. തുടർന്നുവന്ന രണ്ടുദിവസം കടുത്ത ഉപവാസമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടാണ് അവൻ കഴിച്ചുകൂട്ടിയത്. വിദഗ്ദ്ധരായ ആനഡോക്ടർമാർ മുഴുവൻ കേശവന്റെ രോഗവിവരമറിഞ്ഞ് അവനെ ചികിത്സിയ്ക്കാനെത്തി. എന്നാൽ എല്ലാ ചികിത്സകളും നിഷ്ഫലമാക്കിക്കൊണ്ട് കേശവന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി അനുദിനം വഷളായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഡിസംബർ 2 വ്യാഴാഴ്ച. പുണ്യദിനമായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായിരുന്നു അന്ന്. പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയായപ്പോൾ കൊടിമരത്തിന്റെ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് നമസ്കരിച്ചുകിടന്നുകൊണ്ട് കേശവൻ അന്ത്യശ്വാസം വലിച്ചു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ വിവരമറിയിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിൽ കൂട്ടമണി മുഴങ്ങി. കേശവൻ മരിച്ചു എന്നാണ് നാട്ടുകാർ വിവരമറിയിച്ചത്. ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്ന പല പരിപാടികളും കേശവന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് റദ്ദാക്കി. അങ്ങനെ ചടങ്ങുമാത്രമാക്കി ആ ഏകാദശി കടന്നുപോയി. കേരളം മുഴുവൻ കേശവന് അന്ത്യാഞ്ജലി അർപ്പിയ്ക്കാൻ കോവിലകപ്പറമ്പിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. വൈകീട്ട് ആറുമണിയ്ക്ക് [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്തുള്ള [[അകമല]]യിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയ കേശവന്റെ മൃതദേഹം അവിടെ വച്ച് ആചാരവിധികളോടെ സംസ്കരിച്ചു. പതിവിനുവിപരീതമായി അവനെ ദഹിപ്പിയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്തതെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള പത്രങ്ങളിൽ അവന്റെ മരണവാർത്ത അടിച്ചുവന്നു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞശേഷം 1977-ൽ അവന്റെ ജീവിതകഥ ആസ്പദമാക്കി ''[[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]]'' എന്ന പേരിൽ ഒരു ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി. [[ഭരതൻ (സംവിധായകൻ)|ഭരതൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചലച്ചിത്രത്തിൽ കേശവനെ അവതരിപ്പിച്ചത് [[നായരമ്പലം ശിവജി]] എന്ന ആനയാണ്. [[എം.ജി. സോമൻ]], [[ജയഭാരതി]], [[അടൂർ ഭാസി]], [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]], [[സുകുമാരി]] തുടങ്ങിയവർ മറ്റ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചു. ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അധികം ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും [[പി. ഭാസ്കരൻ]]-[[ജി. ദേവരാജൻ]] ടീം ഒരുക്കിയ ഇതിലെ ഗാനങ്ങൾ സൂപ്പർഹിറ്റുകളായി. ''നവകാഭിഷേകം കഴിഞ്ഞു'', ''ഉഷാകിരണങ്ങൾ പുൽകിപ്പുൽകി'', ''ഇന്നെനിയ്ക്ക് പൊട്ടുകുത്താൻ'', ''ധിംതതക്ക കൊടുമല ഗണപതി'', ''മാരിമുകിലിൻ കേളിക്കയ്യിൽ'' തുടങ്ങിയ ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ജനപ്രിയമായി തുടരുന്നു. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]], [[പി. ജയചന്ദ്രൻ]], [[പി. ലീല]], [[പി. മാധുരി]] എന്നിവരാണ് ഇവ ആലപിച്ചത്. 2007-ൽ കേശവന്റെ ജീവിതം ഒരു സീരിയലുമാക്കി മാറ്റി. [[സൂര്യ ടി.വി.]]യിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ഈ സീരിയലിൽ കേശവനായി അഭിനയിച്ചത് ഇപ്പോൾ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ ആനയായ [[തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രൻ|തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രനാണ്]]. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ സ്ഥാനത്ത് അവന്റെ ഒരു പൂർണ്ണകായ പ്രതിമ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1982-ൽ കേശവന്റെ ആറാം ചരമവാർഷികദിനത്തിലാണ് ഈ പ്രതിമ അനാച്ഛാദനം ചെയ്തത്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ ഏകാദശിക്കാലത്തും ചരമദിനമായ ഏകാദശിയുടെ തലേന്ന് ദേവസ്വം വകയായുള്ള ആനകളെ കേശവന്റെ പ്രതിമ വരെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന ചടങ്ങ് നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്നടുത്തുള്ള [[ഗുരുവായൂർ തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രം|തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നുതുടങ്ങുന്ന ഈ യാത്ര റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രവും പിന്നിട്ടാണ് കേശവന്റെ പ്രതിമയ്ക്ക് മുന്നിലെത്തുക. അകമ്പടിയായി [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും]]. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന കൊമ്പനാണ് കേശവന്റെ ചിത്രം ഏറ്റുന്നതും അവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നതും. മറ്റുള്ള ആനകൾ കൊമ്പുകളുയർത്തി പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കും. അങ്ങനെ ഇന്നും ഓർമ്മകളിൽ മായാതെ കേശവൻ നിൽക്കുന്നു. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ == === ഉദയാസ്തമനപൂജ === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വഴിപാടുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജ. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉദയം മുതൽ അസ്തമയം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പൂജയാണിത്. കേരളത്തിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നിലവിലുള്ള വഴിപാടാണിത്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാണ്. ഇരുപത്തിയൊന്ന് പൂജകളാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. പൂജയുടെ തലേദിവസം വൈകീട്ട് ഗണപതിപൂജയോടെയാണ് ചടങ്ങുകളുടെ ആരംഭം. ഭഗവാന് നേദിച്ച അപ്പം, പായസം, കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര തുടങ്ങിയവയും മുഖത്ത് ചാർത്തിയ ചന്ദനം, കളഭം മുതലായവയും അഭിഷേകം ചെയ്ത തീർത്ഥജലവും എണ്ണയും പാദങ്ങളിലർച്ചിച്ച പൂക്കളുമെല്ലാം പൂജനടത്തുന്നവർക്ക് നൽകുന്നു. ഏറെക്കാലമായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വഴിപാടാണെങ്കിലും കർണാടക സംഗീത സമ്രാട്ടായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് പ്രചാരമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിച്ചത്. കുറഞ്ഞത് നൂറ് ഉദയാസ്തമനപൂജകളെങ്കിലും അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിൽ കഴിച്ചിട്ടുണ്ടാകണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. === കൃഷ്ണനാട്ടം === കേരളത്തിന്റെ തനതുകലാരൂപങ്ങളിലൊന്നായ കൃഷ്ണനാട്ടം, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിലൊന്നാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ രചിച്ച 'കൃഷ്ണഗീതി' എന്ന കാവ്യത്തെ ആസ്പദമാക്കി നിർമ്മിച്ചെടുത്ത കലാരൂപമാണിത്. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ജനനം മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള ജീവിതം എട്ടുകഥകളാക്കിത്തിരിച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം അവതരിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നത്. അവതാരം, കാളിയമർദ്ദനം, രാസക്രീഡ, കംസവധം, സ്വയംവരം, ബാണയുദ്ധം, സ്വർഗ്ഗാരോഹണം എന്നിവയാണ് ആ എട്ടുകഥകൾ. ഇവ അതത് ക്രമത്തിൽ ആടിപ്പോരുന്നു. എന്നാൽ, ദുഃഖപര്യവസായിയായ കഥയായതിനാൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അവതാരം കളിയ്ക്കുന്നു.<ref>[http://www.chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181029034755/http://chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html|date=2018-10-29}}.</ref> കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനമുൾക്കൊണ്ട [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ]], പിൽക്കാലത്ത് ശ്രീരാമഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി [[രാമനാട്ടം]] സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തു. പിന്നീട് [[കോട്ടയത്തു തമ്പുരാൻ|കോട്ടയം കേരളവർമ്മത്തമ്പുരാൻ]] രാമനാട്ടത്തിൽ പരിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നപ്പോഴാണ് ഇന്നത്തെ കഥകളി പിറവിയെടുത്തത്. [[കൂടിയാട്ടം|കൂടിയാട്ടത്തിലെ]] വേഷങ്ങൾ മാതൃകയാക്കിയാണ് ഈ മൂന്ന് കലാരൂപങ്ങളിലെയും വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെങ്കിലും അവയിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളും കാണാം. ഗുരുവായൂരിലെ അവതരണരീതിയ്ക്ക് കഥകളിയോടാണ് കൂടുതൽ സാദൃശ്യം. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ ചടങ്ങുകൾ പലതും കഥകളിയിലേതുപോലെയാണ്. പുറപ്പാട്, കേളി തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ കഥകളിയിലുമുണ്ട്. [[ശുദ്ധമദ്ദളം]], [[തൊപ്പിമദ്ദളം]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]] എന്നിവയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വാദ്യങ്ങൾ. രണ്ട് പിൻപാട്ടുകാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിനുണ്ടാകുക. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടാലങ്കാരവും കഥകളി സ്വീകരിച്ചതാണ്. കഥകളി പോലെ നിലവിളക്കിനെ സാക്ഷിനിർത്തിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടവും കളിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ധാരാളം വ്യത്യാസങ്ങളും ഈ കലാരൂപങ്ങൾ തമ്മിലുണ്ട്. കഥകളിയിൽ കഥയിലെ ആദ്യരംഗം തന്നെയാണ് പുറപ്പാടെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീവേഷങ്ങളെ വച്ച് നടത്തുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് മാത്രമാണ് പുറപ്പാട്. കഥകളിയിൽ സാധാരണയായി അഭിനേതാക്കൾ നിലവിളക്കിനുമുന്നിൽ പോകാറില്ല. എന്നാൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ വിളക്കിനെ ചുറ്റിയുള്ള നൃത്തം പതിവുണ്ട്. കൃഷ്ണനും യവനനും തമ്മിലും കൃഷ്ണനും മല്ലന്മാരും തമ്മിലുമുള്ള യുദ്ധരംഗങ്ങളിൽ വിളക്കിന്റെ മുന്നിൽ വന്നാണ് നൃത്തം. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പദം ആവർത്തിച്ച് പാടാറില്ല. ആവർത്തിച്ചുള്ള അഭിനയം ആവശ്യമില്ലാത്തതിനാലാണിത്. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീകഥാപാത്രങ്ങൾക്കും ചുട്ടിയുണ്ട്. കഥകളിയിൽ അഭിനേതാക്കളുടെ വശങ്ങളിലാണ് പാട്ടുകാരും വാദ്യക്കാരുമുണ്ടാകുകയെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പുറകിലാണ്. ഇത് അഭിനേതാക്കൾക്ക് നൃത്തത്തിന് കൂടുതൽ സൗകര്യമൊരുക്കാനാണ്. [[സാമവേദം|സാമവേദാലാപനത്തെയും]] [[ചാക്യാർ|ചാക്യാരുടെ]] സ്വരിയ്ക്കലിനെയും ആസ്പദമാക്കിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ സംഗീതം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, ഗുരുവായൂരിൽ കേൾക്കാൻ കഴിയുന്നത് കഥകളിസംഗീതമാണ്. ഇത് ഒരേ സമയം പ്രശംസയും വിമർശനവും ഏറ്റുവാങ്ങി. രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടച്ചശേഷം വടക്കേ നടപ്പുരയിൽ വച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ചൊവ്വാഴ്ചയും പരിശീലനകാലവുമൊഴിച്ചുള്ള എല്ലാ ദിവസവും ഇതുണ്ടാകാറുണ്ട്. എട്ട് കഥകളിൽ ഏതെങ്കിലുമൊന്നാണ് ഓരോ ദിവസം കളിയ്ക്കുന്നത്. ആദ്യകാലത്ത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും സാമൂതിരിയുടെ നാട്ടിലെ സവർണ്ണകുടുംബങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്ന കൃഷ്ണനാട്ടം, ഇപ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ അതിരുകളും കടന്ന് കടലിനപ്പുറത്തുപോലും സ്ഥാനം പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2010-ൽ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[പാരീസ്|പാരീസിൽ]] വച്ചുനടന്ന കലാരൂപങ്ങളുടെ ഒരു സെമിനാറിനോടനുബന്ധിച്ച് കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിരുന്നു. രാജ്യത്തെ പലയിടങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിട്ടുണ്ട്. === തുലാഭാരം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ് തുലാഭാരം. വഴിപാടുകാരന്റെ/കാരിയുടെ ഭാരത്തിന് തുല്യമായി ഏതെങ്കിലും ദ്രവ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ വഴിപാടിന്റെ രീതി. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഈ വഴിപാടുണ്ട്. ഒരുദിവസം നൂറിനടുത്ത് തുലാഭാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. കേരളീയ ഹൈന്ദവർ വിവിധ ആവശ്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഗുരുവായൂരിൽ തുലാഭാരം നേരാറുണ്ട്. കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, ശർക്കര, അരി, ഗോതമ്പ്, എള്ള്, കയർ തുടങ്ങി സ്വർണവും വെള്ളിയും വരെ നീളുന്നു തുലാഭാരത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ നിര. കൂടാതെ നോട്ടുകെട്ടുകൾ കൊണ്ടും താമര കൊണ്ടുമെല്ലാം തുലാഭാരം നേർന്നവരുണ്ട്. == ഉപദേവതകളും വഴിപാടുകളും == === ഗണപതി === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ, നാലമ്പലത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയോട് മുട്ടിനിൽക്കുന്ന ഒരു ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സർവ്വവിഘ്നവിനാശകനായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരടി മാത്രം ഉയരമുള്ള ഒരു ചെറുവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന ഭഗവാൻ, മൂന്നുകൈകളിൽ മഴു, കയർ, മോദകം എന്നിവ ധരിച്ച് നാലാമത്തെ കൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെയുള്ള വിഗ്രഹം. ആദ്യകാലത്ത് ഇവിടെ പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യമില്ലായിരുന്നു. 1970-ലെ തീപ്പിടുത്തത്തിനു ശേഷമാണ് ഇവിടെ അതിനുള്ള സൗകര്യമുണ്ടായത്. ഗണപതിഹോമം, കറുകമാല, ഒറ്റയപ്പം എന്നിവയാണ് ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ള തൂണിലും ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ==== കാര്യാലയ ഗണപതി ==== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, ദേവസ്വം മ്യൂസിയം വളപ്പിൽ മറ്റൊരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. '''കാര്യാലയ ഗണപതി''' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിലാണ് മൂന്നടിയോളം ഉയരമുള്ള ഗണപതിവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ഈ ഗണപതിയുടെയും ദർശനം. ഇടത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന അപൂർവ്വ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയാണിത്. മുമ്പുകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുണ്ടായിരുന്ന [[അഗ്രഹാരം|അഗ്രഹാരത്തിൽ]] താമസിച്ചിരുന്ന തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർ പൂജിച്ചിരുന്ന ഗണപതി, പിൽക്കാലത്ത് പഴയ ദേവസ്വം ഓഫീസും ഇപ്പോഴത്തെ മ്യൂസിയവുമായ നാലുകെട്ടിലെത്തുകയായിരുന്നു. നാലുകെട്ട് പുതുക്കിപ്പണിതപ്പോൾ അതിന്റെ കന്നിമൂലയിൽ ഈ ഗണപതിയ്ക്ക് സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയായിരുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് കർക്കടകമാസത്തിൽ മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന പൂജ, ഇപ്പോൾ എല്ലാ ദിവസവും നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർ, ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതിട്ടാണ് ഭഗവദ്ദർശനത്തിന് ചെല്ലുന്നത്. പ്രത്യക്ഷ മഹാഗണപതിഹോമമാണ് ഈ ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. ഇത് എല്ലാ മുപ്പെട്ട് വെള്ളിയാഴ്ചയും നടത്തിവരുന്ന വഴിപാടാണ്. ഒരു ആനയെ ഗണപതിയായി സങ്കല്പിച്ച് നടത്തുന്ന ഹോമമാണിത്. കൂടാതെ, നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതും അതിവിശേഷമാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി|വിനായക ചതുർത്ഥിദിവസം]] ഇവിടെ പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. === അയ്യപ്പൻ === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിന് പുറത്തും പ്രദക്ഷിണവഴിയ്ക്കകത്തുമായി തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായാണ് താരകബ്രഹ്മസ്വരൂപവും ഹരിഹരപുത്രനുമായ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹത്തിന് [[ശബരിമല|ശബരിമലയിലെ]] വിഗ്രഹവുമായി പ്രകടമായ രൂപസാദൃശ്യമുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനുപുറത്തുള്ള ഏക ഉപദേവതാപ്രതിഷ്ഠ അയ്യപ്പനാണ്. നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ഇതിനായി ഒരു കല്ല് ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ചിട്ടുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ എള്ളുതിരി വഴിപാടുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും 2007-ലെ ദേവപ്രശ്നത്തിൽ ദേവന് ഹിതകരമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് അത് നിർത്തിവച്ചിരുന്നു. അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനും ഇപ്പോൾ ചുറ്റുവിളക്കുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്ത് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം ഈ അയ്യപ്പന്റെ മുന്നിലാണ്. === ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതി === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമതിലകത്തുതന്നെയാണെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പന് തുല്യപ്രാധാന്യം നേടിയ സന്നിധിയാണ് ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതിയുടേത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാവൽ ദൈവമാണ് ഭഗവതി എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, അകത്തോ പുറത്തോ എന്ന് സംശയം തോന്നുന്ന സ്ഥലത്താണ് ആദിപരാശക്തിയായ ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലും മണ്ഡപവും. ഭഗവാന്റെ ഇടതുഭാഗത്തുള്ള പ്രതിഷ്ഠയായതുകൊണ്ടാണ് ''ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതി'' എന്ന് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. [[വനദുർഗ്ഗ|വനദുർഗ്ഗാചൈതന്യത്തോടുകൂടിയ]] [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയായാണ്]] സങ്കല്പം. അമ്പാടിയിൽ [[യശോദ|യശോദയ്ക്ക്]] പിറന്ന കൃഷ്ണസഹോദരിയായ ഭഗവതിയാണിതെന്ന് സങ്കല്പമുണ്ട്. ഈ പരാശക്തിയാണ് കാളിയുടെ രൂപത്തിൽ [[കംസൻ|കംസനെ]] കൃഷ്ണജനനത്തെ പറ്റി അറിയിച്ചത് എന്ന്‌ ഭാഗവതം പറയുന്നു. വനദുർഗ്ഗാ സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. സ്വയംഭൂവായ ഒരു കണ്ണാടിവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നത്. ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. ഈ ഭഗവതി ശ്രീകൃഷ്ണനുമുമ്പേ ഇവിടെ സന്നിധാനം ചെയ്തിരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലമാണ് ഭഗവതിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചത്. കാളീഭാവത്തിലാണ് ആരാധനയെങ്കിലും ലക്ഷ്മി, [[സരസ്വതി]], പാർവതി, ദുർഗ്ഗ എന്നീ ഭാവങ്ങളിലും സങ്കല്പമുണ്ട്. ആദ്യമുണ്ടായ പ്രതിഷ്ഠ എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ, ആദ്യം ഭഗവതിയെ വന്ദിയ്ക്കണമെന്നാണ് ആചാരം. എന്നാൽ, ക്യൂവിൽ നിൽക്കുന്നവർക്ക് ഇത് സാധിയ്ക്കില്ല. ഭഗവതിയ്ക്ക് സ്ഥിരം [[വെളിച്ചപ്പാട്|വെളിച്ചപ്പാടുണ്ട്]]. ''അഴൽ'' എന്ന് പേരുള്ള ഒരു വിശേഷവഴിപാടാണ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. പച്ചരി, വെള്ളരി, നാളികേരം എന്നിവ വെച്ച്‌ വാഴത്തണ്ടിൽ തുണി ചുറ്റി എണ്ണയിൽ നനച്ച്‌ കത്തിച്ച്‌ ദേവിയ്ക്ക് അഗ്നി നേദിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടയടച്ചശേഷമാണ് ഈ വഴിപാട് നടത്തുന്നത്. മണ്ഡലകാലത്ത് ഭഗവതിയ്ക്ക് [[കളമെഴുത്തും പാട്ടും]] പതിവുണ്ട്. കാളീസങ്കല്പമായതിനാൽ ഇവിടെ [[ദാരികവധം]] പാട്ടാണ് പാടുന്നത്. [[ധനു|ധനുമാസത്തിൽ]] ''പിള്ളേർ താലപ്പൊലി'' എന്ന പേരിൽ നാട്ടുകാരുടെ വകയായും [[മകരം|മകരമാസത്തിൽ]] ദേവസ്വം വകയായും രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ ഭഗവതിയ്ക്ക് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാന ക്ഷേത്രം നേരത്തേ അടയ്ക്കുന്നു. സഹോദരിയുടെ വിശേഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ പുറപ്പെടുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടത്തുന്നതും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. [[നവരാത്രി|നവരാത്രിയും]] തൃക്കാർത്തികയും ദേവിയ്ക്ക് വിശേഷമാണ്. == മറ്റുള്ള സങ്കല്പങ്ങൾ == മേൽപ്പറഞ്ഞ മൂന്ന് ഉപപ്രതിഷ്ഠകൾ കൂടാതെ ചിലയിടങ്ങിൽ വിശേഷാൽ ആരാധന നടക്കുന്നുമുണ്ട്. അവയിൽ ചിലത് സ്വയമേവ ശ്രദ്ധേയമാണ്. === സരസ്വതി അറ === ഗണപതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിലുള്ള ഒരു ചെറിയ മുറിയിൽ സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം സങ്കല്പിച്ച് ആരാധിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. തന്മൂലം ഈ മുറി ''സരസ്വതി അറ'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പൂജവയ്പ്പ് നടത്തിയിരുന്നത് ഈ മുറിയിലാണ്. ഇപ്പോൾ അസൗകര്യം നിമിത്തം ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റി. ഗണപതിശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ സ്ഥലം വളരെക്കുറവാണ് എന്നതിനാൽ ഭക്തർ തിക്കിത്തിരക്കുന്നത് പതിവാണ്. എന്നാൽ, 2017-ൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിൽ സരസ്വതി അറയ്ക്ക് ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് തെളിഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് ഇത് പൊളിയ്ക്കരുതെന്ന് വിധി വന്നു. തന്മൂലം, സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം ഇവിടെ സ്ഥിരമായി. സരസ്വതീദേവിയുടെ ഒരു ഛായാചിത്രമാണ് നിലവിൽ ഈ അറയിലുള്ളത്. സരസ്വതി അറയിൽ വന്ദിയ്ക്കുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്കും ബുദ്ധിവർദ്ധനയ്ക്കും ഉത്തമാമാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. === [[അനന്തപദ്മനാഭൻ]] === നാലമ്പലത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, ശ്രീകോവിലിന്റെ തൊട്ടുപുറകിലായി ഭീമാകാരമായ ഒരു കരിങ്കൽശില്പം കാണാം. അനന്തശയനരൂപത്തിലുള്ള മഹാവിഷ്ണുവിന്റേതാണ് ഈ ശില്പം. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം|ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠയാണ് പരിവാരസമേതം ആവിഷ്കരിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. അനന്തനുമേൽ ശയിയ്ക്കുന്ന മഹാവിഷ്ണുഭഗവാൻ, ഭഗവദ്പാദങ്ങൾ തഴുകുന്ന ലക്ഷ്മീദേവി, നാഭീകമലത്തിലെ ബ്രഹ്മാവ്, വലതുകൈയ്ക്ക് താഴെയുള്ള [[ശിവലിംഗം]], ഭഗവാനെ തൊഴുന്ന ഭക്തോത്തമന്മാരും മഹർഷിമാരും - ഇങ്ങനെ പലരും ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഈ ശില്പം. നിത്യവും ഈ ശില്പത്തിന് വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ ഒരു ചിത്രമാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായർ എന്ന ചുവർച്ചിത്രകാരൻ വരച്ചതായിരുന്നു ചിത്രം. '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീവൈകുണ്ഠം''' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ചിത്രം, 1970-ൽ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ പൂർണ്ണമായും കത്തിനശിച്ചുപോയി. തുടർന്നുണ്ടായ പുനരുദ്ധാരണത്തെത്തുടർന്നാണ് ഇന്നത്തെ ശില്പം പണിതത്. [[കന്യാകുമാരി]]യിലെ [[വിവേകാനന്ദ സ്മാരകം]] നിർമ്മിച്ച് ശ്രദ്ധേയനായിരുന്ന സ്വാമിനാഥൻ കറുപ്പയ്യ ആചാരിയാണ് അനന്തശയനവിഗ്രഹം നിർമ്മിയ്ക്കുന്നതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. ഇന്ന് ഇതിന് നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന് നൽകുന്ന അതേ പ്രാധാന്യമാണ് ഭക്തർ ഈ രൂപത്തിനും നൽകുന്നത്. === [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യനും]] [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനും]] === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലെ കരിങ്കൽത്തൂണിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ചതുർബാഹുവായ സുബ്രഹ്മണ്യനാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വിഗ്രഹം ഭസ്മം വിതറിയ നിലയിലാണ് കാണപ്പെടുന്നതെങ്കിലും മുഖവും കൈകളും വ്യക്തമാണ്. വലതുചുമലിൽ ഭഗവാന്റെ ആയുധമായ [[വേൽ]] കാണാം. പൂജയില്ലെങ്കിലും ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തെത്തുന്ന ഭക്തർ ഈ സുബ്രഹ്മണ്യനെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്തെ വാതിലിൽ നിന്ന് അല്പം മാറി [[ഹനുമാൻ]] സ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. വീരഹനുമാന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഈ വിഗ്രഹം. വലതുകയ്യിൽ [[മൃതസഞ്ജീവനി|മരുത്വാമലയും]] ഇടതുകയ്യിൽ ഗദയും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഹനുമാന്റെ വിഗ്രഹം സിന്ദൂരം വിതറിയ രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. വിഗ്രഹത്തിൽ വെറ്റിലമാലയും രാമനാമം രചിച്ച കടലാസുകൾ കൊണ്ടുള്ള മാലയും ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ഹനുമാനെ വന്ദിച്ച് അഭീഷ്ടസിദ്ധി നേടിയ അനുഭവങ്ങൾ നിരവധിയാണ്. ഇതുകൂടാതെ ദശാവതാരരൂപങ്ങളും ശ്രീകൃഷ്ണലീലകളും ശിവനും ദേവിമാരുമടക്കമുള്ള മൂർത്തികളുമെല്ലാം തൂണുകളിൽ നിറയുന്നു. === ശിവസാന്നിദ്ധ്യം === ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവന് പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും ഭഗവാൻ അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യമായി കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും കൊണ്ടുവന്ന വിഷ്ണുവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാൻ അനുവാദം നൽകിയ ശിവൻ പാർവ്വതീഗണപതിസുബ്രഹ്മണ്യസമേതനായി സ്വയംഭൂവായി മമ്മിയൂരിൽ അവതരിച്ചു എന്ന വിശ്വാസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഭഗവതിയെ തൊഴുത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ ഭക്തർ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദിശയിലേയ്ക്ക് (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) നോക്കി ശിവനെ വന്ദിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രക്കുളമായ രുദ്രതീർത്ഥവും ക്ഷേത്രത്തിലെ മണിക്കിണറും ശിവനുമായി ഐതിഹ്യപരമായിത്തന്നെ ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. രുദ്രതീർത്ഥം പണ്ട് വലിയൊരു തടാകമായിരുന്നെന്നും ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന താമരയൂർ വരെ അത് നീണ്ടുകിടന്നിരുന്നെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഈ തടാകത്തിൽ നിറയെ താമരകൾ വിരിഞ്ഞിരുന്നെന്നും അവയിലെ ഒരു താമരയിലിരുന്നാണ് ശ്രീരുദ്രനായ ശിവൻ, പ്രചേതസ്സുകൾക്ക് രുദ്രഗീതം ഉപദേശിച്ചുകൊടുത്തതെന്നും ഐതിഹ്യകഥ പറയുന്നു. അങ്ങനെ രുദ്രൻ വസിച്ച തീർത്ഥം, രുദ്രതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും ഈ കുളത്തിൽ ശിവസാന്നിധ്യമുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഇതിലെ സ്നാനം സർവ്വപാപഹരമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും ഈ കുളത്തിൽ കുളിച്ചാണ് ദർശനത്തിനെത്തുന്നത്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാൻ ആറാടുന്നതും. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള മണിക്കിണറിന്, രുദ്രകൂപം എന്നും പേരുണ്ട്. ഇതിലെ ജലം ഉപയോഗിച്ചാണത്രേ പ്രതിഷ്ഠാസമയത്ത് ശിവഭഗവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് കലശമാടിയത്! അതാണ് ''രുദ്രകൂപം'' എന്ന പേരിനുപിന്നിലെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ പരിസരത്തെവിടെയും ഇത്രയും ശുദ്ധമായ ജലമില്ലെന്നും ഇത് കുടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ എല്ലാ അസുഖങ്ങളും മാറുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. സാളഗ്രാമം അടക്കമുള്ള നിരവധി വിശേഷവസ്തുക്കൾ ഈ കിണറ്റിലുണ്ടെന്ന് കാലാകാലമായി വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 1985-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന മോഷണത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ആഭരണങ്ങൾ 2014 ഏപ്രിൽ 25-ന് തിരിച്ചുകിട്ടിയത് ഈ കിണറ്റിൽ നിന്നാണ്. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു പറമ്പിൽ ഒരു [[കൂവളം|കൂവളവൃക്ഷം]] കാണാം. ഇതും ശൈവസാന്നിദ്ധ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഓതിയ്ക്കൻ കുടുംബമായ മുന്നൂലത്ത് മനയുടെ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന ഈ കൂവളവൃക്ഷം, 2007-ലാണ് ഇങ്ങോട്ട് പറിച്ചുനട്ടത്. ഇവിടെ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. === നാഗദൈവങ്ങളും [[കൊടുംകാളി]]യും [[രക്ഷസ്സ്|രക്ഷസ്സും]] === ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ മുമ്പ് ദേവസ്വം വക സത്രം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പറമ്പിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. നാഗരാജാവായി [[അനന്തൻ]] കുടികൊള്ളുന്ന ഈ കാവിൽ, കൂടെ നാഗയക്ഷിയും ചിത്രകൂടവുമുണ്ട്. നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ തഴച്ചുവളരുന്ന കാവ് വൃത്തിയായി സൂക്ഷിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, സർപ്പം പാട്ട് തുടങ്ങിയവയാണ് നാഗദൈവങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. എല്ലാ മാസവും [[ആയില്യം]] നാളിൽ ആയില്യപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യം നാളിൽ [[സർപ്പബലി|സർപ്പബലിയും]] പതിവുണ്ട്. സർപ്പപ്രീതിയ്ക്ക് പ്രസിദ്ധമായ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി|ചെർപ്പുളശ്ശേരിയിലെ]] പാതിരിക്കുന്നത്ത് മനയിലെ നമ്പൂതിരിയാണ് സർപ്പബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ധാരാളം കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നാഗപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കടുത്തുതന്നെ [[രക്ഷസ്സ്]], [[കൊടുംകാളി]] സങ്കല്പങ്ങളുമുണ്ട്. ഇവർക്കും വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകും. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷദിവസങ്ങൾ == === കൊടിയേറ്റുത്സവവും സഹസ്രകലശവും === {{main|ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം}} കുംഭമാസത്തിലെ പൂയം നക്ഷത്രദിവസം കൊടിയേറി പത്താം നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. പൂയം നക്ഷത്രം രാത്രി വരുന്ന ദിവസമാണ് കൊടിയേറ്റം. അങ്കുരാദി, ധ്വജാദി, പടഹാദി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നുതരത്തിൽ ഉത്സവങ്ങൾ കേരളീയക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പതിവാണ്. ഇവയിൽ ആദ്യത്തേത് മുളയിടലോടെയും രണ്ടാമത്തേത് കൊടിയേറ്റത്തോടെയും മൂന്നാമത്തേത് വാദ്യമേളങ്ങളോടെയും തുടങ്ങുന്നു. ഗുരുവായൂരിലേത് അങ്കുരാദി ഉത്സവമാണ്. ഉത്സവത്തിൽ കൊടിയേറ്റത്തിന് മുന്നോടിയായി മുളയിടലും ശുദ്ധിക്രിയകളും നടക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ഉത്സവം അങ്കുരാദിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. എങ്കിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികമായ ആരംഭം കൊടിയേറ്റത്തോടെയാണ്. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും പ്രഭാഷണങ്ങളുമെല്ലാമുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ തന്നെ ഉത്സവപ്രതീതിയുണ്ടാകുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ, വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ==== സഹസ്രകലശം ==== കൊടിയേറ്റത്തിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പാണ് ഉത്സവത്തിന് ആരംഭം കുറിച്ചുകൊണ്ടുള്ള കലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നത്. ആദ്യദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തുള്ള വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ച് ആചാര്യവരണം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, തന്ത്രി പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ഉത്സവത്തിനുള്ള കൊടിക്കൂറയും പവിത്രവും കൈമാറുന്ന ചടങ്ങാണ് ആചാര്യവരണം.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ശുദ്ധമായ പട്ടിൽ നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന, ഏഴുനിറങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്ത കൊടിക്കൂറയുടെ നീളം പത്തേമുക്കാൽ അടിയും വീതി പതിനഞ്ച് ഇഞ്ചുമാണ്; ഇത് കെട്ടാനുള്ള കയറിന്റെ നീളം 165 അടിയും. [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[വൈപ്പിൻ|വൈപ്പിൻ കരയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം|വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നാണ് ഇത് കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഇതിന്റെ ഒരുഭാഗത്ത് ഭഗവദ്വാഹനായ ഗരുഡന്റെയും മറുവശത്ത് ആയുധമായ സുദർശനചക്രത്തിന്റെയും രൂപങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ടാകും. തുടർന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള മുളയറ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മുറിയിൽ വച്ച് മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്ന മുറിയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ സ്ഥലത്തിന് മുളയറ എന്ന പേരുവന്നതുതന്നെ. മുറി ശുദ്ധിയാക്കി അലങ്കരിച്ചശേഷം അവിടെ പത്മമിട്ട് നവരനെല്ല്, യവം, തിന, വൻപയർ, ഉഴുന്ന്, എള്ള്, തുവര, കടുക്, ചാമ, മുതിര, ചെറുപയർ, അമര എന്നിവയുടെ വിത്തുകൾ നനച്ച് 16 പാലികകളിളാക്കി പൂജിച്ചശേഷം സോമനെ ആവാഹിച്ച് മുളയറയിൽ വയ്ക്കുന്നതാണ് മുളയിടൽ. തുടർന്നുള്ള എല്ലാദിവസവും മുളപൂജയുണ്ടാകും. ആറാട്ടുസമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും മേല്പറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ മുളച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> കലശത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം പ്രാസാദശുദ്ധി നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലും പരിസരത്തും അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ എല്ലാ അശുദ്ധികളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്.<ref name=" vns21">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ഇതുകൂടാതെ അസ്ത്രകലശപൂജ, വാസ്തുഹോമം, വാസ്തുകലശപൂജ, രക്ഷോഘ്നഹോമം, വാസ്തുബലി, വാസ്തുകലശാഭിഷേകം എന്നിവയും നടത്തപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം ദിവസം ബിംബശുദ്ധിയും ചതുഃശുദ്ധിയും ധാരയും പഞ്ചഗവ്യ - പഞ്ചക കലശാഭിഷേകങ്ങളും മഹാകുംഭകലശാധിവാസവും നാലാം ദിവസം മഹാകുംഭകലശാഭിഷേകവും പ്രായശ്ചിത്തഹോമവും അതിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകവും അഞ്ചാം ദിവസം ശാന്തിഹോമവും അത്ഭുതശാന്തിഹോമവും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും ആറാം ദിവസം ന്യായശാന്തി - ചോരശാന്തി ഹോമങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മേല്പറഞ്ഞ ഹോമങ്ങളും പൂജകളുമെല്ലാം നടക്കുന്നത്. ഓതിയ്ക്കന്മാർ സഹകാർമ്മികരാകും. ഏഴാം ദിവസം നടത്തുന്ന തത്ത്വകലശാഭിഷേകവും എട്ടാം ദിവസം നടത്തുന്ന ബ്രഹ്മകലശത്തോടുകൂടിയ സഹസ്രകലശാഭിഷേകവും അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രചൈതന്യവർദ്ധനവിന് നടത്തപ്പെടുന്ന അതിബൃഹത്തായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് രണ്ടും. സാധാരണ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പോലും പന്ത്രണ്ടുവർഷം കൂടുമ്പോഴോ നടത്തപ്പെടുന്ന സഹസ്രകലശം 1971 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ഗുരുവായൂർ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ 25 തത്ത്വങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന 25 കലശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന അഭിഷേകച്ചടങ്ങാണ് '''തത്ത്വകലശം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. തത്ത്വകലശാഭിഷേകത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തത്ത്വഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതും ഈ സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്നതാണ്. അതിനുശേഷം മരപ്പാണി കൊട്ടി എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന കലശങ്ങൾ തന്ത്രി ഓരോന്നായി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം സഹസ്രകലശപൂജ. തലേദിവസം കൂത്തമ്പലത്തിൽ പത്മമിട്ട് നിരത്തിവച്ച 975 വെള്ളിക്കുടങ്ങളും 26 സ്വർണ്ണക്കുടങ്ങളും വാദ്യമേളങ്ങളോടെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നശേഷമാണ് പൂജ നടത്തുന്നത്. 1001 കുടങ്ങളും പ്രത്യേകമായ രീതിയിൽ നിരത്തിവച്ചശേഷം ഇവയിൽ ഓരോന്നിലും സ്വർണ്ണക്കുടം നടുക്കുവരുന്ന രീതിയിലാണ് പൂജ. തുടർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെയും രുദ്രകൂപത്തിലെയും വിശുദ്ധജലം കൊണ്ട് ഇവ നിറച്ചുവയ്ക്കും. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ സഹസ്രകലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നിറച്ചുവച്ച ഓരോ കലശവും ക്രമത്തിൽ തന്ത്രി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ഏറ്റവും അവസാനം അതിവിശേഷമായ ബ്രഹ്മകലശം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം ഉച്ചപ്പൂജയും കഴിഞ്ഞ് നടയടയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഇതോടെ കലശച്ചടങ്ങുകൾ പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== ഉത്സവച്ചടങ്ങുകൾ ==== കൊടിയേറ്റദിവസമായ പൂയം നാളിൽ രാവിലെ ആനയില്ലാതെ ശീവേലി നടത്തുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്വന്തമായി ആനയില്ലാതിരുന്ന കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മ പുതുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ആനയില്ലാശീവേലി. അന്ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ് പ്രസിദ്ധമായ '''ആനയോട്ടം'''. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്ഥിരമായി ആനകളെ അയച്ചിരുന്ന [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[തൃക്കണാമതിലകം ശിവക്ഷേത്രം]] ഒരു വർഷത്തിലെ ഉത്സവത്തിന് അയയ്ക്കില്ലെന്ന് പറയുകയും അന്നേദിവസം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ആനകൾ കൂട്ടമായി ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തുകയും ചെയ്തതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള മഞ്ജുളാലിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രഗോപുരം വരെയാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ഇതിനായി ചില ആനകളെ പ്രത്യേകമായി തിരഞ്ഞെടുത്തുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി മൂന്നടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ആനയോട്ടം തുടങ്ങും. ആനകളോടൊപ്പം പാപ്പാന്മാരും ഓടും. ഏറ്റവും ആദ്യം ഓടിയെത്തി കൊടിമരത്തിൽ തൊടുന്ന ആനയെയാണ് വിജയിയായി പ്രഖ്യാപിയ്ക്കുക. ഈ ആന പിന്നീട് ഉത്സവം കഴിയും വരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ കഴിയും. ഉത്സവത്തിന് തിടമ്പേറ്റാനുള്ള അർഹതയും ഈ ആനയ്ക്കാണ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം രണ്ടാമത്തെ ആചാര്യവരണം നടക്കും. ക്ഷേത്രത്തിൽ വയ്ക്കാനുള്ള ദിക്കുകൊടികളാണ് ഈയവസരത്തിൽ വാങ്ങുന്നത്. ഇതിനുശേഷം സപ്തവർണ്ണക്കൊടി ഭക്തിപുരസ്സരം എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് പൂജിയ്ക്കുകയും വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകൾക്കൊടുവിൽ വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ഭക്തകണ്ഠങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന നാരായണനാമജപത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ കൊടിക്കയറിൽ കെട്ടി കൊടിമരത്തിൽ കൊടിയേറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. കൊടിയേറ്റം കഴിഞ്ഞുനടക്കുന്ന വിളക്കിന് '''കൊടിപ്പുറത്ത് വിളക്ക്''' എന്നാണ് പേര്. തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലി, മൂന്നുനേരം കാഴ്ചശീവേലികൾ, സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലുള്ള ദീപാരാധന, തുടങ്ങിയ വിശേഷങ്ങളുണ്ടാകും. ഈ ദിവസങ്ങളിലെ എഴുന്നള്ളത്തുകൾക്ക് കൊടി, തഴ, സൂര്യമറ, മുത്തുക്കുട, പട്ടുക്കുട, കുത്തുവിളക്കുകൾ, വെൺചാമരം, ആലവട്ടം തുടങ്ങിയ വിശേഷാൽ അലങ്കാരങ്ങളുമുണ്ടാകും. അങ്ങനെ ഗുരുവായൂരും കേരളം മുഴുവനും ആഘോഷലഹരിയിലമരും. രണ്ടാം ദിവസം രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലിയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ പത്തുദിക്കുകളിലായി ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കും. ഉത്സവം നടത്തിപ്പിന്റെ ജോലി ഭഗവാൻ പാർഷദന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നത്. ഭഗവാന്റെ പാർഷദന്മാരായ കുമുദൻ (കിഴക്ക്), കുമുദാക്ഷൻ (തെക്കുകിഴക്ക്), പുണ്ഡരീകൻ (തെക്ക്), വാമനൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്), ശംഖുകർണ്ണൻ (പടിഞ്ഞാറ്), സർവ്വനേത്രൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്), സുമുഖൻ (വടക്ക്), സുപ്രതിഷ്ഠൻ (വടക്കുകിഴക്ക്) എന്നിവരെ അതത് ദിക്കുകളിൽ കുടിയിരുത്തന്നതുകൂടാതെ അയ്യപ്പക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിൽ അയ്യപ്പനെയും തെക്കുഭാഗത്ത് ഭദ്രകാളിയെയും പ്രതിനിധീകരിച്ചും കൊടികൾ നാട്ടുന്നുണ്ട്. പ്രധാന കൊടിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സാധാരണ തുണിയിൽ നിർമ്മിച്ചവയാണ് ദിക്കുകൊടികൾ. ഇവയ്ക്ക് 65 ഇഞ്ച് നീളവും 13 ഇഞ്ച് വീതിയുമാണുള്ളത്. കറുപ്പ്, വെളുപ്പ്, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളാണ് ഇവയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ദിക്കുകൊടികളുടെ സ്ഥാപനവും കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഉത്സവം പൂർണ്ണതോതിലാകും. [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരി]]- [[പാണ്ടിമേളം|പാണ്ടി]] മേളങ്ങളും [[തായമ്പക]]യും നാദസ്വരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും മതിലകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള കൂത്തമ്പലത്തിൽ നടക്കുന്ന [[ചാക്യാർകൂത്ത്|ചാക്യാർകൂത്തും]] പ്രദക്ഷിണവഴിയിലെ [[പാഠകം|പാഠകവും]] ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലെ സംഗീത-നൃത്ത പരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളെ മുഖരിതമാക്കും. പ്രഗദ്ഭരായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും ഈയവസരത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തി പരിപാടികൾ നടത്താറുണ്ട്. ഇവകൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് ഉത്സവക്കഞ്ഞിയും പുഴുക്കും വിതരണം ചെയ്യുന്നതും പതിവാണ്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും ഇതിനായി വൻ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. ==== ഉത്സവബലി ==== ഉത്സവത്തിന്റെ എട്ടാം ദിവസമാണ് ഉത്സവത്തിനിടയിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലൊന്നായ ഉത്സവബലി ദർശനം. നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ശീവേലിയുടെയും ഉത്സവക്കാലത്ത് മറ്റുദിവസങ്ങളിലുള്ള ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിശദമായ രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. ഈയവസരത്തിൽ സാധാരണയായി ബലിതൂകാത്ത സ്ഥലങ്ങളിലും ബലിതൂകാറുണ്ട്. രാവിലെ പന്തീരടിപൂജ കഴിഞ്ഞാണ് ബലിതൂകൽ നടക്കാറുള്ളത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് തന്ത്രി, ശാന്തിക്കാർ, വാദ്യക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് പതിവാണ്. ഇതിനുശേഷം ബലി തൂകുന്നതിലുള്ള ചോറ്‌ (ഹവിസ്സ്‌) തൂശനിലയിൽ നിരത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് ഇത്‌ മൂന്നായി പകുത്ത്‌, ഓരോന്നിലും ഉണക്കലരി, എള്ള്‌, മഞ്ഞൾ എന്നിവയുടെ പൊടിവിതറും. മൂന്നുനിറത്തിലുള്ള ഹവിസ്സ് സത്വരജസ്തമോഗുണങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്‌. പിന്നീട്‌ ഹവിസ്സ്‌ പൂജ നടത്തുന്നു, അതിന് മരം എന്ന വാദ്യവും ശംഖ്‌, ചേങ്ങില എന്നിവയും ചേർത്തുള്ള മരപ്പാണികൊട്ടി ബലി ദേവതകളെ ഉണർത്തും. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ബലിതൂകുന്നത്. മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായിട്ടാണ് ബലിതൂകൽ. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ശ്രീകോവിലിലെ ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ ഗരുഡൻ), അഷ്ടദിക്പാലകർ, ബ്രഹ്മാവ്, സപ്തമാതൃക്കൾ, ഗണപതി, വീരഭദ്രൻ, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദുർഗ്ഗാദേവി, അനന്തൻ, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ വിഷ്വക്സേനൻ) എന്നിവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കായി ബലിതൂകുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും ഗണപതിയ്ക്കും വീരഭദ്രന്നും വിശേഷാൽ ബലിതൂകുന്നു. ഈ സമയത്താണ് ഭക്തർക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമനുവദിയ്ക്കുന്നത്. അപ്പോഴത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമാണ്. വളരെ സമയമെടുത്താണ് സപ്തമാതൃക്കളുടെ ബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനുശേഷം നാലമ്പലത്തിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ച് അവിടെ ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഈ സമയം ഭഗവാനെ പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നിരുത്തുന്നു. ഇതിനുശേഷം പുറത്തുള്ള ഓരോ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. എഴുന്നള്ളിപ്പ് വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെ ഒരു ബലിക്കല്ലായി വാഴുന്ന ക്ഷേത്രപാലന് പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ടാകും. ഇതിനെല്ലാം ശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിമരത്തിന് മുന്നിലുള്ള വലിയ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകുന്നതോടെ ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവബലി നാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഒരു ജീവി പോലും പട്ടിണി കിടക്കരുതെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. ==== പള്ളിവേട്ട ==== ഒമ്പതാം ദിവസം രാത്രിയിലാണ് ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു വിശേഷമായ പള്ളിവേട്ട. തന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള സകല തിന്മകളെയും ഭഗവാൻ കീഴടക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ട. പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഭഗവാൻ ഉത്സവത്തിനിടയ്ക്ക് ആദ്യമായി മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നത് നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിനാണ്. ഉത്സവക്കാലത്ത് എല്ലാ കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നടന്നുവരുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ടയെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലെ പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് സവിശേഷതയുണ്ട്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പുറത്തുള്ള പറമ്പിലോ അതുപോലുള്ള ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്തോ പോയി അവിടെ അലങ്കരിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും വന്യമൃഗത്തിന്റെ (പ്രധാനമായും [[പന്നി]]യുടെ) രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ചടങ്ങെങ്കിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഭക്തർ തന്നെ വന്യമൃഗങ്ങളുടെ വേഷം കെട്ടിവരുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലെ ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാണ് ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നത്. ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവത്തിടമ്പ് സ്വർണ്ണക്കോലത്തോട് കെട്ടിവച്ചശേഷം ആനപ്പുറത്ത് കയറ്റുന്നു. പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും കാണിച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് സ്വർണ്ണക്കോലമേന്തി നഗരപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നു. വാളും പരിചയുമണിഞ്ഞ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ വിശേഷാൽ ചുവടുകളോടെ എഴുന്നള്ളത്തിന് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കും. ഈ സമയത്ത് പാണ്ടിമേളമാണ് കൊട്ടുന്നത്. ഒപ്പം നാദസ്വരവും ഭക്തരുടെ ഭജനകളും കൂടിയാകുമ്പോൾ നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർണ്ണമാകും. ഗുരുവായൂർ പരിസരം മുഴുവൻ ചുറ്റി, അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും വീടുകളിലെയും വരവേല്പുകളെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും രാത്രി ഒമ്പതുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുകൂടിയുള്ള പ്രദക്ഷിണം കഴിഞ്ഞ് നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടുകൂടി പള്ളിവേട്ടയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരനായ പുതിയേടത്ത് [[പിഷാരടി]] ''പന്നിമാനുഷങ്ങളുണ്ടോ?......'' എന്ന് മൂന്നുപ്രാവശ്യം ഉറക്കെ ചോദിയ്ക്കും. ഉണ്ടെന്ന് അറിയിപ്പ് കിട്ടിക്കഴിഞ്ഞാലുടനെ മൃഗവേഷധാരികളായ ഭക്തരെല്ലാവരും കൂടി ആർപ്പുവിളിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിനകത്തേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളി അവരെ പിൻതുടരും. ഒമ്പത് പ്രദക്ഷിണമാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ടാകാറുള്ളത്. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെയാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് പുറത്ത്. അവസാന പ്രദക്ഷിണത്തിൽ ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായ കീഴ്ശാന്തി 'പന്നി'യെ അമ്പെയ്ത് വീഴ്ത്തുന്നു. 'ചത്ത' 'പന്നി'യെ കമ്പിൽ കെട്ടി കൊണ്ടുപോകുന്നതോടെ പള്ളിവേട്ട സമാപിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളോടുകൂടി എഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ ശയ്യയിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് കിടത്തുന്നു. ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണവും പള്ളിവേട്ടയും കഴിഞ്ഞ് അവശനായ ഭഗവാൻ മണ്ഡപത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള എല്ലാ ബഹളങ്ങളും താത്കാലികമായി അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഒരുതരത്തിലും ഭംഗമുണ്ടാകരുതെന്നാണ് ഭക്തവിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അടിയ്ക്കുന്ന നാഴികമണി പോലും ഈ സമയം കെട്ടിവയ്ക്കും. അബദ്ധത്തിൽ പോലും അത് ശബ്ദിയ്ക്കാൻ പാടില്ലത്രേ! ഈ സമയം തന്നെ ക്ഷേത്രം ശാന്തിക്കാർ, പിറ്റേന്ന് ഭഗവാന് കണികാണുന്നതിനുള്ള വസ്തുക്കൾ ഒരുക്കുന്ന തിരക്കിലായിരിയ്ക്കും. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടയ്ക്കിരുത്തിയ ഒരു [[പശു]]വുമുണ്ടാകും. ==== ആറാട്ട് ==== പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ആറുമണിയ്ക്കാണ് ഭഗവാന്റെ പള്ളിയുണർത്തൽ. നടയ്ക്കിരുത്തിയ പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ടുകൊണ് ഭഗവാൻ പള്ളിയുണരുന്നത്. തുടർന്ന് കണിക്കോപ്പുകൾ കൂടി കണികണ്ട ശേഷം ക്ഷേത്രച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് രാത്രിയാണ് ഉത്സവസമാപനമായ ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിൽ തന്നെയാണ് ആറാട്ട്. ഉഷഃപൂജയും എതിരേറ്റുപൂജയുമൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും അന്നേദിവസമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് അന്ന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമാണ് പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഉച്ചവരെ സാധാരണ പോലുള്ള ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നു. വൈകീട്ട് ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞ് ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിന് ഇറങ്ങുന്നു. തലേന്നത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇത്തവണ ധാരാളം നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളും ഇവയോടൊപ്പം അകമ്പടി സേവിയ്ക്കാറുണ്ട്. പുരാണങ്ങളിലെ വിവിധ സംഭവങ്ങൾ ഇവിടെ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളായി പുനർജനിയ്ക്കുന്നു. [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ]] അകമ്പടിയോടെയാണ് ആറാട്ടുനാളിലെ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നത്. ഉത്സവക്കാലത്ത് പഞ്ചവാദ്യം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളും വീടുകളും മുഴുവൻ കയറിയിറങ്ങി സ്വീകരണം മുഴുവൻ ഏറ്റുവാങ്ങിയശേഷം പ്രദക്ഷിണം രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിന്റെ വടക്കേക്കരയിലെ അത്താണിക്കല്ലിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് വാദ്യമേളങ്ങൾ നിർത്തും. പണ്ടൊരു ആറാട്ടുനാളിൽ അത്താണിക്കല്ല് നിൽക്കുന്ന ഭാഗത്തുവച്ച് അതിക്രൂരമായി കൊലചെയ്യപ്പെട്ട, തന്റെ വിശ്വസ്തഭക്തനും കഴകക്കാരനുമായിരുന്ന കണ്ടിയൂർ പട്ടത്തെ നമ്പീശന്റെ സ്മരണ ഭഗവാൻ പുതുക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം നമ്പീശന്റെ അനന്തരാവകാശികളിൽ ചിലർ അവിടെയെത്തുകയും തങ്ങൾക്ക് സങ്കടമില്ലെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം പാണ്ടിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടരും. തുടർന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള വാതിലിലൂടെ വിഗ്രഹം ആറാട്ടുകടവിലെത്തിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും നിരവധി ഭക്തർ ആറാട്ടുമുങ്ങാനായി കടവുകളിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകും. ആറാട്ടുകടവിൽ പ്രത്യേകം ഒരുക്കിവച്ച പീഠത്തിൽ വിഗ്രഹം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന തന്ത്രി, തുടർന്ന് [[ഗംഗ]], [[യമുന]], [[സരസ്വതി (നദി)|സരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ സകല തീർത്ഥങ്ങളെയും രുദ്രതീർത്ഥത്തിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് തമ്പ്രാൻപടിയ്ക്കൽ കിട്ടയുടെ പിന്മുറക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന ഇളനീരും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയും കൊണ്ട് വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വിഗ്രഹവുമായി തന്ത്രിയും ഓതിയ്ക്കന്മാരും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും മൂന്നുവട്ടം മുങ്ങുന്നു. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ ജലത്തിൽ ഭക്തരും മുങ്ങിനിവർന്ന് പുണ്യം നേടുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും വസ്ത്രം മാറി തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിലെ മണ്ഡപത്തിൽ ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ തന്റെ സഹോദരിയായ ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയെ കാണാമെന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ വാക്കുകൊടുത്തിട്ടുണ്ടെന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന് പൂജ നടത്തുന്നതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീലകത്തിന് പുറത്ത് ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ നടത്തുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. അതിനുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും പതിനൊന്ന് പ്രാവശ്യം ഓട്ടപ്രദക്ഷിണം. അവസാനം കൊടിമരത്തിൽ നിന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== നിയന്ത്രണങ്ങൾ ==== കലശം തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആറാട്ട് കഴിയുന്നതുവരെയുള്ള പതിനെട്ടുദിവസം അഞ്ചുവയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമില്ല. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് വലിയ താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളുമെല്ലാമുണ്ടാകാറുണ്ടെങ്കിലും വെടിക്കെട്ടുണ്ടാകാറില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ വസ്തുതയാണ്. ഒരു കതിനവെടി പോലും ക്ഷേത്രപരിസരത്തെങ്ങും കാണാനാകില്ല. കുട്ടികളെ ഏറെ സ്നേഹിയ്ക്കുന്ന, സ്വയം കുട്ടിയായ ഗുരുവായൂരപ്പന് അവരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നും ക്ഷേത്രപരിസരത്തുണ്ടാകരുതെന്നാണ് പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം. എന്നാൽ കൊടിയേറ്റം, കാഴ്ചശീവേലി, ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം, പള്ളിവേട്ട, ആറാട്ട് തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ ചില്ലറ കരിമരുന്നുപ്രയോഗങ്ങളുണ്ടാകാറുമുണ്ട്. ഇവയാണെങ്കിൽ യാതൊരു കുറവും കൂടാതെയാണ് ഉത്സവത്തിന് നടത്തിപ്പോരുന്നതും. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലാപരിപാടികളിൽ [[ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]], [[ശാസ്ത്രീയ നൃത്തം]], [[ഗാനമേള]], കഥകളി, [[തുള്ളൽ]] തുടങ്ങിയവയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം. സിനിമാറ്റിക് ഡാൻസോ അടിപൊളി ഗാനങ്ങളോ ഉത്സവത്തിന് പാടില്ലെന്ന് വിലക്കുണ്ട്. മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം കൂടാതെ സത്രം വളപ്പിലെ പൂന്താനം ഓഡിറ്റോറിയത്തിലും കലാപരിപാടികൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. === ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി/ഗീതാദിനം === {{main|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി}} വൃശ്ചികമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശിദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതിഷ്ഠാദിനമാണ് ഈ ദിവസമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ [[കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധം|കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധത്തിൽ]] പ്രിയപ്പെട്ടവരെ ശത്രുപക്ഷത്ത് കണ്ടു തളർന്നുപോയ [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനനെ]] സമാധാനിപ്പിയ്ക്കാൻ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ [[ഭഗവദ് ഗീത|ഗീതോപദേശം]] നടത്തിയ ദിവസമാണെന്നും വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അതിനാൽ ഈ ദിവസം '''ഗീതാദിനം''' എന്ന പേരിലും ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ വേറെയും നിരവധി പ്രത്യേകതകൾ ഈ ദിവസത്തിനുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഗോകുലത്തിൽ വച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന് ഗോവിന്ദപട്ടാഭിഷേകം നടത്തിയ ദിവസം, ആദിശങ്കരാചാര്യർ, മേല്പുത്തൂർ, പൂന്താനം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മ തുടങ്ങി നിരവധി ഭക്തർക്ക് ഭഗവദ്ദർശനം ലഭിച്ച ദിവസം, ഇവയെല്ലാം കൂടാതെ നാലുമാസത്തെ യോഗനിദ്രയിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുഭഗവാൻ ഉണരുന്ന ദിവസം (ഉത്ഥാന ഏകാദശി) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചൈതന്യം പൂർണ്ണമായി അനുഭവപ്പെടുന്ന ദിവസമായി ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹം യഥാരൂപത്തിൽ (മഹാവിഷ്ണുസ്വരൂപത്തിൽ) അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തരെല്ലാവരും വിഷ്ണുസ്വരൂപങ്ങളായി മാറുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രപ്രവേശനവിളംബരത്തിനുമുമ്പും എല്ലാവർക്കും ജാതിഭേദമെന്യേ ദർശനം അനുവദിച്ചിരുന്ന ദിവസമായിരുന്നു ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി. ==== ചുറ്റുവിളക്ക് ആരംഭം ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരുമാസം മുമ്പ് (തുലാമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശിനാളിൽ) ക്ഷേത്രത്തിൽ ചുറ്റുവിളക്കുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് നടത്തുന്നത് പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ [[അലനല്ലൂർ|അലനല്ലൂരിലുള്ള]] പറമ്പോട്ട് അമ്മിണിയമ്മയുടെ പേരിലാണ്. ഇവരെക്കൂടാതെ വിവിധ വ്യക്തികളും സംഘടനകളും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിളക്കുകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. അവയ്ക്ക് ഓരോന്നിന്നും നടത്തിപ്പുക്കാരുടെ പേരനുസരിച്ച് വിശേഷാൽ പേരുകളും പറയപ്പെടുന്നു. [[കേരള ഹൈക്കോടതി]]യിലെ അഭിഭാഷകർ നടത്തുന്ന കോടതി വിളക്ക്, [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് എസ്.ബി.ഐ. വിളക്ക്{{efn-lr|2017-ലെ ബാങ്ക് ലയനത്തിനുമുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിയിരുന്നത് [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ|സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂറിലെ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്. അന്ന് ഇതിന്റെ പേര് എസ്.ബി.ടി. വിളക്ക് എന്നായിരുന്നു.}}, [[കേരള പോലീസ്]] ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് പോലീസ് വിളക്ക്, [[അയ്യപ്പസേവാസംഘം]] നടത്തുന്ന വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര്, ക്ഷേത്രം പാരമ്പര്യാവകാശികളായ പത്തുകാരുടെ വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര് - അങ്ങനെ നീണ്ടുപോകുന്നു പേരുകളുടെ നിര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ധാരാളമായി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്നു. ഈ സമയം ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായതിനാൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് പതിന്മടങ്ങാകും. ==== പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരാഴ്ച മുമ്പുവരുന്ന [[പഞ്ചമി]] മുതൽ [[നവമി]] വരെയുള്ള വിളക്കുകൾ ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. മറ്റുള്ള വിളക്കുകൾ നടത്തുന്നത് പ്രത്യേകം ദിവസങ്ങളിലാണെങ്കിൽ ഈ വിളക്കുകൾ കൃത്യം ഒരേ ദിവസം തന്നെയാണ് നടത്തുന്നത്. ഇവ നടത്തുന്നത് ഓരോ കുടുംബക്കാരായതുകൊണ്ടാണ് ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന പേര് ഈ വിളക്കുകൾക്ക് വന്നത്. പഞ്ചമിവിളക്ക് നടത്തുന്നത് കാപ്രാട്ട് കുടുംബക്കാരാണ്; [[ഷഷ്ഠി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് മാണിക്കത്ത് കുടുംബക്കാരും. മാണിക്കത്ത് കുടുംബത്തിലെ കാരണവരായിരുന്ന ചന്ദ്രശേഖരമേനോന്റെ പേരിലാണ് ഷഷ്ഠിവിളക്ക് നടത്തുന്നത്. [[സപ്തമി]]നാളിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രസിദ്ധ ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായ നെന്മിനി മനക്കാരാണ്. ഈ വിളക്കിന് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. സാധാരണ വിളക്കുകൾക്ക് നെയ്യോ നല്ലെണ്ണയോ ആണ് ഉപയോഗിയ്ക്കാറുള്ളതെങ്കിൽ ഇതിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത് വെളിച്ചെണ്ണയാണ്. നെന്മിനി മനപ്പറമ്പിലെ തെങ്ങിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെളിച്ചെണ്ണകൊണ്ടാണ് വിളക്കുകൾ തെളിയിയ്ക്കുന്നത്. വെളിച്ചെണ്ണ കൊണ്ട് വിളക്കുകൾ കത്തിയ്ക്കുന്നത് കൂടുതൽ ശോഭയുണ്ടാക്കുമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അങ്ങനെ ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ദീപപ്രഭയിൽ കുളിച്ചുനിൽക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. [[അഷ്ടമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് പുലിക്കീഴ് വാര്യക്കാരും [[നവമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് കൊളാടി വീട്ടുകാരുമാണ്. [[ദശമി]]ദിനത്തിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ''ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ സങ്കീർത്തന ട്രസ്റ്റ്'' എന്ന സംഘടനയാണ്. ഭാഗവതാചാര്യനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന [[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി]] തുടങ്ങിവച്ച ഈ സംഘടന 1970-ലാണ് ദശമിവിളക്കിന്റെ ചുമതലയേറ്റെടുത്തത്. മുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിവന്നിരുന്ന കുടുംബം അന്യം നിന്നുപോയതിനെത്തുടർന്നായിരുന്നു ഇത്. അഷ്ടമി മുതലുള്ള വിളക്കുകൾക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കും. ഈ വിളക്കുകൾക്കെല്ലാം അകമ്പടിയായി പഞ്ചവാദ്യം, പഞ്ചാരിമേളം, നാദസ്വരം എന്നിവയോടുകൂടിയ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുമുണ്ടാകും. ദശമിനാളിൽ രാവിലെ നടതുറന്നുകഴിഞ്ഞാൽ ഏകാദശി കഴിഞ്ഞുവരുന്ന [[ദ്വാദശി]]നാളിൽ രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കുമല്ലാതെ നടയടയ്ക്കില്ല. ==== ഏകാദശിനാളിലെ പരിപാടികൾ ==== ഏകാദശിനാളിലെ നിർമ്മാല്യദർശനം അതിവിശേഷകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസത്തെ ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും ദേവസ്വം വകയാണ്. മുമ്പ് [[കുന്നംകുളം|കുന്നംകുളത്തിനടുത്തുള്ള]] [[ചിറളയം കോവിലകം]] വകയായിരുന്നു ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും. 1972-ലാണ് ഇവ ദേവസ്വം ഏറ്റെടുത്തത്. രാവിലെ ഏഴുമണിമുതൽ ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ ഗീതാപാരായണമുണ്ടാകും. ഏകാദശീവ്രതം നോൽക്കുന്ന ഭക്തർ ആഹാരമേ കഴിയ്ക്കരുതെന്നാണ് ചിട്ടയെങ്കിലും ശാരീരികസ്ഥിതി അനുകൂലമല്ലാത്തവർ അരിയാഹാരം മാത്രമേ ഒഴിവാക്കാറുള്ളൂ. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് അന്നും നിവേദ്യങ്ങൾ സാധാരണപോലെത്തന്നെയാണ്. ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്കായി വിശേഷാൽ പ്രസാദ ഊട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗോതമ്പുചോറ്, കാളൻ, ഗോതമ്പുപായസം എന്നിവയാണ് ഏകാദശി ഊട്ടിനുള്ള വിഭവങ്ങൾ. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി എഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകും. മൂന്ന് ആനകളാണ് ഈ എഴുന്നള്ളിപ്പിന് മുന്നിലുണ്ടാകുന്നത്. വലിയ ആഘോഷത്തോടുകൂടിയ എഴുന്നള്ളിപ്പ് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെത്താൻ ഒരുപാട് സമയമെടുക്കും. വൈകീട്ട് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. [[തമിഴ്നാട്]], [[കർണാടക]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]], [[തെലങ്കാന]] തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലുള്ളതുപോലെ ഭീമാകാരമായ രഥമല്ല പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു രഥമാണ്. സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ഈ രഥം സ്റ്റിയർറിങ് കൊണ്ടാണ് ഓടിയ്ക്കുന്നത്. രഥത്തിന്റെ മുന്നിൽ ചമ്മട്ടിയേന്തിയ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെയും പുറകിൽ തൊഴുതുനിൽക്കുന്ന അർജ്ജുനന്റെയും രൂപങ്ങൾ പണിതുവച്ചിട്ടുണ്ട്. 1977-ൽ നടന്ന പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം പുനഃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷമാണ് ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചത്. രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പിന് അകമ്പടിയായി ഭക്തരുടെ നാമജപമുണ്ടാകും. എഴുന്നള്ളിപ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരാൻ ഏറെ സമയമെടുക്കും. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തെ കുളമടക്കം വലംവച്ചാണ് എഴുന്നള്ളിപ്പ് അവസാനിയ്ക്കുന്നത്. ==== ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പണവും ത്രയോദശി ഊട്ടും ==== ഏകാദശിദിവസം അർദ്ധരാത്രി (ദ്വാദശിദിവസം പുലർച്ചെ) '''ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ''' എന്ന വിശേഷാൽ ചടങ്ങ് ആരംഭിയ്ക്കും. ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ വച്ചാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ശുകപുരം, പെരുവനം, [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] ഗ്രാമക്കാരായ, അഗ്നിഹോത്രികളായ നമ്പൂതിരിമാർക്ക് ഭക്തർ ദക്ഷിണ നൽകുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരായ അഗ്നിഹോത്രിമാർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് അതീവപുണ്യകരമായ കാര്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായി മേൽശാന്തിയാണ് ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തരും സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ അനുസ്യൂതം തുടരുന്നു. ദ്വാദശിനാളിൽ രാവിലെ ഏഴുമണിയ്ക്ക് ദ്വാദശി ഊട്ട് നടത്തുന്നു. ഇടിച്ചുപിഴിഞ്ഞ പായസത്തോടെ നടത്തുന്ന സദ്യയാണിത്. അന്നേദിവസം രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നരയ്ക്കേ തുറക്കൂ. ആ സമയം വിവാഹം, ചോറൂൺ, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താറില്ല. ദ്വാദശിയുടെ പിറ്റേ ദിവസം ([[ത്രയോദശി]] നാളിൽ) നടത്തുന്ന ത്രയോദശി ഊട്ട്, തന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന ഒരു പരദേശി ബ്രാഹ്മണന്റെ ശ്രാദ്ധം ഭഗവാൻ തന്നെ ഊട്ടുന്ന ചടങ്ങായി വ്യാഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. മത്തനും നേന്ത്രപ്പഴവും ചേർന്നുള്ള പച്ചടി, മത്തൻ പൊടിത്തൂവൽ, എളവൻ-ചേന-പയർ കൂട്ടുകറി, രസം, പിണ്ടിപ്പായസം എന്നിവയോടുകൂടിയ ത്രയോദശി ഊട്ടോടെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിച്ചടങ്ങുകൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ==== ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം ==== കർണാടക സംഗീതചക്രവർത്തിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥഭാഗവതരുടെ പേരിൽ എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന ഒരു വിശേഷാൽ സംഗീതോത്സവമാണ് ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് എല്ലാവർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ കച്ചേരി നടത്തിവന്നിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യത്തെത്തുടർന്ന് 1974-ലെ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചാണ് ഈ പരിപാടി ആരംഭിച്ചത്. ആദ്യം ഒരുദിവസം മാത്രമായിരുന്ന ഈ പരിപാടി, പിന്നീട് മൂന്നും അതിനുശേഷം അഞ്ചും ഏഴും പത്തും പതിമൂന്നും ഒടുവിൽ പതിനഞ്ചും ദിവസങ്ങളായി ഉയർത്തി. പ്രഗല്ഭരും അപ്രഗല്ഭരുമായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരികളും ഈയവസരത്തിൽ തങ്ങളുടെ സിദ്ധികൾ പ്രകടിപ്പിയ്ക്കാനായി ഗുരുവായൂരിൽ വരാറുണ്ട്. ഹിന്ദുക്കൾക്ക് മാത്രമേ ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവകാശമുള്ളൂ. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ രാത്രിയാണ് പ്രഗല്ഭരുടെ സംഗീതപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നതെങ്കിൽ അവസാനമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും ദിവസം മുഴുവൻ പ്രഗല്ഭരുടെ പരിപാടികളാകും. ദശമിനാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന പഞ്ചരത്നകീർത്തനാലാപനമാണ് സംഗീതോത്സവത്തിലെ പ്രധാന പരിപാടി. കർണാടക സംഗീതത്തിലെ ത്രിമൂർത്തികളിലൊരാളായ [[ത്യാഗരാജ സ്വാമികൾ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ പഞ്ചരത്നകീർത്തനങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ഗണപതിസ്തുതിയും പ്രശസ്തരായ കർണാടക സംഗീതജ്ഞർ ഒന്നിച്ച് ആലപിയ്ക്കുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. അകമ്പടിയായി വയലിൻ, [[വീണ]], പുല്ലാങ്കുഴൽ, മൃദംഗം, [[ഘടം]], [[ഗഞ്ചിറ]], [[മുഖർശംഖ്]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുമുണ്ടാകും. ഏകാദശിനാളിൽ രാത്രി ചെമ്പൈയുടെ ശിഷ്യരും ഉപശിഷ്യരുമായ ഗായകർ ഒരുമിച്ച് ചെമ്പൈയുടെ ഇഷ്ടകീർത്തനങ്ങൾ ആലപിച്ച് [[മധ്യമാവതി]] രാഗത്തിൽ മംഗളം പാടി അവസാനിപ്പിയ്ക്കുന്നതോടെ സംഗീതോത്സവം സമാപിയ്ക്കുന്നു. ==== ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ അനുസ്മരണം ==== കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ഗജവീരന്മാരിലൊരാളായിരുന്ന ഗുരുവായൂർ കേശവൻ ചരിഞ്ഞത് 1976-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ (ഡിസംബർ 2) പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയുടെ തലേദിവസമായ ദശമിനാളിൽ, ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകളും ചേർന്ന് കേശവന് പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. മറ്റൊരിടത്തും കാണാത്ത ഈ വിശേഷച്ചടങ്ങ് തുടങ്ങുന്നത് ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ്. നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ നടത്തുന്ന ഈ യാത്രയിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെയും രണ്ടാമത്തെ മുതിർന്ന ആന ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും ചിത്രങ്ങൾ വഹിയ്ക്കും. റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ സ്വീകരണവും പിന്നിട്ടാണ് ആനകൾ തെക്കേ നടയിൽ ശ്രീവത്സം റസ്റ്റ് ഹൗസിനുമുന്നിലുള്ള കേശവന്റെ പൂർണ്ണകായ പ്രതിമയ്ക്കുമുന്നിലെത്തുന്നത്. തുടർന്ന് മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നു. മറ്റുള്ള ആനകൾ അതിനനുസരിച്ചുള്ള പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. വളരെ വികാരനിർഭരമായ ഈ ചടങ്ങ് കാണാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. === അഷ്ടമിരോഹിണി === {{main|അഷ്ടമിരോഹിണി}} ചിങ്ങമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിദിവസമാണ് ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരസുദിനമായ അഷ്ടമിരോഹിണിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഈ ദിവസം അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. അവതാരകൃഷ്ണസങ്കല്പത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠയുള്ള ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും അഷ്ടമിരോഹിണി വിശേഷമാണ്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കാഴ്ചശീവേലിയും അവതാരസമയമായ അർദ്ധരാത്രിയിൽ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് ഭഗവാന്റെ പിറന്നാൾ സദ്യയായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന അപ്പം വഴിപാട് വളരെ വിശേഷമാണ്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് ക്ഷേത്രനട തുറക്കുന്നതോടെയാണ് ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ദീപക്കാഴ്ച നടത്തുന്നു. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഓടക്കുഴലൂതുന്ന ഉണ്ണിക്കണ്ണനായും പിന്നീട് ഇരുകൈകളിലും വെണ്ണ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന വെണ്ണക്കണ്ണനായും ഭഗവാനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഏഴുമണിയോടെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി എഴുന്നള്ളിപ്പ് നടത്തുന്നു. ഉത്സവക്കാലവും ഏകാദശിയുമല്ലാതെ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് അഷ്ടമിരോഹിണിയ്ക്ക് മാത്രമാണ്. പഞ്ചാരിമേളത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി അതിവിശേഷാൽ ചടങ്ങാണ്. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയോടെ ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും പിറന്നാൾ സദ്യ തുടങ്ങും. വിഭവസമൃദ്ധമായ പിറന്നാൾ സദ്യ കഴിയ്ക്കാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണി വരെ സദ്യ തുടരും. മൂന്നുമണിയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ രണ്ടാമത്തെ കാഴ്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകൾ തന്നെയാണ് ഇതിനും. വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് [[ബലരാമൻ|ബലരാമന്റെ]] എഴുന്നള്ളത്തുമുണ്ട്. തന്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനാണ് ബലരാമന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് എന്നാണ് സങ്കല്പം. അത്താഴപ്പൂജയ്ക്ക് വിശേഷാൽ അപ്പം വഴിപാട് നടത്തും. ഒരു ലക്ഷത്തിനടുത്ത് അപ്പങ്ങളാണ് അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഭഗവാന് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഇവ കൂടാതെ ഏകദേശം അഞ്ഞൂറുലിറ്റർ പാൽപ്പായസവും നേദിയ്ക്കുന്നുണ്ടാകും. രാത്രി പത്തുമണിയോടെ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടങ്ങും. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ അവതാരത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്നതാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ്. അഞ്ചു പ്രദക്ഷിണങ്ങളാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പിനുണ്ടാകുക. ആദ്യത്തെ രണ്ടിനും സാധാരണ വാദ്യോപകരണങ്ങളും മൂന്നാമത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിന് പഞ്ചവാദ്യവും നാലാമത്തേതിന് ഇടയ്ക്കയും നാദസ്വരവും അഞ്ചാമത്തേതിന് പഞ്ചാരിമേളവുമാണ് അകമ്പടിയുണ്ടാകുക. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടയ്ക്കില്ല. പകരം, ആ സമയത്ത് അവതാരവിളംബര ഘോഷയാത്രയുണ്ടാകും. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതുകാണാൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടുന്നത്. ==== ഭാഗവതസപ്താഹം, അവതാരം കളി, ശോഭായാത്ര ==== അഷ്ടമിരോഹിണിയോടനുബന്ധിച്ച് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വിശേഷാൽ ഭാഗവതസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഭാഗവതത്തിലെ കൃഷ്ണാവതരഭാഗം അഷ്ടമിരോഹിണിദിവസം വരുന്ന രീതിയിലാണ് ഇത് നടത്തിവരുന്നത്. സപ്താഹത്തിന്റെ മൂന്നാം ദിവസമാണ് അഷ്ടമിരോഹിണി വരുന്നത്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെയാണ് കൃഷ്ണാവതാരപാരായണം നടത്തുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ എല്ലാ ഭാഗവതാചാര്യന്മാരും ഈ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. രാത്രി പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ അവതാരം കളിയുമുണ്ടാകും. പുതിയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും പരിശീലനത്തിലായതിനാൽ പഴയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരുമാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിവിധ സംഘടനകളും ഈ ദിവസം പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ നായർ സമാജം നടത്തുന്ന ഉറിയടിയും ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്രയുമാണ് അവയിൽ വിശേഷം. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് നായർ സമാജം നടത്തുന്ന കലാപരിപാടികൾ തുടങ്ങുന്നത്. വിവിധ നൃത്തകലാകാരിമാർ പങ്കെടുക്കുന്ന ഗോപികാനൃത്തവും താലപ്പൊലിയോടെയുള്ള ജീവത എഴുന്നള്ളിപ്പുമെല്ലാം ഇതിന് അകമ്പടിയായി ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം കിഴക്കേ നടയിൽ വച്ചാണ് ഉറിയടി മത്സരം നടക്കുന്നത്. വൈകീട്ട് ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്ര മമ്മിയൂർ, തിരുവെങ്കടം, പെരുന്തട്ട ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നായി വീതിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണനായും [[രാധ|രാധയായും]] [[കുചേലൻ|കുചേലനായും]] വേഷം കെട്ടിയ നിരവധി കുട്ടികൾ ഒത്തുചേർന്ന് ഗുരുവായൂരിനെ അമ്പാടിയാക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിവിധ പുരാണദൃശ്യങ്ങൾ കോർത്തിണക്കിക്കൊണ്ടുള്ള ഫ്ലോട്ടുകളും ശ്രീകൃഷ്ണരഥവും പഞ്ചവാദ്യവുമെല്ലാമുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ വച്ച് ഇവ മൂന്നും കൂടിച്ചേർന്ന ശേഷമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. തുടർന്നുനടത്തുന്ന ഘോഷയാത്ര ഏറ്റവും മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ്. രാത്രി ഏറെ വൈകുവോളം ഇത്തരം പരിപാടികൾ തുടരും. ഇതുകാണാൻ നിരവധി പേർ ഉറക്കമൊഴിച്ച് എത്താറുണ്ട്. === വിഷു === മേടമാസം ഒന്നാം തീയതിയാണ് കേരളത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പുതുവർഷദിനമായ വിഷു. പണ്ടുകാലത്ത് മലയാളികളുടെ വിളവിറക്കൽ ഉത്സവമായിരുന്ന വിഷു, ഇപ്പോൾ കാലമേറെ കഴിഞ്ഞിട്ടും വലിയൊരു ആഘോഷമായിത്തുടരുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളികൾ കണി കണ്ടും പടക്കം പൊട്ടിച്ചും വിഷുദിനം ആഘോഷമാക്കുന്നു. പകലും രാത്രിയും തുല്യമായി വരുന്ന ദിവസമായ ഈ ദിനത്തിൽ സൂര്യൻ നേരെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഉദിയ്ക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഉദിച്ചുവരുന്ന സൂര്യന്റെ ആദ്യകിരണങ്ങൾ ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ പതിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതുതന്നെ. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിഷു വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ആഘോഷമാണ്. അന്നേ ദിവസം ഭഗവാനെ കണികാണുന്നത് അതിവിശേഷമായ ചടങ്ങായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതിനായി ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകുക. എല്ലാദിവസവും പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് തുറക്കുന്ന നട, ഈ ദിവസം രണ്ടരയ്ക്കുതന്നെ തുറക്കും. അതിനുമുന്നോടിയായി തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിക്കാരും ഉണർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചുവന്ന് കണിയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. <ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ ഭദ്രദീപത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ ആനത്തലേക്കെട്ടുവച്ച് അതിന്മേൽ ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണത്തിടമ്പ് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നുവയ്ക്കുന്നു. അതിനുമുന്നിലായി ഓട്ടുരുളിയിലാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. ഉരുളിയിൽ അക്ഷതം (ഉണങ്ങലരിയും നെല്ലും ചേർന്നുള്ള ഒരു മിശ്രിതം) വിതറി, അതിനുമുന്നിൽ അലക്കിയ മുണ്ട് (കോടിവസ്ത്രം), ഗ്രന്ഥം, വാൽക്കണ്ണാടി, കണ്ണിവെള്ളരി, കണിക്കൊന്ന, ചക്ക, മാങ്ങ, നാളികേരം, ഉടച്ച രണ്ടുമുറി നാളികേരത്തിൽ നെയ്യ് ചേർത്തത് എന്നിവ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുശേഷം മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും ശ്രീലകത്ത് പ്രവേശിച്ച് നെയ്വിളക്കുകൾ കൊളുത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് രണ്ടര മണിയോടെ നടതുറന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യം ഭഗവാനെ കണികാണിയ്ക്കും. തുടർന്നാണ് ഭക്തർക്ക് കണിദർശനം. കണ്ണടച്ചും കണ്ണുകെട്ടിയുമിരിയ്ക്കുന്ന ഭക്തർ ശ്രീകോവിലിനകത്തേയ്ക്ക് ചെല്ലുകയും ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ച് കണ്ണുതുറന്ന് കണികാണുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുളിച്ചുവന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തിരിച്ചുകടന്ന് ഗണപതിയെയും സുബ്രഹ്മണ്യനെയും ഹനുമാനെയും തൊഴുത് ആദ്യം ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വിഷുക്കൈനീട്ടം കിട്ടും. അതിനുശേഷം പുറത്തുകടന്ന് ഭഗവതിയെയും ശിവനെയും അയ്യപ്പനെയും തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി പുറത്തുകടക്കുന്നതോടെ കണിദർശനം പൂർത്തിയാകും.<ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> മറ്റുദിവസങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഗുരുവായൂരിൽ വിഷുത്തലേന്ന് ഭക്തർക്ക് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വിരിവയ്ക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്. പിറ്റേന്ന് കണികാണേണ്ടതുകൊണ്ടാണ് ഈ സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഷുക്കണി ദർശനവും മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വാങ്ങുന്ന വിഷുക്കൈനീട്ടവും ഭക്തർ അതിവിശേഷമായി കരുതുന്നു. വിഷുദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിൽ വിഭവസമൃദ്ധമായ വിഷുസദ്യയുമുണ്ട്. === ഓണം === കേരളത്തിന്റെ ദേശീയോത്സവമാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ ഓണം. കൃഷി നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന കാലത്ത് കേരളത്തിലെ വിളവെടുപ്പുത്സവമായിരുന്നു ഓണം. ഇന്നും മലയാളിമനസ്സുകളിൽ ഗൃഹാതുരത നിറയുന്ന ഒരു അവസരമാണ് ഓണം. വിവിധ കലാപരിപാടികളോടുകൂടി ഓണം ഇന്നും ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അഞ്ചാം അവതാരമായ വാമനനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഓണത്തിനുള്ള ഐതിഹ്യം അതിപ്രസിദ്ധമാണ്. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നക്ഷത്രവും ദ്വാദശിതിഥിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് വാമനാവതാരം നടന്നതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യപ്രകാരം അസുരചക്രവർത്തിയായ [[മഹാബലി]]യുടെ ദുർമ്മദമടക്കാൻ അവതരിച്ച വാമനൻ, ആദ്യത്തെ അടികൊണ്ട് ആകാശവും രണ്ടാമത്തെ അടികൊണ്ട് ഭൂമിയും അളക്കുകയും മൂന്നാമത്തെ അടി വയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ലാതെ വന്നപ്പോൾ മഹാബലി സ്വന്തം ശിരസ്സ് കാട്ടിക്കൊടുക്കുകയും വാമനൻ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗ്രഹിച്ച് സുതലം എന്ന ലോകത്തേയ്ക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തശേഷം എല്ലാ വർഷവും ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണത്തിന് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അനുവാദം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[തൃക്കാക്കര]] എന്ന സ്ഥലത്തായിരുന്നു മഹാബലിയുടെ രാജധാനിയെന്നും വാമനമൂർത്തിയായ ഭഗവാന്റെ കാൽ വന്നുപതിച്ച സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ആ പേരു വന്നതെന്നും കഥയുണ്ട്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രം|വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രത്തിൽ]] ഓണാഘോഷം ഭംഗിയായി നടന്നുവരുന്നു. അത്രയൊന്നുമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലും ഓണം പ്രധാനമാണ്. ഓണാഘോഷങ്ങളുടെ ആരംഭദിനമായ [[അത്തം]] മുതൽ പത്തുദിവസവും ക്ഷേത്രനടയിൽ പൂക്കളങ്ങളിടും. ഓരോ ദിവസവും വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് പൂക്കളം. ഇവയിൽ വിവിധ ദേവതാരൂപങ്ങൾ വരച്ചുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുള്ള പൂക്കളെല്ലാം ക്ഷേത്രപരിസരത്തെ പൂക്കടകളിൽ നിന്നാണ് ലഭിയ്ക്കുന്നത്. ഓണത്തിന്റെ അവസാനദിവസങ്ങളായ ഉത്രാടം, തിരുവോണം ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നവർക്ക് വിഭവസമൃദ്ധമായ ഓണസദ്യയുണ്ടാകും. ഇതിനായി നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഉത്രാടദിനത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങ് കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പണമാണ്. മേൽശാന്തിയും ദേവസ്വം പ്രതിനിധികളും ഭക്തരും മൂത്തുവിളഞ്ഞ പഴക്കുലകൾ ഭഗവാന് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ആദ്യകാലത്ത് ദേവസ്വം ഭൂമി പാട്ടത്തിനെടുത്തവർ മാത്രം നടത്തിയിരുന്ന ഈ ചടങ്ങ് പാട്ടവക നിർത്തിയതോടെയാണ് ഭക്തരുടെ വകയായത്. കൊടിമരച്ചവട്ടിലാണ് കാഴ്ചക്കുലകൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. സമർപ്പണത്തിനു മുന്നോടിയായി കൊടിമരച്ചുവട്ടിലെ തറയിൽ അരിമാവുകൊണ്ട് കോലം വരച്ചശേഷം അതിനുമുകളിൽ നാക്കില വച്ചശേഷം സമീപത്ത് നിലവിളക്ക് കൊളുത്തി ഗണപതിയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യത്തെ കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. പിന്നീട് ദേവസ്വം ചെയർമാൻ, അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ, അംഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയവർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നു. അവസാനമാണ് ഭക്തരുടെ സമർപ്പണം. ഭക്തർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുവരുമ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രാത്രിയാകും. അത്രയധികം കുലകളാണ് സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നത്. തിരുവോണം നാളിൽ ഭഗവാനെ വാമനമൂർത്തിയായി അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. മഹാബലിയുടെ ശിരസ്സിൽ പാദം വയ്ക്കുന്ന ത്രിവിക്രമന്റെ രൂപത്തിലാണ് വാമനാലങ്കാരം. അന്നത്തെ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണവും നമസ്കാരസദ്യയുമാണ്. പുലർച്ചെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഭഗവാന് ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കാൻ ഭക്തജനങ്ങളുടെ ഒരു നീണ്ട നിരതന്നെ വന്നിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി തന്നെ ആദ്യത്തെ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തർ ഓരോരുത്തരുമായി സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാത്രിയാകുവോളം ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണം നടന്നുവരും. ഉച്ചയ്ക്കാണ് ദേവസ്വം വക ഓണസദ്യ വിളമ്പുന്നത്. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാനും നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നു. ചോറ്, സാമ്പാർ, അവിയൽ, കാളൻ, ഓലൻ, പപ്പടം, നാലുതരം പായസങ്ങൾ തുടങ്ങിവയാണ് സദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്നത്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും തെക്കേ നടയിലെ പ്രത്യേകം പന്തലിലും പടിഞ്ഞാറേ നടയിലെ അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലുമായാണ് സദ്യ നടത്തപ്പെടുന്നത്. അന്ന് മൂന്നുനേരവും ഭഗവാന് പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുണ്ടാകും. അന്നത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് '''തിരുവോണവിളക്ക്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എഴുന്നള്ളത്തിന് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം തൊഴാൻ വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടായിരിയ്ക്കും. === [[വൈശാഖം|വൈശാഖമാസം]] === [[മേടം|മേടമാസത്തിലെ]] [[അമാവാസി]] മുതലുള്ള ഒരുമാസക്കാലമാണ് ''വൈശാഖമാസം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. രാജ്യമൊട്ടുക്കും ആചരിച്ചുവരുന്ന ചാന്ദ്രകലണ്ടറിലെ രണ്ടാമത്തെ മാസമാണിത്. മഹാവിഷ്ണുഭജനത്തിനും ഭാഗവതപാരായണത്തിനും ഉത്തമമായി ഈ മാസം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ''മാധവമാസം'' എന്നും ഈ മാസം അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഭാഗവതസപ്താഹങ്ങളും മറ്റും നടക്കുന്ന സമയമാണിത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ സമയം അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന സമയങ്ങളിലൊന്നാണ് വൈശാഖപുണ്യകാലം. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മുഴുവൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭാഗവതപാരായണമുണ്ടാകും. 29 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വൈശാഖമാസക്കാലത്തെ നാല് സപ്താഹങ്ങളാക്കി തിരിച്ചാണ് ഭാഗവതപാരായണം നടക്കുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ നിരവധി ഭാഗവതാചാര്യന്മാർ ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം വക അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിലാണ് സപ്താഹം മുഴുവൻ നടക്കുന്നത്. ==== അക്ഷയതൃതീയ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[തൃതീയ]] ദിവസമാണ് [[അക്ഷയതൃതീയ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം ഏറ്റവും പുണ്യം നിറഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഈ ദിലസം ചെയ്യുന്ന സത്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം ക്ഷയിയ്ക്കില്ലെന്നാണ് വിശ്വാസം.'അക്ഷയതൃതീയ' എന്ന പേരുതന്നെ ഈ വിശ്വാസത്തിന് ഉപോദ്ബലകമാണ്. ചതുർയുഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായ സത്യയുഗം (കൃതയുഗം) തുടങ്ങിയത് അക്ഷയതൃതീയനാളിലാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ [[യുധിഷ്ഠിരൻ|യുധിഷ്ഠിരന്ന്]] സൂര്യഭഗവാൻ അക്ഷയപാത്രം നൽകിയ ദിവസമായും [[ഭഗീരഥൻ|ഭഗീരഥന്റെ]] തപസ്സിൽ സംപ്രീതയായി [[ഗംഗാനദി]] ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിവന്ന ദിവസമായും ഉപനയനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ഭിക്ഷ യാചിയ്ക്കാൻ ചെന്ന ശങ്കരാചാര്യർ അവിടത്തെ അന്തർജനത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]] ചൊല്ലിയ ദിവസമായുമെല്ലാം ഈ ദിവസം അറിയപ്പെടുന്നു. സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ ജ്യോതിഷപ്രകാരം ഉച്ചത്തിലെത്തുന്ന ഈ ദിവസം തന്നെയാണ് ബലരാമജയന്തിയായും ആചരിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ അക്ഷയതൃതീയ വൻ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അക്ഷയതൃതീയയോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കാഴ്ചശീവേലിയും രാത്രി കഴക്കാരുടെ വക വിശേഷാൽ ചുറ്റുവിളക്കുമുണ്ടാകും. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ പൂജിച്ച സ്വർണ്ണം, വെള്ളി ലോക്കറ്റുകളുടെ വിതരണമുണ്ടാകും. ഇവ വാങ്ങാൻ ആയിരങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ദേവസ്വം കീഴേടമായ നെന്മിനി ബലരാമക്ഷേത്രത്തിലും ഈ ദിവസം വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ബലരാമജയന്തി എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് അവിടെയും ആഘോഷം. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന അതേ ചടങ്ങുകളാണ് അക്ഷയതൃതീയനാളിൽ നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിലും നടക്കുന്നത്. അന്നത്തെ പ്രസാദ ഊട്ടിന് പിറനാൾ സദ്യയാണ് വിളമ്പുന്നത്. അന്നേദിവസം വൈകീട്ട് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. ജ്യേഷ്ഠനായ ബലരാമന്റെ പിറന്നാളാഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. അന്ന് രാത്രി വരെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകും. ==== മറ്റുള്ള വിശേഷങ്ങൾ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശി നരസിംഹജയന്തിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകളൊന്നുമുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും ഭാഗവതത്തിലെ നരസിംഹാവതാരഭാഗം വായിയ്ക്കുന്നത് വിശേഷമാണ്. വൈശാഖപുണ്യകാലത്തുതന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യജയന്തിയും [[ബുദ്ധപൂർണ്ണിമ]]യുമെല്ലാം വരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ ശങ്കരാചാര്യജയന്തി വിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇടവമാസത്തിലെ [[അമാവാസി]]നാളിലാണ് വൈശാഖമാസം സമാപിയ്ക്കുന്നത്. === മണ്ഡലകാലം === വൃശ്ചികമാസം ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങി ധനുമാസം പതിനൊന്നാം തീയതി വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന 41 ദിവസങ്ങളാണ് ''മണ്ഡലകാലം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായ ഈ കാലത്ത് കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതും ഈ കാലത്താണ്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലകാലത്ത് വിപുലമായ ചടങ്ങുകളാണ് നടത്തിവരുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം. നിരവധി ശബരിമല തീർത്ഥാടകരാണ് മണ്ഡലകാലത്ത് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അവർക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനുമെല്ലാം വിപുലമായ സൗകര്യങ്ങൾ ദേവസ്വം ഒരുക്കുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുള്ള അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. ഗുരുവായൂരപ്പസന്നിധിയിലെ കെട്ടുനിറ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മണ്ഡലകാലം തുടങ്ങുന്നതിനുമുന്നോടിയായി തുലാം 29, 30 ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലശുദ്ധി പതിവുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ശുദ്ധിക്രിയയാണിത്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളിലൊന്നായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി വരുന്നതും മണ്ഡലകാലത്താണ്. മണ്ഡലകാലത്ത് മൂന്നുനേരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും ചുറ്റുവിളക്കുകളും പതിവാണ്. അഞ്ച് ആനകളാണ് ഇത്തരം അവസരങ്ങളിൽ എഴുന്നള്ളുന്നത്. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുള്ള വാദ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം [[ഇടുതുടി]], [[വീരാണം]] തുടങ്ങിയ വിശേഷവാദ്യങ്ങളും ഈ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുണ്ടാകും. ഇവയിൽ ഇടുതുടി കാഴ്ചയിൽ [[തബല|തബലയോടും]] വീരാണം മൃദംഗത്തോടും സാമ്യമുള്ള വാദ്യങ്ങളാണ്. മണ്ഡലകാലം ഗുരുവായൂരപ്പന്നും വിശേഷപ്പെട്ടതാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭഗവാന് വേദമന്ത്രധാരയും പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകവും നടത്തുന്നത്. ഉഷഃശീവേലിയ്ക്കും പന്തീരടിപൂജയ്ക്കുമിടയിലാണ് ഋഗ്വേദമന്ത്രധാര നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ജലം കൊണ്ടാണ് അഭിഷേകം. ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[ശിവലിംഗം|ശിവലിംഗത്തിൽ]] ധാര നടത്തുമ്പോൾ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലൊരു വെള്ളിപ്പാത്രത്തിൽ ദർഭപ്പുല്ല് സൂക്ഷിച്ചശേഷം അതിൽ വെള്ളം നിറച്ച് വിഗ്രഹത്തിൽ വെള്ളം തുള്ളിയായി വീഴ്ത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രം ഓതിയ്ക്കന്മാർ കൂട്ടംകൂടിയിരുന്ന് വേദമന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലും. മണ്ഡലകാലത്ത് ഇതിനുശേഷമേ നവകാഭിഷേകം പതിവുള്ളൂ. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. പാൽ, നെയ്യ്, തൈര്, ചാണകം, ഗോമൂത്രം എന്നിവ നിശ്ചിത അളവിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു മിശ്രിതമാണ് പഞ്ചഗവ്യം. ഗോവിൽ (പശു) നിന്നെടുക്കുന്ന അഞ്ച് വസ്തുക്കൾ എന്നാണ് പഞ്ചഗവ്യം എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. ഔഷധവീര്യം കൂടിയ ശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹത്തിൽ ഔഷധവീര്യമുള്ള ദർഭപ്പുല്ലിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന തീർത്ഥജലവും പഞ്ചഗവ്യവും സർവ്വരോഗനിവാരകമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 40 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകത്തിനൊടുവിൽ മണ്ഡലകാലാവസാനദിവസമായ ധനു പതിനൊന്നിന് ഉച്ചപ്പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് ഭഗവാന് വിശേഷാൽ കളഭാഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഭഗവാന് കളഭം ചാർത്താറുണ്ടെങ്കിലും കളഭം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത് ധനു പതിന്നൊന്നിന് മാത്രമാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ വകയാണ് കളഭാഭിഷേകം. മറ്റുദിവസങ്ങളിലെ കളഭച്ചാർത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന കശ്മീർ കുങ്കുമപ്പൂവ്, മൈസൂർ ചന്ദനം, പച്ചക്കർപ്പൂരം എന്നിവ സാധാരണയിലും ഇരട്ടി അളവിൽ ചേർത്താണ് അഭിഷേകത്തിനുള്ള കളഭം തയ്യാറാക്കുന്നത്. കീഴ്ശാന്തിമാർ തയ്യാറാക്കുന്ന കളഭം, തുടർന്ന് ഒരു സ്വർണ്ണക്കലശത്തിലേയ്ക്ക് പകർന്നശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരികയും തന്ത്രി ഏറ്റുവാങ്ങുകയും അതിൽ വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് തന്ത്രി കലശം ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും മന്ത്രപുരഃസരം വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ തൊഴുത് ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. എന്തെങ്കിലും അശുദ്ധി സംഭവിച്ചില്ലെങ്കിൽ പിറ്റേന്നുള്ള നിർമ്മാല്യദർശനം വരെ ഭഗവാൻ കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കും. === ഇടത്തരികത്തുകാവ് താലപ്പൊലികൾ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷമാണ് ധനു, മകരം എന്നീ മാസങ്ങളിൽ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്ന രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ. അവയിൽ ആദ്യത്തേത് ''പിള്ളേര് താലപ്പൊലി'' എന്നും രണ്ടാമത്തേത് ''ദേവസ്വം താലപ്പൊലി'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവ യഥാക്രമം ഗുരുവായൂർ ദേശത്തെ ഭക്തരും ദേവസ്വവും നടത്തിപ്പോരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവയ്ക്ക് ഈ പേരുകൾ വന്നുചേർന്നത്. ഗുരുവായൂർ ദേശം സാമൂതിരിയുടെ അധീനതയിലായിരുന്ന കാലത്തുതന്നെ ഇവ നടന്നുവന്നിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടക്കുന്നത് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഉച്ചയ്ക്ക് പറയെടുപ്പും നടക്കുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. പറയെടുപ്പുസമയത്ത് വെളിച്ചപ്പാട് പുറത്തുവന്ന് മഞ്ഞളിൽ ആറാടി പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കുന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാഴ്ചയാണ്. രാവിലെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലിയും ഉച്ചയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടിയ പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിപ്പും ഭഗവതിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്കൊപ്പം ഭഗവാനും പങ്കെടുക്കും. തന്റെ സഹോദരിയായ ഭഗവതിയുടെ ആഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാനും കൂടെ വരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലം ക്ഷേത്രനട പതിവിലും ഒരു മണിക്കൂർ നേരത്തേ (പതിനൊന്നരയ്ക്ക്) അടയ്ക്കുന്നു. പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവതി തിരിച്ചെഴുന്നുള്ളുന്നത് ചെണ്ടമേളത്തോടെയാണ്. പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെല്ലാം നിർത്താതെ കതിനവെടിയുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങിനുശേഷമാണ് പറവെപ്പ് തുടങ്ങുന്നത്. നെല്ല്, അരി, അവിൽ, മലർ, ശർക്കര, പഴം, പൂക്കൾ, മഞ്ഞൾ, കുങ്കുമം തുടങ്ങിയ ദ്രവ്യങ്ങൾ ഭക്തരുടെ വഴിപാടായി 1001 പറകളിലായി നിറച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി വെളിച്ചപ്പാട് വാളും ചിലമ്പുമേന്തി പുറത്തുവരും. തുടർന്ന് അവയിലുള്ള ദ്രവ്യങ്ങൾ മുഴുവൻ വാരിവിതറി പൂക്കൾ മുഴുവൻ ദേഹത്തണിഞ്ഞുവന്ന് വെളിച്ചപ്പാട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കും. അതിനുശേഷം നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കുളപ്രദക്ഷിണവും അർദ്ധരാത്രി കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതോടെ താലപ്പൊലി പൂർത്തിയാകും. === നവരാത്രി === ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് നവരാത്രി. [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ പ്രഥമ ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസമാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള എല്ലാ ദേവീസന്നിധികളിലും ഈ ദിവസങ്ങൾ അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നവരാത്രിനാളുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കാറുണ്ട്. ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും വിശേഷാൽ അലങ്കാരം ദേവിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഓരോന്നും ഭക്തരുടെ വഴിപാടായാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് പൂജവെപ്പ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൂത്തമ്പലത്തിൽ നെറ്റിപ്പട്ടം, ആലവട്ടം, വെൺചാമരം തുടങ്ങിയവയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും സരസ്വതിയുടെയും ഗണപതിയുടെയും ചിത്രങ്ങളും പീഠത്തിൽ ഒരുക്കിവച്ചശേഷം അവയ്ക്കുമുമ്പിൽ പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും മറ്റും പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് ഗണപതിനടയ്ക്കുമുമ്പിലെ സരസ്വതി അറയിലാണ് പൂജവെപ്പ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് സ്ഥലപരിമിതി കാരണം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. മഹാനവമിദിവസം മുഴുവൻ അടച്ചുപൂജ. വിജയദശമിദിവസം രാവിലെ പൂജകഴിഞ്ഞ് പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. അന്നേദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിമാരാണ് വിദ്യാരംഭത്തിന് കാർമ്മികത്വം വഹിയ്ക്കുന്നത്. വർഷങ്ങൾ നീണ്ട പരിശീലനത്തിനുശേഷം പുതിയ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നതും അന്നേദിവസം തന്നെയാണ്. === ഉപദേവതകളുടെ കലശം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് [[മിഥുനം|മിഥുനമാസത്തിൽ]] നടത്തിവരുന്ന ഉപദേവതകളുടെ കലശം. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകളായ ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി എന്നിവർക്ക് ഉത്സവക്കാലത്ത് കലശം നടത്താറില്ല. അതിനുപകരമാണ് മിഥുനമാസത്തിലെ കലശം. ഉത്സവക്കാലത്ത് സാധാരണയായി നടത്തിവരുന്ന കലശത്തിനുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഇതിനും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ അയ്യപ്പന്നും, പിന്നീട് ഗണപതിയ്ക്കും, അവസാനം ഭഗവതിയ്ക്കുമാണ് കലശം നടത്തിവരുന്നത്. === നാരായണീയദിനം === മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരി നാരായണീയസ്തോത്രം രചിച്ച് ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചത് കൊല്ലവർഷം 763 വൃശ്ചികം 28-നാണ്. അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നാരായണീയദിനം ആചരിച്ചുവരുന്നത്. നാരായണീയദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഏഴുദിവസം നാരായണീയസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നു. ഭാഗവതസപ്താഹത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിലാണ് ഇതും നടത്തിവരുന്നത്. ക്ഷേത്രം അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിൽ വച്ചാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തുന്നത്. ദേശീയതലത്തിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്ന നാരായണീയ പണ്ഡിതന്മാർ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരാറുണ്ട്. === പൂന്താനദിനം === ഭക്തകവിയായിരുന്ന പൂന്താനം നമ്പൂതിരിയുടെ ജന്മദിനമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പൂന്താനദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കുംഭമാസത്തിലെ [[അശ്വതി]] നക്ഷത്രത്തിലാണ് പൂന്താനദിനം. '''കുംഭമാസത്തിലാകുന്നു നമ്മുടെ ജന്മനക്ഷത്രം അശ്വതിനാളെന്നും..''' എന്നുതുടങ്ങുന്ന ജ്ഞാനപ്പാനയിലെ വരികളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിന്റെ മൂലഹേതു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളില്ലെങ്കിലും ധാരാളം കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരാറുണ്ട്. ഈ ദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ജ്ഞാനപ്പാന പുരസ്കാരം നൽകുന്നത്. ആത്മീയരംഗത്തെ പ്രമുഖ വ്യക്തികൾക്കാണ് സാധാരണയായി ഈ പുരസ്കാരം നൽകിവരാറുള്ളത്. എന്നാൽ, ഇതിന് വിപരീതമായും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലപ്പുറം കീഴാറ്റൂരിലുള്ള പൂന്താനത്തിന്റെ ജന്മഗൃഹത്തിലും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് പരിപാടികൾ നടക്കാറുണ്ട്. === കൃഷ്ണഗീതിദിനം === കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ, തന്റെ മഹാകാവ്യമായ കൃഷ്ണഗീതി ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ച തുലാം 30 ആണ് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|title=ഗുരുവായൂരിൽ കൃഷ്‌ണഗീതി പാരായണം തുടങ്ങി|access-date=2021-01-03|language=en|archive-date=2021-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925180154/https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|url-status=dead}}</ref> ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ഒരാഴ്ച്ച കൃഷ്ണഗീതി പാരായണം നടത്തിവരുന്നു. == ഗുരുവായൂരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ == === മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് ഗുരുവായൂരിനടുത്തുള്ള മമ്മിയൂരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലൊന്നായ]] ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി കോഴിക്കോട്/[[പൊന്നാനി]] റൂട്ടിലാണ്. പാർവ്വതീസമേതനായ പരമശിവനാണ് ഇവിടത്തെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ, തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ മഹാവിഷ്ണുവും ക്ഷേത്രത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ പരമശിവനാണ് ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥാനത്ത് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവന്നും വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്താനായി ഭഗവാൻ തന്റെ വാസസ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞുകൊടുക്കുകയായിരുന്നുവെന്നും പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചശേഷം ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രത്തിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനത്തോടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്നുമാണ് ബാക്കി കഥ. അതിനാൽ, ഗുരുവായൂർ ദർശനം നടത്തുന്നവരെല്ലാവരും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലും ദർശനം നടത്തണമെന്നും എന്നാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ എന്നുമാണ് ചിട്ട. എന്നാൽ, അതിന് കഴിയാത്തവർ ഗുരുവായൂരിലെ ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് നോക്കിത്തൊഴുതാലും മതി എന്നും പറയാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശിവൻ, മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. പാർവ്വതീദേവിയെ തന്റെ ഇടത്തേ തുടയിലിരുത്തി ദർശനം നൽകുന്ന മഹാദേവനായാണ് സങ്കല്പം. ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രത്യേകം പ്രതിഷ്ഠയില്ല. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ ശ്രീകോവിലിന് പുറകിൽത്തന്നെ ചുവർച്ചിത്രരൂപത്തിൽ ദേവിയ്ക്ക് സാന്നിദ്ധ്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശ്രീകോവിൽ ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ് എന്നിവർക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ സന്നിധികളുണ്ട്. കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിദിവസം ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന [[ശിവരാത്രി|ശിവരാത്രിയാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും എഴുന്നള്ളിപ്പുകളും നടക്കും. ധനുമാസത്തിൽ [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിരയും]] പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. വിഷ്ണുസാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതിനാൽ അഷ്ടമിരോഹിണിയും ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷമാണ്. നിത്യേന മൂന്നുപൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ഇപ്പോൾ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. === അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം === കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രം, [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ]] [[അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക്]], [[അമ്പലപ്പുഴ തെക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തെക്ക്]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ നടുക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ''തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഗുരുവായൂർ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ, ഗോശാലകൃഷ്ണനായും പാർത്ഥസാരഥിയായും സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം അറുന്നൂറിലധികം വർഷം പഴക്കം പറയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഏക ബ്രാഹ്മണ രാജവംശമായിരുന്ന ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ പരദേവതാക്ഷേത്രമായിരുന്ന അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം, പ്രസ്തുത രാജവംശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഒരിയ്ക്കൽ, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവായിരുന്ന [[പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ|പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണനും]] കൂടി ഇപ്പോൾ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പുഴയിലൂടെ തോണിയിൽ പോകുമ്പോൾ എവിടെനിന്നോ കർണ്ണാനന്ദകരമായ വേണുനാദം അവർക്ക് കേൾക്കാനിടയാകുകയും, അത് ഭഗവാന്റേതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഇരുവരും ശബ്ദം കേട്ട ഭാഗത്തേയ്ക്ക് യാത്രചെയ്യുകയും ഒരു ആൽമരച്ചുവട്ടിൽ വച്ച് ഭഗവാനെ കാണാനിടയാകുകയും ചെയ്ത സംഭവത്തെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം നടത്തിയത്. ഈ ആൽമരം ഇപ്പോഴുമുണ്ട്. അതിന് വളരെയധികം മഹത്വം കല്പിച്ചുവരുന്നു. മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരിയും [[കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ|കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുമടക്കം]] നിരവധി മഹാത്മാക്കൾ ഈ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നവരാണ്. കേരളത്തിന്റെ ക്ലാസിക് കലകളിലൊന്നായ തുള്ളലിന്റെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനം എന്ന നിലയിലും ഈ ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശം തിരുവിതാംകൂർ കീഴടക്കിയപ്പോൾ ക്ഷേത്രം തിരുവിതാംകൂറിലായി. ഗുരുവായൂരപ്പന് അഭയം നൽകിയ ക്ഷേത്രം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ മലബാർ ആക്രമണകാലത്ത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹം ഇവിടെ കൊണ്ടുവരികയും, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിൽ പണിത് അവിടെ കുടിയിരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാം കാണാം. [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പാൽപ്പായസം]] ലോകപ്രസിദ്ധമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ക്ഷേത്രനിവേദ്യമായ അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം ഇവിടെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കാണ് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഒരു ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ്, ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[തലവടി]] സ്വദേശിയായ ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്നു കടം വാങ്ങിയ കാശ് തിരിച്ചടയ്ക്കാതെ വന്നതിനെത്തുടർന്ന് അതിനുപകരമായി തുടങ്ങിവച്ചതാണ് ഈ പാൽപ്പായസം എന്നാണ് കഥ. ആറുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന അതിവിദഗ്ധമായ നിർമ്മാണപ്രക്രിയയാണ് ഈ പാൽപ്പായസത്തിന്. ശുദ്ധമായ പശുവിൻപാലും മണിക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെള്ളവും കുട്ടനാടൻ പുഞ്ചനെല്ലിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന അരിയും പഞ്ചസാരയും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് തയ്യാറാക്കുന്നത്. ഇതിന് പൊൻനിറമാണെന്നതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. പാൽപ്പായസത്തിനായി പ്രത്യേകം തിടപ്പള്ളി ക്ഷേത്രത്തിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് വടക്കേ നടയിൽ ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ടുപറക്കുന്ന കാഴ്ച കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രധാനമൂർത്തിയായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. ഒരുകയ്യിൽ ചാട്ടയും മറുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊണ്ടാടുന്നത്. അതിൽ തന്നെ, ഉത്രാടം നാളിൽ നടക്കുന്ന ഒമ്പതാമുത്സവവും അന്നത്തെ നാടകശാലസദ്യയുമാണ് ഏറ്റവും വിശേഷം. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിമാർ പുതുമന, കടിയക്കോൽ നമ്പൂതിരിമാരാണ്. ഇപ്പോൾ [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ===[[തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]]=== എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] [[ചിറ്റൂർ (എറണാകുളം ജില്ല)|ചിറ്റൂർ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം. ഐതിഹ്യമാലയിൽ പരാമർശിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, എല്ലാ മാസവും മുടങ്ങാതെ ഗുരുവായൂരിൽ പോയിവന്നിരുന്ന, പരമഭക്തനായിരുന്ന ചേരാനല്ലൂർ രാമൻ കർത്താവിന് പ്രായാധിക്യം മൂലം ഗുരുവായൂർ ദർശനം അസാധ്യമായപ്പോൾ ഭഗവാൻ തന്നെ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം വരികയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുണ്ടായിരുന്ന ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്ത് കുടികൊള്ളുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ''തെക്കൻ ഗുരുവായൂർ'' എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്ണനായാണ് സങ്കല്പം. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ അഞ്ജനശിലയിലാണ് ഇവിടെയും വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ തനിപ്പകർപ്പായ, ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. അതേ സമയം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെങ്കിലും കംസവധം കഴിഞ്ഞ് രൗദ്രഭാവത്തിൽ നിൽക്കുന്ന കൃഷ്ണഭഗവാനാണ് പ്രതിഷ്ഠ എന്നും സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ഇവിടെ ഉത്സവത്തിന് ആനകളെ ഉപയോഗിയ്ക്കാറില്ല. ഗരുഡവാഹനത്തിലാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ ഇവിടെയും വടക്കുഭാഗത്ത് അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, കണ്ടങ്കുളങ്ങര ഭഗവതി, ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. മേടമാസത്തിൽ തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഈ പത്തുദിവസങ്ങളും വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, മണ്ഡലകാലത്തെ കളമെഴുത്തും പാട്ടും എന്നിവയും ക്ഷേത്രത്തിലെ ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ചേരാനല്ലൂർ കർത്താക്കന്മാരുടെ കുടുംബക്ഷേത്രമായ ഈ ക്ഷേത്രം, പക്ഷേ ഇപ്പോൾ [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ്. == കേരളത്തിന് പുറത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ == ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. ഇവയെല്ലാം പണികഴിപ്പിച്ചത് തദ്ദേശത്തെ മലയാളിസംഘടനകളാണ്. വിദേശങ്ങളിലെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാവിധികൾ തന്നെ പിന്തുടരുന്നവയാണ്. [[ഡെൽഹി]], [[മുംബൈ]], [[ചെന്നൈ]], [[ബെംഗളൂരു]], [[ഹൈദരാബാദ്]], [[കൊൽക്കത്ത]], [[അഹമ്മദാബാദ്]], [[ലണ്ടൻ]], [[ന്യൂയോർക്ക്]] ,ഹൂസ്റ്റൺ ,ഡാലസ്‌ , [[ദുബായ്]] തുടങ്ങി നിരവധി നഗരങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. === [[ഡൽഹി മയൂർ വിഹാർ ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം]] === ഡൽഹി നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കേ അതിരായ [[മയൂർ വിഹാർ|മയൂർ വിഹാറിൽ]], [[യമുന|യമുനാനദിയുടെ]] കരയിൽ നിന്ന് അല്പം കിഴക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം'''. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കിൽ (വടക്കുഭാഗത്ത്) സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഈ ക്ഷേത്രം ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1989-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിൽ പണികഴിപ്പിച്ചതും ഗുരുവായൂരിലെ അതേ പൂജാവിധികൾ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പിൻതുടരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[ഇടവം|ഇടവമാസത്തിലാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിയേറ്റുത്സവം നടക്കുന്നത്. എട്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവം, വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ നടത്തിപ്പോരുന്നു. കൂടാതെ അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ചോറ്റാനിക്കര മകം, ശിവരാത്രി, വിനായക ചതുർത്ഥി എന്നിവയും പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. === ചെന്നൈ മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === ചെന്നൈ നഗരത്തിന്റെ തിരക്കേറിയ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[നുങ്കമ്പാക്കം|നുങ്കമ്പാക്കത്തിനടുത്ത്]] മഹാലിംഗപുരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം.''' കേരളത്തിനുപുറത്ത് ആദ്യമായി പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട കേരളീയക്ഷേത്രമാണിത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1974-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. എല്ലാ വർഷവും ശബരിമല ദർശനം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്ന ചില മലയാളികൾക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനും സൗകര്യമൊരുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന് കാരണം. [[കാണിപ്പയ്യൂർ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തയ്യാറാക്കിയ രൂപകല്പനയനുസരിച്ചാണ് ക്ഷേത്രം പണിതത്. ആദ്യം അയ്യപ്പക്ഷേത്രം മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന ഇവിടെ 1989-ലാണ് ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ഇപ്പോൾ ഇരുമൂർത്തികൾക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ, [[മാളികപ്പുറത്തമ്മ]], [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], നാഗദൈവങ്ങൾ, ഗരുഡൻ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ധനുമാസത്തിൽ അയ്യപ്പന്റെയും ഇടവമാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും നടകളിൽ നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പഭക്തസഭ എന്ന സംഘടനയാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. === മുംബൈ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === മുംബൈ നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[മട്ടുംഗ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് ശ്രീ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കൂടാതെ ശ്രീരാമനെയും തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. തമിഴ് ശൈലിയിൽ തീർത്ത, നിരവധി ദേവതാരൂപങ്ങളോടുകൂടിയ ഗോപുരമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ, പ്രധാന ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist-lr}} {{notelist}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപഭേദങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]] mvj478n61ers1zsdmtx7bn9o2w4c6td 4675390 4675371 2026-10-12T04:18:08Z ~2026-54229-00 223966 /* ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ ഓണക്കോടി */ 4675390 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}}{{Infobox deity<!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--> | type = Hindu | image = Guruvayurappan.jpg | name = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | Sanskrit_transliteration = Guruvāyūrappan | script_name = [[മലയാളം]] | script = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | affiliation = [[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിനാരായണൻ]](മഹാവിഷ്‌ണു)/[[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] | god_of = [[മഹാവിഷ്ണു|ആദിനാരായണൻ]]/[[മഹാവിഷ്ണു]] | abode = [[വൈകുണ്ഠം]], [[ഗുരുവായൂർ]] | mantra = ഓം നമോ നാരായണായ <br/> ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ <br/> ഓം ശ്രീകൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ നമഃ | weapon= [[സുദർശന ചക്രം]], [[പാഞ്ചജന്യം]], [[കൗമോദകി]] ([[ഗദ]]), [[താമര]] | consort = [[ലക്ഷ്മി]] | mount = [[ഗരുഡൻ]] | planet = [[ഭൂമി]] }} [[തെക്കേ ഇന്ത്യ|തെക്കേ ഇന്ത്യയിൽ]], പ്രധാനമായും [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ഭഗവാൻ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] ഒരു രൂപഭേദമാണ് '''ഗുരുവായൂരപ്പൻ'''. പ്രസിദ്ധമായ [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തി എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ രൂപത്തെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ എന്ന് വിളിച്ചുപോരുന്നത്. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാര സമയത്ത് ദേവകിയ്ക്കും വസുദേവർക്കും മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട രൂപമാണിത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ തന്നെ രൂപഭാവങ്ങൾ കൊണ്ടും പൂജാരീതികൾ കൊണ്ടും മഹാവിഷ്‌ണുവാണെങ്കിലും , ഗുരുവായൂരപ്പൻ [[ദശാവതാരം|ദശാവതാരങ്ങളിൽ]] ഒന്നായ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണനാണ്]]. ഐതിഹ്യപരമായും ചരിത്രപരമായും ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ള ദൈവത്തിന്, ഇപ്പോൾ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും]] പുറത്തുമായി നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഇവയിലധികവും മലയാളികളുടെ കുടിയേറ്റത്തെത്തുടർന്നാണ് രൂപം കൊള്ളുന്നത്. == പ്രതിഷ്ഠ == ശിശുരൂപിയായ ചതുർഭുജമൂർത്തിയാണ് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ''''പാതാളാഞ്ജനം'''' എന്ന അപൂർവ്വയിനം ശിലയിൽ തീർത്ത അതിമനോഹരമായ വിഗ്രഹത്തിന് ഏകദേശം നാലടി ഉയരമുണ്ട്. നാലു കൈകൾ ഉള്ള വിഗ്രഹത്തിൻ്റെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[സുദർശനചക്രം|സുദർശനചക്രവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[പാഞ്ചജന്യം|പാഞ്ചജന്യം]] എന്ന [[ശംഖ്|ശംഖും]] മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]]യും മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ തലകീഴായി [[കൗമോദകി]] എന്ന [[ഗദ]]യും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ വിഷ്ണുവിഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ളതാണ് ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹവും. ഭഗവാൻ്റെ കയ്യിലെ ശംഖ് പ്രണവ നാദമായ ഓംകാരത്തേയും ചക്രം കാലചക്രത്തേയും ഗദ മനുഷ്യൻ്റെ അഹങ്കാരത്തെ തകർക്കുന്ന ആത്മശക്തിയേയും താമര നിർമ്മലമായ മനസ്സിനേയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഈ വിഗ്രഹത്തിന് പന്ത്രണ്ട് ഭാവങ്ങളുണ്ട്. ഓരോന്നിനും പ്രത്യേകം ദർശന ഫലങ്ങളുണ്ട് തന്ത്രശാസ്ത്രപ്രകാരം, വിഷ്ണുവിഗ്രഹത്തിന് 24 രൂപഭേദങ്ങളുണ്ട്. കാഴ്ചയിൽ ഈ 24 പേരും ഒരേപോലെ തോന്നുമെങ്കിലും രൂപഭേദങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ശംഖചക്രഗദാപത്മങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന കൈകൾക്ക് വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകും. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[ചക്രം]], പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ശംഖ്]], മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ഗദ]], മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]] എന്നിങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്ന വിഷ്ണു വിഗ്രഹരൂപത്തിന് '''ജനാർദ്ദനൻ''' എന്നാണ് പേര്. ഗുരുവായൂരടക്കം കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം വൈഷ്ണവ ദേവാലയങ്ങളിലും ഈ രൂപത്തിലാണ് വിഗ്രഹമുള്ളത്. പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത മൂലവിഗ്രഹം കൂടാതെ വേറെയും രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഗുരുവായൂർ ശ്രീലകത്തുണ്ട്. അവയിൽ വലതുവശത്തുള്ളത് പഞ്ചലോഹത്തിൽ തീർത്ത ആറാട്ടുതിടമ്പും ഇടതുവശത്തുള്ളത് സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ശീവേലിത്തിടമ്പുമാണ്. ആദ്യത്തെ വിഗ്രഹം, ഇന്നത്തെ [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]യിൽ പെട്ട [[മാന്നാർ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട, അല്പം രൗദ്രഭാവ ത്തോടുകൂടിയ മഹാവിഷ്ണു രൂപമാണ്. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമേ ഇത് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാറുള്ളൂ. രണ്ടാമത്തെ വിഗ്രഹം, മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന തിടമ്പിന് കേടുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1975-ൽ പണികഴിപ്പിച്ചതാണ്. [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] സ്വദേശിയായിരുന്ന വേലപ്പൻ ആചാരിയും പുത്രനായ കുട്ടൻ ആചാരിയും ചേർന്നാണ് ഈ തിടമ്പ് പണികഴിപ്പിച്ചത്. നിത്യശീവേലിയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് ഈ വിഗ്രഹമാണ്. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ഹൈന്ദവ ഭവനങ്ങളിലും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചിത്രങ്ങൾ കാണാം. അവയിലധികവും ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ തന്നെയാണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതെങ്കിലും അപൂർവ്വം ചിലതിൽ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിലും വരച്ചുകാട്ടാറുണ്ട്. ഈ രൂപത്തിലുള്ള ചിത്രങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ, ചുവന്ന പട്ടുകോണകം ചാർത്തി വലതുകയ്യിൽ [[വെണ്ണ]]യും ഇടതുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലും പിടിച്ച രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉഷഃപൂജ സമയത്തെ ദർശനരൂപമാണിത്. ഭഗവാന് ചാർത്തിയ കോണകം, ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകാറുണ്ട്. ഉഷഃപൂജയ്ക്കുള്ള ഈ രൂപം കൂടാതെ പന്തീരടിപൂജയ്ക്കും ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമായി വേറെയും രണ്ട് അലങ്കാരങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ, ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം ഓരോ ദിവസവും ഓരോ രൂപത്തിലാണ്. സാധാരണയായി ശ്രീകൃഷ്ണരൂപങ്ങളിൽ, അവയിൽത്തന്നെ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപങ്ങളിൽ തന്നെയാണ് അലങ്കാരമുണ്ടാകാറുള്ളതെങ്കിലും ചില പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റുള്ള അവതാരങ്ങളായും അത്യപൂർവ്വമായി മറ്റുള്ള വൈഷ്ണവക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തികളായും ഗുരുവായൂരപ്പനെ അലങ്കരിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ, യഥാരൂപത്തിൽ തന്നെ ഭഗവാനെ അലങ്കരിച്ചുവരാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം അതിവിശേഷമാണ്. === ഉച്ചപ്പൂജ അലങ്കാരവർണ്ണന === 2020 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞുള്ള കളഭച്ചാർത്തിന്റെ വിശദമായ ഒരു വർണ്ണന ആരംഭിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിയും ദീർഘകാലമായി ഉച്ചപ്പൂജ തൊഴുതുവരുന്ന വ്യക്തിയുമായ തിരുവാലൂർ ശ്രീകുമാരൻ നമ്പൂതിരിയാണ് ഇത് തുടങ്ങിയത്. [[അർബുദം]] ബാധിച്ച് ചികിത്സയിലായിരുന്ന സുധ എന്ന സ്ത്രീയ്ക്ക് കേൾക്കാനായി തുടങ്ങിയ ഈ ശ്രമം, പിന്നീട് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ വൻ ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റുകയായിരുന്നു. [[കോവിഡ്-19 മഹാമാരി]] മൂലം ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിയ്ക്കാതിരുന്ന ഭക്തർ, തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ഒരു അനുഗ്രഹമായി ഇതിനെ കാണുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് വിവിധ യൂട്യൂബ് ചാനലുകളിൽ ലഭ്യമായിരുന്ന അലങ്കാരവർണ്ണന, 2021 ഒക്ടോബർ 28-ന് പൂർണ്ണമായും ദേവസ്വത്തിന് കീഴിലായി. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഐതിഹ്യകഥകൾ == ഗുരുവായൂരപ്പനുമായും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായും ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി ഐതിഹ്യകഥകളുണ്ട്. അവയിൽ പലതും ഇന്നും പ്രസിദ്ധമാണ്. അത്തരത്തിലുള്ള ചില കഥകളാണ് ഇവിടെ ചേർക്കുന്നത്. === ക്ഷേത്രോല്പത്തിയും ജനമേജയന്റെ കുഷ്ഠരോഗവും === [[നാരദപുരാണം|ശ്രീ നാരദപുരാണത്തിലേതെന്ന്]] ചിലർ പറയുന്നതും, എന്നാൽ അതിൽ ഇല്ലാത്തതുമായ '''ഗുരുപവനപുര മാഹാത്മ്യത്തിലാണ്''' ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകഥ വിവരിക്കുന്നത്. [[കുരുവംശം|കുരുവംശത്തിലെ]] പിന്മുറക്കാരനും, [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനന്റെ]] പൗത്രനും [[അഭിമന്യു]]വിന്റെ പുത്രനുമായ [[പരീക്ഷിത്ത്]], ശമീകമഹർഷിയുടെ പുത്രനായ ശൃംഗിയുടെ ശാപം മൂലം ഉഗ്രസർപ്പമായ [[തക്ഷകൻ|തക്ഷകന്റെ]] കടിയേറ്റ് അപമൃത്യു വരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനായ [[ജനമേജയൻ]], തന്റെ പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് കാരണക്കാരനായ തക്ഷകനെയും അവന്റെ വംശത്തെയും ഒന്നാകെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യാൻ '''[[സർപ്പസത്രയാഗം|സർപ്പസത്രം]]''' എന്ന മഹായാഗം നടത്തി. നിരപരാധികളായ അസംഖ്യം സർപ്പങ്ങൾ യാഗാഗ്നിയിൽ ചത്തൊടുങ്ങി. എന്നാൽ, [[അമൃത്]] കുടിച്ചവനായതിനാൽ, തക്ഷകൻ മാത്രം ചത്തില്ല. ഇതെത്തുടർന്ന്, ജനമേജയനെ ഉഗ്രമായ സർപ്പശാപം പിടികൂടുകയും അദ്ദേഹം [[കുഷ്ഠം|കുഷ്ഠരോഗ ബാധിതനാകുകയും]] ചെയ്തു. രോഗ വിമുക്തിയ്ക്കായി ഒരുപാട് വഴികൾ നോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഇതോടെ ജീവിതാശ നശിച്ചുപോയ ജനമേജയനെ കാണാൻ ഒരു ദിവസം [[ആത്രേയൻ|ആത്രേയമഹർഷി]] വരികയും രോഗവിമുക്തിയ്ക്കായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഭജിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ആ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം ജനമേജയന് പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. ആ കഥ ഇങ്ങനെ: പദ്മകല്പത്തിന്റെ ആദിയിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്]] സൃഷ്ടികർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരി ക്കുമ്പോൾ മഹാവിഷ്ണു അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി. തനിക്കും തന്റെ സൃഷ്ടികൾക്കും കർമ്മബന്ധം കൂടാതെ മുക്തി നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം കാട്ടണമെന്ന് [[ബ്രഹ്മാവ്]] അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ, [[ബിസ്മത്ത്|പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ]] തൻ്റെ ഒരു വിഗ്രഹം സൃഷ്ടിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. വരാഹകല്പം വരെ വിഗ്രഹം ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, പിന്നീട് സന്താന ഭാഗ്യത്തിനായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഭജിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന സുതപസ്സ് എന്ന പ്രജാപതിയ്ക്കും, പത്നിയായ പ്രശ്നിയ്ക്കും വിഗ്രഹം കൈമാറി. വിഗ്രഹം കിട്ടിയശേഷം പൂർവ്വാധികം ഭക്തിയോടെ ഭജനം തുടർന്ന അവർക്ക് മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭഗവാൻ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ താൻ തന്നെ പുത്രനായി അവതരിയ്ക്കാമെന്ന് വാക്കുനൽകുകയും, ആ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിലും ഈ വിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടാകുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zy4-AAAAIAAJ&pg=PA30&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CDkQuwUwAg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=Krsna | publisher=Taylor & Francis | author=A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda | pages=30 |accessdate=24 June 2013}}</ref> അതനുസരിച്ച് [[സത്യയുഗം|സത്യയുഗത്തിലെ]] ആദ്യജന്മത്തിൽ ഭഗവാൻ, സുതപസ്സിന്റെയും പൃശ്നിയുടെയും പുത്രനായി '''പൃശ്നിഗർഭൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പൃശ്നിഗർഭൻ [[ബ്രഹ്മചര്യം|ബ്രഹ്മചര്യത്തിന്റെ]] പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിയ്ക്കുകയും ഭക്തനായ [[ധ്രുവൻ|ധ്രുവനുവേണ്ടി]] പുതിയൊരു ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. [[ത്രേതായുഗം|ത്രേതായുഗത്തിലെ]] അടുത്ത ജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ്, [[കശ്യപൻ|കശ്യപനായും]] പൃശ്നി [[അദിതി]]യായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരുടെ പുത്രനായി '''[[വാമനൻ]]''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പിന്നീട്, [[ദ്വാപരയുഗം|ദ്വാപരയുഗത്തിലെ]] അവസാനജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ് വസുദേവരായും പൃശ്നി ദേവകിയായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ വീണ്ടും അവരുടെ എട്ടാമത്തെ പുത്രനായി ''' കൃഷ്‌ണൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. ഈ മൂന്നുജന്മങ്ങളിലും അവർക്ക് ഭഗവദ്നിർമ്മിതമായ ദിവ്യവിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടായി.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zLkrkjn1Yv0C&pg=PA238&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CEwQuwUwBg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=The Concise Śrīmad Bhāgavataṁ | publisher=SUNY Press | author=Swami Venkatesananda | year=1989 | pages=238 | isbn=1438422830 |accessdate=24 June 2013}}</ref> മാതാപിതാക്കൾ നിത്യപൂജ നടത്തിവന്നിരുന്ന ഈ വിഗ്രഹം, അവരുടെ കാലശേഷം ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ കയ്യിൽ തന്നെയെത്തി. തന്റെ വാസസ്ഥാനമായ [[ദ്വാരക|ദ്വാരകയിൽ]] ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയുകയും വിഗ്രഹം അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, എന്നും രാവിലെ പത്നിമാരായ [[രുക്മിണി]]-[[സത്യഭാമ]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി പൂജ നടത്തുമായിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ഭഗവാന് [[വൈകുണ്ഠം|വൈകുണ്ഠത്തിലേയ്ക്ക്]] മടങ്ങാൻ സമയമായി. സ്വർഗ്ഗാരോഹണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, തന്റെ സുഹൃത്തും ശിഷ്യനും ഭക്തനുമായ [[ഉദ്ധവൻ|ഉദ്ധവരോട്]] ഭഗവാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഉദ്ധവരേ, ഇന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടാകും. ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ച ദ്വാരക അതിൽ പൂർണ്ണമായും നശിച്ചു പോകും. എന്നാൽ, മൂന്ന് ജന്മങ്ങളിൽ ഞാനും എന്റെ മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച ദിവ്യവിഗ്രഹം നശിക്കാൻ ഉള്ളതല്ല. ആ പുണ്യവിഗ്രഹം എടുത്ത് ഉചിതമായ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ദേവഗുരുവായ [[ബൃഹസ്പതി|ബൃഹസ്പതിയോട്]] പറയുക. ആ പുണ്യകർമ്മത്തിന് ശേഷം [[ബദരിനാഥ്|ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക്]] പോയി തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച് എന്നെ പ്രാപിക്കൂ. അധർമ്മം നിറയുന്ന [[കലിയുഗം|കലിയുഗത്തിൽ]], ഭക്തജനങ്ങളെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഞാൻ ആ വിഗ്രഹത്തിൽ കുടികൊള്ളും.}} ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടായി. ദേവശില്പിയായ [[വിശ്വകർമ്മാവ്]] നിർമ്മിച്ച ദ്വാരക, അതിൽ പൂർണ്ണമായും മുങ്ങി. തപസ്സിനായി പോകുന്നതിനുമുമ്പ് ഉദ്ധവർ ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ട് കാര്യം പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം എത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും ദ്വാരക സമുദ്രത്തിനടിയിലായി. മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ ഭഗവാനും മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച പരമപവിത്രമായ വിഷ്ണുവിഗ്രഹം, മഹാപ്രളയത്തെ അതിജീവിച്ച് കടലിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു! പക്ഷേ, പ്രളയജലം കാരണം അദ്ദേഹത്തിന് വിഗ്രഹത്തിനടുത്തു വരെ പോകാനായില്ല. ബൃഹസ്പതി, തന്റെ ശിഷ്യനായ [[വായു|വായുദേവനെ]] വിളിച്ചുവരുത്തുകയും, വായുദേവൻ, സമുദ്രദേവനായ [[വരുണൻ|വരുണന്റെ]] സഹായത്തോടെ വിഗ്രഹം തന്റെ ഗുരുവിൻ്റെ അടുത്ത് എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. വിഗ്രഹവുമായി പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോഴാണ് അടുത്ത പ്രശ്നം വന്നത്: എവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണം? ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ആകാശ മാർഗ്ഗം സഞ്ചരിക്കവെ ഭാർഗ്ഗവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, കടലിൽ നിന്ന് വളരെ അടുത്തായി അതിവിശാലമായ ഒരു തടാകം അവർ കണ്ടു. നിർമ്മലമായ ജലത്തോടുകൂടിയ ആ തടാകത്തിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് താമരപ്പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷികൾ കളകൂജനം പൊഴിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. മൃഗങ്ങൾ അങ്ങിങ്ങായി സ്വൈരവിഹാരം നടത്തുന്നു. ആ പ്രദേശത്തിനാകെ ഒരു ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് അവർക്ക് തോന്നി. ലോകത്തിൻ്റെ മാതാപിതാക്കളായ [[ശിവൻ|ശിവഭഗവാനും]] [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീദേവിയും]] അവിടെ ആനന്ദ താണ്ഡവമാടുന്നത് കണ്ട ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും താഴെയിറങ്ങി ശിവപാർവ്വതിമാരെ വന്ദിച്ചു. താൻ ദേവഗുരുവിൻ്റെ ആഗമനം പ്രതീക്ഷിച്ച് ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്ന് ശിവഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. തുടർന്ന്, ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹം ബൃഹസ്പതിയ്ക്ക് വിവരിച്ചു കൊടുത്തു: {{cquote|ബൃഹസ്പതേ, വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ ഈ ദിവ്യവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ഏറ്റവും ഉചിതമായ സ്ഥലം ഈ ഭാർഗ്ഗവക്ഷേത്രം തന്നെയാണ്. [[പ്രാചീനബർഹിസ്സ്]] എന്ന രാജാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ '''പ്രചേതസ്സുകൾ''' എന്ന യോഗിവര്യന്മാർ പ്രജാപതി സ്ഥാനം നേടാൻ കഠിന തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചതും അവർക്ക് ഞാൻ '''[[രുദ്രഗീതം]]''' ഉപദേശിച്ചു കൊടുത്തതും ഇവിടെവച്ചാണ്. <ref>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-07-09 |archive-date=2010-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100125035449/http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |url-status=dead }}</ref>{{better source|date=April 2017}}ബൃഹസ്പതേ, ഗുരുവായ അങ്ങും വായുദേവനും ചേർന്ന് വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്തുന്ന ഈ പുണ്യസ്ഥലം, ഇനി '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നറിയപ്പെടും. കലിയുഗത്തിലെ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ ഭക്തർ ഇവിടെ വന്ന് ഭജിയ്ക്കും.}} ഇത്രയും കേട്ടതോടെ ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവനും സന്തോഷമായി. ബൃഹസ്പതി, ഉടനെ ദേവശില്പിയായ വിശ്വകർമ്മാവിനെ വിളിച്ചുവരുത്തി. സ്ഥലമാകെ നോക്കിക്കണ്ട വിശ്വകർമ്മാവ്, അവിടെ എല്ലാ വാസ്തുശാസ്ത്ര നിബന്ധനകളുമനുസരിച്ച് മനോഹരമായ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിതു. വിഷ്ണുഭഗവാനാൽ നിർമ്മിച്ചതും അവതാരമായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ പൂജിച്ചതുമായ ആ പുണ്യവിഗ്രഹം, ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ചേർന്ന് എല്ലാ ആചാരവിധികളോടുകൂടി അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ശിവഭഗവാൻ വിഗ്രഹത്തിന് ആദ്യപൂജ നടത്തി. പാർവ്വതീദേവി നിവേദ്യമുണ്ടാക്കി സമർപ്പിച്ചു. [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രാദിദേവകൾ]] പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി. [[തുംബുരു]]-[[നാരദൻ|നാരദമഹർഷിമാരും]] [[യക്ഷന്മാർ|യക്ഷ]]-[[കിന്നരർ|കിന്നര]]-[[ഗന്ധർവ്വൻ|ഗന്ധർവ്വാദികളും]] സ്തുതിഗീതങ്ങൾ പാടി. ഗുരുവും വായുവും ഒരുമിച്ച് ഭഗവദ്വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച പുണ്യഭൂമിയ്ക്ക് '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നും അവർ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഭഗവാന് 'ഗുരുവായൂരപ്പൻ' എന്നും പേരുകൾ വന്നു. ഈ മംഗളമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാർ, ''രുദ്രതീർത്ഥം'' എന്നുപേരുള്ള വലിയ തടാകത്തിന്റെ മറുകരയിലുള്ള മമ്മിയൂരിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനഭാവത്തിൽ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചു. അവിടെയും തൊഴുതാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ. വൈകുണ്ഠത്തിലെ പോലെ ഇവിടെയും ഭഗവാൻ പൂർണ്ണ ചൈതന്യത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ ഇവിടം ''ഭൂലോക വൈകുണ്ഠം'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇത്രയും കേട്ടപ്പോൾ [[ജനമേജയൻ]] കുടുംബസമേതം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഒരു വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം അവിടെ ഭജനമിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|മമ്മിയൂരിലെ ശിവക്ഷേത്രത്തിലും]] ദർശനം നടത്തി. ഓരോ ദിവസം ചെല്ലുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടു വരികയും ഒരു വർഷം തികയുന്നതിന്റെ തലേന്ന് രാത്രി അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവദ് ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ രോഗം പൂർണ്ണമായും ഭേദമാകുകയും ചെയ്തു. നാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, പിന്നീട് അരോഗദൃഢഗാത്രനായി ഒരുപാടുകാലം ജീവിച്ചു. === പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റെ കഥ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്ന മറ്റൊരു കഥയാണ് ഒരു [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റേത്]]. ഈ രാജാവ്, ഒരു ദിവസം തന്റെ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധനായ ജ്യോത്സ്യരെ വരുത്തുകയും അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ ജാതകം കാണിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. രാജാവിന്റെ ജാതകം പരിശോധിച്ച ജ്യോത്സ്യർ അദ്ദേഹം ഏഴ് ദിവസങ്ങൾക്കകം പാമ്പുകടിയേറ്റ് മരിയ്ക്കും എന്ന് വിധിയെഴുതി. ഇതറിഞ്ഞ് കുപിതനായ രാജാവ് ജ്യോത്സ്യരെ ജയിലിലടയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും മന്ത്രിമാർ അദ്ദേഹത്തെ തടഞ്ഞു. തുടർന്ന്, അപമൃത്യുവടയാനാണോ തന്റെ വിധി എന്നാലോചിച്ച് രാജാവ് ചിന്താധീനനായി ഇരിയ്ക്കേ സദസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു [[നമ്പൂതിരി]] പാപപരിഹാരത്തിന് ഗുരുവായൂരിൽ പോകണമെന്നും അവിടെ വച്ച് മരിച്ചാൽത്തന്നെയും മോക്ഷം കിട്ടുമെന്നും നിർദ്ദേശിച്ചു. അതനുസരിച്ച് രാജാവും കുടുംബാംഗങ്ങളും നമ്പൂതിരിയും ജ്യോത്സ്യരും ഒരുമിച്ച് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ രാജാവ്, തന്റെ മരണം പ്രവചിച്ച ദിവസം വരെയും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അതനുസരിച്ചുള്ള എല്ലാ ചിട്ടകളും അദ്ദേഹം പാലിച്ചുപോന്നു. ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. നാളെയാണ്, തൻ്റെ മരണമെത്തുന്ന ദിവസം! ഗുരുവായൂരപ്പനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച് അദ്ദേഹം ഉറങ്ങാൻ കിടന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ഉണർന്നുനോക്കിയ രാജാവ്, താൻ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നതായി കണ്ട് അമ്പരന്നു. ഒരേസമയം സന്തോഷവും കോപവും തോന്നിയ രാജാവ്, ജ്യോത്സ്യരുടെ അടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തെ ശാസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തലേന്നുരാത്രി താൻ ഒരു പാമ്പിനെ കണ്ടതുപോലുമില്ല എന്നായിരുന്നു രാജാവിന്റെ വാദം. അപ്പോൾ ജ്യോത്സ്യർ രാജാവിന്റെ കാലിലേയ്ക്ക് നോക്കുകയും അവിടെയുള്ള ഒരു പാട് കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അത് പാമ്പുകടിച്ച പാടായിരുന്നു! ഭഗവദ്കാരുണ്യം കൊണ്ടുമാത്രമാണ് താൻ രക്ഷപ്പെട്ടതെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ രാജാവ്, അപ്പോൾ ജീർണ്ണാവസ്ഥയിലായിരുന്ന ക്ഷേത്രം പുനരുദ്ധരിയ്ക്കുന്നതിന് നിർദ്ദേശം നൽകി. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ക്ഷേത്രം, സ്വർണ്ണം കൊണ്ടും വെള്ളി കൊണ്ടും രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടും പുതുക്കിപ്പണിയുകയും ശ്രീകോവിലിന്റെ ചുമരുകളിൽ മനോഹര ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുചേർക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം, ശിഷ്ടകാലം തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായി ജീവിച്ചുപോന്നു.<ref name='G3'>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-06-22 |archive-date=2009-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628214507/http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |url-status=dead }}</ref> === ശങ്കരാചാര്യരുടെ വീഴ്ച === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ സവിശേഷ പ്രാധാന്യത്തോടെ പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുള്ളതാണ് [[അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായ [[ശങ്കരാചാര്യർ]]ക്ക് സംഭവിച്ച വീഴ്ച. ഒരു [[ഏകാദശി]]നാളിലാണ് ആ സംഭവം നടന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ആ കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരുപാട് യോഗസിദ്ധികൾ സ്വന്തമായി ഉണ്ടായിരുന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ആകാശമാർഗ്ഗം സഞ്ചരിയ്ക്കാനുള്ള കഴിവുമുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം അത്തരത്തിൽ [[കാലടി]]യിൽ നിന്ന് [[ശൃംഗേരി]]യിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊണ്ടിരുന്ന സമയത്താണ് അത് സംഭവിച്ചത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിലൂടെയായിരുന്നു യാത്ര. ആകാശത്തുനിന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ ക്ഷേത്രം കണ്ടെങ്കിലും അവിടെയിറങ്ങാനോ ഭഗവാനെ തൊഴാനോ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചില്ല. ശ്രീകോവിലിന്റെ മുകളിലുള്ള ഭാഗം പിന്നിട്ട ഉടനെ ശങ്കരാചാര്യർ ഒറ്റ വീഴ്ച! അദ്ദേഹം നേരെ ചെന്നുവീണത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയിലാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ അപ്പോൾ ശീവേലി നടക്കുകയായിരുന്നു. ശീവേലി വടക്കേ നടയിലെത്തിയപ്പോൾ എഴുന്നള്ളിപ്പിന്റെ നേരെ മുന്നിൽ വച്ചാണ് ശങ്കരാചാര്യർ ചെന്നുവീണത്. ആളുകൾ പരിഭ്രാന്തരായി ഓടിക്കൂടി. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ബോധമുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, ശരീരത്തിലെവിടെയും പരുക്കുകളും കണ്ടില്ല. ശാന്തിക്കാർ വന്ന് പുണ്യതീർത്ഥം മുഖത്ത് തെളിച്ചതും ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ശങ്കരാചാര്യർ, ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നടയിൽ പോയി സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിയ്ക്കുകയും സമസ്താപരാധം ഏറ്റുപറയുകയും ചെയ്തു. കുറച്ചുദിവസം കൂടി ക്ഷേത്രത്തിൽ തങ്ങിയ അദ്ദേഹം, ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജകളും ചടങ്ങുകളും പുനഃക്രമീകരിയ്ക്കുകയും, ഗുരുവായൂരപ്പനെ സ്തുതിച്ച് ''ഗോവിന്ദാഷ്ടകം'' എന്ന കൃതി രചിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള [[ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം|പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതും അദ്ദേഹമാണ്. === നെന്മിനി ഉണ്ണി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് നെന്മിനി മന. ഈ കുടുംബത്തിൽ പെട്ടവർ ഇന്നും ഗുരുവായൂരിലുണ്ട്. ഈ കുടുംബത്തിന്റെ വകയായി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ ഒരു ലോഡ്ജും ഹോട്ടലുമടക്കമുള്ള സൗകര്യങ്ങളുണ്ട്. എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി]]യോടനുബന്ധിച്ചുള്ള [[സപ്തമി]] വിളക്ക് സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത് ഈ കുടുംബമാണ്. ഇവിടത്തെ പൂർവ്വികനായിരുന്ന ഒരു ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ കാണിയ്ക്കുന്നത്. നെന്മിനി മനയിലെ അച്ഛൻ നമ്പൂതിരി ആയിരുന്നു ഒരിയ്ക്കൽ ഗുരുവായൂരിലെ മേൽശാന്തി. ഒരു ദിവസം, അദ്ദേഹത്തിന് അത്യാവശ്യമായി ഒരു സ്ഥലം വരെ പോകേണ്ടിവന്നു. സഹായിയായ കീഴ്ശാന്തിയും അന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഭഗവാന്റെ പൂജ മുടങ്ങുമല്ലോ എന്നാലോചിച്ച് വിഷമിച്ച മേൽശാന്തി, ഒടുവിൽ തന്റെ മകനായ ഉണ്ണിയെ പൂജയേല്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. പോകും മുമ്പ് മേൽശാന്തി, ഉണ്ണിയ്ക്ക് പൂജാവിധികളെല്ലാം പറഞ്ഞു കൊടുത്തു. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് കയറിയ ഉണ്ണി, മലരുനിവേദ്യവും ഉഷഃപൂജയുമെല്ലാം വിധിപോലെ ചെയ്തു. അപ്പോഴാണ് ഉണ്ണി അത് ശ്രദ്ധിച്ചത്: നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ അതുപോലെത്തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! ഉണ്ണി ആശങ്കാകുലനായി. തന്റെ പൂജ പിഴച്ചോ? ഭഗവാൻ നിവേദ്യം നേരിട്ടുണ്ണും എന്നായിരുന്നു അവന്റെ വിചാരം. പിന്നീട് അടുത്തുള്ള ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് ഉപ്പുമാങ്ങയും തൈരും കൊണ്ടുവരികയും അവ ചോറിന്റെ കൂടെ കൂട്ടിക്കുഴച്ചു വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ, യാതൊരു ഫലവും കണ്ടില്ല. ഉണ്ണി പൊട്ടിക്കരയാൻ തുടങ്ങി. {{cquote|ഉപ്പുമാങ്ങയുമുറതൈരുമുണ്ടിനി കൈപ്പയ്ക്കാക്കൊണ്ടാട്ടം വേണോ-കൃഷ്‌ണാ പപ്പടവും മറ്റും വല്ലതും വേണെങ്കിൽ കൽപിച്ചുകൊൾക ഞാൻ കേട്ടു-കൊള്ളാം ഊണുകഴിക്കാഞ്ഞാലയ്യോ വിശന്നുപോം ക്ഷീണിച്ചുപോയിടും ദേഹമേറ്റം അച്ഛൻ വന്നാലെന്നെത്തല്ലു മറിഞ്ഞാലും അച്യുതനൂണുകഴിച്ചില്ലെങ്കിൽ.}} ആ കണ്ണീരുകണ്ട് ഉണ്ണിക്കണ്ണൻ, അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ഉണ്ണിയുടെ കയ്യിൽ നിന്ന് ചോറ് മുഴുവൻ വാങ്ങിക്കഴിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. സന്തോഷത്താൽ മതിമറന്ന ഉണ്ണി, സമയം പോയതറിഞ്ഞില്ല. സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും നടതുറക്കാത്തതിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരായ [[വാര്യർ|വാര്യരും]] [[മാരാർ|മാരാരും]] ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഉണ്ണിയ്ക്ക് വല്ലതും സംഭവിച്ചോ എന്നായിരുന്നു അവരുടെ ചിന്ത. എന്നാൽ, തൊട്ടുപിന്നാലെ ഒഴിഞ്ഞ പൂജാപാത്രങ്ങളുമായി ഉണ്ണി പുറത്തെത്തി. പാത്രങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട വാര്യർ തനിയ്ക്ക് അവകാശപ്പെട്ട നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ ഉണ്ണി ഉണ്ടുതീർത്തു എന്ന് വിചാരിച്ചു. അയാൾ അവനെ വിളിച്ചുകൊണ്ടു പോകുകയും കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. താനല്ല, ഭഗവാനാണ് എല്ലാം കഴിച്ചതെന്ന് ഉണ്ണി ഒരുപാടു തവണ പറഞ്ഞെങ്കിലും വാര്യർ അത് അംഗീകരിച്ചില്ല. ഒരുപാട് തവണ അയാൾ ഉണ്ണിയെ തല്ലി. ഇതിനിടയിൽ മേൽശാന്തി മടങ്ങിയെത്തി. വാര്യരിൽ നിന്ന് വിവരമറിഞ്ഞ അദ്ദേഹവും ഉണ്ണിയെ ഒരുപാട് തല്ലി. അപ്പോഴാണ് ശ്രീകോവിലിൽ നിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങിയത്. ഉണ്ണി പറഞ്ഞതെല്ലാം ശരിയാണെന്നും അതിനാൽ തല്ലേണ്ടത് തന്നെയാണെന്നുമായിരുന്നു ആ അശരീരി. കുറ്റബോധം താങ്ങാനാകാതെ മേൽശാന്തിയും വാര്യരും ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിൽ സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. ഇതിൻ്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായാണ് ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന തൈര് നിവേദ്യവും നിറപുത്തരി ദിവസം ഉപ്പുമാങ്ങയും നിവേദിക്കുന്നത്. === നാരായണീയത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === [[ശ്രീമദ്ഭാഗവതം|ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തെ]] ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച പ്രസിദ്ധമായൊരു [[സംസ്കൃതസാഹിത്യം|സംസ്കൃതകാവ്യമാണ്]] '''[[നാരായണീയം]]'''. പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠനായ [[മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി|മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിയാണ്]] ഈ മഹാകാവ്യം രചിച്ചത്. പന്ത്രണ്ട് സ്കന്ധങ്ങളും പതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളുമടങ്ങിയ ഭാഗവതകാവ്യത്തെ, വെറും നൂറു ദശകങ്ങളിലും ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളിലും ഒതുക്കിയ നാരായണീയം, ഭാഗവതത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കവി ഭഗവാനോട് സംവദിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രചിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധമുള്ള ഈ കാവ്യം ഉദ്ഭവിയ്ക്കാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: 1560-ൽ ഇന്നത്തെ [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ]] [[തിരുനാവായ|തിരുനാവായയ്ക്കടുത്തുള്ള]] [[ചന്ദനക്കാവ് (മലപ്പുറം ജില്ല)|ചന്ദനക്കാവിലെ]] പണ്ഡിതകുടുംബമായ മേല്പുത്തൂർ ഇല്ലത്ത് ജനിച്ച നാരായണഭട്ടതിരി, മഹാപണ്ഡിതനായിരുന്ന അച്ഛൻ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[മീമാംസ|മീമാംസയും]] മാധവൻ എന്ന ഗുരുവിൽ നിന്ന് [[ഋഗ്വേദം|ഋഗ്വേദവും]] ജ്യേഷ്ഠൻ ദാമോദരഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[തർക്കശാസ്ത്രം|തർക്കശാസ്ത്രവും]] പഠിച്ചെടുത്തശേഷം, [[തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടി|തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടിയുടെ]] കീഴിൽ ഉപരിപഠനം നടക്കുന്ന കാലത്താണ് നാരായണീയത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ച സംഭവങ്ങൾ നടന്നത്. ഗുരുതരമായ [[വാതരോഗം]] ബാധിച്ച അച്യുതപ്പിഷാരടിയെ മേല്പുത്തൂർ നല്ല രീതിയിൽ ശുശ്രൂഷിച്ചുപോന്നു. ഒടുവിൽ ഗുരുനാഥന്റെ അസുഖം മാറുകയും, അതേസമയം മേല്പുത്തൂരിന് അസുഖസൂചനകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവിൽ നിന്ന് മേല്പുത്തൂർ അസുഖം ഇരന്നുവാങ്ങി എന്നാണ് കഥ. വാതരോഗം മാറാൻ നിരവധി ചികിത്സാരീതികൾ ചെയ്തുനോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഒടുവിൽ, സാക്ഷാൽ [[ധന്വന്തരി|ധന്വന്തരിമൂർത്തിയായ]] ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെ ശരണം എന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, 1587 ഓഗസ്റ്റ് 27-ന് (കൊല്ലവർഷം 763 ചിങ്ങം 16), [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] [[തിരുവോണം (നക്ഷത്രം)|തിരുവോണം]] നാളിൽ, മാതാപിതാക്കൾക്കും അനുജനും കവിയുമായ ചെറിയ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയ്ക്കും ചില സഹായികൾക്കുമൊപ്പം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അമ്മാത്തായ പയ്യൂരില്ലമടക്കം പല സ്ഥലങ്ങളിലും തങ്ങിയ ശേഷം മൂന്നാം നാൾ അവർ ഗുരുവായൂരിലെത്തി. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ച് ഒരു കവിതയെഴുതണമെന്ന് മേല്പുത്തൂരിന് തോന്നി. പക്ഷേ, എവിടെനിന്ന് തുടങ്ങണം, എങ്ങനെ തുടങ്ങണം എന്നൊന്നും അദ്ദേഹത്തിന് പിടികിട്ടിയില്ല. ഉറ്റ സുഹൃത്തും, [[മലയാളം|മലയാളഭാഷയുടെ]] പിതാവുമായ [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ|തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛനെത്തന്നെ]] സമീപിയ്ക്കാമെന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, തന്റെ സഹായികളെ [[തൃക്കണ്ടിയൂർ|തൃക്കണ്ടിയൂരിലേയ്ക്ക്]] അയച്ചു. സഹായികൾ തൃക്കണ്ടിയൂരിലെ എഴുത്തച്ഛന്റെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം തന്റെ [[അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട്|അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ടിലെ]] വരികൾ ചൊല്ലിക്കൊണ്ട് ചാരുകസേരയിൽ ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. സഹായികൾ എഴുത്തച്ഛനോട് ആഗമനോദ്ദേശ്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് 'മത്സ്യം തൊട്ടുകൂട്ടാൻ പറയൂ' എന്നാണ് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്. ഗുരുവായൂർ മടങ്ങിയെത്തിയ സഹായികൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് വിവരം പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം സന്തോഷിച്ചു. ഇത് കണ്ട് സഹായികൾ സ്തബ്ധരായിപ്പോയി. [[മത്സ്യം (അവതാരം)|മത്സ്യം]] തൊട്ടുള്ള വൈഷ്ണവാവതാരങ്ങളെ സ്തുതിച്ച് കീർത്തനമെഴുതുക എന്നാണ് എഴുത്തച്ഛൻ പറഞ്ഞതിന്റെ അന്തരാർത്ഥം എന്ന് മേല്പുത്തൂർ അവരോട് പറഞ്ഞു. ''സാന്ദ്രാനന്ദാവബോധാത്മകമനുപമിതം...'' എന്ന് തുടങ്ങുന്ന നാരായണീയത്തിന്റെ ആദ്യദശകം പിറന്നത് അങ്ങനെയാണ്. തുടർന്ന്, ഓരോ ദിവസവും ഓരോ ദശകം എന്ന കണക്കിൽ നൂറുദിവസം കൊണ്ട് നൂറുദശകം പൂർത്തിയാക്കി. ഓരോ ദിവസം കഴിയുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടുവന്നു. ഒടുവിൽ, നൂറാം ദിവസം അദ്ദേഹം നാരായണീയരചന പൂർത്തിയാക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന് വേണുഗോപാലരൂപത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ അദ്ദേഹം രോഗവിമുക്തനാകുകയും ചെയ്തു. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിലെ കിഴക്കേ അറ്റത്തെ തൂണിലിരുന്നാണ് മേല്പുത്തൂർ നാരായണീയം രചിച്ചത്. വാതരോഗം വന്ന് ശരീരം മുഴുവൻ തളർന്നുപോയ മേല്പുത്തൂർ ചൊല്ലുന്ന ശ്ലോകങ്ങളെല്ലാം അനുജൻ പകർത്തി എടുക്കുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ്റെ നരസിംഹാവതാരത്തെ വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയാതെ വിഷമിച്ച മേൽപ്പത്തൂരിന് മുമ്പിൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ നരസിംഹരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുവത്രെ. നാരായണീയം രചിച്ചതോടുകൂടി ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുത്ത അദ്ദേഹം, പിന്നീട് കുറഞ്ഞത് 86 വയസ്സ് വരെയെങ്കിലും ജീവിച്ചിരുന്നു. ഈ കാലഘട്ടത്തിനിടയിൽ അദ്ദേഹം [[കൊച്ചി]], [[അമ്പലപ്പുഴ]], [[കോഴിക്കോട്]], [[മൂക്കുതല]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലായി ജീവിച്ചുപോരുകയും, അവിടങ്ങളിലെല്ലാം പ്രശസ്തനാകുകയും ചെയ്തു. [[പ്രക്രിയാ സർവ്വസ്വം]], [[ശ്രീപാദ സപ്തതി]], ഒരുപാട് [[ചമ്പു|ചമ്പുക്കൾ]], [[പ്രശസ്തി (ചരിത്രം)|പ്രശസ്തികൾ]] തുടങ്ങി വേറെയും ചില കൃതികൾ ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. മൂക്കുതലയിൽ വച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്. അനായാസ മരണമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. === ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉത്ഭവം === മേല്പുത്തൂരിന്റെ സമകാലികനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മറ്റൊരു കവിയായിരുന്നു [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി]]. ഇന്നത്തെ മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[പെരിന്തൽമണ്ണ]]യ്ക്കടുത്ത് [[കിഴാറ്റൂർ|കീഴാറ്റൂരിലായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇല്ലം. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] വലിയ പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനം, മലയാളത്തിലാണ് കവിതകൾ രചിച്ചിരുന്നത്. തന്മൂലം സംസ്കൃത പണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ ഒരുപാട് പരിഹസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''മലയാളത്തിലെ [[ഭഗവദ്ഗീത]]'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ' ''[[ജ്ഞാനപ്പാന]]''യാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കൃതി. ഈ കൃതി എഴുതാൻ കാരണമായ ഒരു സംഭവമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെക്കാലം സന്താനഭാഗ്യമില്ലാതെ വിഷമിച്ചിരുന്ന പൂന്താനം, അതിനായി 'സന്താനഗോപാലം പാന' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. അതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകനുണ്ടായി. എന്നാൽ, [[ചോറൂണ്|ചോറൂണിന്റെ]] ദിവസം അവൻ അഴിച്ചിട്ട വസ്ത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ശ്വാസം മുട്ടി മരിച്ചു. ഇതിലുണ്ടായ വിഷമമാണ് ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ചത്. നാമജപത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും പ്രാധാന്യം അറിയിയ്ക്കുന്നതിനോടൊപ്പം കടുത്ത സാമൂഹ്യവിമർശനവും ഉൾക്കൊണ്ട ഈ കൃതിയ്ക്ക്, കേരളീയസമൂഹത്തിൽ ലഭിച്ച സ്വാധീനം വലുതാണ്. {{cquote|കണ്ടുകണ്ടെന്നിരിയ്ക്കും ജനങ്ങളെ കണ്ടില്ലെന്ന് വരുത്തുന്നതും ഭവാൻ<br>രണ്ടുനാലുദിനം കൊണ്ടൊരുത്തനെ തണ്ടിലേറ്റി നടത്തുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|മാളികമുകളേറിയ മന്നന്റെ തോളിൽ മാറാപ്പ് കേറ്റുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|ഉണ്ണിയുണ്ടായി വേൾപ്പിപ്പതിലൊരു ഉണ്ണിയുണ്ടായിക്കണ്ടാവൂ ഞാനെന്നും<br>ഇത്ഥമോരോന്ന് ചിന്തിച്ചിരിയ്ക്കുമ്പോൾ ചത്തുപോകുന്നു പാവം ശിവ!ശിവ!}} {{cquote|അമ്മയ്ക്കും പുനരച്ഛന്നും ഭാര്യയ്ക്കും ഉണ്മാൻ പോലും കൊടുക്കുന്നില്ല ചിലർ.}} തുടങ്ങിയ വരികൾ വേദാന്തചിന്തയുടെയും സാമൂഹ്യവിമർശനത്തിന്റെയും ഉദാഹരണങ്ങളാകുമ്പോൾ ആദ്യഭാഗവും അവസാനഭാഗവും തികഞ്ഞ ഭക്തിയുടെ പ്രതീകങ്ങളായി മാറുകയാണ്. കലികാലത്ത് ഭക്തർക്ക് മോക്ഷത്തിനുള്ള ഏക ഉപാധി നാമപജമാണെന്ന് പൂന്താനം ഇതിലൂടെ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നു. {{cquote|ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ മനസ്സിൽ കളിയ്ക്കുമ്പോൾ<br>ഉണ്ണികൾ പിന്നെ വേണമോ മക്കളായ്?}} എന്ന വാക്യം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭഗവദ്ഭക്തിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ്.<ref>{{cite news|title=Rendered with devotion|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article657658.ece|date=March 13, 2009}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> വാർദ്ധക്യത്തിൽ [[വസൂരി]]രോഗം വന്ന് തളർന്നുപോയ പൂന്താനം അത് ഭേദമാകാൻ തന്റെ നാട്ടിലുള്ള [[അങ്ങാടിപ്പുറം തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ]]യെ സ്തുതിച്ച് രചിച്ച ''ഘനസംഘം'' എന്ന സ്തോത്രവും വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. 1964-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ഓമനക്കുട്ടൻ (ചലച്ചിത്രം|ഓമനക്കുട്ടൻ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലുപയോഗിച്ച ''കണികാണും നേരം'' രചിച്ചതും അദ്ദേഹമാണ്. [[നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ|''നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ'']] എന്ന അതിപ്രസിദ്ധമായ ശിവസ്തുതിയും അദ്ദേഹത്തിന്റേതാണ്. ഇവ കൂടാതെ വേറെയും കൃതികൾ രചിച്ച അദ്ദേഹം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ്റെ ഐതിഹ്യ കഥകളിലെ സ്ഥിരം സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. 93-ാ൦ വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠം പൂകി എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. === ഭക്തിയും വിഭക്തിയും === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്ന മറ്റൊരു ഐതിഹ്യകഥയാണ് ''ഭക്തിയും വിഭക്തിയും''. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവുമാണ് ഈ കഥയിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ. സംസ്കൃതപണ്ഡിതന്മാർക്ക് അക്കാലത്ത് മലയാളകവികളോടും മലയാളകൃതികളോടുണ്ടായിരുന്ന പുച്ഛവും അവയിലെ ഭഗവാന്റെ നിലപാടുമാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രമേയം. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: വാതരോഗം ബാധിച്ച് ഗുരുവായൂരിൽ മേല്പുത്തൂർ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലത്തുതന്നെ പൂന്താനവും ഭജനമിരിയ്ക്കാനുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, പൂന്താനം താൻ രചിച്ച സന്താനഗോപാലം പാന മേല്പുത്തൂരിന് കാണിച്ചുകൊടുക്കാൻ ചെന്നു. എന്നാൽ, സംസ്കൃതപണ്ഡിതനായിരുന്ന മേല്പുത്തൂർ, ആ ആവശ്യം നിരസിച്ചു. ഇത് പൂന്താനത്തെ അത്യധികം ദുഃഖിതനാക്കി. അന്നുരാത്രി, മേല്പുത്തൂരിന് വാതരോഗം വീണ്ടും മൂർച്ഛിച്ചു. അല്പസമയം അദ്ദേഹത്തിന് ബോധക്ഷയമുണ്ടായി. ബോധം വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവാന്റെ ഒരു ദർശനമുണ്ടായി. ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഹേ മേല്പത്തൂരേ! പണ്ഡിത ശ്രേഷ്ഠനായ അങ്ങയുടെ വിഭക്തിയെക്കാൾ എനിയ്ക്ക് ഇഷ്ടം പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനത്തിന്റെ ഭക്തിയാണ്. അങ്ങ് നാളെത്തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് മാപ്പ് പറയുകയും ജ്ഞാനപ്പാന പരിശോധിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും വേണം.}} ഇതനുസരിച്ച് പിറ്റേന്ന് രാവിലെ മേല്പുത്തൂർ, ക്ഷേത്രദർശനം കഴിഞ്ഞ് തെക്കേ നാലമ്പലത്തിലിരുന്ന് അന്നത്തെ ദശകവും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം പൂന്താനത്തിനടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തോട് മാപ്പുപറഞ്ഞ് ജ്ഞാനപ്പാന വായിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും പൂന്താനത്തെ മുഗ്ദകണ്ഠം പ്രശംസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="thehindu">{{cite news|title=To lovers of Krishna, in Tamil|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|newspaper=The Hindu|date=July 19, 2012|access-date=2019-12-06|archive-date=2012-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723041304/http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|url-status=dead}}</ref> === 'പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു' === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. സംസ്കൃതത്തിൽ പൂന്താനത്തിനുണ്ടായിരുന്ന പ്രാവീണ്യക്കുറവും അതുമൂലം അദ്ദേഹം നേരിട്ട അപമാനങ്ങളും അവയിലുള്ള ഭഗവാന്റെ പ്രതികരണവും അടങ്ങിയതാണ് ഈ കഥ. അതിങ്ങനെ: സംസ്കൃതത്തിൽ വലിയ പാണ്ഡിത്യമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും പൂന്താനം നിത്യേന ക്ഷേത്രനടയിൽ വന്ന് [[വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം]] വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുമായിരുന്നു. അപ്പപ്പോൾ വായയിൽ വരുന്ന രീതിയിലാണ് അദ്ദേഹം വ്യാഖ്യാനം കൊടുത്തിരുന്നത്. ഒരിയ്ക്കൽ, അത്തരത്തിൽ അദ്ദേഹം വിഷ്ണു സഹസ്രനാമത്തിലെ '''പദ്മനാഭോऽമരപ്രഭു''' എന്ന ഭാഗം '''പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു''' എന്ന് തെറ്റായി ഉച്ചരിച്ച് അതിന് വ്യാഖ്യാനം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ, സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന [[വേദം|വേദപണ്ഡിതന്മാരായ]] ചില ബ്രാഹ്മണർ പൂന്താനത്തെ അപഹസിച്ചു. ഈ സമയത്ത് അദ്ദേഹം മരപ്രഭു ആരാണെന്ന് വിചാരിച്ച് ചിന്താധീനനായി. അപ്പോൾ, മരപ്രഭുവും താൻ തന്നെയാണെന്ന് അറിയിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീലകത്തുനിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങി. ഇത് കേട്ടതും പണ്ഡിതസമൂഹം ലജ്ജിച്ച് തലതാഴ്ത്തി. <ref>{{cite web|url=https://ml.wikisource.org/wiki/%E0%B4%90%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B2/%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81_%E0%B4%A8%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B4%BF |title=ഐതിഹ്യമാല/പൂന്താനത്തു നമ്പൂരി - വിക്കിഗ്രന്ഥശാല |language=ml|publisher=Ml.wikisource.org |date=2016-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഈ സംഭവത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഗുരുവായൂർ തെക്കേ നടയിലെ ശ്രീവത്സം വി.ഐ.പി. റസ്റ്റ് ഹൗസ് വളപ്പിൽ മരപ്രഭുവിന്റെ അതിഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. കളിമണ്ണിൽ തീർത്ത ഇത്, അത്തരത്തിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ശില്പമാണ്. 1995-ലാണ് ഈ ശില്പം സ്ഥാപിച്ചത്. പ്രശസ്ത ശില്പി [[ആലുവ]] പി.വി. രാമചന്ദ്രന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1200 പേർ ചേർന്ന് മൂന്നുമാസം കഠിനവ്രതം എടുത്താണ് ഈ ശില്പം നിർമ്മിച്ചെടുത്തത്.<ref>{{cite web|author=Ramachandran P.V. |url=http://guruvayoormaraprabhu.blogspot.in/ |title=Guruvayoor Maraprabhu |publisher=Guruvayoormaraprabhu.blogspot.in |date=2009-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനും മുൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയും]] അന്നത്തെ കേന്ദ്ര വ്യവസായ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ. കരുണാകരനാണ്]] ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കളിമണ്ണിനോടൊപ്പം പല ഔഷധകൂട്ടുകളും ഇതിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. വൃക്ഷസങ്കല്പത്തിൽ ശരീരവും ധ്യാനഭാവത്തിലുള്ള ഭഗവാന്റെ ശിരസ്സും ഒത്തുച്ചേർന്ന ഈ ശില്പത്തിന് ജാപ്പനീസ് നിർമ്മാണശൈലിയാണ് അവലംബിച്ചത്. 2008-ൽ ഇതിനോട് ചേർന്ന് ഏതാനും ദിവ്യാത്മാക്കളുടെ രൂപങ്ങളും, 2011-ൽ പ്രഭാമണ്ഡലവും ചാർത്തുകയുണ്ടായി. ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടാണ് മരപ്രഭു ശില്പം ഗുരുവായൂരിലെ ഭക്തരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയത്. ഇതിന്റെ ചെറുപതിപ്പുകളും ഇപ്പോൾ നിർമ്മാണത്തിലുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |title=ഗുരുവായൂർ മരപ്രഭു ചെറുപതിപ്പുകളുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു &#124; mangalam.com |publisher=Origin.mangalam.com |date=2015-04-17 |accessdate=2016-12-20 |archive-date=2016-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220161718/http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |url-status=dead }}</ref> ഇവയുടെ ശില്പിയും പി.വി. രാമചന്ദ്രനാണ്. === ഭാഗവതപ്രിയനായ കൊട്ടിയൂരപ്പൻ === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. ഗുരുവായൂരുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ ധാരാളമായി അനുഗ്രഹിച്ചതായി കഥകളുള്ളതിനാൽ ഇതും ആ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം. [[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിലെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[കൊട്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രം|കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവുമായും]] അവിടത്തെ ദേവനായ പരമശിവനുമായാണ് ഈ കഥയ്ക്ക് നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ളത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവത പാരായണം എങ്ങനെ കൊട്ടിയൂരപ്പനെ പ്രസന്നനാക്കി എന്ന് ഈ കഥയിൽ കാണാം. ഒരിക്കൽ, ഒരു [[വൈശാഖം|വൈശാഖകാലത്ത്]] പൂന്താനം കൊട്ടിയൂരിൽ ദർശനത്തിനെത്തി. [[ബാവലിപ്പുഴ]]യിൽ കുളിച്ച് അക്കരെയും ഇക്കരെയുമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തിയ ശേഷം അദ്ദേഹം, വലിയൊരു സദസ്സിനെ സാക്ഷിയാക്കി തന്റെ ഭാഗവതപാരായണം തുടങ്ങി. ഭാഗവതത്തിലെ അതിപ്രധാനമായ ദശമസ്കന്ധത്തിലെ അറുപതാം അദ്ധ്യായമായ 'കർഹിചിദദ്ധ്യായ'മാണ് അദ്ദേഹത്തിന് അന്ന് വായിക്കാനുണ്ടായിരുന്നത്. പ്രസ്തുത അദ്ധ്യായത്തിലെ 'കർഹി ചിത് സുഖമാസീനം' എന്നു തുടങ്ങുന്ന ശ്ലോകം കാരണമാണ് അദ്ധ്യായത്തിന് ഇങ്ങനെയൊരു പേരുതന്നെ വന്നത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവതപാരായണം കേട്ട സദസ്യർ, അദ്ദേഹത്തെ വാനോളം പുകഴ്ത്തി. തുടർന്ന്, താൻ വായിച്ചുതീർന്ന ഭാഗം അദ്ദേഹം മയിൽപ്പീലി വച്ച് അടച്ചു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ എണീറ്റ് ദിനകൃത്യങ്ങളെല്ലാം കഴിച്ച് പൂന്താനം ഗ്രന്ഥം തുറന്നുനോക്കുമ്പോൾ മയിൽപ്പീലി കർഹിചിദദ്ധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! തന്റെ ഓർമ്മക്കുറവായിരിയ്ക്കാം കാരണമെന്ന് വിചാരിച്ച അദ്ദേഹം, അന്നും അതേ അദ്ധ്യായം തന്നെ വായിച്ചു. രണ്ടു മൂന്നു ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് ആവർത്തിച്ചപ്പോൾ ഇത് ഭഗവാന്റെ ലീലയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. അന്നും ഭാഗവതം വായിച്ച ശേഷം സന്തോഷത്തോടെ അദ്ദേഹം കൊട്ടിയൂർ വിട്ടു. അപ്പോഴാണ് തന്റെ ഭാഗവതഗ്രന്ഥം എടുക്കാൻ മറന്നുപോയ കാര്യം അദ്ദേഹം അറിഞ്ഞത്. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ച് കൊട്ടിയൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടെങ്കിലും അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. അദ്ദേഹം വാതിൽപ്പഴുതിലൂടെ നോക്കിയപ്പോൾ കണ്ട കാഴ്ച അതിശയകരമായിരുന്നു: ശിവഭഗവാൻ പാർവ്വതീദേവിയ്ക്ക് ഭാഗവതത്തിലെ കർഹിചിദദ്ധ്യായം വായിച്ചുകൊടുക്കുന്നു! അത് സശ്രദ്ധം കേട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദേവി, ഭഗവാന്റെ വായന നന്നായെങ്കിലും പൂന്താനം വായിച്ചുകേൾക്കാനാണ് കൂടുതൽ രസകരമെന്ന് പറയുകയുണ്ടായി! പൂന്താനം പുറത്തുണ്ടെന്ന വിവരമറിഞ്ഞ ഭഗവാനും ദേവിയും, അദ്ദേഹത്തിന് ദർശനം നൽകുകയും, ഭാഗവതഗ്രന്ഥം തങ്ങളുടെ മറ്റൊരു വാസകേന്ദ്രമായ [[തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രം|തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലെ]] മണ്ഡപത്തിന്റെ ഉത്തരത്തിലുണ്ടെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അതനുസരിച്ച് പൂന്താനം, ഒരുപാട് ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലെത്തുകയും]] വടക്കുന്നാഥനെയും ഉപദേവതകളെയും തൊഴുതശേഷം മണ്ഡപത്തിലെത്തി അതിന്റെ ഉത്തരത്തിൽ നിന്ന് ഗ്രന്ഥം തിരികെ എടുക്കുകയും ചെയ്തു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ മങ്ങാട്ടച്ചനായി === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. [[സാമൂതിരി]]യുടെ സൈന്യാധിപനായ [[മങ്ങാട്ടച്ചൻ|മങ്ങാട്ടച്ചന്റെ]] രൂപത്തിൽ വന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ രക്ഷിച്ചതാണ് ഈ കഥയിലെ ഉള്ളടക്കം. തന്റെ ഭക്തരെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഭഗവാൻ ഏതു രൂപത്തിലും വരും എന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ തെളിവായി ഭക്തർ ഇതിന്റെ കണ്ടുവരുന്നു. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ പൂന്താനം, കീഴാറ്റൂരിലുള്ള ഇല്ലത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്നു. നേരം അർദ്ധരാത്രിയായിരുന്നു. ചുറ്റും കൂരിരുട്ട്. എങ്ങും കനത്ത നിശ്ശബ്ദത. തീർത്തും വിജനമായ പ്രദേശത്തുകൂടിയാണ് അദ്ദേഹം കടന്നുപോകുന്നുണ്ടായിരുന്നത്. പെട്ടെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു സംഘം അക്രമികൾ തടഞ്ഞുനിർത്തി ആക്രമിച്ചു. അവർ പൂന്താനത്തോട് വൻ തുക ആവശ്യപ്പെട്ടു. തന്റെ കയ്യിൽ ഒരു ഭാഗവതഗ്രന്ഥം മാത്രമാണുള്ളതെന്നും അത് തരാൻ തനിയ്ക്കാകില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞപ്പോൾ അക്രമികളിലൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തോളിലെ ഭാണ്ഡം പിടിച്ചുവലിയ്ക്കുകയും, മറ്റൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തെ വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. വേദന താങ്ങാനാകത്തെ പൂന്താനം, ഇഷ്ടദേവനെ ഉറക്കെ വിളിച്ചു. അപ്പോൾ ദൂരെനിന്ന് ഒരു [[കുതിര]]യുടെ കുളമ്പടിശബ്ദം കേൾക്കാൻ തുടങ്ങി. ഓരോ നിമിഷം കഴിയുംതോറും അത് അടുത്തെത്താൻ തുടങ്ങി. സാമൂതിരിയുടെ സൈന്യാധിപനായ മങ്ങാട്ടച്ചനായിരുന്നു കുതിരപ്പുറത്ത്. മങ്ങാട്ടച്ചൻ, തന്റെ കയ്യിലെ വാളെടുത്ത് അക്രമികൾക്കുനേരെ ആഞ്ഞുവീശുകയും അവർ പേടിച്ചോടുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചന് പൂന്താനം തന്റെ കയ്യിലെ മോതിരം ഊരി സമ്മാനിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങാൻ തയ്യാറായില്ല. ഒടുവിൽ പൂന്താനത്തിന്റെ നിർബന്ധത്തിന് വഴങ്ങി അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങുകയായിരുന്നു. മോതിരവും വാങ്ങിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചൻ, ഉടനെ സ്ഥലം വിട്ടു. മനസ്സുനിറയെ സന്തോഷത്തോടെ പൂന്താനം യാത്ര തുടർന്നു. നേരം ഏഴരവെളുപ്പായി. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറക്കാനുള്ള സമയമായി. മേല്പുത്തൂരടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ, ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം കണ്ടുതൊഴാൻ പുറത്ത് വരിയായി നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മേൽശാന്തി എഴുന്നേറ്റ് കുളികഴിഞ്ഞുവന്ന് ശ്രീകോവിലിന്റെ വാതിൽ തുറക്കാൻ കഠിനപ്രയത്നം തുടങ്ങി. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും വാതിൽ തുറക്കുന്നില്ല! അപ്പോഴാണ്, '''കൃഷ്ണാ! ഗുരുവായൂരപ്പാ! ഭഗവാനേ!''' എന്ന വിളിയോടെ പൂന്താനം ക്ഷേത്രനടയിലെത്തിയത്. തൊട്ടുപിന്നാലെ, മേൽശാന്തിയ്ക്ക് നടതുറക്കാൻ സാധിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു! ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിച്ച് ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണം വച്ച് ശ്രീകോവിലിനടുത്തെത്തിയ പൂന്താനത്തെ മേൽശാന്തി വിളിയ്ക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മോതിരം സമ്മാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പൂന്താനം മോതിരം പരിശോധിച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ ഞെട്ടിപ്പോയി. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ മോതിരമായിരുന്നു! ഇതിനെക്കുറിച്ച് പൂന്താനം മേൽശാന്തിയോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ തനിയ്ക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വപ്നദർശനമുണ്ടായെന്നും, ഭക്തനായ പൂന്താനത്തിന് മോതിരം തിരിച്ചു കൊടുക്കണമെന്ന് അതിൽ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞുവെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പൂന്താനം, ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. === വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും കുറൂരമ്മയും === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയാത്ത സാന്നിദ്ധ്യങ്ങളാണ് ഭക്തസന്ന്യാസിയായിരുന്ന [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും]] [[കുറൂരമ്മ]]യും. മേല്പുത്തൂരിന്റെയും പൂന്താനത്തിന്റെയും സമകാലികരായിരുന്നു ഇവരെന്നാണ് കേൾവി. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനായിരുന്ന വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, പക്ഷേ എല്ലാ ദേവതകളെയും ഭജിച്ചിരുന്നു. കേരളത്തിലെ ഒരുപാട് മഹാക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പിറവിയുടെ കാരണക്കാരനും അദ്ദേഹമാണ്. ഏത് ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയാലും അവിടത്തെ മൂർത്തിയെ നേരിട്ടുകാണാനുള്ള കഴിവ് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. കുറൂരമ്മയാകട്ടെ, അക്ഷരാഭ്യാസം പോലുമില്ലാത്ത ഒരു അന്തർജനമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ തന്നെയുള്ള [[അടാട്ട്]] എന്ന സ്ഥലത്തെ കുറൂരില്ലത്തെ അമ്മയായിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവരെ ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന് വിളിച്ചുപോയിരുന്നത്. അവരുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമായും പറയാനുള്ളത്. പുറയന്നൂർ ഇല്ലത്തെ ഗൗരി അന്തർജനമാണ് പിൽക്കാലത്ത് ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായത്. അക്കാലത്ത് നമ്പൂതിരി സമുദായത്തിലെ ആചാരമനുസരിച്ച് വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഇവരെ വേളി കഴിപ്പിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. കുറൂരില്ലത്തെ വലിയ നമ്പൂതിരിയാണ് അന്തർജനത്തെ വേളി കഴിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് ഇല്ലത്ത് കുടിയിരുത്തിയത്. നിർഭാഗ്യവശാൽ അധികം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. തികഞ്ഞ കൃഷ്ണഭക്തയായിരുന്ന അന്തർജനം, തന്റെ ദുഃഖങ്ങളെല്ലാം കൃഷ്ണപാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ച് കഴിഞ്ഞുകൂടി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ, ഒരു ദിവസം ഇല്ലത്ത് പണിക്കാരനായി ഒരു ഉണ്ണി കടന്നുവന്നു. കുറൂരമ്മ അവനെ പൂർണ്ണമനസ്സോടെ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും തന്റെ കൂടെത്തന്നെ താമസിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അമ്മയ്ക്കുവേണ്ട എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഉണ്ണി തന്നെ ചെയ്തുവന്നു. അവൻ വികൃതി കാണിച്ചാൽ കുറൂരമ്മ ശാസിക്കുമായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, ഇല്ലത്ത് കൃഷ്ണപൂജ നടത്തുന്നതിനിടയിൽ വികൃതി കാട്ടിയപ്പോൾ കൂറൂരമ്മ അവനെ കരി നിറച്ച ഒരു കലത്തിൽ വച്ച് അടച്ചു. ഇതേ സമയം, തന്റെ മഠത്തിൽ സ്വാമിയാർ കൃഷ്ണപൂജ ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ വരാൻ വൈകുന്നത് കണ്ട സ്വാമിയാർ ഇതെന്ത് മറിമായമെന്ന് ചിന്തിച്ചിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ദേഹമാസകലം കരിയുമായി ഭഗവാൻ സ്വാമിയാർക്കുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. വികൃതി കാട്ടിയതിന് കുറൂരമ്മ തന്നെ കലത്തിലടച്ചതിനാലാണ് താൻ വരാൻ വൈകിയതെന്ന് ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. കുറൂരമ്മ നിസ്സാരക്കാരിയല്ലെന്ന് സ്വാമിയാർക്ക് തോന്നി. താൻ ഉടനെ കുറൂരില്ലത്ത് പൂജയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ടെന്ന് കുറൂരമ്മയോട് പറയാൻ അദ്ദേഹം ഭഗവാനോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. ഇതിനിടയിൽ, അടുത്തുതന്നെയുള്ള മറ്റൊരു ഇല്ലമായ ചെമ്മങ്ങാട്ട് ഇല്ലത്തെ നമ്പൂതിരിയും ഇക്കാര്യമറിയുകയുണ്ടായി. അദ്ദേഹവും സ്വാമിയാരെ തന്റെ ഇല്ലത്തെ പൂജയ്ക്ക് വിളിച്ചു. ഇത് കുറൂരമ്മയോടുണ്ടായിരുന്ന അസൂയ കൊണ്ടാണെന്ന് ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. കാരണം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ ഒരു ഇല്ലത്ത് പൂജ നടത്താൻ വരുന്നത് അക്കാലത്ത് വലിയൊരു അംഗീകാരമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നിർഭാഗ്യവശാൽ രണ്ട് പൂജകളും പറഞ്ഞുവച്ചിരുന്നത് ഒരേ ദിവസമാണ്. എന്തു ചെയ്യണമെന്നറിയാതെ സ്വാമിയാർ വിഷമിച്ചു. അവസാനം, ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്കുതന്നെ പോകാം എന്നായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീരുമാനം. അതനുസരിച്ച് അന്നേദിവസം പ്രഭാതകൃത്യങ്ങളെല്ലാം വേഗം കഴിച്ച് സ്വാമിയാർ ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, ശങ്കരാചാര്യ പരമ്പരയിൽ പെട്ട സന്ന്യാസിയായതിനാൽ യാത്ര പുറപ്പെടും മുമ്പ് ശംഖനാദം മുഴക്കണമെന്ന് ചിട്ടയുണ്ട്. അതനുസരിച്ച് മഠത്തിലെ പരിചാരകർ ശംഖൂതാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും ശംഖിൽ നിന്ന് ശബ്ദം വന്നില്ല. ഇതെന്ത് മറിമായം എന്നറിയാതെ പരിചാരകർ അമ്പരന്നു നിന്നപ്പോൾ താൻ കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് പോകണമെന്നാണ് ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛ എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. അതനുസരിച്ച് യാത്ര കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് മാറ്റാൻ സ്വാമിയാർ തീരുമാനിച്ചു. ഈ സമയം, കുറൂരമ്മ സ്വാമിയാരുടെ പൂജയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ഉണ്ണിയും ഇല്ലത്തെ പരിചാരികയും അവരെ സഹായിച്ചു. പൂജാപുഷ്പങ്ങളും നിവേദ്യങ്ങളും [[ആവണപ്പലക]]യുമെല്ലാം ഒരുക്കിവച്ചു. സ്വാമിയാർ ഇല്ലത്തെത്തിയതും കുറൂരമ്മ അദ്ദേഹത്തെ കാലുകഴുകി സ്വീകരിയ്ക്കുകയും പൂജാമുറിയിലേയ്ക്ക് ആനയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ഇഷ്ടദേവന്റെ വിഗ്രഹം കണ്ട സ്വാമിയാർ ധ്യാനനിമഗ്നനായി. അദ്ദേഹം അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന പൂക്കളിലോരോന്നായി ഭഗവദ്പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, അവ ചെന്നുവീണത് ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങളിലാണ്! സ്തബ്ധനായ സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു. താൻ പൂജയും ധ്യാനവും കൊണ്ട് നേടിയ ഭാഗ്യം കുറൂരമ്മ വെറും നിഷ്കളങ്കഭക്തി കൊണ്ട് നേടി എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പക്ഷം. ഉണ്ണിയായി കൂടെക്കൂടിയത് തന്റെ ഇഷ്ടദേവനാണെന്നറിഞ്ഞ കുറൂരമ്മ, ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങൾ തൊട്ട് നമസ്കരിച്ചു. പിന്നീടും തികഞ്ഞ ഭക്തയായിത്തന്നെ ജീവിച്ച അവർ, 93-ആം വയസ്സിൽ ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠലോകം പൂകി എന്നാണ് വിശ്വാസം. === മഞ്ജുള === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരി ആയിരുന്ന ഒരു വാരസ്യാരായിരുന്നു മഞ്ജുള. കൃഷ്‌ണ ഭക്തയായ അവൾ നിത്യവും ഭഗവാന് ചാർത്താൻ മാലകെട്ടിക്കൊടുക്കുമായിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരുദിവസം, പതിവിലധികം പണിയുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ വളരെ വൈകി മാത്രമാണ് അവൾക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെത്താനായത്. അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. നിരാശയായ മഞ്ജുള, കിഴക്കേ നടയിലുള്ള തന്റെ വാര്യത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുനടന്നു. പോകുന്ന വഴിയിൽ, ഒരു [[ആൽമരം|ആൽമരത്തിന്റെ]] തറയിൽ അവൾ വിശ്രമിയ്ക്കാനിരുന്നു. അപ്പോൾ, ഭക്തോത്തമനായ പൂന്താനം, ദർശനം കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങിവരികയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് മഞ്ജുളയെ പരിചയമുണ്ടായിരുന്നു. ദുഃഖിതയായി ഇരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട് കാര്യം തിരക്കിയപ്പോൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൾ പറഞ്ഞു. {{cquote| ഗുരുവായൂരപ്പന് മുടങ്ങാതെ പൂമാല ചാർത്തണമെന്ന അടിയൻ്റെ വ്രതം ഇന്നു മുടങ്ങി, നടയടച്ചുപോയി തിരുമേനി.}} മഞ്ജുളയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച പൂന്താനം, ആൽച്ചുവട്ടിലെ കല്ലിൽ ഭഗവാനെ സങ്കല്പിച്ച് മാലചാർത്താൻ പറഞ്ഞു. ആദ്യമൊന്ന് ഞെട്ടിയെങ്കിലും അവൾ പൂന്താനത്തെ അനുസരിയ്ക്കുക തന്നെ ചെയ്തു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യദർശനം നടത്തിയശേഷം മേൽശാന്തി, പതിവുപോലെ വിഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദനമുഴുക്കാപ്പും ആഭരണങ്ങളും മാലകളും നീക്കം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ, എത്ര മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും ഒരു മാല മാത്രം വിഗ്രഹത്തിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നതായി മനസ്സിലാക്കി. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവും വില്വമംഗലവുമടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ പുറത്തു നില്പുണ്ടായിരുന്നു. പരിഭ്രാന്തനായ മേൽശാന്തി പുറത്തുവന്ന് ഭഗവാന്റെ വാകച്ചാർത്തും അഭിഷേകവും മുടങ്ങിയതായി അറിയിച്ചു. അപ്പോൾ പൂന്താനത്തിന് തലേ രാത്രിയിലെ സംഭവം ഓർമ്മ വന്നു. ഉടനെ പൂന്താനം മഞ്ജുളയുടെ മാലയാണെങ്കിൽ അത് നീങ്ങട്ടെ എന്ന് വിളിച്ചു പറയുകയും അപ്പോൾ തന്നെ ആ മാല താഴെ വീഴുകയും ചെയ്തു! പോകുന്ന വഴിയിൽ മഞ്ജുള വിശ്രമിച്ചതും, അവൾ മാലചാർത്തിയ കല്ല് സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നതുമായ ആൽമരം, ഇപ്പോൾ 'മഞ്ജുളാൽ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അര കിലോമീറ്റർ നേരെ കിഴക്കുമാറി, സ്വകാര്യ ബസ് സ്റ്റാൻഡിന്റെയും [[ഗുരുവായൂർ നഗരസഭ|നഗരസഭാ കാര്യാലയത്തിന്റെയും]] ഇടയിലാണ് ഈ ആൽമരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇതിന്റെ ചുവട്ടിൽ, ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡന്റെ]] ഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പമുണ്ട്. 1975-ൽ ഒരു ഭക്തൻ സമർപ്പിച്ച ഈ ശില്പം, ഇന്ന് ഗുരുവായൂർ പട്ടണത്തിന്റെ മുഖമുദ്രകളിലൊന്നാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വരുന്ന ഭക്തരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നത് ഈ ശില്പമാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ കൊടിമരങ്ങളിലും മണ്ഡപങ്ങളിലും കാണുന്ന രൂപത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ശരിയ്ക്കും ഒരു [[പരുന്ത്|പരുന്തിന്റെ]] രൂപം തന്നെയാണ് ഈ ശില്പത്തിന്. സർപ്പപീഠത്തിൽ, അതീവരൗദ്രഭാവത്തോടെ നിൽക്കുന്ന ഈ ഗരുഡനെ വാഹനത്തിലിരിയ്ക്കുന്നവരടക്കം എല്ലാ ഭക്തരും കൈകൂപ്പിത്തൊഴുന്നു. ഇതിന്റെ മറുവശത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പൂന്താനത്തിന്റെ പളുങ്കുശില്പവുമുണ്ട്. === കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === കേരളത്തിന്റെ തനതു കലാരൂപങ്ങളിൽ ഒന്നായ [[കൃഷ്ണനാട്ടം| കൃഷ്ണനാട്ടത്തെ]]ക്കുറിച്ച് പരാമർശിയ്ക്കാതെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കഥകൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിയ്ക്കില്ല. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി ആയിരുന്ന [[മാനവേദൻ|മാനവേദൻ രാജ]], ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച '''[[കൃഷ്ണഗീതി]]''' എന്ന സംസ്കൃത കാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം ഉദ്ഭവിച്ചത്. കേരളത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായ [[കഥകളി]]യുടെ ആദ്യരൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടം. ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവ കഥ ഇപ്രകാരമാണ്: കോഴിക്കോട് സ്വദേശിയായിരുന്നെങ്കിലും മാനവേദൻ രാജ കൂടുതൽ കാലവും ചെലവഴിച്ചത് ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയാണ്. അക്കാലത്തൊരിയ്ക്കൽ അദ്ദേഹം വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരെ കാണുകയുണ്ടായി. തൻ്റെ ദിവ്യദൃഷ്ടി കൊണ്ട് ഭഗവാനെ നിത്യവും കാണുന്ന സ്വാമിയാരോട്, തനിയ്ക്കും അതിനുള്ള ഭാഗ്യം ഉണ്ടാക്കണമെന്ന് മാനവേദൻ അപേക്ഷിച്ചു. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ അത് സാധിയ്ക്കില്ല എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വീണ്ടും മാനവേദനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭഗവാൻ അതിനുള്ള അനുവാദം നൽകിയെന്നും, എന്നാൽ ഒരിയ്ക്കലേ സാധിയ്ക്കൂ എന്നും സ്വാമിയാർ പറഞ്ഞു. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ [[കൂത്തമ്പലം| കൂത്തമ്പലമുണ്ടായിരുന്നില്ല]]. തദ്സ്ഥാനത്ത് ഒരു [[ഇലഞ്ഞി]]മരമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. സ്വാമിയാർ ഒന്ന് കാണിച്ചുകൊടുത്തതും അവിടെ ഓടക്കുഴലൂതിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ മാനവേദൻ കണ്ടു. തന്റെ ജന്മം സഫലമായെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ഓടിച്ചെന്ന് ഭഗവാനെ ആലിംഗനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ഭഗവാൻ അപ്പോഴേയ്ക്കും അപ്രത്യക്ഷനായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഭഗവാൻ നിന്നിടത്ത് കുറച്ച് മയിൽപ്പീലി കിടന്നിരുന്നു, ആ മയിൽപ്പീലി ഉപയോഗിച്ചാണ് മാനവേദൻ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം അലങ്കരിച്ചത്. തനിയ്ക്ക് ദർശനം കിട്ടിയ ഇലഞ്ഞി മരത്തിന്റെ തടികൊണ്ട് ഒരു കൃഷ്ണവിഗ്രഹം തീർത്ത് അതിനെ വാഴ്‌ത്തിക്കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം കൃഷ്ണഗീതി രചിച്ചത്. അതിൻ്റെ തടികൊണ്ടുതന്നെയാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം ചെയ്തെടുത്തത്. [[ജയദേവർ|ജയദേവരുടെ]] [[ഗീതഗോവിന്ദം|ഗീതഗോവിന്ദത്തെ]]യാണ് കൃഷ്ണഗീതിയ്ക്ക് മാതൃകയാക്കിയത്. തുടർന്ന്, ഒരു തുലാം 30-ന് അദ്ദേഹം തന്റെ കൃതി ഗുരുവായൂരപ്പനു മുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചു. ആ ദിവസം ഇന്ന് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. === ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ കഥ === ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തിൽ പറയുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കഥയാണ് അജാമിളമോക്ഷം. ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും എല്ലാവിധ ദുഷ്ടതകളോടും ജീവിച്ച [[അജാമിളൻ]] എന്നയാൾ, ജീവിതാവസാനത്തിലെ ഒരു നിമിഷം തന്റെ പുത്രനായ നാരായണനെ വിളിച്ചപ്പോൾ സാക്ഷാൽ നാരായണൻ തന്നെ വിളികേട്ടതും അയാളെ വൈകുണ്ഠ ത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയതുമാണ് ഈ കഥയിലെ സാരം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും സമാനമായ ഒരു കഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. ചേലേപ്പറമ്പ് എന്ന് ഇല്ലപ്പേരുണ്ടായിരുന്ന ഒരു നമ്പൂതിരിയാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രം. ഒരു കവിയും, പ്രാസംഗികനുമൊക്കെയായിരുന്നിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും പലതരം ഹീനപ്രവൃത്തികളിലും ഏർപ്പെട്ട ചേലേപ്പറമ്പ്, വാർദ്ധക്യത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും തുടർന്നുള്ള സംഭവവികാസങ്ങളുമാണ് ഈ കഥയുടെ ആകെത്തുക. കഥ ഇങ്ങനെ: ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചെങ്കിലും, ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വേദപുരാണാദികളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയെങ്കിലും, വളരെ കുത്തഴിഞ്ഞ ഒരു ജീവിതമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് നയിച്ചിരുന്നത്. സ്ത്രീസേവയിലും മദ്യപാനത്തിലും താത്പര്യം കിട്ടിയ അദ്ദേഹം സകലമാന തിന്മകളിലും വ്യാപരിച്ചു. ഒരുപാട് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് വിവാഹം കഴിച്ചു, അവയിലെല്ലാം സന്തതികളുണ്ടായി. പലരും അച്ഛനെ അറിയാതെ കാലം കഴിച്ചുകൂട്ടി. കാലം അങ്ങനെ കുറേ കടന്നുപോയി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരിൽ താമസമാക്കിയ ശേഷവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. പരസ്ത്രീഗമനവും മോഷണവും മദ്യപാനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിത്യവൃത്തിയായിരുന്നു. ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന ഭാഗത്തേയ്ക്ക് അദ്ദേഹം തിരിഞ്ഞു നോക്കിയതു പോലുമില്ല. പരദൂഷണം മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നിരുന്നത്. അങ്ങനെ നാട്ടുകാരുടെ മൊത്തം സ്വൈരം കെടുത്തുന്ന ഒരാളായി അദ്ദേഹം മാറി. കാലം പിന്നെയും കടന്നുപോയി. ചേലേപ്പറമ്പിന് തൊണ്ണൂറു വയസ്സ് കഴിഞ്ഞു. എങ്കിലും സ്വഭാവത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ആ സംഭവം നടക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് കഴിഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൈ കഴുകുന്ന തിരക്കിലിരിയ്ക്കേ ചേലേപ്പറമ്പ് സമൃദ്ധമായി എണ്ണയും ഇഞ്ചയും തേച്ച് കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ട് കുപിതനായ ബ്രാഹ്മണരിലൊരാൾ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞ കാര്യം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു: {{quote|ഹേ ചേലേപ്പറമ്പേ, ഇതെന്താണ് അങ്ങ് കാണിയ്ക്കുന്നത്? എത്രയോ കോടി ജന്മങ്ങളിൽ അങ്ങു ചെയ്ത മഹാപുണ്യത്തിന്റെ ഫലമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഈ ബ്രാഹ്മണജന്മം. അതും പോരാതെ ഇപ്പോൾ ഭൂലോകവൈകുണ്ഠത്തിലും എത്തിച്ചേർന്നിരിയ്ക്കുന്നു. എന്നിട്ടും എന്തേ മനസ്സുമാറുന്നില്ല? ദുഷ്ചിന്തകൾ പോകുന്നില്ല? കലികാലത്ത് മോക്ഷത്തിന് നാമജപം മാത്രമേ ഫലം ചെയ്യൂ എന്ന കാര്യം അങ്ങ് മറന്നുപോയോ? ഇനിയെങ്കിലും ഈ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ മതിയാക്കൂ. ഭഗവദ്പാദങ്ങളെ ആശ്രയിയ്ക്കൂ. അങ്ങേയ്ക്ക് മോക്ഷം ലഭിയ്ക്കും.}} ഈ വാക്കുകൾ ചേലേപ്പറമ്പിനെ ഇരുത്തിച്ചിന്തിപ്പിച്ചു. അതുവരെയുള്ള തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോയി. താൻ എത്രമാത്രം അധഃപതിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. കുളി കഴിഞ്ഞ് ഈറനോടെത്തന്നെ ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് നടന്നു. ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് കയറുന്നത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഭക്തർ അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കിനിന്നു. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് കയറി ഭഗവാനെ തൊഴുത ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ മണ്ഡപത്തിൽ കയറി ഈ ശ്ലോകം ജപിച്ചു: {{quote|അബ്ദാർധേന ഹരിം പ്രസന്നമകരോദൗത്താനപാദിശ്ശിശുഃ സപ്താഹേന നൃപഃ പരീക്ഷിദബലാ യാമാർദ്ധതഃ പിംഗലാ ഖട്വാംഗോ ഘടികാദ്വയേന നവതിപ്രായോഽപി തന്ന വ്യഥേ, തം കാരുണ്യനിധിം പ്രപദ്യ ശരണം ശേഷായുഷാ തോഷയേ. <br> അർത്ഥം: ഉത്താനപാദപുത്രനായ [[ധ്രുവൻ]] അരവർഷം കൊണ്ട് (ആറുമാസംകൊണ്ട്) അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. [[പരീക്ഷിത്ത്]] മഹാരാജാവ് സപ്താഹം (ഒരാഴ്ച) കൊണ്ടും [[പിംഗള]] അരയാമം കൊണ്ടും [[ഖട്വാംഗൻ]] രണ്ടുമണിക്കൂർകൊണ്ടും അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. എന്നാൽ തൊണ്ണൂറുവയസ്സായിട്ടും എനിയ്ക്ക് അങ്ങയെ പ്രസാദിപ്പിയ്ക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. അല്ലയോ ഗുരുവായൂരപ്പാ, അര നാഴിക (24 മിനിറ്റ്) മാത്രം ബാക്കിയുള്ള ഈ ആയുസ്സിനാലിതാ ഞാൻ അങ്ങയെ സന്തോഷിപ്പിയ്ക്കുന്നു.}} ഇത്രയും ചൊല്ലിയ ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് മണ്ഡപത്തിൽ സാഷ്ടാംഗം നമസ്കരിച്ചു. ഏറെ നേരം കഴിഞ്ഞിട്ടും ചേലേപ്പറമ്പ് അങ്ങനെത്തന്നെ കിടക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ച ഭക്തർ അദ്ദേഹത്തിനടുത്തേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തി. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം നോക്കിയ അവർ, അദ്ദേഹം മരിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് മനസ്സിലാക്കി. അവസാനനിമിഷം സദ്ബുദ്ധി തോന്നിയ ചേലേപ്പറമ്പ്, ഭഗവാനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. . . === കിട്ടയുടെ ഇളനീർ === കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആറാട്ടിനോടനു ബന്ധിച്ച് ഉത്സവവിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ അഭിഷേകം നടത്തുന്നത് ഒരു ആചാരമാണ്. ആറാട്ടുകടവിൽ വിഗ്രഹമെത്തിച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തീർത്ഥാവാഹനം നടത്തിയശേഷം വിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ആറാട്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ ആറാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ച് അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഇളനീർ കൊണ്ടുവരുന്നത് ഗുരുവായൂരിനടുത്ത് [[ഇരിങ്ങപ്പുറം|ഇരിങ്ങപ്പുറത്തുള്ള]] തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാരാണ്. [[ഈഴവർ|ഈഴവ]]സമുദായത്തിൽ പെട്ട ഇവർക്ക് ഈ അവകാശം ലഭിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെ വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് നടന്ന കഥയാണിത്. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഈഴവർ അടക്കമുള്ള 'താഴ്ന്ന' ജാതിക്കാർക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രപരിസരത്തൂടെ നടക്കാൻ പോലും അവർക്ക് അവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽ വരെയേ അവർക്ക് പ്രവേശനം ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവിടെയുള്ള ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാനത്തിന് 'തീയരമ്പലം' എന്ന പേരിട്ടുവന്നിരുന്നു. എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിനുള്ള അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം അത് പൊളിച്ചുമാറ്റി. എങ്കിലും ഇന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ഒരു കൽവിളക്ക് അവിടെ കാണാം. 2022-ൽ ഈ വിളക്ക് പൂർണ്ണമായും സ്വർണ്ണം പൂശുകയുണ്ടായി. [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്]] [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.|എസ്.എൻ.ഡി.പി.]] യൂണിയൻ വകയാണ് ഇത് നവീകരിച്ചത്. ഈ കഥ നടക്കുന്ന കാലത്ത് മേല്പറഞ്ഞ കുടുംബത്തിലെ കാരണവർ കിട്ടയെന്ന് പേരുള്ള ഒരു കള്ളുചെത്തുകാരനായിരുന്നു. ഭാര്യയും മക്കളുമടക്കമുള്ള വലിയൊരു കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന കിട്ട, കള്ളുചെത്തിക്കിട്ടുന്ന വരുമാനം കൊണ്ടാണ് കുടുംബം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്നത്. ദിവസവും ഒരു നൂറു തെങ്ങിൽ കയറി അയാൾ ചെത്തുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന കിട്ട, തനിയ്ക്ക് ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിന് അർഹതയില്ലാത്തതിൽ അഗാധമായി ദുഃഖിച്ചിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക്, ആറടിയിലധികം ഉയരത്തോടും കറുത്ത് സുന്ദരമായ ശരീരത്തോടുംകൂടി ഒരു യുവാവ് കിട്ടയുടെ വീട്ടിലേയ്ക്ക് കടന്നുവന്നു. ദാഹിച്ചവശനായ ആ യുവാവ് കിട്ടയെ കാണുകയും തനിയ്ക്ക് ഇളനീർ വേണമെന്നും താൻ അല്പം ധൃതിയിലാണെന്നും ഉടനെ ആറാട്ടുകടവിൽ എത്തിയ്ക്കണമെന്നും താൻ അവിടെയുണ്ടാകുമെന്നും അറിയിച്ചു. ആ യുവാവ് സാക്ഷാൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയായിരുന്നു! തുടർന്ന് കിട്ട, അടുത്തുള്ള തെങ്ങിൽ കയറി അല്പം ഇളനീർ വെട്ടിക്കൊണ്ടുവരികയും, വിവരങ്ങളെല്ലാം തന്റെ ജന്മിയോട് പറഞ്ഞശേഷം അദ്ദേഹത്തെ ഏല്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ആറാട്ടുദിവസമായിരുന്നു അന്ന്. കിട്ടയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ജന്മി, ഉടനെത്തന്നെ ഇളനീരുമായി രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെ ആറാട്ടുകടവിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു. കിട്ട മഞ്ജുളാൽത്തറ വരെ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ചു. ഈ സമയത്ത് തന്ത്രിയ്ക്കും മേൽശാന്തിയ്ക്കും ഒരു അരുളപ്പാടുണ്ടായി. കിട്ട ഇളനീരുമായി മഞ്ജുളാൽത്തറയിലുണ്ടെന്നും ഉടനെ അവിടെ വന്ന് സ്വീകരിയ്ക്കണമെന്നുമായിരുന്നു അത്. തുടർന്ന് ഇരുവരും മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ എത്തുകയും കിട്ടയിൽ നിന്ന് ഇളനീർ വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആ ഇളനീർ കൊണ്ടാണ് ഭഗവാന് അഭിഷേകം നടത്തിയത്. തുടർന്ന് എല്ലാ വർഷവും കിട്ടയുടെ കുടുംബത്തിനായിരിയ്ക്കും ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാൻ അവകാശമെന്ന് തന്ത്രി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാർക്ക് ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാനുള്ള അവകാശം ലഭിച്ചത്. ഇപ്പോൾ കുടുംബം അതിസമ്പന്നമാണ്. എങ്കിലും പരമ്പരാഗതമായ അവകാശം കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഭംഗിയായി നിറവേറ്റിപ്പോരുന്നു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ ഓണക്കോടി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് മല്ലിശ്ശേരി മന. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഊരാളന്മാരാണ് ഈ കുടുംബത്തിലുള്ളവർ. ഒരുകാലത്ത് നാടുവാഴിസ്ഥാനം അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ഈ കുടുംബത്തിന് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പിതൃസ്ഥാനമാണ് കല്പിച്ചുപോരുന്നത്. തന്മൂലം, ഇവർ ശ്രീലകത്ത് കയറി പൂജകൾ നടത്താറില്ല. ഈ കുടുംബത്തിലെ ഒരു കാരണവർക്ക് ഭഗവാൻ ദർശനം നൽകിയ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രതിപാദിയ്ക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: മല്ലിശ്ശേരി മനയിലെ കാരണവരായിരുന്ന കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് പ്രായമേറെ ആയിട്ടും സന്താനസൗഭാഗ്യമുണ്ടായില്ല. ഇതിൽ ഏറെ ദുഃഖിച്ച അദ്ദേഹം സുഹൃത്തായ ഒരു ജ്യോത്സ്യരെ കാണാനിടയായി. അതിസമ്പന്നാണെങ്കിലും നമ്പൂതിരി ദാനധർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താത്തതാണ് സന്താനങ്ങളില്ലാത്തതിന് കാരണമെന്ന് ജ്യോത്സ്യർ കണ്ടെത്തി. ഇതെത്തുടർന്ന് നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു നടക്കുന്ന കുട്ടികൾക്ക് ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവുമൊക്കെ കൊടുത്ത് സന്തോഷിപ്പിക്കുക പതിവായിരുന്നു. അധികം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹധർമ്മിണി ഗർഭിണിയായി. ഈ വിവരമറിഞ്ഞ് സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂരപ്പന് വിശേഷാൽ വഴിപാടുകൾ കഴിച്ചു. തന്റെ വംശം നിലനിൽക്കുന്നതിനായി ഒരു പുത്രൻ തന്നെ ജനിയ്ക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച നമ്പൂതിരി, അവന് തന്റെയും ഭഗവാന്റെയും പേര് (കൃഷ്ണൻ) തന്നെ ഇടാമെന്നും ഇനിയുള്ള ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യത്തെ പുരുഷസന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിടണമെന്നും തീരുമാനിച്ചു. മാസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നാളിൽ അന്തർജനം ഒരു ആൺകുട്ടിയ്ക്ക് ജന്മം നൽകി. സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, അവന് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടു. ചെറിയ കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയുടെ കളിചിരികളും തമാശകളും മല്ലിശ്ശേരി മനയെ സന്തോഷത്തിലാറാടിച്ചു. മാതാപിതാക്കൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട സന്തതിയായിത്തന്നെ അവൻ വളർന്നുവന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ അവന് ബ്രാഹ്മണാചാരപ്രകാരം [[ഉപനയനം|ഉപനയനത്തിനുള്ള]] സമയമായി. ചിങ്ങമാസത്തിൽ അവന്റെ പിറന്നാളിനോടടുത്താണ് ഉപനയനത്തിനുള്ള സമയം നിശ്ചയിച്ചത്. ആ സമയത്ത് നമ്പൂതിരി, അവിടെയുള്ള എല്ലാ കുട്ടികൾക്കുമായി ഓണക്കോടി വാങ്ങിച്ചു. ഓണപ്പുടവ കൊടുക്കൽ മുഴുമിച്ചപ്പോൾ കാഴ്ചയിൽ അതീവസുന്ദരനായ ഏകദേശം ഉണ്ണിയുടെ അതേ പ്രായം തോന്നിയ്ക്കുന്ന ഒരു ബാലൻ തനിയ്ക്കും ഒരു മുണ്ട് വേണമെന്ന് നമ്പൂതിരിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. "മുണ്ടൊക്കെ തീർന്നുപോയല്ലോ ഉണ്ണി " അദ്ദേഹം വ്യസനത്തോടെ പറഞ്ഞു. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു കസവുമുണ്ട് തൻ്റെ ഉണ്ണിക്ക് വേണ്ടി അദ്ദേഹം കരുതിയിരുന്നു. അത് ആരും അറിഞ്ഞിട്ടില്ല. കുട്ടി ഉടനെ ചോദിച്ചു. "കുട്ടന് വേണ്ടി കസവുമുണ്ട് കരുതി വച്ചിട്ടില്ലേ അത് എനിക്ക് തന്നൂടെ? ഇത്ര പിശുക്ക് പാടില്ല." ഇത് കേട്ടപ്പോൾ കുട്ടി സമാന്യനല്ലെന്ന് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ബോധ്യമായി. കണ്ണുകളടച്ച് കൃഷ്‌ണാർപ്പണമസ്തു എന്ന് പറഞ്ഞ് കസവുമുണ്ട് ആ കുഞ്ഞുകൈകളിൽ വച്ച് കൊടുത്തു. പിറ്റേന്ന് നടതുറന്നപ്പോൾ ഭഗവാൻ്റെ കയ്യിലൊരു മുണ്ട്! ഇതുകണ്ട് മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി സ്തബ്ധനായി. തന്റെ മുന്നിൽ വന്ന് ഓണക്കോടി ചോദിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. പിന്നീട് അധികകാലം അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, അദ്ദേഹം നിശ്ചയിച്ചുവച്ചതുപ്രകാരം ഇന്നും മല്ലിശ്ശേരിയിലെ ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യ സന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടുവരുന്നു. === തേങ്ങയ്ക്ക് മുളച്ച കൊമ്പ് === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ അത്ഭുതകഥകളിലെ മറ്റൊരു സാന്നിദ്ധ്യമാണ് കൊമ്പുമുളച്ച ഒരു തേങ്ങ. തന്റെ ഭക്തനും നാളികേര കർഷകനുമായ ഒരു ഗൃഹനാഥന്റെ വാക്കുകൾ ഭഗവാൻ സഫലമാക്കിയതാണ് ഇതിന്റെ ഇതിവൃത്തം. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്നതും ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക മ്യൂസിയത്തിൽ പ്രദർശനത്തിന് വച്ചിരിയ്ക്കുന്നതുമായ ഈ തേങ്ങയുടെ വരവിന് പിന്നിലും രസകരമായ ഒരു ഐതിഹ്യകഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഒരിയ്ക്കൽ, മമ്മിയൂർ ദേശത്തെ ഒരു ഗൃഹനാഥൻ തന്റെ വീട്ടിൽ ഒരുപാട് തെങ്ങിൻതൈകൾ നട്ടു. കാലപ്രവാഹത്തിൽ അവ വളർന്ന് വലിയ തെങ്ങുകളാകുകയും അവയിൽ തേങ്ങകളുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. ആദ്യമായുണ്ടായ തേങ്ങാക്കുല ഗൃഹനാഥൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഈ തേങ്ങാക്കുല സ്ഥലത്തെ ഒരു ജന്മിയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ പെട്ടുപോയി. ആ കുലയിലെ തേങ്ങ മുഴുവൻ തനിയ്ക്ക് വേണമെന്ന് അയാൾ ഗൃഹനാഥനോട് പറഞ്ഞു. അത് സാദ്ധ്യമല്ലെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ തിരിച്ചും. അപ്പോൾ തേങ്ങയ്ക്കെന്താ കൊമ്പുണ്ടോ എന്ന് ജന്മി ചോദിയ്ക്കുകയും അതിന് മറുപടിയായി ഭഗവാൻ വിചാരിച്ചാൽ അതും അതിനപ്പുറവും സംഭവിയ്ക്കുമെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ പറയുകയും ചെയ്തു. അത്യദ്ഭുതം! ആ കുലയിലെ ഓരോ തേങ്ങയ്ക്കും കൊമ്പുമുളച്ചുതുടങ്ങി! തുടർന്ന് ജന്മിയും ഗൃഹനാഥനും ചേർന്ന് ആ തേങ്ങാക്കുല ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിച്ചു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് വരുന്ന ഭക്തരുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആകർഷണമായിരുനു ഈ തേങ്ങ. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്ന ഈ തേങ്ങ ഐശ്വര്യചിഹ്നമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു വന്നിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത്, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന നവീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി അത് അവിടെനിന്ന് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം മ്യൂസിയത്തിലാണ് ഈ തേങ്ങയുള്ളത്. നിരവധി ആളുകളാണ് ഇത് കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടേയ്ക്ക് വരുന്നത്. === ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണനും === [[മൈസൂരു കടുവ|''മൈസൂരു കടുവ'']] എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] മലബാറിൽ നടത്തിയ പടയോട്ടത്തിന്റെ സമയത്ത് ഗുരുവായൂരിന് വടക്ക് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരുപാട് പ്രസിദ്ധ ക്ഷേത്രങ്ങൾ (ഉദാ: [[തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വരക്ഷേത്രം]], [[കടലായി ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം]], [[തിരുവങ്ങാട് ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]], [[കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം|കോഴിക്കോട് തളി മഹാക്ഷേത്രം]]) തകർക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. അവയിൽ പലതും പിൽക്കാലത്ത് പുനർനിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും ചിലതിൽ ഇന്നും പടയോട്ടത്തിന്റെ പാടുകൾ കാണാം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവും ടിപ്പുവിന്റെ പടയാളികൾ തകർത്തുകളയുമോ എന്ന ആശങ്ക നാട്ടുകാരായ ഭക്തരിൽ ഉണർന്നുവന്നു. ക്ഷേത്രം തകർക്കപ്പെട്ടാലും കുഴപ്പമില്ല, പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹം തകർക്കപ്പെട്ടാൽ അതുപോലൊരു വിഗ്രഹം പിന്നീടുണ്ടാക്കിയെടുക്കാൻ പാടാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഭക്തർ, ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെയും തന്ത്രി, ഓതിയ്ക്കന്മാർ, ശാന്തിക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവരെയും വിവരമറിയിച്ചു. അപകടം മനസ്സിലാക്കിയ അവർ സുരക്ഷിതമായ ഒരു സ്ഥാനം അന്വേഷിച്ചുനടന്നപ്പോൾ കണ്ടെത്തിയത്, കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രസിദ്ധ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമായ [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രമാണ്]]. [[അമ്പലപ്പുഴ]] അന്ന് [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. അതിനാൽ, അങ്ങോട്ട് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് തിരുവിതാംകൂർ രാജാവിന്റെ അനുമതി വേണമായിരുന്നു. ''[[ധർമ്മരാജ]]'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യായിരുന്നു അപ്പോഴത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ്. അമ്പലപ്പുഴയിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവരുന്നതിന് അദ്ദേഹം തന്ത്രിയ്ക്കും ഊരാളന്മാർക്കും പൂർണ്ണ അനുമതി നൽകി. തുടർന്ന് ഘോഷയാത്രയായി വിഗ്രഹം അമ്പലപ്പുഴയിലെത്തിച്ചു. അവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള പഴയ [[ചെമ്പകശ്ശേരി രാജ്യം|ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ]] കൊട്ടാരമായിരുന്ന തെക്കേ മഠത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറും പണിത് ഗുരുവായൂരപ്പനെ അവിടെ താത്കാലികമായി കുടിയിരുത്തി. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാമുണ്ട്. പിന്നീട് കുറച്ചുകാലം മാവേലിക്കരയിലെ എണ്ണയ്ക്കാട്ട് കൊട്ടാരത്തിലും ഗുരുവായൂരപ്പനെ കുടിയിരുത്തി. അതിനുശേഷമാണ് വീണ്ടും ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവന്നത്. ഇതിനിടയിൽ സമീപത്തുള്ള പല ക്ഷേത്രങ്ങളും തകർത്തശേഷം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ആക്രമിയ്ക്കാൻ വന്ന ടിപ്പുവിന്, ചില ദുർനിമിത്തങ്ങൾ മൂലം ആ പദ്ധതി ഉപേക്ഷിയ്ക്കേണ്ടി വരികയും, പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഗുരുവായൂരപ്പന് ചില സമർപ്പണങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുകയുണ്ടായി. ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ടിരുന്ന കാലത്തുണ്ടായ രസകരമായ ചില സംഭവങ്ങൾ [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി]] തന്റെ പ്രസിദ്ധകൃതിയായ [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''ചില ഈശ്വരന്മാരുടെ പിണക്കം'' എന്ന പേരിലുള്ള ലേഖനത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഒരേ ഈശ്വരന്റെ രൂപഭാവങ്ങളായ ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണനും തമ്മിൽ നടന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന വഴക്കിന്റെ കഥ വിവരിയ്ക്കുന്നത്. ആ കഥ ഇങ്ങനെ പോകുന്നു: ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നമസ്കാരസദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്ന വിഭവങ്ങൾ മറ്റുള്ള പാത്രങ്ങളിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്ന പതിവില്ല. എന്നാലും സാധാരണയായി അവയ്ക്ക് ക്ലാവുചുവ പിടിയ്ക്കാറുമില്ല. എന്നാൽ, അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഭഗവാൻ കുടികൊണ്ട സമയത്ത് സദ്യയ്ക്കുണ്ടാക്കുന്ന [[കാളൻ]] മുതലായ കറികളിൽ ക്ലാവുചുവ ഉണ്ടാകുക പതിവായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പനോടുള്ള സ്പർദ്ധ നിമിത്തം അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണൻ ചെയ്തതാണെന്ന് ഭക്തർ പറഞ്ഞുപരത്തി. കുറച്ചുദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|പാൽപ്പായസനിവേദ്യത്തിൽ]] അട്ടയും പാറ്റയും കൊതുകും മറ്റും ചത്തുവീഴുന്ന സ്ഥിതിയും കാണാനിടയായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതികാരമായും വ്യഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരപ്പനെ മാവേലിക്കരയിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്നതുവരെ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. എങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ട കാലം ഇരുക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ പ്രശസ്തിയുണ്ടാക്കി. പുതിയ ചില സങ്കല്പങ്ങൾ ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പിറവിയെടുക്കുന്നതിന് ഇത് വഴിതെളിച്ചു. അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയ്ക്കുമുകളിൽ ഒരു [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]] വട്ടമിട്ട് പറക്കുന്നത് കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. തന്മൂലം ഗുരുവായൂരിൽ ഉച്ചപ്പൂജ അമ്പലപ്പുഴയിലെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് മുമ്പ് അവസാനിപ്പിയ്ക്കുകയും അതുകഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടയടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗുരുവായൂരിലെ ഉച്ചശീവേലി വൈകീട്ട് നടതുറന്ന ശേഷമാണ് നടത്തുന്നത്. മറ്റൊരു ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ പ്രത്യേകതയില്ല. === ചെമ്പൈയുടെ കഥ === [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണ്ണാടകസംഗീതചക്രവർത്തിയായിരുന്ന]] [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരുമായും]] ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, സംഗീതലോകത്ത് തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച സംഭാവനകളെല്ലാം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കുകയും തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച പൈസ കൊണ്ട് ഭഗവാന് നിരവധി തവണ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായാണ് എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിൽ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിക്കാലത്ത്]] [[ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം]] നടത്തിവരുന്നത്. അദ്ദേഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി കഥകളുണ്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോഴുള്ള കഥയാണ് കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധം. അതിങ്ങനെ: 1952-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ പതിവിനുവിപരീതമായി കോഴിക്കോട്ടെ സാമൂതിരി കോവിലകത്തായിരുന്നു ചെമ്പൈയ്ക്ക് കച്ചേരി. പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം കച്ചേരിയ്ക്കായി കോവിലകത്തെത്തിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാവിൽ നിന്ന് ശബ്ദം പുറത്തുവന്നില്ല. ഇതിൽ ദുഃഖിതനായ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ഗുരുവായൂരിലെത്തുകയും ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത്, വൈദ്യകുലപതി [[വൈദ്യമഠം വലിയ നാരായണൻ നമ്പൂതിരി]] ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെമ്പൈയുടെ വിഷമാവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം, ചെമ്പൈയെ പൂമുള്ളി മനയിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും അവിടെ വച്ച് പത്തുദിവസം വിശദമായി ചികിത്സിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു പ്രത്യേകതരം പൊടി പാലിൽ കലക്കി നൽകിയാണ് വൈദ്യമഠം ചെമ്പൈയെ ചികിത്സിച്ചത്. തദ്ഫലമായി ചെമ്പൈയ്ക്ക് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടുകയും, അദ്ദേഹം വൈദ്യമഠത്തിൽ ഒരു കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മരണം വരെ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരിയ്ക്കലും ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായില്ല. 1896 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കോട്ടായി]]യ്ക്കടുത്ത് ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ, സംഗീതജ്ഞനായിരുന്ന അനന്തരാമഭാഗവതരുടെയും പാർവ്വതിയമ്മാളുടെയും മൂത്ത മകനായി ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നക്ഷത്രത്തിൽ ജനിച്ച വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ, ചെറുപ്പത്തിലേ പിതാവിൽ നിന്ന് സംഗീതം അഭ്യസിച്ചു. എട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ, [[വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ]] വച്ച് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അദ്ദേഹം, ചെറുപ്പത്തിലേ [[വൈക്കം]], ഗുരുവായൂർ, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]], [[കൊല്ലൂർ]] തുടങ്ങി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. പിൽക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം [[വയലിൻ]] വായിയ്ക്കാനും പഠിച്ചു. ഇക്കാലത്തുതന്നെ അദ്ദേഹം നാട്ടിൽ വച്ച് കുട്ടികളെ സംഗീതം അഭ്യസിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആദ്യകാലത്ത് അനുജനായിരുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യഭാഗവതർക്കൊപ്പമാണ് ചെമ്പൈ കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുവന്നത്. വയലിൻ വിദ്വാൻ കൂടിയായിരുന്ന അച്ഛൻ അനന്തരാമഭാഗവതർ വയലിനിലും തദ്ദേശീയരായ സംഗീതജ്ഞർ [[മൃദംഗം|മൃദംഗത്തിലും]] അകമ്പടി സേവിച്ചാണ് ഈ കച്ചേരികൾ നടന്നുപോയിരുന്നത്. പിന്നീട് അദ്ദേഹം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ഒറ്റയ്ക്ക് കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. കർണാടകസംഗീതത്തിലെ അതികായനാകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അധികകാലം വേണ്ടിവന്നില്ല. [[അരിയക്കുടി രാമാനുജ അയ്യങ്കാർ]], [[മഹാരാജപുരം വിശ്വനാഥ അയ്യർ]] തുടങ്ങിയ അക്കാലത്തെ മഹാരഥന്മാരുടെ നിരയിലേയ്ക്ക് പതുക്കെ ചെമ്പൈയും ഉയർന്നുവന്നു. നിരവധി പ്രശസ്ത വാദ്യകലാകാരന്മാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി സേവിച്ചുതുടങ്ങി. വയലിനിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം, ചില സംഗീതജ്ഞർക്ക് വയലിനിലും അകമ്പടി സേവിച്ചു. 1913 മുതൽ 1927 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലുമായി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. 1913-ൽ തമിഴ്നാട്ടിലെ [[കരൂർ|കരൂരിൽ]] പെത്താച്ചി ചെട്ടിയാർ എന്ന പ്രമാണി നടത്തിയ സംഗീതോത്സവത്തിലെ കച്ചേരി, 1915-ൽ [[പുതുച്ചേരി]]യിൽ ഒരു വിവാഹത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി, 1916-ൽ [[പാലക്കാട്|പാലക്കാട്ടു വച്ച്]] നടത്തിയ [[രാമനവമി]] സംഗീതോത്സവം, 1927-ൽ [[മദ്രാസ് സംഗീത അക്കാദമി]]യുടെ ഉദ്ഘാടനത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി തുടങ്ങിയവ അതിൽ പ്രധാനമാണ്. സ്വന്തമായി കൃതികൾ രചിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും നിരവധി പ്രശസ്ത വാഗ്ഗേയകാരന്മാരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിയ്ക്കുന്നതിൽ ചെമ്പൈ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധിച്ചു. ''ലളിതാദാസൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന തൃപ്പൂണിത്തുറ സ്വദേശിയായിരുന്ന ടി.ജി. കൃഷ്ണയ്യർ, ''മീനാക്ഷീസുതൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന [[ബെംഗളൂരു]] നാഗരാജൻ എന്നിവർ അവരിൽ പ്രധാനികളാണ്. ലളിതാദാസൻ [[ഹംസാനന്ദി]] രാഗത്തിലും [[രൂപകതാളം|രൂപകതാളത്തിലും]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''പാവന ഗുരുപവനപുരാധീശമാശ്രയേ'' എന്ന കൃതി, കർണാടകസംഗീതത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കുറിച്ച് രചിയ്ക്കപ്പെട്ട അപൂർവ്വം കൃതികളിൽ പ്രഥമസ്ഥാനം വഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ കൃതി ചെമ്പൈ സ്ഥിരമായി കച്ചേരികളിൽ പാടുന്നത് വഴി പ്രസിദ്ധി നേടുകയും, അതുവഴി നിരവധി ഭക്തരെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ആകർഷിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. മീനാക്ഷീസുതൻ [[നാട്ട]] രാഗത്തിലും [[ആദിതാളം|ആദിതാളത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''രക്ഷമാം ശരണാഗതം'' എന്ന കൃതി, അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടിയ ശേഷം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമ്മാനമായി സമർപ്പിച്ചു. ആദ്യകാലത്ത് മലയാളകൃതികൾ പാടുന്നതിൽ ഉപേക്ഷ കാണിച്ചിരുന്ന ചെമ്പൈ, പിന്നീട് ഒരു സുഹൃത്തിന്റെ ആവശ്യമനുസരിച്ച് [[ഇരയിമ്മൻ തമ്പി]]യുടെ ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കീർത്തനം പാടാൻ തുടങ്ങുകയും, പതുക്കെ ആ കൃതിയ്ക്കും പ്രചാരം ലഭിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. [[ശ്രീരാഗം|ശ്രീരാഗത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഈ കൃതി, അദ്ദേഹം [[യദുകുല കാംബോജി]] രാഗത്തിൽ പുതുതായി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. ഇത് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായി മാറി. വാതാപി ഗണപതിം ഭജേഹം, ശിവ ശിവ ശിവ എനരാദ, ക്ഷീരസാഗര തുടങ്ങിയ കൃതികളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആലാപനശൈലിയിൽ ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ ജീവിതത്തിലെ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങൾക്കും കാരണക്കാരൻ ഗുരുവായൂരപ്പനാണെന്ന് അന്ത്യം വരെ വിശ്വസിച്ചുവന്നു. 1907-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിലാണ് അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അന്ന് അനുജന്നും അച്ഛന്നുമൊപ്പം നടത്തിയ കച്ചേരിയ്ക്കുശേഷം മടങ്ങിപ്പോകാനൊരുങ്ങുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് ഏതാനും പോലീസുകാർ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിലെത്തി. ഒരുനിമിഷം സ്തബ്ധരായിപ്പോയ ചെമ്പൈയോട് അവർ അടുത്ത കച്ചേരിയ്ക്ക് ക്ഷണിയ്ക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഈ സംഭവത്തിനുശേഷം എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ വന്ന് കച്ചേരി നടത്തിപ്പോകുന്നത് അദ്ദേഹം പതിവാക്കി. ഒരിയ്ക്കലും പണം കൂട്ടിവയ്ക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടാതിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ സമ്പാദ്യത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗവും ഗുരുവായൂരപ്പന് ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്താൻ ഉപയോഗിച്ചു. ബാക്കി വന്ന പണം കൊണ്ട് നിരവധി ജനക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങളും അദ്ദേഹം നടത്തി. ജാതീയവും മതപരവുമായ പല വിലക്കുകളെയും മറികടന്ന് പ്രശസ്തരും അപ്രശസ്തരുമായ നിരവധി സംഗീതജ്ഞർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിച്ചു. [[കെ. ജെ. യേശുദാസ്]], [[ടി. വി. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]], [[പി. ലീല]], [[ജയവിജയന്മാർ (സംഗീതജ്ഞർ)|ജയവിജയന്മാർ]], [[മണ്ണൂർ രാജകുമാരനുണ്ണി]], [[ഒളപ്പമണ്ണ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]], [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തുടങ്ങിയവർ അവരിൽ പ്രമുഖരാണ്. നിരവധി പ്രശസ്തർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി വായിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വയലിനിൽ [[മൈസൂർ ചൗഡയ്യ]]യും മൃദംഗത്തിൽ [[പാലക്കാട് മണി അയ്യർ|പാലക്കാട് മണി അയ്യരുമാണ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അകമ്പടി സേവിച്ചത്. മൂവരുമൊന്നിച്ചുള്ള കച്ചേരികൾ വളരെയധികം ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റി. നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ ചെമ്പൈയെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്. മദ്രാസ് മ്യൂസിക്ക് അക്കാദമിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീത കലാനിധി'' (1951), [[കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമി]] പുരസ്കാരം (1958), മദ്രാസ് ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീതകലാ ശിഖാമണി'' (1964), [[കേരള കലാമണ്ഡലം]] വക സുവർണമുദ്ര (1965), [[ഭാരത സർക്കാർ]] വക [[പദ്മഭൂഷൺ]] (1973) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഇവ കൂടാതെ, 1935-ൽ അക്കാലത്തെ പ്രസിദ്ധ ആത്മീയാചാര്യനായിരുന്ന [[സ്വാമി ശിവാനന്ദ]]യിൽ നിന്ന് ''സംഗീത സമ്രാട്ട്'', 1937-ൽ [[മൈസൂർ രാജ്യം|മൈസൂർ മഹാരാജാവിൽ]] നിന്ന് വിശേഷാൽ അംഗീകാരം, 1940-ൽ പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞനും വാഗ്ഗേയകാരനുമായിരുന്ന [[ഹരികേശനല്ലൂർ മുത്തയ്യാ ഭാഗവതർ|മുത്തയ്യാ ഭാഗവതരിൽ]] നിന്ന് ''ഗായനഗന്ധർവ്വൻ'', [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], [[ബറോഡ രാജ്യം|ബറോഡ]], [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം|വിജയനഗരം]], [[ബൊബ്ബിലി രാജ്യം|ബൊബ്ബിലി]], [[ജയ്പൂർ രാജ്യം|ജയ്പൂർ]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിശേഷാൽ ബഹുമതികൾ തുടങ്ങിയവയും അദ്ദേഹം കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ കൂടാതെ ജന്മനാട്ടിലെ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം, [[ഒറ്റപ്പാലം|ഒറ്റപ്പാലത്തെ]] [[പൂഴിക്കുന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെമ്പൈ നിത്യേന കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുപോന്നിരുന്നു. എത്ര തിരക്കുണ്ടായാലും ചെമ്പൈ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശി ആഘോഷം കൂടാൻ അദ്ദേഹം സ്ഥിരമായി വരുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വേദികളിലൊന്നായിരുന്ന പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[നവരാത്രി]]യുടെ ആദ്യദിവസം നടക്കുന്ന കച്ചേരിയും അദ്ദേഹം ആജീവനാന്തം മുടക്കം കൂടാതെ നടത്തിപ്പോന്നു. അത്തരത്തിലൊരു ദിവസം തന്നെയാണ് അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞതും. 1974 ഒക്ടോബർ 16-ന് നവരാത്രിയുടെ ആദ്യദിവസം പതിവുപോലെ അദ്ദേഹം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരുകയും ഏകദേശം മൂന്ന് മണിക്കൂർ നേരം തുടർച്ചയായി കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കൃതികളെല്ലാം അന്ന് അദ്ദേഹം പാടി. അവയിൽ അവസാനം പാടിയത് ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കൃതിയാണ്. കച്ചേരി അവസാനിപ്പിച്ചശേഷം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ തൊഴുത അദ്ദേഹം, നടയിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും 78 വയസ്സുള്ള തന്നെ തിരിച്ചെടുത്തുകൂടേ എന്ന് ഭഗവാനോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു മാരാർ, ചെമ്പൈ 120 വയസ്സുവരെ ജീവിയ്ക്കണമെന്നാണ് തന്റെ ആഗ്രഹമെന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അത്രയൊന്നും തനിയ്ക്ക് വേണ്ടെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി. തുടർന്ന്, ശിഷ്യനായ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ചേർന്ന അദ്ദേഹം, അവിടെവച്ച് അല്പസമയം ശിഷ്യനോട് സംസാരിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ കുഴഞ്ഞുവീഴുകയും ചെയ്തു. വിവരമറിഞ്ഞ് ഓടിയെത്തിയ ശിഷ്യനായ [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം പരിശോധിച്ചുനോക്കി മരണം സ്ഥിരീകരിച്ചു. അങ്ങനെ ആ മഹാസംഗീതജ്ഞൻ ഗുരുവായൂരപ്പനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു. ജന്മനാടായ ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശരീരം സംസ്കരിച്ചു. === [[ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]] === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ പറ്റാത്ത കഥാപാത്രമാണ് ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവന്റേത്. നീണ്ട 55 വർഷം ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തെ സേവിച്ച ഈ ഗജവീരൻ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തരിൽ തന്നെ പ്രമുഖസ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു ആന ചരിഞ്ഞ ശേഷം അതിന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി ഒരു ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത് മറ്റൊരിടത്തും നടന്നതായി അറിയില്ല. ഒരു ആനയുടെ ചരമവാർഷികം എല്ലാ വർഷവും ആചരിച്ചുവരുന്നതും അങ്ങനെത്തന്നെ. ഇങ്ങനെ ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്തും ചരിഞ്ഞശേഷവും അത്ഭുതകഥാപാത്രമായി നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന കേശവൻ ഗുരുവായൂരിൽ എത്തിച്ചേരാനുണ്ടായ കാരണം ഇങ്ങനെയാണ്: [[ഏഷ്യ]]യിലെത്തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ തേക്കുമരക്കാടുകൾ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന [[നിലമ്പൂർ|നിലമ്പൂരിലാണ്]] കേശവൻ പിറന്നുവീണത്. എട്ടാം വയസ്സിൽ വാരിക്കുഴിയിൽ വീണ കേശവനെ സാമൂതിരി കുടുംബത്തിന്റെ ശാഖകളിലൊന്നായ [[നിലമ്പൂർ കോവിലകം]] ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു. നിലമ്പൂർ കോവിലകത്തെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിക്കൊമ്പനായിരുന്നു കേശവൻ. കോവിലകത്തെത്തിയ കേശവൻ അവിടെ കൂട്ടാനയ്ക്കൊപ്പം സുഖമായി കളിച്ചുവളർന്നു. അവന്റെ കളിചിരികളും തമാശകളും കോവിലകത്തുള്ളവരെയെല്ലാം സന്തോഷിപ്പിച്ചു. കോവിലകത്തെ കുട്ടികൾ കേശവനോടൊപ്പം കളിയ്ക്കുന്നതും പതിവായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ പോലും ആരെയും ദ്രോഹിയ്ക്കാതെ നിന്ന അവൻ നാട്ടുകാർക്കും വളരെ പ്രിയങ്കരനായി മാറി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേയാണ് [[മലബാർ കലാപം]] പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്. അതിന്റെ ഭാഗമായി നിരവധി ആപത്തുകൾ കോവിലകത്തുള്ളവർക്ക് നേരിടേണ്ടിവന്നു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് കോവിലകത്തെ വലിയ തമ്പുരാനും തമ്പുരാട്ടിയും കുടുംബവും സ്വത്തുക്കളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം മുഴുവൻ കാര്യസ്ഥനായ പണിയ്ക്കരെ ഏല്പിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലേയ്ക്ക്]] താമസം മാറി. എന്നാൽ കലാപകാരികൾ പണിയ്ക്കരെ വധിച്ചതോടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ആകെ ഗുരുതരമായി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ നഷ്ടപ്പെടുമല്ലോ എന്നോർത്ത് ഭയപ്പെട്ട തമ്പുരാൻ, പൂജാമുറിയിൽ കയറി ഗുരുവായൂരപ്പനെ വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റാതെ കാത്താൽ തന്റെ ആനകളിലൊരെണ്ണത്തിന്റെ താൻ നടയ്ക്കുവയ്ക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം നേർച്ച നേർന്നു. അങ്ങനെ കുറച്ചുമാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റിയില്ലെന്ന വിവരം തമ്പുരാൻ അറിയാനിടവരികയും തുടർന്ന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്താൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ 1922 ജനുവരി നാലിന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്തി. കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന കാലത്ത് ഗുരുവായൂരിൽ ആനകളുടെ എണ്ണം വളരെക്കുറവായിരുന്നു. അവരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയായിരുന്നത് [[ഗുരുവായൂർ പഴയ പത്മനാഭൻ|പദ്മനാഭൻ]] എന്ന ഗജവീരനാണ്. അക്കാലത്ത് കേരളത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഗജവീരന്മാരിൽ തലയെടുപ്പുകൊണ്ടും ആകാരഭംഗി കൊണ്ടുമെല്ലാം മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്നത് പദ്മനാഭനായിരുന്നു. [[തൃശ്ശൂർ പൂരം|തൃശ്ശൂർ പൂരമടക്കം]] കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം ഉത്സവങ്ങളിലും അവനായിരുന്നു താരം. തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] അവന് ചാർത്തിയ വീരശൃംഖല ഇന്നും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തിൽ ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിത്യവും രണ്ടുശീവേലികൾക്ക്{{efn|അക്കാലത്ത് വൈകീട്ടത്തെ ശീവേലിയ്ക്ക് ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടായിരുന്നില്ല.}} ഭഗവാനെ എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നതും പദ്മനാഭന്റെ പുറത്താണ്. കേശവൻ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ ശേഷം പലപ്പോഴായി അവന് പദ്മനാഭന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് കാണാനിടവരികയും അതിന്റെ സ്വഭാവസവിശേഷകൾ മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പതുക്കെ അവൻ പദ്മനാഭൻ്റെ നിലയിലേയ്ക്ക് ഉയരുകയും ഒടുവിൽ പദ്മനാഭനെ കടത്തിവെട്ടുകയും ചെതു. 1934-ൽ [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കണ്ണമ്പ്ര വേല]]യ്ക്കിടയിലുണ്ടായ ഒരു അപകടത്തിൽ പദ്മനാഭൻ ചരിഞ്ഞതോടെ കേശവയുഗം ആരംഭിച്ചു. കേശവന്റെ പല സ്വഭാവസവിശേഷതകളും അവനെ പതുക്കെ ജനപ്രിയനാക്കി മാറ്റി. കേരളത്തിലെ പലയിടത്തെ ഉത്സവങ്ങളിലും അവൻ പങ്കെടുക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ എവിടെപ്പോയാലും തിടമ്പ് തന്റെ തലയിൽ തന്നെ വേണമെന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ, [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിനടുത്ത്]] [[തിരുവഞ്ചിക്കുളം ശിവക്ഷേത്രം|തിരുവഞ്ചിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ശിവരാത്രി]] ഉത്സവത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് പറ്റാനയ്ക്ക് കേശവനെക്കാൾ ഒരല്പം ഉയരം കൂടിയ സാഹചര്യം വന്നപ്പോൾ തിടമ്പു വച്ച് അളന്നുനോക്കാൻ അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. തിടമ്പുവച്ചപ്പോൾ കേശവന്റെ തലയെടുപ്പ് അപാരമായിരുന്നു. തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിനും കേശവൻ പങ്കെടുക്കുന്നത് പതിവായി. [[തൃശ്ശൂർ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|പാറമേക്കാവ്]], [[തൃശ്ശൂർ തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|തിരുവമ്പാടി]] എന്നീ ഇരുവിഭാഗങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും അവൻ തിടമ്പേറ്റിയിട്ടുണ്ട്. കേശവന് രണ്ട് പാപ്പാന്മാരാണുണ്ടായിരുന്നത് - അച്യുതൻ നായരും മാണി നായരും. മാണിനായർ അസാമാന്യമായ ഉയരവും വണ്ണവുമുള്ള ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ മെലിഞ്ഞ് ശുഷ്കിച്ച ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നു. ഇവരുടെ സ്വഭാവത്തിലും വ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നു. മാണി നായർ കേശവനെ ഭയപ്പെടുത്തി അനുസരിപ്പിയ്ക്കുന്ന പ്രകൃതക്കാരനായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ അവനെ ഒരു മകനെപ്പോലെയാണ് കണ്ടത്. സ്നേഹസമ്പന്നനായിരുന്ന അച്യുതൻ നായർ, ചിലപ്പോൾ കുറുമ്പുകാണിച്ചതിന് അടിച്ചാലും അതൊന്നും സാരമില്ല മകനേ എന്നുപറഞ്ഞ് അവനെ ആശ്വസിപ്പിയ്ക്കുമായിരുന്നു. ജീവിതാന്ത്യം വരെ അദ്ദേഹം കേശവനെ നോക്കിനടന്നു. ആദ്യകാലത്ത് മദപ്പാടുകാലത്ത് കാട്ടുന്ന ചില വിക്രിയകൾ കാരണം കേശവന് ''ഭ്രാന്തൻ കേശവൻ'' എന്നൊരു അപരനാമമുണ്ടായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഈ രണ്ടുപാപ്പാന്മാരും ചേർന്ന് കേശവനെ നല്ലപോലെ നോക്കി. കേശവന്റെ ഭ്രാന്ത് മാറുന്നതായി വിധിപ്രകാരം അവനെ 41 ദിവസം ഭജനമിരുത്തുകയും ഭഗവാന് നേദിച്ച വെണ്ണ ജപിച്ചുനൽകുകയും ചെയ്തതോടെ കേശവന്റെ മനസ്സുമാറി. പിന്നീട് അവൻ കേരളീയ ഗജപ്രേമികളുടെ ഇഷ്ടതാരമായി മാറി. ഗജലക്ഷണശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള പല യോഗ്യതകളും കേശവന്നുണ്ടായിരുന്നു. പതിനൊന്നരയടിയായിരുന്നു അവന്റെ ഉയരം. കൊമ്പിന്റെ കടവായിൽ നിന്നു പുറത്തേയ്ക്കുള്ള ദൂരം നാലരയടി. അപൂർവങ്ങളിൽ അപൂർവമായി കാണുന്ന ലക്ഷണമൊത്ത, നിരയൊത്ത 20 വെള്ള നഖങ്ങൾ. ഇതിനെല്ലാം പുറമേ അപൂർവ്വതയുള്ള അനേകം സ്വഭാവസവിശേഷതകളും. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ചടങ്ങുകളെക്കുറിച്ചെല്ലാം വ്യക്തമായ അറിവുണ്ടായിരുന്ന കേശവൻ, തന്നെ ആവശ്യമുള്ള ചടങ്ങിന് മുമ്പ് ഒരുങ്ങിനിൽക്കുമായിരുന്നു. മദപ്പാടുകാലത്ത് ചില വേലത്തരങ്ങൾ കാണിയ്ക്കുന്ന കേശവൻ ഇടഞ്ഞോടിയാൽ പിന്നെ എത്ര ദൂരെയുള്ള സ്ഥലത്തായാലും ഗുരുവായൂരിൽ ചെന്നേ നിൽക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ. ഒരിയ്ക്കൽ തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് മദമിളകി [[തേക്കിൻകാട് മൈതാനം]] ചുറ്റി വടക്കുന്നാഥനെ പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷമാണ് കേശവൻ സ്ഥലം വിട്ടത്. ജില്ലാ കളക്ടറും ഡി.എമ്മും അടക്കമുള്ള പല ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഇടപെട്ടിട്ടും മയക്കുവെടി വയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി]] സ്വദേശിയായ അമ്പാടിയിൽ കൃഷ്ണൻ നായർ എന്നൊരാൾ ഓടിവന്ന് കേശവനെ തളച്ചുവെന്നാണ് കഥ. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ, തൃശ്ശൂരിന് തെക്കുള്ള [[കൂർക്കഞ്ചേരി ശ്രീ മഹേശ്വര ക്ഷേത്രം|കൂർക്കഞ്ചേരി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[തൈപ്പൂയം|തൈപ്പൂയത്തിന്]] എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുന്ന വഴിയിൽ, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ആറുകിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുഴയ്ക്കൽ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പെട്ടെന്ന് തിരിഞ്ഞുനടന്നതും രസകരമായ ഒരു സംഭവമാണ്. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് ഒരാളെ പോലും അവൻ കൊന്നിട്ടില്ല. ഒരിയ്ക്കൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ സമയത്ത് മദമിളകിയ അവൻ, വഴിയിൽ വച്ച് ഏതാനും സ്കൂൾ കുട്ടികളെ കണ്ടപ്പോൾ അവരെ ഉപദ്രവിയ്ക്കാതെ നടന്നുപോയത് അതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ മദമിളകിയപ്പോൾ ഇടുങ്ങിയ വഴിയിലൂടെ ഓടിയ അവൻ, വഴിയിൽ കണ്ട കാലുകളില്ലാത്ത ഒരു രോഗിയെ ചവിട്ടാതെ കടന്നുപോയത് മറ്റൊരു ഉദാഹരണം. സമയത്ത് ശീവേലിയ്ക്ക് തിടമ്പെഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനും ഇറക്കാനുമല്ലാതെ ഒരിയ്ക്കലും അവൻ മുൻകാലുകൾ താഴ്ത്തിക്കൊടുത്തിട്ടില്ല. തിടമ്പേറ്റുന്നയാൾ മാത്രമേ തന്റെ മുന്നിലൂടെ കയറാവൂ എന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. തിടമ്പേറ്റിക്കഴിഞ്ഞാൽ അത് തലയിൽ നിന്ന് മാറ്റുന്നതുവരെ അവൻ തലയുയർത്തിത്തന്നെ നിൽക്കുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷ ഉത്സവങ്ങൾക്കും കേശവന്റെ പുറത്ത് കയറ്റിയാണ് എഴുന്നള്ളത്തുകൾ നടന്നുവന്നിരുന്നത്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[പൂയം]] നാൾ തൊട്ട് പത്തുദിവസം നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവം, വൃശ്ചികമാസത്തിലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരദിനമായ ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[അഷ്ടമിരോഹിണി]] എന്നീ അവസരങ്ങളിൽ കേശവന്റെ പുറത്താണ് എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ പല സുപ്രധാന സംഭവങ്ങളിലും അവന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. 1952-ൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഇന്നുള്ള സ്വർണ്ണക്കൊടിമരത്തിനുള്ള തടി വെട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നത് കേശവനാണ്. ആദ്യകാലത്ത് ക്ഷേത്രം തെക്കുഭാഗത്തുണ്ടായിരുന്ന കോവിലകപ്പറമ്പിൽ (ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക പാഞ്ചജന്യം, ശ്രീവത്സം റെസ്റ്റ് ഹൗസുകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്ത്) സ്ഥലക്കുറവ് അനുഭപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുന്നത്തൂർ കോട്ട]]യിലേയ്ക്ക് 1975 ജൂൺ 25-ന് ആനകളെ മാറ്റുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി നടത്തിയ ഗജരാജയാത്രയെ നയിച്ചതും കേശവനാണ്. പ്രായാധിക്യം വകവയ്ക്കാതെയുള്ള ആ യാത്ര പലരുടെയും മനസ്സിൽ ഇന്നും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. കേശവൻ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് നൽകിയ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിഫമായി 1972-ൽ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം അവനെ ഗജരാജപട്ടം നൽകി ആദരിച്ചു. കേശവന്റെ സേവനത്തിന്റെ 50-ആം വാർഷികം പ്രമാണിച്ചാണ് അവന് ഈ വിശേഷാൽ ബഹുമതി ലഭിച്ചത്. അപ്പോൾ തന്നെയായിരുന്നു കേശവന്റെ ഷഷ്ടിപൂർത്തി ആഘോഷവും. ഇവയോടനുബന്ധിച്ച് ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകൾക്കും വിശേഷാൽ സദ്യ നൽകിയതും ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സംഭവമാണ്. ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനകാലത്ത് കേശവൻ വിവിധ രോഗങ്ങളുമായി ബുദ്ധിമുട്ടി. 1976 നവംബർ 30-ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള നവമി വിളക്ക് നടക്കുന്ന സമയമായിരുന്നു. കേശവന്റെ പുറത്താണ് അപ്പോഴും തിടമ്പേറ്റിയിരുന്നത്. രാത്രി ഏകദേശം പതിനൊന്നുമണി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് കേശവന് ഒരു അസ്വസ്ഥത അനുഭവപ്പെട്ടു. ആനപ്പുറത്തുണ്ടായിരുന്നവർ ആശങ്കാകുലരായി താഴെയിറങ്ങി. തിടമ്പ് പറ്റാനയായിരുന്ന കുട്ടികൃഷ്ണന് നൽകിയശേഷം അവസാനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ തൊഴുതുകൊണ്ട് കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിന് തെക്കുഭാഗത്തെ പറമ്പിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിമരത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പാപ്പാന്മാർ അവനെ കെട്ടിനിർത്തി. തുടർന്നുവന്ന രണ്ടുദിവസം കടുത്ത ഉപവാസമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടാണ് അവൻ കഴിച്ചുകൂട്ടിയത്. വിദഗ്ദ്ധരായ ആനഡോക്ടർമാർ മുഴുവൻ കേശവന്റെ രോഗവിവരമറിഞ്ഞ് അവനെ ചികിത്സിയ്ക്കാനെത്തി. എന്നാൽ എല്ലാ ചികിത്സകളും നിഷ്ഫലമാക്കിക്കൊണ്ട് കേശവന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി അനുദിനം വഷളായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഡിസംബർ 2 വ്യാഴാഴ്ച. പുണ്യദിനമായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായിരുന്നു അന്ന്. പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയായപ്പോൾ കൊടിമരത്തിന്റെ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് നമസ്കരിച്ചുകിടന്നുകൊണ്ട് കേശവൻ അന്ത്യശ്വാസം വലിച്ചു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ വിവരമറിയിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിൽ കൂട്ടമണി മുഴങ്ങി. കേശവൻ മരിച്ചു എന്നാണ് നാട്ടുകാർ വിവരമറിയിച്ചത്. ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്ന പല പരിപാടികളും കേശവന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് റദ്ദാക്കി. അങ്ങനെ ചടങ്ങുമാത്രമാക്കി ആ ഏകാദശി കടന്നുപോയി. കേരളം മുഴുവൻ കേശവന് അന്ത്യാഞ്ജലി അർപ്പിയ്ക്കാൻ കോവിലകപ്പറമ്പിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. വൈകീട്ട് ആറുമണിയ്ക്ക് [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്തുള്ള [[അകമല]]യിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയ കേശവന്റെ മൃതദേഹം അവിടെ വച്ച് ആചാരവിധികളോടെ സംസ്കരിച്ചു. പതിവിനുവിപരീതമായി അവനെ ദഹിപ്പിയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്തതെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള പത്രങ്ങളിൽ അവന്റെ മരണവാർത്ത അടിച്ചുവന്നു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞശേഷം 1977-ൽ അവന്റെ ജീവിതകഥ ആസ്പദമാക്കി ''[[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]]'' എന്ന പേരിൽ ഒരു ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി. [[ഭരതൻ (സംവിധായകൻ)|ഭരതൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചലച്ചിത്രത്തിൽ കേശവനെ അവതരിപ്പിച്ചത് [[നായരമ്പലം ശിവജി]] എന്ന ആനയാണ്. [[എം.ജി. സോമൻ]], [[ജയഭാരതി]], [[അടൂർ ഭാസി]], [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]], [[സുകുമാരി]] തുടങ്ങിയവർ മറ്റ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചു. ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അധികം ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും [[പി. ഭാസ്കരൻ]]-[[ജി. ദേവരാജൻ]] ടീം ഒരുക്കിയ ഇതിലെ ഗാനങ്ങൾ സൂപ്പർഹിറ്റുകളായി. ''നവകാഭിഷേകം കഴിഞ്ഞു'', ''ഉഷാകിരണങ്ങൾ പുൽകിപ്പുൽകി'', ''ഇന്നെനിയ്ക്ക് പൊട്ടുകുത്താൻ'', ''ധിംതതക്ക കൊടുമല ഗണപതി'', ''മാരിമുകിലിൻ കേളിക്കയ്യിൽ'' തുടങ്ങിയ ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ജനപ്രിയമായി തുടരുന്നു. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]], [[പി. ജയചന്ദ്രൻ]], [[പി. ലീല]], [[പി. മാധുരി]] എന്നിവരാണ് ഇവ ആലപിച്ചത്. 2007-ൽ കേശവന്റെ ജീവിതം ഒരു സീരിയലുമാക്കി മാറ്റി. [[സൂര്യ ടി.വി.]]യിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ഈ സീരിയലിൽ കേശവനായി അഭിനയിച്ചത് ഇപ്പോൾ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ ആനയായ [[തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രൻ|തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രനാണ്]]. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ സ്ഥാനത്ത് അവന്റെ ഒരു പൂർണ്ണകായ പ്രതിമ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1982-ൽ കേശവന്റെ ആറാം ചരമവാർഷികദിനത്തിലാണ് ഈ പ്രതിമ അനാച്ഛാദനം ചെയ്തത്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ ഏകാദശിക്കാലത്തും ചരമദിനമായ ഏകാദശിയുടെ തലേന്ന് ദേവസ്വം വകയായുള്ള ആനകളെ കേശവന്റെ പ്രതിമ വരെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന ചടങ്ങ് നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്നടുത്തുള്ള [[ഗുരുവായൂർ തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രം|തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നുതുടങ്ങുന്ന ഈ യാത്ര റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രവും പിന്നിട്ടാണ് കേശവന്റെ പ്രതിമയ്ക്ക് മുന്നിലെത്തുക. അകമ്പടിയായി [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും]]. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന കൊമ്പനാണ് കേശവന്റെ ചിത്രം ഏറ്റുന്നതും അവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നതും. മറ്റുള്ള ആനകൾ കൊമ്പുകളുയർത്തി പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കും. അങ്ങനെ ഇന്നും ഓർമ്മകളിൽ മായാതെ കേശവൻ നിൽക്കുന്നു. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ == === ഉദയാസ്തമനപൂജ === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വഴിപാടുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജ. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉദയം മുതൽ അസ്തമയം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പൂജയാണിത്. കേരളത്തിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നിലവിലുള്ള വഴിപാടാണിത്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാണ്. ഇരുപത്തിയൊന്ന് പൂജകളാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. പൂജയുടെ തലേദിവസം വൈകീട്ട് ഗണപതിപൂജയോടെയാണ് ചടങ്ങുകളുടെ ആരംഭം. ഭഗവാന് നേദിച്ച അപ്പം, പായസം, കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര തുടങ്ങിയവയും മുഖത്ത് ചാർത്തിയ ചന്ദനം, കളഭം മുതലായവയും അഭിഷേകം ചെയ്ത തീർത്ഥജലവും എണ്ണയും പാദങ്ങളിലർച്ചിച്ച പൂക്കളുമെല്ലാം പൂജനടത്തുന്നവർക്ക് നൽകുന്നു. ഏറെക്കാലമായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വഴിപാടാണെങ്കിലും കർണാടക സംഗീത സമ്രാട്ടായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് പ്രചാരമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിച്ചത്. കുറഞ്ഞത് നൂറ് ഉദയാസ്തമനപൂജകളെങ്കിലും അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിൽ കഴിച്ചിട്ടുണ്ടാകണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. === കൃഷ്ണനാട്ടം === കേരളത്തിന്റെ തനതുകലാരൂപങ്ങളിലൊന്നായ കൃഷ്ണനാട്ടം, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിലൊന്നാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ രചിച്ച 'കൃഷ്ണഗീതി' എന്ന കാവ്യത്തെ ആസ്പദമാക്കി നിർമ്മിച്ചെടുത്ത കലാരൂപമാണിത്. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ജനനം മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള ജീവിതം എട്ടുകഥകളാക്കിത്തിരിച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം അവതരിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നത്. അവതാരം, കാളിയമർദ്ദനം, രാസക്രീഡ, കംസവധം, സ്വയംവരം, ബാണയുദ്ധം, സ്വർഗ്ഗാരോഹണം എന്നിവയാണ് ആ എട്ടുകഥകൾ. ഇവ അതത് ക്രമത്തിൽ ആടിപ്പോരുന്നു. എന്നാൽ, ദുഃഖപര്യവസായിയായ കഥയായതിനാൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അവതാരം കളിയ്ക്കുന്നു.<ref>[http://www.chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181029034755/http://chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html|date=2018-10-29}}.</ref> കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനമുൾക്കൊണ്ട [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ]], പിൽക്കാലത്ത് ശ്രീരാമഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി [[രാമനാട്ടം]] സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തു. പിന്നീട് [[കോട്ടയത്തു തമ്പുരാൻ|കോട്ടയം കേരളവർമ്മത്തമ്പുരാൻ]] രാമനാട്ടത്തിൽ പരിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നപ്പോഴാണ് ഇന്നത്തെ കഥകളി പിറവിയെടുത്തത്. [[കൂടിയാട്ടം|കൂടിയാട്ടത്തിലെ]] വേഷങ്ങൾ മാതൃകയാക്കിയാണ് ഈ മൂന്ന് കലാരൂപങ്ങളിലെയും വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെങ്കിലും അവയിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളും കാണാം. ഗുരുവായൂരിലെ അവതരണരീതിയ്ക്ക് കഥകളിയോടാണ് കൂടുതൽ സാദൃശ്യം. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ ചടങ്ങുകൾ പലതും കഥകളിയിലേതുപോലെയാണ്. പുറപ്പാട്, കേളി തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ കഥകളിയിലുമുണ്ട്. [[ശുദ്ധമദ്ദളം]], [[തൊപ്പിമദ്ദളം]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]] എന്നിവയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വാദ്യങ്ങൾ. രണ്ട് പിൻപാട്ടുകാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിനുണ്ടാകുക. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടാലങ്കാരവും കഥകളി സ്വീകരിച്ചതാണ്. കഥകളി പോലെ നിലവിളക്കിനെ സാക്ഷിനിർത്തിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടവും കളിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ധാരാളം വ്യത്യാസങ്ങളും ഈ കലാരൂപങ്ങൾ തമ്മിലുണ്ട്. കഥകളിയിൽ കഥയിലെ ആദ്യരംഗം തന്നെയാണ് പുറപ്പാടെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീവേഷങ്ങളെ വച്ച് നടത്തുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് മാത്രമാണ് പുറപ്പാട്. കഥകളിയിൽ സാധാരണയായി അഭിനേതാക്കൾ നിലവിളക്കിനുമുന്നിൽ പോകാറില്ല. എന്നാൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ വിളക്കിനെ ചുറ്റിയുള്ള നൃത്തം പതിവുണ്ട്. കൃഷ്ണനും യവനനും തമ്മിലും കൃഷ്ണനും മല്ലന്മാരും തമ്മിലുമുള്ള യുദ്ധരംഗങ്ങളിൽ വിളക്കിന്റെ മുന്നിൽ വന്നാണ് നൃത്തം. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പദം ആവർത്തിച്ച് പാടാറില്ല. ആവർത്തിച്ചുള്ള അഭിനയം ആവശ്യമില്ലാത്തതിനാലാണിത്. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീകഥാപാത്രങ്ങൾക്കും ചുട്ടിയുണ്ട്. കഥകളിയിൽ അഭിനേതാക്കളുടെ വശങ്ങളിലാണ് പാട്ടുകാരും വാദ്യക്കാരുമുണ്ടാകുകയെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പുറകിലാണ്. ഇത് അഭിനേതാക്കൾക്ക് നൃത്തത്തിന് കൂടുതൽ സൗകര്യമൊരുക്കാനാണ്. [[സാമവേദം|സാമവേദാലാപനത്തെയും]] [[ചാക്യാർ|ചാക്യാരുടെ]] സ്വരിയ്ക്കലിനെയും ആസ്പദമാക്കിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ സംഗീതം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, ഗുരുവായൂരിൽ കേൾക്കാൻ കഴിയുന്നത് കഥകളിസംഗീതമാണ്. ഇത് ഒരേ സമയം പ്രശംസയും വിമർശനവും ഏറ്റുവാങ്ങി. രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടച്ചശേഷം വടക്കേ നടപ്പുരയിൽ വച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ചൊവ്വാഴ്ചയും പരിശീലനകാലവുമൊഴിച്ചുള്ള എല്ലാ ദിവസവും ഇതുണ്ടാകാറുണ്ട്. എട്ട് കഥകളിൽ ഏതെങ്കിലുമൊന്നാണ് ഓരോ ദിവസം കളിയ്ക്കുന്നത്. ആദ്യകാലത്ത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും സാമൂതിരിയുടെ നാട്ടിലെ സവർണ്ണകുടുംബങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്ന കൃഷ്ണനാട്ടം, ഇപ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ അതിരുകളും കടന്ന് കടലിനപ്പുറത്തുപോലും സ്ഥാനം പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2010-ൽ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[പാരീസ്|പാരീസിൽ]] വച്ചുനടന്ന കലാരൂപങ്ങളുടെ ഒരു സെമിനാറിനോടനുബന്ധിച്ച് കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിരുന്നു. രാജ്യത്തെ പലയിടങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിട്ടുണ്ട്. === തുലാഭാരം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ് തുലാഭാരം. വഴിപാടുകാരന്റെ/കാരിയുടെ ഭാരത്തിന് തുല്യമായി ഏതെങ്കിലും ദ്രവ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ വഴിപാടിന്റെ രീതി. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഈ വഴിപാടുണ്ട്. ഒരുദിവസം നൂറിനടുത്ത് തുലാഭാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. കേരളീയ ഹൈന്ദവർ വിവിധ ആവശ്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഗുരുവായൂരിൽ തുലാഭാരം നേരാറുണ്ട്. കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, ശർക്കര, അരി, ഗോതമ്പ്, എള്ള്, കയർ തുടങ്ങി സ്വർണവും വെള്ളിയും വരെ നീളുന്നു തുലാഭാരത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ നിര. കൂടാതെ നോട്ടുകെട്ടുകൾ കൊണ്ടും താമര കൊണ്ടുമെല്ലാം തുലാഭാരം നേർന്നവരുണ്ട്. == ഉപദേവതകളും വഴിപാടുകളും == === ഗണപതി === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ, നാലമ്പലത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയോട് മുട്ടിനിൽക്കുന്ന ഒരു ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സർവ്വവിഘ്നവിനാശകനായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരടി മാത്രം ഉയരമുള്ള ഒരു ചെറുവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന ഭഗവാൻ, മൂന്നുകൈകളിൽ മഴു, കയർ, മോദകം എന്നിവ ധരിച്ച് നാലാമത്തെ കൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെയുള്ള വിഗ്രഹം. ആദ്യകാലത്ത് ഇവിടെ പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യമില്ലായിരുന്നു. 1970-ലെ തീപ്പിടുത്തത്തിനു ശേഷമാണ് ഇവിടെ അതിനുള്ള സൗകര്യമുണ്ടായത്. ഗണപതിഹോമം, കറുകമാല, ഒറ്റയപ്പം എന്നിവയാണ് ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ള തൂണിലും ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ==== കാര്യാലയ ഗണപതി ==== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, ദേവസ്വം മ്യൂസിയം വളപ്പിൽ മറ്റൊരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. '''കാര്യാലയ ഗണപതി''' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിലാണ് മൂന്നടിയോളം ഉയരമുള്ള ഗണപതിവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ഈ ഗണപതിയുടെയും ദർശനം. ഇടത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന അപൂർവ്വ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയാണിത്. മുമ്പുകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുണ്ടായിരുന്ന [[അഗ്രഹാരം|അഗ്രഹാരത്തിൽ]] താമസിച്ചിരുന്ന തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർ പൂജിച്ചിരുന്ന ഗണപതി, പിൽക്കാലത്ത് പഴയ ദേവസ്വം ഓഫീസും ഇപ്പോഴത്തെ മ്യൂസിയവുമായ നാലുകെട്ടിലെത്തുകയായിരുന്നു. നാലുകെട്ട് പുതുക്കിപ്പണിതപ്പോൾ അതിന്റെ കന്നിമൂലയിൽ ഈ ഗണപതിയ്ക്ക് സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയായിരുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് കർക്കടകമാസത്തിൽ മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന പൂജ, ഇപ്പോൾ എല്ലാ ദിവസവും നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർ, ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതിട്ടാണ് ഭഗവദ്ദർശനത്തിന് ചെല്ലുന്നത്. പ്രത്യക്ഷ മഹാഗണപതിഹോമമാണ് ഈ ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. ഇത് എല്ലാ മുപ്പെട്ട് വെള്ളിയാഴ്ചയും നടത്തിവരുന്ന വഴിപാടാണ്. ഒരു ആനയെ ഗണപതിയായി സങ്കല്പിച്ച് നടത്തുന്ന ഹോമമാണിത്. കൂടാതെ, നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതും അതിവിശേഷമാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി|വിനായക ചതുർത്ഥിദിവസം]] ഇവിടെ പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. === അയ്യപ്പൻ === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിന് പുറത്തും പ്രദക്ഷിണവഴിയ്ക്കകത്തുമായി തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായാണ് താരകബ്രഹ്മസ്വരൂപവും ഹരിഹരപുത്രനുമായ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹത്തിന് [[ശബരിമല|ശബരിമലയിലെ]] വിഗ്രഹവുമായി പ്രകടമായ രൂപസാദൃശ്യമുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനുപുറത്തുള്ള ഏക ഉപദേവതാപ്രതിഷ്ഠ അയ്യപ്പനാണ്. നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ഇതിനായി ഒരു കല്ല് ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ചിട്ടുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ എള്ളുതിരി വഴിപാടുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും 2007-ലെ ദേവപ്രശ്നത്തിൽ ദേവന് ഹിതകരമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് അത് നിർത്തിവച്ചിരുന്നു. അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനും ഇപ്പോൾ ചുറ്റുവിളക്കുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്ത് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം ഈ അയ്യപ്പന്റെ മുന്നിലാണ്. === ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതി === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമതിലകത്തുതന്നെയാണെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പന് തുല്യപ്രാധാന്യം നേടിയ സന്നിധിയാണ് ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതിയുടേത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാവൽ ദൈവമാണ് ഭഗവതി എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, അകത്തോ പുറത്തോ എന്ന് സംശയം തോന്നുന്ന സ്ഥലത്താണ് ആദിപരാശക്തിയായ ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലും മണ്ഡപവും. ഭഗവാന്റെ ഇടതുഭാഗത്തുള്ള പ്രതിഷ്ഠയായതുകൊണ്ടാണ് ''ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതി'' എന്ന് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. [[വനദുർഗ്ഗ|വനദുർഗ്ഗാചൈതന്യത്തോടുകൂടിയ]] [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയായാണ്]] സങ്കല്പം. അമ്പാടിയിൽ [[യശോദ|യശോദയ്ക്ക്]] പിറന്ന കൃഷ്ണസഹോദരിയായ ഭഗവതിയാണിതെന്ന് സങ്കല്പമുണ്ട്. ഈ പരാശക്തിയാണ് കാളിയുടെ രൂപത്തിൽ [[കംസൻ|കംസനെ]] കൃഷ്ണജനനത്തെ പറ്റി അറിയിച്ചത് എന്ന്‌ ഭാഗവതം പറയുന്നു. വനദുർഗ്ഗാ സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. സ്വയംഭൂവായ ഒരു കണ്ണാടിവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നത്. ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. ഈ ഭഗവതി ശ്രീകൃഷ്ണനുമുമ്പേ ഇവിടെ സന്നിധാനം ചെയ്തിരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലമാണ് ഭഗവതിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചത്. കാളീഭാവത്തിലാണ് ആരാധനയെങ്കിലും ലക്ഷ്മി, [[സരസ്വതി]], പാർവതി, ദുർഗ്ഗ എന്നീ ഭാവങ്ങളിലും സങ്കല്പമുണ്ട്. ആദ്യമുണ്ടായ പ്രതിഷ്ഠ എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ, ആദ്യം ഭഗവതിയെ വന്ദിയ്ക്കണമെന്നാണ് ആചാരം. എന്നാൽ, ക്യൂവിൽ നിൽക്കുന്നവർക്ക് ഇത് സാധിയ്ക്കില്ല. ഭഗവതിയ്ക്ക് സ്ഥിരം [[വെളിച്ചപ്പാട്|വെളിച്ചപ്പാടുണ്ട്]]. ''അഴൽ'' എന്ന് പേരുള്ള ഒരു വിശേഷവഴിപാടാണ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. പച്ചരി, വെള്ളരി, നാളികേരം എന്നിവ വെച്ച്‌ വാഴത്തണ്ടിൽ തുണി ചുറ്റി എണ്ണയിൽ നനച്ച്‌ കത്തിച്ച്‌ ദേവിയ്ക്ക് അഗ്നി നേദിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടയടച്ചശേഷമാണ് ഈ വഴിപാട് നടത്തുന്നത്. മണ്ഡലകാലത്ത് ഭഗവതിയ്ക്ക് [[കളമെഴുത്തും പാട്ടും]] പതിവുണ്ട്. കാളീസങ്കല്പമായതിനാൽ ഇവിടെ [[ദാരികവധം]] പാട്ടാണ് പാടുന്നത്. [[ധനു|ധനുമാസത്തിൽ]] ''പിള്ളേർ താലപ്പൊലി'' എന്ന പേരിൽ നാട്ടുകാരുടെ വകയായും [[മകരം|മകരമാസത്തിൽ]] ദേവസ്വം വകയായും രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ ഭഗവതിയ്ക്ക് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാന ക്ഷേത്രം നേരത്തേ അടയ്ക്കുന്നു. സഹോദരിയുടെ വിശേഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ പുറപ്പെടുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടത്തുന്നതും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. [[നവരാത്രി|നവരാത്രിയും]] തൃക്കാർത്തികയും ദേവിയ്ക്ക് വിശേഷമാണ്. == മറ്റുള്ള സങ്കല്പങ്ങൾ == മേൽപ്പറഞ്ഞ മൂന്ന് ഉപപ്രതിഷ്ഠകൾ കൂടാതെ ചിലയിടങ്ങിൽ വിശേഷാൽ ആരാധന നടക്കുന്നുമുണ്ട്. അവയിൽ ചിലത് സ്വയമേവ ശ്രദ്ധേയമാണ്. === സരസ്വതി അറ === ഗണപതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിലുള്ള ഒരു ചെറിയ മുറിയിൽ സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം സങ്കല്പിച്ച് ആരാധിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. തന്മൂലം ഈ മുറി ''സരസ്വതി അറ'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പൂജവയ്പ്പ് നടത്തിയിരുന്നത് ഈ മുറിയിലാണ്. ഇപ്പോൾ അസൗകര്യം നിമിത്തം ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റി. ഗണപതിശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ സ്ഥലം വളരെക്കുറവാണ് എന്നതിനാൽ ഭക്തർ തിക്കിത്തിരക്കുന്നത് പതിവാണ്. എന്നാൽ, 2017-ൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിൽ സരസ്വതി അറയ്ക്ക് ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് തെളിഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് ഇത് പൊളിയ്ക്കരുതെന്ന് വിധി വന്നു. തന്മൂലം, സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം ഇവിടെ സ്ഥിരമായി. സരസ്വതീദേവിയുടെ ഒരു ഛായാചിത്രമാണ് നിലവിൽ ഈ അറയിലുള്ളത്. സരസ്വതി അറയിൽ വന്ദിയ്ക്കുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്കും ബുദ്ധിവർദ്ധനയ്ക്കും ഉത്തമാമാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. === [[അനന്തപദ്മനാഭൻ]] === നാലമ്പലത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, ശ്രീകോവിലിന്റെ തൊട്ടുപുറകിലായി ഭീമാകാരമായ ഒരു കരിങ്കൽശില്പം കാണാം. അനന്തശയനരൂപത്തിലുള്ള മഹാവിഷ്ണുവിന്റേതാണ് ഈ ശില്പം. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം|ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠയാണ് പരിവാരസമേതം ആവിഷ്കരിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. അനന്തനുമേൽ ശയിയ്ക്കുന്ന മഹാവിഷ്ണുഭഗവാൻ, ഭഗവദ്പാദങ്ങൾ തഴുകുന്ന ലക്ഷ്മീദേവി, നാഭീകമലത്തിലെ ബ്രഹ്മാവ്, വലതുകൈയ്ക്ക് താഴെയുള്ള [[ശിവലിംഗം]], ഭഗവാനെ തൊഴുന്ന ഭക്തോത്തമന്മാരും മഹർഷിമാരും - ഇങ്ങനെ പലരും ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഈ ശില്പം. നിത്യവും ഈ ശില്പത്തിന് വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ ഒരു ചിത്രമാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായർ എന്ന ചുവർച്ചിത്രകാരൻ വരച്ചതായിരുന്നു ചിത്രം. '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീവൈകുണ്ഠം''' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ചിത്രം, 1970-ൽ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ പൂർണ്ണമായും കത്തിനശിച്ചുപോയി. തുടർന്നുണ്ടായ പുനരുദ്ധാരണത്തെത്തുടർന്നാണ് ഇന്നത്തെ ശില്പം പണിതത്. [[കന്യാകുമാരി]]യിലെ [[വിവേകാനന്ദ സ്മാരകം]] നിർമ്മിച്ച് ശ്രദ്ധേയനായിരുന്ന സ്വാമിനാഥൻ കറുപ്പയ്യ ആചാരിയാണ് അനന്തശയനവിഗ്രഹം നിർമ്മിയ്ക്കുന്നതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. ഇന്ന് ഇതിന് നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന് നൽകുന്ന അതേ പ്രാധാന്യമാണ് ഭക്തർ ഈ രൂപത്തിനും നൽകുന്നത്. === [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യനും]] [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനും]] === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലെ കരിങ്കൽത്തൂണിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ചതുർബാഹുവായ സുബ്രഹ്മണ്യനാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വിഗ്രഹം ഭസ്മം വിതറിയ നിലയിലാണ് കാണപ്പെടുന്നതെങ്കിലും മുഖവും കൈകളും വ്യക്തമാണ്. വലതുചുമലിൽ ഭഗവാന്റെ ആയുധമായ [[വേൽ]] കാണാം. പൂജയില്ലെങ്കിലും ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തെത്തുന്ന ഭക്തർ ഈ സുബ്രഹ്മണ്യനെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്തെ വാതിലിൽ നിന്ന് അല്പം മാറി [[ഹനുമാൻ]] സ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. വീരഹനുമാന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഈ വിഗ്രഹം. വലതുകയ്യിൽ [[മൃതസഞ്ജീവനി|മരുത്വാമലയും]] ഇടതുകയ്യിൽ ഗദയും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഹനുമാന്റെ വിഗ്രഹം സിന്ദൂരം വിതറിയ രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. വിഗ്രഹത്തിൽ വെറ്റിലമാലയും രാമനാമം രചിച്ച കടലാസുകൾ കൊണ്ടുള്ള മാലയും ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ഹനുമാനെ വന്ദിച്ച് അഭീഷ്ടസിദ്ധി നേടിയ അനുഭവങ്ങൾ നിരവധിയാണ്. ഇതുകൂടാതെ ദശാവതാരരൂപങ്ങളും ശ്രീകൃഷ്ണലീലകളും ശിവനും ദേവിമാരുമടക്കമുള്ള മൂർത്തികളുമെല്ലാം തൂണുകളിൽ നിറയുന്നു. === ശിവസാന്നിദ്ധ്യം === ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവന് പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും ഭഗവാൻ അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യമായി കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും കൊണ്ടുവന്ന വിഷ്ണുവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാൻ അനുവാദം നൽകിയ ശിവൻ പാർവ്വതീഗണപതിസുബ്രഹ്മണ്യസമേതനായി സ്വയംഭൂവായി മമ്മിയൂരിൽ അവതരിച്ചു എന്ന വിശ്വാസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഭഗവതിയെ തൊഴുത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ ഭക്തർ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദിശയിലേയ്ക്ക് (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) നോക്കി ശിവനെ വന്ദിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രക്കുളമായ രുദ്രതീർത്ഥവും ക്ഷേത്രത്തിലെ മണിക്കിണറും ശിവനുമായി ഐതിഹ്യപരമായിത്തന്നെ ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. രുദ്രതീർത്ഥം പണ്ട് വലിയൊരു തടാകമായിരുന്നെന്നും ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന താമരയൂർ വരെ അത് നീണ്ടുകിടന്നിരുന്നെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഈ തടാകത്തിൽ നിറയെ താമരകൾ വിരിഞ്ഞിരുന്നെന്നും അവയിലെ ഒരു താമരയിലിരുന്നാണ് ശ്രീരുദ്രനായ ശിവൻ, പ്രചേതസ്സുകൾക്ക് രുദ്രഗീതം ഉപദേശിച്ചുകൊടുത്തതെന്നും ഐതിഹ്യകഥ പറയുന്നു. അങ്ങനെ രുദ്രൻ വസിച്ച തീർത്ഥം, രുദ്രതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും ഈ കുളത്തിൽ ശിവസാന്നിധ്യമുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഇതിലെ സ്നാനം സർവ്വപാപഹരമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും ഈ കുളത്തിൽ കുളിച്ചാണ് ദർശനത്തിനെത്തുന്നത്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാൻ ആറാടുന്നതും. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള മണിക്കിണറിന്, രുദ്രകൂപം എന്നും പേരുണ്ട്. ഇതിലെ ജലം ഉപയോഗിച്ചാണത്രേ പ്രതിഷ്ഠാസമയത്ത് ശിവഭഗവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് കലശമാടിയത്! അതാണ് ''രുദ്രകൂപം'' എന്ന പേരിനുപിന്നിലെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ പരിസരത്തെവിടെയും ഇത്രയും ശുദ്ധമായ ജലമില്ലെന്നും ഇത് കുടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ എല്ലാ അസുഖങ്ങളും മാറുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. സാളഗ്രാമം അടക്കമുള്ള നിരവധി വിശേഷവസ്തുക്കൾ ഈ കിണറ്റിലുണ്ടെന്ന് കാലാകാലമായി വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 1985-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന മോഷണത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ആഭരണങ്ങൾ 2014 ഏപ്രിൽ 25-ന് തിരിച്ചുകിട്ടിയത് ഈ കിണറ്റിൽ നിന്നാണ്. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു പറമ്പിൽ ഒരു [[കൂവളം|കൂവളവൃക്ഷം]] കാണാം. ഇതും ശൈവസാന്നിദ്ധ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഓതിയ്ക്കൻ കുടുംബമായ മുന്നൂലത്ത് മനയുടെ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന ഈ കൂവളവൃക്ഷം, 2007-ലാണ് ഇങ്ങോട്ട് പറിച്ചുനട്ടത്. ഇവിടെ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. === നാഗദൈവങ്ങളും [[കൊടുംകാളി]]യും [[രക്ഷസ്സ്|രക്ഷസ്സും]] === ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ മുമ്പ് ദേവസ്വം വക സത്രം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പറമ്പിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. നാഗരാജാവായി [[അനന്തൻ]] കുടികൊള്ളുന്ന ഈ കാവിൽ, കൂടെ നാഗയക്ഷിയും ചിത്രകൂടവുമുണ്ട്. നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ തഴച്ചുവളരുന്ന കാവ് വൃത്തിയായി സൂക്ഷിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, സർപ്പം പാട്ട് തുടങ്ങിയവയാണ് നാഗദൈവങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. എല്ലാ മാസവും [[ആയില്യം]] നാളിൽ ആയില്യപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യം നാളിൽ [[സർപ്പബലി|സർപ്പബലിയും]] പതിവുണ്ട്. സർപ്പപ്രീതിയ്ക്ക് പ്രസിദ്ധമായ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി|ചെർപ്പുളശ്ശേരിയിലെ]] പാതിരിക്കുന്നത്ത് മനയിലെ നമ്പൂതിരിയാണ് സർപ്പബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ധാരാളം കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നാഗപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കടുത്തുതന്നെ [[രക്ഷസ്സ്]], [[കൊടുംകാളി]] സങ്കല്പങ്ങളുമുണ്ട്. ഇവർക്കും വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകും. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷദിവസങ്ങൾ == === കൊടിയേറ്റുത്സവവും സഹസ്രകലശവും === {{main|ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം}} കുംഭമാസത്തിലെ പൂയം നക്ഷത്രദിവസം കൊടിയേറി പത്താം നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. പൂയം നക്ഷത്രം രാത്രി വരുന്ന ദിവസമാണ് കൊടിയേറ്റം. അങ്കുരാദി, ധ്വജാദി, പടഹാദി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നുതരത്തിൽ ഉത്സവങ്ങൾ കേരളീയക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പതിവാണ്. ഇവയിൽ ആദ്യത്തേത് മുളയിടലോടെയും രണ്ടാമത്തേത് കൊടിയേറ്റത്തോടെയും മൂന്നാമത്തേത് വാദ്യമേളങ്ങളോടെയും തുടങ്ങുന്നു. ഗുരുവായൂരിലേത് അങ്കുരാദി ഉത്സവമാണ്. ഉത്സവത്തിൽ കൊടിയേറ്റത്തിന് മുന്നോടിയായി മുളയിടലും ശുദ്ധിക്രിയകളും നടക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ഉത്സവം അങ്കുരാദിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. എങ്കിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികമായ ആരംഭം കൊടിയേറ്റത്തോടെയാണ്. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും പ്രഭാഷണങ്ങളുമെല്ലാമുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ തന്നെ ഉത്സവപ്രതീതിയുണ്ടാകുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ, വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ==== സഹസ്രകലശം ==== കൊടിയേറ്റത്തിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പാണ് ഉത്സവത്തിന് ആരംഭം കുറിച്ചുകൊണ്ടുള്ള കലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നത്. ആദ്യദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തുള്ള വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ച് ആചാര്യവരണം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, തന്ത്രി പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ഉത്സവത്തിനുള്ള കൊടിക്കൂറയും പവിത്രവും കൈമാറുന്ന ചടങ്ങാണ് ആചാര്യവരണം.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ശുദ്ധമായ പട്ടിൽ നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന, ഏഴുനിറങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്ത കൊടിക്കൂറയുടെ നീളം പത്തേമുക്കാൽ അടിയും വീതി പതിനഞ്ച് ഇഞ്ചുമാണ്; ഇത് കെട്ടാനുള്ള കയറിന്റെ നീളം 165 അടിയും. [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[വൈപ്പിൻ|വൈപ്പിൻ കരയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം|വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നാണ് ഇത് കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഇതിന്റെ ഒരുഭാഗത്ത് ഭഗവദ്വാഹനായ ഗരുഡന്റെയും മറുവശത്ത് ആയുധമായ സുദർശനചക്രത്തിന്റെയും രൂപങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ടാകും. തുടർന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള മുളയറ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മുറിയിൽ വച്ച് മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്ന മുറിയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ സ്ഥലത്തിന് മുളയറ എന്ന പേരുവന്നതുതന്നെ. മുറി ശുദ്ധിയാക്കി അലങ്കരിച്ചശേഷം അവിടെ പത്മമിട്ട് നവരനെല്ല്, യവം, തിന, വൻപയർ, ഉഴുന്ന്, എള്ള്, തുവര, കടുക്, ചാമ, മുതിര, ചെറുപയർ, അമര എന്നിവയുടെ വിത്തുകൾ നനച്ച് 16 പാലികകളിളാക്കി പൂജിച്ചശേഷം സോമനെ ആവാഹിച്ച് മുളയറയിൽ വയ്ക്കുന്നതാണ് മുളയിടൽ. തുടർന്നുള്ള എല്ലാദിവസവും മുളപൂജയുണ്ടാകും. ആറാട്ടുസമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും മേല്പറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ മുളച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> കലശത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം പ്രാസാദശുദ്ധി നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലും പരിസരത്തും അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ എല്ലാ അശുദ്ധികളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്.<ref name=" vns21">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ഇതുകൂടാതെ അസ്ത്രകലശപൂജ, വാസ്തുഹോമം, വാസ്തുകലശപൂജ, രക്ഷോഘ്നഹോമം, വാസ്തുബലി, വാസ്തുകലശാഭിഷേകം എന്നിവയും നടത്തപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം ദിവസം ബിംബശുദ്ധിയും ചതുഃശുദ്ധിയും ധാരയും പഞ്ചഗവ്യ - പഞ്ചക കലശാഭിഷേകങ്ങളും മഹാകുംഭകലശാധിവാസവും നാലാം ദിവസം മഹാകുംഭകലശാഭിഷേകവും പ്രായശ്ചിത്തഹോമവും അതിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകവും അഞ്ചാം ദിവസം ശാന്തിഹോമവും അത്ഭുതശാന്തിഹോമവും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും ആറാം ദിവസം ന്യായശാന്തി - ചോരശാന്തി ഹോമങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മേല്പറഞ്ഞ ഹോമങ്ങളും പൂജകളുമെല്ലാം നടക്കുന്നത്. ഓതിയ്ക്കന്മാർ സഹകാർമ്മികരാകും. ഏഴാം ദിവസം നടത്തുന്ന തത്ത്വകലശാഭിഷേകവും എട്ടാം ദിവസം നടത്തുന്ന ബ്രഹ്മകലശത്തോടുകൂടിയ സഹസ്രകലശാഭിഷേകവും അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രചൈതന്യവർദ്ധനവിന് നടത്തപ്പെടുന്ന അതിബൃഹത്തായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് രണ്ടും. സാധാരണ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പോലും പന്ത്രണ്ടുവർഷം കൂടുമ്പോഴോ നടത്തപ്പെടുന്ന സഹസ്രകലശം 1971 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ഗുരുവായൂർ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ 25 തത്ത്വങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന 25 കലശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന അഭിഷേകച്ചടങ്ങാണ് '''തത്ത്വകലശം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. തത്ത്വകലശാഭിഷേകത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തത്ത്വഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതും ഈ സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്നതാണ്. അതിനുശേഷം മരപ്പാണി കൊട്ടി എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന കലശങ്ങൾ തന്ത്രി ഓരോന്നായി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം സഹസ്രകലശപൂജ. തലേദിവസം കൂത്തമ്പലത്തിൽ പത്മമിട്ട് നിരത്തിവച്ച 975 വെള്ളിക്കുടങ്ങളും 26 സ്വർണ്ണക്കുടങ്ങളും വാദ്യമേളങ്ങളോടെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നശേഷമാണ് പൂജ നടത്തുന്നത്. 1001 കുടങ്ങളും പ്രത്യേകമായ രീതിയിൽ നിരത്തിവച്ചശേഷം ഇവയിൽ ഓരോന്നിലും സ്വർണ്ണക്കുടം നടുക്കുവരുന്ന രീതിയിലാണ് പൂജ. തുടർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെയും രുദ്രകൂപത്തിലെയും വിശുദ്ധജലം കൊണ്ട് ഇവ നിറച്ചുവയ്ക്കും. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ സഹസ്രകലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നിറച്ചുവച്ച ഓരോ കലശവും ക്രമത്തിൽ തന്ത്രി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ഏറ്റവും അവസാനം അതിവിശേഷമായ ബ്രഹ്മകലശം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം ഉച്ചപ്പൂജയും കഴിഞ്ഞ് നടയടയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഇതോടെ കലശച്ചടങ്ങുകൾ പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== ഉത്സവച്ചടങ്ങുകൾ ==== കൊടിയേറ്റദിവസമായ പൂയം നാളിൽ രാവിലെ ആനയില്ലാതെ ശീവേലി നടത്തുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്വന്തമായി ആനയില്ലാതിരുന്ന കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മ പുതുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ആനയില്ലാശീവേലി. അന്ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ് പ്രസിദ്ധമായ '''ആനയോട്ടം'''. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്ഥിരമായി ആനകളെ അയച്ചിരുന്ന [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[തൃക്കണാമതിലകം ശിവക്ഷേത്രം]] ഒരു വർഷത്തിലെ ഉത്സവത്തിന് അയയ്ക്കില്ലെന്ന് പറയുകയും അന്നേദിവസം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ആനകൾ കൂട്ടമായി ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തുകയും ചെയ്തതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള മഞ്ജുളാലിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രഗോപുരം വരെയാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ഇതിനായി ചില ആനകളെ പ്രത്യേകമായി തിരഞ്ഞെടുത്തുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി മൂന്നടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ആനയോട്ടം തുടങ്ങും. ആനകളോടൊപ്പം പാപ്പാന്മാരും ഓടും. ഏറ്റവും ആദ്യം ഓടിയെത്തി കൊടിമരത്തിൽ തൊടുന്ന ആനയെയാണ് വിജയിയായി പ്രഖ്യാപിയ്ക്കുക. ഈ ആന പിന്നീട് ഉത്സവം കഴിയും വരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ കഴിയും. ഉത്സവത്തിന് തിടമ്പേറ്റാനുള്ള അർഹതയും ഈ ആനയ്ക്കാണ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം രണ്ടാമത്തെ ആചാര്യവരണം നടക്കും. ക്ഷേത്രത്തിൽ വയ്ക്കാനുള്ള ദിക്കുകൊടികളാണ് ഈയവസരത്തിൽ വാങ്ങുന്നത്. ഇതിനുശേഷം സപ്തവർണ്ണക്കൊടി ഭക്തിപുരസ്സരം എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് പൂജിയ്ക്കുകയും വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകൾക്കൊടുവിൽ വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ഭക്തകണ്ഠങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന നാരായണനാമജപത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ കൊടിക്കയറിൽ കെട്ടി കൊടിമരത്തിൽ കൊടിയേറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. കൊടിയേറ്റം കഴിഞ്ഞുനടക്കുന്ന വിളക്കിന് '''കൊടിപ്പുറത്ത് വിളക്ക്''' എന്നാണ് പേര്. തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലി, മൂന്നുനേരം കാഴ്ചശീവേലികൾ, സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലുള്ള ദീപാരാധന, തുടങ്ങിയ വിശേഷങ്ങളുണ്ടാകും. ഈ ദിവസങ്ങളിലെ എഴുന്നള്ളത്തുകൾക്ക് കൊടി, തഴ, സൂര്യമറ, മുത്തുക്കുട, പട്ടുക്കുട, കുത്തുവിളക്കുകൾ, വെൺചാമരം, ആലവട്ടം തുടങ്ങിയ വിശേഷാൽ അലങ്കാരങ്ങളുമുണ്ടാകും. അങ്ങനെ ഗുരുവായൂരും കേരളം മുഴുവനും ആഘോഷലഹരിയിലമരും. രണ്ടാം ദിവസം രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലിയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ പത്തുദിക്കുകളിലായി ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കും. ഉത്സവം നടത്തിപ്പിന്റെ ജോലി ഭഗവാൻ പാർഷദന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നത്. ഭഗവാന്റെ പാർഷദന്മാരായ കുമുദൻ (കിഴക്ക്), കുമുദാക്ഷൻ (തെക്കുകിഴക്ക്), പുണ്ഡരീകൻ (തെക്ക്), വാമനൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്), ശംഖുകർണ്ണൻ (പടിഞ്ഞാറ്), സർവ്വനേത്രൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്), സുമുഖൻ (വടക്ക്), സുപ്രതിഷ്ഠൻ (വടക്കുകിഴക്ക്) എന്നിവരെ അതത് ദിക്കുകളിൽ കുടിയിരുത്തന്നതുകൂടാതെ അയ്യപ്പക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിൽ അയ്യപ്പനെയും തെക്കുഭാഗത്ത് ഭദ്രകാളിയെയും പ്രതിനിധീകരിച്ചും കൊടികൾ നാട്ടുന്നുണ്ട്. പ്രധാന കൊടിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സാധാരണ തുണിയിൽ നിർമ്മിച്ചവയാണ് ദിക്കുകൊടികൾ. ഇവയ്ക്ക് 65 ഇഞ്ച് നീളവും 13 ഇഞ്ച് വീതിയുമാണുള്ളത്. കറുപ്പ്, വെളുപ്പ്, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളാണ് ഇവയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ദിക്കുകൊടികളുടെ സ്ഥാപനവും കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഉത്സവം പൂർണ്ണതോതിലാകും. [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരി]]- [[പാണ്ടിമേളം|പാണ്ടി]] മേളങ്ങളും [[തായമ്പക]]യും നാദസ്വരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും മതിലകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള കൂത്തമ്പലത്തിൽ നടക്കുന്ന [[ചാക്യാർകൂത്ത്|ചാക്യാർകൂത്തും]] പ്രദക്ഷിണവഴിയിലെ [[പാഠകം|പാഠകവും]] ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലെ സംഗീത-നൃത്ത പരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളെ മുഖരിതമാക്കും. പ്രഗദ്ഭരായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും ഈയവസരത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തി പരിപാടികൾ നടത്താറുണ്ട്. ഇവകൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് ഉത്സവക്കഞ്ഞിയും പുഴുക്കും വിതരണം ചെയ്യുന്നതും പതിവാണ്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും ഇതിനായി വൻ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. ==== ഉത്സവബലി ==== ഉത്സവത്തിന്റെ എട്ടാം ദിവസമാണ് ഉത്സവത്തിനിടയിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലൊന്നായ ഉത്സവബലി ദർശനം. നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ശീവേലിയുടെയും ഉത്സവക്കാലത്ത് മറ്റുദിവസങ്ങളിലുള്ള ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിശദമായ രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. ഈയവസരത്തിൽ സാധാരണയായി ബലിതൂകാത്ത സ്ഥലങ്ങളിലും ബലിതൂകാറുണ്ട്. രാവിലെ പന്തീരടിപൂജ കഴിഞ്ഞാണ് ബലിതൂകൽ നടക്കാറുള്ളത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് തന്ത്രി, ശാന്തിക്കാർ, വാദ്യക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് പതിവാണ്. ഇതിനുശേഷം ബലി തൂകുന്നതിലുള്ള ചോറ്‌ (ഹവിസ്സ്‌) തൂശനിലയിൽ നിരത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് ഇത്‌ മൂന്നായി പകുത്ത്‌, ഓരോന്നിലും ഉണക്കലരി, എള്ള്‌, മഞ്ഞൾ എന്നിവയുടെ പൊടിവിതറും. മൂന്നുനിറത്തിലുള്ള ഹവിസ്സ് സത്വരജസ്തമോഗുണങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്‌. പിന്നീട്‌ ഹവിസ്സ്‌ പൂജ നടത്തുന്നു, അതിന് മരം എന്ന വാദ്യവും ശംഖ്‌, ചേങ്ങില എന്നിവയും ചേർത്തുള്ള മരപ്പാണികൊട്ടി ബലി ദേവതകളെ ഉണർത്തും. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ബലിതൂകുന്നത്. മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായിട്ടാണ് ബലിതൂകൽ. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ശ്രീകോവിലിലെ ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ ഗരുഡൻ), അഷ്ടദിക്പാലകർ, ബ്രഹ്മാവ്, സപ്തമാതൃക്കൾ, ഗണപതി, വീരഭദ്രൻ, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദുർഗ്ഗാദേവി, അനന്തൻ, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ വിഷ്വക്സേനൻ) എന്നിവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കായി ബലിതൂകുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും ഗണപതിയ്ക്കും വീരഭദ്രന്നും വിശേഷാൽ ബലിതൂകുന്നു. ഈ സമയത്താണ് ഭക്തർക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമനുവദിയ്ക്കുന്നത്. അപ്പോഴത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമാണ്. വളരെ സമയമെടുത്താണ് സപ്തമാതൃക്കളുടെ ബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനുശേഷം നാലമ്പലത്തിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ച് അവിടെ ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഈ സമയം ഭഗവാനെ പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നിരുത്തുന്നു. ഇതിനുശേഷം പുറത്തുള്ള ഓരോ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. എഴുന്നള്ളിപ്പ് വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെ ഒരു ബലിക്കല്ലായി വാഴുന്ന ക്ഷേത്രപാലന് പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ടാകും. ഇതിനെല്ലാം ശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിമരത്തിന് മുന്നിലുള്ള വലിയ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകുന്നതോടെ ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവബലി നാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഒരു ജീവി പോലും പട്ടിണി കിടക്കരുതെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. ==== പള്ളിവേട്ട ==== ഒമ്പതാം ദിവസം രാത്രിയിലാണ് ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു വിശേഷമായ പള്ളിവേട്ട. തന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള സകല തിന്മകളെയും ഭഗവാൻ കീഴടക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ട. പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഭഗവാൻ ഉത്സവത്തിനിടയ്ക്ക് ആദ്യമായി മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നത് നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിനാണ്. ഉത്സവക്കാലത്ത് എല്ലാ കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നടന്നുവരുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ടയെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലെ പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് സവിശേഷതയുണ്ട്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പുറത്തുള്ള പറമ്പിലോ അതുപോലുള്ള ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്തോ പോയി അവിടെ അലങ്കരിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും വന്യമൃഗത്തിന്റെ (പ്രധാനമായും [[പന്നി]]യുടെ) രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ചടങ്ങെങ്കിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഭക്തർ തന്നെ വന്യമൃഗങ്ങളുടെ വേഷം കെട്ടിവരുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലെ ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാണ് ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നത്. ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവത്തിടമ്പ് സ്വർണ്ണക്കോലത്തോട് കെട്ടിവച്ചശേഷം ആനപ്പുറത്ത് കയറ്റുന്നു. പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും കാണിച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് സ്വർണ്ണക്കോലമേന്തി നഗരപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നു. വാളും പരിചയുമണിഞ്ഞ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ വിശേഷാൽ ചുവടുകളോടെ എഴുന്നള്ളത്തിന് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കും. ഈ സമയത്ത് പാണ്ടിമേളമാണ് കൊട്ടുന്നത്. ഒപ്പം നാദസ്വരവും ഭക്തരുടെ ഭജനകളും കൂടിയാകുമ്പോൾ നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർണ്ണമാകും. ഗുരുവായൂർ പരിസരം മുഴുവൻ ചുറ്റി, അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും വീടുകളിലെയും വരവേല്പുകളെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും രാത്രി ഒമ്പതുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുകൂടിയുള്ള പ്രദക്ഷിണം കഴിഞ്ഞ് നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടുകൂടി പള്ളിവേട്ടയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരനായ പുതിയേടത്ത് [[പിഷാരടി]] ''പന്നിമാനുഷങ്ങളുണ്ടോ?......'' എന്ന് മൂന്നുപ്രാവശ്യം ഉറക്കെ ചോദിയ്ക്കും. ഉണ്ടെന്ന് അറിയിപ്പ് കിട്ടിക്കഴിഞ്ഞാലുടനെ മൃഗവേഷധാരികളായ ഭക്തരെല്ലാവരും കൂടി ആർപ്പുവിളിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിനകത്തേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളി അവരെ പിൻതുടരും. ഒമ്പത് പ്രദക്ഷിണമാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ടാകാറുള്ളത്. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെയാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് പുറത്ത്. അവസാന പ്രദക്ഷിണത്തിൽ ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായ കീഴ്ശാന്തി 'പന്നി'യെ അമ്പെയ്ത് വീഴ്ത്തുന്നു. 'ചത്ത' 'പന്നി'യെ കമ്പിൽ കെട്ടി കൊണ്ടുപോകുന്നതോടെ പള്ളിവേട്ട സമാപിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളോടുകൂടി എഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ ശയ്യയിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് കിടത്തുന്നു. ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണവും പള്ളിവേട്ടയും കഴിഞ്ഞ് അവശനായ ഭഗവാൻ മണ്ഡപത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള എല്ലാ ബഹളങ്ങളും താത്കാലികമായി അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഒരുതരത്തിലും ഭംഗമുണ്ടാകരുതെന്നാണ് ഭക്തവിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അടിയ്ക്കുന്ന നാഴികമണി പോലും ഈ സമയം കെട്ടിവയ്ക്കും. അബദ്ധത്തിൽ പോലും അത് ശബ്ദിയ്ക്കാൻ പാടില്ലത്രേ! ഈ സമയം തന്നെ ക്ഷേത്രം ശാന്തിക്കാർ, പിറ്റേന്ന് ഭഗവാന് കണികാണുന്നതിനുള്ള വസ്തുക്കൾ ഒരുക്കുന്ന തിരക്കിലായിരിയ്ക്കും. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടയ്ക്കിരുത്തിയ ഒരു [[പശു]]വുമുണ്ടാകും. ==== ആറാട്ട് ==== പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ആറുമണിയ്ക്കാണ് ഭഗവാന്റെ പള്ളിയുണർത്തൽ. നടയ്ക്കിരുത്തിയ പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ടുകൊണ് ഭഗവാൻ പള്ളിയുണരുന്നത്. തുടർന്ന് കണിക്കോപ്പുകൾ കൂടി കണികണ്ട ശേഷം ക്ഷേത്രച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് രാത്രിയാണ് ഉത്സവസമാപനമായ ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിൽ തന്നെയാണ് ആറാട്ട്. ഉഷഃപൂജയും എതിരേറ്റുപൂജയുമൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും അന്നേദിവസമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് അന്ന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമാണ് പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഉച്ചവരെ സാധാരണ പോലുള്ള ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നു. വൈകീട്ട് ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞ് ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിന് ഇറങ്ങുന്നു. തലേന്നത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇത്തവണ ധാരാളം നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളും ഇവയോടൊപ്പം അകമ്പടി സേവിയ്ക്കാറുണ്ട്. പുരാണങ്ങളിലെ വിവിധ സംഭവങ്ങൾ ഇവിടെ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളായി പുനർജനിയ്ക്കുന്നു. [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ]] അകമ്പടിയോടെയാണ് ആറാട്ടുനാളിലെ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നത്. ഉത്സവക്കാലത്ത് പഞ്ചവാദ്യം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളും വീടുകളും മുഴുവൻ കയറിയിറങ്ങി സ്വീകരണം മുഴുവൻ ഏറ്റുവാങ്ങിയശേഷം പ്രദക്ഷിണം രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിന്റെ വടക്കേക്കരയിലെ അത്താണിക്കല്ലിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് വാദ്യമേളങ്ങൾ നിർത്തും. പണ്ടൊരു ആറാട്ടുനാളിൽ അത്താണിക്കല്ല് നിൽക്കുന്ന ഭാഗത്തുവച്ച് അതിക്രൂരമായി കൊലചെയ്യപ്പെട്ട, തന്റെ വിശ്വസ്തഭക്തനും കഴകക്കാരനുമായിരുന്ന കണ്ടിയൂർ പട്ടത്തെ നമ്പീശന്റെ സ്മരണ ഭഗവാൻ പുതുക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം നമ്പീശന്റെ അനന്തരാവകാശികളിൽ ചിലർ അവിടെയെത്തുകയും തങ്ങൾക്ക് സങ്കടമില്ലെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം പാണ്ടിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടരും. തുടർന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള വാതിലിലൂടെ വിഗ്രഹം ആറാട്ടുകടവിലെത്തിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും നിരവധി ഭക്തർ ആറാട്ടുമുങ്ങാനായി കടവുകളിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകും. ആറാട്ടുകടവിൽ പ്രത്യേകം ഒരുക്കിവച്ച പീഠത്തിൽ വിഗ്രഹം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന തന്ത്രി, തുടർന്ന് [[ഗംഗ]], [[യമുന]], [[സരസ്വതി (നദി)|സരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ സകല തീർത്ഥങ്ങളെയും രുദ്രതീർത്ഥത്തിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് തമ്പ്രാൻപടിയ്ക്കൽ കിട്ടയുടെ പിന്മുറക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന ഇളനീരും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയും കൊണ്ട് വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വിഗ്രഹവുമായി തന്ത്രിയും ഓതിയ്ക്കന്മാരും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും മൂന്നുവട്ടം മുങ്ങുന്നു. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ ജലത്തിൽ ഭക്തരും മുങ്ങിനിവർന്ന് പുണ്യം നേടുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും വസ്ത്രം മാറി തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിലെ മണ്ഡപത്തിൽ ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ തന്റെ സഹോദരിയായ ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയെ കാണാമെന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ വാക്കുകൊടുത്തിട്ടുണ്ടെന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന് പൂജ നടത്തുന്നതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീലകത്തിന് പുറത്ത് ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ നടത്തുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. അതിനുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും പതിനൊന്ന് പ്രാവശ്യം ഓട്ടപ്രദക്ഷിണം. അവസാനം കൊടിമരത്തിൽ നിന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== നിയന്ത്രണങ്ങൾ ==== കലശം തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആറാട്ട് കഴിയുന്നതുവരെയുള്ള പതിനെട്ടുദിവസം അഞ്ചുവയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമില്ല. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് വലിയ താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളുമെല്ലാമുണ്ടാകാറുണ്ടെങ്കിലും വെടിക്കെട്ടുണ്ടാകാറില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ വസ്തുതയാണ്. ഒരു കതിനവെടി പോലും ക്ഷേത്രപരിസരത്തെങ്ങും കാണാനാകില്ല. കുട്ടികളെ ഏറെ സ്നേഹിയ്ക്കുന്ന, സ്വയം കുട്ടിയായ ഗുരുവായൂരപ്പന് അവരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നും ക്ഷേത്രപരിസരത്തുണ്ടാകരുതെന്നാണ് പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം. എന്നാൽ കൊടിയേറ്റം, കാഴ്ചശീവേലി, ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം, പള്ളിവേട്ട, ആറാട്ട് തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ ചില്ലറ കരിമരുന്നുപ്രയോഗങ്ങളുണ്ടാകാറുമുണ്ട്. ഇവയാണെങ്കിൽ യാതൊരു കുറവും കൂടാതെയാണ് ഉത്സവത്തിന് നടത്തിപ്പോരുന്നതും. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലാപരിപാടികളിൽ [[ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]], [[ശാസ്ത്രീയ നൃത്തം]], [[ഗാനമേള]], കഥകളി, [[തുള്ളൽ]] തുടങ്ങിയവയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം. സിനിമാറ്റിക് ഡാൻസോ അടിപൊളി ഗാനങ്ങളോ ഉത്സവത്തിന് പാടില്ലെന്ന് വിലക്കുണ്ട്. മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം കൂടാതെ സത്രം വളപ്പിലെ പൂന്താനം ഓഡിറ്റോറിയത്തിലും കലാപരിപാടികൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. === ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി/ഗീതാദിനം === {{main|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി}} വൃശ്ചികമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശിദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതിഷ്ഠാദിനമാണ് ഈ ദിവസമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ [[കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധം|കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധത്തിൽ]] പ്രിയപ്പെട്ടവരെ ശത്രുപക്ഷത്ത് കണ്ടു തളർന്നുപോയ [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനനെ]] സമാധാനിപ്പിയ്ക്കാൻ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ [[ഭഗവദ് ഗീത|ഗീതോപദേശം]] നടത്തിയ ദിവസമാണെന്നും വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അതിനാൽ ഈ ദിവസം '''ഗീതാദിനം''' എന്ന പേരിലും ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ വേറെയും നിരവധി പ്രത്യേകതകൾ ഈ ദിവസത്തിനുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഗോകുലത്തിൽ വച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന് ഗോവിന്ദപട്ടാഭിഷേകം നടത്തിയ ദിവസം, ആദിശങ്കരാചാര്യർ, മേല്പുത്തൂർ, പൂന്താനം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മ തുടങ്ങി നിരവധി ഭക്തർക്ക് ഭഗവദ്ദർശനം ലഭിച്ച ദിവസം, ഇവയെല്ലാം കൂടാതെ നാലുമാസത്തെ യോഗനിദ്രയിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുഭഗവാൻ ഉണരുന്ന ദിവസം (ഉത്ഥാന ഏകാദശി) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചൈതന്യം പൂർണ്ണമായി അനുഭവപ്പെടുന്ന ദിവസമായി ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹം യഥാരൂപത്തിൽ (മഹാവിഷ്ണുസ്വരൂപത്തിൽ) അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തരെല്ലാവരും വിഷ്ണുസ്വരൂപങ്ങളായി മാറുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രപ്രവേശനവിളംബരത്തിനുമുമ്പും എല്ലാവർക്കും ജാതിഭേദമെന്യേ ദർശനം അനുവദിച്ചിരുന്ന ദിവസമായിരുന്നു ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി. ==== ചുറ്റുവിളക്ക് ആരംഭം ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരുമാസം മുമ്പ് (തുലാമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശിനാളിൽ) ക്ഷേത്രത്തിൽ ചുറ്റുവിളക്കുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് നടത്തുന്നത് പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ [[അലനല്ലൂർ|അലനല്ലൂരിലുള്ള]] പറമ്പോട്ട് അമ്മിണിയമ്മയുടെ പേരിലാണ്. ഇവരെക്കൂടാതെ വിവിധ വ്യക്തികളും സംഘടനകളും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിളക്കുകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. അവയ്ക്ക് ഓരോന്നിന്നും നടത്തിപ്പുക്കാരുടെ പേരനുസരിച്ച് വിശേഷാൽ പേരുകളും പറയപ്പെടുന്നു. [[കേരള ഹൈക്കോടതി]]യിലെ അഭിഭാഷകർ നടത്തുന്ന കോടതി വിളക്ക്, [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് എസ്.ബി.ഐ. വിളക്ക്{{efn-lr|2017-ലെ ബാങ്ക് ലയനത്തിനുമുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിയിരുന്നത് [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ|സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂറിലെ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്. അന്ന് ഇതിന്റെ പേര് എസ്.ബി.ടി. വിളക്ക് എന്നായിരുന്നു.}}, [[കേരള പോലീസ്]] ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് പോലീസ് വിളക്ക്, [[അയ്യപ്പസേവാസംഘം]] നടത്തുന്ന വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര്, ക്ഷേത്രം പാരമ്പര്യാവകാശികളായ പത്തുകാരുടെ വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര് - അങ്ങനെ നീണ്ടുപോകുന്നു പേരുകളുടെ നിര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ധാരാളമായി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്നു. ഈ സമയം ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായതിനാൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് പതിന്മടങ്ങാകും. ==== പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരാഴ്ച മുമ്പുവരുന്ന [[പഞ്ചമി]] മുതൽ [[നവമി]] വരെയുള്ള വിളക്കുകൾ ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. മറ്റുള്ള വിളക്കുകൾ നടത്തുന്നത് പ്രത്യേകം ദിവസങ്ങളിലാണെങ്കിൽ ഈ വിളക്കുകൾ കൃത്യം ഒരേ ദിവസം തന്നെയാണ് നടത്തുന്നത്. ഇവ നടത്തുന്നത് ഓരോ കുടുംബക്കാരായതുകൊണ്ടാണ് ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന പേര് ഈ വിളക്കുകൾക്ക് വന്നത്. പഞ്ചമിവിളക്ക് നടത്തുന്നത് കാപ്രാട്ട് കുടുംബക്കാരാണ്; [[ഷഷ്ഠി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് മാണിക്കത്ത് കുടുംബക്കാരും. മാണിക്കത്ത് കുടുംബത്തിലെ കാരണവരായിരുന്ന ചന്ദ്രശേഖരമേനോന്റെ പേരിലാണ് ഷഷ്ഠിവിളക്ക് നടത്തുന്നത്. [[സപ്തമി]]നാളിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രസിദ്ധ ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായ നെന്മിനി മനക്കാരാണ്. ഈ വിളക്കിന് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. സാധാരണ വിളക്കുകൾക്ക് നെയ്യോ നല്ലെണ്ണയോ ആണ് ഉപയോഗിയ്ക്കാറുള്ളതെങ്കിൽ ഇതിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത് വെളിച്ചെണ്ണയാണ്. നെന്മിനി മനപ്പറമ്പിലെ തെങ്ങിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെളിച്ചെണ്ണകൊണ്ടാണ് വിളക്കുകൾ തെളിയിയ്ക്കുന്നത്. വെളിച്ചെണ്ണ കൊണ്ട് വിളക്കുകൾ കത്തിയ്ക്കുന്നത് കൂടുതൽ ശോഭയുണ്ടാക്കുമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അങ്ങനെ ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ദീപപ്രഭയിൽ കുളിച്ചുനിൽക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. [[അഷ്ടമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് പുലിക്കീഴ് വാര്യക്കാരും [[നവമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് കൊളാടി വീട്ടുകാരുമാണ്. [[ദശമി]]ദിനത്തിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ''ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ സങ്കീർത്തന ട്രസ്റ്റ്'' എന്ന സംഘടനയാണ്. ഭാഗവതാചാര്യനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന [[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി]] തുടങ്ങിവച്ച ഈ സംഘടന 1970-ലാണ് ദശമിവിളക്കിന്റെ ചുമതലയേറ്റെടുത്തത്. മുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിവന്നിരുന്ന കുടുംബം അന്യം നിന്നുപോയതിനെത്തുടർന്നായിരുന്നു ഇത്. അഷ്ടമി മുതലുള്ള വിളക്കുകൾക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കും. ഈ വിളക്കുകൾക്കെല്ലാം അകമ്പടിയായി പഞ്ചവാദ്യം, പഞ്ചാരിമേളം, നാദസ്വരം എന്നിവയോടുകൂടിയ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുമുണ്ടാകും. ദശമിനാളിൽ രാവിലെ നടതുറന്നുകഴിഞ്ഞാൽ ഏകാദശി കഴിഞ്ഞുവരുന്ന [[ദ്വാദശി]]നാളിൽ രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കുമല്ലാതെ നടയടയ്ക്കില്ല. ==== ഏകാദശിനാളിലെ പരിപാടികൾ ==== ഏകാദശിനാളിലെ നിർമ്മാല്യദർശനം അതിവിശേഷകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസത്തെ ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും ദേവസ്വം വകയാണ്. മുമ്പ് [[കുന്നംകുളം|കുന്നംകുളത്തിനടുത്തുള്ള]] [[ചിറളയം കോവിലകം]] വകയായിരുന്നു ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും. 1972-ലാണ് ഇവ ദേവസ്വം ഏറ്റെടുത്തത്. രാവിലെ ഏഴുമണിമുതൽ ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ ഗീതാപാരായണമുണ്ടാകും. ഏകാദശീവ്രതം നോൽക്കുന്ന ഭക്തർ ആഹാരമേ കഴിയ്ക്കരുതെന്നാണ് ചിട്ടയെങ്കിലും ശാരീരികസ്ഥിതി അനുകൂലമല്ലാത്തവർ അരിയാഹാരം മാത്രമേ ഒഴിവാക്കാറുള്ളൂ. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് അന്നും നിവേദ്യങ്ങൾ സാധാരണപോലെത്തന്നെയാണ്. ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്കായി വിശേഷാൽ പ്രസാദ ഊട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗോതമ്പുചോറ്, കാളൻ, ഗോതമ്പുപായസം എന്നിവയാണ് ഏകാദശി ഊട്ടിനുള്ള വിഭവങ്ങൾ. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി എഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകും. മൂന്ന് ആനകളാണ് ഈ എഴുന്നള്ളിപ്പിന് മുന്നിലുണ്ടാകുന്നത്. വലിയ ആഘോഷത്തോടുകൂടിയ എഴുന്നള്ളിപ്പ് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെത്താൻ ഒരുപാട് സമയമെടുക്കും. വൈകീട്ട് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. [[തമിഴ്നാട്]], [[കർണാടക]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]], [[തെലങ്കാന]] തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലുള്ളതുപോലെ ഭീമാകാരമായ രഥമല്ല പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു രഥമാണ്. സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ഈ രഥം സ്റ്റിയർറിങ് കൊണ്ടാണ് ഓടിയ്ക്കുന്നത്. രഥത്തിന്റെ മുന്നിൽ ചമ്മട്ടിയേന്തിയ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെയും പുറകിൽ തൊഴുതുനിൽക്കുന്ന അർജ്ജുനന്റെയും രൂപങ്ങൾ പണിതുവച്ചിട്ടുണ്ട്. 1977-ൽ നടന്ന പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം പുനഃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷമാണ് ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചത്. രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പിന് അകമ്പടിയായി ഭക്തരുടെ നാമജപമുണ്ടാകും. എഴുന്നള്ളിപ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരാൻ ഏറെ സമയമെടുക്കും. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തെ കുളമടക്കം വലംവച്ചാണ് എഴുന്നള്ളിപ്പ് അവസാനിയ്ക്കുന്നത്. ==== ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പണവും ത്രയോദശി ഊട്ടും ==== ഏകാദശിദിവസം അർദ്ധരാത്രി (ദ്വാദശിദിവസം പുലർച്ചെ) '''ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ''' എന്ന വിശേഷാൽ ചടങ്ങ് ആരംഭിയ്ക്കും. ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ വച്ചാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ശുകപുരം, പെരുവനം, [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] ഗ്രാമക്കാരായ, അഗ്നിഹോത്രികളായ നമ്പൂതിരിമാർക്ക് ഭക്തർ ദക്ഷിണ നൽകുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരായ അഗ്നിഹോത്രിമാർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് അതീവപുണ്യകരമായ കാര്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായി മേൽശാന്തിയാണ് ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തരും സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ അനുസ്യൂതം തുടരുന്നു. ദ്വാദശിനാളിൽ രാവിലെ ഏഴുമണിയ്ക്ക് ദ്വാദശി ഊട്ട് നടത്തുന്നു. ഇടിച്ചുപിഴിഞ്ഞ പായസത്തോടെ നടത്തുന്ന സദ്യയാണിത്. അന്നേദിവസം രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നരയ്ക്കേ തുറക്കൂ. ആ സമയം വിവാഹം, ചോറൂൺ, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താറില്ല. ദ്വാദശിയുടെ പിറ്റേ ദിവസം ([[ത്രയോദശി]] നാളിൽ) നടത്തുന്ന ത്രയോദശി ഊട്ട്, തന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന ഒരു പരദേശി ബ്രാഹ്മണന്റെ ശ്രാദ്ധം ഭഗവാൻ തന്നെ ഊട്ടുന്ന ചടങ്ങായി വ്യാഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. മത്തനും നേന്ത്രപ്പഴവും ചേർന്നുള്ള പച്ചടി, മത്തൻ പൊടിത്തൂവൽ, എളവൻ-ചേന-പയർ കൂട്ടുകറി, രസം, പിണ്ടിപ്പായസം എന്നിവയോടുകൂടിയ ത്രയോദശി ഊട്ടോടെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിച്ചടങ്ങുകൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ==== ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം ==== കർണാടക സംഗീതചക്രവർത്തിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥഭാഗവതരുടെ പേരിൽ എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന ഒരു വിശേഷാൽ സംഗീതോത്സവമാണ് ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് എല്ലാവർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ കച്ചേരി നടത്തിവന്നിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യത്തെത്തുടർന്ന് 1974-ലെ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചാണ് ഈ പരിപാടി ആരംഭിച്ചത്. ആദ്യം ഒരുദിവസം മാത്രമായിരുന്ന ഈ പരിപാടി, പിന്നീട് മൂന്നും അതിനുശേഷം അഞ്ചും ഏഴും പത്തും പതിമൂന്നും ഒടുവിൽ പതിനഞ്ചും ദിവസങ്ങളായി ഉയർത്തി. പ്രഗല്ഭരും അപ്രഗല്ഭരുമായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരികളും ഈയവസരത്തിൽ തങ്ങളുടെ സിദ്ധികൾ പ്രകടിപ്പിയ്ക്കാനായി ഗുരുവായൂരിൽ വരാറുണ്ട്. ഹിന്ദുക്കൾക്ക് മാത്രമേ ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവകാശമുള്ളൂ. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ രാത്രിയാണ് പ്രഗല്ഭരുടെ സംഗീതപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നതെങ്കിൽ അവസാനമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും ദിവസം മുഴുവൻ പ്രഗല്ഭരുടെ പരിപാടികളാകും. ദശമിനാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന പഞ്ചരത്നകീർത്തനാലാപനമാണ് സംഗീതോത്സവത്തിലെ പ്രധാന പരിപാടി. കർണാടക സംഗീതത്തിലെ ത്രിമൂർത്തികളിലൊരാളായ [[ത്യാഗരാജ സ്വാമികൾ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ പഞ്ചരത്നകീർത്തനങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ഗണപതിസ്തുതിയും പ്രശസ്തരായ കർണാടക സംഗീതജ്ഞർ ഒന്നിച്ച് ആലപിയ്ക്കുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. അകമ്പടിയായി വയലിൻ, [[വീണ]], പുല്ലാങ്കുഴൽ, മൃദംഗം, [[ഘടം]], [[ഗഞ്ചിറ]], [[മുഖർശംഖ്]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുമുണ്ടാകും. ഏകാദശിനാളിൽ രാത്രി ചെമ്പൈയുടെ ശിഷ്യരും ഉപശിഷ്യരുമായ ഗായകർ ഒരുമിച്ച് ചെമ്പൈയുടെ ഇഷ്ടകീർത്തനങ്ങൾ ആലപിച്ച് [[മധ്യമാവതി]] രാഗത്തിൽ മംഗളം പാടി അവസാനിപ്പിയ്ക്കുന്നതോടെ സംഗീതോത്സവം സമാപിയ്ക്കുന്നു. ==== ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ അനുസ്മരണം ==== കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ഗജവീരന്മാരിലൊരാളായിരുന്ന ഗുരുവായൂർ കേശവൻ ചരിഞ്ഞത് 1976-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ (ഡിസംബർ 2) പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയുടെ തലേദിവസമായ ദശമിനാളിൽ, ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകളും ചേർന്ന് കേശവന് പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. മറ്റൊരിടത്തും കാണാത്ത ഈ വിശേഷച്ചടങ്ങ് തുടങ്ങുന്നത് ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ്. നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ നടത്തുന്ന ഈ യാത്രയിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെയും രണ്ടാമത്തെ മുതിർന്ന ആന ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും ചിത്രങ്ങൾ വഹിയ്ക്കും. റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ സ്വീകരണവും പിന്നിട്ടാണ് ആനകൾ തെക്കേ നടയിൽ ശ്രീവത്സം റസ്റ്റ് ഹൗസിനുമുന്നിലുള്ള കേശവന്റെ പൂർണ്ണകായ പ്രതിമയ്ക്കുമുന്നിലെത്തുന്നത്. തുടർന്ന് മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നു. മറ്റുള്ള ആനകൾ അതിനനുസരിച്ചുള്ള പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. വളരെ വികാരനിർഭരമായ ഈ ചടങ്ങ് കാണാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. === അഷ്ടമിരോഹിണി === {{main|അഷ്ടമിരോഹിണി}} ചിങ്ങമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിദിവസമാണ് ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരസുദിനമായ അഷ്ടമിരോഹിണിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഈ ദിവസം അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. അവതാരകൃഷ്ണസങ്കല്പത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠയുള്ള ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും അഷ്ടമിരോഹിണി വിശേഷമാണ്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കാഴ്ചശീവേലിയും അവതാരസമയമായ അർദ്ധരാത്രിയിൽ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് ഭഗവാന്റെ പിറന്നാൾ സദ്യയായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന അപ്പം വഴിപാട് വളരെ വിശേഷമാണ്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് ക്ഷേത്രനട തുറക്കുന്നതോടെയാണ് ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ദീപക്കാഴ്ച നടത്തുന്നു. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഓടക്കുഴലൂതുന്ന ഉണ്ണിക്കണ്ണനായും പിന്നീട് ഇരുകൈകളിലും വെണ്ണ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന വെണ്ണക്കണ്ണനായും ഭഗവാനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഏഴുമണിയോടെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി എഴുന്നള്ളിപ്പ് നടത്തുന്നു. ഉത്സവക്കാലവും ഏകാദശിയുമല്ലാതെ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് അഷ്ടമിരോഹിണിയ്ക്ക് മാത്രമാണ്. പഞ്ചാരിമേളത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി അതിവിശേഷാൽ ചടങ്ങാണ്. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയോടെ ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും പിറന്നാൾ സദ്യ തുടങ്ങും. വിഭവസമൃദ്ധമായ പിറന്നാൾ സദ്യ കഴിയ്ക്കാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണി വരെ സദ്യ തുടരും. മൂന്നുമണിയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ രണ്ടാമത്തെ കാഴ്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകൾ തന്നെയാണ് ഇതിനും. വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് [[ബലരാമൻ|ബലരാമന്റെ]] എഴുന്നള്ളത്തുമുണ്ട്. തന്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനാണ് ബലരാമന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് എന്നാണ് സങ്കല്പം. അത്താഴപ്പൂജയ്ക്ക് വിശേഷാൽ അപ്പം വഴിപാട് നടത്തും. ഒരു ലക്ഷത്തിനടുത്ത് അപ്പങ്ങളാണ് അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഭഗവാന് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഇവ കൂടാതെ ഏകദേശം അഞ്ഞൂറുലിറ്റർ പാൽപ്പായസവും നേദിയ്ക്കുന്നുണ്ടാകും. രാത്രി പത്തുമണിയോടെ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടങ്ങും. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ അവതാരത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്നതാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ്. അഞ്ചു പ്രദക്ഷിണങ്ങളാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പിനുണ്ടാകുക. ആദ്യത്തെ രണ്ടിനും സാധാരണ വാദ്യോപകരണങ്ങളും മൂന്നാമത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിന് പഞ്ചവാദ്യവും നാലാമത്തേതിന് ഇടയ്ക്കയും നാദസ്വരവും അഞ്ചാമത്തേതിന് പഞ്ചാരിമേളവുമാണ് അകമ്പടിയുണ്ടാകുക. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടയ്ക്കില്ല. പകരം, ആ സമയത്ത് അവതാരവിളംബര ഘോഷയാത്രയുണ്ടാകും. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതുകാണാൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടുന്നത്. ==== ഭാഗവതസപ്താഹം, അവതാരം കളി, ശോഭായാത്ര ==== അഷ്ടമിരോഹിണിയോടനുബന്ധിച്ച് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വിശേഷാൽ ഭാഗവതസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഭാഗവതത്തിലെ കൃഷ്ണാവതരഭാഗം അഷ്ടമിരോഹിണിദിവസം വരുന്ന രീതിയിലാണ് ഇത് നടത്തിവരുന്നത്. സപ്താഹത്തിന്റെ മൂന്നാം ദിവസമാണ് അഷ്ടമിരോഹിണി വരുന്നത്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെയാണ് കൃഷ്ണാവതാരപാരായണം നടത്തുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ എല്ലാ ഭാഗവതാചാര്യന്മാരും ഈ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. രാത്രി പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ അവതാരം കളിയുമുണ്ടാകും. പുതിയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും പരിശീലനത്തിലായതിനാൽ പഴയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരുമാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിവിധ സംഘടനകളും ഈ ദിവസം പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ നായർ സമാജം നടത്തുന്ന ഉറിയടിയും ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്രയുമാണ് അവയിൽ വിശേഷം. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് നായർ സമാജം നടത്തുന്ന കലാപരിപാടികൾ തുടങ്ങുന്നത്. വിവിധ നൃത്തകലാകാരിമാർ പങ്കെടുക്കുന്ന ഗോപികാനൃത്തവും താലപ്പൊലിയോടെയുള്ള ജീവത എഴുന്നള്ളിപ്പുമെല്ലാം ഇതിന് അകമ്പടിയായി ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം കിഴക്കേ നടയിൽ വച്ചാണ് ഉറിയടി മത്സരം നടക്കുന്നത്. വൈകീട്ട് ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്ര മമ്മിയൂർ, തിരുവെങ്കടം, പെരുന്തട്ട ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നായി വീതിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണനായും [[രാധ|രാധയായും]] [[കുചേലൻ|കുചേലനായും]] വേഷം കെട്ടിയ നിരവധി കുട്ടികൾ ഒത്തുചേർന്ന് ഗുരുവായൂരിനെ അമ്പാടിയാക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിവിധ പുരാണദൃശ്യങ്ങൾ കോർത്തിണക്കിക്കൊണ്ടുള്ള ഫ്ലോട്ടുകളും ശ്രീകൃഷ്ണരഥവും പഞ്ചവാദ്യവുമെല്ലാമുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ വച്ച് ഇവ മൂന്നും കൂടിച്ചേർന്ന ശേഷമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. തുടർന്നുനടത്തുന്ന ഘോഷയാത്ര ഏറ്റവും മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ്. രാത്രി ഏറെ വൈകുവോളം ഇത്തരം പരിപാടികൾ തുടരും. ഇതുകാണാൻ നിരവധി പേർ ഉറക്കമൊഴിച്ച് എത്താറുണ്ട്. === വിഷു === മേടമാസം ഒന്നാം തീയതിയാണ് കേരളത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പുതുവർഷദിനമായ വിഷു. പണ്ടുകാലത്ത് മലയാളികളുടെ വിളവിറക്കൽ ഉത്സവമായിരുന്ന വിഷു, ഇപ്പോൾ കാലമേറെ കഴിഞ്ഞിട്ടും വലിയൊരു ആഘോഷമായിത്തുടരുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളികൾ കണി കണ്ടും പടക്കം പൊട്ടിച്ചും വിഷുദിനം ആഘോഷമാക്കുന്നു. പകലും രാത്രിയും തുല്യമായി വരുന്ന ദിവസമായ ഈ ദിനത്തിൽ സൂര്യൻ നേരെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഉദിയ്ക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഉദിച്ചുവരുന്ന സൂര്യന്റെ ആദ്യകിരണങ്ങൾ ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ പതിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതുതന്നെ. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിഷു വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ആഘോഷമാണ്. അന്നേ ദിവസം ഭഗവാനെ കണികാണുന്നത് അതിവിശേഷമായ ചടങ്ങായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതിനായി ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകുക. എല്ലാദിവസവും പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് തുറക്കുന്ന നട, ഈ ദിവസം രണ്ടരയ്ക്കുതന്നെ തുറക്കും. അതിനുമുന്നോടിയായി തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിക്കാരും ഉണർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചുവന്ന് കണിയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. <ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ ഭദ്രദീപത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ ആനത്തലേക്കെട്ടുവച്ച് അതിന്മേൽ ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണത്തിടമ്പ് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നുവയ്ക്കുന്നു. അതിനുമുന്നിലായി ഓട്ടുരുളിയിലാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. ഉരുളിയിൽ അക്ഷതം (ഉണങ്ങലരിയും നെല്ലും ചേർന്നുള്ള ഒരു മിശ്രിതം) വിതറി, അതിനുമുന്നിൽ അലക്കിയ മുണ്ട് (കോടിവസ്ത്രം), ഗ്രന്ഥം, വാൽക്കണ്ണാടി, കണ്ണിവെള്ളരി, കണിക്കൊന്ന, ചക്ക, മാങ്ങ, നാളികേരം, ഉടച്ച രണ്ടുമുറി നാളികേരത്തിൽ നെയ്യ് ചേർത്തത് എന്നിവ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുശേഷം മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും ശ്രീലകത്ത് പ്രവേശിച്ച് നെയ്വിളക്കുകൾ കൊളുത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് രണ്ടര മണിയോടെ നടതുറന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യം ഭഗവാനെ കണികാണിയ്ക്കും. തുടർന്നാണ് ഭക്തർക്ക് കണിദർശനം. കണ്ണടച്ചും കണ്ണുകെട്ടിയുമിരിയ്ക്കുന്ന ഭക്തർ ശ്രീകോവിലിനകത്തേയ്ക്ക് ചെല്ലുകയും ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ച് കണ്ണുതുറന്ന് കണികാണുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുളിച്ചുവന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തിരിച്ചുകടന്ന് ഗണപതിയെയും സുബ്രഹ്മണ്യനെയും ഹനുമാനെയും തൊഴുത് ആദ്യം ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വിഷുക്കൈനീട്ടം കിട്ടും. അതിനുശേഷം പുറത്തുകടന്ന് ഭഗവതിയെയും ശിവനെയും അയ്യപ്പനെയും തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി പുറത്തുകടക്കുന്നതോടെ കണിദർശനം പൂർത്തിയാകും.<ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> മറ്റുദിവസങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഗുരുവായൂരിൽ വിഷുത്തലേന്ന് ഭക്തർക്ക് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വിരിവയ്ക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്. പിറ്റേന്ന് കണികാണേണ്ടതുകൊണ്ടാണ് ഈ സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഷുക്കണി ദർശനവും മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വാങ്ങുന്ന വിഷുക്കൈനീട്ടവും ഭക്തർ അതിവിശേഷമായി കരുതുന്നു. വിഷുദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിൽ വിഭവസമൃദ്ധമായ വിഷുസദ്യയുമുണ്ട്. === ഓണം === കേരളത്തിന്റെ ദേശീയോത്സവമാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ ഓണം. കൃഷി നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന കാലത്ത് കേരളത്തിലെ വിളവെടുപ്പുത്സവമായിരുന്നു ഓണം. ഇന്നും മലയാളിമനസ്സുകളിൽ ഗൃഹാതുരത നിറയുന്ന ഒരു അവസരമാണ് ഓണം. വിവിധ കലാപരിപാടികളോടുകൂടി ഓണം ഇന്നും ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അഞ്ചാം അവതാരമായ വാമനനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഓണത്തിനുള്ള ഐതിഹ്യം അതിപ്രസിദ്ധമാണ്. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നക്ഷത്രവും ദ്വാദശിതിഥിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് വാമനാവതാരം നടന്നതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യപ്രകാരം അസുരചക്രവർത്തിയായ [[മഹാബലി]]യുടെ ദുർമ്മദമടക്കാൻ അവതരിച്ച വാമനൻ, ആദ്യത്തെ അടികൊണ്ട് ആകാശവും രണ്ടാമത്തെ അടികൊണ്ട് ഭൂമിയും അളക്കുകയും മൂന്നാമത്തെ അടി വയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ലാതെ വന്നപ്പോൾ മഹാബലി സ്വന്തം ശിരസ്സ് കാട്ടിക്കൊടുക്കുകയും വാമനൻ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗ്രഹിച്ച് സുതലം എന്ന ലോകത്തേയ്ക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തശേഷം എല്ലാ വർഷവും ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണത്തിന് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അനുവാദം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[തൃക്കാക്കര]] എന്ന സ്ഥലത്തായിരുന്നു മഹാബലിയുടെ രാജധാനിയെന്നും വാമനമൂർത്തിയായ ഭഗവാന്റെ കാൽ വന്നുപതിച്ച സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ആ പേരു വന്നതെന്നും കഥയുണ്ട്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രം|വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രത്തിൽ]] ഓണാഘോഷം ഭംഗിയായി നടന്നുവരുന്നു. അത്രയൊന്നുമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലും ഓണം പ്രധാനമാണ്. ഓണാഘോഷങ്ങളുടെ ആരംഭദിനമായ [[അത്തം]] മുതൽ പത്തുദിവസവും ക്ഷേത്രനടയിൽ പൂക്കളങ്ങളിടും. ഓരോ ദിവസവും വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് പൂക്കളം. ഇവയിൽ വിവിധ ദേവതാരൂപങ്ങൾ വരച്ചുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുള്ള പൂക്കളെല്ലാം ക്ഷേത്രപരിസരത്തെ പൂക്കടകളിൽ നിന്നാണ് ലഭിയ്ക്കുന്നത്. ഓണത്തിന്റെ അവസാനദിവസങ്ങളായ ഉത്രാടം, തിരുവോണം ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നവർക്ക് വിഭവസമൃദ്ധമായ ഓണസദ്യയുണ്ടാകും. ഇതിനായി നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഉത്രാടദിനത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങ് കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പണമാണ്. മേൽശാന്തിയും ദേവസ്വം പ്രതിനിധികളും ഭക്തരും മൂത്തുവിളഞ്ഞ പഴക്കുലകൾ ഭഗവാന് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ആദ്യകാലത്ത് ദേവസ്വം ഭൂമി പാട്ടത്തിനെടുത്തവർ മാത്രം നടത്തിയിരുന്ന ഈ ചടങ്ങ് പാട്ടവക നിർത്തിയതോടെയാണ് ഭക്തരുടെ വകയായത്. കൊടിമരച്ചവട്ടിലാണ് കാഴ്ചക്കുലകൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. സമർപ്പണത്തിനു മുന്നോടിയായി കൊടിമരച്ചുവട്ടിലെ തറയിൽ അരിമാവുകൊണ്ട് കോലം വരച്ചശേഷം അതിനുമുകളിൽ നാക്കില വച്ചശേഷം സമീപത്ത് നിലവിളക്ക് കൊളുത്തി ഗണപതിയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യത്തെ കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. പിന്നീട് ദേവസ്വം ചെയർമാൻ, അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ, അംഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയവർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നു. അവസാനമാണ് ഭക്തരുടെ സമർപ്പണം. ഭക്തർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുവരുമ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രാത്രിയാകും. അത്രയധികം കുലകളാണ് സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നത്. തിരുവോണം നാളിൽ ഭഗവാനെ വാമനമൂർത്തിയായി അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. മഹാബലിയുടെ ശിരസ്സിൽ പാദം വയ്ക്കുന്ന ത്രിവിക്രമന്റെ രൂപത്തിലാണ് വാമനാലങ്കാരം. അന്നത്തെ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണവും നമസ്കാരസദ്യയുമാണ്. പുലർച്ചെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഭഗവാന് ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കാൻ ഭക്തജനങ്ങളുടെ ഒരു നീണ്ട നിരതന്നെ വന്നിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി തന്നെ ആദ്യത്തെ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തർ ഓരോരുത്തരുമായി സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാത്രിയാകുവോളം ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണം നടന്നുവരും. ഉച്ചയ്ക്കാണ് ദേവസ്വം വക ഓണസദ്യ വിളമ്പുന്നത്. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാനും നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നു. ചോറ്, സാമ്പാർ, അവിയൽ, കാളൻ, ഓലൻ, പപ്പടം, നാലുതരം പായസങ്ങൾ തുടങ്ങിവയാണ് സദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്നത്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും തെക്കേ നടയിലെ പ്രത്യേകം പന്തലിലും പടിഞ്ഞാറേ നടയിലെ അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലുമായാണ് സദ്യ നടത്തപ്പെടുന്നത്. അന്ന് മൂന്നുനേരവും ഭഗവാന് പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുണ്ടാകും. അന്നത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് '''തിരുവോണവിളക്ക്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എഴുന്നള്ളത്തിന് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം തൊഴാൻ വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടായിരിയ്ക്കും. === [[വൈശാഖം|വൈശാഖമാസം]] === [[മേടം|മേടമാസത്തിലെ]] [[അമാവാസി]] മുതലുള്ള ഒരുമാസക്കാലമാണ് ''വൈശാഖമാസം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. രാജ്യമൊട്ടുക്കും ആചരിച്ചുവരുന്ന ചാന്ദ്രകലണ്ടറിലെ രണ്ടാമത്തെ മാസമാണിത്. മഹാവിഷ്ണുഭജനത്തിനും ഭാഗവതപാരായണത്തിനും ഉത്തമമായി ഈ മാസം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ''മാധവമാസം'' എന്നും ഈ മാസം അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഭാഗവതസപ്താഹങ്ങളും മറ്റും നടക്കുന്ന സമയമാണിത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ സമയം അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന സമയങ്ങളിലൊന്നാണ് വൈശാഖപുണ്യകാലം. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മുഴുവൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭാഗവതപാരായണമുണ്ടാകും. 29 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വൈശാഖമാസക്കാലത്തെ നാല് സപ്താഹങ്ങളാക്കി തിരിച്ചാണ് ഭാഗവതപാരായണം നടക്കുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ നിരവധി ഭാഗവതാചാര്യന്മാർ ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം വക അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിലാണ് സപ്താഹം മുഴുവൻ നടക്കുന്നത്. ==== അക്ഷയതൃതീയ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[തൃതീയ]] ദിവസമാണ് [[അക്ഷയതൃതീയ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം ഏറ്റവും പുണ്യം നിറഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഈ ദിലസം ചെയ്യുന്ന സത്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം ക്ഷയിയ്ക്കില്ലെന്നാണ് വിശ്വാസം.'അക്ഷയതൃതീയ' എന്ന പേരുതന്നെ ഈ വിശ്വാസത്തിന് ഉപോദ്ബലകമാണ്. ചതുർയുഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായ സത്യയുഗം (കൃതയുഗം) തുടങ്ങിയത് അക്ഷയതൃതീയനാളിലാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ [[യുധിഷ്ഠിരൻ|യുധിഷ്ഠിരന്ന്]] സൂര്യഭഗവാൻ അക്ഷയപാത്രം നൽകിയ ദിവസമായും [[ഭഗീരഥൻ|ഭഗീരഥന്റെ]] തപസ്സിൽ സംപ്രീതയായി [[ഗംഗാനദി]] ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിവന്ന ദിവസമായും ഉപനയനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ഭിക്ഷ യാചിയ്ക്കാൻ ചെന്ന ശങ്കരാചാര്യർ അവിടത്തെ അന്തർജനത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]] ചൊല്ലിയ ദിവസമായുമെല്ലാം ഈ ദിവസം അറിയപ്പെടുന്നു. സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ ജ്യോതിഷപ്രകാരം ഉച്ചത്തിലെത്തുന്ന ഈ ദിവസം തന്നെയാണ് ബലരാമജയന്തിയായും ആചരിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ അക്ഷയതൃതീയ വൻ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അക്ഷയതൃതീയയോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കാഴ്ചശീവേലിയും രാത്രി കഴക്കാരുടെ വക വിശേഷാൽ ചുറ്റുവിളക്കുമുണ്ടാകും. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ പൂജിച്ച സ്വർണ്ണം, വെള്ളി ലോക്കറ്റുകളുടെ വിതരണമുണ്ടാകും. ഇവ വാങ്ങാൻ ആയിരങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ദേവസ്വം കീഴേടമായ നെന്മിനി ബലരാമക്ഷേത്രത്തിലും ഈ ദിവസം വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ബലരാമജയന്തി എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് അവിടെയും ആഘോഷം. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന അതേ ചടങ്ങുകളാണ് അക്ഷയതൃതീയനാളിൽ നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിലും നടക്കുന്നത്. അന്നത്തെ പ്രസാദ ഊട്ടിന് പിറനാൾ സദ്യയാണ് വിളമ്പുന്നത്. അന്നേദിവസം വൈകീട്ട് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. ജ്യേഷ്ഠനായ ബലരാമന്റെ പിറന്നാളാഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. അന്ന് രാത്രി വരെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകും. ==== മറ്റുള്ള വിശേഷങ്ങൾ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശി നരസിംഹജയന്തിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകളൊന്നുമുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും ഭാഗവതത്തിലെ നരസിംഹാവതാരഭാഗം വായിയ്ക്കുന്നത് വിശേഷമാണ്. വൈശാഖപുണ്യകാലത്തുതന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യജയന്തിയും [[ബുദ്ധപൂർണ്ണിമ]]യുമെല്ലാം വരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ ശങ്കരാചാര്യജയന്തി വിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇടവമാസത്തിലെ [[അമാവാസി]]നാളിലാണ് വൈശാഖമാസം സമാപിയ്ക്കുന്നത്. === മണ്ഡലകാലം === വൃശ്ചികമാസം ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങി ധനുമാസം പതിനൊന്നാം തീയതി വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന 41 ദിവസങ്ങളാണ് ''മണ്ഡലകാലം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായ ഈ കാലത്ത് കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതും ഈ കാലത്താണ്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലകാലത്ത് വിപുലമായ ചടങ്ങുകളാണ് നടത്തിവരുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം. നിരവധി ശബരിമല തീർത്ഥാടകരാണ് മണ്ഡലകാലത്ത് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അവർക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനുമെല്ലാം വിപുലമായ സൗകര്യങ്ങൾ ദേവസ്വം ഒരുക്കുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുള്ള അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. ഗുരുവായൂരപ്പസന്നിധിയിലെ കെട്ടുനിറ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മണ്ഡലകാലം തുടങ്ങുന്നതിനുമുന്നോടിയായി തുലാം 29, 30 ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലശുദ്ധി പതിവുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ശുദ്ധിക്രിയയാണിത്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളിലൊന്നായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി വരുന്നതും മണ്ഡലകാലത്താണ്. മണ്ഡലകാലത്ത് മൂന്നുനേരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും ചുറ്റുവിളക്കുകളും പതിവാണ്. അഞ്ച് ആനകളാണ് ഇത്തരം അവസരങ്ങളിൽ എഴുന്നള്ളുന്നത്. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുള്ള വാദ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം [[ഇടുതുടി]], [[വീരാണം]] തുടങ്ങിയ വിശേഷവാദ്യങ്ങളും ഈ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുണ്ടാകും. ഇവയിൽ ഇടുതുടി കാഴ്ചയിൽ [[തബല|തബലയോടും]] വീരാണം മൃദംഗത്തോടും സാമ്യമുള്ള വാദ്യങ്ങളാണ്. മണ്ഡലകാലം ഗുരുവായൂരപ്പന്നും വിശേഷപ്പെട്ടതാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭഗവാന് വേദമന്ത്രധാരയും പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകവും നടത്തുന്നത്. ഉഷഃശീവേലിയ്ക്കും പന്തീരടിപൂജയ്ക്കുമിടയിലാണ് ഋഗ്വേദമന്ത്രധാര നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ജലം കൊണ്ടാണ് അഭിഷേകം. ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[ശിവലിംഗം|ശിവലിംഗത്തിൽ]] ധാര നടത്തുമ്പോൾ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലൊരു വെള്ളിപ്പാത്രത്തിൽ ദർഭപ്പുല്ല് സൂക്ഷിച്ചശേഷം അതിൽ വെള്ളം നിറച്ച് വിഗ്രഹത്തിൽ വെള്ളം തുള്ളിയായി വീഴ്ത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രം ഓതിയ്ക്കന്മാർ കൂട്ടംകൂടിയിരുന്ന് വേദമന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലും. മണ്ഡലകാലത്ത് ഇതിനുശേഷമേ നവകാഭിഷേകം പതിവുള്ളൂ. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. പാൽ, നെയ്യ്, തൈര്, ചാണകം, ഗോമൂത്രം എന്നിവ നിശ്ചിത അളവിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു മിശ്രിതമാണ് പഞ്ചഗവ്യം. ഗോവിൽ (പശു) നിന്നെടുക്കുന്ന അഞ്ച് വസ്തുക്കൾ എന്നാണ് പഞ്ചഗവ്യം എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. ഔഷധവീര്യം കൂടിയ ശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹത്തിൽ ഔഷധവീര്യമുള്ള ദർഭപ്പുല്ലിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന തീർത്ഥജലവും പഞ്ചഗവ്യവും സർവ്വരോഗനിവാരകമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 40 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകത്തിനൊടുവിൽ മണ്ഡലകാലാവസാനദിവസമായ ധനു പതിനൊന്നിന് ഉച്ചപ്പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് ഭഗവാന് വിശേഷാൽ കളഭാഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഭഗവാന് കളഭം ചാർത്താറുണ്ടെങ്കിലും കളഭം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത് ധനു പതിന്നൊന്നിന് മാത്രമാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ വകയാണ് കളഭാഭിഷേകം. മറ്റുദിവസങ്ങളിലെ കളഭച്ചാർത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന കശ്മീർ കുങ്കുമപ്പൂവ്, മൈസൂർ ചന്ദനം, പച്ചക്കർപ്പൂരം എന്നിവ സാധാരണയിലും ഇരട്ടി അളവിൽ ചേർത്താണ് അഭിഷേകത്തിനുള്ള കളഭം തയ്യാറാക്കുന്നത്. കീഴ്ശാന്തിമാർ തയ്യാറാക്കുന്ന കളഭം, തുടർന്ന് ഒരു സ്വർണ്ണക്കലശത്തിലേയ്ക്ക് പകർന്നശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരികയും തന്ത്രി ഏറ്റുവാങ്ങുകയും അതിൽ വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് തന്ത്രി കലശം ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും മന്ത്രപുരഃസരം വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ തൊഴുത് ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. എന്തെങ്കിലും അശുദ്ധി സംഭവിച്ചില്ലെങ്കിൽ പിറ്റേന്നുള്ള നിർമ്മാല്യദർശനം വരെ ഭഗവാൻ കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കും. === ഇടത്തരികത്തുകാവ് താലപ്പൊലികൾ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷമാണ് ധനു, മകരം എന്നീ മാസങ്ങളിൽ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്ന രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ. അവയിൽ ആദ്യത്തേത് ''പിള്ളേര് താലപ്പൊലി'' എന്നും രണ്ടാമത്തേത് ''ദേവസ്വം താലപ്പൊലി'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവ യഥാക്രമം ഗുരുവായൂർ ദേശത്തെ ഭക്തരും ദേവസ്വവും നടത്തിപ്പോരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവയ്ക്ക് ഈ പേരുകൾ വന്നുചേർന്നത്. ഗുരുവായൂർ ദേശം സാമൂതിരിയുടെ അധീനതയിലായിരുന്ന കാലത്തുതന്നെ ഇവ നടന്നുവന്നിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടക്കുന്നത് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഉച്ചയ്ക്ക് പറയെടുപ്പും നടക്കുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. പറയെടുപ്പുസമയത്ത് വെളിച്ചപ്പാട് പുറത്തുവന്ന് മഞ്ഞളിൽ ആറാടി പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കുന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാഴ്ചയാണ്. രാവിലെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലിയും ഉച്ചയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടിയ പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിപ്പും ഭഗവതിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്കൊപ്പം ഭഗവാനും പങ്കെടുക്കും. തന്റെ സഹോദരിയായ ഭഗവതിയുടെ ആഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാനും കൂടെ വരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലം ക്ഷേത്രനട പതിവിലും ഒരു മണിക്കൂർ നേരത്തേ (പതിനൊന്നരയ്ക്ക്) അടയ്ക്കുന്നു. പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവതി തിരിച്ചെഴുന്നുള്ളുന്നത് ചെണ്ടമേളത്തോടെയാണ്. പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെല്ലാം നിർത്താതെ കതിനവെടിയുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങിനുശേഷമാണ് പറവെപ്പ് തുടങ്ങുന്നത്. നെല്ല്, അരി, അവിൽ, മലർ, ശർക്കര, പഴം, പൂക്കൾ, മഞ്ഞൾ, കുങ്കുമം തുടങ്ങിയ ദ്രവ്യങ്ങൾ ഭക്തരുടെ വഴിപാടായി 1001 പറകളിലായി നിറച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി വെളിച്ചപ്പാട് വാളും ചിലമ്പുമേന്തി പുറത്തുവരും. തുടർന്ന് അവയിലുള്ള ദ്രവ്യങ്ങൾ മുഴുവൻ വാരിവിതറി പൂക്കൾ മുഴുവൻ ദേഹത്തണിഞ്ഞുവന്ന് വെളിച്ചപ്പാട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കും. അതിനുശേഷം നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കുളപ്രദക്ഷിണവും അർദ്ധരാത്രി കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതോടെ താലപ്പൊലി പൂർത്തിയാകും. === നവരാത്രി === ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് നവരാത്രി. [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ പ്രഥമ ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസമാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള എല്ലാ ദേവീസന്നിധികളിലും ഈ ദിവസങ്ങൾ അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നവരാത്രിനാളുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കാറുണ്ട്. ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും വിശേഷാൽ അലങ്കാരം ദേവിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഓരോന്നും ഭക്തരുടെ വഴിപാടായാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് പൂജവെപ്പ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൂത്തമ്പലത്തിൽ നെറ്റിപ്പട്ടം, ആലവട്ടം, വെൺചാമരം തുടങ്ങിയവയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും സരസ്വതിയുടെയും ഗണപതിയുടെയും ചിത്രങ്ങളും പീഠത്തിൽ ഒരുക്കിവച്ചശേഷം അവയ്ക്കുമുമ്പിൽ പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും മറ്റും പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് ഗണപതിനടയ്ക്കുമുമ്പിലെ സരസ്വതി അറയിലാണ് പൂജവെപ്പ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് സ്ഥലപരിമിതി കാരണം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. മഹാനവമിദിവസം മുഴുവൻ അടച്ചുപൂജ. വിജയദശമിദിവസം രാവിലെ പൂജകഴിഞ്ഞ് പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. അന്നേദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിമാരാണ് വിദ്യാരംഭത്തിന് കാർമ്മികത്വം വഹിയ്ക്കുന്നത്. വർഷങ്ങൾ നീണ്ട പരിശീലനത്തിനുശേഷം പുതിയ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നതും അന്നേദിവസം തന്നെയാണ്. === ഉപദേവതകളുടെ കലശം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് [[മിഥുനം|മിഥുനമാസത്തിൽ]] നടത്തിവരുന്ന ഉപദേവതകളുടെ കലശം. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകളായ ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി എന്നിവർക്ക് ഉത്സവക്കാലത്ത് കലശം നടത്താറില്ല. അതിനുപകരമാണ് മിഥുനമാസത്തിലെ കലശം. ഉത്സവക്കാലത്ത് സാധാരണയായി നടത്തിവരുന്ന കലശത്തിനുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഇതിനും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ അയ്യപ്പന്നും, പിന്നീട് ഗണപതിയ്ക്കും, അവസാനം ഭഗവതിയ്ക്കുമാണ് കലശം നടത്തിവരുന്നത്. === നാരായണീയദിനം === മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരി നാരായണീയസ്തോത്രം രചിച്ച് ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചത് കൊല്ലവർഷം 763 വൃശ്ചികം 28-നാണ്. അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നാരായണീയദിനം ആചരിച്ചുവരുന്നത്. നാരായണീയദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഏഴുദിവസം നാരായണീയസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നു. ഭാഗവതസപ്താഹത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിലാണ് ഇതും നടത്തിവരുന്നത്. ക്ഷേത്രം അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിൽ വച്ചാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തുന്നത്. ദേശീയതലത്തിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്ന നാരായണീയ പണ്ഡിതന്മാർ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരാറുണ്ട്. === പൂന്താനദിനം === ഭക്തകവിയായിരുന്ന പൂന്താനം നമ്പൂതിരിയുടെ ജന്മദിനമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പൂന്താനദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കുംഭമാസത്തിലെ [[അശ്വതി]] നക്ഷത്രത്തിലാണ് പൂന്താനദിനം. '''കുംഭമാസത്തിലാകുന്നു നമ്മുടെ ജന്മനക്ഷത്രം അശ്വതിനാളെന്നും..''' എന്നുതുടങ്ങുന്ന ജ്ഞാനപ്പാനയിലെ വരികളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിന്റെ മൂലഹേതു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളില്ലെങ്കിലും ധാരാളം കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരാറുണ്ട്. ഈ ദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ജ്ഞാനപ്പാന പുരസ്കാരം നൽകുന്നത്. ആത്മീയരംഗത്തെ പ്രമുഖ വ്യക്തികൾക്കാണ് സാധാരണയായി ഈ പുരസ്കാരം നൽകിവരാറുള്ളത്. എന്നാൽ, ഇതിന് വിപരീതമായും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലപ്പുറം കീഴാറ്റൂരിലുള്ള പൂന്താനത്തിന്റെ ജന്മഗൃഹത്തിലും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് പരിപാടികൾ നടക്കാറുണ്ട്. === കൃഷ്ണഗീതിദിനം === കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ, തന്റെ മഹാകാവ്യമായ കൃഷ്ണഗീതി ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ച തുലാം 30 ആണ് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|title=ഗുരുവായൂരിൽ കൃഷ്‌ണഗീതി പാരായണം തുടങ്ങി|access-date=2021-01-03|language=en|archive-date=2021-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925180154/https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|url-status=dead}}</ref> ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ഒരാഴ്ച്ച കൃഷ്ണഗീതി പാരായണം നടത്തിവരുന്നു. == ഗുരുവായൂരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ == === മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് ഗുരുവായൂരിനടുത്തുള്ള മമ്മിയൂരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലൊന്നായ]] ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി കോഴിക്കോട്/[[പൊന്നാനി]] റൂട്ടിലാണ്. പാർവ്വതീസമേതനായ പരമശിവനാണ് ഇവിടത്തെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ, തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ മഹാവിഷ്ണുവും ക്ഷേത്രത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ പരമശിവനാണ് ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥാനത്ത് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവന്നും വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്താനായി ഭഗവാൻ തന്റെ വാസസ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞുകൊടുക്കുകയായിരുന്നുവെന്നും പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചശേഷം ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രത്തിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനത്തോടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്നുമാണ് ബാക്കി കഥ. അതിനാൽ, ഗുരുവായൂർ ദർശനം നടത്തുന്നവരെല്ലാവരും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലും ദർശനം നടത്തണമെന്നും എന്നാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ എന്നുമാണ് ചിട്ട. എന്നാൽ, അതിന് കഴിയാത്തവർ ഗുരുവായൂരിലെ ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് നോക്കിത്തൊഴുതാലും മതി എന്നും പറയാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശിവൻ, മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. പാർവ്വതീദേവിയെ തന്റെ ഇടത്തേ തുടയിലിരുത്തി ദർശനം നൽകുന്ന മഹാദേവനായാണ് സങ്കല്പം. ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രത്യേകം പ്രതിഷ്ഠയില്ല. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ ശ്രീകോവിലിന് പുറകിൽത്തന്നെ ചുവർച്ചിത്രരൂപത്തിൽ ദേവിയ്ക്ക് സാന്നിദ്ധ്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശ്രീകോവിൽ ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ് എന്നിവർക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ സന്നിധികളുണ്ട്. കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിദിവസം ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന [[ശിവരാത്രി|ശിവരാത്രിയാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും എഴുന്നള്ളിപ്പുകളും നടക്കും. ധനുമാസത്തിൽ [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിരയും]] പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. വിഷ്ണുസാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതിനാൽ അഷ്ടമിരോഹിണിയും ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷമാണ്. നിത്യേന മൂന്നുപൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ഇപ്പോൾ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. === അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം === കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രം, [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ]] [[അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക്]], [[അമ്പലപ്പുഴ തെക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തെക്ക്]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ നടുക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ''തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഗുരുവായൂർ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ, ഗോശാലകൃഷ്ണനായും പാർത്ഥസാരഥിയായും സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം അറുന്നൂറിലധികം വർഷം പഴക്കം പറയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഏക ബ്രാഹ്മണ രാജവംശമായിരുന്ന ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ പരദേവതാക്ഷേത്രമായിരുന്ന അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം, പ്രസ്തുത രാജവംശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഒരിയ്ക്കൽ, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവായിരുന്ന [[പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ|പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണനും]] കൂടി ഇപ്പോൾ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പുഴയിലൂടെ തോണിയിൽ പോകുമ്പോൾ എവിടെനിന്നോ കർണ്ണാനന്ദകരമായ വേണുനാദം അവർക്ക് കേൾക്കാനിടയാകുകയും, അത് ഭഗവാന്റേതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഇരുവരും ശബ്ദം കേട്ട ഭാഗത്തേയ്ക്ക് യാത്രചെയ്യുകയും ഒരു ആൽമരച്ചുവട്ടിൽ വച്ച് ഭഗവാനെ കാണാനിടയാകുകയും ചെയ്ത സംഭവത്തെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം നടത്തിയത്. ഈ ആൽമരം ഇപ്പോഴുമുണ്ട്. അതിന് വളരെയധികം മഹത്വം കല്പിച്ചുവരുന്നു. മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരിയും [[കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ|കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുമടക്കം]] നിരവധി മഹാത്മാക്കൾ ഈ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നവരാണ്. കേരളത്തിന്റെ ക്ലാസിക് കലകളിലൊന്നായ തുള്ളലിന്റെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനം എന്ന നിലയിലും ഈ ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശം തിരുവിതാംകൂർ കീഴടക്കിയപ്പോൾ ക്ഷേത്രം തിരുവിതാംകൂറിലായി. ഗുരുവായൂരപ്പന് അഭയം നൽകിയ ക്ഷേത്രം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ മലബാർ ആക്രമണകാലത്ത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹം ഇവിടെ കൊണ്ടുവരികയും, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിൽ പണിത് അവിടെ കുടിയിരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാം കാണാം. [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പാൽപ്പായസം]] ലോകപ്രസിദ്ധമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ക്ഷേത്രനിവേദ്യമായ അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം ഇവിടെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കാണ് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഒരു ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ്, ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[തലവടി]] സ്വദേശിയായ ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്നു കടം വാങ്ങിയ കാശ് തിരിച്ചടയ്ക്കാതെ വന്നതിനെത്തുടർന്ന് അതിനുപകരമായി തുടങ്ങിവച്ചതാണ് ഈ പാൽപ്പായസം എന്നാണ് കഥ. ആറുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന അതിവിദഗ്ധമായ നിർമ്മാണപ്രക്രിയയാണ് ഈ പാൽപ്പായസത്തിന്. ശുദ്ധമായ പശുവിൻപാലും മണിക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെള്ളവും കുട്ടനാടൻ പുഞ്ചനെല്ലിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന അരിയും പഞ്ചസാരയും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് തയ്യാറാക്കുന്നത്. ഇതിന് പൊൻനിറമാണെന്നതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. പാൽപ്പായസത്തിനായി പ്രത്യേകം തിടപ്പള്ളി ക്ഷേത്രത്തിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് വടക്കേ നടയിൽ ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ടുപറക്കുന്ന കാഴ്ച കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രധാനമൂർത്തിയായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. ഒരുകയ്യിൽ ചാട്ടയും മറുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊണ്ടാടുന്നത്. അതിൽ തന്നെ, ഉത്രാടം നാളിൽ നടക്കുന്ന ഒമ്പതാമുത്സവവും അന്നത്തെ നാടകശാലസദ്യയുമാണ് ഏറ്റവും വിശേഷം. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിമാർ പുതുമന, കടിയക്കോൽ നമ്പൂതിരിമാരാണ്. ഇപ്പോൾ [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ===[[തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]]=== എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] [[ചിറ്റൂർ (എറണാകുളം ജില്ല)|ചിറ്റൂർ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം. ഐതിഹ്യമാലയിൽ പരാമർശിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, എല്ലാ മാസവും മുടങ്ങാതെ ഗുരുവായൂരിൽ പോയിവന്നിരുന്ന, പരമഭക്തനായിരുന്ന ചേരാനല്ലൂർ രാമൻ കർത്താവിന് പ്രായാധിക്യം മൂലം ഗുരുവായൂർ ദർശനം അസാധ്യമായപ്പോൾ ഭഗവാൻ തന്നെ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം വരികയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുണ്ടായിരുന്ന ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്ത് കുടികൊള്ളുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ''തെക്കൻ ഗുരുവായൂർ'' എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്ണനായാണ് സങ്കല്പം. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ അഞ്ജനശിലയിലാണ് ഇവിടെയും വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ തനിപ്പകർപ്പായ, ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. അതേ സമയം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെങ്കിലും കംസവധം കഴിഞ്ഞ് രൗദ്രഭാവത്തിൽ നിൽക്കുന്ന കൃഷ്ണഭഗവാനാണ് പ്രതിഷ്ഠ എന്നും സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ഇവിടെ ഉത്സവത്തിന് ആനകളെ ഉപയോഗിയ്ക്കാറില്ല. ഗരുഡവാഹനത്തിലാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ ഇവിടെയും വടക്കുഭാഗത്ത് അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, കണ്ടങ്കുളങ്ങര ഭഗവതി, ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. മേടമാസത്തിൽ തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഈ പത്തുദിവസങ്ങളും വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, മണ്ഡലകാലത്തെ കളമെഴുത്തും പാട്ടും എന്നിവയും ക്ഷേത്രത്തിലെ ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ചേരാനല്ലൂർ കർത്താക്കന്മാരുടെ കുടുംബക്ഷേത്രമായ ഈ ക്ഷേത്രം, പക്ഷേ ഇപ്പോൾ [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ്. == കേരളത്തിന് പുറത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ == ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. ഇവയെല്ലാം പണികഴിപ്പിച്ചത് തദ്ദേശത്തെ മലയാളിസംഘടനകളാണ്. വിദേശങ്ങളിലെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാവിധികൾ തന്നെ പിന്തുടരുന്നവയാണ്. [[ഡെൽഹി]], [[മുംബൈ]], [[ചെന്നൈ]], [[ബെംഗളൂരു]], [[ഹൈദരാബാദ്]], [[കൊൽക്കത്ത]], [[അഹമ്മദാബാദ്]], [[ലണ്ടൻ]], [[ന്യൂയോർക്ക്]] ,ഹൂസ്റ്റൺ ,ഡാലസ്‌ , [[ദുബായ്]] തുടങ്ങി നിരവധി നഗരങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. === [[ഡൽഹി മയൂർ വിഹാർ ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം]] === ഡൽഹി നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കേ അതിരായ [[മയൂർ വിഹാർ|മയൂർ വിഹാറിൽ]], [[യമുന|യമുനാനദിയുടെ]] കരയിൽ നിന്ന് അല്പം കിഴക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം'''. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കിൽ (വടക്കുഭാഗത്ത്) സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഈ ക്ഷേത്രം ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1989-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിൽ പണികഴിപ്പിച്ചതും ഗുരുവായൂരിലെ അതേ പൂജാവിധികൾ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പിൻതുടരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[ഇടവം|ഇടവമാസത്തിലാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിയേറ്റുത്സവം നടക്കുന്നത്. എട്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവം, വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ നടത്തിപ്പോരുന്നു. കൂടാതെ അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ചോറ്റാനിക്കര മകം, ശിവരാത്രി, വിനായക ചതുർത്ഥി എന്നിവയും പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. === ചെന്നൈ മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === ചെന്നൈ നഗരത്തിന്റെ തിരക്കേറിയ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[നുങ്കമ്പാക്കം|നുങ്കമ്പാക്കത്തിനടുത്ത്]] മഹാലിംഗപുരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം.''' കേരളത്തിനുപുറത്ത് ആദ്യമായി പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട കേരളീയക്ഷേത്രമാണിത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1974-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. എല്ലാ വർഷവും ശബരിമല ദർശനം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്ന ചില മലയാളികൾക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനും സൗകര്യമൊരുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന് കാരണം. [[കാണിപ്പയ്യൂർ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തയ്യാറാക്കിയ രൂപകല്പനയനുസരിച്ചാണ് ക്ഷേത്രം പണിതത്. ആദ്യം അയ്യപ്പക്ഷേത്രം മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന ഇവിടെ 1989-ലാണ് ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ഇപ്പോൾ ഇരുമൂർത്തികൾക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ, [[മാളികപ്പുറത്തമ്മ]], [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], നാഗദൈവങ്ങൾ, ഗരുഡൻ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ധനുമാസത്തിൽ അയ്യപ്പന്റെയും ഇടവമാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും നടകളിൽ നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പഭക്തസഭ എന്ന സംഘടനയാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. === മുംബൈ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === മുംബൈ നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[മട്ടുംഗ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് ശ്രീ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കൂടാതെ ശ്രീരാമനെയും തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. തമിഴ് ശൈലിയിൽ തീർത്ത, നിരവധി ദേവതാരൂപങ്ങളോടുകൂടിയ ഗോപുരമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ, പ്രധാന ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist-lr}} {{notelist}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപഭേദങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]] 5r91dmlkcz7mwtx3656mwnj1cm8i0il 4675394 4675390 2026-10-12T04:26:00Z ~2026-54229-00 223966 /* ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ ഓണക്കോടി */ 4675394 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}}{{Infobox deity<!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--> | type = Hindu | image = Guruvayurappan.jpg | name = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | Sanskrit_transliteration = Guruvāyūrappan | script_name = [[മലയാളം]] | script = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | affiliation = [[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിനാരായണൻ]](മഹാവിഷ്‌ണു)/[[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] | god_of = [[മഹാവിഷ്ണു|ആദിനാരായണൻ]]/[[മഹാവിഷ്ണു]] | abode = [[വൈകുണ്ഠം]], [[ഗുരുവായൂർ]] | mantra = ഓം നമോ നാരായണായ <br/> ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ <br/> ഓം ശ്രീകൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ നമഃ | weapon= [[സുദർശന ചക്രം]], [[പാഞ്ചജന്യം]], [[കൗമോദകി]] ([[ഗദ]]), [[താമര]] | consort = [[ലക്ഷ്മി]] | mount = [[ഗരുഡൻ]] | planet = [[ഭൂമി]] }} [[തെക്കേ ഇന്ത്യ|തെക്കേ ഇന്ത്യയിൽ]], പ്രധാനമായും [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ഭഗവാൻ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] ഒരു രൂപഭേദമാണ് '''ഗുരുവായൂരപ്പൻ'''. പ്രസിദ്ധമായ [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തി എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ രൂപത്തെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ എന്ന് വിളിച്ചുപോരുന്നത്. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാര സമയത്ത് ദേവകിയ്ക്കും വസുദേവർക്കും മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട രൂപമാണിത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ തന്നെ രൂപഭാവങ്ങൾ കൊണ്ടും പൂജാരീതികൾ കൊണ്ടും മഹാവിഷ്‌ണുവാണെങ്കിലും , ഗുരുവായൂരപ്പൻ [[ദശാവതാരം|ദശാവതാരങ്ങളിൽ]] ഒന്നായ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണനാണ്]]. ഐതിഹ്യപരമായും ചരിത്രപരമായും ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ള ദൈവത്തിന്, ഇപ്പോൾ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും]] പുറത്തുമായി നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഇവയിലധികവും മലയാളികളുടെ കുടിയേറ്റത്തെത്തുടർന്നാണ് രൂപം കൊള്ളുന്നത്. == പ്രതിഷ്ഠ == ശിശുരൂപിയായ ചതുർഭുജമൂർത്തിയാണ് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ''''പാതാളാഞ്ജനം'''' എന്ന അപൂർവ്വയിനം ശിലയിൽ തീർത്ത അതിമനോഹരമായ വിഗ്രഹത്തിന് ഏകദേശം നാലടി ഉയരമുണ്ട്. നാലു കൈകൾ ഉള്ള വിഗ്രഹത്തിൻ്റെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[സുദർശനചക്രം|സുദർശനചക്രവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[പാഞ്ചജന്യം|പാഞ്ചജന്യം]] എന്ന [[ശംഖ്|ശംഖും]] മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]]യും മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ തലകീഴായി [[കൗമോദകി]] എന്ന [[ഗദ]]യും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ വിഷ്ണുവിഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ളതാണ് ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹവും. ഭഗവാൻ്റെ കയ്യിലെ ശംഖ് പ്രണവ നാദമായ ഓംകാരത്തേയും ചക്രം കാലചക്രത്തേയും ഗദ മനുഷ്യൻ്റെ അഹങ്കാരത്തെ തകർക്കുന്ന ആത്മശക്തിയേയും താമര നിർമ്മലമായ മനസ്സിനേയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഈ വിഗ്രഹത്തിന് പന്ത്രണ്ട് ഭാവങ്ങളുണ്ട്. ഓരോന്നിനും പ്രത്യേകം ദർശന ഫലങ്ങളുണ്ട് തന്ത്രശാസ്ത്രപ്രകാരം, വിഷ്ണുവിഗ്രഹത്തിന് 24 രൂപഭേദങ്ങളുണ്ട്. കാഴ്ചയിൽ ഈ 24 പേരും ഒരേപോലെ തോന്നുമെങ്കിലും രൂപഭേദങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ശംഖചക്രഗദാപത്മങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന കൈകൾക്ക് വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകും. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[ചക്രം]], പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ശംഖ്]], മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ഗദ]], മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]] എന്നിങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്ന വിഷ്ണു വിഗ്രഹരൂപത്തിന് '''ജനാർദ്ദനൻ''' എന്നാണ് പേര്. ഗുരുവായൂരടക്കം കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം വൈഷ്ണവ ദേവാലയങ്ങളിലും ഈ രൂപത്തിലാണ് വിഗ്രഹമുള്ളത്. പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത മൂലവിഗ്രഹം കൂടാതെ വേറെയും രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഗുരുവായൂർ ശ്രീലകത്തുണ്ട്. അവയിൽ വലതുവശത്തുള്ളത് പഞ്ചലോഹത്തിൽ തീർത്ത ആറാട്ടുതിടമ്പും ഇടതുവശത്തുള്ളത് സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ശീവേലിത്തിടമ്പുമാണ്. ആദ്യത്തെ വിഗ്രഹം, ഇന്നത്തെ [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]യിൽ പെട്ട [[മാന്നാർ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട, അല്പം രൗദ്രഭാവ ത്തോടുകൂടിയ മഹാവിഷ്ണു രൂപമാണ്. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമേ ഇത് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാറുള്ളൂ. രണ്ടാമത്തെ വിഗ്രഹം, മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന തിടമ്പിന് കേടുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1975-ൽ പണികഴിപ്പിച്ചതാണ്. [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] സ്വദേശിയായിരുന്ന വേലപ്പൻ ആചാരിയും പുത്രനായ കുട്ടൻ ആചാരിയും ചേർന്നാണ് ഈ തിടമ്പ് പണികഴിപ്പിച്ചത്. നിത്യശീവേലിയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് ഈ വിഗ്രഹമാണ്. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ഹൈന്ദവ ഭവനങ്ങളിലും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചിത്രങ്ങൾ കാണാം. അവയിലധികവും ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ തന്നെയാണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതെങ്കിലും അപൂർവ്വം ചിലതിൽ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിലും വരച്ചുകാട്ടാറുണ്ട്. ഈ രൂപത്തിലുള്ള ചിത്രങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ, ചുവന്ന പട്ടുകോണകം ചാർത്തി വലതുകയ്യിൽ [[വെണ്ണ]]യും ഇടതുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലും പിടിച്ച രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉഷഃപൂജ സമയത്തെ ദർശനരൂപമാണിത്. ഭഗവാന് ചാർത്തിയ കോണകം, ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകാറുണ്ട്. ഉഷഃപൂജയ്ക്കുള്ള ഈ രൂപം കൂടാതെ പന്തീരടിപൂജയ്ക്കും ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമായി വേറെയും രണ്ട് അലങ്കാരങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ, ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം ഓരോ ദിവസവും ഓരോ രൂപത്തിലാണ്. സാധാരണയായി ശ്രീകൃഷ്ണരൂപങ്ങളിൽ, അവയിൽത്തന്നെ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപങ്ങളിൽ തന്നെയാണ് അലങ്കാരമുണ്ടാകാറുള്ളതെങ്കിലും ചില പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റുള്ള അവതാരങ്ങളായും അത്യപൂർവ്വമായി മറ്റുള്ള വൈഷ്ണവക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തികളായും ഗുരുവായൂരപ്പനെ അലങ്കരിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ, യഥാരൂപത്തിൽ തന്നെ ഭഗവാനെ അലങ്കരിച്ചുവരാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം അതിവിശേഷമാണ്. === ഉച്ചപ്പൂജ അലങ്കാരവർണ്ണന === 2020 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞുള്ള കളഭച്ചാർത്തിന്റെ വിശദമായ ഒരു വർണ്ണന ആരംഭിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിയും ദീർഘകാലമായി ഉച്ചപ്പൂജ തൊഴുതുവരുന്ന വ്യക്തിയുമായ തിരുവാലൂർ ശ്രീകുമാരൻ നമ്പൂതിരിയാണ് ഇത് തുടങ്ങിയത്. [[അർബുദം]] ബാധിച്ച് ചികിത്സയിലായിരുന്ന സുധ എന്ന സ്ത്രീയ്ക്ക് കേൾക്കാനായി തുടങ്ങിയ ഈ ശ്രമം, പിന്നീട് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ വൻ ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റുകയായിരുന്നു. [[കോവിഡ്-19 മഹാമാരി]] മൂലം ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിയ്ക്കാതിരുന്ന ഭക്തർ, തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ഒരു അനുഗ്രഹമായി ഇതിനെ കാണുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് വിവിധ യൂട്യൂബ് ചാനലുകളിൽ ലഭ്യമായിരുന്ന അലങ്കാരവർണ്ണന, 2021 ഒക്ടോബർ 28-ന് പൂർണ്ണമായും ദേവസ്വത്തിന് കീഴിലായി. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഐതിഹ്യകഥകൾ == ഗുരുവായൂരപ്പനുമായും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായും ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി ഐതിഹ്യകഥകളുണ്ട്. അവയിൽ പലതും ഇന്നും പ്രസിദ്ധമാണ്. അത്തരത്തിലുള്ള ചില കഥകളാണ് ഇവിടെ ചേർക്കുന്നത്. === ക്ഷേത്രോല്പത്തിയും ജനമേജയന്റെ കുഷ്ഠരോഗവും === [[നാരദപുരാണം|ശ്രീ നാരദപുരാണത്തിലേതെന്ന്]] ചിലർ പറയുന്നതും, എന്നാൽ അതിൽ ഇല്ലാത്തതുമായ '''ഗുരുപവനപുര മാഹാത്മ്യത്തിലാണ്''' ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകഥ വിവരിക്കുന്നത്. [[കുരുവംശം|കുരുവംശത്തിലെ]] പിന്മുറക്കാരനും, [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനന്റെ]] പൗത്രനും [[അഭിമന്യു]]വിന്റെ പുത്രനുമായ [[പരീക്ഷിത്ത്]], ശമീകമഹർഷിയുടെ പുത്രനായ ശൃംഗിയുടെ ശാപം മൂലം ഉഗ്രസർപ്പമായ [[തക്ഷകൻ|തക്ഷകന്റെ]] കടിയേറ്റ് അപമൃത്യു വരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനായ [[ജനമേജയൻ]], തന്റെ പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് കാരണക്കാരനായ തക്ഷകനെയും അവന്റെ വംശത്തെയും ഒന്നാകെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യാൻ '''[[സർപ്പസത്രയാഗം|സർപ്പസത്രം]]''' എന്ന മഹായാഗം നടത്തി. നിരപരാധികളായ അസംഖ്യം സർപ്പങ്ങൾ യാഗാഗ്നിയിൽ ചത്തൊടുങ്ങി. എന്നാൽ, [[അമൃത്]] കുടിച്ചവനായതിനാൽ, തക്ഷകൻ മാത്രം ചത്തില്ല. ഇതെത്തുടർന്ന്, ജനമേജയനെ ഉഗ്രമായ സർപ്പശാപം പിടികൂടുകയും അദ്ദേഹം [[കുഷ്ഠം|കുഷ്ഠരോഗ ബാധിതനാകുകയും]] ചെയ്തു. രോഗ വിമുക്തിയ്ക്കായി ഒരുപാട് വഴികൾ നോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഇതോടെ ജീവിതാശ നശിച്ചുപോയ ജനമേജയനെ കാണാൻ ഒരു ദിവസം [[ആത്രേയൻ|ആത്രേയമഹർഷി]] വരികയും രോഗവിമുക്തിയ്ക്കായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഭജിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ആ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം ജനമേജയന് പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. ആ കഥ ഇങ്ങനെ: പദ്മകല്പത്തിന്റെ ആദിയിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്]] സൃഷ്ടികർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരി ക്കുമ്പോൾ മഹാവിഷ്ണു അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി. തനിക്കും തന്റെ സൃഷ്ടികൾക്കും കർമ്മബന്ധം കൂടാതെ മുക്തി നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം കാട്ടണമെന്ന് [[ബ്രഹ്മാവ്]] അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ, [[ബിസ്മത്ത്|പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ]] തൻ്റെ ഒരു വിഗ്രഹം സൃഷ്ടിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. വരാഹകല്പം വരെ വിഗ്രഹം ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, പിന്നീട് സന്താന ഭാഗ്യത്തിനായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഭജിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന സുതപസ്സ് എന്ന പ്രജാപതിയ്ക്കും, പത്നിയായ പ്രശ്നിയ്ക്കും വിഗ്രഹം കൈമാറി. വിഗ്രഹം കിട്ടിയശേഷം പൂർവ്വാധികം ഭക്തിയോടെ ഭജനം തുടർന്ന അവർക്ക് മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭഗവാൻ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ താൻ തന്നെ പുത്രനായി അവതരിയ്ക്കാമെന്ന് വാക്കുനൽകുകയും, ആ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിലും ഈ വിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടാകുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zy4-AAAAIAAJ&pg=PA30&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CDkQuwUwAg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=Krsna | publisher=Taylor & Francis | author=A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda | pages=30 |accessdate=24 June 2013}}</ref> അതനുസരിച്ച് [[സത്യയുഗം|സത്യയുഗത്തിലെ]] ആദ്യജന്മത്തിൽ ഭഗവാൻ, സുതപസ്സിന്റെയും പൃശ്നിയുടെയും പുത്രനായി '''പൃശ്നിഗർഭൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പൃശ്നിഗർഭൻ [[ബ്രഹ്മചര്യം|ബ്രഹ്മചര്യത്തിന്റെ]] പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിയ്ക്കുകയും ഭക്തനായ [[ധ്രുവൻ|ധ്രുവനുവേണ്ടി]] പുതിയൊരു ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. [[ത്രേതായുഗം|ത്രേതായുഗത്തിലെ]] അടുത്ത ജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ്, [[കശ്യപൻ|കശ്യപനായും]] പൃശ്നി [[അദിതി]]യായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരുടെ പുത്രനായി '''[[വാമനൻ]]''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പിന്നീട്, [[ദ്വാപരയുഗം|ദ്വാപരയുഗത്തിലെ]] അവസാനജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ് വസുദേവരായും പൃശ്നി ദേവകിയായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ വീണ്ടും അവരുടെ എട്ടാമത്തെ പുത്രനായി ''' കൃഷ്‌ണൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. ഈ മൂന്നുജന്മങ്ങളിലും അവർക്ക് ഭഗവദ്നിർമ്മിതമായ ദിവ്യവിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടായി.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zLkrkjn1Yv0C&pg=PA238&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CEwQuwUwBg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=The Concise Śrīmad Bhāgavataṁ | publisher=SUNY Press | author=Swami Venkatesananda | year=1989 | pages=238 | isbn=1438422830 |accessdate=24 June 2013}}</ref> മാതാപിതാക്കൾ നിത്യപൂജ നടത്തിവന്നിരുന്ന ഈ വിഗ്രഹം, അവരുടെ കാലശേഷം ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ കയ്യിൽ തന്നെയെത്തി. തന്റെ വാസസ്ഥാനമായ [[ദ്വാരക|ദ്വാരകയിൽ]] ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയുകയും വിഗ്രഹം അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, എന്നും രാവിലെ പത്നിമാരായ [[രുക്മിണി]]-[[സത്യഭാമ]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി പൂജ നടത്തുമായിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ഭഗവാന് [[വൈകുണ്ഠം|വൈകുണ്ഠത്തിലേയ്ക്ക്]] മടങ്ങാൻ സമയമായി. സ്വർഗ്ഗാരോഹണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, തന്റെ സുഹൃത്തും ശിഷ്യനും ഭക്തനുമായ [[ഉദ്ധവൻ|ഉദ്ധവരോട്]] ഭഗവാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഉദ്ധവരേ, ഇന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടാകും. ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ച ദ്വാരക അതിൽ പൂർണ്ണമായും നശിച്ചു പോകും. എന്നാൽ, മൂന്ന് ജന്മങ്ങളിൽ ഞാനും എന്റെ മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച ദിവ്യവിഗ്രഹം നശിക്കാൻ ഉള്ളതല്ല. ആ പുണ്യവിഗ്രഹം എടുത്ത് ഉചിതമായ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ദേവഗുരുവായ [[ബൃഹസ്പതി|ബൃഹസ്പതിയോട്]] പറയുക. ആ പുണ്യകർമ്മത്തിന് ശേഷം [[ബദരിനാഥ്|ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക്]] പോയി തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച് എന്നെ പ്രാപിക്കൂ. അധർമ്മം നിറയുന്ന [[കലിയുഗം|കലിയുഗത്തിൽ]], ഭക്തജനങ്ങളെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഞാൻ ആ വിഗ്രഹത്തിൽ കുടികൊള്ളും.}} ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടായി. ദേവശില്പിയായ [[വിശ്വകർമ്മാവ്]] നിർമ്മിച്ച ദ്വാരക, അതിൽ പൂർണ്ണമായും മുങ്ങി. തപസ്സിനായി പോകുന്നതിനുമുമ്പ് ഉദ്ധവർ ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ട് കാര്യം പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം എത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും ദ്വാരക സമുദ്രത്തിനടിയിലായി. മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ ഭഗവാനും മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച പരമപവിത്രമായ വിഷ്ണുവിഗ്രഹം, മഹാപ്രളയത്തെ അതിജീവിച്ച് കടലിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു! പക്ഷേ, പ്രളയജലം കാരണം അദ്ദേഹത്തിന് വിഗ്രഹത്തിനടുത്തു വരെ പോകാനായില്ല. ബൃഹസ്പതി, തന്റെ ശിഷ്യനായ [[വായു|വായുദേവനെ]] വിളിച്ചുവരുത്തുകയും, വായുദേവൻ, സമുദ്രദേവനായ [[വരുണൻ|വരുണന്റെ]] സഹായത്തോടെ വിഗ്രഹം തന്റെ ഗുരുവിൻ്റെ അടുത്ത് എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. വിഗ്രഹവുമായി പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോഴാണ് അടുത്ത പ്രശ്നം വന്നത്: എവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണം? ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ആകാശ മാർഗ്ഗം സഞ്ചരിക്കവെ ഭാർഗ്ഗവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, കടലിൽ നിന്ന് വളരെ അടുത്തായി അതിവിശാലമായ ഒരു തടാകം അവർ കണ്ടു. നിർമ്മലമായ ജലത്തോടുകൂടിയ ആ തടാകത്തിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് താമരപ്പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷികൾ കളകൂജനം പൊഴിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. മൃഗങ്ങൾ അങ്ങിങ്ങായി സ്വൈരവിഹാരം നടത്തുന്നു. ആ പ്രദേശത്തിനാകെ ഒരു ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് അവർക്ക് തോന്നി. ലോകത്തിൻ്റെ മാതാപിതാക്കളായ [[ശിവൻ|ശിവഭഗവാനും]] [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീദേവിയും]] അവിടെ ആനന്ദ താണ്ഡവമാടുന്നത് കണ്ട ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും താഴെയിറങ്ങി ശിവപാർവ്വതിമാരെ വന്ദിച്ചു. താൻ ദേവഗുരുവിൻ്റെ ആഗമനം പ്രതീക്ഷിച്ച് ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്ന് ശിവഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. തുടർന്ന്, ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹം ബൃഹസ്പതിയ്ക്ക് വിവരിച്ചു കൊടുത്തു: {{cquote|ബൃഹസ്പതേ, വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ ഈ ദിവ്യവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ഏറ്റവും ഉചിതമായ സ്ഥലം ഈ ഭാർഗ്ഗവക്ഷേത്രം തന്നെയാണ്. [[പ്രാചീനബർഹിസ്സ്]] എന്ന രാജാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ '''പ്രചേതസ്സുകൾ''' എന്ന യോഗിവര്യന്മാർ പ്രജാപതി സ്ഥാനം നേടാൻ കഠിന തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചതും അവർക്ക് ഞാൻ '''[[രുദ്രഗീതം]]''' ഉപദേശിച്ചു കൊടുത്തതും ഇവിടെവച്ചാണ്. <ref>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-07-09 |archive-date=2010-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100125035449/http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |url-status=dead }}</ref>{{better source|date=April 2017}}ബൃഹസ്പതേ, ഗുരുവായ അങ്ങും വായുദേവനും ചേർന്ന് വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്തുന്ന ഈ പുണ്യസ്ഥലം, ഇനി '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നറിയപ്പെടും. കലിയുഗത്തിലെ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ ഭക്തർ ഇവിടെ വന്ന് ഭജിയ്ക്കും.}} ഇത്രയും കേട്ടതോടെ ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവനും സന്തോഷമായി. ബൃഹസ്പതി, ഉടനെ ദേവശില്പിയായ വിശ്വകർമ്മാവിനെ വിളിച്ചുവരുത്തി. സ്ഥലമാകെ നോക്കിക്കണ്ട വിശ്വകർമ്മാവ്, അവിടെ എല്ലാ വാസ്തുശാസ്ത്ര നിബന്ധനകളുമനുസരിച്ച് മനോഹരമായ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിതു. വിഷ്ണുഭഗവാനാൽ നിർമ്മിച്ചതും അവതാരമായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ പൂജിച്ചതുമായ ആ പുണ്യവിഗ്രഹം, ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ചേർന്ന് എല്ലാ ആചാരവിധികളോടുകൂടി അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ശിവഭഗവാൻ വിഗ്രഹത്തിന് ആദ്യപൂജ നടത്തി. പാർവ്വതീദേവി നിവേദ്യമുണ്ടാക്കി സമർപ്പിച്ചു. [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രാദിദേവകൾ]] പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി. [[തുംബുരു]]-[[നാരദൻ|നാരദമഹർഷിമാരും]] [[യക്ഷന്മാർ|യക്ഷ]]-[[കിന്നരർ|കിന്നര]]-[[ഗന്ധർവ്വൻ|ഗന്ധർവ്വാദികളും]] സ്തുതിഗീതങ്ങൾ പാടി. ഗുരുവും വായുവും ഒരുമിച്ച് ഭഗവദ്വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച പുണ്യഭൂമിയ്ക്ക് '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നും അവർ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഭഗവാന് 'ഗുരുവായൂരപ്പൻ' എന്നും പേരുകൾ വന്നു. ഈ മംഗളമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാർ, ''രുദ്രതീർത്ഥം'' എന്നുപേരുള്ള വലിയ തടാകത്തിന്റെ മറുകരയിലുള്ള മമ്മിയൂരിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനഭാവത്തിൽ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചു. അവിടെയും തൊഴുതാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ. വൈകുണ്ഠത്തിലെ പോലെ ഇവിടെയും ഭഗവാൻ പൂർണ്ണ ചൈതന്യത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ ഇവിടം ''ഭൂലോക വൈകുണ്ഠം'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇത്രയും കേട്ടപ്പോൾ [[ജനമേജയൻ]] കുടുംബസമേതം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഒരു വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം അവിടെ ഭജനമിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|മമ്മിയൂരിലെ ശിവക്ഷേത്രത്തിലും]] ദർശനം നടത്തി. ഓരോ ദിവസം ചെല്ലുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടു വരികയും ഒരു വർഷം തികയുന്നതിന്റെ തലേന്ന് രാത്രി അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവദ് ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ രോഗം പൂർണ്ണമായും ഭേദമാകുകയും ചെയ്തു. നാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, പിന്നീട് അരോഗദൃഢഗാത്രനായി ഒരുപാടുകാലം ജീവിച്ചു. === പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റെ കഥ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്ന മറ്റൊരു കഥയാണ് ഒരു [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റേത്]]. ഈ രാജാവ്, ഒരു ദിവസം തന്റെ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധനായ ജ്യോത്സ്യരെ വരുത്തുകയും അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ ജാതകം കാണിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. രാജാവിന്റെ ജാതകം പരിശോധിച്ച ജ്യോത്സ്യർ അദ്ദേഹം ഏഴ് ദിവസങ്ങൾക്കകം പാമ്പുകടിയേറ്റ് മരിയ്ക്കും എന്ന് വിധിയെഴുതി. ഇതറിഞ്ഞ് കുപിതനായ രാജാവ് ജ്യോത്സ്യരെ ജയിലിലടയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും മന്ത്രിമാർ അദ്ദേഹത്തെ തടഞ്ഞു. തുടർന്ന്, അപമൃത്യുവടയാനാണോ തന്റെ വിധി എന്നാലോചിച്ച് രാജാവ് ചിന്താധീനനായി ഇരിയ്ക്കേ സദസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു [[നമ്പൂതിരി]] പാപപരിഹാരത്തിന് ഗുരുവായൂരിൽ പോകണമെന്നും അവിടെ വച്ച് മരിച്ചാൽത്തന്നെയും മോക്ഷം കിട്ടുമെന്നും നിർദ്ദേശിച്ചു. അതനുസരിച്ച് രാജാവും കുടുംബാംഗങ്ങളും നമ്പൂതിരിയും ജ്യോത്സ്യരും ഒരുമിച്ച് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ രാജാവ്, തന്റെ മരണം പ്രവചിച്ച ദിവസം വരെയും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അതനുസരിച്ചുള്ള എല്ലാ ചിട്ടകളും അദ്ദേഹം പാലിച്ചുപോന്നു. ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. നാളെയാണ്, തൻ്റെ മരണമെത്തുന്ന ദിവസം! ഗുരുവായൂരപ്പനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച് അദ്ദേഹം ഉറങ്ങാൻ കിടന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ഉണർന്നുനോക്കിയ രാജാവ്, താൻ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നതായി കണ്ട് അമ്പരന്നു. ഒരേസമയം സന്തോഷവും കോപവും തോന്നിയ രാജാവ്, ജ്യോത്സ്യരുടെ അടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തെ ശാസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തലേന്നുരാത്രി താൻ ഒരു പാമ്പിനെ കണ്ടതുപോലുമില്ല എന്നായിരുന്നു രാജാവിന്റെ വാദം. അപ്പോൾ ജ്യോത്സ്യർ രാജാവിന്റെ കാലിലേയ്ക്ക് നോക്കുകയും അവിടെയുള്ള ഒരു പാട് കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അത് പാമ്പുകടിച്ച പാടായിരുന്നു! ഭഗവദ്കാരുണ്യം കൊണ്ടുമാത്രമാണ് താൻ രക്ഷപ്പെട്ടതെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ രാജാവ്, അപ്പോൾ ജീർണ്ണാവസ്ഥയിലായിരുന്ന ക്ഷേത്രം പുനരുദ്ധരിയ്ക്കുന്നതിന് നിർദ്ദേശം നൽകി. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ക്ഷേത്രം, സ്വർണ്ണം കൊണ്ടും വെള്ളി കൊണ്ടും രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടും പുതുക്കിപ്പണിയുകയും ശ്രീകോവിലിന്റെ ചുമരുകളിൽ മനോഹര ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുചേർക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം, ശിഷ്ടകാലം തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായി ജീവിച്ചുപോന്നു.<ref name='G3'>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-06-22 |archive-date=2009-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628214507/http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |url-status=dead }}</ref> === ശങ്കരാചാര്യരുടെ വീഴ്ച === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ സവിശേഷ പ്രാധാന്യത്തോടെ പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുള്ളതാണ് [[അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായ [[ശങ്കരാചാര്യർ]]ക്ക് സംഭവിച്ച വീഴ്ച. ഒരു [[ഏകാദശി]]നാളിലാണ് ആ സംഭവം നടന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ആ കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരുപാട് യോഗസിദ്ധികൾ സ്വന്തമായി ഉണ്ടായിരുന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ആകാശമാർഗ്ഗം സഞ്ചരിയ്ക്കാനുള്ള കഴിവുമുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം അത്തരത്തിൽ [[കാലടി]]യിൽ നിന്ന് [[ശൃംഗേരി]]യിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊണ്ടിരുന്ന സമയത്താണ് അത് സംഭവിച്ചത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിലൂടെയായിരുന്നു യാത്ര. ആകാശത്തുനിന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ ക്ഷേത്രം കണ്ടെങ്കിലും അവിടെയിറങ്ങാനോ ഭഗവാനെ തൊഴാനോ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചില്ല. ശ്രീകോവിലിന്റെ മുകളിലുള്ള ഭാഗം പിന്നിട്ട ഉടനെ ശങ്കരാചാര്യർ ഒറ്റ വീഴ്ച! അദ്ദേഹം നേരെ ചെന്നുവീണത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയിലാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ അപ്പോൾ ശീവേലി നടക്കുകയായിരുന്നു. ശീവേലി വടക്കേ നടയിലെത്തിയപ്പോൾ എഴുന്നള്ളിപ്പിന്റെ നേരെ മുന്നിൽ വച്ചാണ് ശങ്കരാചാര്യർ ചെന്നുവീണത്. ആളുകൾ പരിഭ്രാന്തരായി ഓടിക്കൂടി. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ബോധമുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, ശരീരത്തിലെവിടെയും പരുക്കുകളും കണ്ടില്ല. ശാന്തിക്കാർ വന്ന് പുണ്യതീർത്ഥം മുഖത്ത് തെളിച്ചതും ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ശങ്കരാചാര്യർ, ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നടയിൽ പോയി സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിയ്ക്കുകയും സമസ്താപരാധം ഏറ്റുപറയുകയും ചെയ്തു. കുറച്ചുദിവസം കൂടി ക്ഷേത്രത്തിൽ തങ്ങിയ അദ്ദേഹം, ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജകളും ചടങ്ങുകളും പുനഃക്രമീകരിയ്ക്കുകയും, ഗുരുവായൂരപ്പനെ സ്തുതിച്ച് ''ഗോവിന്ദാഷ്ടകം'' എന്ന കൃതി രചിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള [[ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം|പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതും അദ്ദേഹമാണ്. === നെന്മിനി ഉണ്ണി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് നെന്മിനി മന. ഈ കുടുംബത്തിൽ പെട്ടവർ ഇന്നും ഗുരുവായൂരിലുണ്ട്. ഈ കുടുംബത്തിന്റെ വകയായി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ ഒരു ലോഡ്ജും ഹോട്ടലുമടക്കമുള്ള സൗകര്യങ്ങളുണ്ട്. എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി]]യോടനുബന്ധിച്ചുള്ള [[സപ്തമി]] വിളക്ക് സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത് ഈ കുടുംബമാണ്. ഇവിടത്തെ പൂർവ്വികനായിരുന്ന ഒരു ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ കാണിയ്ക്കുന്നത്. നെന്മിനി മനയിലെ അച്ഛൻ നമ്പൂതിരി ആയിരുന്നു ഒരിയ്ക്കൽ ഗുരുവായൂരിലെ മേൽശാന്തി. ഒരു ദിവസം, അദ്ദേഹത്തിന് അത്യാവശ്യമായി ഒരു സ്ഥലം വരെ പോകേണ്ടിവന്നു. സഹായിയായ കീഴ്ശാന്തിയും അന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഭഗവാന്റെ പൂജ മുടങ്ങുമല്ലോ എന്നാലോചിച്ച് വിഷമിച്ച മേൽശാന്തി, ഒടുവിൽ തന്റെ മകനായ ഉണ്ണിയെ പൂജയേല്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. പോകും മുമ്പ് മേൽശാന്തി, ഉണ്ണിയ്ക്ക് പൂജാവിധികളെല്ലാം പറഞ്ഞു കൊടുത്തു. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് കയറിയ ഉണ്ണി, മലരുനിവേദ്യവും ഉഷഃപൂജയുമെല്ലാം വിധിപോലെ ചെയ്തു. അപ്പോഴാണ് ഉണ്ണി അത് ശ്രദ്ധിച്ചത്: നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ അതുപോലെത്തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! ഉണ്ണി ആശങ്കാകുലനായി. തന്റെ പൂജ പിഴച്ചോ? ഭഗവാൻ നിവേദ്യം നേരിട്ടുണ്ണും എന്നായിരുന്നു അവന്റെ വിചാരം. പിന്നീട് അടുത്തുള്ള ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് ഉപ്പുമാങ്ങയും തൈരും കൊണ്ടുവരികയും അവ ചോറിന്റെ കൂടെ കൂട്ടിക്കുഴച്ചു വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ, യാതൊരു ഫലവും കണ്ടില്ല. ഉണ്ണി പൊട്ടിക്കരയാൻ തുടങ്ങി. {{cquote|ഉപ്പുമാങ്ങയുമുറതൈരുമുണ്ടിനി കൈപ്പയ്ക്കാക്കൊണ്ടാട്ടം വേണോ-കൃഷ്‌ണാ പപ്പടവും മറ്റും വല്ലതും വേണെങ്കിൽ കൽപിച്ചുകൊൾക ഞാൻ കേട്ടു-കൊള്ളാം ഊണുകഴിക്കാഞ്ഞാലയ്യോ വിശന്നുപോം ക്ഷീണിച്ചുപോയിടും ദേഹമേറ്റം അച്ഛൻ വന്നാലെന്നെത്തല്ലു മറിഞ്ഞാലും അച്യുതനൂണുകഴിച്ചില്ലെങ്കിൽ.}} ആ കണ്ണീരുകണ്ട് ഉണ്ണിക്കണ്ണൻ, അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ഉണ്ണിയുടെ കയ്യിൽ നിന്ന് ചോറ് മുഴുവൻ വാങ്ങിക്കഴിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. സന്തോഷത്താൽ മതിമറന്ന ഉണ്ണി, സമയം പോയതറിഞ്ഞില്ല. സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും നടതുറക്കാത്തതിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരായ [[വാര്യർ|വാര്യരും]] [[മാരാർ|മാരാരും]] ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഉണ്ണിയ്ക്ക് വല്ലതും സംഭവിച്ചോ എന്നായിരുന്നു അവരുടെ ചിന്ത. എന്നാൽ, തൊട്ടുപിന്നാലെ ഒഴിഞ്ഞ പൂജാപാത്രങ്ങളുമായി ഉണ്ണി പുറത്തെത്തി. പാത്രങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട വാര്യർ തനിയ്ക്ക് അവകാശപ്പെട്ട നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ ഉണ്ണി ഉണ്ടുതീർത്തു എന്ന് വിചാരിച്ചു. അയാൾ അവനെ വിളിച്ചുകൊണ്ടു പോകുകയും കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. താനല്ല, ഭഗവാനാണ് എല്ലാം കഴിച്ചതെന്ന് ഉണ്ണി ഒരുപാടു തവണ പറഞ്ഞെങ്കിലും വാര്യർ അത് അംഗീകരിച്ചില്ല. ഒരുപാട് തവണ അയാൾ ഉണ്ണിയെ തല്ലി. ഇതിനിടയിൽ മേൽശാന്തി മടങ്ങിയെത്തി. വാര്യരിൽ നിന്ന് വിവരമറിഞ്ഞ അദ്ദേഹവും ഉണ്ണിയെ ഒരുപാട് തല്ലി. അപ്പോഴാണ് ശ്രീകോവിലിൽ നിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങിയത്. ഉണ്ണി പറഞ്ഞതെല്ലാം ശരിയാണെന്നും അതിനാൽ തല്ലേണ്ടത് തന്നെയാണെന്നുമായിരുന്നു ആ അശരീരി. കുറ്റബോധം താങ്ങാനാകാതെ മേൽശാന്തിയും വാര്യരും ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിൽ സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. ഇതിൻ്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായാണ് ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന തൈര് നിവേദ്യവും നിറപുത്തരി ദിവസം ഉപ്പുമാങ്ങയും നിവേദിക്കുന്നത്. === നാരായണീയത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === [[ശ്രീമദ്ഭാഗവതം|ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തെ]] ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച പ്രസിദ്ധമായൊരു [[സംസ്കൃതസാഹിത്യം|സംസ്കൃതകാവ്യമാണ്]] '''[[നാരായണീയം]]'''. പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠനായ [[മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി|മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിയാണ്]] ഈ മഹാകാവ്യം രചിച്ചത്. പന്ത്രണ്ട് സ്കന്ധങ്ങളും പതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളുമടങ്ങിയ ഭാഗവതകാവ്യത്തെ, വെറും നൂറു ദശകങ്ങളിലും ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളിലും ഒതുക്കിയ നാരായണീയം, ഭാഗവതത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കവി ഭഗവാനോട് സംവദിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രചിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധമുള്ള ഈ കാവ്യം ഉദ്ഭവിയ്ക്കാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: 1560-ൽ ഇന്നത്തെ [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ]] [[തിരുനാവായ|തിരുനാവായയ്ക്കടുത്തുള്ള]] [[ചന്ദനക്കാവ് (മലപ്പുറം ജില്ല)|ചന്ദനക്കാവിലെ]] പണ്ഡിതകുടുംബമായ മേല്പുത്തൂർ ഇല്ലത്ത് ജനിച്ച നാരായണഭട്ടതിരി, മഹാപണ്ഡിതനായിരുന്ന അച്ഛൻ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[മീമാംസ|മീമാംസയും]] മാധവൻ എന്ന ഗുരുവിൽ നിന്ന് [[ഋഗ്വേദം|ഋഗ്വേദവും]] ജ്യേഷ്ഠൻ ദാമോദരഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[തർക്കശാസ്ത്രം|തർക്കശാസ്ത്രവും]] പഠിച്ചെടുത്തശേഷം, [[തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടി|തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടിയുടെ]] കീഴിൽ ഉപരിപഠനം നടക്കുന്ന കാലത്താണ് നാരായണീയത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ച സംഭവങ്ങൾ നടന്നത്. ഗുരുതരമായ [[വാതരോഗം]] ബാധിച്ച അച്യുതപ്പിഷാരടിയെ മേല്പുത്തൂർ നല്ല രീതിയിൽ ശുശ്രൂഷിച്ചുപോന്നു. ഒടുവിൽ ഗുരുനാഥന്റെ അസുഖം മാറുകയും, അതേസമയം മേല്പുത്തൂരിന് അസുഖസൂചനകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവിൽ നിന്ന് മേല്പുത്തൂർ അസുഖം ഇരന്നുവാങ്ങി എന്നാണ് കഥ. വാതരോഗം മാറാൻ നിരവധി ചികിത്സാരീതികൾ ചെയ്തുനോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഒടുവിൽ, സാക്ഷാൽ [[ധന്വന്തരി|ധന്വന്തരിമൂർത്തിയായ]] ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെ ശരണം എന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, 1587 ഓഗസ്റ്റ് 27-ന് (കൊല്ലവർഷം 763 ചിങ്ങം 16), [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] [[തിരുവോണം (നക്ഷത്രം)|തിരുവോണം]] നാളിൽ, മാതാപിതാക്കൾക്കും അനുജനും കവിയുമായ ചെറിയ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയ്ക്കും ചില സഹായികൾക്കുമൊപ്പം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അമ്മാത്തായ പയ്യൂരില്ലമടക്കം പല സ്ഥലങ്ങളിലും തങ്ങിയ ശേഷം മൂന്നാം നാൾ അവർ ഗുരുവായൂരിലെത്തി. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ച് ഒരു കവിതയെഴുതണമെന്ന് മേല്പുത്തൂരിന് തോന്നി. പക്ഷേ, എവിടെനിന്ന് തുടങ്ങണം, എങ്ങനെ തുടങ്ങണം എന്നൊന്നും അദ്ദേഹത്തിന് പിടികിട്ടിയില്ല. ഉറ്റ സുഹൃത്തും, [[മലയാളം|മലയാളഭാഷയുടെ]] പിതാവുമായ [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ|തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛനെത്തന്നെ]] സമീപിയ്ക്കാമെന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, തന്റെ സഹായികളെ [[തൃക്കണ്ടിയൂർ|തൃക്കണ്ടിയൂരിലേയ്ക്ക്]] അയച്ചു. സഹായികൾ തൃക്കണ്ടിയൂരിലെ എഴുത്തച്ഛന്റെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം തന്റെ [[അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട്|അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ടിലെ]] വരികൾ ചൊല്ലിക്കൊണ്ട് ചാരുകസേരയിൽ ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. സഹായികൾ എഴുത്തച്ഛനോട് ആഗമനോദ്ദേശ്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് 'മത്സ്യം തൊട്ടുകൂട്ടാൻ പറയൂ' എന്നാണ് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്. ഗുരുവായൂർ മടങ്ങിയെത്തിയ സഹായികൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് വിവരം പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം സന്തോഷിച്ചു. ഇത് കണ്ട് സഹായികൾ സ്തബ്ധരായിപ്പോയി. [[മത്സ്യം (അവതാരം)|മത്സ്യം]] തൊട്ടുള്ള വൈഷ്ണവാവതാരങ്ങളെ സ്തുതിച്ച് കീർത്തനമെഴുതുക എന്നാണ് എഴുത്തച്ഛൻ പറഞ്ഞതിന്റെ അന്തരാർത്ഥം എന്ന് മേല്പുത്തൂർ അവരോട് പറഞ്ഞു. ''സാന്ദ്രാനന്ദാവബോധാത്മകമനുപമിതം...'' എന്ന് തുടങ്ങുന്ന നാരായണീയത്തിന്റെ ആദ്യദശകം പിറന്നത് അങ്ങനെയാണ്. തുടർന്ന്, ഓരോ ദിവസവും ഓരോ ദശകം എന്ന കണക്കിൽ നൂറുദിവസം കൊണ്ട് നൂറുദശകം പൂർത്തിയാക്കി. ഓരോ ദിവസം കഴിയുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടുവന്നു. ഒടുവിൽ, നൂറാം ദിവസം അദ്ദേഹം നാരായണീയരചന പൂർത്തിയാക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന് വേണുഗോപാലരൂപത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ അദ്ദേഹം രോഗവിമുക്തനാകുകയും ചെയ്തു. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിലെ കിഴക്കേ അറ്റത്തെ തൂണിലിരുന്നാണ് മേല്പുത്തൂർ നാരായണീയം രചിച്ചത്. വാതരോഗം വന്ന് ശരീരം മുഴുവൻ തളർന്നുപോയ മേല്പുത്തൂർ ചൊല്ലുന്ന ശ്ലോകങ്ങളെല്ലാം അനുജൻ പകർത്തി എടുക്കുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ്റെ നരസിംഹാവതാരത്തെ വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയാതെ വിഷമിച്ച മേൽപ്പത്തൂരിന് മുമ്പിൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ നരസിംഹരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുവത്രെ. നാരായണീയം രചിച്ചതോടുകൂടി ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുത്ത അദ്ദേഹം, പിന്നീട് കുറഞ്ഞത് 86 വയസ്സ് വരെയെങ്കിലും ജീവിച്ചിരുന്നു. ഈ കാലഘട്ടത്തിനിടയിൽ അദ്ദേഹം [[കൊച്ചി]], [[അമ്പലപ്പുഴ]], [[കോഴിക്കോട്]], [[മൂക്കുതല]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലായി ജീവിച്ചുപോരുകയും, അവിടങ്ങളിലെല്ലാം പ്രശസ്തനാകുകയും ചെയ്തു. [[പ്രക്രിയാ സർവ്വസ്വം]], [[ശ്രീപാദ സപ്തതി]], ഒരുപാട് [[ചമ്പു|ചമ്പുക്കൾ]], [[പ്രശസ്തി (ചരിത്രം)|പ്രശസ്തികൾ]] തുടങ്ങി വേറെയും ചില കൃതികൾ ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. മൂക്കുതലയിൽ വച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്. അനായാസ മരണമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. === ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉത്ഭവം === മേല്പുത്തൂരിന്റെ സമകാലികനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മറ്റൊരു കവിയായിരുന്നു [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി]]. ഇന്നത്തെ മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[പെരിന്തൽമണ്ണ]]യ്ക്കടുത്ത് [[കിഴാറ്റൂർ|കീഴാറ്റൂരിലായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇല്ലം. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] വലിയ പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനം, മലയാളത്തിലാണ് കവിതകൾ രചിച്ചിരുന്നത്. തന്മൂലം സംസ്കൃത പണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ ഒരുപാട് പരിഹസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''മലയാളത്തിലെ [[ഭഗവദ്ഗീത]]'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ' ''[[ജ്ഞാനപ്പാന]]''യാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കൃതി. ഈ കൃതി എഴുതാൻ കാരണമായ ഒരു സംഭവമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെക്കാലം സന്താനഭാഗ്യമില്ലാതെ വിഷമിച്ചിരുന്ന പൂന്താനം, അതിനായി 'സന്താനഗോപാലം പാന' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. അതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകനുണ്ടായി. എന്നാൽ, [[ചോറൂണ്|ചോറൂണിന്റെ]] ദിവസം അവൻ അഴിച്ചിട്ട വസ്ത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ശ്വാസം മുട്ടി മരിച്ചു. ഇതിലുണ്ടായ വിഷമമാണ് ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ചത്. നാമജപത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും പ്രാധാന്യം അറിയിയ്ക്കുന്നതിനോടൊപ്പം കടുത്ത സാമൂഹ്യവിമർശനവും ഉൾക്കൊണ്ട ഈ കൃതിയ്ക്ക്, കേരളീയസമൂഹത്തിൽ ലഭിച്ച സ്വാധീനം വലുതാണ്. {{cquote|കണ്ടുകണ്ടെന്നിരിയ്ക്കും ജനങ്ങളെ കണ്ടില്ലെന്ന് വരുത്തുന്നതും ഭവാൻ<br>രണ്ടുനാലുദിനം കൊണ്ടൊരുത്തനെ തണ്ടിലേറ്റി നടത്തുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|മാളികമുകളേറിയ മന്നന്റെ തോളിൽ മാറാപ്പ് കേറ്റുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|ഉണ്ണിയുണ്ടായി വേൾപ്പിപ്പതിലൊരു ഉണ്ണിയുണ്ടായിക്കണ്ടാവൂ ഞാനെന്നും<br>ഇത്ഥമോരോന്ന് ചിന്തിച്ചിരിയ്ക്കുമ്പോൾ ചത്തുപോകുന്നു പാവം ശിവ!ശിവ!}} {{cquote|അമ്മയ്ക്കും പുനരച്ഛന്നും ഭാര്യയ്ക്കും ഉണ്മാൻ പോലും കൊടുക്കുന്നില്ല ചിലർ.}} തുടങ്ങിയ വരികൾ വേദാന്തചിന്തയുടെയും സാമൂഹ്യവിമർശനത്തിന്റെയും ഉദാഹരണങ്ങളാകുമ്പോൾ ആദ്യഭാഗവും അവസാനഭാഗവും തികഞ്ഞ ഭക്തിയുടെ പ്രതീകങ്ങളായി മാറുകയാണ്. കലികാലത്ത് ഭക്തർക്ക് മോക്ഷത്തിനുള്ള ഏക ഉപാധി നാമപജമാണെന്ന് പൂന്താനം ഇതിലൂടെ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നു. {{cquote|ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ മനസ്സിൽ കളിയ്ക്കുമ്പോൾ<br>ഉണ്ണികൾ പിന്നെ വേണമോ മക്കളായ്?}} എന്ന വാക്യം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭഗവദ്ഭക്തിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ്.<ref>{{cite news|title=Rendered with devotion|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article657658.ece|date=March 13, 2009}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> വാർദ്ധക്യത്തിൽ [[വസൂരി]]രോഗം വന്ന് തളർന്നുപോയ പൂന്താനം അത് ഭേദമാകാൻ തന്റെ നാട്ടിലുള്ള [[അങ്ങാടിപ്പുറം തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ]]യെ സ്തുതിച്ച് രചിച്ച ''ഘനസംഘം'' എന്ന സ്തോത്രവും വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. 1964-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ഓമനക്കുട്ടൻ (ചലച്ചിത്രം|ഓമനക്കുട്ടൻ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലുപയോഗിച്ച ''കണികാണും നേരം'' രചിച്ചതും അദ്ദേഹമാണ്. [[നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ|''നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ'']] എന്ന അതിപ്രസിദ്ധമായ ശിവസ്തുതിയും അദ്ദേഹത്തിന്റേതാണ്. ഇവ കൂടാതെ വേറെയും കൃതികൾ രചിച്ച അദ്ദേഹം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ്റെ ഐതിഹ്യ കഥകളിലെ സ്ഥിരം സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. 93-ാ൦ വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠം പൂകി എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. === ഭക്തിയും വിഭക്തിയും === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്ന മറ്റൊരു ഐതിഹ്യകഥയാണ് ''ഭക്തിയും വിഭക്തിയും''. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവുമാണ് ഈ കഥയിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ. സംസ്കൃതപണ്ഡിതന്മാർക്ക് അക്കാലത്ത് മലയാളകവികളോടും മലയാളകൃതികളോടുണ്ടായിരുന്ന പുച്ഛവും അവയിലെ ഭഗവാന്റെ നിലപാടുമാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രമേയം. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: വാതരോഗം ബാധിച്ച് ഗുരുവായൂരിൽ മേല്പുത്തൂർ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലത്തുതന്നെ പൂന്താനവും ഭജനമിരിയ്ക്കാനുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, പൂന്താനം താൻ രചിച്ച സന്താനഗോപാലം പാന മേല്പുത്തൂരിന് കാണിച്ചുകൊടുക്കാൻ ചെന്നു. എന്നാൽ, സംസ്കൃതപണ്ഡിതനായിരുന്ന മേല്പുത്തൂർ, ആ ആവശ്യം നിരസിച്ചു. ഇത് പൂന്താനത്തെ അത്യധികം ദുഃഖിതനാക്കി. അന്നുരാത്രി, മേല്പുത്തൂരിന് വാതരോഗം വീണ്ടും മൂർച്ഛിച്ചു. അല്പസമയം അദ്ദേഹത്തിന് ബോധക്ഷയമുണ്ടായി. ബോധം വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവാന്റെ ഒരു ദർശനമുണ്ടായി. ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഹേ മേല്പത്തൂരേ! പണ്ഡിത ശ്രേഷ്ഠനായ അങ്ങയുടെ വിഭക്തിയെക്കാൾ എനിയ്ക്ക് ഇഷ്ടം പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനത്തിന്റെ ഭക്തിയാണ്. അങ്ങ് നാളെത്തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് മാപ്പ് പറയുകയും ജ്ഞാനപ്പാന പരിശോധിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും വേണം.}} ഇതനുസരിച്ച് പിറ്റേന്ന് രാവിലെ മേല്പുത്തൂർ, ക്ഷേത്രദർശനം കഴിഞ്ഞ് തെക്കേ നാലമ്പലത്തിലിരുന്ന് അന്നത്തെ ദശകവും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം പൂന്താനത്തിനടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തോട് മാപ്പുപറഞ്ഞ് ജ്ഞാനപ്പാന വായിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും പൂന്താനത്തെ മുഗ്ദകണ്ഠം പ്രശംസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="thehindu">{{cite news|title=To lovers of Krishna, in Tamil|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|newspaper=The Hindu|date=July 19, 2012|access-date=2019-12-06|archive-date=2012-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723041304/http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|url-status=dead}}</ref> === 'പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു' === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. സംസ്കൃതത്തിൽ പൂന്താനത്തിനുണ്ടായിരുന്ന പ്രാവീണ്യക്കുറവും അതുമൂലം അദ്ദേഹം നേരിട്ട അപമാനങ്ങളും അവയിലുള്ള ഭഗവാന്റെ പ്രതികരണവും അടങ്ങിയതാണ് ഈ കഥ. അതിങ്ങനെ: സംസ്കൃതത്തിൽ വലിയ പാണ്ഡിത്യമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും പൂന്താനം നിത്യേന ക്ഷേത്രനടയിൽ വന്ന് [[വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം]] വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുമായിരുന്നു. അപ്പപ്പോൾ വായയിൽ വരുന്ന രീതിയിലാണ് അദ്ദേഹം വ്യാഖ്യാനം കൊടുത്തിരുന്നത്. ഒരിയ്ക്കൽ, അത്തരത്തിൽ അദ്ദേഹം വിഷ്ണു സഹസ്രനാമത്തിലെ '''പദ്മനാഭോऽമരപ്രഭു''' എന്ന ഭാഗം '''പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു''' എന്ന് തെറ്റായി ഉച്ചരിച്ച് അതിന് വ്യാഖ്യാനം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ, സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന [[വേദം|വേദപണ്ഡിതന്മാരായ]] ചില ബ്രാഹ്മണർ പൂന്താനത്തെ അപഹസിച്ചു. ഈ സമയത്ത് അദ്ദേഹം മരപ്രഭു ആരാണെന്ന് വിചാരിച്ച് ചിന്താധീനനായി. അപ്പോൾ, മരപ്രഭുവും താൻ തന്നെയാണെന്ന് അറിയിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീലകത്തുനിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങി. ഇത് കേട്ടതും പണ്ഡിതസമൂഹം ലജ്ജിച്ച് തലതാഴ്ത്തി. <ref>{{cite web|url=https://ml.wikisource.org/wiki/%E0%B4%90%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B2/%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81_%E0%B4%A8%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B4%BF |title=ഐതിഹ്യമാല/പൂന്താനത്തു നമ്പൂരി - വിക്കിഗ്രന്ഥശാല |language=ml|publisher=Ml.wikisource.org |date=2016-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഈ സംഭവത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഗുരുവായൂർ തെക്കേ നടയിലെ ശ്രീവത്സം വി.ഐ.പി. റസ്റ്റ് ഹൗസ് വളപ്പിൽ മരപ്രഭുവിന്റെ അതിഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. കളിമണ്ണിൽ തീർത്ത ഇത്, അത്തരത്തിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ശില്പമാണ്. 1995-ലാണ് ഈ ശില്പം സ്ഥാപിച്ചത്. പ്രശസ്ത ശില്പി [[ആലുവ]] പി.വി. രാമചന്ദ്രന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1200 പേർ ചേർന്ന് മൂന്നുമാസം കഠിനവ്രതം എടുത്താണ് ഈ ശില്പം നിർമ്മിച്ചെടുത്തത്.<ref>{{cite web|author=Ramachandran P.V. |url=http://guruvayoormaraprabhu.blogspot.in/ |title=Guruvayoor Maraprabhu |publisher=Guruvayoormaraprabhu.blogspot.in |date=2009-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനും മുൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയും]] അന്നത്തെ കേന്ദ്ര വ്യവസായ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ. കരുണാകരനാണ്]] ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കളിമണ്ണിനോടൊപ്പം പല ഔഷധകൂട്ടുകളും ഇതിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. വൃക്ഷസങ്കല്പത്തിൽ ശരീരവും ധ്യാനഭാവത്തിലുള്ള ഭഗവാന്റെ ശിരസ്സും ഒത്തുച്ചേർന്ന ഈ ശില്പത്തിന് ജാപ്പനീസ് നിർമ്മാണശൈലിയാണ് അവലംബിച്ചത്. 2008-ൽ ഇതിനോട് ചേർന്ന് ഏതാനും ദിവ്യാത്മാക്കളുടെ രൂപങ്ങളും, 2011-ൽ പ്രഭാമണ്ഡലവും ചാർത്തുകയുണ്ടായി. ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടാണ് മരപ്രഭു ശില്പം ഗുരുവായൂരിലെ ഭക്തരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയത്. ഇതിന്റെ ചെറുപതിപ്പുകളും ഇപ്പോൾ നിർമ്മാണത്തിലുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |title=ഗുരുവായൂർ മരപ്രഭു ചെറുപതിപ്പുകളുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു &#124; mangalam.com |publisher=Origin.mangalam.com |date=2015-04-17 |accessdate=2016-12-20 |archive-date=2016-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220161718/http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |url-status=dead }}</ref> ഇവയുടെ ശില്പിയും പി.വി. രാമചന്ദ്രനാണ്. === ഭാഗവതപ്രിയനായ കൊട്ടിയൂരപ്പൻ === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. ഗുരുവായൂരുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ ധാരാളമായി അനുഗ്രഹിച്ചതായി കഥകളുള്ളതിനാൽ ഇതും ആ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം. [[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിലെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[കൊട്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രം|കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവുമായും]] അവിടത്തെ ദേവനായ പരമശിവനുമായാണ് ഈ കഥയ്ക്ക് നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ളത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവത പാരായണം എങ്ങനെ കൊട്ടിയൂരപ്പനെ പ്രസന്നനാക്കി എന്ന് ഈ കഥയിൽ കാണാം. ഒരിക്കൽ, ഒരു [[വൈശാഖം|വൈശാഖകാലത്ത്]] പൂന്താനം കൊട്ടിയൂരിൽ ദർശനത്തിനെത്തി. [[ബാവലിപ്പുഴ]]യിൽ കുളിച്ച് അക്കരെയും ഇക്കരെയുമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തിയ ശേഷം അദ്ദേഹം, വലിയൊരു സദസ്സിനെ സാക്ഷിയാക്കി തന്റെ ഭാഗവതപാരായണം തുടങ്ങി. ഭാഗവതത്തിലെ അതിപ്രധാനമായ ദശമസ്കന്ധത്തിലെ അറുപതാം അദ്ധ്യായമായ 'കർഹിചിദദ്ധ്യായ'മാണ് അദ്ദേഹത്തിന് അന്ന് വായിക്കാനുണ്ടായിരുന്നത്. പ്രസ്തുത അദ്ധ്യായത്തിലെ 'കർഹി ചിത് സുഖമാസീനം' എന്നു തുടങ്ങുന്ന ശ്ലോകം കാരണമാണ് അദ്ധ്യായത്തിന് ഇങ്ങനെയൊരു പേരുതന്നെ വന്നത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവതപാരായണം കേട്ട സദസ്യർ, അദ്ദേഹത്തെ വാനോളം പുകഴ്ത്തി. തുടർന്ന്, താൻ വായിച്ചുതീർന്ന ഭാഗം അദ്ദേഹം മയിൽപ്പീലി വച്ച് അടച്ചു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ എണീറ്റ് ദിനകൃത്യങ്ങളെല്ലാം കഴിച്ച് പൂന്താനം ഗ്രന്ഥം തുറന്നുനോക്കുമ്പോൾ മയിൽപ്പീലി കർഹിചിദദ്ധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! തന്റെ ഓർമ്മക്കുറവായിരിയ്ക്കാം കാരണമെന്ന് വിചാരിച്ച അദ്ദേഹം, അന്നും അതേ അദ്ധ്യായം തന്നെ വായിച്ചു. രണ്ടു മൂന്നു ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് ആവർത്തിച്ചപ്പോൾ ഇത് ഭഗവാന്റെ ലീലയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. അന്നും ഭാഗവതം വായിച്ച ശേഷം സന്തോഷത്തോടെ അദ്ദേഹം കൊട്ടിയൂർ വിട്ടു. അപ്പോഴാണ് തന്റെ ഭാഗവതഗ്രന്ഥം എടുക്കാൻ മറന്നുപോയ കാര്യം അദ്ദേഹം അറിഞ്ഞത്. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ച് കൊട്ടിയൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടെങ്കിലും അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. അദ്ദേഹം വാതിൽപ്പഴുതിലൂടെ നോക്കിയപ്പോൾ കണ്ട കാഴ്ച അതിശയകരമായിരുന്നു: ശിവഭഗവാൻ പാർവ്വതീദേവിയ്ക്ക് ഭാഗവതത്തിലെ കർഹിചിദദ്ധ്യായം വായിച്ചുകൊടുക്കുന്നു! അത് സശ്രദ്ധം കേട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദേവി, ഭഗവാന്റെ വായന നന്നായെങ്കിലും പൂന്താനം വായിച്ചുകേൾക്കാനാണ് കൂടുതൽ രസകരമെന്ന് പറയുകയുണ്ടായി! പൂന്താനം പുറത്തുണ്ടെന്ന വിവരമറിഞ്ഞ ഭഗവാനും ദേവിയും, അദ്ദേഹത്തിന് ദർശനം നൽകുകയും, ഭാഗവതഗ്രന്ഥം തങ്ങളുടെ മറ്റൊരു വാസകേന്ദ്രമായ [[തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രം|തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലെ]] മണ്ഡപത്തിന്റെ ഉത്തരത്തിലുണ്ടെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അതനുസരിച്ച് പൂന്താനം, ഒരുപാട് ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലെത്തുകയും]] വടക്കുന്നാഥനെയും ഉപദേവതകളെയും തൊഴുതശേഷം മണ്ഡപത്തിലെത്തി അതിന്റെ ഉത്തരത്തിൽ നിന്ന് ഗ്രന്ഥം തിരികെ എടുക്കുകയും ചെയ്തു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ മങ്ങാട്ടച്ചനായി === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. [[സാമൂതിരി]]യുടെ സൈന്യാധിപനായ [[മങ്ങാട്ടച്ചൻ|മങ്ങാട്ടച്ചന്റെ]] രൂപത്തിൽ വന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ രക്ഷിച്ചതാണ് ഈ കഥയിലെ ഉള്ളടക്കം. തന്റെ ഭക്തരെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഭഗവാൻ ഏതു രൂപത്തിലും വരും എന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ തെളിവായി ഭക്തർ ഇതിന്റെ കണ്ടുവരുന്നു. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ പൂന്താനം, കീഴാറ്റൂരിലുള്ള ഇല്ലത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്നു. നേരം അർദ്ധരാത്രിയായിരുന്നു. ചുറ്റും കൂരിരുട്ട്. എങ്ങും കനത്ത നിശ്ശബ്ദത. തീർത്തും വിജനമായ പ്രദേശത്തുകൂടിയാണ് അദ്ദേഹം കടന്നുപോകുന്നുണ്ടായിരുന്നത്. പെട്ടെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു സംഘം അക്രമികൾ തടഞ്ഞുനിർത്തി ആക്രമിച്ചു. അവർ പൂന്താനത്തോട് വൻ തുക ആവശ്യപ്പെട്ടു. തന്റെ കയ്യിൽ ഒരു ഭാഗവതഗ്രന്ഥം മാത്രമാണുള്ളതെന്നും അത് തരാൻ തനിയ്ക്കാകില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞപ്പോൾ അക്രമികളിലൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തോളിലെ ഭാണ്ഡം പിടിച്ചുവലിയ്ക്കുകയും, മറ്റൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തെ വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. വേദന താങ്ങാനാകത്തെ പൂന്താനം, ഇഷ്ടദേവനെ ഉറക്കെ വിളിച്ചു. അപ്പോൾ ദൂരെനിന്ന് ഒരു [[കുതിര]]യുടെ കുളമ്പടിശബ്ദം കേൾക്കാൻ തുടങ്ങി. ഓരോ നിമിഷം കഴിയുംതോറും അത് അടുത്തെത്താൻ തുടങ്ങി. സാമൂതിരിയുടെ സൈന്യാധിപനായ മങ്ങാട്ടച്ചനായിരുന്നു കുതിരപ്പുറത്ത്. മങ്ങാട്ടച്ചൻ, തന്റെ കയ്യിലെ വാളെടുത്ത് അക്രമികൾക്കുനേരെ ആഞ്ഞുവീശുകയും അവർ പേടിച്ചോടുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചന് പൂന്താനം തന്റെ കയ്യിലെ മോതിരം ഊരി സമ്മാനിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങാൻ തയ്യാറായില്ല. ഒടുവിൽ പൂന്താനത്തിന്റെ നിർബന്ധത്തിന് വഴങ്ങി അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങുകയായിരുന്നു. മോതിരവും വാങ്ങിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചൻ, ഉടനെ സ്ഥലം വിട്ടു. മനസ്സുനിറയെ സന്തോഷത്തോടെ പൂന്താനം യാത്ര തുടർന്നു. നേരം ഏഴരവെളുപ്പായി. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറക്കാനുള്ള സമയമായി. മേല്പുത്തൂരടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ, ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം കണ്ടുതൊഴാൻ പുറത്ത് വരിയായി നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മേൽശാന്തി എഴുന്നേറ്റ് കുളികഴിഞ്ഞുവന്ന് ശ്രീകോവിലിന്റെ വാതിൽ തുറക്കാൻ കഠിനപ്രയത്നം തുടങ്ങി. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും വാതിൽ തുറക്കുന്നില്ല! അപ്പോഴാണ്, '''കൃഷ്ണാ! ഗുരുവായൂരപ്പാ! ഭഗവാനേ!''' എന്ന വിളിയോടെ പൂന്താനം ക്ഷേത്രനടയിലെത്തിയത്. തൊട്ടുപിന്നാലെ, മേൽശാന്തിയ്ക്ക് നടതുറക്കാൻ സാധിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു! ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിച്ച് ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണം വച്ച് ശ്രീകോവിലിനടുത്തെത്തിയ പൂന്താനത്തെ മേൽശാന്തി വിളിയ്ക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മോതിരം സമ്മാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പൂന്താനം മോതിരം പരിശോധിച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ ഞെട്ടിപ്പോയി. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ മോതിരമായിരുന്നു! ഇതിനെക്കുറിച്ച് പൂന്താനം മേൽശാന്തിയോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ തനിയ്ക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വപ്നദർശനമുണ്ടായെന്നും, ഭക്തനായ പൂന്താനത്തിന് മോതിരം തിരിച്ചു കൊടുക്കണമെന്ന് അതിൽ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞുവെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പൂന്താനം, ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. === വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും കുറൂരമ്മയും === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയാത്ത സാന്നിദ്ധ്യങ്ങളാണ് ഭക്തസന്ന്യാസിയായിരുന്ന [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും]] [[കുറൂരമ്മ]]യും. മേല്പുത്തൂരിന്റെയും പൂന്താനത്തിന്റെയും സമകാലികരായിരുന്നു ഇവരെന്നാണ് കേൾവി. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനായിരുന്ന വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, പക്ഷേ എല്ലാ ദേവതകളെയും ഭജിച്ചിരുന്നു. കേരളത്തിലെ ഒരുപാട് മഹാക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പിറവിയുടെ കാരണക്കാരനും അദ്ദേഹമാണ്. ഏത് ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയാലും അവിടത്തെ മൂർത്തിയെ നേരിട്ടുകാണാനുള്ള കഴിവ് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. കുറൂരമ്മയാകട്ടെ, അക്ഷരാഭ്യാസം പോലുമില്ലാത്ത ഒരു അന്തർജനമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ തന്നെയുള്ള [[അടാട്ട്]] എന്ന സ്ഥലത്തെ കുറൂരില്ലത്തെ അമ്മയായിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവരെ ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന് വിളിച്ചുപോയിരുന്നത്. അവരുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമായും പറയാനുള്ളത്. പുറയന്നൂർ ഇല്ലത്തെ ഗൗരി അന്തർജനമാണ് പിൽക്കാലത്ത് ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായത്. അക്കാലത്ത് നമ്പൂതിരി സമുദായത്തിലെ ആചാരമനുസരിച്ച് വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഇവരെ വേളി കഴിപ്പിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. കുറൂരില്ലത്തെ വലിയ നമ്പൂതിരിയാണ് അന്തർജനത്തെ വേളി കഴിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് ഇല്ലത്ത് കുടിയിരുത്തിയത്. നിർഭാഗ്യവശാൽ അധികം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. തികഞ്ഞ കൃഷ്ണഭക്തയായിരുന്ന അന്തർജനം, തന്റെ ദുഃഖങ്ങളെല്ലാം കൃഷ്ണപാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ച് കഴിഞ്ഞുകൂടി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ, ഒരു ദിവസം ഇല്ലത്ത് പണിക്കാരനായി ഒരു ഉണ്ണി കടന്നുവന്നു. കുറൂരമ്മ അവനെ പൂർണ്ണമനസ്സോടെ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും തന്റെ കൂടെത്തന്നെ താമസിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അമ്മയ്ക്കുവേണ്ട എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഉണ്ണി തന്നെ ചെയ്തുവന്നു. അവൻ വികൃതി കാണിച്ചാൽ കുറൂരമ്മ ശാസിക്കുമായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, ഇല്ലത്ത് കൃഷ്ണപൂജ നടത്തുന്നതിനിടയിൽ വികൃതി കാട്ടിയപ്പോൾ കൂറൂരമ്മ അവനെ കരി നിറച്ച ഒരു കലത്തിൽ വച്ച് അടച്ചു. ഇതേ സമയം, തന്റെ മഠത്തിൽ സ്വാമിയാർ കൃഷ്ണപൂജ ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ വരാൻ വൈകുന്നത് കണ്ട സ്വാമിയാർ ഇതെന്ത് മറിമായമെന്ന് ചിന്തിച്ചിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ദേഹമാസകലം കരിയുമായി ഭഗവാൻ സ്വാമിയാർക്കുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. വികൃതി കാട്ടിയതിന് കുറൂരമ്മ തന്നെ കലത്തിലടച്ചതിനാലാണ് താൻ വരാൻ വൈകിയതെന്ന് ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. കുറൂരമ്മ നിസ്സാരക്കാരിയല്ലെന്ന് സ്വാമിയാർക്ക് തോന്നി. താൻ ഉടനെ കുറൂരില്ലത്ത് പൂജയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ടെന്ന് കുറൂരമ്മയോട് പറയാൻ അദ്ദേഹം ഭഗവാനോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. ഇതിനിടയിൽ, അടുത്തുതന്നെയുള്ള മറ്റൊരു ഇല്ലമായ ചെമ്മങ്ങാട്ട് ഇല്ലത്തെ നമ്പൂതിരിയും ഇക്കാര്യമറിയുകയുണ്ടായി. അദ്ദേഹവും സ്വാമിയാരെ തന്റെ ഇല്ലത്തെ പൂജയ്ക്ക് വിളിച്ചു. ഇത് കുറൂരമ്മയോടുണ്ടായിരുന്ന അസൂയ കൊണ്ടാണെന്ന് ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. കാരണം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ ഒരു ഇല്ലത്ത് പൂജ നടത്താൻ വരുന്നത് അക്കാലത്ത് വലിയൊരു അംഗീകാരമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നിർഭാഗ്യവശാൽ രണ്ട് പൂജകളും പറഞ്ഞുവച്ചിരുന്നത് ഒരേ ദിവസമാണ്. എന്തു ചെയ്യണമെന്നറിയാതെ സ്വാമിയാർ വിഷമിച്ചു. അവസാനം, ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്കുതന്നെ പോകാം എന്നായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീരുമാനം. അതനുസരിച്ച് അന്നേദിവസം പ്രഭാതകൃത്യങ്ങളെല്ലാം വേഗം കഴിച്ച് സ്വാമിയാർ ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, ശങ്കരാചാര്യ പരമ്പരയിൽ പെട്ട സന്ന്യാസിയായതിനാൽ യാത്ര പുറപ്പെടും മുമ്പ് ശംഖനാദം മുഴക്കണമെന്ന് ചിട്ടയുണ്ട്. അതനുസരിച്ച് മഠത്തിലെ പരിചാരകർ ശംഖൂതാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും ശംഖിൽ നിന്ന് ശബ്ദം വന്നില്ല. ഇതെന്ത് മറിമായം എന്നറിയാതെ പരിചാരകർ അമ്പരന്നു നിന്നപ്പോൾ താൻ കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് പോകണമെന്നാണ് ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛ എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. അതനുസരിച്ച് യാത്ര കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് മാറ്റാൻ സ്വാമിയാർ തീരുമാനിച്ചു. ഈ സമയം, കുറൂരമ്മ സ്വാമിയാരുടെ പൂജയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ഉണ്ണിയും ഇല്ലത്തെ പരിചാരികയും അവരെ സഹായിച്ചു. പൂജാപുഷ്പങ്ങളും നിവേദ്യങ്ങളും [[ആവണപ്പലക]]യുമെല്ലാം ഒരുക്കിവച്ചു. സ്വാമിയാർ ഇല്ലത്തെത്തിയതും കുറൂരമ്മ അദ്ദേഹത്തെ കാലുകഴുകി സ്വീകരിയ്ക്കുകയും പൂജാമുറിയിലേയ്ക്ക് ആനയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ഇഷ്ടദേവന്റെ വിഗ്രഹം കണ്ട സ്വാമിയാർ ധ്യാനനിമഗ്നനായി. അദ്ദേഹം അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന പൂക്കളിലോരോന്നായി ഭഗവദ്പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, അവ ചെന്നുവീണത് ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങളിലാണ്! സ്തബ്ധനായ സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു. താൻ പൂജയും ധ്യാനവും കൊണ്ട് നേടിയ ഭാഗ്യം കുറൂരമ്മ വെറും നിഷ്കളങ്കഭക്തി കൊണ്ട് നേടി എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പക്ഷം. ഉണ്ണിയായി കൂടെക്കൂടിയത് തന്റെ ഇഷ്ടദേവനാണെന്നറിഞ്ഞ കുറൂരമ്മ, ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങൾ തൊട്ട് നമസ്കരിച്ചു. പിന്നീടും തികഞ്ഞ ഭക്തയായിത്തന്നെ ജീവിച്ച അവർ, 93-ആം വയസ്സിൽ ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠലോകം പൂകി എന്നാണ് വിശ്വാസം. === മഞ്ജുള === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരി ആയിരുന്ന ഒരു വാരസ്യാരായിരുന്നു മഞ്ജുള. കൃഷ്‌ണ ഭക്തയായ അവൾ നിത്യവും ഭഗവാന് ചാർത്താൻ മാലകെട്ടിക്കൊടുക്കുമായിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരുദിവസം, പതിവിലധികം പണിയുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ വളരെ വൈകി മാത്രമാണ് അവൾക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെത്താനായത്. അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. നിരാശയായ മഞ്ജുള, കിഴക്കേ നടയിലുള്ള തന്റെ വാര്യത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുനടന്നു. പോകുന്ന വഴിയിൽ, ഒരു [[ആൽമരം|ആൽമരത്തിന്റെ]] തറയിൽ അവൾ വിശ്രമിയ്ക്കാനിരുന്നു. അപ്പോൾ, ഭക്തോത്തമനായ പൂന്താനം, ദർശനം കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങിവരികയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് മഞ്ജുളയെ പരിചയമുണ്ടായിരുന്നു. ദുഃഖിതയായി ഇരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട് കാര്യം തിരക്കിയപ്പോൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൾ പറഞ്ഞു. {{cquote| ഗുരുവായൂരപ്പന് മുടങ്ങാതെ പൂമാല ചാർത്തണമെന്ന അടിയൻ്റെ വ്രതം ഇന്നു മുടങ്ങി, നടയടച്ചുപോയി തിരുമേനി.}} മഞ്ജുളയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച പൂന്താനം, ആൽച്ചുവട്ടിലെ കല്ലിൽ ഭഗവാനെ സങ്കല്പിച്ച് മാലചാർത്താൻ പറഞ്ഞു. ആദ്യമൊന്ന് ഞെട്ടിയെങ്കിലും അവൾ പൂന്താനത്തെ അനുസരിയ്ക്കുക തന്നെ ചെയ്തു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യദർശനം നടത്തിയശേഷം മേൽശാന്തി, പതിവുപോലെ വിഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദനമുഴുക്കാപ്പും ആഭരണങ്ങളും മാലകളും നീക്കം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ, എത്ര മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും ഒരു മാല മാത്രം വിഗ്രഹത്തിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നതായി മനസ്സിലാക്കി. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവും വില്വമംഗലവുമടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ പുറത്തു നില്പുണ്ടായിരുന്നു. പരിഭ്രാന്തനായ മേൽശാന്തി പുറത്തുവന്ന് ഭഗവാന്റെ വാകച്ചാർത്തും അഭിഷേകവും മുടങ്ങിയതായി അറിയിച്ചു. അപ്പോൾ പൂന്താനത്തിന് തലേ രാത്രിയിലെ സംഭവം ഓർമ്മ വന്നു. ഉടനെ പൂന്താനം മഞ്ജുളയുടെ മാലയാണെങ്കിൽ അത് നീങ്ങട്ടെ എന്ന് വിളിച്ചു പറയുകയും അപ്പോൾ തന്നെ ആ മാല താഴെ വീഴുകയും ചെയ്തു! പോകുന്ന വഴിയിൽ മഞ്ജുള വിശ്രമിച്ചതും, അവൾ മാലചാർത്തിയ കല്ല് സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നതുമായ ആൽമരം, ഇപ്പോൾ 'മഞ്ജുളാൽ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അര കിലോമീറ്റർ നേരെ കിഴക്കുമാറി, സ്വകാര്യ ബസ് സ്റ്റാൻഡിന്റെയും [[ഗുരുവായൂർ നഗരസഭ|നഗരസഭാ കാര്യാലയത്തിന്റെയും]] ഇടയിലാണ് ഈ ആൽമരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇതിന്റെ ചുവട്ടിൽ, ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡന്റെ]] ഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പമുണ്ട്. 1975-ൽ ഒരു ഭക്തൻ സമർപ്പിച്ച ഈ ശില്പം, ഇന്ന് ഗുരുവായൂർ പട്ടണത്തിന്റെ മുഖമുദ്രകളിലൊന്നാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വരുന്ന ഭക്തരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നത് ഈ ശില്പമാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ കൊടിമരങ്ങളിലും മണ്ഡപങ്ങളിലും കാണുന്ന രൂപത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ശരിയ്ക്കും ഒരു [[പരുന്ത്|പരുന്തിന്റെ]] രൂപം തന്നെയാണ് ഈ ശില്പത്തിന്. സർപ്പപീഠത്തിൽ, അതീവരൗദ്രഭാവത്തോടെ നിൽക്കുന്ന ഈ ഗരുഡനെ വാഹനത്തിലിരിയ്ക്കുന്നവരടക്കം എല്ലാ ഭക്തരും കൈകൂപ്പിത്തൊഴുന്നു. ഇതിന്റെ മറുവശത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പൂന്താനത്തിന്റെ പളുങ്കുശില്പവുമുണ്ട്. === കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === കേരളത്തിന്റെ തനതു കലാരൂപങ്ങളിൽ ഒന്നായ [[കൃഷ്ണനാട്ടം| കൃഷ്ണനാട്ടത്തെ]]ക്കുറിച്ച് പരാമർശിയ്ക്കാതെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കഥകൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിയ്ക്കില്ല. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി ആയിരുന്ന [[മാനവേദൻ|മാനവേദൻ രാജ]], ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച '''[[കൃഷ്ണഗീതി]]''' എന്ന സംസ്കൃത കാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം ഉദ്ഭവിച്ചത്. കേരളത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായ [[കഥകളി]]യുടെ ആദ്യരൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടം. ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവ കഥ ഇപ്രകാരമാണ്: കോഴിക്കോട് സ്വദേശിയായിരുന്നെങ്കിലും മാനവേദൻ രാജ കൂടുതൽ കാലവും ചെലവഴിച്ചത് ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയാണ്. അക്കാലത്തൊരിയ്ക്കൽ അദ്ദേഹം വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരെ കാണുകയുണ്ടായി. തൻ്റെ ദിവ്യദൃഷ്ടി കൊണ്ട് ഭഗവാനെ നിത്യവും കാണുന്ന സ്വാമിയാരോട്, തനിയ്ക്കും അതിനുള്ള ഭാഗ്യം ഉണ്ടാക്കണമെന്ന് മാനവേദൻ അപേക്ഷിച്ചു. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ അത് സാധിയ്ക്കില്ല എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വീണ്ടും മാനവേദനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭഗവാൻ അതിനുള്ള അനുവാദം നൽകിയെന്നും, എന്നാൽ ഒരിയ്ക്കലേ സാധിയ്ക്കൂ എന്നും സ്വാമിയാർ പറഞ്ഞു. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ [[കൂത്തമ്പലം| കൂത്തമ്പലമുണ്ടായിരുന്നില്ല]]. തദ്സ്ഥാനത്ത് ഒരു [[ഇലഞ്ഞി]]മരമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. സ്വാമിയാർ ഒന്ന് കാണിച്ചുകൊടുത്തതും അവിടെ ഓടക്കുഴലൂതിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ മാനവേദൻ കണ്ടു. തന്റെ ജന്മം സഫലമായെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ഓടിച്ചെന്ന് ഭഗവാനെ ആലിംഗനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ഭഗവാൻ അപ്പോഴേയ്ക്കും അപ്രത്യക്ഷനായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഭഗവാൻ നിന്നിടത്ത് കുറച്ച് മയിൽപ്പീലി കിടന്നിരുന്നു, ആ മയിൽപ്പീലി ഉപയോഗിച്ചാണ് മാനവേദൻ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം അലങ്കരിച്ചത്. തനിയ്ക്ക് ദർശനം കിട്ടിയ ഇലഞ്ഞി മരത്തിന്റെ തടികൊണ്ട് ഒരു കൃഷ്ണവിഗ്രഹം തീർത്ത് അതിനെ വാഴ്‌ത്തിക്കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം കൃഷ്ണഗീതി രചിച്ചത്. അതിൻ്റെ തടികൊണ്ടുതന്നെയാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം ചെയ്തെടുത്തത്. [[ജയദേവർ|ജയദേവരുടെ]] [[ഗീതഗോവിന്ദം|ഗീതഗോവിന്ദത്തെ]]യാണ് കൃഷ്ണഗീതിയ്ക്ക് മാതൃകയാക്കിയത്. തുടർന്ന്, ഒരു തുലാം 30-ന് അദ്ദേഹം തന്റെ കൃതി ഗുരുവായൂരപ്പനു മുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചു. ആ ദിവസം ഇന്ന് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. === ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ കഥ === ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തിൽ പറയുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കഥയാണ് അജാമിളമോക്ഷം. ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും എല്ലാവിധ ദുഷ്ടതകളോടും ജീവിച്ച [[അജാമിളൻ]] എന്നയാൾ, ജീവിതാവസാനത്തിലെ ഒരു നിമിഷം തന്റെ പുത്രനായ നാരായണനെ വിളിച്ചപ്പോൾ സാക്ഷാൽ നാരായണൻ തന്നെ വിളികേട്ടതും അയാളെ വൈകുണ്ഠ ത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയതുമാണ് ഈ കഥയിലെ സാരം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും സമാനമായ ഒരു കഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. ചേലേപ്പറമ്പ് എന്ന് ഇല്ലപ്പേരുണ്ടായിരുന്ന ഒരു നമ്പൂതിരിയാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രം. ഒരു കവിയും, പ്രാസംഗികനുമൊക്കെയായിരുന്നിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും പലതരം ഹീനപ്രവൃത്തികളിലും ഏർപ്പെട്ട ചേലേപ്പറമ്പ്, വാർദ്ധക്യത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും തുടർന്നുള്ള സംഭവവികാസങ്ങളുമാണ് ഈ കഥയുടെ ആകെത്തുക. കഥ ഇങ്ങനെ: ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചെങ്കിലും, ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വേദപുരാണാദികളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയെങ്കിലും, വളരെ കുത്തഴിഞ്ഞ ഒരു ജീവിതമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് നയിച്ചിരുന്നത്. സ്ത്രീസേവയിലും മദ്യപാനത്തിലും താത്പര്യം കിട്ടിയ അദ്ദേഹം സകലമാന തിന്മകളിലും വ്യാപരിച്ചു. ഒരുപാട് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് വിവാഹം കഴിച്ചു, അവയിലെല്ലാം സന്തതികളുണ്ടായി. പലരും അച്ഛനെ അറിയാതെ കാലം കഴിച്ചുകൂട്ടി. കാലം അങ്ങനെ കുറേ കടന്നുപോയി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരിൽ താമസമാക്കിയ ശേഷവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. പരസ്ത്രീഗമനവും മോഷണവും മദ്യപാനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിത്യവൃത്തിയായിരുന്നു. ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന ഭാഗത്തേയ്ക്ക് അദ്ദേഹം തിരിഞ്ഞു നോക്കിയതു പോലുമില്ല. പരദൂഷണം മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നിരുന്നത്. അങ്ങനെ നാട്ടുകാരുടെ മൊത്തം സ്വൈരം കെടുത്തുന്ന ഒരാളായി അദ്ദേഹം മാറി. കാലം പിന്നെയും കടന്നുപോയി. ചേലേപ്പറമ്പിന് തൊണ്ണൂറു വയസ്സ് കഴിഞ്ഞു. എങ്കിലും സ്വഭാവത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ആ സംഭവം നടക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് കഴിഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൈ കഴുകുന്ന തിരക്കിലിരിയ്ക്കേ ചേലേപ്പറമ്പ് സമൃദ്ധമായി എണ്ണയും ഇഞ്ചയും തേച്ച് കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ട് കുപിതനായ ബ്രാഹ്മണരിലൊരാൾ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞ കാര്യം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു: {{quote|ഹേ ചേലേപ്പറമ്പേ, ഇതെന്താണ് അങ്ങ് കാണിയ്ക്കുന്നത്? എത്രയോ കോടി ജന്മങ്ങളിൽ അങ്ങു ചെയ്ത മഹാപുണ്യത്തിന്റെ ഫലമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഈ ബ്രാഹ്മണജന്മം. അതും പോരാതെ ഇപ്പോൾ ഭൂലോകവൈകുണ്ഠത്തിലും എത്തിച്ചേർന്നിരിയ്ക്കുന്നു. എന്നിട്ടും എന്തേ മനസ്സുമാറുന്നില്ല? ദുഷ്ചിന്തകൾ പോകുന്നില്ല? കലികാലത്ത് മോക്ഷത്തിന് നാമജപം മാത്രമേ ഫലം ചെയ്യൂ എന്ന കാര്യം അങ്ങ് മറന്നുപോയോ? ഇനിയെങ്കിലും ഈ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ മതിയാക്കൂ. ഭഗവദ്പാദങ്ങളെ ആശ്രയിയ്ക്കൂ. അങ്ങേയ്ക്ക് മോക്ഷം ലഭിയ്ക്കും.}} ഈ വാക്കുകൾ ചേലേപ്പറമ്പിനെ ഇരുത്തിച്ചിന്തിപ്പിച്ചു. അതുവരെയുള്ള തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോയി. താൻ എത്രമാത്രം അധഃപതിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. കുളി കഴിഞ്ഞ് ഈറനോടെത്തന്നെ ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് നടന്നു. ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് കയറുന്നത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഭക്തർ അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കിനിന്നു. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് കയറി ഭഗവാനെ തൊഴുത ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ മണ്ഡപത്തിൽ കയറി ഈ ശ്ലോകം ജപിച്ചു: {{quote|അബ്ദാർധേന ഹരിം പ്രസന്നമകരോദൗത്താനപാദിശ്ശിശുഃ സപ്താഹേന നൃപഃ പരീക്ഷിദബലാ യാമാർദ്ധതഃ പിംഗലാ ഖട്വാംഗോ ഘടികാദ്വയേന നവതിപ്രായോഽപി തന്ന വ്യഥേ, തം കാരുണ്യനിധിം പ്രപദ്യ ശരണം ശേഷായുഷാ തോഷയേ. <br> അർത്ഥം: ഉത്താനപാദപുത്രനായ [[ധ്രുവൻ]] അരവർഷം കൊണ്ട് (ആറുമാസംകൊണ്ട്) അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. [[പരീക്ഷിത്ത്]] മഹാരാജാവ് സപ്താഹം (ഒരാഴ്ച) കൊണ്ടും [[പിംഗള]] അരയാമം കൊണ്ടും [[ഖട്വാംഗൻ]] രണ്ടുമണിക്കൂർകൊണ്ടും അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. എന്നാൽ തൊണ്ണൂറുവയസ്സായിട്ടും എനിയ്ക്ക് അങ്ങയെ പ്രസാദിപ്പിയ്ക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. അല്ലയോ ഗുരുവായൂരപ്പാ, അര നാഴിക (24 മിനിറ്റ്) മാത്രം ബാക്കിയുള്ള ഈ ആയുസ്സിനാലിതാ ഞാൻ അങ്ങയെ സന്തോഷിപ്പിയ്ക്കുന്നു.}} ഇത്രയും ചൊല്ലിയ ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് മണ്ഡപത്തിൽ സാഷ്ടാംഗം നമസ്കരിച്ചു. ഏറെ നേരം കഴിഞ്ഞിട്ടും ചേലേപ്പറമ്പ് അങ്ങനെത്തന്നെ കിടക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ച ഭക്തർ അദ്ദേഹത്തിനടുത്തേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തി. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം നോക്കിയ അവർ, അദ്ദേഹം മരിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് മനസ്സിലാക്കി. അവസാനനിമിഷം സദ്ബുദ്ധി തോന്നിയ ചേലേപ്പറമ്പ്, ഭഗവാനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. . . === കിട്ടയുടെ ഇളനീർ === കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആറാട്ടിനോടനു ബന്ധിച്ച് ഉത്സവവിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ അഭിഷേകം നടത്തുന്നത് ഒരു ആചാരമാണ്. ആറാട്ടുകടവിൽ വിഗ്രഹമെത്തിച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തീർത്ഥാവാഹനം നടത്തിയശേഷം വിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ആറാട്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ ആറാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ച് അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഇളനീർ കൊണ്ടുവരുന്നത് ഗുരുവായൂരിനടുത്ത് [[ഇരിങ്ങപ്പുറം|ഇരിങ്ങപ്പുറത്തുള്ള]] തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാരാണ്. [[ഈഴവർ|ഈഴവ]]സമുദായത്തിൽ പെട്ട ഇവർക്ക് ഈ അവകാശം ലഭിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെ വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് നടന്ന കഥയാണിത്. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഈഴവർ അടക്കമുള്ള 'താഴ്ന്ന' ജാതിക്കാർക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രപരിസരത്തൂടെ നടക്കാൻ പോലും അവർക്ക് അവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽ വരെയേ അവർക്ക് പ്രവേശനം ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവിടെയുള്ള ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാനത്തിന് 'തീയരമ്പലം' എന്ന പേരിട്ടുവന്നിരുന്നു. എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിനുള്ള അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം അത് പൊളിച്ചുമാറ്റി. എങ്കിലും ഇന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ഒരു കൽവിളക്ക് അവിടെ കാണാം. 2022-ൽ ഈ വിളക്ക് പൂർണ്ണമായും സ്വർണ്ണം പൂശുകയുണ്ടായി. [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്]] [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.|എസ്.എൻ.ഡി.പി.]] യൂണിയൻ വകയാണ് ഇത് നവീകരിച്ചത്. ഈ കഥ നടക്കുന്ന കാലത്ത് മേല്പറഞ്ഞ കുടുംബത്തിലെ കാരണവർ കിട്ടയെന്ന് പേരുള്ള ഒരു കള്ളുചെത്തുകാരനായിരുന്നു. ഭാര്യയും മക്കളുമടക്കമുള്ള വലിയൊരു കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന കിട്ട, കള്ളുചെത്തിക്കിട്ടുന്ന വരുമാനം കൊണ്ടാണ് കുടുംബം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്നത്. ദിവസവും ഒരു നൂറു തെങ്ങിൽ കയറി അയാൾ ചെത്തുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന കിട്ട, തനിയ്ക്ക് ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിന് അർഹതയില്ലാത്തതിൽ അഗാധമായി ദുഃഖിച്ചിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക്, ആറടിയിലധികം ഉയരത്തോടും കറുത്ത് സുന്ദരമായ ശരീരത്തോടുംകൂടി ഒരു യുവാവ് കിട്ടയുടെ വീട്ടിലേയ്ക്ക് കടന്നുവന്നു. ദാഹിച്ചവശനായ ആ യുവാവ് കിട്ടയെ കാണുകയും തനിയ്ക്ക് ഇളനീർ വേണമെന്നും താൻ അല്പം ധൃതിയിലാണെന്നും ഉടനെ ആറാട്ടുകടവിൽ എത്തിയ്ക്കണമെന്നും താൻ അവിടെയുണ്ടാകുമെന്നും അറിയിച്ചു. ആ യുവാവ് സാക്ഷാൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയായിരുന്നു! തുടർന്ന് കിട്ട, അടുത്തുള്ള തെങ്ങിൽ കയറി അല്പം ഇളനീർ വെട്ടിക്കൊണ്ടുവരികയും, വിവരങ്ങളെല്ലാം തന്റെ ജന്മിയോട് പറഞ്ഞശേഷം അദ്ദേഹത്തെ ഏല്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ആറാട്ടുദിവസമായിരുന്നു അന്ന്. കിട്ടയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ജന്മി, ഉടനെത്തന്നെ ഇളനീരുമായി രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെ ആറാട്ടുകടവിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു. കിട്ട മഞ്ജുളാൽത്തറ വരെ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ചു. ഈ സമയത്ത് തന്ത്രിയ്ക്കും മേൽശാന്തിയ്ക്കും ഒരു അരുളപ്പാടുണ്ടായി. കിട്ട ഇളനീരുമായി മഞ്ജുളാൽത്തറയിലുണ്ടെന്നും ഉടനെ അവിടെ വന്ന് സ്വീകരിയ്ക്കണമെന്നുമായിരുന്നു അത്. തുടർന്ന് ഇരുവരും മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ എത്തുകയും കിട്ടയിൽ നിന്ന് ഇളനീർ വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആ ഇളനീർ കൊണ്ടാണ് ഭഗവാന് അഭിഷേകം നടത്തിയത്. തുടർന്ന് എല്ലാ വർഷവും കിട്ടയുടെ കുടുംബത്തിനായിരിയ്ക്കും ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാൻ അവകാശമെന്ന് തന്ത്രി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാർക്ക് ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാനുള്ള അവകാശം ലഭിച്ചത്. ഇപ്പോൾ കുടുംബം അതിസമ്പന്നമാണ്. എങ്കിലും പരമ്പരാഗതമായ അവകാശം കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഭംഗിയായി നിറവേറ്റിപ്പോരുന്നു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ ഓണക്കോടി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് മല്ലിശ്ശേരി മന. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഊരാളന്മാരാണ് ഈ കുടുംബത്തിലുള്ളവർ. ഒരുകാലത്ത് നാടുവാഴിസ്ഥാനം അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ഈ കുടുംബത്തിന് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പിതൃസ്ഥാനമാണ് കല്പിച്ചുപോരുന്നത്. തന്മൂലം, ഇവർ ശ്രീലകത്ത് കയറി പൂജകൾ നടത്താറില്ല. ഈ കുടുംബത്തിലെ ഒരു കാരണവർക്ക് ഭഗവാൻ ദർശനം നൽകിയ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രതിപാദിയ്ക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: മല്ലിശ്ശേരി മനയിലെ കാരണവരായിരുന്ന കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് പ്രായമേറെ ആയിട്ടും സന്താനസൗഭാഗ്യമുണ്ടായില്ല. ഇതിൽ ഏറെ ദുഃഖിച്ച അദ്ദേഹം സുഹൃത്തായ ഒരു ജ്യോത്സ്യരെ കാണാനിടയായി. അതിസമ്പന്നാണെങ്കിലും നമ്പൂതിരി ദാനധർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താത്തതാണ് സന്താനങ്ങളില്ലാത്തതിന് കാരണമെന്ന് ജ്യോത്സ്യർ കണ്ടെത്തി. ഇതെത്തുടർന്ന് നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു നടക്കുന്ന കുട്ടികൾക്ക് ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവുമൊക്കെ കൊടുത്ത് സന്തോഷിപ്പിക്കുക പതിവായിരുന്നു. അധികം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹധർമ്മിണി ഗർഭിണിയായി. ഈ വിവരമറിഞ്ഞ് സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂരപ്പന് വിശേഷാൽ വഴിപാടുകൾ കഴിച്ചു. തന്റെ വംശം നിലനിൽക്കുന്നതിനായി ഒരു പുത്രൻ തന്നെ ജനിയ്ക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച നമ്പൂതിരി, അവന് തന്റെയും ഭഗവാന്റെയും പേര് (കൃഷ്ണൻ) തന്നെ ഇടാമെന്നും ഇനിയുള്ള ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യത്തെ പുരുഷസന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിടണമെന്നും തീരുമാനിച്ചു. മാസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നാളിൽ അന്തർജനം ഒരു ആൺകുട്ടിയ്ക്ക് ജന്മം നൽകി. സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, അവന് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടു. ഉണ്ണിയുടെ കളിചിരികളും തമാശകളും മല്ലിശ്ശേരി മനയെ സന്തോഷത്തിലാറാടിച്ചു. മാതാപിതാക്കളുടെ കണ്ണിലുണ്ണിയായിത്തന്നെ അവൻ വളർന്നുവന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ അവന് [[ഉപനയനം|ഉപനയനത്തിനുള്ള]] സമയമായി. ചിങ്ങമാസത്തിൽ പിറന്നാളിനോടടുത്താണ് ഉപനയനത്തിനുള്ള സമയം നിശ്ചയിച്ചത്. ആ സമയത്ത് മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, അവിടെയുള്ള കുട്ടികൾക്കെല്ലാം ഓണക്കോടി വാങ്ങിച്ചു. ഓണപ്പുടവ കൊടുക്കൽ മുഴുമിച്ചപ്പോൾ കാഴ്ചയിൽ അതീവസുന്ദരനായ ഏകദേശം ഉണ്ണിയുടെ അതേ പ്രായം തോന്നിയ്ക്കുന്ന ഒരു ബാലൻ തനിയ്ക്കും ഒരു മുണ്ട് വേണമെന്ന് നമ്പൂതിരിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. "മുണ്ടൊക്കെ തീർന്നുപോയല്ലോ ഉണ്ണി " അദ്ദേഹം വ്യസനത്തോടെ പറഞ്ഞു. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു കസവുമുണ്ട് തൻ്റെ ഉണ്ണിക്ക് വേണ്ടി അദ്ദേഹം കരുതിയിരുന്നു. അത് ആരും അറിഞ്ഞിട്ടില്ല. കുട്ടി ഉടനെ ചോദിച്ചു. "കുട്ടന് വേണ്ടി കസവുമുണ്ട് കരുതി വച്ചിട്ടില്ലേ അത് എനിക്ക് തന്നൂടെ? ഇത്ര പിശുക്ക് പാടില്ല." ഇത് കേട്ടപ്പോൾ കുട്ടി സമാന്യനല്ലെന്ന് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ബോധ്യമായി. കണ്ണുകളടച്ച് കൃഷ്‌ണാർപ്പണമസ്തു എന്ന് പറഞ്ഞ് കസവുമുണ്ട് ആ കുഞ്ഞുകൈകളിൽ വച്ച് കൊടുത്തു. പിറ്റേന്ന് നടതുറന്നപ്പോൾ ഭഗവാൻ്റെ കയ്യിലൊരു മുണ്ട്! ഇതുകണ്ട് മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി സ്തബ്ധനായി. തന്റെ മുന്നിൽ വന്ന് ഓണക്കോടി ചോദിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. പിന്നീട് അധികകാലം അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, അദ്ദേഹം നിശ്ചയിച്ചുവച്ചതുപ്രകാരം ഇന്നും മല്ലിശ്ശേരിയിലെ ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യ സന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടുവരുന്നു. === തേങ്ങയ്ക്ക് മുളച്ച കൊമ്പ് === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ അത്ഭുതകഥകളിലെ മറ്റൊരു സാന്നിദ്ധ്യമാണ് കൊമ്പുമുളച്ച ഒരു തേങ്ങ. തന്റെ ഭക്തനും നാളികേര കർഷകനുമായ ഒരു ഗൃഹനാഥന്റെ വാക്കുകൾ ഭഗവാൻ സഫലമാക്കിയതാണ് ഇതിന്റെ ഇതിവൃത്തം. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്നതും ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക മ്യൂസിയത്തിൽ പ്രദർശനത്തിന് വച്ചിരിയ്ക്കുന്നതുമായ ഈ തേങ്ങയുടെ വരവിന് പിന്നിലും രസകരമായ ഒരു ഐതിഹ്യകഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഒരിയ്ക്കൽ, മമ്മിയൂർ ദേശത്തെ ഒരു ഗൃഹനാഥൻ തന്റെ വീട്ടിൽ ഒരുപാട് തെങ്ങിൻതൈകൾ നട്ടു. കാലപ്രവാഹത്തിൽ അവ വളർന്ന് വലിയ തെങ്ങുകളാകുകയും അവയിൽ തേങ്ങകളുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. ആദ്യമായുണ്ടായ തേങ്ങാക്കുല ഗൃഹനാഥൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഈ തേങ്ങാക്കുല സ്ഥലത്തെ ഒരു ജന്മിയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ പെട്ടുപോയി. ആ കുലയിലെ തേങ്ങ മുഴുവൻ തനിയ്ക്ക് വേണമെന്ന് അയാൾ ഗൃഹനാഥനോട് പറഞ്ഞു. അത് സാദ്ധ്യമല്ലെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ തിരിച്ചും. അപ്പോൾ തേങ്ങയ്ക്കെന്താ കൊമ്പുണ്ടോ എന്ന് ജന്മി ചോദിയ്ക്കുകയും അതിന് മറുപടിയായി ഭഗവാൻ വിചാരിച്ചാൽ അതും അതിനപ്പുറവും സംഭവിയ്ക്കുമെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ പറയുകയും ചെയ്തു. അത്യദ്ഭുതം! ആ കുലയിലെ ഓരോ തേങ്ങയ്ക്കും കൊമ്പുമുളച്ചുതുടങ്ങി! തുടർന്ന് ജന്മിയും ഗൃഹനാഥനും ചേർന്ന് ആ തേങ്ങാക്കുല ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിച്ചു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് വരുന്ന ഭക്തരുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആകർഷണമായിരുനു ഈ തേങ്ങ. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്ന ഈ തേങ്ങ ഐശ്വര്യചിഹ്നമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു വന്നിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത്, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന നവീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി അത് അവിടെനിന്ന് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം മ്യൂസിയത്തിലാണ് ഈ തേങ്ങയുള്ളത്. നിരവധി ആളുകളാണ് ഇത് കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടേയ്ക്ക് വരുന്നത്. === ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണനും === [[മൈസൂരു കടുവ|''മൈസൂരു കടുവ'']] എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] മലബാറിൽ നടത്തിയ പടയോട്ടത്തിന്റെ സമയത്ത് ഗുരുവായൂരിന് വടക്ക് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരുപാട് പ്രസിദ്ധ ക്ഷേത്രങ്ങൾ (ഉദാ: [[തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വരക്ഷേത്രം]], [[കടലായി ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം]], [[തിരുവങ്ങാട് ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]], [[കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം|കോഴിക്കോട് തളി മഹാക്ഷേത്രം]]) തകർക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. അവയിൽ പലതും പിൽക്കാലത്ത് പുനർനിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും ചിലതിൽ ഇന്നും പടയോട്ടത്തിന്റെ പാടുകൾ കാണാം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവും ടിപ്പുവിന്റെ പടയാളികൾ തകർത്തുകളയുമോ എന്ന ആശങ്ക നാട്ടുകാരായ ഭക്തരിൽ ഉണർന്നുവന്നു. ക്ഷേത്രം തകർക്കപ്പെട്ടാലും കുഴപ്പമില്ല, പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹം തകർക്കപ്പെട്ടാൽ അതുപോലൊരു വിഗ്രഹം പിന്നീടുണ്ടാക്കിയെടുക്കാൻ പാടാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഭക്തർ, ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെയും തന്ത്രി, ഓതിയ്ക്കന്മാർ, ശാന്തിക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവരെയും വിവരമറിയിച്ചു. അപകടം മനസ്സിലാക്കിയ അവർ സുരക്ഷിതമായ ഒരു സ്ഥാനം അന്വേഷിച്ചുനടന്നപ്പോൾ കണ്ടെത്തിയത്, കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രസിദ്ധ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമായ [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രമാണ്]]. [[അമ്പലപ്പുഴ]] അന്ന് [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. അതിനാൽ, അങ്ങോട്ട് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് തിരുവിതാംകൂർ രാജാവിന്റെ അനുമതി വേണമായിരുന്നു. ''[[ധർമ്മരാജ]]'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യായിരുന്നു അപ്പോഴത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ്. അമ്പലപ്പുഴയിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവരുന്നതിന് അദ്ദേഹം തന്ത്രിയ്ക്കും ഊരാളന്മാർക്കും പൂർണ്ണ അനുമതി നൽകി. തുടർന്ന് ഘോഷയാത്രയായി വിഗ്രഹം അമ്പലപ്പുഴയിലെത്തിച്ചു. അവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള പഴയ [[ചെമ്പകശ്ശേരി രാജ്യം|ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ]] കൊട്ടാരമായിരുന്ന തെക്കേ മഠത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറും പണിത് ഗുരുവായൂരപ്പനെ അവിടെ താത്കാലികമായി കുടിയിരുത്തി. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാമുണ്ട്. പിന്നീട് കുറച്ചുകാലം മാവേലിക്കരയിലെ എണ്ണയ്ക്കാട്ട് കൊട്ടാരത്തിലും ഗുരുവായൂരപ്പനെ കുടിയിരുത്തി. അതിനുശേഷമാണ് വീണ്ടും ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവന്നത്. ഇതിനിടയിൽ സമീപത്തുള്ള പല ക്ഷേത്രങ്ങളും തകർത്തശേഷം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ആക്രമിയ്ക്കാൻ വന്ന ടിപ്പുവിന്, ചില ദുർനിമിത്തങ്ങൾ മൂലം ആ പദ്ധതി ഉപേക്ഷിയ്ക്കേണ്ടി വരികയും, പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഗുരുവായൂരപ്പന് ചില സമർപ്പണങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുകയുണ്ടായി. ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ടിരുന്ന കാലത്തുണ്ടായ രസകരമായ ചില സംഭവങ്ങൾ [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി]] തന്റെ പ്രസിദ്ധകൃതിയായ [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''ചില ഈശ്വരന്മാരുടെ പിണക്കം'' എന്ന പേരിലുള്ള ലേഖനത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഒരേ ഈശ്വരന്റെ രൂപഭാവങ്ങളായ ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണനും തമ്മിൽ നടന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന വഴക്കിന്റെ കഥ വിവരിയ്ക്കുന്നത്. ആ കഥ ഇങ്ങനെ പോകുന്നു: ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നമസ്കാരസദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്ന വിഭവങ്ങൾ മറ്റുള്ള പാത്രങ്ങളിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്ന പതിവില്ല. എന്നാലും സാധാരണയായി അവയ്ക്ക് ക്ലാവുചുവ പിടിയ്ക്കാറുമില്ല. എന്നാൽ, അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഭഗവാൻ കുടികൊണ്ട സമയത്ത് സദ്യയ്ക്കുണ്ടാക്കുന്ന [[കാളൻ]] മുതലായ കറികളിൽ ക്ലാവുചുവ ഉണ്ടാകുക പതിവായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പനോടുള്ള സ്പർദ്ധ നിമിത്തം അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണൻ ചെയ്തതാണെന്ന് ഭക്തർ പറഞ്ഞുപരത്തി. കുറച്ചുദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|പാൽപ്പായസനിവേദ്യത്തിൽ]] അട്ടയും പാറ്റയും കൊതുകും മറ്റും ചത്തുവീഴുന്ന സ്ഥിതിയും കാണാനിടയായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതികാരമായും വ്യഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരപ്പനെ മാവേലിക്കരയിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്നതുവരെ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. എങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ട കാലം ഇരുക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ പ്രശസ്തിയുണ്ടാക്കി. പുതിയ ചില സങ്കല്പങ്ങൾ ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പിറവിയെടുക്കുന്നതിന് ഇത് വഴിതെളിച്ചു. അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയ്ക്കുമുകളിൽ ഒരു [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]] വട്ടമിട്ട് പറക്കുന്നത് കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. തന്മൂലം ഗുരുവായൂരിൽ ഉച്ചപ്പൂജ അമ്പലപ്പുഴയിലെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് മുമ്പ് അവസാനിപ്പിയ്ക്കുകയും അതുകഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടയടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗുരുവായൂരിലെ ഉച്ചശീവേലി വൈകീട്ട് നടതുറന്ന ശേഷമാണ് നടത്തുന്നത്. മറ്റൊരു ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ പ്രത്യേകതയില്ല. === ചെമ്പൈയുടെ കഥ === [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണ്ണാടകസംഗീതചക്രവർത്തിയായിരുന്ന]] [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരുമായും]] ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, സംഗീതലോകത്ത് തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച സംഭാവനകളെല്ലാം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കുകയും തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച പൈസ കൊണ്ട് ഭഗവാന് നിരവധി തവണ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായാണ് എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിൽ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിക്കാലത്ത്]] [[ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം]] നടത്തിവരുന്നത്. അദ്ദേഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി കഥകളുണ്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോഴുള്ള കഥയാണ് കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധം. അതിങ്ങനെ: 1952-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ പതിവിനുവിപരീതമായി കോഴിക്കോട്ടെ സാമൂതിരി കോവിലകത്തായിരുന്നു ചെമ്പൈയ്ക്ക് കച്ചേരി. പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം കച്ചേരിയ്ക്കായി കോവിലകത്തെത്തിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാവിൽ നിന്ന് ശബ്ദം പുറത്തുവന്നില്ല. ഇതിൽ ദുഃഖിതനായ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ഗുരുവായൂരിലെത്തുകയും ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത്, വൈദ്യകുലപതി [[വൈദ്യമഠം വലിയ നാരായണൻ നമ്പൂതിരി]] ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെമ്പൈയുടെ വിഷമാവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം, ചെമ്പൈയെ പൂമുള്ളി മനയിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും അവിടെ വച്ച് പത്തുദിവസം വിശദമായി ചികിത്സിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു പ്രത്യേകതരം പൊടി പാലിൽ കലക്കി നൽകിയാണ് വൈദ്യമഠം ചെമ്പൈയെ ചികിത്സിച്ചത്. തദ്ഫലമായി ചെമ്പൈയ്ക്ക് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടുകയും, അദ്ദേഹം വൈദ്യമഠത്തിൽ ഒരു കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മരണം വരെ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരിയ്ക്കലും ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായില്ല. 1896 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കോട്ടായി]]യ്ക്കടുത്ത് ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ, സംഗീതജ്ഞനായിരുന്ന അനന്തരാമഭാഗവതരുടെയും പാർവ്വതിയമ്മാളുടെയും മൂത്ത മകനായി ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നക്ഷത്രത്തിൽ ജനിച്ച വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ, ചെറുപ്പത്തിലേ പിതാവിൽ നിന്ന് സംഗീതം അഭ്യസിച്ചു. എട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ, [[വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ]] വച്ച് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അദ്ദേഹം, ചെറുപ്പത്തിലേ [[വൈക്കം]], ഗുരുവായൂർ, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]], [[കൊല്ലൂർ]] തുടങ്ങി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. പിൽക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം [[വയലിൻ]] വായിയ്ക്കാനും പഠിച്ചു. ഇക്കാലത്തുതന്നെ അദ്ദേഹം നാട്ടിൽ വച്ച് കുട്ടികളെ സംഗീതം അഭ്യസിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആദ്യകാലത്ത് അനുജനായിരുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യഭാഗവതർക്കൊപ്പമാണ് ചെമ്പൈ കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുവന്നത്. വയലിൻ വിദ്വാൻ കൂടിയായിരുന്ന അച്ഛൻ അനന്തരാമഭാഗവതർ വയലിനിലും തദ്ദേശീയരായ സംഗീതജ്ഞർ [[മൃദംഗം|മൃദംഗത്തിലും]] അകമ്പടി സേവിച്ചാണ് ഈ കച്ചേരികൾ നടന്നുപോയിരുന്നത്. പിന്നീട് അദ്ദേഹം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ഒറ്റയ്ക്ക് കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. കർണാടകസംഗീതത്തിലെ അതികായനാകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അധികകാലം വേണ്ടിവന്നില്ല. [[അരിയക്കുടി രാമാനുജ അയ്യങ്കാർ]], [[മഹാരാജപുരം വിശ്വനാഥ അയ്യർ]] തുടങ്ങിയ അക്കാലത്തെ മഹാരഥന്മാരുടെ നിരയിലേയ്ക്ക് പതുക്കെ ചെമ്പൈയും ഉയർന്നുവന്നു. നിരവധി പ്രശസ്ത വാദ്യകലാകാരന്മാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി സേവിച്ചുതുടങ്ങി. വയലിനിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം, ചില സംഗീതജ്ഞർക്ക് വയലിനിലും അകമ്പടി സേവിച്ചു. 1913 മുതൽ 1927 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലുമായി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. 1913-ൽ തമിഴ്നാട്ടിലെ [[കരൂർ|കരൂരിൽ]] പെത്താച്ചി ചെട്ടിയാർ എന്ന പ്രമാണി നടത്തിയ സംഗീതോത്സവത്തിലെ കച്ചേരി, 1915-ൽ [[പുതുച്ചേരി]]യിൽ ഒരു വിവാഹത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി, 1916-ൽ [[പാലക്കാട്|പാലക്കാട്ടു വച്ച്]] നടത്തിയ [[രാമനവമി]] സംഗീതോത്സവം, 1927-ൽ [[മദ്രാസ് സംഗീത അക്കാദമി]]യുടെ ഉദ്ഘാടനത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി തുടങ്ങിയവ അതിൽ പ്രധാനമാണ്. സ്വന്തമായി കൃതികൾ രചിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും നിരവധി പ്രശസ്ത വാഗ്ഗേയകാരന്മാരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിയ്ക്കുന്നതിൽ ചെമ്പൈ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധിച്ചു. ''ലളിതാദാസൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന തൃപ്പൂണിത്തുറ സ്വദേശിയായിരുന്ന ടി.ജി. കൃഷ്ണയ്യർ, ''മീനാക്ഷീസുതൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന [[ബെംഗളൂരു]] നാഗരാജൻ എന്നിവർ അവരിൽ പ്രധാനികളാണ്. ലളിതാദാസൻ [[ഹംസാനന്ദി]] രാഗത്തിലും [[രൂപകതാളം|രൂപകതാളത്തിലും]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''പാവന ഗുരുപവനപുരാധീശമാശ്രയേ'' എന്ന കൃതി, കർണാടകസംഗീതത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കുറിച്ച് രചിയ്ക്കപ്പെട്ട അപൂർവ്വം കൃതികളിൽ പ്രഥമസ്ഥാനം വഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ കൃതി ചെമ്പൈ സ്ഥിരമായി കച്ചേരികളിൽ പാടുന്നത് വഴി പ്രസിദ്ധി നേടുകയും, അതുവഴി നിരവധി ഭക്തരെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ആകർഷിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. മീനാക്ഷീസുതൻ [[നാട്ട]] രാഗത്തിലും [[ആദിതാളം|ആദിതാളത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''രക്ഷമാം ശരണാഗതം'' എന്ന കൃതി, അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടിയ ശേഷം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമ്മാനമായി സമർപ്പിച്ചു. ആദ്യകാലത്ത് മലയാളകൃതികൾ പാടുന്നതിൽ ഉപേക്ഷ കാണിച്ചിരുന്ന ചെമ്പൈ, പിന്നീട് ഒരു സുഹൃത്തിന്റെ ആവശ്യമനുസരിച്ച് [[ഇരയിമ്മൻ തമ്പി]]യുടെ ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കീർത്തനം പാടാൻ തുടങ്ങുകയും, പതുക്കെ ആ കൃതിയ്ക്കും പ്രചാരം ലഭിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. [[ശ്രീരാഗം|ശ്രീരാഗത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഈ കൃതി, അദ്ദേഹം [[യദുകുല കാംബോജി]] രാഗത്തിൽ പുതുതായി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. ഇത് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായി മാറി. വാതാപി ഗണപതിം ഭജേഹം, ശിവ ശിവ ശിവ എനരാദ, ക്ഷീരസാഗര തുടങ്ങിയ കൃതികളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആലാപനശൈലിയിൽ ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ ജീവിതത്തിലെ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങൾക്കും കാരണക്കാരൻ ഗുരുവായൂരപ്പനാണെന്ന് അന്ത്യം വരെ വിശ്വസിച്ചുവന്നു. 1907-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിലാണ് അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അന്ന് അനുജന്നും അച്ഛന്നുമൊപ്പം നടത്തിയ കച്ചേരിയ്ക്കുശേഷം മടങ്ങിപ്പോകാനൊരുങ്ങുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് ഏതാനും പോലീസുകാർ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിലെത്തി. ഒരുനിമിഷം സ്തബ്ധരായിപ്പോയ ചെമ്പൈയോട് അവർ അടുത്ത കച്ചേരിയ്ക്ക് ക്ഷണിയ്ക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഈ സംഭവത്തിനുശേഷം എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ വന്ന് കച്ചേരി നടത്തിപ്പോകുന്നത് അദ്ദേഹം പതിവാക്കി. ഒരിയ്ക്കലും പണം കൂട്ടിവയ്ക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടാതിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ സമ്പാദ്യത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗവും ഗുരുവായൂരപ്പന് ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്താൻ ഉപയോഗിച്ചു. ബാക്കി വന്ന പണം കൊണ്ട് നിരവധി ജനക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങളും അദ്ദേഹം നടത്തി. ജാതീയവും മതപരവുമായ പല വിലക്കുകളെയും മറികടന്ന് പ്രശസ്തരും അപ്രശസ്തരുമായ നിരവധി സംഗീതജ്ഞർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിച്ചു. [[കെ. ജെ. യേശുദാസ്]], [[ടി. വി. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]], [[പി. ലീല]], [[ജയവിജയന്മാർ (സംഗീതജ്ഞർ)|ജയവിജയന്മാർ]], [[മണ്ണൂർ രാജകുമാരനുണ്ണി]], [[ഒളപ്പമണ്ണ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]], [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തുടങ്ങിയവർ അവരിൽ പ്രമുഖരാണ്. നിരവധി പ്രശസ്തർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി വായിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വയലിനിൽ [[മൈസൂർ ചൗഡയ്യ]]യും മൃദംഗത്തിൽ [[പാലക്കാട് മണി അയ്യർ|പാലക്കാട് മണി അയ്യരുമാണ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അകമ്പടി സേവിച്ചത്. മൂവരുമൊന്നിച്ചുള്ള കച്ചേരികൾ വളരെയധികം ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റി. നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ ചെമ്പൈയെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്. മദ്രാസ് മ്യൂസിക്ക് അക്കാദമിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീത കലാനിധി'' (1951), [[കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമി]] പുരസ്കാരം (1958), മദ്രാസ് ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീതകലാ ശിഖാമണി'' (1964), [[കേരള കലാമണ്ഡലം]] വക സുവർണമുദ്ര (1965), [[ഭാരത സർക്കാർ]] വക [[പദ്മഭൂഷൺ]] (1973) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഇവ കൂടാതെ, 1935-ൽ അക്കാലത്തെ പ്രസിദ്ധ ആത്മീയാചാര്യനായിരുന്ന [[സ്വാമി ശിവാനന്ദ]]യിൽ നിന്ന് ''സംഗീത സമ്രാട്ട്'', 1937-ൽ [[മൈസൂർ രാജ്യം|മൈസൂർ മഹാരാജാവിൽ]] നിന്ന് വിശേഷാൽ അംഗീകാരം, 1940-ൽ പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞനും വാഗ്ഗേയകാരനുമായിരുന്ന [[ഹരികേശനല്ലൂർ മുത്തയ്യാ ഭാഗവതർ|മുത്തയ്യാ ഭാഗവതരിൽ]] നിന്ന് ''ഗായനഗന്ധർവ്വൻ'', [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], [[ബറോഡ രാജ്യം|ബറോഡ]], [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം|വിജയനഗരം]], [[ബൊബ്ബിലി രാജ്യം|ബൊബ്ബിലി]], [[ജയ്പൂർ രാജ്യം|ജയ്പൂർ]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിശേഷാൽ ബഹുമതികൾ തുടങ്ങിയവയും അദ്ദേഹം കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ കൂടാതെ ജന്മനാട്ടിലെ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം, [[ഒറ്റപ്പാലം|ഒറ്റപ്പാലത്തെ]] [[പൂഴിക്കുന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെമ്പൈ നിത്യേന കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുപോന്നിരുന്നു. എത്ര തിരക്കുണ്ടായാലും ചെമ്പൈ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശി ആഘോഷം കൂടാൻ അദ്ദേഹം സ്ഥിരമായി വരുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വേദികളിലൊന്നായിരുന്ന പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[നവരാത്രി]]യുടെ ആദ്യദിവസം നടക്കുന്ന കച്ചേരിയും അദ്ദേഹം ആജീവനാന്തം മുടക്കം കൂടാതെ നടത്തിപ്പോന്നു. അത്തരത്തിലൊരു ദിവസം തന്നെയാണ് അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞതും. 1974 ഒക്ടോബർ 16-ന് നവരാത്രിയുടെ ആദ്യദിവസം പതിവുപോലെ അദ്ദേഹം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരുകയും ഏകദേശം മൂന്ന് മണിക്കൂർ നേരം തുടർച്ചയായി കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കൃതികളെല്ലാം അന്ന് അദ്ദേഹം പാടി. അവയിൽ അവസാനം പാടിയത് ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കൃതിയാണ്. കച്ചേരി അവസാനിപ്പിച്ചശേഷം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ തൊഴുത അദ്ദേഹം, നടയിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും 78 വയസ്സുള്ള തന്നെ തിരിച്ചെടുത്തുകൂടേ എന്ന് ഭഗവാനോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു മാരാർ, ചെമ്പൈ 120 വയസ്സുവരെ ജീവിയ്ക്കണമെന്നാണ് തന്റെ ആഗ്രഹമെന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അത്രയൊന്നും തനിയ്ക്ക് വേണ്ടെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി. തുടർന്ന്, ശിഷ്യനായ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ചേർന്ന അദ്ദേഹം, അവിടെവച്ച് അല്പസമയം ശിഷ്യനോട് സംസാരിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ കുഴഞ്ഞുവീഴുകയും ചെയ്തു. വിവരമറിഞ്ഞ് ഓടിയെത്തിയ ശിഷ്യനായ [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം പരിശോധിച്ചുനോക്കി മരണം സ്ഥിരീകരിച്ചു. അങ്ങനെ ആ മഹാസംഗീതജ്ഞൻ ഗുരുവായൂരപ്പനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു. ജന്മനാടായ ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശരീരം സംസ്കരിച്ചു. === [[ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]] === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ പറ്റാത്ത കഥാപാത്രമാണ് ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവന്റേത്. നീണ്ട 55 വർഷം ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തെ സേവിച്ച ഈ ഗജവീരൻ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തരിൽ തന്നെ പ്രമുഖസ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു ആന ചരിഞ്ഞ ശേഷം അതിന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി ഒരു ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത് മറ്റൊരിടത്തും നടന്നതായി അറിയില്ല. ഒരു ആനയുടെ ചരമവാർഷികം എല്ലാ വർഷവും ആചരിച്ചുവരുന്നതും അങ്ങനെത്തന്നെ. ഇങ്ങനെ ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്തും ചരിഞ്ഞശേഷവും അത്ഭുതകഥാപാത്രമായി നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന കേശവൻ ഗുരുവായൂരിൽ എത്തിച്ചേരാനുണ്ടായ കാരണം ഇങ്ങനെയാണ്: [[ഏഷ്യ]]യിലെത്തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ തേക്കുമരക്കാടുകൾ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന [[നിലമ്പൂർ|നിലമ്പൂരിലാണ്]] കേശവൻ പിറന്നുവീണത്. എട്ടാം വയസ്സിൽ വാരിക്കുഴിയിൽ വീണ കേശവനെ സാമൂതിരി കുടുംബത്തിന്റെ ശാഖകളിലൊന്നായ [[നിലമ്പൂർ കോവിലകം]] ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു. നിലമ്പൂർ കോവിലകത്തെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിക്കൊമ്പനായിരുന്നു കേശവൻ. കോവിലകത്തെത്തിയ കേശവൻ അവിടെ കൂട്ടാനയ്ക്കൊപ്പം സുഖമായി കളിച്ചുവളർന്നു. അവന്റെ കളിചിരികളും തമാശകളും കോവിലകത്തുള്ളവരെയെല്ലാം സന്തോഷിപ്പിച്ചു. കോവിലകത്തെ കുട്ടികൾ കേശവനോടൊപ്പം കളിയ്ക്കുന്നതും പതിവായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ പോലും ആരെയും ദ്രോഹിയ്ക്കാതെ നിന്ന അവൻ നാട്ടുകാർക്കും വളരെ പ്രിയങ്കരനായി മാറി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേയാണ് [[മലബാർ കലാപം]] പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്. അതിന്റെ ഭാഗമായി നിരവധി ആപത്തുകൾ കോവിലകത്തുള്ളവർക്ക് നേരിടേണ്ടിവന്നു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് കോവിലകത്തെ വലിയ തമ്പുരാനും തമ്പുരാട്ടിയും കുടുംബവും സ്വത്തുക്കളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം മുഴുവൻ കാര്യസ്ഥനായ പണിയ്ക്കരെ ഏല്പിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലേയ്ക്ക്]] താമസം മാറി. എന്നാൽ കലാപകാരികൾ പണിയ്ക്കരെ വധിച്ചതോടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ആകെ ഗുരുതരമായി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ നഷ്ടപ്പെടുമല്ലോ എന്നോർത്ത് ഭയപ്പെട്ട തമ്പുരാൻ, പൂജാമുറിയിൽ കയറി ഗുരുവായൂരപ്പനെ വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റാതെ കാത്താൽ തന്റെ ആനകളിലൊരെണ്ണത്തിന്റെ താൻ നടയ്ക്കുവയ്ക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം നേർച്ച നേർന്നു. അങ്ങനെ കുറച്ചുമാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റിയില്ലെന്ന വിവരം തമ്പുരാൻ അറിയാനിടവരികയും തുടർന്ന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്താൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ 1922 ജനുവരി നാലിന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്തി. കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന കാലത്ത് ഗുരുവായൂരിൽ ആനകളുടെ എണ്ണം വളരെക്കുറവായിരുന്നു. അവരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയായിരുന്നത് [[ഗുരുവായൂർ പഴയ പത്മനാഭൻ|പദ്മനാഭൻ]] എന്ന ഗജവീരനാണ്. അക്കാലത്ത് കേരളത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഗജവീരന്മാരിൽ തലയെടുപ്പുകൊണ്ടും ആകാരഭംഗി കൊണ്ടുമെല്ലാം മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്നത് പദ്മനാഭനായിരുന്നു. [[തൃശ്ശൂർ പൂരം|തൃശ്ശൂർ പൂരമടക്കം]] കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം ഉത്സവങ്ങളിലും അവനായിരുന്നു താരം. തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] അവന് ചാർത്തിയ വീരശൃംഖല ഇന്നും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തിൽ ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിത്യവും രണ്ടുശീവേലികൾക്ക്{{efn|അക്കാലത്ത് വൈകീട്ടത്തെ ശീവേലിയ്ക്ക് ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടായിരുന്നില്ല.}} ഭഗവാനെ എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നതും പദ്മനാഭന്റെ പുറത്താണ്. കേശവൻ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ ശേഷം പലപ്പോഴായി അവന് പദ്മനാഭന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് കാണാനിടവരികയും അതിന്റെ സ്വഭാവസവിശേഷകൾ മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പതുക്കെ അവൻ പദ്മനാഭൻ്റെ നിലയിലേയ്ക്ക് ഉയരുകയും ഒടുവിൽ പദ്മനാഭനെ കടത്തിവെട്ടുകയും ചെതു. 1934-ൽ [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കണ്ണമ്പ്ര വേല]]യ്ക്കിടയിലുണ്ടായ ഒരു അപകടത്തിൽ പദ്മനാഭൻ ചരിഞ്ഞതോടെ കേശവയുഗം ആരംഭിച്ചു. കേശവന്റെ പല സ്വഭാവസവിശേഷതകളും അവനെ പതുക്കെ ജനപ്രിയനാക്കി മാറ്റി. കേരളത്തിലെ പലയിടത്തെ ഉത്സവങ്ങളിലും അവൻ പങ്കെടുക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ എവിടെപ്പോയാലും തിടമ്പ് തന്റെ തലയിൽ തന്നെ വേണമെന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ, [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിനടുത്ത്]] [[തിരുവഞ്ചിക്കുളം ശിവക്ഷേത്രം|തിരുവഞ്ചിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ശിവരാത്രി]] ഉത്സവത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് പറ്റാനയ്ക്ക് കേശവനെക്കാൾ ഒരല്പം ഉയരം കൂടിയ സാഹചര്യം വന്നപ്പോൾ തിടമ്പു വച്ച് അളന്നുനോക്കാൻ അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. തിടമ്പുവച്ചപ്പോൾ കേശവന്റെ തലയെടുപ്പ് അപാരമായിരുന്നു. തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിനും കേശവൻ പങ്കെടുക്കുന്നത് പതിവായി. [[തൃശ്ശൂർ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|പാറമേക്കാവ്]], [[തൃശ്ശൂർ തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|തിരുവമ്പാടി]] എന്നീ ഇരുവിഭാഗങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും അവൻ തിടമ്പേറ്റിയിട്ടുണ്ട്. കേശവന് രണ്ട് പാപ്പാന്മാരാണുണ്ടായിരുന്നത് - അച്യുതൻ നായരും മാണി നായരും. മാണിനായർ അസാമാന്യമായ ഉയരവും വണ്ണവുമുള്ള ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ മെലിഞ്ഞ് ശുഷ്കിച്ച ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നു. ഇവരുടെ സ്വഭാവത്തിലും വ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നു. മാണി നായർ കേശവനെ ഭയപ്പെടുത്തി അനുസരിപ്പിയ്ക്കുന്ന പ്രകൃതക്കാരനായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ അവനെ ഒരു മകനെപ്പോലെയാണ് കണ്ടത്. സ്നേഹസമ്പന്നനായിരുന്ന അച്യുതൻ നായർ, ചിലപ്പോൾ കുറുമ്പുകാണിച്ചതിന് അടിച്ചാലും അതൊന്നും സാരമില്ല മകനേ എന്നുപറഞ്ഞ് അവനെ ആശ്വസിപ്പിയ്ക്കുമായിരുന്നു. ജീവിതാന്ത്യം വരെ അദ്ദേഹം കേശവനെ നോക്കിനടന്നു. ആദ്യകാലത്ത് മദപ്പാടുകാലത്ത് കാട്ടുന്ന ചില വിക്രിയകൾ കാരണം കേശവന് ''ഭ്രാന്തൻ കേശവൻ'' എന്നൊരു അപരനാമമുണ്ടായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഈ രണ്ടുപാപ്പാന്മാരും ചേർന്ന് കേശവനെ നല്ലപോലെ നോക്കി. കേശവന്റെ ഭ്രാന്ത് മാറുന്നതായി വിധിപ്രകാരം അവനെ 41 ദിവസം ഭജനമിരുത്തുകയും ഭഗവാന് നേദിച്ച വെണ്ണ ജപിച്ചുനൽകുകയും ചെയ്തതോടെ കേശവന്റെ മനസ്സുമാറി. പിന്നീട് അവൻ കേരളീയ ഗജപ്രേമികളുടെ ഇഷ്ടതാരമായി മാറി. ഗജലക്ഷണശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള പല യോഗ്യതകളും കേശവന്നുണ്ടായിരുന്നു. പതിനൊന്നരയടിയായിരുന്നു അവന്റെ ഉയരം. കൊമ്പിന്റെ കടവായിൽ നിന്നു പുറത്തേയ്ക്കുള്ള ദൂരം നാലരയടി. അപൂർവങ്ങളിൽ അപൂർവമായി കാണുന്ന ലക്ഷണമൊത്ത, നിരയൊത്ത 20 വെള്ള നഖങ്ങൾ. ഇതിനെല്ലാം പുറമേ അപൂർവ്വതയുള്ള അനേകം സ്വഭാവസവിശേഷതകളും. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ചടങ്ങുകളെക്കുറിച്ചെല്ലാം വ്യക്തമായ അറിവുണ്ടായിരുന്ന കേശവൻ, തന്നെ ആവശ്യമുള്ള ചടങ്ങിന് മുമ്പ് ഒരുങ്ങിനിൽക്കുമായിരുന്നു. മദപ്പാടുകാലത്ത് ചില വേലത്തരങ്ങൾ കാണിയ്ക്കുന്ന കേശവൻ ഇടഞ്ഞോടിയാൽ പിന്നെ എത്ര ദൂരെയുള്ള സ്ഥലത്തായാലും ഗുരുവായൂരിൽ ചെന്നേ നിൽക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ. ഒരിയ്ക്കൽ തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് മദമിളകി [[തേക്കിൻകാട് മൈതാനം]] ചുറ്റി വടക്കുന്നാഥനെ പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷമാണ് കേശവൻ സ്ഥലം വിട്ടത്. ജില്ലാ കളക്ടറും ഡി.എമ്മും അടക്കമുള്ള പല ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഇടപെട്ടിട്ടും മയക്കുവെടി വയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി]] സ്വദേശിയായ അമ്പാടിയിൽ കൃഷ്ണൻ നായർ എന്നൊരാൾ ഓടിവന്ന് കേശവനെ തളച്ചുവെന്നാണ് കഥ. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ, തൃശ്ശൂരിന് തെക്കുള്ള [[കൂർക്കഞ്ചേരി ശ്രീ മഹേശ്വര ക്ഷേത്രം|കൂർക്കഞ്ചേരി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[തൈപ്പൂയം|തൈപ്പൂയത്തിന്]] എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുന്ന വഴിയിൽ, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ആറുകിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുഴയ്ക്കൽ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പെട്ടെന്ന് തിരിഞ്ഞുനടന്നതും രസകരമായ ഒരു സംഭവമാണ്. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് ഒരാളെ പോലും അവൻ കൊന്നിട്ടില്ല. ഒരിയ്ക്കൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ സമയത്ത് മദമിളകിയ അവൻ, വഴിയിൽ വച്ച് ഏതാനും സ്കൂൾ കുട്ടികളെ കണ്ടപ്പോൾ അവരെ ഉപദ്രവിയ്ക്കാതെ നടന്നുപോയത് അതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ മദമിളകിയപ്പോൾ ഇടുങ്ങിയ വഴിയിലൂടെ ഓടിയ അവൻ, വഴിയിൽ കണ്ട കാലുകളില്ലാത്ത ഒരു രോഗിയെ ചവിട്ടാതെ കടന്നുപോയത് മറ്റൊരു ഉദാഹരണം. സമയത്ത് ശീവേലിയ്ക്ക് തിടമ്പെഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനും ഇറക്കാനുമല്ലാതെ ഒരിയ്ക്കലും അവൻ മുൻകാലുകൾ താഴ്ത്തിക്കൊടുത്തിട്ടില്ല. തിടമ്പേറ്റുന്നയാൾ മാത്രമേ തന്റെ മുന്നിലൂടെ കയറാവൂ എന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. തിടമ്പേറ്റിക്കഴിഞ്ഞാൽ അത് തലയിൽ നിന്ന് മാറ്റുന്നതുവരെ അവൻ തലയുയർത്തിത്തന്നെ നിൽക്കുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷ ഉത്സവങ്ങൾക്കും കേശവന്റെ പുറത്ത് കയറ്റിയാണ് എഴുന്നള്ളത്തുകൾ നടന്നുവന്നിരുന്നത്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[പൂയം]] നാൾ തൊട്ട് പത്തുദിവസം നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവം, വൃശ്ചികമാസത്തിലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരദിനമായ ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[അഷ്ടമിരോഹിണി]] എന്നീ അവസരങ്ങളിൽ കേശവന്റെ പുറത്താണ് എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ പല സുപ്രധാന സംഭവങ്ങളിലും അവന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. 1952-ൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഇന്നുള്ള സ്വർണ്ണക്കൊടിമരത്തിനുള്ള തടി വെട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നത് കേശവനാണ്. ആദ്യകാലത്ത് ക്ഷേത്രം തെക്കുഭാഗത്തുണ്ടായിരുന്ന കോവിലകപ്പറമ്പിൽ (ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക പാഞ്ചജന്യം, ശ്രീവത്സം റെസ്റ്റ് ഹൗസുകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്ത്) സ്ഥലക്കുറവ് അനുഭപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുന്നത്തൂർ കോട്ട]]യിലേയ്ക്ക് 1975 ജൂൺ 25-ന് ആനകളെ മാറ്റുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി നടത്തിയ ഗജരാജയാത്രയെ നയിച്ചതും കേശവനാണ്. പ്രായാധിക്യം വകവയ്ക്കാതെയുള്ള ആ യാത്ര പലരുടെയും മനസ്സിൽ ഇന്നും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. കേശവൻ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് നൽകിയ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിഫമായി 1972-ൽ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം അവനെ ഗജരാജപട്ടം നൽകി ആദരിച്ചു. കേശവന്റെ സേവനത്തിന്റെ 50-ആം വാർഷികം പ്രമാണിച്ചാണ് അവന് ഈ വിശേഷാൽ ബഹുമതി ലഭിച്ചത്. അപ്പോൾ തന്നെയായിരുന്നു കേശവന്റെ ഷഷ്ടിപൂർത്തി ആഘോഷവും. ഇവയോടനുബന്ധിച്ച് ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകൾക്കും വിശേഷാൽ സദ്യ നൽകിയതും ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സംഭവമാണ്. ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനകാലത്ത് കേശവൻ വിവിധ രോഗങ്ങളുമായി ബുദ്ധിമുട്ടി. 1976 നവംബർ 30-ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള നവമി വിളക്ക് നടക്കുന്ന സമയമായിരുന്നു. കേശവന്റെ പുറത്താണ് അപ്പോഴും തിടമ്പേറ്റിയിരുന്നത്. രാത്രി ഏകദേശം പതിനൊന്നുമണി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് കേശവന് ഒരു അസ്വസ്ഥത അനുഭവപ്പെട്ടു. ആനപ്പുറത്തുണ്ടായിരുന്നവർ ആശങ്കാകുലരായി താഴെയിറങ്ങി. തിടമ്പ് പറ്റാനയായിരുന്ന കുട്ടികൃഷ്ണന് നൽകിയശേഷം അവസാനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ തൊഴുതുകൊണ്ട് കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിന് തെക്കുഭാഗത്തെ പറമ്പിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിമരത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പാപ്പാന്മാർ അവനെ കെട്ടിനിർത്തി. തുടർന്നുവന്ന രണ്ടുദിവസം കടുത്ത ഉപവാസമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടാണ് അവൻ കഴിച്ചുകൂട്ടിയത്. വിദഗ്ദ്ധരായ ആനഡോക്ടർമാർ മുഴുവൻ കേശവന്റെ രോഗവിവരമറിഞ്ഞ് അവനെ ചികിത്സിയ്ക്കാനെത്തി. എന്നാൽ എല്ലാ ചികിത്സകളും നിഷ്ഫലമാക്കിക്കൊണ്ട് കേശവന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി അനുദിനം വഷളായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഡിസംബർ 2 വ്യാഴാഴ്ച. പുണ്യദിനമായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായിരുന്നു അന്ന്. പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയായപ്പോൾ കൊടിമരത്തിന്റെ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് നമസ്കരിച്ചുകിടന്നുകൊണ്ട് കേശവൻ അന്ത്യശ്വാസം വലിച്ചു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ വിവരമറിയിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിൽ കൂട്ടമണി മുഴങ്ങി. കേശവൻ മരിച്ചു എന്നാണ് നാട്ടുകാർ വിവരമറിയിച്ചത്. ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്ന പല പരിപാടികളും കേശവന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് റദ്ദാക്കി. അങ്ങനെ ചടങ്ങുമാത്രമാക്കി ആ ഏകാദശി കടന്നുപോയി. കേരളം മുഴുവൻ കേശവന് അന്ത്യാഞ്ജലി അർപ്പിയ്ക്കാൻ കോവിലകപ്പറമ്പിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. വൈകീട്ട് ആറുമണിയ്ക്ക് [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്തുള്ള [[അകമല]]യിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയ കേശവന്റെ മൃതദേഹം അവിടെ വച്ച് ആചാരവിധികളോടെ സംസ്കരിച്ചു. പതിവിനുവിപരീതമായി അവനെ ദഹിപ്പിയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്തതെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള പത്രങ്ങളിൽ അവന്റെ മരണവാർത്ത അടിച്ചുവന്നു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞശേഷം 1977-ൽ അവന്റെ ജീവിതകഥ ആസ്പദമാക്കി ''[[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]]'' എന്ന പേരിൽ ഒരു ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി. [[ഭരതൻ (സംവിധായകൻ)|ഭരതൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചലച്ചിത്രത്തിൽ കേശവനെ അവതരിപ്പിച്ചത് [[നായരമ്പലം ശിവജി]] എന്ന ആനയാണ്. [[എം.ജി. സോമൻ]], [[ജയഭാരതി]], [[അടൂർ ഭാസി]], [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]], [[സുകുമാരി]] തുടങ്ങിയവർ മറ്റ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചു. ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അധികം ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും [[പി. ഭാസ്കരൻ]]-[[ജി. ദേവരാജൻ]] ടീം ഒരുക്കിയ ഇതിലെ ഗാനങ്ങൾ സൂപ്പർഹിറ്റുകളായി. ''നവകാഭിഷേകം കഴിഞ്ഞു'', ''ഉഷാകിരണങ്ങൾ പുൽകിപ്പുൽകി'', ''ഇന്നെനിയ്ക്ക് പൊട്ടുകുത്താൻ'', ''ധിംതതക്ക കൊടുമല ഗണപതി'', ''മാരിമുകിലിൻ കേളിക്കയ്യിൽ'' തുടങ്ങിയ ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ജനപ്രിയമായി തുടരുന്നു. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]], [[പി. ജയചന്ദ്രൻ]], [[പി. ലീല]], [[പി. മാധുരി]] എന്നിവരാണ് ഇവ ആലപിച്ചത്. 2007-ൽ കേശവന്റെ ജീവിതം ഒരു സീരിയലുമാക്കി മാറ്റി. [[സൂര്യ ടി.വി.]]യിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ഈ സീരിയലിൽ കേശവനായി അഭിനയിച്ചത് ഇപ്പോൾ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ ആനയായ [[തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രൻ|തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രനാണ്]]. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ സ്ഥാനത്ത് അവന്റെ ഒരു പൂർണ്ണകായ പ്രതിമ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1982-ൽ കേശവന്റെ ആറാം ചരമവാർഷികദിനത്തിലാണ് ഈ പ്രതിമ അനാച്ഛാദനം ചെയ്തത്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ ഏകാദശിക്കാലത്തും ചരമദിനമായ ഏകാദശിയുടെ തലേന്ന് ദേവസ്വം വകയായുള്ള ആനകളെ കേശവന്റെ പ്രതിമ വരെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന ചടങ്ങ് നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്നടുത്തുള്ള [[ഗുരുവായൂർ തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രം|തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നുതുടങ്ങുന്ന ഈ യാത്ര റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രവും പിന്നിട്ടാണ് കേശവന്റെ പ്രതിമയ്ക്ക് മുന്നിലെത്തുക. അകമ്പടിയായി [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും]]. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന കൊമ്പനാണ് കേശവന്റെ ചിത്രം ഏറ്റുന്നതും അവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നതും. മറ്റുള്ള ആനകൾ കൊമ്പുകളുയർത്തി പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കും. അങ്ങനെ ഇന്നും ഓർമ്മകളിൽ മായാതെ കേശവൻ നിൽക്കുന്നു. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ == === ഉദയാസ്തമനപൂജ === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വഴിപാടുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജ. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉദയം മുതൽ അസ്തമയം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പൂജയാണിത്. കേരളത്തിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നിലവിലുള്ള വഴിപാടാണിത്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാണ്. ഇരുപത്തിയൊന്ന് പൂജകളാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. പൂജയുടെ തലേദിവസം വൈകീട്ട് ഗണപതിപൂജയോടെയാണ് ചടങ്ങുകളുടെ ആരംഭം. ഭഗവാന് നേദിച്ച അപ്പം, പായസം, കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര തുടങ്ങിയവയും മുഖത്ത് ചാർത്തിയ ചന്ദനം, കളഭം മുതലായവയും അഭിഷേകം ചെയ്ത തീർത്ഥജലവും എണ്ണയും പാദങ്ങളിലർച്ചിച്ച പൂക്കളുമെല്ലാം പൂജനടത്തുന്നവർക്ക് നൽകുന്നു. ഏറെക്കാലമായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വഴിപാടാണെങ്കിലും കർണാടക സംഗീത സമ്രാട്ടായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് പ്രചാരമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിച്ചത്. കുറഞ്ഞത് നൂറ് ഉദയാസ്തമനപൂജകളെങ്കിലും അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിൽ കഴിച്ചിട്ടുണ്ടാകണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. === കൃഷ്ണനാട്ടം === കേരളത്തിന്റെ തനതുകലാരൂപങ്ങളിലൊന്നായ കൃഷ്ണനാട്ടം, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിലൊന്നാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ രചിച്ച 'കൃഷ്ണഗീതി' എന്ന കാവ്യത്തെ ആസ്പദമാക്കി നിർമ്മിച്ചെടുത്ത കലാരൂപമാണിത്. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ജനനം മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള ജീവിതം എട്ടുകഥകളാക്കിത്തിരിച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം അവതരിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നത്. അവതാരം, കാളിയമർദ്ദനം, രാസക്രീഡ, കംസവധം, സ്വയംവരം, ബാണയുദ്ധം, സ്വർഗ്ഗാരോഹണം എന്നിവയാണ് ആ എട്ടുകഥകൾ. ഇവ അതത് ക്രമത്തിൽ ആടിപ്പോരുന്നു. എന്നാൽ, ദുഃഖപര്യവസായിയായ കഥയായതിനാൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അവതാരം കളിയ്ക്കുന്നു.<ref>[http://www.chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181029034755/http://chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html|date=2018-10-29}}.</ref> കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനമുൾക്കൊണ്ട [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ]], പിൽക്കാലത്ത് ശ്രീരാമഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി [[രാമനാട്ടം]] സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തു. പിന്നീട് [[കോട്ടയത്തു തമ്പുരാൻ|കോട്ടയം കേരളവർമ്മത്തമ്പുരാൻ]] രാമനാട്ടത്തിൽ പരിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നപ്പോഴാണ് ഇന്നത്തെ കഥകളി പിറവിയെടുത്തത്. [[കൂടിയാട്ടം|കൂടിയാട്ടത്തിലെ]] വേഷങ്ങൾ മാതൃകയാക്കിയാണ് ഈ മൂന്ന് കലാരൂപങ്ങളിലെയും വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെങ്കിലും അവയിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളും കാണാം. ഗുരുവായൂരിലെ അവതരണരീതിയ്ക്ക് കഥകളിയോടാണ് കൂടുതൽ സാദൃശ്യം. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ ചടങ്ങുകൾ പലതും കഥകളിയിലേതുപോലെയാണ്. പുറപ്പാട്, കേളി തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ കഥകളിയിലുമുണ്ട്. [[ശുദ്ധമദ്ദളം]], [[തൊപ്പിമദ്ദളം]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]] എന്നിവയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വാദ്യങ്ങൾ. രണ്ട് പിൻപാട്ടുകാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിനുണ്ടാകുക. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടാലങ്കാരവും കഥകളി സ്വീകരിച്ചതാണ്. കഥകളി പോലെ നിലവിളക്കിനെ സാക്ഷിനിർത്തിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടവും കളിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ധാരാളം വ്യത്യാസങ്ങളും ഈ കലാരൂപങ്ങൾ തമ്മിലുണ്ട്. കഥകളിയിൽ കഥയിലെ ആദ്യരംഗം തന്നെയാണ് പുറപ്പാടെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീവേഷങ്ങളെ വച്ച് നടത്തുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് മാത്രമാണ് പുറപ്പാട്. കഥകളിയിൽ സാധാരണയായി അഭിനേതാക്കൾ നിലവിളക്കിനുമുന്നിൽ പോകാറില്ല. എന്നാൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ വിളക്കിനെ ചുറ്റിയുള്ള നൃത്തം പതിവുണ്ട്. കൃഷ്ണനും യവനനും തമ്മിലും കൃഷ്ണനും മല്ലന്മാരും തമ്മിലുമുള്ള യുദ്ധരംഗങ്ങളിൽ വിളക്കിന്റെ മുന്നിൽ വന്നാണ് നൃത്തം. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പദം ആവർത്തിച്ച് പാടാറില്ല. ആവർത്തിച്ചുള്ള അഭിനയം ആവശ്യമില്ലാത്തതിനാലാണിത്. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീകഥാപാത്രങ്ങൾക്കും ചുട്ടിയുണ്ട്. കഥകളിയിൽ അഭിനേതാക്കളുടെ വശങ്ങളിലാണ് പാട്ടുകാരും വാദ്യക്കാരുമുണ്ടാകുകയെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പുറകിലാണ്. ഇത് അഭിനേതാക്കൾക്ക് നൃത്തത്തിന് കൂടുതൽ സൗകര്യമൊരുക്കാനാണ്. [[സാമവേദം|സാമവേദാലാപനത്തെയും]] [[ചാക്യാർ|ചാക്യാരുടെ]] സ്വരിയ്ക്കലിനെയും ആസ്പദമാക്കിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ സംഗീതം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, ഗുരുവായൂരിൽ കേൾക്കാൻ കഴിയുന്നത് കഥകളിസംഗീതമാണ്. ഇത് ഒരേ സമയം പ്രശംസയും വിമർശനവും ഏറ്റുവാങ്ങി. രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടച്ചശേഷം വടക്കേ നടപ്പുരയിൽ വച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ചൊവ്വാഴ്ചയും പരിശീലനകാലവുമൊഴിച്ചുള്ള എല്ലാ ദിവസവും ഇതുണ്ടാകാറുണ്ട്. എട്ട് കഥകളിൽ ഏതെങ്കിലുമൊന്നാണ് ഓരോ ദിവസം കളിയ്ക്കുന്നത്. ആദ്യകാലത്ത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും സാമൂതിരിയുടെ നാട്ടിലെ സവർണ്ണകുടുംബങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്ന കൃഷ്ണനാട്ടം, ഇപ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ അതിരുകളും കടന്ന് കടലിനപ്പുറത്തുപോലും സ്ഥാനം പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2010-ൽ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[പാരീസ്|പാരീസിൽ]] വച്ചുനടന്ന കലാരൂപങ്ങളുടെ ഒരു സെമിനാറിനോടനുബന്ധിച്ച് കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിരുന്നു. രാജ്യത്തെ പലയിടങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിട്ടുണ്ട്. === തുലാഭാരം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ് തുലാഭാരം. വഴിപാടുകാരന്റെ/കാരിയുടെ ഭാരത്തിന് തുല്യമായി ഏതെങ്കിലും ദ്രവ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ വഴിപാടിന്റെ രീതി. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഈ വഴിപാടുണ്ട്. ഒരുദിവസം നൂറിനടുത്ത് തുലാഭാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. കേരളീയ ഹൈന്ദവർ വിവിധ ആവശ്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഗുരുവായൂരിൽ തുലാഭാരം നേരാറുണ്ട്. കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, ശർക്കര, അരി, ഗോതമ്പ്, എള്ള്, കയർ തുടങ്ങി സ്വർണവും വെള്ളിയും വരെ നീളുന്നു തുലാഭാരത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ നിര. കൂടാതെ നോട്ടുകെട്ടുകൾ കൊണ്ടും താമര കൊണ്ടുമെല്ലാം തുലാഭാരം നേർന്നവരുണ്ട്. == ഉപദേവതകളും വഴിപാടുകളും == === ഗണപതി === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ, നാലമ്പലത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയോട് മുട്ടിനിൽക്കുന്ന ഒരു ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സർവ്വവിഘ്നവിനാശകനായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരടി മാത്രം ഉയരമുള്ള ഒരു ചെറുവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന ഭഗവാൻ, മൂന്നുകൈകളിൽ മഴു, കയർ, മോദകം എന്നിവ ധരിച്ച് നാലാമത്തെ കൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെയുള്ള വിഗ്രഹം. ആദ്യകാലത്ത് ഇവിടെ പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യമില്ലായിരുന്നു. 1970-ലെ തീപ്പിടുത്തത്തിനു ശേഷമാണ് ഇവിടെ അതിനുള്ള സൗകര്യമുണ്ടായത്. ഗണപതിഹോമം, കറുകമാല, ഒറ്റയപ്പം എന്നിവയാണ് ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ള തൂണിലും ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ==== കാര്യാലയ ഗണപതി ==== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, ദേവസ്വം മ്യൂസിയം വളപ്പിൽ മറ്റൊരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. '''കാര്യാലയ ഗണപതി''' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിലാണ് മൂന്നടിയോളം ഉയരമുള്ള ഗണപതിവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ഈ ഗണപതിയുടെയും ദർശനം. ഇടത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന അപൂർവ്വ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയാണിത്. മുമ്പുകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുണ്ടായിരുന്ന [[അഗ്രഹാരം|അഗ്രഹാരത്തിൽ]] താമസിച്ചിരുന്ന തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർ പൂജിച്ചിരുന്ന ഗണപതി, പിൽക്കാലത്ത് പഴയ ദേവസ്വം ഓഫീസും ഇപ്പോഴത്തെ മ്യൂസിയവുമായ നാലുകെട്ടിലെത്തുകയായിരുന്നു. നാലുകെട്ട് പുതുക്കിപ്പണിതപ്പോൾ അതിന്റെ കന്നിമൂലയിൽ ഈ ഗണപതിയ്ക്ക് സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയായിരുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് കർക്കടകമാസത്തിൽ മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന പൂജ, ഇപ്പോൾ എല്ലാ ദിവസവും നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർ, ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതിട്ടാണ് ഭഗവദ്ദർശനത്തിന് ചെല്ലുന്നത്. പ്രത്യക്ഷ മഹാഗണപതിഹോമമാണ് ഈ ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. ഇത് എല്ലാ മുപ്പെട്ട് വെള്ളിയാഴ്ചയും നടത്തിവരുന്ന വഴിപാടാണ്. ഒരു ആനയെ ഗണപതിയായി സങ്കല്പിച്ച് നടത്തുന്ന ഹോമമാണിത്. കൂടാതെ, നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതും അതിവിശേഷമാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി|വിനായക ചതുർത്ഥിദിവസം]] ഇവിടെ പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. === അയ്യപ്പൻ === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിന് പുറത്തും പ്രദക്ഷിണവഴിയ്ക്കകത്തുമായി തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായാണ് താരകബ്രഹ്മസ്വരൂപവും ഹരിഹരപുത്രനുമായ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹത്തിന് [[ശബരിമല|ശബരിമലയിലെ]] വിഗ്രഹവുമായി പ്രകടമായ രൂപസാദൃശ്യമുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനുപുറത്തുള്ള ഏക ഉപദേവതാപ്രതിഷ്ഠ അയ്യപ്പനാണ്. നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ഇതിനായി ഒരു കല്ല് ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ചിട്ടുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ എള്ളുതിരി വഴിപാടുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും 2007-ലെ ദേവപ്രശ്നത്തിൽ ദേവന് ഹിതകരമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് അത് നിർത്തിവച്ചിരുന്നു. അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനും ഇപ്പോൾ ചുറ്റുവിളക്കുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്ത് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം ഈ അയ്യപ്പന്റെ മുന്നിലാണ്. === ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതി === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമതിലകത്തുതന്നെയാണെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പന് തുല്യപ്രാധാന്യം നേടിയ സന്നിധിയാണ് ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതിയുടേത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാവൽ ദൈവമാണ് ഭഗവതി എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, അകത്തോ പുറത്തോ എന്ന് സംശയം തോന്നുന്ന സ്ഥലത്താണ് ആദിപരാശക്തിയായ ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലും മണ്ഡപവും. ഭഗവാന്റെ ഇടതുഭാഗത്തുള്ള പ്രതിഷ്ഠയായതുകൊണ്ടാണ് ''ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതി'' എന്ന് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. [[വനദുർഗ്ഗ|വനദുർഗ്ഗാചൈതന്യത്തോടുകൂടിയ]] [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയായാണ്]] സങ്കല്പം. അമ്പാടിയിൽ [[യശോദ|യശോദയ്ക്ക്]] പിറന്ന കൃഷ്ണസഹോദരിയായ ഭഗവതിയാണിതെന്ന് സങ്കല്പമുണ്ട്. ഈ പരാശക്തിയാണ് കാളിയുടെ രൂപത്തിൽ [[കംസൻ|കംസനെ]] കൃഷ്ണജനനത്തെ പറ്റി അറിയിച്ചത് എന്ന്‌ ഭാഗവതം പറയുന്നു. വനദുർഗ്ഗാ സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. സ്വയംഭൂവായ ഒരു കണ്ണാടിവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നത്. ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. ഈ ഭഗവതി ശ്രീകൃഷ്ണനുമുമ്പേ ഇവിടെ സന്നിധാനം ചെയ്തിരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലമാണ് ഭഗവതിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചത്. കാളീഭാവത്തിലാണ് ആരാധനയെങ്കിലും ലക്ഷ്മി, [[സരസ്വതി]], പാർവതി, ദുർഗ്ഗ എന്നീ ഭാവങ്ങളിലും സങ്കല്പമുണ്ട്. ആദ്യമുണ്ടായ പ്രതിഷ്ഠ എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ, ആദ്യം ഭഗവതിയെ വന്ദിയ്ക്കണമെന്നാണ് ആചാരം. എന്നാൽ, ക്യൂവിൽ നിൽക്കുന്നവർക്ക് ഇത് സാധിയ്ക്കില്ല. ഭഗവതിയ്ക്ക് സ്ഥിരം [[വെളിച്ചപ്പാട്|വെളിച്ചപ്പാടുണ്ട്]]. ''അഴൽ'' എന്ന് പേരുള്ള ഒരു വിശേഷവഴിപാടാണ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. പച്ചരി, വെള്ളരി, നാളികേരം എന്നിവ വെച്ച്‌ വാഴത്തണ്ടിൽ തുണി ചുറ്റി എണ്ണയിൽ നനച്ച്‌ കത്തിച്ച്‌ ദേവിയ്ക്ക് അഗ്നി നേദിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടയടച്ചശേഷമാണ് ഈ വഴിപാട് നടത്തുന്നത്. മണ്ഡലകാലത്ത് ഭഗവതിയ്ക്ക് [[കളമെഴുത്തും പാട്ടും]] പതിവുണ്ട്. കാളീസങ്കല്പമായതിനാൽ ഇവിടെ [[ദാരികവധം]] പാട്ടാണ് പാടുന്നത്. [[ധനു|ധനുമാസത്തിൽ]] ''പിള്ളേർ താലപ്പൊലി'' എന്ന പേരിൽ നാട്ടുകാരുടെ വകയായും [[മകരം|മകരമാസത്തിൽ]] ദേവസ്വം വകയായും രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ ഭഗവതിയ്ക്ക് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാന ക്ഷേത്രം നേരത്തേ അടയ്ക്കുന്നു. സഹോദരിയുടെ വിശേഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ പുറപ്പെടുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടത്തുന്നതും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. [[നവരാത്രി|നവരാത്രിയും]] തൃക്കാർത്തികയും ദേവിയ്ക്ക് വിശേഷമാണ്. == മറ്റുള്ള സങ്കല്പങ്ങൾ == മേൽപ്പറഞ്ഞ മൂന്ന് ഉപപ്രതിഷ്ഠകൾ കൂടാതെ ചിലയിടങ്ങിൽ വിശേഷാൽ ആരാധന നടക്കുന്നുമുണ്ട്. അവയിൽ ചിലത് സ്വയമേവ ശ്രദ്ധേയമാണ്. === സരസ്വതി അറ === ഗണപതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിലുള്ള ഒരു ചെറിയ മുറിയിൽ സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം സങ്കല്പിച്ച് ആരാധിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. തന്മൂലം ഈ മുറി ''സരസ്വതി അറ'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പൂജവയ്പ്പ് നടത്തിയിരുന്നത് ഈ മുറിയിലാണ്. ഇപ്പോൾ അസൗകര്യം നിമിത്തം ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റി. ഗണപതിശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ സ്ഥലം വളരെക്കുറവാണ് എന്നതിനാൽ ഭക്തർ തിക്കിത്തിരക്കുന്നത് പതിവാണ്. എന്നാൽ, 2017-ൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിൽ സരസ്വതി അറയ്ക്ക് ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് തെളിഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് ഇത് പൊളിയ്ക്കരുതെന്ന് വിധി വന്നു. തന്മൂലം, സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം ഇവിടെ സ്ഥിരമായി. സരസ്വതീദേവിയുടെ ഒരു ഛായാചിത്രമാണ് നിലവിൽ ഈ അറയിലുള്ളത്. സരസ്വതി അറയിൽ വന്ദിയ്ക്കുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്കും ബുദ്ധിവർദ്ധനയ്ക്കും ഉത്തമാമാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. === [[അനന്തപദ്മനാഭൻ]] === നാലമ്പലത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, ശ്രീകോവിലിന്റെ തൊട്ടുപുറകിലായി ഭീമാകാരമായ ഒരു കരിങ്കൽശില്പം കാണാം. അനന്തശയനരൂപത്തിലുള്ള മഹാവിഷ്ണുവിന്റേതാണ് ഈ ശില്പം. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം|ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠയാണ് പരിവാരസമേതം ആവിഷ്കരിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. അനന്തനുമേൽ ശയിയ്ക്കുന്ന മഹാവിഷ്ണുഭഗവാൻ, ഭഗവദ്പാദങ്ങൾ തഴുകുന്ന ലക്ഷ്മീദേവി, നാഭീകമലത്തിലെ ബ്രഹ്മാവ്, വലതുകൈയ്ക്ക് താഴെയുള്ള [[ശിവലിംഗം]], ഭഗവാനെ തൊഴുന്ന ഭക്തോത്തമന്മാരും മഹർഷിമാരും - ഇങ്ങനെ പലരും ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഈ ശില്പം. നിത്യവും ഈ ശില്പത്തിന് വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ ഒരു ചിത്രമാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായർ എന്ന ചുവർച്ചിത്രകാരൻ വരച്ചതായിരുന്നു ചിത്രം. '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീവൈകുണ്ഠം''' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ചിത്രം, 1970-ൽ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ പൂർണ്ണമായും കത്തിനശിച്ചുപോയി. തുടർന്നുണ്ടായ പുനരുദ്ധാരണത്തെത്തുടർന്നാണ് ഇന്നത്തെ ശില്പം പണിതത്. [[കന്യാകുമാരി]]യിലെ [[വിവേകാനന്ദ സ്മാരകം]] നിർമ്മിച്ച് ശ്രദ്ധേയനായിരുന്ന സ്വാമിനാഥൻ കറുപ്പയ്യ ആചാരിയാണ് അനന്തശയനവിഗ്രഹം നിർമ്മിയ്ക്കുന്നതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. ഇന്ന് ഇതിന് നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന് നൽകുന്ന അതേ പ്രാധാന്യമാണ് ഭക്തർ ഈ രൂപത്തിനും നൽകുന്നത്. === [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യനും]] [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനും]] === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലെ കരിങ്കൽത്തൂണിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ചതുർബാഹുവായ സുബ്രഹ്മണ്യനാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വിഗ്രഹം ഭസ്മം വിതറിയ നിലയിലാണ് കാണപ്പെടുന്നതെങ്കിലും മുഖവും കൈകളും വ്യക്തമാണ്. വലതുചുമലിൽ ഭഗവാന്റെ ആയുധമായ [[വേൽ]] കാണാം. പൂജയില്ലെങ്കിലും ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തെത്തുന്ന ഭക്തർ ഈ സുബ്രഹ്മണ്യനെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്തെ വാതിലിൽ നിന്ന് അല്പം മാറി [[ഹനുമാൻ]] സ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. വീരഹനുമാന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഈ വിഗ്രഹം. വലതുകയ്യിൽ [[മൃതസഞ്ജീവനി|മരുത്വാമലയും]] ഇടതുകയ്യിൽ ഗദയും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഹനുമാന്റെ വിഗ്രഹം സിന്ദൂരം വിതറിയ രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. വിഗ്രഹത്തിൽ വെറ്റിലമാലയും രാമനാമം രചിച്ച കടലാസുകൾ കൊണ്ടുള്ള മാലയും ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ഹനുമാനെ വന്ദിച്ച് അഭീഷ്ടസിദ്ധി നേടിയ അനുഭവങ്ങൾ നിരവധിയാണ്. ഇതുകൂടാതെ ദശാവതാരരൂപങ്ങളും ശ്രീകൃഷ്ണലീലകളും ശിവനും ദേവിമാരുമടക്കമുള്ള മൂർത്തികളുമെല്ലാം തൂണുകളിൽ നിറയുന്നു. === ശിവസാന്നിദ്ധ്യം === ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവന് പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും ഭഗവാൻ അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യമായി കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും കൊണ്ടുവന്ന വിഷ്ണുവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാൻ അനുവാദം നൽകിയ ശിവൻ പാർവ്വതീഗണപതിസുബ്രഹ്മണ്യസമേതനായി സ്വയംഭൂവായി മമ്മിയൂരിൽ അവതരിച്ചു എന്ന വിശ്വാസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഭഗവതിയെ തൊഴുത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ ഭക്തർ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദിശയിലേയ്ക്ക് (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) നോക്കി ശിവനെ വന്ദിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രക്കുളമായ രുദ്രതീർത്ഥവും ക്ഷേത്രത്തിലെ മണിക്കിണറും ശിവനുമായി ഐതിഹ്യപരമായിത്തന്നെ ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. രുദ്രതീർത്ഥം പണ്ട് വലിയൊരു തടാകമായിരുന്നെന്നും ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന താമരയൂർ വരെ അത് നീണ്ടുകിടന്നിരുന്നെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഈ തടാകത്തിൽ നിറയെ താമരകൾ വിരിഞ്ഞിരുന്നെന്നും അവയിലെ ഒരു താമരയിലിരുന്നാണ് ശ്രീരുദ്രനായ ശിവൻ, പ്രചേതസ്സുകൾക്ക് രുദ്രഗീതം ഉപദേശിച്ചുകൊടുത്തതെന്നും ഐതിഹ്യകഥ പറയുന്നു. അങ്ങനെ രുദ്രൻ വസിച്ച തീർത്ഥം, രുദ്രതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും ഈ കുളത്തിൽ ശിവസാന്നിധ്യമുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഇതിലെ സ്നാനം സർവ്വപാപഹരമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും ഈ കുളത്തിൽ കുളിച്ചാണ് ദർശനത്തിനെത്തുന്നത്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാൻ ആറാടുന്നതും. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള മണിക്കിണറിന്, രുദ്രകൂപം എന്നും പേരുണ്ട്. ഇതിലെ ജലം ഉപയോഗിച്ചാണത്രേ പ്രതിഷ്ഠാസമയത്ത് ശിവഭഗവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് കലശമാടിയത്! അതാണ് ''രുദ്രകൂപം'' എന്ന പേരിനുപിന്നിലെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ പരിസരത്തെവിടെയും ഇത്രയും ശുദ്ധമായ ജലമില്ലെന്നും ഇത് കുടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ എല്ലാ അസുഖങ്ങളും മാറുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. സാളഗ്രാമം അടക്കമുള്ള നിരവധി വിശേഷവസ്തുക്കൾ ഈ കിണറ്റിലുണ്ടെന്ന് കാലാകാലമായി വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 1985-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന മോഷണത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ആഭരണങ്ങൾ 2014 ഏപ്രിൽ 25-ന് തിരിച്ചുകിട്ടിയത് ഈ കിണറ്റിൽ നിന്നാണ്. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു പറമ്പിൽ ഒരു [[കൂവളം|കൂവളവൃക്ഷം]] കാണാം. ഇതും ശൈവസാന്നിദ്ധ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഓതിയ്ക്കൻ കുടുംബമായ മുന്നൂലത്ത് മനയുടെ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന ഈ കൂവളവൃക്ഷം, 2007-ലാണ് ഇങ്ങോട്ട് പറിച്ചുനട്ടത്. ഇവിടെ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. === നാഗദൈവങ്ങളും [[കൊടുംകാളി]]യും [[രക്ഷസ്സ്|രക്ഷസ്സും]] === ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ മുമ്പ് ദേവസ്വം വക സത്രം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പറമ്പിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. നാഗരാജാവായി [[അനന്തൻ]] കുടികൊള്ളുന്ന ഈ കാവിൽ, കൂടെ നാഗയക്ഷിയും ചിത്രകൂടവുമുണ്ട്. നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ തഴച്ചുവളരുന്ന കാവ് വൃത്തിയായി സൂക്ഷിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, സർപ്പം പാട്ട് തുടങ്ങിയവയാണ് നാഗദൈവങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. എല്ലാ മാസവും [[ആയില്യം]] നാളിൽ ആയില്യപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യം നാളിൽ [[സർപ്പബലി|സർപ്പബലിയും]] പതിവുണ്ട്. സർപ്പപ്രീതിയ്ക്ക് പ്രസിദ്ധമായ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി|ചെർപ്പുളശ്ശേരിയിലെ]] പാതിരിക്കുന്നത്ത് മനയിലെ നമ്പൂതിരിയാണ് സർപ്പബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ധാരാളം കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നാഗപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കടുത്തുതന്നെ [[രക്ഷസ്സ്]], [[കൊടുംകാളി]] സങ്കല്പങ്ങളുമുണ്ട്. ഇവർക്കും വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകും. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷദിവസങ്ങൾ == === കൊടിയേറ്റുത്സവവും സഹസ്രകലശവും === {{main|ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം}} കുംഭമാസത്തിലെ പൂയം നക്ഷത്രദിവസം കൊടിയേറി പത്താം നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. പൂയം നക്ഷത്രം രാത്രി വരുന്ന ദിവസമാണ് കൊടിയേറ്റം. അങ്കുരാദി, ധ്വജാദി, പടഹാദി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നുതരത്തിൽ ഉത്സവങ്ങൾ കേരളീയക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പതിവാണ്. ഇവയിൽ ആദ്യത്തേത് മുളയിടലോടെയും രണ്ടാമത്തേത് കൊടിയേറ്റത്തോടെയും മൂന്നാമത്തേത് വാദ്യമേളങ്ങളോടെയും തുടങ്ങുന്നു. ഗുരുവായൂരിലേത് അങ്കുരാദി ഉത്സവമാണ്. ഉത്സവത്തിൽ കൊടിയേറ്റത്തിന് മുന്നോടിയായി മുളയിടലും ശുദ്ധിക്രിയകളും നടക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ഉത്സവം അങ്കുരാദിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. എങ്കിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികമായ ആരംഭം കൊടിയേറ്റത്തോടെയാണ്. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും പ്രഭാഷണങ്ങളുമെല്ലാമുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ തന്നെ ഉത്സവപ്രതീതിയുണ്ടാകുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ, വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ==== സഹസ്രകലശം ==== കൊടിയേറ്റത്തിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പാണ് ഉത്സവത്തിന് ആരംഭം കുറിച്ചുകൊണ്ടുള്ള കലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നത്. ആദ്യദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തുള്ള വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ച് ആചാര്യവരണം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, തന്ത്രി പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ഉത്സവത്തിനുള്ള കൊടിക്കൂറയും പവിത്രവും കൈമാറുന്ന ചടങ്ങാണ് ആചാര്യവരണം.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ശുദ്ധമായ പട്ടിൽ നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന, ഏഴുനിറങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്ത കൊടിക്കൂറയുടെ നീളം പത്തേമുക്കാൽ അടിയും വീതി പതിനഞ്ച് ഇഞ്ചുമാണ്; ഇത് കെട്ടാനുള്ള കയറിന്റെ നീളം 165 അടിയും. [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[വൈപ്പിൻ|വൈപ്പിൻ കരയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം|വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നാണ് ഇത് കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഇതിന്റെ ഒരുഭാഗത്ത് ഭഗവദ്വാഹനായ ഗരുഡന്റെയും മറുവശത്ത് ആയുധമായ സുദർശനചക്രത്തിന്റെയും രൂപങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ടാകും. തുടർന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള മുളയറ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മുറിയിൽ വച്ച് മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്ന മുറിയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ സ്ഥലത്തിന് മുളയറ എന്ന പേരുവന്നതുതന്നെ. മുറി ശുദ്ധിയാക്കി അലങ്കരിച്ചശേഷം അവിടെ പത്മമിട്ട് നവരനെല്ല്, യവം, തിന, വൻപയർ, ഉഴുന്ന്, എള്ള്, തുവര, കടുക്, ചാമ, മുതിര, ചെറുപയർ, അമര എന്നിവയുടെ വിത്തുകൾ നനച്ച് 16 പാലികകളിളാക്കി പൂജിച്ചശേഷം സോമനെ ആവാഹിച്ച് മുളയറയിൽ വയ്ക്കുന്നതാണ് മുളയിടൽ. തുടർന്നുള്ള എല്ലാദിവസവും മുളപൂജയുണ്ടാകും. ആറാട്ടുസമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും മേല്പറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ മുളച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> കലശത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം പ്രാസാദശുദ്ധി നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലും പരിസരത്തും അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ എല്ലാ അശുദ്ധികളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്.<ref name=" vns21">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ഇതുകൂടാതെ അസ്ത്രകലശപൂജ, വാസ്തുഹോമം, വാസ്തുകലശപൂജ, രക്ഷോഘ്നഹോമം, വാസ്തുബലി, വാസ്തുകലശാഭിഷേകം എന്നിവയും നടത്തപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം ദിവസം ബിംബശുദ്ധിയും ചതുഃശുദ്ധിയും ധാരയും പഞ്ചഗവ്യ - പഞ്ചക കലശാഭിഷേകങ്ങളും മഹാകുംഭകലശാധിവാസവും നാലാം ദിവസം മഹാകുംഭകലശാഭിഷേകവും പ്രായശ്ചിത്തഹോമവും അതിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകവും അഞ്ചാം ദിവസം ശാന്തിഹോമവും അത്ഭുതശാന്തിഹോമവും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും ആറാം ദിവസം ന്യായശാന്തി - ചോരശാന്തി ഹോമങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മേല്പറഞ്ഞ ഹോമങ്ങളും പൂജകളുമെല്ലാം നടക്കുന്നത്. ഓതിയ്ക്കന്മാർ സഹകാർമ്മികരാകും. ഏഴാം ദിവസം നടത്തുന്ന തത്ത്വകലശാഭിഷേകവും എട്ടാം ദിവസം നടത്തുന്ന ബ്രഹ്മകലശത്തോടുകൂടിയ സഹസ്രകലശാഭിഷേകവും അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രചൈതന്യവർദ്ധനവിന് നടത്തപ്പെടുന്ന അതിബൃഹത്തായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് രണ്ടും. സാധാരണ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പോലും പന്ത്രണ്ടുവർഷം കൂടുമ്പോഴോ നടത്തപ്പെടുന്ന സഹസ്രകലശം 1971 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ഗുരുവായൂർ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ 25 തത്ത്വങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന 25 കലശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന അഭിഷേകച്ചടങ്ങാണ് '''തത്ത്വകലശം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. തത്ത്വകലശാഭിഷേകത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തത്ത്വഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതും ഈ സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്നതാണ്. അതിനുശേഷം മരപ്പാണി കൊട്ടി എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന കലശങ്ങൾ തന്ത്രി ഓരോന്നായി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം സഹസ്രകലശപൂജ. തലേദിവസം കൂത്തമ്പലത്തിൽ പത്മമിട്ട് നിരത്തിവച്ച 975 വെള്ളിക്കുടങ്ങളും 26 സ്വർണ്ണക്കുടങ്ങളും വാദ്യമേളങ്ങളോടെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നശേഷമാണ് പൂജ നടത്തുന്നത്. 1001 കുടങ്ങളും പ്രത്യേകമായ രീതിയിൽ നിരത്തിവച്ചശേഷം ഇവയിൽ ഓരോന്നിലും സ്വർണ്ണക്കുടം നടുക്കുവരുന്ന രീതിയിലാണ് പൂജ. തുടർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെയും രുദ്രകൂപത്തിലെയും വിശുദ്ധജലം കൊണ്ട് ഇവ നിറച്ചുവയ്ക്കും. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ സഹസ്രകലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നിറച്ചുവച്ച ഓരോ കലശവും ക്രമത്തിൽ തന്ത്രി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ഏറ്റവും അവസാനം അതിവിശേഷമായ ബ്രഹ്മകലശം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം ഉച്ചപ്പൂജയും കഴിഞ്ഞ് നടയടയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഇതോടെ കലശച്ചടങ്ങുകൾ പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== ഉത്സവച്ചടങ്ങുകൾ ==== കൊടിയേറ്റദിവസമായ പൂയം നാളിൽ രാവിലെ ആനയില്ലാതെ ശീവേലി നടത്തുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്വന്തമായി ആനയില്ലാതിരുന്ന കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മ പുതുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ആനയില്ലാശീവേലി. അന്ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ് പ്രസിദ്ധമായ '''ആനയോട്ടം'''. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്ഥിരമായി ആനകളെ അയച്ചിരുന്ന [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[തൃക്കണാമതിലകം ശിവക്ഷേത്രം]] ഒരു വർഷത്തിലെ ഉത്സവത്തിന് അയയ്ക്കില്ലെന്ന് പറയുകയും അന്നേദിവസം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ആനകൾ കൂട്ടമായി ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തുകയും ചെയ്തതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള മഞ്ജുളാലിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രഗോപുരം വരെയാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ഇതിനായി ചില ആനകളെ പ്രത്യേകമായി തിരഞ്ഞെടുത്തുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി മൂന്നടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ആനയോട്ടം തുടങ്ങും. ആനകളോടൊപ്പം പാപ്പാന്മാരും ഓടും. ഏറ്റവും ആദ്യം ഓടിയെത്തി കൊടിമരത്തിൽ തൊടുന്ന ആനയെയാണ് വിജയിയായി പ്രഖ്യാപിയ്ക്കുക. ഈ ആന പിന്നീട് ഉത്സവം കഴിയും വരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ കഴിയും. ഉത്സവത്തിന് തിടമ്പേറ്റാനുള്ള അർഹതയും ഈ ആനയ്ക്കാണ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം രണ്ടാമത്തെ ആചാര്യവരണം നടക്കും. ക്ഷേത്രത്തിൽ വയ്ക്കാനുള്ള ദിക്കുകൊടികളാണ് ഈയവസരത്തിൽ വാങ്ങുന്നത്. ഇതിനുശേഷം സപ്തവർണ്ണക്കൊടി ഭക്തിപുരസ്സരം എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് പൂജിയ്ക്കുകയും വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകൾക്കൊടുവിൽ വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ഭക്തകണ്ഠങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന നാരായണനാമജപത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ കൊടിക്കയറിൽ കെട്ടി കൊടിമരത്തിൽ കൊടിയേറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. കൊടിയേറ്റം കഴിഞ്ഞുനടക്കുന്ന വിളക്കിന് '''കൊടിപ്പുറത്ത് വിളക്ക്''' എന്നാണ് പേര്. തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലി, മൂന്നുനേരം കാഴ്ചശീവേലികൾ, സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലുള്ള ദീപാരാധന, തുടങ്ങിയ വിശേഷങ്ങളുണ്ടാകും. ഈ ദിവസങ്ങളിലെ എഴുന്നള്ളത്തുകൾക്ക് കൊടി, തഴ, സൂര്യമറ, മുത്തുക്കുട, പട്ടുക്കുട, കുത്തുവിളക്കുകൾ, വെൺചാമരം, ആലവട്ടം തുടങ്ങിയ വിശേഷാൽ അലങ്കാരങ്ങളുമുണ്ടാകും. അങ്ങനെ ഗുരുവായൂരും കേരളം മുഴുവനും ആഘോഷലഹരിയിലമരും. രണ്ടാം ദിവസം രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലിയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ പത്തുദിക്കുകളിലായി ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കും. ഉത്സവം നടത്തിപ്പിന്റെ ജോലി ഭഗവാൻ പാർഷദന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നത്. ഭഗവാന്റെ പാർഷദന്മാരായ കുമുദൻ (കിഴക്ക്), കുമുദാക്ഷൻ (തെക്കുകിഴക്ക്), പുണ്ഡരീകൻ (തെക്ക്), വാമനൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്), ശംഖുകർണ്ണൻ (പടിഞ്ഞാറ്), സർവ്വനേത്രൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്), സുമുഖൻ (വടക്ക്), സുപ്രതിഷ്ഠൻ (വടക്കുകിഴക്ക്) എന്നിവരെ അതത് ദിക്കുകളിൽ കുടിയിരുത്തന്നതുകൂടാതെ അയ്യപ്പക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിൽ അയ്യപ്പനെയും തെക്കുഭാഗത്ത് ഭദ്രകാളിയെയും പ്രതിനിധീകരിച്ചും കൊടികൾ നാട്ടുന്നുണ്ട്. പ്രധാന കൊടിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സാധാരണ തുണിയിൽ നിർമ്മിച്ചവയാണ് ദിക്കുകൊടികൾ. ഇവയ്ക്ക് 65 ഇഞ്ച് നീളവും 13 ഇഞ്ച് വീതിയുമാണുള്ളത്. കറുപ്പ്, വെളുപ്പ്, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളാണ് ഇവയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ദിക്കുകൊടികളുടെ സ്ഥാപനവും കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഉത്സവം പൂർണ്ണതോതിലാകും. [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരി]]- [[പാണ്ടിമേളം|പാണ്ടി]] മേളങ്ങളും [[തായമ്പക]]യും നാദസ്വരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും മതിലകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള കൂത്തമ്പലത്തിൽ നടക്കുന്ന [[ചാക്യാർകൂത്ത്|ചാക്യാർകൂത്തും]] പ്രദക്ഷിണവഴിയിലെ [[പാഠകം|പാഠകവും]] ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലെ സംഗീത-നൃത്ത പരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളെ മുഖരിതമാക്കും. പ്രഗദ്ഭരായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും ഈയവസരത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തി പരിപാടികൾ നടത്താറുണ്ട്. ഇവകൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് ഉത്സവക്കഞ്ഞിയും പുഴുക്കും വിതരണം ചെയ്യുന്നതും പതിവാണ്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും ഇതിനായി വൻ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. ==== ഉത്സവബലി ==== ഉത്സവത്തിന്റെ എട്ടാം ദിവസമാണ് ഉത്സവത്തിനിടയിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലൊന്നായ ഉത്സവബലി ദർശനം. നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ശീവേലിയുടെയും ഉത്സവക്കാലത്ത് മറ്റുദിവസങ്ങളിലുള്ള ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിശദമായ രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. ഈയവസരത്തിൽ സാധാരണയായി ബലിതൂകാത്ത സ്ഥലങ്ങളിലും ബലിതൂകാറുണ്ട്. രാവിലെ പന്തീരടിപൂജ കഴിഞ്ഞാണ് ബലിതൂകൽ നടക്കാറുള്ളത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് തന്ത്രി, ശാന്തിക്കാർ, വാദ്യക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് പതിവാണ്. ഇതിനുശേഷം ബലി തൂകുന്നതിലുള്ള ചോറ്‌ (ഹവിസ്സ്‌) തൂശനിലയിൽ നിരത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് ഇത്‌ മൂന്നായി പകുത്ത്‌, ഓരോന്നിലും ഉണക്കലരി, എള്ള്‌, മഞ്ഞൾ എന്നിവയുടെ പൊടിവിതറും. മൂന്നുനിറത്തിലുള്ള ഹവിസ്സ് സത്വരജസ്തമോഗുണങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്‌. പിന്നീട്‌ ഹവിസ്സ്‌ പൂജ നടത്തുന്നു, അതിന് മരം എന്ന വാദ്യവും ശംഖ്‌, ചേങ്ങില എന്നിവയും ചേർത്തുള്ള മരപ്പാണികൊട്ടി ബലി ദേവതകളെ ഉണർത്തും. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ബലിതൂകുന്നത്. മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായിട്ടാണ് ബലിതൂകൽ. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ശ്രീകോവിലിലെ ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ ഗരുഡൻ), അഷ്ടദിക്പാലകർ, ബ്രഹ്മാവ്, സപ്തമാതൃക്കൾ, ഗണപതി, വീരഭദ്രൻ, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദുർഗ്ഗാദേവി, അനന്തൻ, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ വിഷ്വക്സേനൻ) എന്നിവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കായി ബലിതൂകുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും ഗണപതിയ്ക്കും വീരഭദ്രന്നും വിശേഷാൽ ബലിതൂകുന്നു. ഈ സമയത്താണ് ഭക്തർക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമനുവദിയ്ക്കുന്നത്. അപ്പോഴത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമാണ്. വളരെ സമയമെടുത്താണ് സപ്തമാതൃക്കളുടെ ബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനുശേഷം നാലമ്പലത്തിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ച് അവിടെ ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഈ സമയം ഭഗവാനെ പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നിരുത്തുന്നു. ഇതിനുശേഷം പുറത്തുള്ള ഓരോ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. എഴുന്നള്ളിപ്പ് വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെ ഒരു ബലിക്കല്ലായി വാഴുന്ന ക്ഷേത്രപാലന് പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ടാകും. ഇതിനെല്ലാം ശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിമരത്തിന് മുന്നിലുള്ള വലിയ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകുന്നതോടെ ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവബലി നാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഒരു ജീവി പോലും പട്ടിണി കിടക്കരുതെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. ==== പള്ളിവേട്ട ==== ഒമ്പതാം ദിവസം രാത്രിയിലാണ് ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു വിശേഷമായ പള്ളിവേട്ട. തന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള സകല തിന്മകളെയും ഭഗവാൻ കീഴടക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ട. പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഭഗവാൻ ഉത്സവത്തിനിടയ്ക്ക് ആദ്യമായി മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നത് നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിനാണ്. ഉത്സവക്കാലത്ത് എല്ലാ കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നടന്നുവരുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ടയെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലെ പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് സവിശേഷതയുണ്ട്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പുറത്തുള്ള പറമ്പിലോ അതുപോലുള്ള ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്തോ പോയി അവിടെ അലങ്കരിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും വന്യമൃഗത്തിന്റെ (പ്രധാനമായും [[പന്നി]]യുടെ) രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ചടങ്ങെങ്കിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഭക്തർ തന്നെ വന്യമൃഗങ്ങളുടെ വേഷം കെട്ടിവരുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലെ ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാണ് ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നത്. ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവത്തിടമ്പ് സ്വർണ്ണക്കോലത്തോട് കെട്ടിവച്ചശേഷം ആനപ്പുറത്ത് കയറ്റുന്നു. പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും കാണിച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് സ്വർണ്ണക്കോലമേന്തി നഗരപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നു. വാളും പരിചയുമണിഞ്ഞ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ വിശേഷാൽ ചുവടുകളോടെ എഴുന്നള്ളത്തിന് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കും. ഈ സമയത്ത് പാണ്ടിമേളമാണ് കൊട്ടുന്നത്. ഒപ്പം നാദസ്വരവും ഭക്തരുടെ ഭജനകളും കൂടിയാകുമ്പോൾ നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർണ്ണമാകും. ഗുരുവായൂർ പരിസരം മുഴുവൻ ചുറ്റി, അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും വീടുകളിലെയും വരവേല്പുകളെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും രാത്രി ഒമ്പതുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുകൂടിയുള്ള പ്രദക്ഷിണം കഴിഞ്ഞ് നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടുകൂടി പള്ളിവേട്ടയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരനായ പുതിയേടത്ത് [[പിഷാരടി]] ''പന്നിമാനുഷങ്ങളുണ്ടോ?......'' എന്ന് മൂന്നുപ്രാവശ്യം ഉറക്കെ ചോദിയ്ക്കും. ഉണ്ടെന്ന് അറിയിപ്പ് കിട്ടിക്കഴിഞ്ഞാലുടനെ മൃഗവേഷധാരികളായ ഭക്തരെല്ലാവരും കൂടി ആർപ്പുവിളിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിനകത്തേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളി അവരെ പിൻതുടരും. ഒമ്പത് പ്രദക്ഷിണമാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ടാകാറുള്ളത്. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെയാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് പുറത്ത്. അവസാന പ്രദക്ഷിണത്തിൽ ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായ കീഴ്ശാന്തി 'പന്നി'യെ അമ്പെയ്ത് വീഴ്ത്തുന്നു. 'ചത്ത' 'പന്നി'യെ കമ്പിൽ കെട്ടി കൊണ്ടുപോകുന്നതോടെ പള്ളിവേട്ട സമാപിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളോടുകൂടി എഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ ശയ്യയിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് കിടത്തുന്നു. ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണവും പള്ളിവേട്ടയും കഴിഞ്ഞ് അവശനായ ഭഗവാൻ മണ്ഡപത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള എല്ലാ ബഹളങ്ങളും താത്കാലികമായി അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഒരുതരത്തിലും ഭംഗമുണ്ടാകരുതെന്നാണ് ഭക്തവിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അടിയ്ക്കുന്ന നാഴികമണി പോലും ഈ സമയം കെട്ടിവയ്ക്കും. അബദ്ധത്തിൽ പോലും അത് ശബ്ദിയ്ക്കാൻ പാടില്ലത്രേ! ഈ സമയം തന്നെ ക്ഷേത്രം ശാന്തിക്കാർ, പിറ്റേന്ന് ഭഗവാന് കണികാണുന്നതിനുള്ള വസ്തുക്കൾ ഒരുക്കുന്ന തിരക്കിലായിരിയ്ക്കും. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടയ്ക്കിരുത്തിയ ഒരു [[പശു]]വുമുണ്ടാകും. ==== ആറാട്ട് ==== പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ആറുമണിയ്ക്കാണ് ഭഗവാന്റെ പള്ളിയുണർത്തൽ. നടയ്ക്കിരുത്തിയ പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ടുകൊണ് ഭഗവാൻ പള്ളിയുണരുന്നത്. തുടർന്ന് കണിക്കോപ്പുകൾ കൂടി കണികണ്ട ശേഷം ക്ഷേത്രച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് രാത്രിയാണ് ഉത്സവസമാപനമായ ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിൽ തന്നെയാണ് ആറാട്ട്. ഉഷഃപൂജയും എതിരേറ്റുപൂജയുമൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും അന്നേദിവസമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് അന്ന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമാണ് പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഉച്ചവരെ സാധാരണ പോലുള്ള ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നു. വൈകീട്ട് ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞ് ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിന് ഇറങ്ങുന്നു. തലേന്നത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇത്തവണ ധാരാളം നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളും ഇവയോടൊപ്പം അകമ്പടി സേവിയ്ക്കാറുണ്ട്. പുരാണങ്ങളിലെ വിവിധ സംഭവങ്ങൾ ഇവിടെ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളായി പുനർജനിയ്ക്കുന്നു. [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ]] അകമ്പടിയോടെയാണ് ആറാട്ടുനാളിലെ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നത്. ഉത്സവക്കാലത്ത് പഞ്ചവാദ്യം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളും വീടുകളും മുഴുവൻ കയറിയിറങ്ങി സ്വീകരണം മുഴുവൻ ഏറ്റുവാങ്ങിയശേഷം പ്രദക്ഷിണം രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിന്റെ വടക്കേക്കരയിലെ അത്താണിക്കല്ലിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് വാദ്യമേളങ്ങൾ നിർത്തും. പണ്ടൊരു ആറാട്ടുനാളിൽ അത്താണിക്കല്ല് നിൽക്കുന്ന ഭാഗത്തുവച്ച് അതിക്രൂരമായി കൊലചെയ്യപ്പെട്ട, തന്റെ വിശ്വസ്തഭക്തനും കഴകക്കാരനുമായിരുന്ന കണ്ടിയൂർ പട്ടത്തെ നമ്പീശന്റെ സ്മരണ ഭഗവാൻ പുതുക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം നമ്പീശന്റെ അനന്തരാവകാശികളിൽ ചിലർ അവിടെയെത്തുകയും തങ്ങൾക്ക് സങ്കടമില്ലെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം പാണ്ടിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടരും. തുടർന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള വാതിലിലൂടെ വിഗ്രഹം ആറാട്ടുകടവിലെത്തിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും നിരവധി ഭക്തർ ആറാട്ടുമുങ്ങാനായി കടവുകളിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകും. ആറാട്ടുകടവിൽ പ്രത്യേകം ഒരുക്കിവച്ച പീഠത്തിൽ വിഗ്രഹം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന തന്ത്രി, തുടർന്ന് [[ഗംഗ]], [[യമുന]], [[സരസ്വതി (നദി)|സരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ സകല തീർത്ഥങ്ങളെയും രുദ്രതീർത്ഥത്തിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് തമ്പ്രാൻപടിയ്ക്കൽ കിട്ടയുടെ പിന്മുറക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന ഇളനീരും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയും കൊണ്ട് വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വിഗ്രഹവുമായി തന്ത്രിയും ഓതിയ്ക്കന്മാരും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും മൂന്നുവട്ടം മുങ്ങുന്നു. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ ജലത്തിൽ ഭക്തരും മുങ്ങിനിവർന്ന് പുണ്യം നേടുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും വസ്ത്രം മാറി തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിലെ മണ്ഡപത്തിൽ ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ തന്റെ സഹോദരിയായ ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയെ കാണാമെന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ വാക്കുകൊടുത്തിട്ടുണ്ടെന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന് പൂജ നടത്തുന്നതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീലകത്തിന് പുറത്ത് ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ നടത്തുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. അതിനുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും പതിനൊന്ന് പ്രാവശ്യം ഓട്ടപ്രദക്ഷിണം. അവസാനം കൊടിമരത്തിൽ നിന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== നിയന്ത്രണങ്ങൾ ==== കലശം തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആറാട്ട് കഴിയുന്നതുവരെയുള്ള പതിനെട്ടുദിവസം അഞ്ചുവയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമില്ല. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് വലിയ താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളുമെല്ലാമുണ്ടാകാറുണ്ടെങ്കിലും വെടിക്കെട്ടുണ്ടാകാറില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ വസ്തുതയാണ്. ഒരു കതിനവെടി പോലും ക്ഷേത്രപരിസരത്തെങ്ങും കാണാനാകില്ല. കുട്ടികളെ ഏറെ സ്നേഹിയ്ക്കുന്ന, സ്വയം കുട്ടിയായ ഗുരുവായൂരപ്പന് അവരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നും ക്ഷേത്രപരിസരത്തുണ്ടാകരുതെന്നാണ് പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം. എന്നാൽ കൊടിയേറ്റം, കാഴ്ചശീവേലി, ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം, പള്ളിവേട്ട, ആറാട്ട് തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ ചില്ലറ കരിമരുന്നുപ്രയോഗങ്ങളുണ്ടാകാറുമുണ്ട്. ഇവയാണെങ്കിൽ യാതൊരു കുറവും കൂടാതെയാണ് ഉത്സവത്തിന് നടത്തിപ്പോരുന്നതും. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലാപരിപാടികളിൽ [[ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]], [[ശാസ്ത്രീയ നൃത്തം]], [[ഗാനമേള]], കഥകളി, [[തുള്ളൽ]] തുടങ്ങിയവയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം. സിനിമാറ്റിക് ഡാൻസോ അടിപൊളി ഗാനങ്ങളോ ഉത്സവത്തിന് പാടില്ലെന്ന് വിലക്കുണ്ട്. മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം കൂടാതെ സത്രം വളപ്പിലെ പൂന്താനം ഓഡിറ്റോറിയത്തിലും കലാപരിപാടികൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. === ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി/ഗീതാദിനം === {{main|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി}} വൃശ്ചികമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശിദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതിഷ്ഠാദിനമാണ് ഈ ദിവസമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ [[കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധം|കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധത്തിൽ]] പ്രിയപ്പെട്ടവരെ ശത്രുപക്ഷത്ത് കണ്ടു തളർന്നുപോയ [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനനെ]] സമാധാനിപ്പിയ്ക്കാൻ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ [[ഭഗവദ് ഗീത|ഗീതോപദേശം]] നടത്തിയ ദിവസമാണെന്നും വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അതിനാൽ ഈ ദിവസം '''ഗീതാദിനം''' എന്ന പേരിലും ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ വേറെയും നിരവധി പ്രത്യേകതകൾ ഈ ദിവസത്തിനുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഗോകുലത്തിൽ വച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന് ഗോവിന്ദപട്ടാഭിഷേകം നടത്തിയ ദിവസം, ആദിശങ്കരാചാര്യർ, മേല്പുത്തൂർ, പൂന്താനം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മ തുടങ്ങി നിരവധി ഭക്തർക്ക് ഭഗവദ്ദർശനം ലഭിച്ച ദിവസം, ഇവയെല്ലാം കൂടാതെ നാലുമാസത്തെ യോഗനിദ്രയിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുഭഗവാൻ ഉണരുന്ന ദിവസം (ഉത്ഥാന ഏകാദശി) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചൈതന്യം പൂർണ്ണമായി അനുഭവപ്പെടുന്ന ദിവസമായി ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹം യഥാരൂപത്തിൽ (മഹാവിഷ്ണുസ്വരൂപത്തിൽ) അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തരെല്ലാവരും വിഷ്ണുസ്വരൂപങ്ങളായി മാറുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രപ്രവേശനവിളംബരത്തിനുമുമ്പും എല്ലാവർക്കും ജാതിഭേദമെന്യേ ദർശനം അനുവദിച്ചിരുന്ന ദിവസമായിരുന്നു ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി. ==== ചുറ്റുവിളക്ക് ആരംഭം ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരുമാസം മുമ്പ് (തുലാമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശിനാളിൽ) ക്ഷേത്രത്തിൽ ചുറ്റുവിളക്കുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് നടത്തുന്നത് പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ [[അലനല്ലൂർ|അലനല്ലൂരിലുള്ള]] പറമ്പോട്ട് അമ്മിണിയമ്മയുടെ പേരിലാണ്. ഇവരെക്കൂടാതെ വിവിധ വ്യക്തികളും സംഘടനകളും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിളക്കുകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. അവയ്ക്ക് ഓരോന്നിന്നും നടത്തിപ്പുക്കാരുടെ പേരനുസരിച്ച് വിശേഷാൽ പേരുകളും പറയപ്പെടുന്നു. [[കേരള ഹൈക്കോടതി]]യിലെ അഭിഭാഷകർ നടത്തുന്ന കോടതി വിളക്ക്, [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് എസ്.ബി.ഐ. വിളക്ക്{{efn-lr|2017-ലെ ബാങ്ക് ലയനത്തിനുമുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിയിരുന്നത് [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ|സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂറിലെ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്. അന്ന് ഇതിന്റെ പേര് എസ്.ബി.ടി. വിളക്ക് എന്നായിരുന്നു.}}, [[കേരള പോലീസ്]] ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് പോലീസ് വിളക്ക്, [[അയ്യപ്പസേവാസംഘം]] നടത്തുന്ന വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര്, ക്ഷേത്രം പാരമ്പര്യാവകാശികളായ പത്തുകാരുടെ വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര് - അങ്ങനെ നീണ്ടുപോകുന്നു പേരുകളുടെ നിര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ധാരാളമായി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്നു. ഈ സമയം ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായതിനാൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് പതിന്മടങ്ങാകും. ==== പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരാഴ്ച മുമ്പുവരുന്ന [[പഞ്ചമി]] മുതൽ [[നവമി]] വരെയുള്ള വിളക്കുകൾ ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. മറ്റുള്ള വിളക്കുകൾ നടത്തുന്നത് പ്രത്യേകം ദിവസങ്ങളിലാണെങ്കിൽ ഈ വിളക്കുകൾ കൃത്യം ഒരേ ദിവസം തന്നെയാണ് നടത്തുന്നത്. ഇവ നടത്തുന്നത് ഓരോ കുടുംബക്കാരായതുകൊണ്ടാണ് ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന പേര് ഈ വിളക്കുകൾക്ക് വന്നത്. പഞ്ചമിവിളക്ക് നടത്തുന്നത് കാപ്രാട്ട് കുടുംബക്കാരാണ്; [[ഷഷ്ഠി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് മാണിക്കത്ത് കുടുംബക്കാരും. മാണിക്കത്ത് കുടുംബത്തിലെ കാരണവരായിരുന്ന ചന്ദ്രശേഖരമേനോന്റെ പേരിലാണ് ഷഷ്ഠിവിളക്ക് നടത്തുന്നത്. [[സപ്തമി]]നാളിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രസിദ്ധ ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായ നെന്മിനി മനക്കാരാണ്. ഈ വിളക്കിന് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. സാധാരണ വിളക്കുകൾക്ക് നെയ്യോ നല്ലെണ്ണയോ ആണ് ഉപയോഗിയ്ക്കാറുള്ളതെങ്കിൽ ഇതിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത് വെളിച്ചെണ്ണയാണ്. നെന്മിനി മനപ്പറമ്പിലെ തെങ്ങിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെളിച്ചെണ്ണകൊണ്ടാണ് വിളക്കുകൾ തെളിയിയ്ക്കുന്നത്. വെളിച്ചെണ്ണ കൊണ്ട് വിളക്കുകൾ കത്തിയ്ക്കുന്നത് കൂടുതൽ ശോഭയുണ്ടാക്കുമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അങ്ങനെ ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ദീപപ്രഭയിൽ കുളിച്ചുനിൽക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. [[അഷ്ടമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് പുലിക്കീഴ് വാര്യക്കാരും [[നവമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് കൊളാടി വീട്ടുകാരുമാണ്. [[ദശമി]]ദിനത്തിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ''ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ സങ്കീർത്തന ട്രസ്റ്റ്'' എന്ന സംഘടനയാണ്. ഭാഗവതാചാര്യനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന [[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി]] തുടങ്ങിവച്ച ഈ സംഘടന 1970-ലാണ് ദശമിവിളക്കിന്റെ ചുമതലയേറ്റെടുത്തത്. മുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിവന്നിരുന്ന കുടുംബം അന്യം നിന്നുപോയതിനെത്തുടർന്നായിരുന്നു ഇത്. അഷ്ടമി മുതലുള്ള വിളക്കുകൾക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കും. ഈ വിളക്കുകൾക്കെല്ലാം അകമ്പടിയായി പഞ്ചവാദ്യം, പഞ്ചാരിമേളം, നാദസ്വരം എന്നിവയോടുകൂടിയ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുമുണ്ടാകും. ദശമിനാളിൽ രാവിലെ നടതുറന്നുകഴിഞ്ഞാൽ ഏകാദശി കഴിഞ്ഞുവരുന്ന [[ദ്വാദശി]]നാളിൽ രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കുമല്ലാതെ നടയടയ്ക്കില്ല. ==== ഏകാദശിനാളിലെ പരിപാടികൾ ==== ഏകാദശിനാളിലെ നിർമ്മാല്യദർശനം അതിവിശേഷകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസത്തെ ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും ദേവസ്വം വകയാണ്. മുമ്പ് [[കുന്നംകുളം|കുന്നംകുളത്തിനടുത്തുള്ള]] [[ചിറളയം കോവിലകം]] വകയായിരുന്നു ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും. 1972-ലാണ് ഇവ ദേവസ്വം ഏറ്റെടുത്തത്. രാവിലെ ഏഴുമണിമുതൽ ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ ഗീതാപാരായണമുണ്ടാകും. ഏകാദശീവ്രതം നോൽക്കുന്ന ഭക്തർ ആഹാരമേ കഴിയ്ക്കരുതെന്നാണ് ചിട്ടയെങ്കിലും ശാരീരികസ്ഥിതി അനുകൂലമല്ലാത്തവർ അരിയാഹാരം മാത്രമേ ഒഴിവാക്കാറുള്ളൂ. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് അന്നും നിവേദ്യങ്ങൾ സാധാരണപോലെത്തന്നെയാണ്. ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്കായി വിശേഷാൽ പ്രസാദ ഊട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗോതമ്പുചോറ്, കാളൻ, ഗോതമ്പുപായസം എന്നിവയാണ് ഏകാദശി ഊട്ടിനുള്ള വിഭവങ്ങൾ. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി എഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകും. മൂന്ന് ആനകളാണ് ഈ എഴുന്നള്ളിപ്പിന് മുന്നിലുണ്ടാകുന്നത്. വലിയ ആഘോഷത്തോടുകൂടിയ എഴുന്നള്ളിപ്പ് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെത്താൻ ഒരുപാട് സമയമെടുക്കും. വൈകീട്ട് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. [[തമിഴ്നാട്]], [[കർണാടക]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]], [[തെലങ്കാന]] തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലുള്ളതുപോലെ ഭീമാകാരമായ രഥമല്ല പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു രഥമാണ്. സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ഈ രഥം സ്റ്റിയർറിങ് കൊണ്ടാണ് ഓടിയ്ക്കുന്നത്. രഥത്തിന്റെ മുന്നിൽ ചമ്മട്ടിയേന്തിയ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെയും പുറകിൽ തൊഴുതുനിൽക്കുന്ന അർജ്ജുനന്റെയും രൂപങ്ങൾ പണിതുവച്ചിട്ടുണ്ട്. 1977-ൽ നടന്ന പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം പുനഃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷമാണ് ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചത്. രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പിന് അകമ്പടിയായി ഭക്തരുടെ നാമജപമുണ്ടാകും. എഴുന്നള്ളിപ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരാൻ ഏറെ സമയമെടുക്കും. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തെ കുളമടക്കം വലംവച്ചാണ് എഴുന്നള്ളിപ്പ് അവസാനിയ്ക്കുന്നത്. ==== ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പണവും ത്രയോദശി ഊട്ടും ==== ഏകാദശിദിവസം അർദ്ധരാത്രി (ദ്വാദശിദിവസം പുലർച്ചെ) '''ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ''' എന്ന വിശേഷാൽ ചടങ്ങ് ആരംഭിയ്ക്കും. ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ വച്ചാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ശുകപുരം, പെരുവനം, [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] ഗ്രാമക്കാരായ, അഗ്നിഹോത്രികളായ നമ്പൂതിരിമാർക്ക് ഭക്തർ ദക്ഷിണ നൽകുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരായ അഗ്നിഹോത്രിമാർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് അതീവപുണ്യകരമായ കാര്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായി മേൽശാന്തിയാണ് ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തരും സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ അനുസ്യൂതം തുടരുന്നു. ദ്വാദശിനാളിൽ രാവിലെ ഏഴുമണിയ്ക്ക് ദ്വാദശി ഊട്ട് നടത്തുന്നു. ഇടിച്ചുപിഴിഞ്ഞ പായസത്തോടെ നടത്തുന്ന സദ്യയാണിത്. അന്നേദിവസം രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നരയ്ക്കേ തുറക്കൂ. ആ സമയം വിവാഹം, ചോറൂൺ, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താറില്ല. ദ്വാദശിയുടെ പിറ്റേ ദിവസം ([[ത്രയോദശി]] നാളിൽ) നടത്തുന്ന ത്രയോദശി ഊട്ട്, തന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന ഒരു പരദേശി ബ്രാഹ്മണന്റെ ശ്രാദ്ധം ഭഗവാൻ തന്നെ ഊട്ടുന്ന ചടങ്ങായി വ്യാഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. മത്തനും നേന്ത്രപ്പഴവും ചേർന്നുള്ള പച്ചടി, മത്തൻ പൊടിത്തൂവൽ, എളവൻ-ചേന-പയർ കൂട്ടുകറി, രസം, പിണ്ടിപ്പായസം എന്നിവയോടുകൂടിയ ത്രയോദശി ഊട്ടോടെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിച്ചടങ്ങുകൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ==== ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം ==== കർണാടക സംഗീതചക്രവർത്തിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥഭാഗവതരുടെ പേരിൽ എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന ഒരു വിശേഷാൽ സംഗീതോത്സവമാണ് ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് എല്ലാവർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ കച്ചേരി നടത്തിവന്നിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യത്തെത്തുടർന്ന് 1974-ലെ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചാണ് ഈ പരിപാടി ആരംഭിച്ചത്. ആദ്യം ഒരുദിവസം മാത്രമായിരുന്ന ഈ പരിപാടി, പിന്നീട് മൂന്നും അതിനുശേഷം അഞ്ചും ഏഴും പത്തും പതിമൂന്നും ഒടുവിൽ പതിനഞ്ചും ദിവസങ്ങളായി ഉയർത്തി. പ്രഗല്ഭരും അപ്രഗല്ഭരുമായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരികളും ഈയവസരത്തിൽ തങ്ങളുടെ സിദ്ധികൾ പ്രകടിപ്പിയ്ക്കാനായി ഗുരുവായൂരിൽ വരാറുണ്ട്. ഹിന്ദുക്കൾക്ക് മാത്രമേ ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവകാശമുള്ളൂ. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ രാത്രിയാണ് പ്രഗല്ഭരുടെ സംഗീതപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നതെങ്കിൽ അവസാനമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും ദിവസം മുഴുവൻ പ്രഗല്ഭരുടെ പരിപാടികളാകും. ദശമിനാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന പഞ്ചരത്നകീർത്തനാലാപനമാണ് സംഗീതോത്സവത്തിലെ പ്രധാന പരിപാടി. കർണാടക സംഗീതത്തിലെ ത്രിമൂർത്തികളിലൊരാളായ [[ത്യാഗരാജ സ്വാമികൾ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ പഞ്ചരത്നകീർത്തനങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ഗണപതിസ്തുതിയും പ്രശസ്തരായ കർണാടക സംഗീതജ്ഞർ ഒന്നിച്ച് ആലപിയ്ക്കുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. അകമ്പടിയായി വയലിൻ, [[വീണ]], പുല്ലാങ്കുഴൽ, മൃദംഗം, [[ഘടം]], [[ഗഞ്ചിറ]], [[മുഖർശംഖ്]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുമുണ്ടാകും. ഏകാദശിനാളിൽ രാത്രി ചെമ്പൈയുടെ ശിഷ്യരും ഉപശിഷ്യരുമായ ഗായകർ ഒരുമിച്ച് ചെമ്പൈയുടെ ഇഷ്ടകീർത്തനങ്ങൾ ആലപിച്ച് [[മധ്യമാവതി]] രാഗത്തിൽ മംഗളം പാടി അവസാനിപ്പിയ്ക്കുന്നതോടെ സംഗീതോത്സവം സമാപിയ്ക്കുന്നു. ==== ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ അനുസ്മരണം ==== കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ഗജവീരന്മാരിലൊരാളായിരുന്ന ഗുരുവായൂർ കേശവൻ ചരിഞ്ഞത് 1976-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ (ഡിസംബർ 2) പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയുടെ തലേദിവസമായ ദശമിനാളിൽ, ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകളും ചേർന്ന് കേശവന് പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. മറ്റൊരിടത്തും കാണാത്ത ഈ വിശേഷച്ചടങ്ങ് തുടങ്ങുന്നത് ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ്. നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ നടത്തുന്ന ഈ യാത്രയിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെയും രണ്ടാമത്തെ മുതിർന്ന ആന ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും ചിത്രങ്ങൾ വഹിയ്ക്കും. റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ സ്വീകരണവും പിന്നിട്ടാണ് ആനകൾ തെക്കേ നടയിൽ ശ്രീവത്സം റസ്റ്റ് ഹൗസിനുമുന്നിലുള്ള കേശവന്റെ പൂർണ്ണകായ പ്രതിമയ്ക്കുമുന്നിലെത്തുന്നത്. തുടർന്ന് മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നു. മറ്റുള്ള ആനകൾ അതിനനുസരിച്ചുള്ള പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. വളരെ വികാരനിർഭരമായ ഈ ചടങ്ങ് കാണാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. === അഷ്ടമിരോഹിണി === {{main|അഷ്ടമിരോഹിണി}} ചിങ്ങമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിദിവസമാണ് ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരസുദിനമായ അഷ്ടമിരോഹിണിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഈ ദിവസം അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. അവതാരകൃഷ്ണസങ്കല്പത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠയുള്ള ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും അഷ്ടമിരോഹിണി വിശേഷമാണ്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കാഴ്ചശീവേലിയും അവതാരസമയമായ അർദ്ധരാത്രിയിൽ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് ഭഗവാന്റെ പിറന്നാൾ സദ്യയായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന അപ്പം വഴിപാട് വളരെ വിശേഷമാണ്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് ക്ഷേത്രനട തുറക്കുന്നതോടെയാണ് ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ദീപക്കാഴ്ച നടത്തുന്നു. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഓടക്കുഴലൂതുന്ന ഉണ്ണിക്കണ്ണനായും പിന്നീട് ഇരുകൈകളിലും വെണ്ണ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന വെണ്ണക്കണ്ണനായും ഭഗവാനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഏഴുമണിയോടെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി എഴുന്നള്ളിപ്പ് നടത്തുന്നു. ഉത്സവക്കാലവും ഏകാദശിയുമല്ലാതെ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് അഷ്ടമിരോഹിണിയ്ക്ക് മാത്രമാണ്. പഞ്ചാരിമേളത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി അതിവിശേഷാൽ ചടങ്ങാണ്. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയോടെ ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും പിറന്നാൾ സദ്യ തുടങ്ങും. വിഭവസമൃദ്ധമായ പിറന്നാൾ സദ്യ കഴിയ്ക്കാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണി വരെ സദ്യ തുടരും. മൂന്നുമണിയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ രണ്ടാമത്തെ കാഴ്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകൾ തന്നെയാണ് ഇതിനും. വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് [[ബലരാമൻ|ബലരാമന്റെ]] എഴുന്നള്ളത്തുമുണ്ട്. തന്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനാണ് ബലരാമന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് എന്നാണ് സങ്കല്പം. അത്താഴപ്പൂജയ്ക്ക് വിശേഷാൽ അപ്പം വഴിപാട് നടത്തും. ഒരു ലക്ഷത്തിനടുത്ത് അപ്പങ്ങളാണ് അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഭഗവാന് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഇവ കൂടാതെ ഏകദേശം അഞ്ഞൂറുലിറ്റർ പാൽപ്പായസവും നേദിയ്ക്കുന്നുണ്ടാകും. രാത്രി പത്തുമണിയോടെ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടങ്ങും. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ അവതാരത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്നതാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ്. അഞ്ചു പ്രദക്ഷിണങ്ങളാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പിനുണ്ടാകുക. ആദ്യത്തെ രണ്ടിനും സാധാരണ വാദ്യോപകരണങ്ങളും മൂന്നാമത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിന് പഞ്ചവാദ്യവും നാലാമത്തേതിന് ഇടയ്ക്കയും നാദസ്വരവും അഞ്ചാമത്തേതിന് പഞ്ചാരിമേളവുമാണ് അകമ്പടിയുണ്ടാകുക. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടയ്ക്കില്ല. പകരം, ആ സമയത്ത് അവതാരവിളംബര ഘോഷയാത്രയുണ്ടാകും. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതുകാണാൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടുന്നത്. ==== ഭാഗവതസപ്താഹം, അവതാരം കളി, ശോഭായാത്ര ==== അഷ്ടമിരോഹിണിയോടനുബന്ധിച്ച് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വിശേഷാൽ ഭാഗവതസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഭാഗവതത്തിലെ കൃഷ്ണാവതരഭാഗം അഷ്ടമിരോഹിണിദിവസം വരുന്ന രീതിയിലാണ് ഇത് നടത്തിവരുന്നത്. സപ്താഹത്തിന്റെ മൂന്നാം ദിവസമാണ് അഷ്ടമിരോഹിണി വരുന്നത്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെയാണ് കൃഷ്ണാവതാരപാരായണം നടത്തുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ എല്ലാ ഭാഗവതാചാര്യന്മാരും ഈ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. രാത്രി പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ അവതാരം കളിയുമുണ്ടാകും. പുതിയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും പരിശീലനത്തിലായതിനാൽ പഴയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരുമാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിവിധ സംഘടനകളും ഈ ദിവസം പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ നായർ സമാജം നടത്തുന്ന ഉറിയടിയും ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്രയുമാണ് അവയിൽ വിശേഷം. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് നായർ സമാജം നടത്തുന്ന കലാപരിപാടികൾ തുടങ്ങുന്നത്. വിവിധ നൃത്തകലാകാരിമാർ പങ്കെടുക്കുന്ന ഗോപികാനൃത്തവും താലപ്പൊലിയോടെയുള്ള ജീവത എഴുന്നള്ളിപ്പുമെല്ലാം ഇതിന് അകമ്പടിയായി ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം കിഴക്കേ നടയിൽ വച്ചാണ് ഉറിയടി മത്സരം നടക്കുന്നത്. വൈകീട്ട് ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്ര മമ്മിയൂർ, തിരുവെങ്കടം, പെരുന്തട്ട ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നായി വീതിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണനായും [[രാധ|രാധയായും]] [[കുചേലൻ|കുചേലനായും]] വേഷം കെട്ടിയ നിരവധി കുട്ടികൾ ഒത്തുചേർന്ന് ഗുരുവായൂരിനെ അമ്പാടിയാക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിവിധ പുരാണദൃശ്യങ്ങൾ കോർത്തിണക്കിക്കൊണ്ടുള്ള ഫ്ലോട്ടുകളും ശ്രീകൃഷ്ണരഥവും പഞ്ചവാദ്യവുമെല്ലാമുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ വച്ച് ഇവ മൂന്നും കൂടിച്ചേർന്ന ശേഷമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. തുടർന്നുനടത്തുന്ന ഘോഷയാത്ര ഏറ്റവും മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ്. രാത്രി ഏറെ വൈകുവോളം ഇത്തരം പരിപാടികൾ തുടരും. ഇതുകാണാൻ നിരവധി പേർ ഉറക്കമൊഴിച്ച് എത്താറുണ്ട്. === വിഷു === മേടമാസം ഒന്നാം തീയതിയാണ് കേരളത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പുതുവർഷദിനമായ വിഷു. പണ്ടുകാലത്ത് മലയാളികളുടെ വിളവിറക്കൽ ഉത്സവമായിരുന്ന വിഷു, ഇപ്പോൾ കാലമേറെ കഴിഞ്ഞിട്ടും വലിയൊരു ആഘോഷമായിത്തുടരുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളികൾ കണി കണ്ടും പടക്കം പൊട്ടിച്ചും വിഷുദിനം ആഘോഷമാക്കുന്നു. പകലും രാത്രിയും തുല്യമായി വരുന്ന ദിവസമായ ഈ ദിനത്തിൽ സൂര്യൻ നേരെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഉദിയ്ക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഉദിച്ചുവരുന്ന സൂര്യന്റെ ആദ്യകിരണങ്ങൾ ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ പതിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതുതന്നെ. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിഷു വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ആഘോഷമാണ്. അന്നേ ദിവസം ഭഗവാനെ കണികാണുന്നത് അതിവിശേഷമായ ചടങ്ങായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതിനായി ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകുക. എല്ലാദിവസവും പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് തുറക്കുന്ന നട, ഈ ദിവസം രണ്ടരയ്ക്കുതന്നെ തുറക്കും. അതിനുമുന്നോടിയായി തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിക്കാരും ഉണർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചുവന്ന് കണിയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. <ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ ഭദ്രദീപത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ ആനത്തലേക്കെട്ടുവച്ച് അതിന്മേൽ ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണത്തിടമ്പ് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നുവയ്ക്കുന്നു. അതിനുമുന്നിലായി ഓട്ടുരുളിയിലാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. ഉരുളിയിൽ അക്ഷതം (ഉണങ്ങലരിയും നെല്ലും ചേർന്നുള്ള ഒരു മിശ്രിതം) വിതറി, അതിനുമുന്നിൽ അലക്കിയ മുണ്ട് (കോടിവസ്ത്രം), ഗ്രന്ഥം, വാൽക്കണ്ണാടി, കണ്ണിവെള്ളരി, കണിക്കൊന്ന, ചക്ക, മാങ്ങ, നാളികേരം, ഉടച്ച രണ്ടുമുറി നാളികേരത്തിൽ നെയ്യ് ചേർത്തത് എന്നിവ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുശേഷം മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും ശ്രീലകത്ത് പ്രവേശിച്ച് നെയ്വിളക്കുകൾ കൊളുത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് രണ്ടര മണിയോടെ നടതുറന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യം ഭഗവാനെ കണികാണിയ്ക്കും. തുടർന്നാണ് ഭക്തർക്ക് കണിദർശനം. കണ്ണടച്ചും കണ്ണുകെട്ടിയുമിരിയ്ക്കുന്ന ഭക്തർ ശ്രീകോവിലിനകത്തേയ്ക്ക് ചെല്ലുകയും ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ച് കണ്ണുതുറന്ന് കണികാണുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുളിച്ചുവന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തിരിച്ചുകടന്ന് ഗണപതിയെയും സുബ്രഹ്മണ്യനെയും ഹനുമാനെയും തൊഴുത് ആദ്യം ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വിഷുക്കൈനീട്ടം കിട്ടും. അതിനുശേഷം പുറത്തുകടന്ന് ഭഗവതിയെയും ശിവനെയും അയ്യപ്പനെയും തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി പുറത്തുകടക്കുന്നതോടെ കണിദർശനം പൂർത്തിയാകും.<ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> മറ്റുദിവസങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഗുരുവായൂരിൽ വിഷുത്തലേന്ന് ഭക്തർക്ക് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വിരിവയ്ക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്. പിറ്റേന്ന് കണികാണേണ്ടതുകൊണ്ടാണ് ഈ സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഷുക്കണി ദർശനവും മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വാങ്ങുന്ന വിഷുക്കൈനീട്ടവും ഭക്തർ അതിവിശേഷമായി കരുതുന്നു. വിഷുദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിൽ വിഭവസമൃദ്ധമായ വിഷുസദ്യയുമുണ്ട്. === ഓണം === കേരളത്തിന്റെ ദേശീയോത്സവമാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ ഓണം. കൃഷി നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന കാലത്ത് കേരളത്തിലെ വിളവെടുപ്പുത്സവമായിരുന്നു ഓണം. ഇന്നും മലയാളിമനസ്സുകളിൽ ഗൃഹാതുരത നിറയുന്ന ഒരു അവസരമാണ് ഓണം. വിവിധ കലാപരിപാടികളോടുകൂടി ഓണം ഇന്നും ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അഞ്ചാം അവതാരമായ വാമനനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഓണത്തിനുള്ള ഐതിഹ്യം അതിപ്രസിദ്ധമാണ്. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നക്ഷത്രവും ദ്വാദശിതിഥിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് വാമനാവതാരം നടന്നതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യപ്രകാരം അസുരചക്രവർത്തിയായ [[മഹാബലി]]യുടെ ദുർമ്മദമടക്കാൻ അവതരിച്ച വാമനൻ, ആദ്യത്തെ അടികൊണ്ട് ആകാശവും രണ്ടാമത്തെ അടികൊണ്ട് ഭൂമിയും അളക്കുകയും മൂന്നാമത്തെ അടി വയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ലാതെ വന്നപ്പോൾ മഹാബലി സ്വന്തം ശിരസ്സ് കാട്ടിക്കൊടുക്കുകയും വാമനൻ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗ്രഹിച്ച് സുതലം എന്ന ലോകത്തേയ്ക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തശേഷം എല്ലാ വർഷവും ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണത്തിന് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അനുവാദം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[തൃക്കാക്കര]] എന്ന സ്ഥലത്തായിരുന്നു മഹാബലിയുടെ രാജധാനിയെന്നും വാമനമൂർത്തിയായ ഭഗവാന്റെ കാൽ വന്നുപതിച്ച സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ആ പേരു വന്നതെന്നും കഥയുണ്ട്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രം|വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രത്തിൽ]] ഓണാഘോഷം ഭംഗിയായി നടന്നുവരുന്നു. അത്രയൊന്നുമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലും ഓണം പ്രധാനമാണ്. ഓണാഘോഷങ്ങളുടെ ആരംഭദിനമായ [[അത്തം]] മുതൽ പത്തുദിവസവും ക്ഷേത്രനടയിൽ പൂക്കളങ്ങളിടും. ഓരോ ദിവസവും വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് പൂക്കളം. ഇവയിൽ വിവിധ ദേവതാരൂപങ്ങൾ വരച്ചുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുള്ള പൂക്കളെല്ലാം ക്ഷേത്രപരിസരത്തെ പൂക്കടകളിൽ നിന്നാണ് ലഭിയ്ക്കുന്നത്. ഓണത്തിന്റെ അവസാനദിവസങ്ങളായ ഉത്രാടം, തിരുവോണം ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നവർക്ക് വിഭവസമൃദ്ധമായ ഓണസദ്യയുണ്ടാകും. ഇതിനായി നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഉത്രാടദിനത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങ് കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പണമാണ്. മേൽശാന്തിയും ദേവസ്വം പ്രതിനിധികളും ഭക്തരും മൂത്തുവിളഞ്ഞ പഴക്കുലകൾ ഭഗവാന് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ആദ്യകാലത്ത് ദേവസ്വം ഭൂമി പാട്ടത്തിനെടുത്തവർ മാത്രം നടത്തിയിരുന്ന ഈ ചടങ്ങ് പാട്ടവക നിർത്തിയതോടെയാണ് ഭക്തരുടെ വകയായത്. കൊടിമരച്ചവട്ടിലാണ് കാഴ്ചക്കുലകൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. സമർപ്പണത്തിനു മുന്നോടിയായി കൊടിമരച്ചുവട്ടിലെ തറയിൽ അരിമാവുകൊണ്ട് കോലം വരച്ചശേഷം അതിനുമുകളിൽ നാക്കില വച്ചശേഷം സമീപത്ത് നിലവിളക്ക് കൊളുത്തി ഗണപതിയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യത്തെ കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. പിന്നീട് ദേവസ്വം ചെയർമാൻ, അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ, അംഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയവർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നു. അവസാനമാണ് ഭക്തരുടെ സമർപ്പണം. ഭക്തർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുവരുമ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രാത്രിയാകും. അത്രയധികം കുലകളാണ് സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നത്. തിരുവോണം നാളിൽ ഭഗവാനെ വാമനമൂർത്തിയായി അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. മഹാബലിയുടെ ശിരസ്സിൽ പാദം വയ്ക്കുന്ന ത്രിവിക്രമന്റെ രൂപത്തിലാണ് വാമനാലങ്കാരം. അന്നത്തെ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണവും നമസ്കാരസദ്യയുമാണ്. പുലർച്ചെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഭഗവാന് ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കാൻ ഭക്തജനങ്ങളുടെ ഒരു നീണ്ട നിരതന്നെ വന്നിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി തന്നെ ആദ്യത്തെ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തർ ഓരോരുത്തരുമായി സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാത്രിയാകുവോളം ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണം നടന്നുവരും. ഉച്ചയ്ക്കാണ് ദേവസ്വം വക ഓണസദ്യ വിളമ്പുന്നത്. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാനും നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നു. ചോറ്, സാമ്പാർ, അവിയൽ, കാളൻ, ഓലൻ, പപ്പടം, നാലുതരം പായസങ്ങൾ തുടങ്ങിവയാണ് സദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്നത്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും തെക്കേ നടയിലെ പ്രത്യേകം പന്തലിലും പടിഞ്ഞാറേ നടയിലെ അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലുമായാണ് സദ്യ നടത്തപ്പെടുന്നത്. അന്ന് മൂന്നുനേരവും ഭഗവാന് പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുണ്ടാകും. അന്നത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് '''തിരുവോണവിളക്ക്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എഴുന്നള്ളത്തിന് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം തൊഴാൻ വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടായിരിയ്ക്കും. === [[വൈശാഖം|വൈശാഖമാസം]] === [[മേടം|മേടമാസത്തിലെ]] [[അമാവാസി]] മുതലുള്ള ഒരുമാസക്കാലമാണ് ''വൈശാഖമാസം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. രാജ്യമൊട്ടുക്കും ആചരിച്ചുവരുന്ന ചാന്ദ്രകലണ്ടറിലെ രണ്ടാമത്തെ മാസമാണിത്. മഹാവിഷ്ണുഭജനത്തിനും ഭാഗവതപാരായണത്തിനും ഉത്തമമായി ഈ മാസം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ''മാധവമാസം'' എന്നും ഈ മാസം അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഭാഗവതസപ്താഹങ്ങളും മറ്റും നടക്കുന്ന സമയമാണിത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ സമയം അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന സമയങ്ങളിലൊന്നാണ് വൈശാഖപുണ്യകാലം. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മുഴുവൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭാഗവതപാരായണമുണ്ടാകും. 29 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വൈശാഖമാസക്കാലത്തെ നാല് സപ്താഹങ്ങളാക്കി തിരിച്ചാണ് ഭാഗവതപാരായണം നടക്കുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ നിരവധി ഭാഗവതാചാര്യന്മാർ ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം വക അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിലാണ് സപ്താഹം മുഴുവൻ നടക്കുന്നത്. ==== അക്ഷയതൃതീയ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[തൃതീയ]] ദിവസമാണ് [[അക്ഷയതൃതീയ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം ഏറ്റവും പുണ്യം നിറഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഈ ദിലസം ചെയ്യുന്ന സത്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം ക്ഷയിയ്ക്കില്ലെന്നാണ് വിശ്വാസം.'അക്ഷയതൃതീയ' എന്ന പേരുതന്നെ ഈ വിശ്വാസത്തിന് ഉപോദ്ബലകമാണ്. ചതുർയുഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായ സത്യയുഗം (കൃതയുഗം) തുടങ്ങിയത് അക്ഷയതൃതീയനാളിലാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ [[യുധിഷ്ഠിരൻ|യുധിഷ്ഠിരന്ന്]] സൂര്യഭഗവാൻ അക്ഷയപാത്രം നൽകിയ ദിവസമായും [[ഭഗീരഥൻ|ഭഗീരഥന്റെ]] തപസ്സിൽ സംപ്രീതയായി [[ഗംഗാനദി]] ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിവന്ന ദിവസമായും ഉപനയനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ഭിക്ഷ യാചിയ്ക്കാൻ ചെന്ന ശങ്കരാചാര്യർ അവിടത്തെ അന്തർജനത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]] ചൊല്ലിയ ദിവസമായുമെല്ലാം ഈ ദിവസം അറിയപ്പെടുന്നു. സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ ജ്യോതിഷപ്രകാരം ഉച്ചത്തിലെത്തുന്ന ഈ ദിവസം തന്നെയാണ് ബലരാമജയന്തിയായും ആചരിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ അക്ഷയതൃതീയ വൻ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അക്ഷയതൃതീയയോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കാഴ്ചശീവേലിയും രാത്രി കഴക്കാരുടെ വക വിശേഷാൽ ചുറ്റുവിളക്കുമുണ്ടാകും. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ പൂജിച്ച സ്വർണ്ണം, വെള്ളി ലോക്കറ്റുകളുടെ വിതരണമുണ്ടാകും. ഇവ വാങ്ങാൻ ആയിരങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ദേവസ്വം കീഴേടമായ നെന്മിനി ബലരാമക്ഷേത്രത്തിലും ഈ ദിവസം വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ബലരാമജയന്തി എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് അവിടെയും ആഘോഷം. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന അതേ ചടങ്ങുകളാണ് അക്ഷയതൃതീയനാളിൽ നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിലും നടക്കുന്നത്. അന്നത്തെ പ്രസാദ ഊട്ടിന് പിറനാൾ സദ്യയാണ് വിളമ്പുന്നത്. അന്നേദിവസം വൈകീട്ട് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. ജ്യേഷ്ഠനായ ബലരാമന്റെ പിറന്നാളാഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. അന്ന് രാത്രി വരെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകും. ==== മറ്റുള്ള വിശേഷങ്ങൾ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശി നരസിംഹജയന്തിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകളൊന്നുമുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും ഭാഗവതത്തിലെ നരസിംഹാവതാരഭാഗം വായിയ്ക്കുന്നത് വിശേഷമാണ്. വൈശാഖപുണ്യകാലത്തുതന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യജയന്തിയും [[ബുദ്ധപൂർണ്ണിമ]]യുമെല്ലാം വരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ ശങ്കരാചാര്യജയന്തി വിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇടവമാസത്തിലെ [[അമാവാസി]]നാളിലാണ് വൈശാഖമാസം സമാപിയ്ക്കുന്നത്. === മണ്ഡലകാലം === വൃശ്ചികമാസം ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങി ധനുമാസം പതിനൊന്നാം തീയതി വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന 41 ദിവസങ്ങളാണ് ''മണ്ഡലകാലം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായ ഈ കാലത്ത് കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതും ഈ കാലത്താണ്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലകാലത്ത് വിപുലമായ ചടങ്ങുകളാണ് നടത്തിവരുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം. നിരവധി ശബരിമല തീർത്ഥാടകരാണ് മണ്ഡലകാലത്ത് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അവർക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനുമെല്ലാം വിപുലമായ സൗകര്യങ്ങൾ ദേവസ്വം ഒരുക്കുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുള്ള അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. ഗുരുവായൂരപ്പസന്നിധിയിലെ കെട്ടുനിറ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മണ്ഡലകാലം തുടങ്ങുന്നതിനുമുന്നോടിയായി തുലാം 29, 30 ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലശുദ്ധി പതിവുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ശുദ്ധിക്രിയയാണിത്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളിലൊന്നായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി വരുന്നതും മണ്ഡലകാലത്താണ്. മണ്ഡലകാലത്ത് മൂന്നുനേരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും ചുറ്റുവിളക്കുകളും പതിവാണ്. അഞ്ച് ആനകളാണ് ഇത്തരം അവസരങ്ങളിൽ എഴുന്നള്ളുന്നത്. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുള്ള വാദ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം [[ഇടുതുടി]], [[വീരാണം]] തുടങ്ങിയ വിശേഷവാദ്യങ്ങളും ഈ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുണ്ടാകും. ഇവയിൽ ഇടുതുടി കാഴ്ചയിൽ [[തബല|തബലയോടും]] വീരാണം മൃദംഗത്തോടും സാമ്യമുള്ള വാദ്യങ്ങളാണ്. മണ്ഡലകാലം ഗുരുവായൂരപ്പന്നും വിശേഷപ്പെട്ടതാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭഗവാന് വേദമന്ത്രധാരയും പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകവും നടത്തുന്നത്. ഉഷഃശീവേലിയ്ക്കും പന്തീരടിപൂജയ്ക്കുമിടയിലാണ് ഋഗ്വേദമന്ത്രധാര നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ജലം കൊണ്ടാണ് അഭിഷേകം. ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[ശിവലിംഗം|ശിവലിംഗത്തിൽ]] ധാര നടത്തുമ്പോൾ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലൊരു വെള്ളിപ്പാത്രത്തിൽ ദർഭപ്പുല്ല് സൂക്ഷിച്ചശേഷം അതിൽ വെള്ളം നിറച്ച് വിഗ്രഹത്തിൽ വെള്ളം തുള്ളിയായി വീഴ്ത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രം ഓതിയ്ക്കന്മാർ കൂട്ടംകൂടിയിരുന്ന് വേദമന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലും. മണ്ഡലകാലത്ത് ഇതിനുശേഷമേ നവകാഭിഷേകം പതിവുള്ളൂ. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. പാൽ, നെയ്യ്, തൈര്, ചാണകം, ഗോമൂത്രം എന്നിവ നിശ്ചിത അളവിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു മിശ്രിതമാണ് പഞ്ചഗവ്യം. ഗോവിൽ (പശു) നിന്നെടുക്കുന്ന അഞ്ച് വസ്തുക്കൾ എന്നാണ് പഞ്ചഗവ്യം എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. ഔഷധവീര്യം കൂടിയ ശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹത്തിൽ ഔഷധവീര്യമുള്ള ദർഭപ്പുല്ലിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന തീർത്ഥജലവും പഞ്ചഗവ്യവും സർവ്വരോഗനിവാരകമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 40 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകത്തിനൊടുവിൽ മണ്ഡലകാലാവസാനദിവസമായ ധനു പതിനൊന്നിന് ഉച്ചപ്പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് ഭഗവാന് വിശേഷാൽ കളഭാഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഭഗവാന് കളഭം ചാർത്താറുണ്ടെങ്കിലും കളഭം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത് ധനു പതിന്നൊന്നിന് മാത്രമാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ വകയാണ് കളഭാഭിഷേകം. മറ്റുദിവസങ്ങളിലെ കളഭച്ചാർത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന കശ്മീർ കുങ്കുമപ്പൂവ്, മൈസൂർ ചന്ദനം, പച്ചക്കർപ്പൂരം എന്നിവ സാധാരണയിലും ഇരട്ടി അളവിൽ ചേർത്താണ് അഭിഷേകത്തിനുള്ള കളഭം തയ്യാറാക്കുന്നത്. കീഴ്ശാന്തിമാർ തയ്യാറാക്കുന്ന കളഭം, തുടർന്ന് ഒരു സ്വർണ്ണക്കലശത്തിലേയ്ക്ക് പകർന്നശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരികയും തന്ത്രി ഏറ്റുവാങ്ങുകയും അതിൽ വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് തന്ത്രി കലശം ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും മന്ത്രപുരഃസരം വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ തൊഴുത് ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. എന്തെങ്കിലും അശുദ്ധി സംഭവിച്ചില്ലെങ്കിൽ പിറ്റേന്നുള്ള നിർമ്മാല്യദർശനം വരെ ഭഗവാൻ കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കും. === ഇടത്തരികത്തുകാവ് താലപ്പൊലികൾ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷമാണ് ധനു, മകരം എന്നീ മാസങ്ങളിൽ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്ന രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ. അവയിൽ ആദ്യത്തേത് ''പിള്ളേര് താലപ്പൊലി'' എന്നും രണ്ടാമത്തേത് ''ദേവസ്വം താലപ്പൊലി'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവ യഥാക്രമം ഗുരുവായൂർ ദേശത്തെ ഭക്തരും ദേവസ്വവും നടത്തിപ്പോരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവയ്ക്ക് ഈ പേരുകൾ വന്നുചേർന്നത്. ഗുരുവായൂർ ദേശം സാമൂതിരിയുടെ അധീനതയിലായിരുന്ന കാലത്തുതന്നെ ഇവ നടന്നുവന്നിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടക്കുന്നത് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഉച്ചയ്ക്ക് പറയെടുപ്പും നടക്കുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. പറയെടുപ്പുസമയത്ത് വെളിച്ചപ്പാട് പുറത്തുവന്ന് മഞ്ഞളിൽ ആറാടി പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കുന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാഴ്ചയാണ്. രാവിലെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലിയും ഉച്ചയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടിയ പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിപ്പും ഭഗവതിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്കൊപ്പം ഭഗവാനും പങ്കെടുക്കും. തന്റെ സഹോദരിയായ ഭഗവതിയുടെ ആഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാനും കൂടെ വരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലം ക്ഷേത്രനട പതിവിലും ഒരു മണിക്കൂർ നേരത്തേ (പതിനൊന്നരയ്ക്ക്) അടയ്ക്കുന്നു. പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവതി തിരിച്ചെഴുന്നുള്ളുന്നത് ചെണ്ടമേളത്തോടെയാണ്. പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെല്ലാം നിർത്താതെ കതിനവെടിയുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങിനുശേഷമാണ് പറവെപ്പ് തുടങ്ങുന്നത്. നെല്ല്, അരി, അവിൽ, മലർ, ശർക്കര, പഴം, പൂക്കൾ, മഞ്ഞൾ, കുങ്കുമം തുടങ്ങിയ ദ്രവ്യങ്ങൾ ഭക്തരുടെ വഴിപാടായി 1001 പറകളിലായി നിറച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി വെളിച്ചപ്പാട് വാളും ചിലമ്പുമേന്തി പുറത്തുവരും. തുടർന്ന് അവയിലുള്ള ദ്രവ്യങ്ങൾ മുഴുവൻ വാരിവിതറി പൂക്കൾ മുഴുവൻ ദേഹത്തണിഞ്ഞുവന്ന് വെളിച്ചപ്പാട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കും. അതിനുശേഷം നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കുളപ്രദക്ഷിണവും അർദ്ധരാത്രി കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതോടെ താലപ്പൊലി പൂർത്തിയാകും. === നവരാത്രി === ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് നവരാത്രി. [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ പ്രഥമ ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസമാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള എല്ലാ ദേവീസന്നിധികളിലും ഈ ദിവസങ്ങൾ അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നവരാത്രിനാളുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കാറുണ്ട്. ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും വിശേഷാൽ അലങ്കാരം ദേവിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഓരോന്നും ഭക്തരുടെ വഴിപാടായാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് പൂജവെപ്പ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൂത്തമ്പലത്തിൽ നെറ്റിപ്പട്ടം, ആലവട്ടം, വെൺചാമരം തുടങ്ങിയവയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും സരസ്വതിയുടെയും ഗണപതിയുടെയും ചിത്രങ്ങളും പീഠത്തിൽ ഒരുക്കിവച്ചശേഷം അവയ്ക്കുമുമ്പിൽ പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും മറ്റും പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് ഗണപതിനടയ്ക്കുമുമ്പിലെ സരസ്വതി അറയിലാണ് പൂജവെപ്പ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് സ്ഥലപരിമിതി കാരണം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. മഹാനവമിദിവസം മുഴുവൻ അടച്ചുപൂജ. വിജയദശമിദിവസം രാവിലെ പൂജകഴിഞ്ഞ് പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. അന്നേദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിമാരാണ് വിദ്യാരംഭത്തിന് കാർമ്മികത്വം വഹിയ്ക്കുന്നത്. വർഷങ്ങൾ നീണ്ട പരിശീലനത്തിനുശേഷം പുതിയ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നതും അന്നേദിവസം തന്നെയാണ്. === ഉപദേവതകളുടെ കലശം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് [[മിഥുനം|മിഥുനമാസത്തിൽ]] നടത്തിവരുന്ന ഉപദേവതകളുടെ കലശം. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകളായ ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി എന്നിവർക്ക് ഉത്സവക്കാലത്ത് കലശം നടത്താറില്ല. അതിനുപകരമാണ് മിഥുനമാസത്തിലെ കലശം. ഉത്സവക്കാലത്ത് സാധാരണയായി നടത്തിവരുന്ന കലശത്തിനുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഇതിനും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ അയ്യപ്പന്നും, പിന്നീട് ഗണപതിയ്ക്കും, അവസാനം ഭഗവതിയ്ക്കുമാണ് കലശം നടത്തിവരുന്നത്. === നാരായണീയദിനം === മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരി നാരായണീയസ്തോത്രം രചിച്ച് ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചത് കൊല്ലവർഷം 763 വൃശ്ചികം 28-നാണ്. അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നാരായണീയദിനം ആചരിച്ചുവരുന്നത്. നാരായണീയദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഏഴുദിവസം നാരായണീയസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നു. ഭാഗവതസപ്താഹത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിലാണ് ഇതും നടത്തിവരുന്നത്. ക്ഷേത്രം അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിൽ വച്ചാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തുന്നത്. ദേശീയതലത്തിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്ന നാരായണീയ പണ്ഡിതന്മാർ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരാറുണ്ട്. === പൂന്താനദിനം === ഭക്തകവിയായിരുന്ന പൂന്താനം നമ്പൂതിരിയുടെ ജന്മദിനമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പൂന്താനദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കുംഭമാസത്തിലെ [[അശ്വതി]] നക്ഷത്രത്തിലാണ് പൂന്താനദിനം. '''കുംഭമാസത്തിലാകുന്നു നമ്മുടെ ജന്മനക്ഷത്രം അശ്വതിനാളെന്നും..''' എന്നുതുടങ്ങുന്ന ജ്ഞാനപ്പാനയിലെ വരികളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിന്റെ മൂലഹേതു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളില്ലെങ്കിലും ധാരാളം കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരാറുണ്ട്. ഈ ദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ജ്ഞാനപ്പാന പുരസ്കാരം നൽകുന്നത്. ആത്മീയരംഗത്തെ പ്രമുഖ വ്യക്തികൾക്കാണ് സാധാരണയായി ഈ പുരസ്കാരം നൽകിവരാറുള്ളത്. എന്നാൽ, ഇതിന് വിപരീതമായും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലപ്പുറം കീഴാറ്റൂരിലുള്ള പൂന്താനത്തിന്റെ ജന്മഗൃഹത്തിലും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് പരിപാടികൾ നടക്കാറുണ്ട്. === കൃഷ്ണഗീതിദിനം === കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ, തന്റെ മഹാകാവ്യമായ കൃഷ്ണഗീതി ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ച തുലാം 30 ആണ് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|title=ഗുരുവായൂരിൽ കൃഷ്‌ണഗീതി പാരായണം തുടങ്ങി|access-date=2021-01-03|language=en|archive-date=2021-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925180154/https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|url-status=dead}}</ref> ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ഒരാഴ്ച്ച കൃഷ്ണഗീതി പാരായണം നടത്തിവരുന്നു. == ഗുരുവായൂരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ == === മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് ഗുരുവായൂരിനടുത്തുള്ള മമ്മിയൂരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലൊന്നായ]] ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി കോഴിക്കോട്/[[പൊന്നാനി]] റൂട്ടിലാണ്. പാർവ്വതീസമേതനായ പരമശിവനാണ് ഇവിടത്തെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ, തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ മഹാവിഷ്ണുവും ക്ഷേത്രത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ പരമശിവനാണ് ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥാനത്ത് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവന്നും വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്താനായി ഭഗവാൻ തന്റെ വാസസ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞുകൊടുക്കുകയായിരുന്നുവെന്നും പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചശേഷം ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രത്തിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനത്തോടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്നുമാണ് ബാക്കി കഥ. അതിനാൽ, ഗുരുവായൂർ ദർശനം നടത്തുന്നവരെല്ലാവരും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലും ദർശനം നടത്തണമെന്നും എന്നാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ എന്നുമാണ് ചിട്ട. എന്നാൽ, അതിന് കഴിയാത്തവർ ഗുരുവായൂരിലെ ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് നോക്കിത്തൊഴുതാലും മതി എന്നും പറയാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശിവൻ, മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. പാർവ്വതീദേവിയെ തന്റെ ഇടത്തേ തുടയിലിരുത്തി ദർശനം നൽകുന്ന മഹാദേവനായാണ് സങ്കല്പം. ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രത്യേകം പ്രതിഷ്ഠയില്ല. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ ശ്രീകോവിലിന് പുറകിൽത്തന്നെ ചുവർച്ചിത്രരൂപത്തിൽ ദേവിയ്ക്ക് സാന്നിദ്ധ്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശ്രീകോവിൽ ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ് എന്നിവർക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ സന്നിധികളുണ്ട്. കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിദിവസം ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന [[ശിവരാത്രി|ശിവരാത്രിയാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും എഴുന്നള്ളിപ്പുകളും നടക്കും. ധനുമാസത്തിൽ [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിരയും]] പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. വിഷ്ണുസാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതിനാൽ അഷ്ടമിരോഹിണിയും ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷമാണ്. നിത്യേന മൂന്നുപൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ഇപ്പോൾ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. === അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം === കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രം, [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ]] [[അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക്]], [[അമ്പലപ്പുഴ തെക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തെക്ക്]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ നടുക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ''തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഗുരുവായൂർ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ, ഗോശാലകൃഷ്ണനായും പാർത്ഥസാരഥിയായും സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം അറുന്നൂറിലധികം വർഷം പഴക്കം പറയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഏക ബ്രാഹ്മണ രാജവംശമായിരുന്ന ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ പരദേവതാക്ഷേത്രമായിരുന്ന അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം, പ്രസ്തുത രാജവംശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഒരിയ്ക്കൽ, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവായിരുന്ന [[പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ|പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണനും]] കൂടി ഇപ്പോൾ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പുഴയിലൂടെ തോണിയിൽ പോകുമ്പോൾ എവിടെനിന്നോ കർണ്ണാനന്ദകരമായ വേണുനാദം അവർക്ക് കേൾക്കാനിടയാകുകയും, അത് ഭഗവാന്റേതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഇരുവരും ശബ്ദം കേട്ട ഭാഗത്തേയ്ക്ക് യാത്രചെയ്യുകയും ഒരു ആൽമരച്ചുവട്ടിൽ വച്ച് ഭഗവാനെ കാണാനിടയാകുകയും ചെയ്ത സംഭവത്തെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം നടത്തിയത്. ഈ ആൽമരം ഇപ്പോഴുമുണ്ട്. അതിന് വളരെയധികം മഹത്വം കല്പിച്ചുവരുന്നു. മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരിയും [[കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ|കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുമടക്കം]] നിരവധി മഹാത്മാക്കൾ ഈ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നവരാണ്. കേരളത്തിന്റെ ക്ലാസിക് കലകളിലൊന്നായ തുള്ളലിന്റെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനം എന്ന നിലയിലും ഈ ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശം തിരുവിതാംകൂർ കീഴടക്കിയപ്പോൾ ക്ഷേത്രം തിരുവിതാംകൂറിലായി. ഗുരുവായൂരപ്പന് അഭയം നൽകിയ ക്ഷേത്രം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ മലബാർ ആക്രമണകാലത്ത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹം ഇവിടെ കൊണ്ടുവരികയും, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിൽ പണിത് അവിടെ കുടിയിരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാം കാണാം. [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പാൽപ്പായസം]] ലോകപ്രസിദ്ധമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ക്ഷേത്രനിവേദ്യമായ അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം ഇവിടെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കാണ് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഒരു ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ്, ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[തലവടി]] സ്വദേശിയായ ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്നു കടം വാങ്ങിയ കാശ് തിരിച്ചടയ്ക്കാതെ വന്നതിനെത്തുടർന്ന് അതിനുപകരമായി തുടങ്ങിവച്ചതാണ് ഈ പാൽപ്പായസം എന്നാണ് കഥ. ആറുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന അതിവിദഗ്ധമായ നിർമ്മാണപ്രക്രിയയാണ് ഈ പാൽപ്പായസത്തിന്. ശുദ്ധമായ പശുവിൻപാലും മണിക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെള്ളവും കുട്ടനാടൻ പുഞ്ചനെല്ലിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന അരിയും പഞ്ചസാരയും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് തയ്യാറാക്കുന്നത്. ഇതിന് പൊൻനിറമാണെന്നതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. പാൽപ്പായസത്തിനായി പ്രത്യേകം തിടപ്പള്ളി ക്ഷേത്രത്തിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് വടക്കേ നടയിൽ ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ടുപറക്കുന്ന കാഴ്ച കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രധാനമൂർത്തിയായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. ഒരുകയ്യിൽ ചാട്ടയും മറുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊണ്ടാടുന്നത്. അതിൽ തന്നെ, ഉത്രാടം നാളിൽ നടക്കുന്ന ഒമ്പതാമുത്സവവും അന്നത്തെ നാടകശാലസദ്യയുമാണ് ഏറ്റവും വിശേഷം. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിമാർ പുതുമന, കടിയക്കോൽ നമ്പൂതിരിമാരാണ്. ഇപ്പോൾ [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ===[[തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]]=== എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] [[ചിറ്റൂർ (എറണാകുളം ജില്ല)|ചിറ്റൂർ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം. ഐതിഹ്യമാലയിൽ പരാമർശിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, എല്ലാ മാസവും മുടങ്ങാതെ ഗുരുവായൂരിൽ പോയിവന്നിരുന്ന, പരമഭക്തനായിരുന്ന ചേരാനല്ലൂർ രാമൻ കർത്താവിന് പ്രായാധിക്യം മൂലം ഗുരുവായൂർ ദർശനം അസാധ്യമായപ്പോൾ ഭഗവാൻ തന്നെ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം വരികയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുണ്ടായിരുന്ന ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്ത് കുടികൊള്ളുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ''തെക്കൻ ഗുരുവായൂർ'' എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്ണനായാണ് സങ്കല്പം. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ അഞ്ജനശിലയിലാണ് ഇവിടെയും വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ തനിപ്പകർപ്പായ, ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. അതേ സമയം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെങ്കിലും കംസവധം കഴിഞ്ഞ് രൗദ്രഭാവത്തിൽ നിൽക്കുന്ന കൃഷ്ണഭഗവാനാണ് പ്രതിഷ്ഠ എന്നും സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ഇവിടെ ഉത്സവത്തിന് ആനകളെ ഉപയോഗിയ്ക്കാറില്ല. ഗരുഡവാഹനത്തിലാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ ഇവിടെയും വടക്കുഭാഗത്ത് അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, കണ്ടങ്കുളങ്ങര ഭഗവതി, ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. മേടമാസത്തിൽ തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഈ പത്തുദിവസങ്ങളും വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, മണ്ഡലകാലത്തെ കളമെഴുത്തും പാട്ടും എന്നിവയും ക്ഷേത്രത്തിലെ ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ചേരാനല്ലൂർ കർത്താക്കന്മാരുടെ കുടുംബക്ഷേത്രമായ ഈ ക്ഷേത്രം, പക്ഷേ ഇപ്പോൾ [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ്. == കേരളത്തിന് പുറത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ == ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. ഇവയെല്ലാം പണികഴിപ്പിച്ചത് തദ്ദേശത്തെ മലയാളിസംഘടനകളാണ്. വിദേശങ്ങളിലെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാവിധികൾ തന്നെ പിന്തുടരുന്നവയാണ്. [[ഡെൽഹി]], [[മുംബൈ]], [[ചെന്നൈ]], [[ബെംഗളൂരു]], [[ഹൈദരാബാദ്]], [[കൊൽക്കത്ത]], [[അഹമ്മദാബാദ്]], [[ലണ്ടൻ]], [[ന്യൂയോർക്ക്]] ,ഹൂസ്റ്റൺ ,ഡാലസ്‌ , [[ദുബായ്]] തുടങ്ങി നിരവധി നഗരങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. === [[ഡൽഹി മയൂർ വിഹാർ ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം]] === ഡൽഹി നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കേ അതിരായ [[മയൂർ വിഹാർ|മയൂർ വിഹാറിൽ]], [[യമുന|യമുനാനദിയുടെ]] കരയിൽ നിന്ന് അല്പം കിഴക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം'''. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കിൽ (വടക്കുഭാഗത്ത്) സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഈ ക്ഷേത്രം ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1989-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിൽ പണികഴിപ്പിച്ചതും ഗുരുവായൂരിലെ അതേ പൂജാവിധികൾ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പിൻതുടരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[ഇടവം|ഇടവമാസത്തിലാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിയേറ്റുത്സവം നടക്കുന്നത്. എട്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവം, വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ നടത്തിപ്പോരുന്നു. കൂടാതെ അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ചോറ്റാനിക്കര മകം, ശിവരാത്രി, വിനായക ചതുർത്ഥി എന്നിവയും പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. === ചെന്നൈ മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === ചെന്നൈ നഗരത്തിന്റെ തിരക്കേറിയ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[നുങ്കമ്പാക്കം|നുങ്കമ്പാക്കത്തിനടുത്ത്]] മഹാലിംഗപുരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം.''' കേരളത്തിനുപുറത്ത് ആദ്യമായി പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട കേരളീയക്ഷേത്രമാണിത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1974-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. എല്ലാ വർഷവും ശബരിമല ദർശനം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്ന ചില മലയാളികൾക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനും സൗകര്യമൊരുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന് കാരണം. [[കാണിപ്പയ്യൂർ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തയ്യാറാക്കിയ രൂപകല്പനയനുസരിച്ചാണ് ക്ഷേത്രം പണിതത്. ആദ്യം അയ്യപ്പക്ഷേത്രം മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന ഇവിടെ 1989-ലാണ് ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ഇപ്പോൾ ഇരുമൂർത്തികൾക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ, [[മാളികപ്പുറത്തമ്മ]], [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], നാഗദൈവങ്ങൾ, ഗരുഡൻ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ധനുമാസത്തിൽ അയ്യപ്പന്റെയും ഇടവമാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും നടകളിൽ നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പഭക്തസഭ എന്ന സംഘടനയാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. === മുംബൈ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === മുംബൈ നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[മട്ടുംഗ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് ശ്രീ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കൂടാതെ ശ്രീരാമനെയും തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. തമിഴ് ശൈലിയിൽ തീർത്ത, നിരവധി ദേവതാരൂപങ്ങളോടുകൂടിയ ഗോപുരമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ, പ്രധാന ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist-lr}} {{notelist}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപഭേദങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]] rm2ocirohrfiap77zyqzbj7nhbq5pwp 4675396 4675394 2026-10-12T04:29:51Z ~2026-54229-00 223966 /* ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ ഓണക്കോടി */ 4675396 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}}{{Infobox deity<!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--> | type = Hindu | image = Guruvayurappan.jpg | name = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | Sanskrit_transliteration = Guruvāyūrappan | script_name = [[മലയാളം]] | script = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | affiliation = [[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിനാരായണൻ]](മഹാവിഷ്‌ണു)/[[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] | god_of = [[മഹാവിഷ്ണു|ആദിനാരായണൻ]]/[[മഹാവിഷ്ണു]] | abode = [[വൈകുണ്ഠം]], [[ഗുരുവായൂർ]] | mantra = ഓം നമോ നാരായണായ <br/> ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ <br/> ഓം ശ്രീകൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ നമഃ | weapon= [[സുദർശന ചക്രം]], [[പാഞ്ചജന്യം]], [[കൗമോദകി]] ([[ഗദ]]), [[താമര]] | consort = [[ലക്ഷ്മി]] | mount = [[ഗരുഡൻ]] | planet = [[ഭൂമി]] }} [[തെക്കേ ഇന്ത്യ|തെക്കേ ഇന്ത്യയിൽ]], പ്രധാനമായും [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ഭഗവാൻ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] ഒരു രൂപഭേദമാണ് '''ഗുരുവായൂരപ്പൻ'''. പ്രസിദ്ധമായ [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തി എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ രൂപത്തെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ എന്ന് വിളിച്ചുപോരുന്നത്. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാര സമയത്ത് ദേവകിയ്ക്കും വസുദേവർക്കും മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട രൂപമാണിത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ തന്നെ രൂപഭാവങ്ങൾ കൊണ്ടും പൂജാരീതികൾ കൊണ്ടും മഹാവിഷ്‌ണുവാണെങ്കിലും , ഗുരുവായൂരപ്പൻ [[ദശാവതാരം|ദശാവതാരങ്ങളിൽ]] ഒന്നായ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണനാണ്]]. ഐതിഹ്യപരമായും ചരിത്രപരമായും ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ള ദൈവത്തിന്, ഇപ്പോൾ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും]] പുറത്തുമായി നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഇവയിലധികവും മലയാളികളുടെ കുടിയേറ്റത്തെത്തുടർന്നാണ് രൂപം കൊള്ളുന്നത്. == പ്രതിഷ്ഠ == ശിശുരൂപിയായ ചതുർഭുജമൂർത്തിയാണ് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ''''പാതാളാഞ്ജനം'''' എന്ന അപൂർവ്വയിനം ശിലയിൽ തീർത്ത അതിമനോഹരമായ വിഗ്രഹത്തിന് ഏകദേശം നാലടി ഉയരമുണ്ട്. നാലു കൈകൾ ഉള്ള വിഗ്രഹത്തിൻ്റെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[സുദർശനചക്രം|സുദർശനചക്രവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[പാഞ്ചജന്യം|പാഞ്ചജന്യം]] എന്ന [[ശംഖ്|ശംഖും]] മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]]യും മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ തലകീഴായി [[കൗമോദകി]] എന്ന [[ഗദ]]യും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ വിഷ്ണുവിഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ളതാണ് ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹവും. ഭഗവാൻ്റെ കയ്യിലെ ശംഖ് പ്രണവ നാദമായ ഓംകാരത്തേയും ചക്രം കാലചക്രത്തേയും ഗദ മനുഷ്യൻ്റെ അഹങ്കാരത്തെ തകർക്കുന്ന ആത്മശക്തിയേയും താമര നിർമ്മലമായ മനസ്സിനേയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഈ വിഗ്രഹത്തിന് പന്ത്രണ്ട് ഭാവങ്ങളുണ്ട്. ഓരോന്നിനും പ്രത്യേകം ദർശന ഫലങ്ങളുണ്ട് തന്ത്രശാസ്ത്രപ്രകാരം, വിഷ്ണുവിഗ്രഹത്തിന് 24 രൂപഭേദങ്ങളുണ്ട്. കാഴ്ചയിൽ ഈ 24 പേരും ഒരേപോലെ തോന്നുമെങ്കിലും രൂപഭേദങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ശംഖചക്രഗദാപത്മങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന കൈകൾക്ക് വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകും. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[ചക്രം]], പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ശംഖ്]], മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ഗദ]], മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]] എന്നിങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്ന വിഷ്ണു വിഗ്രഹരൂപത്തിന് '''ജനാർദ്ദനൻ''' എന്നാണ് പേര്. ഗുരുവായൂരടക്കം കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം വൈഷ്ണവ ദേവാലയങ്ങളിലും ഈ രൂപത്തിലാണ് വിഗ്രഹമുള്ളത്. പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത മൂലവിഗ്രഹം കൂടാതെ വേറെയും രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഗുരുവായൂർ ശ്രീലകത്തുണ്ട്. അവയിൽ വലതുവശത്തുള്ളത് പഞ്ചലോഹത്തിൽ തീർത്ത ആറാട്ടുതിടമ്പും ഇടതുവശത്തുള്ളത് സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ശീവേലിത്തിടമ്പുമാണ്. ആദ്യത്തെ വിഗ്രഹം, ഇന്നത്തെ [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]യിൽ പെട്ട [[മാന്നാർ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട, അല്പം രൗദ്രഭാവ ത്തോടുകൂടിയ മഹാവിഷ്ണു രൂപമാണ്. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമേ ഇത് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാറുള്ളൂ. രണ്ടാമത്തെ വിഗ്രഹം, മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന തിടമ്പിന് കേടുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1975-ൽ പണികഴിപ്പിച്ചതാണ്. [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] സ്വദേശിയായിരുന്ന വേലപ്പൻ ആചാരിയും പുത്രനായ കുട്ടൻ ആചാരിയും ചേർന്നാണ് ഈ തിടമ്പ് പണികഴിപ്പിച്ചത്. നിത്യശീവേലിയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് ഈ വിഗ്രഹമാണ്. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ഹൈന്ദവ ഭവനങ്ങളിലും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചിത്രങ്ങൾ കാണാം. അവയിലധികവും ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ തന്നെയാണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതെങ്കിലും അപൂർവ്വം ചിലതിൽ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിലും വരച്ചുകാട്ടാറുണ്ട്. ഈ രൂപത്തിലുള്ള ചിത്രങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ, ചുവന്ന പട്ടുകോണകം ചാർത്തി വലതുകയ്യിൽ [[വെണ്ണ]]യും ഇടതുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലും പിടിച്ച രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉഷഃപൂജ സമയത്തെ ദർശനരൂപമാണിത്. ഭഗവാന് ചാർത്തിയ കോണകം, ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകാറുണ്ട്. ഉഷഃപൂജയ്ക്കുള്ള ഈ രൂപം കൂടാതെ പന്തീരടിപൂജയ്ക്കും ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമായി വേറെയും രണ്ട് അലങ്കാരങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ, ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം ഓരോ ദിവസവും ഓരോ രൂപത്തിലാണ്. സാധാരണയായി ശ്രീകൃഷ്ണരൂപങ്ങളിൽ, അവയിൽത്തന്നെ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപങ്ങളിൽ തന്നെയാണ് അലങ്കാരമുണ്ടാകാറുള്ളതെങ്കിലും ചില പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റുള്ള അവതാരങ്ങളായും അത്യപൂർവ്വമായി മറ്റുള്ള വൈഷ്ണവക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തികളായും ഗുരുവായൂരപ്പനെ അലങ്കരിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ, യഥാരൂപത്തിൽ തന്നെ ഭഗവാനെ അലങ്കരിച്ചുവരാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം അതിവിശേഷമാണ്. === ഉച്ചപ്പൂജ അലങ്കാരവർണ്ണന === 2020 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞുള്ള കളഭച്ചാർത്തിന്റെ വിശദമായ ഒരു വർണ്ണന ആരംഭിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിയും ദീർഘകാലമായി ഉച്ചപ്പൂജ തൊഴുതുവരുന്ന വ്യക്തിയുമായ തിരുവാലൂർ ശ്രീകുമാരൻ നമ്പൂതിരിയാണ് ഇത് തുടങ്ങിയത്. [[അർബുദം]] ബാധിച്ച് ചികിത്സയിലായിരുന്ന സുധ എന്ന സ്ത്രീയ്ക്ക് കേൾക്കാനായി തുടങ്ങിയ ഈ ശ്രമം, പിന്നീട് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ വൻ ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റുകയായിരുന്നു. [[കോവിഡ്-19 മഹാമാരി]] മൂലം ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിയ്ക്കാതിരുന്ന ഭക്തർ, തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ഒരു അനുഗ്രഹമായി ഇതിനെ കാണുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് വിവിധ യൂട്യൂബ് ചാനലുകളിൽ ലഭ്യമായിരുന്ന അലങ്കാരവർണ്ണന, 2021 ഒക്ടോബർ 28-ന് പൂർണ്ണമായും ദേവസ്വത്തിന് കീഴിലായി. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഐതിഹ്യകഥകൾ == ഗുരുവായൂരപ്പനുമായും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായും ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി ഐതിഹ്യകഥകളുണ്ട്. അവയിൽ പലതും ഇന്നും പ്രസിദ്ധമാണ്. അത്തരത്തിലുള്ള ചില കഥകളാണ് ഇവിടെ ചേർക്കുന്നത്. === ക്ഷേത്രോല്പത്തിയും ജനമേജയന്റെ കുഷ്ഠരോഗവും === [[നാരദപുരാണം|ശ്രീ നാരദപുരാണത്തിലേതെന്ന്]] ചിലർ പറയുന്നതും, എന്നാൽ അതിൽ ഇല്ലാത്തതുമായ '''ഗുരുപവനപുര മാഹാത്മ്യത്തിലാണ്''' ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകഥ വിവരിക്കുന്നത്. [[കുരുവംശം|കുരുവംശത്തിലെ]] പിന്മുറക്കാരനും, [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനന്റെ]] പൗത്രനും [[അഭിമന്യു]]വിന്റെ പുത്രനുമായ [[പരീക്ഷിത്ത്]], ശമീകമഹർഷിയുടെ പുത്രനായ ശൃംഗിയുടെ ശാപം മൂലം ഉഗ്രസർപ്പമായ [[തക്ഷകൻ|തക്ഷകന്റെ]] കടിയേറ്റ് അപമൃത്യു വരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനായ [[ജനമേജയൻ]], തന്റെ പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് കാരണക്കാരനായ തക്ഷകനെയും അവന്റെ വംശത്തെയും ഒന്നാകെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യാൻ '''[[സർപ്പസത്രയാഗം|സർപ്പസത്രം]]''' എന്ന മഹായാഗം നടത്തി. നിരപരാധികളായ അസംഖ്യം സർപ്പങ്ങൾ യാഗാഗ്നിയിൽ ചത്തൊടുങ്ങി. എന്നാൽ, [[അമൃത്]] കുടിച്ചവനായതിനാൽ, തക്ഷകൻ മാത്രം ചത്തില്ല. ഇതെത്തുടർന്ന്, ജനമേജയനെ ഉഗ്രമായ സർപ്പശാപം പിടികൂടുകയും അദ്ദേഹം [[കുഷ്ഠം|കുഷ്ഠരോഗ ബാധിതനാകുകയും]] ചെയ്തു. രോഗ വിമുക്തിയ്ക്കായി ഒരുപാട് വഴികൾ നോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഇതോടെ ജീവിതാശ നശിച്ചുപോയ ജനമേജയനെ കാണാൻ ഒരു ദിവസം [[ആത്രേയൻ|ആത്രേയമഹർഷി]] വരികയും രോഗവിമുക്തിയ്ക്കായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഭജിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ആ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം ജനമേജയന് പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. ആ കഥ ഇങ്ങനെ: പദ്മകല്പത്തിന്റെ ആദിയിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്]] സൃഷ്ടികർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരി ക്കുമ്പോൾ മഹാവിഷ്ണു അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി. തനിക്കും തന്റെ സൃഷ്ടികൾക്കും കർമ്മബന്ധം കൂടാതെ മുക്തി നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം കാട്ടണമെന്ന് [[ബ്രഹ്മാവ്]] അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ, [[ബിസ്മത്ത്|പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ]] തൻ്റെ ഒരു വിഗ്രഹം സൃഷ്ടിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. വരാഹകല്പം വരെ വിഗ്രഹം ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, പിന്നീട് സന്താന ഭാഗ്യത്തിനായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഭജിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന സുതപസ്സ് എന്ന പ്രജാപതിയ്ക്കും, പത്നിയായ പ്രശ്നിയ്ക്കും വിഗ്രഹം കൈമാറി. വിഗ്രഹം കിട്ടിയശേഷം പൂർവ്വാധികം ഭക്തിയോടെ ഭജനം തുടർന്ന അവർക്ക് മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭഗവാൻ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ താൻ തന്നെ പുത്രനായി അവതരിയ്ക്കാമെന്ന് വാക്കുനൽകുകയും, ആ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിലും ഈ വിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടാകുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zy4-AAAAIAAJ&pg=PA30&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CDkQuwUwAg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=Krsna | publisher=Taylor & Francis | author=A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda | pages=30 |accessdate=24 June 2013}}</ref> അതനുസരിച്ച് [[സത്യയുഗം|സത്യയുഗത്തിലെ]] ആദ്യജന്മത്തിൽ ഭഗവാൻ, സുതപസ്സിന്റെയും പൃശ്നിയുടെയും പുത്രനായി '''പൃശ്നിഗർഭൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പൃശ്നിഗർഭൻ [[ബ്രഹ്മചര്യം|ബ്രഹ്മചര്യത്തിന്റെ]] പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിയ്ക്കുകയും ഭക്തനായ [[ധ്രുവൻ|ധ്രുവനുവേണ്ടി]] പുതിയൊരു ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. [[ത്രേതായുഗം|ത്രേതായുഗത്തിലെ]] അടുത്ത ജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ്, [[കശ്യപൻ|കശ്യപനായും]] പൃശ്നി [[അദിതി]]യായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരുടെ പുത്രനായി '''[[വാമനൻ]]''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പിന്നീട്, [[ദ്വാപരയുഗം|ദ്വാപരയുഗത്തിലെ]] അവസാനജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ് വസുദേവരായും പൃശ്നി ദേവകിയായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ വീണ്ടും അവരുടെ എട്ടാമത്തെ പുത്രനായി ''' കൃഷ്‌ണൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. ഈ മൂന്നുജന്മങ്ങളിലും അവർക്ക് ഭഗവദ്നിർമ്മിതമായ ദിവ്യവിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടായി.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zLkrkjn1Yv0C&pg=PA238&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CEwQuwUwBg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=The Concise Śrīmad Bhāgavataṁ | publisher=SUNY Press | author=Swami Venkatesananda | year=1989 | pages=238 | isbn=1438422830 |accessdate=24 June 2013}}</ref> മാതാപിതാക്കൾ നിത്യപൂജ നടത്തിവന്നിരുന്ന ഈ വിഗ്രഹം, അവരുടെ കാലശേഷം ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ കയ്യിൽ തന്നെയെത്തി. തന്റെ വാസസ്ഥാനമായ [[ദ്വാരക|ദ്വാരകയിൽ]] ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയുകയും വിഗ്രഹം അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, എന്നും രാവിലെ പത്നിമാരായ [[രുക്മിണി]]-[[സത്യഭാമ]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി പൂജ നടത്തുമായിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ഭഗവാന് [[വൈകുണ്ഠം|വൈകുണ്ഠത്തിലേയ്ക്ക്]] മടങ്ങാൻ സമയമായി. സ്വർഗ്ഗാരോഹണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, തന്റെ സുഹൃത്തും ശിഷ്യനും ഭക്തനുമായ [[ഉദ്ധവൻ|ഉദ്ധവരോട്]] ഭഗവാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഉദ്ധവരേ, ഇന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടാകും. ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ച ദ്വാരക അതിൽ പൂർണ്ണമായും നശിച്ചു പോകും. എന്നാൽ, മൂന്ന് ജന്മങ്ങളിൽ ഞാനും എന്റെ മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച ദിവ്യവിഗ്രഹം നശിക്കാൻ ഉള്ളതല്ല. ആ പുണ്യവിഗ്രഹം എടുത്ത് ഉചിതമായ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ദേവഗുരുവായ [[ബൃഹസ്പതി|ബൃഹസ്പതിയോട്]] പറയുക. ആ പുണ്യകർമ്മത്തിന് ശേഷം [[ബദരിനാഥ്|ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക്]] പോയി തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച് എന്നെ പ്രാപിക്കൂ. അധർമ്മം നിറയുന്ന [[കലിയുഗം|കലിയുഗത്തിൽ]], ഭക്തജനങ്ങളെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഞാൻ ആ വിഗ്രഹത്തിൽ കുടികൊള്ളും.}} ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടായി. ദേവശില്പിയായ [[വിശ്വകർമ്മാവ്]] നിർമ്മിച്ച ദ്വാരക, അതിൽ പൂർണ്ണമായും മുങ്ങി. തപസ്സിനായി പോകുന്നതിനുമുമ്പ് ഉദ്ധവർ ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ട് കാര്യം പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം എത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും ദ്വാരക സമുദ്രത്തിനടിയിലായി. മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ ഭഗവാനും മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച പരമപവിത്രമായ വിഷ്ണുവിഗ്രഹം, മഹാപ്രളയത്തെ അതിജീവിച്ച് കടലിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു! പക്ഷേ, പ്രളയജലം കാരണം അദ്ദേഹത്തിന് വിഗ്രഹത്തിനടുത്തു വരെ പോകാനായില്ല. ബൃഹസ്പതി, തന്റെ ശിഷ്യനായ [[വായു|വായുദേവനെ]] വിളിച്ചുവരുത്തുകയും, വായുദേവൻ, സമുദ്രദേവനായ [[വരുണൻ|വരുണന്റെ]] സഹായത്തോടെ വിഗ്രഹം തന്റെ ഗുരുവിൻ്റെ അടുത്ത് എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. വിഗ്രഹവുമായി പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോഴാണ് അടുത്ത പ്രശ്നം വന്നത്: എവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണം? ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ആകാശ മാർഗ്ഗം സഞ്ചരിക്കവെ ഭാർഗ്ഗവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, കടലിൽ നിന്ന് വളരെ അടുത്തായി അതിവിശാലമായ ഒരു തടാകം അവർ കണ്ടു. നിർമ്മലമായ ജലത്തോടുകൂടിയ ആ തടാകത്തിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് താമരപ്പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷികൾ കളകൂജനം പൊഴിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. മൃഗങ്ങൾ അങ്ങിങ്ങായി സ്വൈരവിഹാരം നടത്തുന്നു. ആ പ്രദേശത്തിനാകെ ഒരു ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് അവർക്ക് തോന്നി. ലോകത്തിൻ്റെ മാതാപിതാക്കളായ [[ശിവൻ|ശിവഭഗവാനും]] [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീദേവിയും]] അവിടെ ആനന്ദ താണ്ഡവമാടുന്നത് കണ്ട ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും താഴെയിറങ്ങി ശിവപാർവ്വതിമാരെ വന്ദിച്ചു. താൻ ദേവഗുരുവിൻ്റെ ആഗമനം പ്രതീക്ഷിച്ച് ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്ന് ശിവഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. തുടർന്ന്, ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹം ബൃഹസ്പതിയ്ക്ക് വിവരിച്ചു കൊടുത്തു: {{cquote|ബൃഹസ്പതേ, വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ ഈ ദിവ്യവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ഏറ്റവും ഉചിതമായ സ്ഥലം ഈ ഭാർഗ്ഗവക്ഷേത്രം തന്നെയാണ്. [[പ്രാചീനബർഹിസ്സ്]] എന്ന രാജാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ '''പ്രചേതസ്സുകൾ''' എന്ന യോഗിവര്യന്മാർ പ്രജാപതി സ്ഥാനം നേടാൻ കഠിന തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചതും അവർക്ക് ഞാൻ '''[[രുദ്രഗീതം]]''' ഉപദേശിച്ചു കൊടുത്തതും ഇവിടെവച്ചാണ്. <ref>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-07-09 |archive-date=2010-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100125035449/http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |url-status=dead }}</ref>{{better source|date=April 2017}}ബൃഹസ്പതേ, ഗുരുവായ അങ്ങും വായുദേവനും ചേർന്ന് വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്തുന്ന ഈ പുണ്യസ്ഥലം, ഇനി '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നറിയപ്പെടും. കലിയുഗത്തിലെ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ ഭക്തർ ഇവിടെ വന്ന് ഭജിയ്ക്കും.}} ഇത്രയും കേട്ടതോടെ ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവനും സന്തോഷമായി. ബൃഹസ്പതി, ഉടനെ ദേവശില്പിയായ വിശ്വകർമ്മാവിനെ വിളിച്ചുവരുത്തി. സ്ഥലമാകെ നോക്കിക്കണ്ട വിശ്വകർമ്മാവ്, അവിടെ എല്ലാ വാസ്തുശാസ്ത്ര നിബന്ധനകളുമനുസരിച്ച് മനോഹരമായ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിതു. വിഷ്ണുഭഗവാനാൽ നിർമ്മിച്ചതും അവതാരമായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ പൂജിച്ചതുമായ ആ പുണ്യവിഗ്രഹം, ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ചേർന്ന് എല്ലാ ആചാരവിധികളോടുകൂടി അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ശിവഭഗവാൻ വിഗ്രഹത്തിന് ആദ്യപൂജ നടത്തി. പാർവ്വതീദേവി നിവേദ്യമുണ്ടാക്കി സമർപ്പിച്ചു. [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രാദിദേവകൾ]] പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി. [[തുംബുരു]]-[[നാരദൻ|നാരദമഹർഷിമാരും]] [[യക്ഷന്മാർ|യക്ഷ]]-[[കിന്നരർ|കിന്നര]]-[[ഗന്ധർവ്വൻ|ഗന്ധർവ്വാദികളും]] സ്തുതിഗീതങ്ങൾ പാടി. ഗുരുവും വായുവും ഒരുമിച്ച് ഭഗവദ്വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച പുണ്യഭൂമിയ്ക്ക് '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നും അവർ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഭഗവാന് 'ഗുരുവായൂരപ്പൻ' എന്നും പേരുകൾ വന്നു. ഈ മംഗളമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാർ, ''രുദ്രതീർത്ഥം'' എന്നുപേരുള്ള വലിയ തടാകത്തിന്റെ മറുകരയിലുള്ള മമ്മിയൂരിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനഭാവത്തിൽ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചു. അവിടെയും തൊഴുതാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ. വൈകുണ്ഠത്തിലെ പോലെ ഇവിടെയും ഭഗവാൻ പൂർണ്ണ ചൈതന്യത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ ഇവിടം ''ഭൂലോക വൈകുണ്ഠം'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇത്രയും കേട്ടപ്പോൾ [[ജനമേജയൻ]] കുടുംബസമേതം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഒരു വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം അവിടെ ഭജനമിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|മമ്മിയൂരിലെ ശിവക്ഷേത്രത്തിലും]] ദർശനം നടത്തി. ഓരോ ദിവസം ചെല്ലുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടു വരികയും ഒരു വർഷം തികയുന്നതിന്റെ തലേന്ന് രാത്രി അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവദ് ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ രോഗം പൂർണ്ണമായും ഭേദമാകുകയും ചെയ്തു. നാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, പിന്നീട് അരോഗദൃഢഗാത്രനായി ഒരുപാടുകാലം ജീവിച്ചു. === പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റെ കഥ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്ന മറ്റൊരു കഥയാണ് ഒരു [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റേത്]]. ഈ രാജാവ്, ഒരു ദിവസം തന്റെ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധനായ ജ്യോത്സ്യരെ വരുത്തുകയും അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ ജാതകം കാണിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. രാജാവിന്റെ ജാതകം പരിശോധിച്ച ജ്യോത്സ്യർ അദ്ദേഹം ഏഴ് ദിവസങ്ങൾക്കകം പാമ്പുകടിയേറ്റ് മരിയ്ക്കും എന്ന് വിധിയെഴുതി. ഇതറിഞ്ഞ് കുപിതനായ രാജാവ് ജ്യോത്സ്യരെ ജയിലിലടയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും മന്ത്രിമാർ അദ്ദേഹത്തെ തടഞ്ഞു. തുടർന്ന്, അപമൃത്യുവടയാനാണോ തന്റെ വിധി എന്നാലോചിച്ച് രാജാവ് ചിന്താധീനനായി ഇരിയ്ക്കേ സദസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു [[നമ്പൂതിരി]] പാപപരിഹാരത്തിന് ഗുരുവായൂരിൽ പോകണമെന്നും അവിടെ വച്ച് മരിച്ചാൽത്തന്നെയും മോക്ഷം കിട്ടുമെന്നും നിർദ്ദേശിച്ചു. അതനുസരിച്ച് രാജാവും കുടുംബാംഗങ്ങളും നമ്പൂതിരിയും ജ്യോത്സ്യരും ഒരുമിച്ച് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ രാജാവ്, തന്റെ മരണം പ്രവചിച്ച ദിവസം വരെയും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അതനുസരിച്ചുള്ള എല്ലാ ചിട്ടകളും അദ്ദേഹം പാലിച്ചുപോന്നു. ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. നാളെയാണ്, തൻ്റെ മരണമെത്തുന്ന ദിവസം! ഗുരുവായൂരപ്പനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച് അദ്ദേഹം ഉറങ്ങാൻ കിടന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ഉണർന്നുനോക്കിയ രാജാവ്, താൻ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നതായി കണ്ട് അമ്പരന്നു. ഒരേസമയം സന്തോഷവും കോപവും തോന്നിയ രാജാവ്, ജ്യോത്സ്യരുടെ അടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തെ ശാസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തലേന്നുരാത്രി താൻ ഒരു പാമ്പിനെ കണ്ടതുപോലുമില്ല എന്നായിരുന്നു രാജാവിന്റെ വാദം. അപ്പോൾ ജ്യോത്സ്യർ രാജാവിന്റെ കാലിലേയ്ക്ക് നോക്കുകയും അവിടെയുള്ള ഒരു പാട് കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അത് പാമ്പുകടിച്ച പാടായിരുന്നു! ഭഗവദ്കാരുണ്യം കൊണ്ടുമാത്രമാണ് താൻ രക്ഷപ്പെട്ടതെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ രാജാവ്, അപ്പോൾ ജീർണ്ണാവസ്ഥയിലായിരുന്ന ക്ഷേത്രം പുനരുദ്ധരിയ്ക്കുന്നതിന് നിർദ്ദേശം നൽകി. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ക്ഷേത്രം, സ്വർണ്ണം കൊണ്ടും വെള്ളി കൊണ്ടും രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടും പുതുക്കിപ്പണിയുകയും ശ്രീകോവിലിന്റെ ചുമരുകളിൽ മനോഹര ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുചേർക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം, ശിഷ്ടകാലം തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായി ജീവിച്ചുപോന്നു.<ref name='G3'>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-06-22 |archive-date=2009-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628214507/http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |url-status=dead }}</ref> === ശങ്കരാചാര്യരുടെ വീഴ്ച === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ സവിശേഷ പ്രാധാന്യത്തോടെ പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുള്ളതാണ് [[അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായ [[ശങ്കരാചാര്യർ]]ക്ക് സംഭവിച്ച വീഴ്ച. ഒരു [[ഏകാദശി]]നാളിലാണ് ആ സംഭവം നടന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ആ കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരുപാട് യോഗസിദ്ധികൾ സ്വന്തമായി ഉണ്ടായിരുന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ആകാശമാർഗ്ഗം സഞ്ചരിയ്ക്കാനുള്ള കഴിവുമുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം അത്തരത്തിൽ [[കാലടി]]യിൽ നിന്ന് [[ശൃംഗേരി]]യിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊണ്ടിരുന്ന സമയത്താണ് അത് സംഭവിച്ചത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിലൂടെയായിരുന്നു യാത്ര. ആകാശത്തുനിന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ ക്ഷേത്രം കണ്ടെങ്കിലും അവിടെയിറങ്ങാനോ ഭഗവാനെ തൊഴാനോ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചില്ല. ശ്രീകോവിലിന്റെ മുകളിലുള്ള ഭാഗം പിന്നിട്ട ഉടനെ ശങ്കരാചാര്യർ ഒറ്റ വീഴ്ച! അദ്ദേഹം നേരെ ചെന്നുവീണത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയിലാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ അപ്പോൾ ശീവേലി നടക്കുകയായിരുന്നു. ശീവേലി വടക്കേ നടയിലെത്തിയപ്പോൾ എഴുന്നള്ളിപ്പിന്റെ നേരെ മുന്നിൽ വച്ചാണ് ശങ്കരാചാര്യർ ചെന്നുവീണത്. ആളുകൾ പരിഭ്രാന്തരായി ഓടിക്കൂടി. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ബോധമുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, ശരീരത്തിലെവിടെയും പരുക്കുകളും കണ്ടില്ല. ശാന്തിക്കാർ വന്ന് പുണ്യതീർത്ഥം മുഖത്ത് തെളിച്ചതും ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ശങ്കരാചാര്യർ, ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നടയിൽ പോയി സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിയ്ക്കുകയും സമസ്താപരാധം ഏറ്റുപറയുകയും ചെയ്തു. കുറച്ചുദിവസം കൂടി ക്ഷേത്രത്തിൽ തങ്ങിയ അദ്ദേഹം, ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജകളും ചടങ്ങുകളും പുനഃക്രമീകരിയ്ക്കുകയും, ഗുരുവായൂരപ്പനെ സ്തുതിച്ച് ''ഗോവിന്ദാഷ്ടകം'' എന്ന കൃതി രചിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള [[ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം|പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതും അദ്ദേഹമാണ്. === നെന്മിനി ഉണ്ണി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് നെന്മിനി മന. ഈ കുടുംബത്തിൽ പെട്ടവർ ഇന്നും ഗുരുവായൂരിലുണ്ട്. ഈ കുടുംബത്തിന്റെ വകയായി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ ഒരു ലോഡ്ജും ഹോട്ടലുമടക്കമുള്ള സൗകര്യങ്ങളുണ്ട്. എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി]]യോടനുബന്ധിച്ചുള്ള [[സപ്തമി]] വിളക്ക് സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത് ഈ കുടുംബമാണ്. ഇവിടത്തെ പൂർവ്വികനായിരുന്ന ഒരു ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ കാണിയ്ക്കുന്നത്. നെന്മിനി മനയിലെ അച്ഛൻ നമ്പൂതിരി ആയിരുന്നു ഒരിയ്ക്കൽ ഗുരുവായൂരിലെ മേൽശാന്തി. ഒരു ദിവസം, അദ്ദേഹത്തിന് അത്യാവശ്യമായി ഒരു സ്ഥലം വരെ പോകേണ്ടിവന്നു. സഹായിയായ കീഴ്ശാന്തിയും അന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഭഗവാന്റെ പൂജ മുടങ്ങുമല്ലോ എന്നാലോചിച്ച് വിഷമിച്ച മേൽശാന്തി, ഒടുവിൽ തന്റെ മകനായ ഉണ്ണിയെ പൂജയേല്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. പോകും മുമ്പ് മേൽശാന്തി, ഉണ്ണിയ്ക്ക് പൂജാവിധികളെല്ലാം പറഞ്ഞു കൊടുത്തു. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് കയറിയ ഉണ്ണി, മലരുനിവേദ്യവും ഉഷഃപൂജയുമെല്ലാം വിധിപോലെ ചെയ്തു. അപ്പോഴാണ് ഉണ്ണി അത് ശ്രദ്ധിച്ചത്: നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ അതുപോലെത്തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! ഉണ്ണി ആശങ്കാകുലനായി. തന്റെ പൂജ പിഴച്ചോ? ഭഗവാൻ നിവേദ്യം നേരിട്ടുണ്ണും എന്നായിരുന്നു അവന്റെ വിചാരം. പിന്നീട് അടുത്തുള്ള ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് ഉപ്പുമാങ്ങയും തൈരും കൊണ്ടുവരികയും അവ ചോറിന്റെ കൂടെ കൂട്ടിക്കുഴച്ചു വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ, യാതൊരു ഫലവും കണ്ടില്ല. ഉണ്ണി പൊട്ടിക്കരയാൻ തുടങ്ങി. {{cquote|ഉപ്പുമാങ്ങയുമുറതൈരുമുണ്ടിനി കൈപ്പയ്ക്കാക്കൊണ്ടാട്ടം വേണോ-കൃഷ്‌ണാ പപ്പടവും മറ്റും വല്ലതും വേണെങ്കിൽ കൽപിച്ചുകൊൾക ഞാൻ കേട്ടു-കൊള്ളാം ഊണുകഴിക്കാഞ്ഞാലയ്യോ വിശന്നുപോം ക്ഷീണിച്ചുപോയിടും ദേഹമേറ്റം അച്ഛൻ വന്നാലെന്നെത്തല്ലു മറിഞ്ഞാലും അച്യുതനൂണുകഴിച്ചില്ലെങ്കിൽ.}} ആ കണ്ണീരുകണ്ട് ഉണ്ണിക്കണ്ണൻ, അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ഉണ്ണിയുടെ കയ്യിൽ നിന്ന് ചോറ് മുഴുവൻ വാങ്ങിക്കഴിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. സന്തോഷത്താൽ മതിമറന്ന ഉണ്ണി, സമയം പോയതറിഞ്ഞില്ല. സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും നടതുറക്കാത്തതിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരായ [[വാര്യർ|വാര്യരും]] [[മാരാർ|മാരാരും]] ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഉണ്ണിയ്ക്ക് വല്ലതും സംഭവിച്ചോ എന്നായിരുന്നു അവരുടെ ചിന്ത. എന്നാൽ, തൊട്ടുപിന്നാലെ ഒഴിഞ്ഞ പൂജാപാത്രങ്ങളുമായി ഉണ്ണി പുറത്തെത്തി. പാത്രങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട വാര്യർ തനിയ്ക്ക് അവകാശപ്പെട്ട നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ ഉണ്ണി ഉണ്ടുതീർത്തു എന്ന് വിചാരിച്ചു. അയാൾ അവനെ വിളിച്ചുകൊണ്ടു പോകുകയും കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. താനല്ല, ഭഗവാനാണ് എല്ലാം കഴിച്ചതെന്ന് ഉണ്ണി ഒരുപാടു തവണ പറഞ്ഞെങ്കിലും വാര്യർ അത് അംഗീകരിച്ചില്ല. ഒരുപാട് തവണ അയാൾ ഉണ്ണിയെ തല്ലി. ഇതിനിടയിൽ മേൽശാന്തി മടങ്ങിയെത്തി. വാര്യരിൽ നിന്ന് വിവരമറിഞ്ഞ അദ്ദേഹവും ഉണ്ണിയെ ഒരുപാട് തല്ലി. അപ്പോഴാണ് ശ്രീകോവിലിൽ നിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങിയത്. ഉണ്ണി പറഞ്ഞതെല്ലാം ശരിയാണെന്നും അതിനാൽ തല്ലേണ്ടത് തന്നെയാണെന്നുമായിരുന്നു ആ അശരീരി. കുറ്റബോധം താങ്ങാനാകാതെ മേൽശാന്തിയും വാര്യരും ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിൽ സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. ഇതിൻ്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായാണ് ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന തൈര് നിവേദ്യവും നിറപുത്തരി ദിവസം ഉപ്പുമാങ്ങയും നിവേദിക്കുന്നത്. === നാരായണീയത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === [[ശ്രീമദ്ഭാഗവതം|ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തെ]] ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച പ്രസിദ്ധമായൊരു [[സംസ്കൃതസാഹിത്യം|സംസ്കൃതകാവ്യമാണ്]] '''[[നാരായണീയം]]'''. പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠനായ [[മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി|മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിയാണ്]] ഈ മഹാകാവ്യം രചിച്ചത്. പന്ത്രണ്ട് സ്കന്ധങ്ങളും പതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളുമടങ്ങിയ ഭാഗവതകാവ്യത്തെ, വെറും നൂറു ദശകങ്ങളിലും ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളിലും ഒതുക്കിയ നാരായണീയം, ഭാഗവതത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കവി ഭഗവാനോട് സംവദിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രചിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധമുള്ള ഈ കാവ്യം ഉദ്ഭവിയ്ക്കാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: 1560-ൽ ഇന്നത്തെ [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ]] [[തിരുനാവായ|തിരുനാവായയ്ക്കടുത്തുള്ള]] [[ചന്ദനക്കാവ് (മലപ്പുറം ജില്ല)|ചന്ദനക്കാവിലെ]] പണ്ഡിതകുടുംബമായ മേല്പുത്തൂർ ഇല്ലത്ത് ജനിച്ച നാരായണഭട്ടതിരി, മഹാപണ്ഡിതനായിരുന്ന അച്ഛൻ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[മീമാംസ|മീമാംസയും]] മാധവൻ എന്ന ഗുരുവിൽ നിന്ന് [[ഋഗ്വേദം|ഋഗ്വേദവും]] ജ്യേഷ്ഠൻ ദാമോദരഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[തർക്കശാസ്ത്രം|തർക്കശാസ്ത്രവും]] പഠിച്ചെടുത്തശേഷം, [[തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടി|തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടിയുടെ]] കീഴിൽ ഉപരിപഠനം നടക്കുന്ന കാലത്താണ് നാരായണീയത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ച സംഭവങ്ങൾ നടന്നത്. ഗുരുതരമായ [[വാതരോഗം]] ബാധിച്ച അച്യുതപ്പിഷാരടിയെ മേല്പുത്തൂർ നല്ല രീതിയിൽ ശുശ്രൂഷിച്ചുപോന്നു. ഒടുവിൽ ഗുരുനാഥന്റെ അസുഖം മാറുകയും, അതേസമയം മേല്പുത്തൂരിന് അസുഖസൂചനകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവിൽ നിന്ന് മേല്പുത്തൂർ അസുഖം ഇരന്നുവാങ്ങി എന്നാണ് കഥ. വാതരോഗം മാറാൻ നിരവധി ചികിത്സാരീതികൾ ചെയ്തുനോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഒടുവിൽ, സാക്ഷാൽ [[ധന്വന്തരി|ധന്വന്തരിമൂർത്തിയായ]] ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെ ശരണം എന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, 1587 ഓഗസ്റ്റ് 27-ന് (കൊല്ലവർഷം 763 ചിങ്ങം 16), [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] [[തിരുവോണം (നക്ഷത്രം)|തിരുവോണം]] നാളിൽ, മാതാപിതാക്കൾക്കും അനുജനും കവിയുമായ ചെറിയ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയ്ക്കും ചില സഹായികൾക്കുമൊപ്പം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അമ്മാത്തായ പയ്യൂരില്ലമടക്കം പല സ്ഥലങ്ങളിലും തങ്ങിയ ശേഷം മൂന്നാം നാൾ അവർ ഗുരുവായൂരിലെത്തി. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ച് ഒരു കവിതയെഴുതണമെന്ന് മേല്പുത്തൂരിന് തോന്നി. പക്ഷേ, എവിടെനിന്ന് തുടങ്ങണം, എങ്ങനെ തുടങ്ങണം എന്നൊന്നും അദ്ദേഹത്തിന് പിടികിട്ടിയില്ല. ഉറ്റ സുഹൃത്തും, [[മലയാളം|മലയാളഭാഷയുടെ]] പിതാവുമായ [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ|തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛനെത്തന്നെ]] സമീപിയ്ക്കാമെന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, തന്റെ സഹായികളെ [[തൃക്കണ്ടിയൂർ|തൃക്കണ്ടിയൂരിലേയ്ക്ക്]] അയച്ചു. സഹായികൾ തൃക്കണ്ടിയൂരിലെ എഴുത്തച്ഛന്റെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം തന്റെ [[അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട്|അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ടിലെ]] വരികൾ ചൊല്ലിക്കൊണ്ട് ചാരുകസേരയിൽ ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. സഹായികൾ എഴുത്തച്ഛനോട് ആഗമനോദ്ദേശ്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് 'മത്സ്യം തൊട്ടുകൂട്ടാൻ പറയൂ' എന്നാണ് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്. ഗുരുവായൂർ മടങ്ങിയെത്തിയ സഹായികൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് വിവരം പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം സന്തോഷിച്ചു. ഇത് കണ്ട് സഹായികൾ സ്തബ്ധരായിപ്പോയി. [[മത്സ്യം (അവതാരം)|മത്സ്യം]] തൊട്ടുള്ള വൈഷ്ണവാവതാരങ്ങളെ സ്തുതിച്ച് കീർത്തനമെഴുതുക എന്നാണ് എഴുത്തച്ഛൻ പറഞ്ഞതിന്റെ അന്തരാർത്ഥം എന്ന് മേല്പുത്തൂർ അവരോട് പറഞ്ഞു. ''സാന്ദ്രാനന്ദാവബോധാത്മകമനുപമിതം...'' എന്ന് തുടങ്ങുന്ന നാരായണീയത്തിന്റെ ആദ്യദശകം പിറന്നത് അങ്ങനെയാണ്. തുടർന്ന്, ഓരോ ദിവസവും ഓരോ ദശകം എന്ന കണക്കിൽ നൂറുദിവസം കൊണ്ട് നൂറുദശകം പൂർത്തിയാക്കി. ഓരോ ദിവസം കഴിയുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടുവന്നു. ഒടുവിൽ, നൂറാം ദിവസം അദ്ദേഹം നാരായണീയരചന പൂർത്തിയാക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന് വേണുഗോപാലരൂപത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ അദ്ദേഹം രോഗവിമുക്തനാകുകയും ചെയ്തു. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിലെ കിഴക്കേ അറ്റത്തെ തൂണിലിരുന്നാണ് മേല്പുത്തൂർ നാരായണീയം രചിച്ചത്. വാതരോഗം വന്ന് ശരീരം മുഴുവൻ തളർന്നുപോയ മേല്പുത്തൂർ ചൊല്ലുന്ന ശ്ലോകങ്ങളെല്ലാം അനുജൻ പകർത്തി എടുക്കുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ്റെ നരസിംഹാവതാരത്തെ വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയാതെ വിഷമിച്ച മേൽപ്പത്തൂരിന് മുമ്പിൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ നരസിംഹരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുവത്രെ. നാരായണീയം രചിച്ചതോടുകൂടി ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുത്ത അദ്ദേഹം, പിന്നീട് കുറഞ്ഞത് 86 വയസ്സ് വരെയെങ്കിലും ജീവിച്ചിരുന്നു. ഈ കാലഘട്ടത്തിനിടയിൽ അദ്ദേഹം [[കൊച്ചി]], [[അമ്പലപ്പുഴ]], [[കോഴിക്കോട്]], [[മൂക്കുതല]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലായി ജീവിച്ചുപോരുകയും, അവിടങ്ങളിലെല്ലാം പ്രശസ്തനാകുകയും ചെയ്തു. [[പ്രക്രിയാ സർവ്വസ്വം]], [[ശ്രീപാദ സപ്തതി]], ഒരുപാട് [[ചമ്പു|ചമ്പുക്കൾ]], [[പ്രശസ്തി (ചരിത്രം)|പ്രശസ്തികൾ]] തുടങ്ങി വേറെയും ചില കൃതികൾ ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. മൂക്കുതലയിൽ വച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്. അനായാസ മരണമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. === ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉത്ഭവം === മേല്പുത്തൂരിന്റെ സമകാലികനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മറ്റൊരു കവിയായിരുന്നു [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി]]. ഇന്നത്തെ മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[പെരിന്തൽമണ്ണ]]യ്ക്കടുത്ത് [[കിഴാറ്റൂർ|കീഴാറ്റൂരിലായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇല്ലം. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] വലിയ പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനം, മലയാളത്തിലാണ് കവിതകൾ രചിച്ചിരുന്നത്. തന്മൂലം സംസ്കൃത പണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ ഒരുപാട് പരിഹസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''മലയാളത്തിലെ [[ഭഗവദ്ഗീത]]'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ' ''[[ജ്ഞാനപ്പാന]]''യാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കൃതി. ഈ കൃതി എഴുതാൻ കാരണമായ ഒരു സംഭവമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെക്കാലം സന്താനഭാഗ്യമില്ലാതെ വിഷമിച്ചിരുന്ന പൂന്താനം, അതിനായി 'സന്താനഗോപാലം പാന' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. അതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകനുണ്ടായി. എന്നാൽ, [[ചോറൂണ്|ചോറൂണിന്റെ]] ദിവസം അവൻ അഴിച്ചിട്ട വസ്ത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ശ്വാസം മുട്ടി മരിച്ചു. ഇതിലുണ്ടായ വിഷമമാണ് ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ചത്. നാമജപത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും പ്രാധാന്യം അറിയിയ്ക്കുന്നതിനോടൊപ്പം കടുത്ത സാമൂഹ്യവിമർശനവും ഉൾക്കൊണ്ട ഈ കൃതിയ്ക്ക്, കേരളീയസമൂഹത്തിൽ ലഭിച്ച സ്വാധീനം വലുതാണ്. {{cquote|കണ്ടുകണ്ടെന്നിരിയ്ക്കും ജനങ്ങളെ കണ്ടില്ലെന്ന് വരുത്തുന്നതും ഭവാൻ<br>രണ്ടുനാലുദിനം കൊണ്ടൊരുത്തനെ തണ്ടിലേറ്റി നടത്തുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|മാളികമുകളേറിയ മന്നന്റെ തോളിൽ മാറാപ്പ് കേറ്റുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|ഉണ്ണിയുണ്ടായി വേൾപ്പിപ്പതിലൊരു ഉണ്ണിയുണ്ടായിക്കണ്ടാവൂ ഞാനെന്നും<br>ഇത്ഥമോരോന്ന് ചിന്തിച്ചിരിയ്ക്കുമ്പോൾ ചത്തുപോകുന്നു പാവം ശിവ!ശിവ!}} {{cquote|അമ്മയ്ക്കും പുനരച്ഛന്നും ഭാര്യയ്ക്കും ഉണ്മാൻ പോലും കൊടുക്കുന്നില്ല ചിലർ.}} തുടങ്ങിയ വരികൾ വേദാന്തചിന്തയുടെയും സാമൂഹ്യവിമർശനത്തിന്റെയും ഉദാഹരണങ്ങളാകുമ്പോൾ ആദ്യഭാഗവും അവസാനഭാഗവും തികഞ്ഞ ഭക്തിയുടെ പ്രതീകങ്ങളായി മാറുകയാണ്. കലികാലത്ത് ഭക്തർക്ക് മോക്ഷത്തിനുള്ള ഏക ഉപാധി നാമപജമാണെന്ന് പൂന്താനം ഇതിലൂടെ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നു. {{cquote|ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ മനസ്സിൽ കളിയ്ക്കുമ്പോൾ<br>ഉണ്ണികൾ പിന്നെ വേണമോ മക്കളായ്?}} എന്ന വാക്യം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭഗവദ്ഭക്തിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ്.<ref>{{cite news|title=Rendered with devotion|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article657658.ece|date=March 13, 2009}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> വാർദ്ധക്യത്തിൽ [[വസൂരി]]രോഗം വന്ന് തളർന്നുപോയ പൂന്താനം അത് ഭേദമാകാൻ തന്റെ നാട്ടിലുള്ള [[അങ്ങാടിപ്പുറം തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ]]യെ സ്തുതിച്ച് രചിച്ച ''ഘനസംഘം'' എന്ന സ്തോത്രവും വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. 1964-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ഓമനക്കുട്ടൻ (ചലച്ചിത്രം|ഓമനക്കുട്ടൻ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലുപയോഗിച്ച ''കണികാണും നേരം'' രചിച്ചതും അദ്ദേഹമാണ്. [[നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ|''നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ'']] എന്ന അതിപ്രസിദ്ധമായ ശിവസ്തുതിയും അദ്ദേഹത്തിന്റേതാണ്. ഇവ കൂടാതെ വേറെയും കൃതികൾ രചിച്ച അദ്ദേഹം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ്റെ ഐതിഹ്യ കഥകളിലെ സ്ഥിരം സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. 93-ാ൦ വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠം പൂകി എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. === ഭക്തിയും വിഭക്തിയും === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്ന മറ്റൊരു ഐതിഹ്യകഥയാണ് ''ഭക്തിയും വിഭക്തിയും''. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവുമാണ് ഈ കഥയിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ. സംസ്കൃതപണ്ഡിതന്മാർക്ക് അക്കാലത്ത് മലയാളകവികളോടും മലയാളകൃതികളോടുണ്ടായിരുന്ന പുച്ഛവും അവയിലെ ഭഗവാന്റെ നിലപാടുമാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രമേയം. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: വാതരോഗം ബാധിച്ച് ഗുരുവായൂരിൽ മേല്പുത്തൂർ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലത്തുതന്നെ പൂന്താനവും ഭജനമിരിയ്ക്കാനുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, പൂന്താനം താൻ രചിച്ച സന്താനഗോപാലം പാന മേല്പുത്തൂരിന് കാണിച്ചുകൊടുക്കാൻ ചെന്നു. എന്നാൽ, സംസ്കൃതപണ്ഡിതനായിരുന്ന മേല്പുത്തൂർ, ആ ആവശ്യം നിരസിച്ചു. ഇത് പൂന്താനത്തെ അത്യധികം ദുഃഖിതനാക്കി. അന്നുരാത്രി, മേല്പുത്തൂരിന് വാതരോഗം വീണ്ടും മൂർച്ഛിച്ചു. അല്പസമയം അദ്ദേഹത്തിന് ബോധക്ഷയമുണ്ടായി. ബോധം വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവാന്റെ ഒരു ദർശനമുണ്ടായി. ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഹേ മേല്പത്തൂരേ! പണ്ഡിത ശ്രേഷ്ഠനായ അങ്ങയുടെ വിഭക്തിയെക്കാൾ എനിയ്ക്ക് ഇഷ്ടം പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനത്തിന്റെ ഭക്തിയാണ്. അങ്ങ് നാളെത്തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് മാപ്പ് പറയുകയും ജ്ഞാനപ്പാന പരിശോധിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും വേണം.}} ഇതനുസരിച്ച് പിറ്റേന്ന് രാവിലെ മേല്പുത്തൂർ, ക്ഷേത്രദർശനം കഴിഞ്ഞ് തെക്കേ നാലമ്പലത്തിലിരുന്ന് അന്നത്തെ ദശകവും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം പൂന്താനത്തിനടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തോട് മാപ്പുപറഞ്ഞ് ജ്ഞാനപ്പാന വായിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും പൂന്താനത്തെ മുഗ്ദകണ്ഠം പ്രശംസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="thehindu">{{cite news|title=To lovers of Krishna, in Tamil|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|newspaper=The Hindu|date=July 19, 2012|access-date=2019-12-06|archive-date=2012-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723041304/http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|url-status=dead}}</ref> === 'പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു' === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. സംസ്കൃതത്തിൽ പൂന്താനത്തിനുണ്ടായിരുന്ന പ്രാവീണ്യക്കുറവും അതുമൂലം അദ്ദേഹം നേരിട്ട അപമാനങ്ങളും അവയിലുള്ള ഭഗവാന്റെ പ്രതികരണവും അടങ്ങിയതാണ് ഈ കഥ. അതിങ്ങനെ: സംസ്കൃതത്തിൽ വലിയ പാണ്ഡിത്യമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും പൂന്താനം നിത്യേന ക്ഷേത്രനടയിൽ വന്ന് [[വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം]] വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുമായിരുന്നു. അപ്പപ്പോൾ വായയിൽ വരുന്ന രീതിയിലാണ് അദ്ദേഹം വ്യാഖ്യാനം കൊടുത്തിരുന്നത്. ഒരിയ്ക്കൽ, അത്തരത്തിൽ അദ്ദേഹം വിഷ്ണു സഹസ്രനാമത്തിലെ '''പദ്മനാഭോऽമരപ്രഭു''' എന്ന ഭാഗം '''പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു''' എന്ന് തെറ്റായി ഉച്ചരിച്ച് അതിന് വ്യാഖ്യാനം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ, സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന [[വേദം|വേദപണ്ഡിതന്മാരായ]] ചില ബ്രാഹ്മണർ പൂന്താനത്തെ അപഹസിച്ചു. ഈ സമയത്ത് അദ്ദേഹം മരപ്രഭു ആരാണെന്ന് വിചാരിച്ച് ചിന്താധീനനായി. അപ്പോൾ, മരപ്രഭുവും താൻ തന്നെയാണെന്ന് അറിയിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീലകത്തുനിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങി. ഇത് കേട്ടതും പണ്ഡിതസമൂഹം ലജ്ജിച്ച് തലതാഴ്ത്തി. <ref>{{cite web|url=https://ml.wikisource.org/wiki/%E0%B4%90%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B2/%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81_%E0%B4%A8%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B4%BF |title=ഐതിഹ്യമാല/പൂന്താനത്തു നമ്പൂരി - വിക്കിഗ്രന്ഥശാല |language=ml|publisher=Ml.wikisource.org |date=2016-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഈ സംഭവത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഗുരുവായൂർ തെക്കേ നടയിലെ ശ്രീവത്സം വി.ഐ.പി. റസ്റ്റ് ഹൗസ് വളപ്പിൽ മരപ്രഭുവിന്റെ അതിഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. കളിമണ്ണിൽ തീർത്ത ഇത്, അത്തരത്തിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ശില്പമാണ്. 1995-ലാണ് ഈ ശില്പം സ്ഥാപിച്ചത്. പ്രശസ്ത ശില്പി [[ആലുവ]] പി.വി. രാമചന്ദ്രന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1200 പേർ ചേർന്ന് മൂന്നുമാസം കഠിനവ്രതം എടുത്താണ് ഈ ശില്പം നിർമ്മിച്ചെടുത്തത്.<ref>{{cite web|author=Ramachandran P.V. |url=http://guruvayoormaraprabhu.blogspot.in/ |title=Guruvayoor Maraprabhu |publisher=Guruvayoormaraprabhu.blogspot.in |date=2009-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനും മുൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയും]] അന്നത്തെ കേന്ദ്ര വ്യവസായ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ. കരുണാകരനാണ്]] ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കളിമണ്ണിനോടൊപ്പം പല ഔഷധകൂട്ടുകളും ഇതിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. വൃക്ഷസങ്കല്പത്തിൽ ശരീരവും ധ്യാനഭാവത്തിലുള്ള ഭഗവാന്റെ ശിരസ്സും ഒത്തുച്ചേർന്ന ഈ ശില്പത്തിന് ജാപ്പനീസ് നിർമ്മാണശൈലിയാണ് അവലംബിച്ചത്. 2008-ൽ ഇതിനോട് ചേർന്ന് ഏതാനും ദിവ്യാത്മാക്കളുടെ രൂപങ്ങളും, 2011-ൽ പ്രഭാമണ്ഡലവും ചാർത്തുകയുണ്ടായി. ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടാണ് മരപ്രഭു ശില്പം ഗുരുവായൂരിലെ ഭക്തരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയത്. ഇതിന്റെ ചെറുപതിപ്പുകളും ഇപ്പോൾ നിർമ്മാണത്തിലുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |title=ഗുരുവായൂർ മരപ്രഭു ചെറുപതിപ്പുകളുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു &#124; mangalam.com |publisher=Origin.mangalam.com |date=2015-04-17 |accessdate=2016-12-20 |archive-date=2016-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220161718/http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |url-status=dead }}</ref> ഇവയുടെ ശില്പിയും പി.വി. രാമചന്ദ്രനാണ്. === ഭാഗവതപ്രിയനായ കൊട്ടിയൂരപ്പൻ === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. ഗുരുവായൂരുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ ധാരാളമായി അനുഗ്രഹിച്ചതായി കഥകളുള്ളതിനാൽ ഇതും ആ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം. [[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിലെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[കൊട്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രം|കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവുമായും]] അവിടത്തെ ദേവനായ പരമശിവനുമായാണ് ഈ കഥയ്ക്ക് നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ളത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവത പാരായണം എങ്ങനെ കൊട്ടിയൂരപ്പനെ പ്രസന്നനാക്കി എന്ന് ഈ കഥയിൽ കാണാം. ഒരിക്കൽ, ഒരു [[വൈശാഖം|വൈശാഖകാലത്ത്]] പൂന്താനം കൊട്ടിയൂരിൽ ദർശനത്തിനെത്തി. [[ബാവലിപ്പുഴ]]യിൽ കുളിച്ച് അക്കരെയും ഇക്കരെയുമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തിയ ശേഷം അദ്ദേഹം, വലിയൊരു സദസ്സിനെ സാക്ഷിയാക്കി തന്റെ ഭാഗവതപാരായണം തുടങ്ങി. ഭാഗവതത്തിലെ അതിപ്രധാനമായ ദശമസ്കന്ധത്തിലെ അറുപതാം അദ്ധ്യായമായ 'കർഹിചിദദ്ധ്യായ'മാണ് അദ്ദേഹത്തിന് അന്ന് വായിക്കാനുണ്ടായിരുന്നത്. പ്രസ്തുത അദ്ധ്യായത്തിലെ 'കർഹി ചിത് സുഖമാസീനം' എന്നു തുടങ്ങുന്ന ശ്ലോകം കാരണമാണ് അദ്ധ്യായത്തിന് ഇങ്ങനെയൊരു പേരുതന്നെ വന്നത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവതപാരായണം കേട്ട സദസ്യർ, അദ്ദേഹത്തെ വാനോളം പുകഴ്ത്തി. തുടർന്ന്, താൻ വായിച്ചുതീർന്ന ഭാഗം അദ്ദേഹം മയിൽപ്പീലി വച്ച് അടച്ചു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ എണീറ്റ് ദിനകൃത്യങ്ങളെല്ലാം കഴിച്ച് പൂന്താനം ഗ്രന്ഥം തുറന്നുനോക്കുമ്പോൾ മയിൽപ്പീലി കർഹിചിദദ്ധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! തന്റെ ഓർമ്മക്കുറവായിരിയ്ക്കാം കാരണമെന്ന് വിചാരിച്ച അദ്ദേഹം, അന്നും അതേ അദ്ധ്യായം തന്നെ വായിച്ചു. രണ്ടു മൂന്നു ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് ആവർത്തിച്ചപ്പോൾ ഇത് ഭഗവാന്റെ ലീലയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. അന്നും ഭാഗവതം വായിച്ച ശേഷം സന്തോഷത്തോടെ അദ്ദേഹം കൊട്ടിയൂർ വിട്ടു. അപ്പോഴാണ് തന്റെ ഭാഗവതഗ്രന്ഥം എടുക്കാൻ മറന്നുപോയ കാര്യം അദ്ദേഹം അറിഞ്ഞത്. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ച് കൊട്ടിയൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടെങ്കിലും അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. അദ്ദേഹം വാതിൽപ്പഴുതിലൂടെ നോക്കിയപ്പോൾ കണ്ട കാഴ്ച അതിശയകരമായിരുന്നു: ശിവഭഗവാൻ പാർവ്വതീദേവിയ്ക്ക് ഭാഗവതത്തിലെ കർഹിചിദദ്ധ്യായം വായിച്ചുകൊടുക്കുന്നു! അത് സശ്രദ്ധം കേട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദേവി, ഭഗവാന്റെ വായന നന്നായെങ്കിലും പൂന്താനം വായിച്ചുകേൾക്കാനാണ് കൂടുതൽ രസകരമെന്ന് പറയുകയുണ്ടായി! പൂന്താനം പുറത്തുണ്ടെന്ന വിവരമറിഞ്ഞ ഭഗവാനും ദേവിയും, അദ്ദേഹത്തിന് ദർശനം നൽകുകയും, ഭാഗവതഗ്രന്ഥം തങ്ങളുടെ മറ്റൊരു വാസകേന്ദ്രമായ [[തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രം|തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലെ]] മണ്ഡപത്തിന്റെ ഉത്തരത്തിലുണ്ടെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അതനുസരിച്ച് പൂന്താനം, ഒരുപാട് ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലെത്തുകയും]] വടക്കുന്നാഥനെയും ഉപദേവതകളെയും തൊഴുതശേഷം മണ്ഡപത്തിലെത്തി അതിന്റെ ഉത്തരത്തിൽ നിന്ന് ഗ്രന്ഥം തിരികെ എടുക്കുകയും ചെയ്തു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ മങ്ങാട്ടച്ചനായി === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. [[സാമൂതിരി]]യുടെ സൈന്യാധിപനായ [[മങ്ങാട്ടച്ചൻ|മങ്ങാട്ടച്ചന്റെ]] രൂപത്തിൽ വന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ രക്ഷിച്ചതാണ് ഈ കഥയിലെ ഉള്ളടക്കം. തന്റെ ഭക്തരെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഭഗവാൻ ഏതു രൂപത്തിലും വരും എന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ തെളിവായി ഭക്തർ ഇതിന്റെ കണ്ടുവരുന്നു. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ പൂന്താനം, കീഴാറ്റൂരിലുള്ള ഇല്ലത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്നു. നേരം അർദ്ധരാത്രിയായിരുന്നു. ചുറ്റും കൂരിരുട്ട്. എങ്ങും കനത്ത നിശ്ശബ്ദത. തീർത്തും വിജനമായ പ്രദേശത്തുകൂടിയാണ് അദ്ദേഹം കടന്നുപോകുന്നുണ്ടായിരുന്നത്. പെട്ടെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു സംഘം അക്രമികൾ തടഞ്ഞുനിർത്തി ആക്രമിച്ചു. അവർ പൂന്താനത്തോട് വൻ തുക ആവശ്യപ്പെട്ടു. തന്റെ കയ്യിൽ ഒരു ഭാഗവതഗ്രന്ഥം മാത്രമാണുള്ളതെന്നും അത് തരാൻ തനിയ്ക്കാകില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞപ്പോൾ അക്രമികളിലൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തോളിലെ ഭാണ്ഡം പിടിച്ചുവലിയ്ക്കുകയും, മറ്റൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തെ വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. വേദന താങ്ങാനാകത്തെ പൂന്താനം, ഇഷ്ടദേവനെ ഉറക്കെ വിളിച്ചു. അപ്പോൾ ദൂരെനിന്ന് ഒരു [[കുതിര]]യുടെ കുളമ്പടിശബ്ദം കേൾക്കാൻ തുടങ്ങി. ഓരോ നിമിഷം കഴിയുംതോറും അത് അടുത്തെത്താൻ തുടങ്ങി. സാമൂതിരിയുടെ സൈന്യാധിപനായ മങ്ങാട്ടച്ചനായിരുന്നു കുതിരപ്പുറത്ത്. മങ്ങാട്ടച്ചൻ, തന്റെ കയ്യിലെ വാളെടുത്ത് അക്രമികൾക്കുനേരെ ആഞ്ഞുവീശുകയും അവർ പേടിച്ചോടുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചന് പൂന്താനം തന്റെ കയ്യിലെ മോതിരം ഊരി സമ്മാനിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങാൻ തയ്യാറായില്ല. ഒടുവിൽ പൂന്താനത്തിന്റെ നിർബന്ധത്തിന് വഴങ്ങി അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങുകയായിരുന്നു. മോതിരവും വാങ്ങിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചൻ, ഉടനെ സ്ഥലം വിട്ടു. മനസ്സുനിറയെ സന്തോഷത്തോടെ പൂന്താനം യാത്ര തുടർന്നു. നേരം ഏഴരവെളുപ്പായി. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറക്കാനുള്ള സമയമായി. മേല്പുത്തൂരടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ, ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം കണ്ടുതൊഴാൻ പുറത്ത് വരിയായി നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മേൽശാന്തി എഴുന്നേറ്റ് കുളികഴിഞ്ഞുവന്ന് ശ്രീകോവിലിന്റെ വാതിൽ തുറക്കാൻ കഠിനപ്രയത്നം തുടങ്ങി. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും വാതിൽ തുറക്കുന്നില്ല! അപ്പോഴാണ്, '''കൃഷ്ണാ! ഗുരുവായൂരപ്പാ! ഭഗവാനേ!''' എന്ന വിളിയോടെ പൂന്താനം ക്ഷേത്രനടയിലെത്തിയത്. തൊട്ടുപിന്നാലെ, മേൽശാന്തിയ്ക്ക് നടതുറക്കാൻ സാധിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു! ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിച്ച് ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണം വച്ച് ശ്രീകോവിലിനടുത്തെത്തിയ പൂന്താനത്തെ മേൽശാന്തി വിളിയ്ക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മോതിരം സമ്മാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പൂന്താനം മോതിരം പരിശോധിച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ ഞെട്ടിപ്പോയി. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ മോതിരമായിരുന്നു! ഇതിനെക്കുറിച്ച് പൂന്താനം മേൽശാന്തിയോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ തനിയ്ക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വപ്നദർശനമുണ്ടായെന്നും, ഭക്തനായ പൂന്താനത്തിന് മോതിരം തിരിച്ചു കൊടുക്കണമെന്ന് അതിൽ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞുവെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പൂന്താനം, ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. === വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും കുറൂരമ്മയും === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയാത്ത സാന്നിദ്ധ്യങ്ങളാണ് ഭക്തസന്ന്യാസിയായിരുന്ന [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും]] [[കുറൂരമ്മ]]യും. മേല്പുത്തൂരിന്റെയും പൂന്താനത്തിന്റെയും സമകാലികരായിരുന്നു ഇവരെന്നാണ് കേൾവി. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനായിരുന്ന വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, പക്ഷേ എല്ലാ ദേവതകളെയും ഭജിച്ചിരുന്നു. കേരളത്തിലെ ഒരുപാട് മഹാക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പിറവിയുടെ കാരണക്കാരനും അദ്ദേഹമാണ്. ഏത് ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയാലും അവിടത്തെ മൂർത്തിയെ നേരിട്ടുകാണാനുള്ള കഴിവ് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. കുറൂരമ്മയാകട്ടെ, അക്ഷരാഭ്യാസം പോലുമില്ലാത്ത ഒരു അന്തർജനമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ തന്നെയുള്ള [[അടാട്ട്]] എന്ന സ്ഥലത്തെ കുറൂരില്ലത്തെ അമ്മയായിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവരെ ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന് വിളിച്ചുപോയിരുന്നത്. അവരുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമായും പറയാനുള്ളത്. പുറയന്നൂർ ഇല്ലത്തെ ഗൗരി അന്തർജനമാണ് പിൽക്കാലത്ത് ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായത്. അക്കാലത്ത് നമ്പൂതിരി സമുദായത്തിലെ ആചാരമനുസരിച്ച് വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഇവരെ വേളി കഴിപ്പിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. കുറൂരില്ലത്തെ വലിയ നമ്പൂതിരിയാണ് അന്തർജനത്തെ വേളി കഴിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് ഇല്ലത്ത് കുടിയിരുത്തിയത്. നിർഭാഗ്യവശാൽ അധികം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. തികഞ്ഞ കൃഷ്ണഭക്തയായിരുന്ന അന്തർജനം, തന്റെ ദുഃഖങ്ങളെല്ലാം കൃഷ്ണപാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ച് കഴിഞ്ഞുകൂടി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ, ഒരു ദിവസം ഇല്ലത്ത് പണിക്കാരനായി ഒരു ഉണ്ണി കടന്നുവന്നു. കുറൂരമ്മ അവനെ പൂർണ്ണമനസ്സോടെ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും തന്റെ കൂടെത്തന്നെ താമസിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അമ്മയ്ക്കുവേണ്ട എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഉണ്ണി തന്നെ ചെയ്തുവന്നു. അവൻ വികൃതി കാണിച്ചാൽ കുറൂരമ്മ ശാസിക്കുമായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, ഇല്ലത്ത് കൃഷ്ണപൂജ നടത്തുന്നതിനിടയിൽ വികൃതി കാട്ടിയപ്പോൾ കൂറൂരമ്മ അവനെ കരി നിറച്ച ഒരു കലത്തിൽ വച്ച് അടച്ചു. ഇതേ സമയം, തന്റെ മഠത്തിൽ സ്വാമിയാർ കൃഷ്ണപൂജ ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ വരാൻ വൈകുന്നത് കണ്ട സ്വാമിയാർ ഇതെന്ത് മറിമായമെന്ന് ചിന്തിച്ചിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ദേഹമാസകലം കരിയുമായി ഭഗവാൻ സ്വാമിയാർക്കുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. വികൃതി കാട്ടിയതിന് കുറൂരമ്മ തന്നെ കലത്തിലടച്ചതിനാലാണ് താൻ വരാൻ വൈകിയതെന്ന് ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. കുറൂരമ്മ നിസ്സാരക്കാരിയല്ലെന്ന് സ്വാമിയാർക്ക് തോന്നി. താൻ ഉടനെ കുറൂരില്ലത്ത് പൂജയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ടെന്ന് കുറൂരമ്മയോട് പറയാൻ അദ്ദേഹം ഭഗവാനോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. ഇതിനിടയിൽ, അടുത്തുതന്നെയുള്ള മറ്റൊരു ഇല്ലമായ ചെമ്മങ്ങാട്ട് ഇല്ലത്തെ നമ്പൂതിരിയും ഇക്കാര്യമറിയുകയുണ്ടായി. അദ്ദേഹവും സ്വാമിയാരെ തന്റെ ഇല്ലത്തെ പൂജയ്ക്ക് വിളിച്ചു. ഇത് കുറൂരമ്മയോടുണ്ടായിരുന്ന അസൂയ കൊണ്ടാണെന്ന് ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. കാരണം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ ഒരു ഇല്ലത്ത് പൂജ നടത്താൻ വരുന്നത് അക്കാലത്ത് വലിയൊരു അംഗീകാരമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നിർഭാഗ്യവശാൽ രണ്ട് പൂജകളും പറഞ്ഞുവച്ചിരുന്നത് ഒരേ ദിവസമാണ്. എന്തു ചെയ്യണമെന്നറിയാതെ സ്വാമിയാർ വിഷമിച്ചു. അവസാനം, ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്കുതന്നെ പോകാം എന്നായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീരുമാനം. അതനുസരിച്ച് അന്നേദിവസം പ്രഭാതകൃത്യങ്ങളെല്ലാം വേഗം കഴിച്ച് സ്വാമിയാർ ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, ശങ്കരാചാര്യ പരമ്പരയിൽ പെട്ട സന്ന്യാസിയായതിനാൽ യാത്ര പുറപ്പെടും മുമ്പ് ശംഖനാദം മുഴക്കണമെന്ന് ചിട്ടയുണ്ട്. അതനുസരിച്ച് മഠത്തിലെ പരിചാരകർ ശംഖൂതാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും ശംഖിൽ നിന്ന് ശബ്ദം വന്നില്ല. ഇതെന്ത് മറിമായം എന്നറിയാതെ പരിചാരകർ അമ്പരന്നു നിന്നപ്പോൾ താൻ കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് പോകണമെന്നാണ് ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛ എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. അതനുസരിച്ച് യാത്ര കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് മാറ്റാൻ സ്വാമിയാർ തീരുമാനിച്ചു. ഈ സമയം, കുറൂരമ്മ സ്വാമിയാരുടെ പൂജയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ഉണ്ണിയും ഇല്ലത്തെ പരിചാരികയും അവരെ സഹായിച്ചു. പൂജാപുഷ്പങ്ങളും നിവേദ്യങ്ങളും [[ആവണപ്പലക]]യുമെല്ലാം ഒരുക്കിവച്ചു. സ്വാമിയാർ ഇല്ലത്തെത്തിയതും കുറൂരമ്മ അദ്ദേഹത്തെ കാലുകഴുകി സ്വീകരിയ്ക്കുകയും പൂജാമുറിയിലേയ്ക്ക് ആനയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ഇഷ്ടദേവന്റെ വിഗ്രഹം കണ്ട സ്വാമിയാർ ധ്യാനനിമഗ്നനായി. അദ്ദേഹം അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന പൂക്കളിലോരോന്നായി ഭഗവദ്പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, അവ ചെന്നുവീണത് ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങളിലാണ്! സ്തബ്ധനായ സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു. താൻ പൂജയും ധ്യാനവും കൊണ്ട് നേടിയ ഭാഗ്യം കുറൂരമ്മ വെറും നിഷ്കളങ്കഭക്തി കൊണ്ട് നേടി എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പക്ഷം. ഉണ്ണിയായി കൂടെക്കൂടിയത് തന്റെ ഇഷ്ടദേവനാണെന്നറിഞ്ഞ കുറൂരമ്മ, ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങൾ തൊട്ട് നമസ്കരിച്ചു. പിന്നീടും തികഞ്ഞ ഭക്തയായിത്തന്നെ ജീവിച്ച അവർ, 93-ആം വയസ്സിൽ ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠലോകം പൂകി എന്നാണ് വിശ്വാസം. === മഞ്ജുള === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരി ആയിരുന്ന ഒരു വാരസ്യാരായിരുന്നു മഞ്ജുള. കൃഷ്‌ണ ഭക്തയായ അവൾ നിത്യവും ഭഗവാന് ചാർത്താൻ മാലകെട്ടിക്കൊടുക്കുമായിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരുദിവസം, പതിവിലധികം പണിയുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ വളരെ വൈകി മാത്രമാണ് അവൾക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെത്താനായത്. അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. നിരാശയായ മഞ്ജുള, കിഴക്കേ നടയിലുള്ള തന്റെ വാര്യത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുനടന്നു. പോകുന്ന വഴിയിൽ, ഒരു [[ആൽമരം|ആൽമരത്തിന്റെ]] തറയിൽ അവൾ വിശ്രമിയ്ക്കാനിരുന്നു. അപ്പോൾ, ഭക്തോത്തമനായ പൂന്താനം, ദർശനം കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങിവരികയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് മഞ്ജുളയെ പരിചയമുണ്ടായിരുന്നു. ദുഃഖിതയായി ഇരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട് കാര്യം തിരക്കിയപ്പോൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൾ പറഞ്ഞു. {{cquote| ഗുരുവായൂരപ്പന് മുടങ്ങാതെ പൂമാല ചാർത്തണമെന്ന അടിയൻ്റെ വ്രതം ഇന്നു മുടങ്ങി, നടയടച്ചുപോയി തിരുമേനി.}} മഞ്ജുളയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച പൂന്താനം, ആൽച്ചുവട്ടിലെ കല്ലിൽ ഭഗവാനെ സങ്കല്പിച്ച് മാലചാർത്താൻ പറഞ്ഞു. ആദ്യമൊന്ന് ഞെട്ടിയെങ്കിലും അവൾ പൂന്താനത്തെ അനുസരിയ്ക്കുക തന്നെ ചെയ്തു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യദർശനം നടത്തിയശേഷം മേൽശാന്തി, പതിവുപോലെ വിഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദനമുഴുക്കാപ്പും ആഭരണങ്ങളും മാലകളും നീക്കം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ, എത്ര മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും ഒരു മാല മാത്രം വിഗ്രഹത്തിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നതായി മനസ്സിലാക്കി. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവും വില്വമംഗലവുമടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ പുറത്തു നില്പുണ്ടായിരുന്നു. പരിഭ്രാന്തനായ മേൽശാന്തി പുറത്തുവന്ന് ഭഗവാന്റെ വാകച്ചാർത്തും അഭിഷേകവും മുടങ്ങിയതായി അറിയിച്ചു. അപ്പോൾ പൂന്താനത്തിന് തലേ രാത്രിയിലെ സംഭവം ഓർമ്മ വന്നു. ഉടനെ പൂന്താനം മഞ്ജുളയുടെ മാലയാണെങ്കിൽ അത് നീങ്ങട്ടെ എന്ന് വിളിച്ചു പറയുകയും അപ്പോൾ തന്നെ ആ മാല താഴെ വീഴുകയും ചെയ്തു! പോകുന്ന വഴിയിൽ മഞ്ജുള വിശ്രമിച്ചതും, അവൾ മാലചാർത്തിയ കല്ല് സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നതുമായ ആൽമരം, ഇപ്പോൾ 'മഞ്ജുളാൽ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അര കിലോമീറ്റർ നേരെ കിഴക്കുമാറി, സ്വകാര്യ ബസ് സ്റ്റാൻഡിന്റെയും [[ഗുരുവായൂർ നഗരസഭ|നഗരസഭാ കാര്യാലയത്തിന്റെയും]] ഇടയിലാണ് ഈ ആൽമരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇതിന്റെ ചുവട്ടിൽ, ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡന്റെ]] ഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പമുണ്ട്. 1975-ൽ ഒരു ഭക്തൻ സമർപ്പിച്ച ഈ ശില്പം, ഇന്ന് ഗുരുവായൂർ പട്ടണത്തിന്റെ മുഖമുദ്രകളിലൊന്നാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വരുന്ന ഭക്തരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നത് ഈ ശില്പമാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ കൊടിമരങ്ങളിലും മണ്ഡപങ്ങളിലും കാണുന്ന രൂപത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ശരിയ്ക്കും ഒരു [[പരുന്ത്|പരുന്തിന്റെ]] രൂപം തന്നെയാണ് ഈ ശില്പത്തിന്. സർപ്പപീഠത്തിൽ, അതീവരൗദ്രഭാവത്തോടെ നിൽക്കുന്ന ഈ ഗരുഡനെ വാഹനത്തിലിരിയ്ക്കുന്നവരടക്കം എല്ലാ ഭക്തരും കൈകൂപ്പിത്തൊഴുന്നു. ഇതിന്റെ മറുവശത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പൂന്താനത്തിന്റെ പളുങ്കുശില്പവുമുണ്ട്. === കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === കേരളത്തിന്റെ തനതു കലാരൂപങ്ങളിൽ ഒന്നായ [[കൃഷ്ണനാട്ടം| കൃഷ്ണനാട്ടത്തെ]]ക്കുറിച്ച് പരാമർശിയ്ക്കാതെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കഥകൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിയ്ക്കില്ല. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി ആയിരുന്ന [[മാനവേദൻ|മാനവേദൻ രാജ]], ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച '''[[കൃഷ്ണഗീതി]]''' എന്ന സംസ്കൃത കാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം ഉദ്ഭവിച്ചത്. കേരളത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായ [[കഥകളി]]യുടെ ആദ്യരൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടം. ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവ കഥ ഇപ്രകാരമാണ്: കോഴിക്കോട് സ്വദേശിയായിരുന്നെങ്കിലും മാനവേദൻ രാജ കൂടുതൽ കാലവും ചെലവഴിച്ചത് ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയാണ്. അക്കാലത്തൊരിയ്ക്കൽ അദ്ദേഹം വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരെ കാണുകയുണ്ടായി. തൻ്റെ ദിവ്യദൃഷ്ടി കൊണ്ട് ഭഗവാനെ നിത്യവും കാണുന്ന സ്വാമിയാരോട്, തനിയ്ക്കും അതിനുള്ള ഭാഗ്യം ഉണ്ടാക്കണമെന്ന് മാനവേദൻ അപേക്ഷിച്ചു. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ അത് സാധിയ്ക്കില്ല എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വീണ്ടും മാനവേദനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭഗവാൻ അതിനുള്ള അനുവാദം നൽകിയെന്നും, എന്നാൽ ഒരിയ്ക്കലേ സാധിയ്ക്കൂ എന്നും സ്വാമിയാർ പറഞ്ഞു. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ [[കൂത്തമ്പലം| കൂത്തമ്പലമുണ്ടായിരുന്നില്ല]]. തദ്സ്ഥാനത്ത് ഒരു [[ഇലഞ്ഞി]]മരമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. സ്വാമിയാർ ഒന്ന് കാണിച്ചുകൊടുത്തതും അവിടെ ഓടക്കുഴലൂതിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ മാനവേദൻ കണ്ടു. തന്റെ ജന്മം സഫലമായെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ഓടിച്ചെന്ന് ഭഗവാനെ ആലിംഗനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ഭഗവാൻ അപ്പോഴേയ്ക്കും അപ്രത്യക്ഷനായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഭഗവാൻ നിന്നിടത്ത് കുറച്ച് മയിൽപ്പീലി കിടന്നിരുന്നു, ആ മയിൽപ്പീലി ഉപയോഗിച്ചാണ് മാനവേദൻ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം അലങ്കരിച്ചത്. തനിയ്ക്ക് ദർശനം കിട്ടിയ ഇലഞ്ഞി മരത്തിന്റെ തടികൊണ്ട് ഒരു കൃഷ്ണവിഗ്രഹം തീർത്ത് അതിനെ വാഴ്‌ത്തിക്കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം കൃഷ്ണഗീതി രചിച്ചത്. അതിൻ്റെ തടികൊണ്ടുതന്നെയാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം ചെയ്തെടുത്തത്. [[ജയദേവർ|ജയദേവരുടെ]] [[ഗീതഗോവിന്ദം|ഗീതഗോവിന്ദത്തെ]]യാണ് കൃഷ്ണഗീതിയ്ക്ക് മാതൃകയാക്കിയത്. തുടർന്ന്, ഒരു തുലാം 30-ന് അദ്ദേഹം തന്റെ കൃതി ഗുരുവായൂരപ്പനു മുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചു. ആ ദിവസം ഇന്ന് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. === ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ കഥ === ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തിൽ പറയുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കഥയാണ് അജാമിളമോക്ഷം. ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും എല്ലാവിധ ദുഷ്ടതകളോടും ജീവിച്ച [[അജാമിളൻ]] എന്നയാൾ, ജീവിതാവസാനത്തിലെ ഒരു നിമിഷം തന്റെ പുത്രനായ നാരായണനെ വിളിച്ചപ്പോൾ സാക്ഷാൽ നാരായണൻ തന്നെ വിളികേട്ടതും അയാളെ വൈകുണ്ഠ ത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയതുമാണ് ഈ കഥയിലെ സാരം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും സമാനമായ ഒരു കഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. ചേലേപ്പറമ്പ് എന്ന് ഇല്ലപ്പേരുണ്ടായിരുന്ന ഒരു നമ്പൂതിരിയാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രം. ഒരു കവിയും, പ്രാസംഗികനുമൊക്കെയായിരുന്നിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും പലതരം ഹീനപ്രവൃത്തികളിലും ഏർപ്പെട്ട ചേലേപ്പറമ്പ്, വാർദ്ധക്യത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും തുടർന്നുള്ള സംഭവവികാസങ്ങളുമാണ് ഈ കഥയുടെ ആകെത്തുക. കഥ ഇങ്ങനെ: ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചെങ്കിലും, ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വേദപുരാണാദികളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയെങ്കിലും, വളരെ കുത്തഴിഞ്ഞ ഒരു ജീവിതമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് നയിച്ചിരുന്നത്. സ്ത്രീസേവയിലും മദ്യപാനത്തിലും താത്പര്യം കിട്ടിയ അദ്ദേഹം സകലമാന തിന്മകളിലും വ്യാപരിച്ചു. ഒരുപാട് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് വിവാഹം കഴിച്ചു, അവയിലെല്ലാം സന്തതികളുണ്ടായി. പലരും അച്ഛനെ അറിയാതെ കാലം കഴിച്ചുകൂട്ടി. കാലം അങ്ങനെ കുറേ കടന്നുപോയി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരിൽ താമസമാക്കിയ ശേഷവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. പരസ്ത്രീഗമനവും മോഷണവും മദ്യപാനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിത്യവൃത്തിയായിരുന്നു. ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന ഭാഗത്തേയ്ക്ക് അദ്ദേഹം തിരിഞ്ഞു നോക്കിയതു പോലുമില്ല. പരദൂഷണം മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നിരുന്നത്. അങ്ങനെ നാട്ടുകാരുടെ മൊത്തം സ്വൈരം കെടുത്തുന്ന ഒരാളായി അദ്ദേഹം മാറി. കാലം പിന്നെയും കടന്നുപോയി. ചേലേപ്പറമ്പിന് തൊണ്ണൂറു വയസ്സ് കഴിഞ്ഞു. എങ്കിലും സ്വഭാവത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ആ സംഭവം നടക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് കഴിഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൈ കഴുകുന്ന തിരക്കിലിരിയ്ക്കേ ചേലേപ്പറമ്പ് സമൃദ്ധമായി എണ്ണയും ഇഞ്ചയും തേച്ച് കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ട് കുപിതനായ ബ്രാഹ്മണരിലൊരാൾ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞ കാര്യം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു: {{quote|ഹേ ചേലേപ്പറമ്പേ, ഇതെന്താണ് അങ്ങ് കാണിയ്ക്കുന്നത്? എത്രയോ കോടി ജന്മങ്ങളിൽ അങ്ങു ചെയ്ത മഹാപുണ്യത്തിന്റെ ഫലമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഈ ബ്രാഹ്മണജന്മം. അതും പോരാതെ ഇപ്പോൾ ഭൂലോകവൈകുണ്ഠത്തിലും എത്തിച്ചേർന്നിരിയ്ക്കുന്നു. എന്നിട്ടും എന്തേ മനസ്സുമാറുന്നില്ല? ദുഷ്ചിന്തകൾ പോകുന്നില്ല? കലികാലത്ത് മോക്ഷത്തിന് നാമജപം മാത്രമേ ഫലം ചെയ്യൂ എന്ന കാര്യം അങ്ങ് മറന്നുപോയോ? ഇനിയെങ്കിലും ഈ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ മതിയാക്കൂ. ഭഗവദ്പാദങ്ങളെ ആശ്രയിയ്ക്കൂ. അങ്ങേയ്ക്ക് മോക്ഷം ലഭിയ്ക്കും.}} ഈ വാക്കുകൾ ചേലേപ്പറമ്പിനെ ഇരുത്തിച്ചിന്തിപ്പിച്ചു. അതുവരെയുള്ള തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോയി. താൻ എത്രമാത്രം അധഃപതിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. കുളി കഴിഞ്ഞ് ഈറനോടെത്തന്നെ ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് നടന്നു. ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് കയറുന്നത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഭക്തർ അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കിനിന്നു. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് കയറി ഭഗവാനെ തൊഴുത ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ മണ്ഡപത്തിൽ കയറി ഈ ശ്ലോകം ജപിച്ചു: {{quote|അബ്ദാർധേന ഹരിം പ്രസന്നമകരോദൗത്താനപാദിശ്ശിശുഃ സപ്താഹേന നൃപഃ പരീക്ഷിദബലാ യാമാർദ്ധതഃ പിംഗലാ ഖട്വാംഗോ ഘടികാദ്വയേന നവതിപ്രായോഽപി തന്ന വ്യഥേ, തം കാരുണ്യനിധിം പ്രപദ്യ ശരണം ശേഷായുഷാ തോഷയേ. <br> അർത്ഥം: ഉത്താനപാദപുത്രനായ [[ധ്രുവൻ]] അരവർഷം കൊണ്ട് (ആറുമാസംകൊണ്ട്) അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. [[പരീക്ഷിത്ത്]] മഹാരാജാവ് സപ്താഹം (ഒരാഴ്ച) കൊണ്ടും [[പിംഗള]] അരയാമം കൊണ്ടും [[ഖട്വാംഗൻ]] രണ്ടുമണിക്കൂർകൊണ്ടും അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. എന്നാൽ തൊണ്ണൂറുവയസ്സായിട്ടും എനിയ്ക്ക് അങ്ങയെ പ്രസാദിപ്പിയ്ക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. അല്ലയോ ഗുരുവായൂരപ്പാ, അര നാഴിക (24 മിനിറ്റ്) മാത്രം ബാക്കിയുള്ള ഈ ആയുസ്സിനാലിതാ ഞാൻ അങ്ങയെ സന്തോഷിപ്പിയ്ക്കുന്നു.}} ഇത്രയും ചൊല്ലിയ ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് മണ്ഡപത്തിൽ സാഷ്ടാംഗം നമസ്കരിച്ചു. ഏറെ നേരം കഴിഞ്ഞിട്ടും ചേലേപ്പറമ്പ് അങ്ങനെത്തന്നെ കിടക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ച ഭക്തർ അദ്ദേഹത്തിനടുത്തേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തി. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം നോക്കിയ അവർ, അദ്ദേഹം മരിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് മനസ്സിലാക്കി. അവസാനനിമിഷം സദ്ബുദ്ധി തോന്നിയ ചേലേപ്പറമ്പ്, ഭഗവാനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. . . === കിട്ടയുടെ ഇളനീർ === കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആറാട്ടിനോടനു ബന്ധിച്ച് ഉത്സവവിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ അഭിഷേകം നടത്തുന്നത് ഒരു ആചാരമാണ്. ആറാട്ടുകടവിൽ വിഗ്രഹമെത്തിച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തീർത്ഥാവാഹനം നടത്തിയശേഷം വിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ആറാട്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ ആറാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ച് അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഇളനീർ കൊണ്ടുവരുന്നത് ഗുരുവായൂരിനടുത്ത് [[ഇരിങ്ങപ്പുറം|ഇരിങ്ങപ്പുറത്തുള്ള]] തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാരാണ്. [[ഈഴവർ|ഈഴവ]]സമുദായത്തിൽ പെട്ട ഇവർക്ക് ഈ അവകാശം ലഭിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെ വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് നടന്ന കഥയാണിത്. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഈഴവർ അടക്കമുള്ള 'താഴ്ന്ന' ജാതിക്കാർക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രപരിസരത്തൂടെ നടക്കാൻ പോലും അവർക്ക് അവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽ വരെയേ അവർക്ക് പ്രവേശനം ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവിടെയുള്ള ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാനത്തിന് 'തീയരമ്പലം' എന്ന പേരിട്ടുവന്നിരുന്നു. എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിനുള്ള അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം അത് പൊളിച്ചുമാറ്റി. എങ്കിലും ഇന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ഒരു കൽവിളക്ക് അവിടെ കാണാം. 2022-ൽ ഈ വിളക്ക് പൂർണ്ണമായും സ്വർണ്ണം പൂശുകയുണ്ടായി. [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്]] [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.|എസ്.എൻ.ഡി.പി.]] യൂണിയൻ വകയാണ് ഇത് നവീകരിച്ചത്. ഈ കഥ നടക്കുന്ന കാലത്ത് മേല്പറഞ്ഞ കുടുംബത്തിലെ കാരണവർ കിട്ടയെന്ന് പേരുള്ള ഒരു കള്ളുചെത്തുകാരനായിരുന്നു. ഭാര്യയും മക്കളുമടക്കമുള്ള വലിയൊരു കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന കിട്ട, കള്ളുചെത്തിക്കിട്ടുന്ന വരുമാനം കൊണ്ടാണ് കുടുംബം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്നത്. ദിവസവും ഒരു നൂറു തെങ്ങിൽ കയറി അയാൾ ചെത്തുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന കിട്ട, തനിയ്ക്ക് ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിന് അർഹതയില്ലാത്തതിൽ അഗാധമായി ദുഃഖിച്ചിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക്, ആറടിയിലധികം ഉയരത്തോടും കറുത്ത് സുന്ദരമായ ശരീരത്തോടുംകൂടി ഒരു യുവാവ് കിട്ടയുടെ വീട്ടിലേയ്ക്ക് കടന്നുവന്നു. ദാഹിച്ചവശനായ ആ യുവാവ് കിട്ടയെ കാണുകയും തനിയ്ക്ക് ഇളനീർ വേണമെന്നും താൻ അല്പം ധൃതിയിലാണെന്നും ഉടനെ ആറാട്ടുകടവിൽ എത്തിയ്ക്കണമെന്നും താൻ അവിടെയുണ്ടാകുമെന്നും അറിയിച്ചു. ആ യുവാവ് സാക്ഷാൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയായിരുന്നു! തുടർന്ന് കിട്ട, അടുത്തുള്ള തെങ്ങിൽ കയറി അല്പം ഇളനീർ വെട്ടിക്കൊണ്ടുവരികയും, വിവരങ്ങളെല്ലാം തന്റെ ജന്മിയോട് പറഞ്ഞശേഷം അദ്ദേഹത്തെ ഏല്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ആറാട്ടുദിവസമായിരുന്നു അന്ന്. കിട്ടയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ജന്മി, ഉടനെത്തന്നെ ഇളനീരുമായി രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെ ആറാട്ടുകടവിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു. കിട്ട മഞ്ജുളാൽത്തറ വരെ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ചു. ഈ സമയത്ത് തന്ത്രിയ്ക്കും മേൽശാന്തിയ്ക്കും ഒരു അരുളപ്പാടുണ്ടായി. കിട്ട ഇളനീരുമായി മഞ്ജുളാൽത്തറയിലുണ്ടെന്നും ഉടനെ അവിടെ വന്ന് സ്വീകരിയ്ക്കണമെന്നുമായിരുന്നു അത്. തുടർന്ന് ഇരുവരും മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ എത്തുകയും കിട്ടയിൽ നിന്ന് ഇളനീർ വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആ ഇളനീർ കൊണ്ടാണ് ഭഗവാന് അഭിഷേകം നടത്തിയത്. തുടർന്ന് എല്ലാ വർഷവും കിട്ടയുടെ കുടുംബത്തിനായിരിയ്ക്കും ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാൻ അവകാശമെന്ന് തന്ത്രി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാർക്ക് ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാനുള്ള അവകാശം ലഭിച്ചത്. ഇപ്പോൾ കുടുംബം അതിസമ്പന്നമാണ്. എങ്കിലും പരമ്പരാഗതമായ അവകാശം കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഭംഗിയായി നിറവേറ്റിപ്പോരുന്നു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ ഓണക്കോടി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് മല്ലിശ്ശേരി മന. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഊരാളന്മാരാണ് ഈ കുടുംബത്തിലുള്ളവർ. ഒരുകാലത്ത് നാടുവാഴിസ്ഥാനം അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ഈ കുടുംബത്തിന് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പിതൃസ്ഥാനമാണ് കല്പിച്ചുപോരുന്നത്. തന്മൂലം, ഇവർ ശ്രീലകത്ത് കയറി പൂജകൾ നടത്താറില്ല. ഈ കുടുംബത്തിലെ ഒരു കാരണവർക്ക് ഭഗവാൻ ദർശനം നൽകിയ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രതിപാദിയ്ക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: മല്ലിശ്ശേരി മനയിലെ കാരണവരായിരുന്ന കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് പ്രായമേറെ ആയിട്ടും സന്താനസൗഭാഗ്യമുണ്ടായില്ല. ഇതിൽ ഏറെ ദുഃഖിച്ച അദ്ദേഹം സുഹൃത്തായ ഒരു ജ്യോത്സ്യരെ കാണാനിടയായി. അതിസമ്പന്നാണെങ്കിലും നമ്പൂതിരി ദാനധർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താത്തതാണ് സന്താനങ്ങളില്ലാത്തതിന് കാരണമെന്ന് ജ്യോത്സ്യർ കണ്ടെത്തി. ഇതെത്തുടർന്ന് നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു നടക്കുന്ന കുട്ടികൾക്ക് ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവുമൊക്കെ കൊടുത്ത് സന്തോഷിപ്പിക്കുക പതിവായിരുന്നു. അധികം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹധർമ്മിണി ഗർഭിണിയായി. ഈ വിവരമറിഞ്ഞ് സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂരപ്പന് വിശേഷാൽ വഴിപാടുകൾ കഴിച്ചു. തന്റെ വംശം നിലനിൽക്കുന്നതിനായി ഒരു പുത്രൻ തന്നെ ജനിയ്ക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച നമ്പൂതിരി, അവന് തന്റെയും ഭഗവാന്റെയും പേര് (കൃഷ്ണൻ) തന്നെ ഇടാമെന്നും ഇനിയുള്ള ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യത്തെ പുരുഷസന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിടണമെന്നും തീരുമാനിച്ചു. മാസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നാളിൽ അന്തർജനം ഒരു ആൺകുട്ടിയ്ക്ക് ജന്മം നൽകി. സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, അവന് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടു. ഉണ്ണിയുടെ കളിചിരികളും തമാശകളും മല്ലിശ്ശേരി മനയെ സന്തോഷത്തിലാറാടിച്ചു. മാതാപിതാക്കളുടെ കണ്ണിലുണ്ണിയായിത്തന്നെ അവൻ വളർന്നുവന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ അവന് [[ഉപനയനം|ഉപനയനത്തിനുള്ള]] സമയമായി. ചിങ്ങമാസത്തിൽ പിറന്നാളിനോടടുത്താണ് ഉപനയനത്തിനുള്ള സമയം നിശ്ചയിച്ചത്. ആ സമയത്ത് മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, അവിടെയുള്ള കുട്ടികൾക്കെല്ലാം ഓണക്കോടി വാങ്ങിച്ചു. ഓണപ്പുടവ കൊടുക്കൽ മുഴുമിച്ചപ്പോൾ കാഴ്ചയിൽ അതീവസുന്ദരനായ ഏകദേശം ഉണ്ണിയുടെ അതേ പ്രായം തോന്നിയ്ക്കുന്ന ഒരു ബാലൻ തനിയ്ക്കും ഒരു മുണ്ട് വേണമെന്ന് നമ്പൂതിരിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. "മുണ്ടൊക്കെ തീർന്നുപോയല്ലോ ഉണ്ണി " അദ്ദേഹം വ്യസനത്തോടെ പറഞ്ഞു. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു കസവുമുണ്ട് തൻ്റെ ഉണ്ണിക്ക് വേണ്ടി അദ്ദേഹം കരുതിയിരുന്നു. അത് ആരും അറിഞ്ഞിട്ടില്ല. കുട്ടി ഉടനെ ചോദിച്ചു. "കുട്ടന് വേണ്ടി കസവുമുണ്ട് കരുതി വച്ചിട്ടില്ലേ അത് എനിക്ക് തന്നൂടെ? ഇത്ര പിശുക്ക് പാടില്ല." ഇത് കേട്ടപ്പോൾ കുട്ടി സമാന്യനല്ലെന്ന് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ബോധ്യമായി. കണ്ണുകളടച്ച് കൃഷ്‌ണാർപ്പണമസ്തു എന്ന് പറഞ്ഞ് കസവുമുണ്ട് ആ കുഞ്ഞുകൈകളിൽ വച്ച് കൊടുത്തു. പിറ്റേന്ന് നടതുറന്നപ്പോൾ ഭഗവാൻ്റെ കയ്യിലൊരു മുണ്ട്! ഇതുകണ്ട് മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി സ്തബ്ധനായി. തന്റെ മുന്നിൽ വന്ന് ഓണക്കോടി ചോദിച്ചത് സാക്ഷാൽ ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്നറിഞ്ഞ അദ്ദേഹം ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. പിന്നീട് അധികകാലം അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, അദ്ദേഹം നിശ്ചയിച്ചുവച്ചതുപ്രകാരം ഇന്നും മല്ലിശ്ശേരിയിലെ ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യ സന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടുവരുന്നു. === തേങ്ങയ്ക്ക് മുളച്ച കൊമ്പ് === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ അത്ഭുതകഥകളിലെ മറ്റൊരു സാന്നിദ്ധ്യമാണ് കൊമ്പുമുളച്ച ഒരു തേങ്ങ. തന്റെ ഭക്തനും നാളികേര കർഷകനുമായ ഒരു ഗൃഹനാഥന്റെ വാക്കുകൾ ഭഗവാൻ സഫലമാക്കിയതാണ് ഇതിന്റെ ഇതിവൃത്തം. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്നതും ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക മ്യൂസിയത്തിൽ പ്രദർശനത്തിന് വച്ചിരിയ്ക്കുന്നതുമായ ഈ തേങ്ങയുടെ വരവിന് പിന്നിലും രസകരമായ ഒരു ഐതിഹ്യകഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഒരിയ്ക്കൽ, മമ്മിയൂർ ദേശത്തെ ഒരു ഗൃഹനാഥൻ തന്റെ വീട്ടിൽ ഒരുപാട് തെങ്ങിൻതൈകൾ നട്ടു. കാലപ്രവാഹത്തിൽ അവ വളർന്ന് വലിയ തെങ്ങുകളാകുകയും അവയിൽ തേങ്ങകളുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. ആദ്യമായുണ്ടായ തേങ്ങാക്കുല ഗൃഹനാഥൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഈ തേങ്ങാക്കുല സ്ഥലത്തെ ഒരു ജന്മിയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ പെട്ടുപോയി. ആ കുലയിലെ തേങ്ങ മുഴുവൻ തനിയ്ക്ക് വേണമെന്ന് അയാൾ ഗൃഹനാഥനോട് പറഞ്ഞു. അത് സാദ്ധ്യമല്ലെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ തിരിച്ചും. അപ്പോൾ തേങ്ങയ്ക്കെന്താ കൊമ്പുണ്ടോ എന്ന് ജന്മി ചോദിയ്ക്കുകയും അതിന് മറുപടിയായി ഭഗവാൻ വിചാരിച്ചാൽ അതും അതിനപ്പുറവും സംഭവിയ്ക്കുമെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ പറയുകയും ചെയ്തു. അത്യദ്ഭുതം! ആ കുലയിലെ ഓരോ തേങ്ങയ്ക്കും കൊമ്പുമുളച്ചുതുടങ്ങി! തുടർന്ന് ജന്മിയും ഗൃഹനാഥനും ചേർന്ന് ആ തേങ്ങാക്കുല ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിച്ചു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് വരുന്ന ഭക്തരുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആകർഷണമായിരുനു ഈ തേങ്ങ. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്ന ഈ തേങ്ങ ഐശ്വര്യചിഹ്നമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു വന്നിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത്, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന നവീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി അത് അവിടെനിന്ന് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം മ്യൂസിയത്തിലാണ് ഈ തേങ്ങയുള്ളത്. നിരവധി ആളുകളാണ് ഇത് കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടേയ്ക്ക് വരുന്നത്. === ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണനും === [[മൈസൂരു കടുവ|''മൈസൂരു കടുവ'']] എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] മലബാറിൽ നടത്തിയ പടയോട്ടത്തിന്റെ സമയത്ത് ഗുരുവായൂരിന് വടക്ക് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരുപാട് പ്രസിദ്ധ ക്ഷേത്രങ്ങൾ (ഉദാ: [[തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വരക്ഷേത്രം]], [[കടലായി ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം]], [[തിരുവങ്ങാട് ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]], [[കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം|കോഴിക്കോട് തളി മഹാക്ഷേത്രം]]) തകർക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. അവയിൽ പലതും പിൽക്കാലത്ത് പുനർനിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും ചിലതിൽ ഇന്നും പടയോട്ടത്തിന്റെ പാടുകൾ കാണാം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവും ടിപ്പുവിന്റെ പടയാളികൾ തകർത്തുകളയുമോ എന്ന ആശങ്ക നാട്ടുകാരായ ഭക്തരിൽ ഉണർന്നുവന്നു. ക്ഷേത്രം തകർക്കപ്പെട്ടാലും കുഴപ്പമില്ല, പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹം തകർക്കപ്പെട്ടാൽ അതുപോലൊരു വിഗ്രഹം പിന്നീടുണ്ടാക്കിയെടുക്കാൻ പാടാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഭക്തർ, ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെയും തന്ത്രി, ഓതിയ്ക്കന്മാർ, ശാന്തിക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവരെയും വിവരമറിയിച്ചു. അപകടം മനസ്സിലാക്കിയ അവർ സുരക്ഷിതമായ ഒരു സ്ഥാനം അന്വേഷിച്ചുനടന്നപ്പോൾ കണ്ടെത്തിയത്, കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രസിദ്ധ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമായ [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രമാണ്]]. [[അമ്പലപ്പുഴ]] അന്ന് [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. അതിനാൽ, അങ്ങോട്ട് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് തിരുവിതാംകൂർ രാജാവിന്റെ അനുമതി വേണമായിരുന്നു. ''[[ധർമ്മരാജ]]'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യായിരുന്നു അപ്പോഴത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ്. അമ്പലപ്പുഴയിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവരുന്നതിന് അദ്ദേഹം തന്ത്രിയ്ക്കും ഊരാളന്മാർക്കും പൂർണ്ണ അനുമതി നൽകി. തുടർന്ന് ഘോഷയാത്രയായി വിഗ്രഹം അമ്പലപ്പുഴയിലെത്തിച്ചു. അവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള പഴയ [[ചെമ്പകശ്ശേരി രാജ്യം|ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ]] കൊട്ടാരമായിരുന്ന തെക്കേ മഠത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറും പണിത് ഗുരുവായൂരപ്പനെ അവിടെ താത്കാലികമായി കുടിയിരുത്തി. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാമുണ്ട്. പിന്നീട് കുറച്ചുകാലം മാവേലിക്കരയിലെ എണ്ണയ്ക്കാട്ട് കൊട്ടാരത്തിലും ഗുരുവായൂരപ്പനെ കുടിയിരുത്തി. അതിനുശേഷമാണ് വീണ്ടും ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവന്നത്. ഇതിനിടയിൽ സമീപത്തുള്ള പല ക്ഷേത്രങ്ങളും തകർത്തശേഷം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ആക്രമിയ്ക്കാൻ വന്ന ടിപ്പുവിന്, ചില ദുർനിമിത്തങ്ങൾ മൂലം ആ പദ്ധതി ഉപേക്ഷിയ്ക്കേണ്ടി വരികയും, പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഗുരുവായൂരപ്പന് ചില സമർപ്പണങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുകയുണ്ടായി. ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ടിരുന്ന കാലത്തുണ്ടായ രസകരമായ ചില സംഭവങ്ങൾ [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി]] തന്റെ പ്രസിദ്ധകൃതിയായ [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''ചില ഈശ്വരന്മാരുടെ പിണക്കം'' എന്ന പേരിലുള്ള ലേഖനത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഒരേ ഈശ്വരന്റെ രൂപഭാവങ്ങളായ ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണനും തമ്മിൽ നടന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന വഴക്കിന്റെ കഥ വിവരിയ്ക്കുന്നത്. ആ കഥ ഇങ്ങനെ പോകുന്നു: ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നമസ്കാരസദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്ന വിഭവങ്ങൾ മറ്റുള്ള പാത്രങ്ങളിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്ന പതിവില്ല. എന്നാലും സാധാരണയായി അവയ്ക്ക് ക്ലാവുചുവ പിടിയ്ക്കാറുമില്ല. എന്നാൽ, അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഭഗവാൻ കുടികൊണ്ട സമയത്ത് സദ്യയ്ക്കുണ്ടാക്കുന്ന [[കാളൻ]] മുതലായ കറികളിൽ ക്ലാവുചുവ ഉണ്ടാകുക പതിവായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പനോടുള്ള സ്പർദ്ധ നിമിത്തം അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണൻ ചെയ്തതാണെന്ന് ഭക്തർ പറഞ്ഞുപരത്തി. കുറച്ചുദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|പാൽപ്പായസനിവേദ്യത്തിൽ]] അട്ടയും പാറ്റയും കൊതുകും മറ്റും ചത്തുവീഴുന്ന സ്ഥിതിയും കാണാനിടയായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതികാരമായും വ്യഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരപ്പനെ മാവേലിക്കരയിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്നതുവരെ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. എങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ട കാലം ഇരുക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ പ്രശസ്തിയുണ്ടാക്കി. പുതിയ ചില സങ്കല്പങ്ങൾ ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പിറവിയെടുക്കുന്നതിന് ഇത് വഴിതെളിച്ചു. അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയ്ക്കുമുകളിൽ ഒരു [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]] വട്ടമിട്ട് പറക്കുന്നത് കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. തന്മൂലം ഗുരുവായൂരിൽ ഉച്ചപ്പൂജ അമ്പലപ്പുഴയിലെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് മുമ്പ് അവസാനിപ്പിയ്ക്കുകയും അതുകഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടയടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗുരുവായൂരിലെ ഉച്ചശീവേലി വൈകീട്ട് നടതുറന്ന ശേഷമാണ് നടത്തുന്നത്. മറ്റൊരു ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ പ്രത്യേകതയില്ല. === ചെമ്പൈയുടെ കഥ === [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണ്ണാടകസംഗീതചക്രവർത്തിയായിരുന്ന]] [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരുമായും]] ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, സംഗീതലോകത്ത് തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച സംഭാവനകളെല്ലാം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കുകയും തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച പൈസ കൊണ്ട് ഭഗവാന് നിരവധി തവണ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായാണ് എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിൽ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിക്കാലത്ത്]] [[ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം]] നടത്തിവരുന്നത്. അദ്ദേഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി കഥകളുണ്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോഴുള്ള കഥയാണ് കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധം. അതിങ്ങനെ: 1952-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ പതിവിനുവിപരീതമായി കോഴിക്കോട്ടെ സാമൂതിരി കോവിലകത്തായിരുന്നു ചെമ്പൈയ്ക്ക് കച്ചേരി. പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം കച്ചേരിയ്ക്കായി കോവിലകത്തെത്തിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാവിൽ നിന്ന് ശബ്ദം പുറത്തുവന്നില്ല. ഇതിൽ ദുഃഖിതനായ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ഗുരുവായൂരിലെത്തുകയും ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത്, വൈദ്യകുലപതി [[വൈദ്യമഠം വലിയ നാരായണൻ നമ്പൂതിരി]] ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെമ്പൈയുടെ വിഷമാവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം, ചെമ്പൈയെ പൂമുള്ളി മനയിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും അവിടെ വച്ച് പത്തുദിവസം വിശദമായി ചികിത്സിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു പ്രത്യേകതരം പൊടി പാലിൽ കലക്കി നൽകിയാണ് വൈദ്യമഠം ചെമ്പൈയെ ചികിത്സിച്ചത്. തദ്ഫലമായി ചെമ്പൈയ്ക്ക് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടുകയും, അദ്ദേഹം വൈദ്യമഠത്തിൽ ഒരു കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മരണം വരെ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരിയ്ക്കലും ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായില്ല. 1896 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കോട്ടായി]]യ്ക്കടുത്ത് ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ, സംഗീതജ്ഞനായിരുന്ന അനന്തരാമഭാഗവതരുടെയും പാർവ്വതിയമ്മാളുടെയും മൂത്ത മകനായി ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നക്ഷത്രത്തിൽ ജനിച്ച വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ, ചെറുപ്പത്തിലേ പിതാവിൽ നിന്ന് സംഗീതം അഭ്യസിച്ചു. എട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ, [[വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ]] വച്ച് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അദ്ദേഹം, ചെറുപ്പത്തിലേ [[വൈക്കം]], ഗുരുവായൂർ, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]], [[കൊല്ലൂർ]] തുടങ്ങി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. പിൽക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം [[വയലിൻ]] വായിയ്ക്കാനും പഠിച്ചു. ഇക്കാലത്തുതന്നെ അദ്ദേഹം നാട്ടിൽ വച്ച് കുട്ടികളെ സംഗീതം അഭ്യസിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആദ്യകാലത്ത് അനുജനായിരുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യഭാഗവതർക്കൊപ്പമാണ് ചെമ്പൈ കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുവന്നത്. വയലിൻ വിദ്വാൻ കൂടിയായിരുന്ന അച്ഛൻ അനന്തരാമഭാഗവതർ വയലിനിലും തദ്ദേശീയരായ സംഗീതജ്ഞർ [[മൃദംഗം|മൃദംഗത്തിലും]] അകമ്പടി സേവിച്ചാണ് ഈ കച്ചേരികൾ നടന്നുപോയിരുന്നത്. പിന്നീട് അദ്ദേഹം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ഒറ്റയ്ക്ക് കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. കർണാടകസംഗീതത്തിലെ അതികായനാകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അധികകാലം വേണ്ടിവന്നില്ല. [[അരിയക്കുടി രാമാനുജ അയ്യങ്കാർ]], [[മഹാരാജപുരം വിശ്വനാഥ അയ്യർ]] തുടങ്ങിയ അക്കാലത്തെ മഹാരഥന്മാരുടെ നിരയിലേയ്ക്ക് പതുക്കെ ചെമ്പൈയും ഉയർന്നുവന്നു. നിരവധി പ്രശസ്ത വാദ്യകലാകാരന്മാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി സേവിച്ചുതുടങ്ങി. വയലിനിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം, ചില സംഗീതജ്ഞർക്ക് വയലിനിലും അകമ്പടി സേവിച്ചു. 1913 മുതൽ 1927 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലുമായി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. 1913-ൽ തമിഴ്നാട്ടിലെ [[കരൂർ|കരൂരിൽ]] പെത്താച്ചി ചെട്ടിയാർ എന്ന പ്രമാണി നടത്തിയ സംഗീതോത്സവത്തിലെ കച്ചേരി, 1915-ൽ [[പുതുച്ചേരി]]യിൽ ഒരു വിവാഹത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി, 1916-ൽ [[പാലക്കാട്|പാലക്കാട്ടു വച്ച്]] നടത്തിയ [[രാമനവമി]] സംഗീതോത്സവം, 1927-ൽ [[മദ്രാസ് സംഗീത അക്കാദമി]]യുടെ ഉദ്ഘാടനത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി തുടങ്ങിയവ അതിൽ പ്രധാനമാണ്. സ്വന്തമായി കൃതികൾ രചിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും നിരവധി പ്രശസ്ത വാഗ്ഗേയകാരന്മാരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിയ്ക്കുന്നതിൽ ചെമ്പൈ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധിച്ചു. ''ലളിതാദാസൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന തൃപ്പൂണിത്തുറ സ്വദേശിയായിരുന്ന ടി.ജി. കൃഷ്ണയ്യർ, ''മീനാക്ഷീസുതൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന [[ബെംഗളൂരു]] നാഗരാജൻ എന്നിവർ അവരിൽ പ്രധാനികളാണ്. ലളിതാദാസൻ [[ഹംസാനന്ദി]] രാഗത്തിലും [[രൂപകതാളം|രൂപകതാളത്തിലും]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''പാവന ഗുരുപവനപുരാധീശമാശ്രയേ'' എന്ന കൃതി, കർണാടകസംഗീതത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കുറിച്ച് രചിയ്ക്കപ്പെട്ട അപൂർവ്വം കൃതികളിൽ പ്രഥമസ്ഥാനം വഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ കൃതി ചെമ്പൈ സ്ഥിരമായി കച്ചേരികളിൽ പാടുന്നത് വഴി പ്രസിദ്ധി നേടുകയും, അതുവഴി നിരവധി ഭക്തരെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ആകർഷിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. മീനാക്ഷീസുതൻ [[നാട്ട]] രാഗത്തിലും [[ആദിതാളം|ആദിതാളത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''രക്ഷമാം ശരണാഗതം'' എന്ന കൃതി, അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടിയ ശേഷം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമ്മാനമായി സമർപ്പിച്ചു. ആദ്യകാലത്ത് മലയാളകൃതികൾ പാടുന്നതിൽ ഉപേക്ഷ കാണിച്ചിരുന്ന ചെമ്പൈ, പിന്നീട് ഒരു സുഹൃത്തിന്റെ ആവശ്യമനുസരിച്ച് [[ഇരയിമ്മൻ തമ്പി]]യുടെ ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കീർത്തനം പാടാൻ തുടങ്ങുകയും, പതുക്കെ ആ കൃതിയ്ക്കും പ്രചാരം ലഭിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. [[ശ്രീരാഗം|ശ്രീരാഗത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഈ കൃതി, അദ്ദേഹം [[യദുകുല കാംബോജി]] രാഗത്തിൽ പുതുതായി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. ഇത് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായി മാറി. വാതാപി ഗണപതിം ഭജേഹം, ശിവ ശിവ ശിവ എനരാദ, ക്ഷീരസാഗര തുടങ്ങിയ കൃതികളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആലാപനശൈലിയിൽ ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ ജീവിതത്തിലെ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങൾക്കും കാരണക്കാരൻ ഗുരുവായൂരപ്പനാണെന്ന് അന്ത്യം വരെ വിശ്വസിച്ചുവന്നു. 1907-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിലാണ് അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അന്ന് അനുജന്നും അച്ഛന്നുമൊപ്പം നടത്തിയ കച്ചേരിയ്ക്കുശേഷം മടങ്ങിപ്പോകാനൊരുങ്ങുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് ഏതാനും പോലീസുകാർ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിലെത്തി. ഒരുനിമിഷം സ്തബ്ധരായിപ്പോയ ചെമ്പൈയോട് അവർ അടുത്ത കച്ചേരിയ്ക്ക് ക്ഷണിയ്ക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഈ സംഭവത്തിനുശേഷം എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ വന്ന് കച്ചേരി നടത്തിപ്പോകുന്നത് അദ്ദേഹം പതിവാക്കി. ഒരിയ്ക്കലും പണം കൂട്ടിവയ്ക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടാതിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ സമ്പാദ്യത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗവും ഗുരുവായൂരപ്പന് ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്താൻ ഉപയോഗിച്ചു. ബാക്കി വന്ന പണം കൊണ്ട് നിരവധി ജനക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങളും അദ്ദേഹം നടത്തി. ജാതീയവും മതപരവുമായ പല വിലക്കുകളെയും മറികടന്ന് പ്രശസ്തരും അപ്രശസ്തരുമായ നിരവധി സംഗീതജ്ഞർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിച്ചു. [[കെ. ജെ. യേശുദാസ്]], [[ടി. വി. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]], [[പി. ലീല]], [[ജയവിജയന്മാർ (സംഗീതജ്ഞർ)|ജയവിജയന്മാർ]], [[മണ്ണൂർ രാജകുമാരനുണ്ണി]], [[ഒളപ്പമണ്ണ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]], [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തുടങ്ങിയവർ അവരിൽ പ്രമുഖരാണ്. നിരവധി പ്രശസ്തർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി വായിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വയലിനിൽ [[മൈസൂർ ചൗഡയ്യ]]യും മൃദംഗത്തിൽ [[പാലക്കാട് മണി അയ്യർ|പാലക്കാട് മണി അയ്യരുമാണ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അകമ്പടി സേവിച്ചത്. മൂവരുമൊന്നിച്ചുള്ള കച്ചേരികൾ വളരെയധികം ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റി. നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ ചെമ്പൈയെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്. മദ്രാസ് മ്യൂസിക്ക് അക്കാദമിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീത കലാനിധി'' (1951), [[കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമി]] പുരസ്കാരം (1958), മദ്രാസ് ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീതകലാ ശിഖാമണി'' (1964), [[കേരള കലാമണ്ഡലം]] വക സുവർണമുദ്ര (1965), [[ഭാരത സർക്കാർ]] വക [[പദ്മഭൂഷൺ]] (1973) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഇവ കൂടാതെ, 1935-ൽ അക്കാലത്തെ പ്രസിദ്ധ ആത്മീയാചാര്യനായിരുന്ന [[സ്വാമി ശിവാനന്ദ]]യിൽ നിന്ന് ''സംഗീത സമ്രാട്ട്'', 1937-ൽ [[മൈസൂർ രാജ്യം|മൈസൂർ മഹാരാജാവിൽ]] നിന്ന് വിശേഷാൽ അംഗീകാരം, 1940-ൽ പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞനും വാഗ്ഗേയകാരനുമായിരുന്ന [[ഹരികേശനല്ലൂർ മുത്തയ്യാ ഭാഗവതർ|മുത്തയ്യാ ഭാഗവതരിൽ]] നിന്ന് ''ഗായനഗന്ധർവ്വൻ'', [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], [[ബറോഡ രാജ്യം|ബറോഡ]], [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം|വിജയനഗരം]], [[ബൊബ്ബിലി രാജ്യം|ബൊബ്ബിലി]], [[ജയ്പൂർ രാജ്യം|ജയ്പൂർ]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിശേഷാൽ ബഹുമതികൾ തുടങ്ങിയവയും അദ്ദേഹം കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ കൂടാതെ ജന്മനാട്ടിലെ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം, [[ഒറ്റപ്പാലം|ഒറ്റപ്പാലത്തെ]] [[പൂഴിക്കുന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെമ്പൈ നിത്യേന കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുപോന്നിരുന്നു. എത്ര തിരക്കുണ്ടായാലും ചെമ്പൈ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശി ആഘോഷം കൂടാൻ അദ്ദേഹം സ്ഥിരമായി വരുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വേദികളിലൊന്നായിരുന്ന പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[നവരാത്രി]]യുടെ ആദ്യദിവസം നടക്കുന്ന കച്ചേരിയും അദ്ദേഹം ആജീവനാന്തം മുടക്കം കൂടാതെ നടത്തിപ്പോന്നു. അത്തരത്തിലൊരു ദിവസം തന്നെയാണ് അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞതും. 1974 ഒക്ടോബർ 16-ന് നവരാത്രിയുടെ ആദ്യദിവസം പതിവുപോലെ അദ്ദേഹം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരുകയും ഏകദേശം മൂന്ന് മണിക്കൂർ നേരം തുടർച്ചയായി കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കൃതികളെല്ലാം അന്ന് അദ്ദേഹം പാടി. അവയിൽ അവസാനം പാടിയത് ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കൃതിയാണ്. കച്ചേരി അവസാനിപ്പിച്ചശേഷം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ തൊഴുത അദ്ദേഹം, നടയിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും 78 വയസ്സുള്ള തന്നെ തിരിച്ചെടുത്തുകൂടേ എന്ന് ഭഗവാനോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു മാരാർ, ചെമ്പൈ 120 വയസ്സുവരെ ജീവിയ്ക്കണമെന്നാണ് തന്റെ ആഗ്രഹമെന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അത്രയൊന്നും തനിയ്ക്ക് വേണ്ടെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി. തുടർന്ന്, ശിഷ്യനായ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ചേർന്ന അദ്ദേഹം, അവിടെവച്ച് അല്പസമയം ശിഷ്യനോട് സംസാരിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ കുഴഞ്ഞുവീഴുകയും ചെയ്തു. വിവരമറിഞ്ഞ് ഓടിയെത്തിയ ശിഷ്യനായ [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം പരിശോധിച്ചുനോക്കി മരണം സ്ഥിരീകരിച്ചു. അങ്ങനെ ആ മഹാസംഗീതജ്ഞൻ ഗുരുവായൂരപ്പനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു. ജന്മനാടായ ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശരീരം സംസ്കരിച്ചു. === [[ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]] === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ പറ്റാത്ത കഥാപാത്രമാണ് ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവന്റേത്. നീണ്ട 55 വർഷം ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തെ സേവിച്ച ഈ ഗജവീരൻ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തരിൽ തന്നെ പ്രമുഖസ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു ആന ചരിഞ്ഞ ശേഷം അതിന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി ഒരു ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത് മറ്റൊരിടത്തും നടന്നതായി അറിയില്ല. ഒരു ആനയുടെ ചരമവാർഷികം എല്ലാ വർഷവും ആചരിച്ചുവരുന്നതും അങ്ങനെത്തന്നെ. ഇങ്ങനെ ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്തും ചരിഞ്ഞശേഷവും അത്ഭുതകഥാപാത്രമായി നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന കേശവൻ ഗുരുവായൂരിൽ എത്തിച്ചേരാനുണ്ടായ കാരണം ഇങ്ങനെയാണ്: [[ഏഷ്യ]]യിലെത്തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ തേക്കുമരക്കാടുകൾ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന [[നിലമ്പൂർ|നിലമ്പൂരിലാണ്]] കേശവൻ പിറന്നുവീണത്. എട്ടാം വയസ്സിൽ വാരിക്കുഴിയിൽ വീണ കേശവനെ സാമൂതിരി കുടുംബത്തിന്റെ ശാഖകളിലൊന്നായ [[നിലമ്പൂർ കോവിലകം]] ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു. നിലമ്പൂർ കോവിലകത്തെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിക്കൊമ്പനായിരുന്നു കേശവൻ. കോവിലകത്തെത്തിയ കേശവൻ അവിടെ കൂട്ടാനയ്ക്കൊപ്പം സുഖമായി കളിച്ചുവളർന്നു. അവന്റെ കളിചിരികളും തമാശകളും കോവിലകത്തുള്ളവരെയെല്ലാം സന്തോഷിപ്പിച്ചു. കോവിലകത്തെ കുട്ടികൾ കേശവനോടൊപ്പം കളിയ്ക്കുന്നതും പതിവായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ പോലും ആരെയും ദ്രോഹിയ്ക്കാതെ നിന്ന അവൻ നാട്ടുകാർക്കും വളരെ പ്രിയങ്കരനായി മാറി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേയാണ് [[മലബാർ കലാപം]] പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്. അതിന്റെ ഭാഗമായി നിരവധി ആപത്തുകൾ കോവിലകത്തുള്ളവർക്ക് നേരിടേണ്ടിവന്നു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് കോവിലകത്തെ വലിയ തമ്പുരാനും തമ്പുരാട്ടിയും കുടുംബവും സ്വത്തുക്കളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം മുഴുവൻ കാര്യസ്ഥനായ പണിയ്ക്കരെ ഏല്പിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലേയ്ക്ക്]] താമസം മാറി. എന്നാൽ കലാപകാരികൾ പണിയ്ക്കരെ വധിച്ചതോടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ആകെ ഗുരുതരമായി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ നഷ്ടപ്പെടുമല്ലോ എന്നോർത്ത് ഭയപ്പെട്ട തമ്പുരാൻ, പൂജാമുറിയിൽ കയറി ഗുരുവായൂരപ്പനെ വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റാതെ കാത്താൽ തന്റെ ആനകളിലൊരെണ്ണത്തിന്റെ താൻ നടയ്ക്കുവയ്ക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം നേർച്ച നേർന്നു. അങ്ങനെ കുറച്ചുമാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റിയില്ലെന്ന വിവരം തമ്പുരാൻ അറിയാനിടവരികയും തുടർന്ന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്താൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ 1922 ജനുവരി നാലിന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്തി. കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന കാലത്ത് ഗുരുവായൂരിൽ ആനകളുടെ എണ്ണം വളരെക്കുറവായിരുന്നു. അവരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയായിരുന്നത് [[ഗുരുവായൂർ പഴയ പത്മനാഭൻ|പദ്മനാഭൻ]] എന്ന ഗജവീരനാണ്. അക്കാലത്ത് കേരളത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഗജവീരന്മാരിൽ തലയെടുപ്പുകൊണ്ടും ആകാരഭംഗി കൊണ്ടുമെല്ലാം മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്നത് പദ്മനാഭനായിരുന്നു. [[തൃശ്ശൂർ പൂരം|തൃശ്ശൂർ പൂരമടക്കം]] കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം ഉത്സവങ്ങളിലും അവനായിരുന്നു താരം. തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] അവന് ചാർത്തിയ വീരശൃംഖല ഇന്നും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തിൽ ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിത്യവും രണ്ടുശീവേലികൾക്ക്{{efn|അക്കാലത്ത് വൈകീട്ടത്തെ ശീവേലിയ്ക്ക് ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടായിരുന്നില്ല.}} ഭഗവാനെ എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നതും പദ്മനാഭന്റെ പുറത്താണ്. കേശവൻ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ ശേഷം പലപ്പോഴായി അവന് പദ്മനാഭന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് കാണാനിടവരികയും അതിന്റെ സ്വഭാവസവിശേഷകൾ മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പതുക്കെ അവൻ പദ്മനാഭൻ്റെ നിലയിലേയ്ക്ക് ഉയരുകയും ഒടുവിൽ പദ്മനാഭനെ കടത്തിവെട്ടുകയും ചെതു. 1934-ൽ [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കണ്ണമ്പ്ര വേല]]യ്ക്കിടയിലുണ്ടായ ഒരു അപകടത്തിൽ പദ്മനാഭൻ ചരിഞ്ഞതോടെ കേശവയുഗം ആരംഭിച്ചു. കേശവന്റെ പല സ്വഭാവസവിശേഷതകളും അവനെ പതുക്കെ ജനപ്രിയനാക്കി മാറ്റി. കേരളത്തിലെ പലയിടത്തെ ഉത്സവങ്ങളിലും അവൻ പങ്കെടുക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ എവിടെപ്പോയാലും തിടമ്പ് തന്റെ തലയിൽ തന്നെ വേണമെന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ, [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിനടുത്ത്]] [[തിരുവഞ്ചിക്കുളം ശിവക്ഷേത്രം|തിരുവഞ്ചിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ശിവരാത്രി]] ഉത്സവത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് പറ്റാനയ്ക്ക് കേശവനെക്കാൾ ഒരല്പം ഉയരം കൂടിയ സാഹചര്യം വന്നപ്പോൾ തിടമ്പു വച്ച് അളന്നുനോക്കാൻ അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. തിടമ്പുവച്ചപ്പോൾ കേശവന്റെ തലയെടുപ്പ് അപാരമായിരുന്നു. തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിനും കേശവൻ പങ്കെടുക്കുന്നത് പതിവായി. [[തൃശ്ശൂർ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|പാറമേക്കാവ്]], [[തൃശ്ശൂർ തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|തിരുവമ്പാടി]] എന്നീ ഇരുവിഭാഗങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും അവൻ തിടമ്പേറ്റിയിട്ടുണ്ട്. കേശവന് രണ്ട് പാപ്പാന്മാരാണുണ്ടായിരുന്നത് - അച്യുതൻ നായരും മാണി നായരും. മാണിനായർ അസാമാന്യമായ ഉയരവും വണ്ണവുമുള്ള ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ മെലിഞ്ഞ് ശുഷ്കിച്ച ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നു. ഇവരുടെ സ്വഭാവത്തിലും വ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നു. മാണി നായർ കേശവനെ ഭയപ്പെടുത്തി അനുസരിപ്പിയ്ക്കുന്ന പ്രകൃതക്കാരനായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ അവനെ ഒരു മകനെപ്പോലെയാണ് കണ്ടത്. സ്നേഹസമ്പന്നനായിരുന്ന അച്യുതൻ നായർ, ചിലപ്പോൾ കുറുമ്പുകാണിച്ചതിന് അടിച്ചാലും അതൊന്നും സാരമില്ല മകനേ എന്നുപറഞ്ഞ് അവനെ ആശ്വസിപ്പിയ്ക്കുമായിരുന്നു. ജീവിതാന്ത്യം വരെ അദ്ദേഹം കേശവനെ നോക്കിനടന്നു. ആദ്യകാലത്ത് മദപ്പാടുകാലത്ത് കാട്ടുന്ന ചില വിക്രിയകൾ കാരണം കേശവന് ''ഭ്രാന്തൻ കേശവൻ'' എന്നൊരു അപരനാമമുണ്ടായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഈ രണ്ടുപാപ്പാന്മാരും ചേർന്ന് കേശവനെ നല്ലപോലെ നോക്കി. കേശവന്റെ ഭ്രാന്ത് മാറുന്നതായി വിധിപ്രകാരം അവനെ 41 ദിവസം ഭജനമിരുത്തുകയും ഭഗവാന് നേദിച്ച വെണ്ണ ജപിച്ചുനൽകുകയും ചെയ്തതോടെ കേശവന്റെ മനസ്സുമാറി. പിന്നീട് അവൻ കേരളീയ ഗജപ്രേമികളുടെ ഇഷ്ടതാരമായി മാറി. ഗജലക്ഷണശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള പല യോഗ്യതകളും കേശവന്നുണ്ടായിരുന്നു. പതിനൊന്നരയടിയായിരുന്നു അവന്റെ ഉയരം. കൊമ്പിന്റെ കടവായിൽ നിന്നു പുറത്തേയ്ക്കുള്ള ദൂരം നാലരയടി. അപൂർവങ്ങളിൽ അപൂർവമായി കാണുന്ന ലക്ഷണമൊത്ത, നിരയൊത്ത 20 വെള്ള നഖങ്ങൾ. ഇതിനെല്ലാം പുറമേ അപൂർവ്വതയുള്ള അനേകം സ്വഭാവസവിശേഷതകളും. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ചടങ്ങുകളെക്കുറിച്ചെല്ലാം വ്യക്തമായ അറിവുണ്ടായിരുന്ന കേശവൻ, തന്നെ ആവശ്യമുള്ള ചടങ്ങിന് മുമ്പ് ഒരുങ്ങിനിൽക്കുമായിരുന്നു. മദപ്പാടുകാലത്ത് ചില വേലത്തരങ്ങൾ കാണിയ്ക്കുന്ന കേശവൻ ഇടഞ്ഞോടിയാൽ പിന്നെ എത്ര ദൂരെയുള്ള സ്ഥലത്തായാലും ഗുരുവായൂരിൽ ചെന്നേ നിൽക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ. ഒരിയ്ക്കൽ തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് മദമിളകി [[തേക്കിൻകാട് മൈതാനം]] ചുറ്റി വടക്കുന്നാഥനെ പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷമാണ് കേശവൻ സ്ഥലം വിട്ടത്. ജില്ലാ കളക്ടറും ഡി.എമ്മും അടക്കമുള്ള പല ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഇടപെട്ടിട്ടും മയക്കുവെടി വയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി]] സ്വദേശിയായ അമ്പാടിയിൽ കൃഷ്ണൻ നായർ എന്നൊരാൾ ഓടിവന്ന് കേശവനെ തളച്ചുവെന്നാണ് കഥ. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ, തൃശ്ശൂരിന് തെക്കുള്ള [[കൂർക്കഞ്ചേരി ശ്രീ മഹേശ്വര ക്ഷേത്രം|കൂർക്കഞ്ചേരി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[തൈപ്പൂയം|തൈപ്പൂയത്തിന്]] എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുന്ന വഴിയിൽ, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ആറുകിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുഴയ്ക്കൽ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പെട്ടെന്ന് തിരിഞ്ഞുനടന്നതും രസകരമായ ഒരു സംഭവമാണ്. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് ഒരാളെ പോലും അവൻ കൊന്നിട്ടില്ല. ഒരിയ്ക്കൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ സമയത്ത് മദമിളകിയ അവൻ, വഴിയിൽ വച്ച് ഏതാനും സ്കൂൾ കുട്ടികളെ കണ്ടപ്പോൾ അവരെ ഉപദ്രവിയ്ക്കാതെ നടന്നുപോയത് അതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ മദമിളകിയപ്പോൾ ഇടുങ്ങിയ വഴിയിലൂടെ ഓടിയ അവൻ, വഴിയിൽ കണ്ട കാലുകളില്ലാത്ത ഒരു രോഗിയെ ചവിട്ടാതെ കടന്നുപോയത് മറ്റൊരു ഉദാഹരണം. സമയത്ത് ശീവേലിയ്ക്ക് തിടമ്പെഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനും ഇറക്കാനുമല്ലാതെ ഒരിയ്ക്കലും അവൻ മുൻകാലുകൾ താഴ്ത്തിക്കൊടുത്തിട്ടില്ല. തിടമ്പേറ്റുന്നയാൾ മാത്രമേ തന്റെ മുന്നിലൂടെ കയറാവൂ എന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. തിടമ്പേറ്റിക്കഴിഞ്ഞാൽ അത് തലയിൽ നിന്ന് മാറ്റുന്നതുവരെ അവൻ തലയുയർത്തിത്തന്നെ നിൽക്കുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷ ഉത്സവങ്ങൾക്കും കേശവന്റെ പുറത്ത് കയറ്റിയാണ് എഴുന്നള്ളത്തുകൾ നടന്നുവന്നിരുന്നത്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[പൂയം]] നാൾ തൊട്ട് പത്തുദിവസം നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവം, വൃശ്ചികമാസത്തിലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരദിനമായ ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[അഷ്ടമിരോഹിണി]] എന്നീ അവസരങ്ങളിൽ കേശവന്റെ പുറത്താണ് എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ പല സുപ്രധാന സംഭവങ്ങളിലും അവന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. 1952-ൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഇന്നുള്ള സ്വർണ്ണക്കൊടിമരത്തിനുള്ള തടി വെട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നത് കേശവനാണ്. ആദ്യകാലത്ത് ക്ഷേത്രം തെക്കുഭാഗത്തുണ്ടായിരുന്ന കോവിലകപ്പറമ്പിൽ (ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക പാഞ്ചജന്യം, ശ്രീവത്സം റെസ്റ്റ് ഹൗസുകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്ത്) സ്ഥലക്കുറവ് അനുഭപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുന്നത്തൂർ കോട്ട]]യിലേയ്ക്ക് 1975 ജൂൺ 25-ന് ആനകളെ മാറ്റുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി നടത്തിയ ഗജരാജയാത്രയെ നയിച്ചതും കേശവനാണ്. പ്രായാധിക്യം വകവയ്ക്കാതെയുള്ള ആ യാത്ര പലരുടെയും മനസ്സിൽ ഇന്നും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. കേശവൻ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് നൽകിയ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിഫമായി 1972-ൽ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം അവനെ ഗജരാജപട്ടം നൽകി ആദരിച്ചു. കേശവന്റെ സേവനത്തിന്റെ 50-ആം വാർഷികം പ്രമാണിച്ചാണ് അവന് ഈ വിശേഷാൽ ബഹുമതി ലഭിച്ചത്. അപ്പോൾ തന്നെയായിരുന്നു കേശവന്റെ ഷഷ്ടിപൂർത്തി ആഘോഷവും. ഇവയോടനുബന്ധിച്ച് ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകൾക്കും വിശേഷാൽ സദ്യ നൽകിയതും ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സംഭവമാണ്. ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനകാലത്ത് കേശവൻ വിവിധ രോഗങ്ങളുമായി ബുദ്ധിമുട്ടി. 1976 നവംബർ 30-ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള നവമി വിളക്ക് നടക്കുന്ന സമയമായിരുന്നു. കേശവന്റെ പുറത്താണ് അപ്പോഴും തിടമ്പേറ്റിയിരുന്നത്. രാത്രി ഏകദേശം പതിനൊന്നുമണി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് കേശവന് ഒരു അസ്വസ്ഥത അനുഭവപ്പെട്ടു. ആനപ്പുറത്തുണ്ടായിരുന്നവർ ആശങ്കാകുലരായി താഴെയിറങ്ങി. തിടമ്പ് പറ്റാനയായിരുന്ന കുട്ടികൃഷ്ണന് നൽകിയശേഷം അവസാനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ തൊഴുതുകൊണ്ട് കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിന് തെക്കുഭാഗത്തെ പറമ്പിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിമരത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പാപ്പാന്മാർ അവനെ കെട്ടിനിർത്തി. തുടർന്നുവന്ന രണ്ടുദിവസം കടുത്ത ഉപവാസമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടാണ് അവൻ കഴിച്ചുകൂട്ടിയത്. വിദഗ്ദ്ധരായ ആനഡോക്ടർമാർ മുഴുവൻ കേശവന്റെ രോഗവിവരമറിഞ്ഞ് അവനെ ചികിത്സിയ്ക്കാനെത്തി. എന്നാൽ എല്ലാ ചികിത്സകളും നിഷ്ഫലമാക്കിക്കൊണ്ട് കേശവന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി അനുദിനം വഷളായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഡിസംബർ 2 വ്യാഴാഴ്ച. പുണ്യദിനമായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായിരുന്നു അന്ന്. പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയായപ്പോൾ കൊടിമരത്തിന്റെ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് നമസ്കരിച്ചുകിടന്നുകൊണ്ട് കേശവൻ അന്ത്യശ്വാസം വലിച്ചു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ വിവരമറിയിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിൽ കൂട്ടമണി മുഴങ്ങി. കേശവൻ മരിച്ചു എന്നാണ് നാട്ടുകാർ വിവരമറിയിച്ചത്. ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്ന പല പരിപാടികളും കേശവന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് റദ്ദാക്കി. അങ്ങനെ ചടങ്ങുമാത്രമാക്കി ആ ഏകാദശി കടന്നുപോയി. കേരളം മുഴുവൻ കേശവന് അന്ത്യാഞ്ജലി അർപ്പിയ്ക്കാൻ കോവിലകപ്പറമ്പിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. വൈകീട്ട് ആറുമണിയ്ക്ക് [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്തുള്ള [[അകമല]]യിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയ കേശവന്റെ മൃതദേഹം അവിടെ വച്ച് ആചാരവിധികളോടെ സംസ്കരിച്ചു. പതിവിനുവിപരീതമായി അവനെ ദഹിപ്പിയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്തതെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള പത്രങ്ങളിൽ അവന്റെ മരണവാർത്ത അടിച്ചുവന്നു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞശേഷം 1977-ൽ അവന്റെ ജീവിതകഥ ആസ്പദമാക്കി ''[[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]]'' എന്ന പേരിൽ ഒരു ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി. [[ഭരതൻ (സംവിധായകൻ)|ഭരതൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചലച്ചിത്രത്തിൽ കേശവനെ അവതരിപ്പിച്ചത് [[നായരമ്പലം ശിവജി]] എന്ന ആനയാണ്. [[എം.ജി. സോമൻ]], [[ജയഭാരതി]], [[അടൂർ ഭാസി]], [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]], [[സുകുമാരി]] തുടങ്ങിയവർ മറ്റ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചു. ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അധികം ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും [[പി. ഭാസ്കരൻ]]-[[ജി. ദേവരാജൻ]] ടീം ഒരുക്കിയ ഇതിലെ ഗാനങ്ങൾ സൂപ്പർഹിറ്റുകളായി. ''നവകാഭിഷേകം കഴിഞ്ഞു'', ''ഉഷാകിരണങ്ങൾ പുൽകിപ്പുൽകി'', ''ഇന്നെനിയ്ക്ക് പൊട്ടുകുത്താൻ'', ''ധിംതതക്ക കൊടുമല ഗണപതി'', ''മാരിമുകിലിൻ കേളിക്കയ്യിൽ'' തുടങ്ങിയ ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ജനപ്രിയമായി തുടരുന്നു. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]], [[പി. ജയചന്ദ്രൻ]], [[പി. ലീല]], [[പി. മാധുരി]] എന്നിവരാണ് ഇവ ആലപിച്ചത്. 2007-ൽ കേശവന്റെ ജീവിതം ഒരു സീരിയലുമാക്കി മാറ്റി. [[സൂര്യ ടി.വി.]]യിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ഈ സീരിയലിൽ കേശവനായി അഭിനയിച്ചത് ഇപ്പോൾ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ ആനയായ [[തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രൻ|തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രനാണ്]]. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ സ്ഥാനത്ത് അവന്റെ ഒരു പൂർണ്ണകായ പ്രതിമ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1982-ൽ കേശവന്റെ ആറാം ചരമവാർഷികദിനത്തിലാണ് ഈ പ്രതിമ അനാച്ഛാദനം ചെയ്തത്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ ഏകാദശിക്കാലത്തും ചരമദിനമായ ഏകാദശിയുടെ തലേന്ന് ദേവസ്വം വകയായുള്ള ആനകളെ കേശവന്റെ പ്രതിമ വരെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന ചടങ്ങ് നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്നടുത്തുള്ള [[ഗുരുവായൂർ തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രം|തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നുതുടങ്ങുന്ന ഈ യാത്ര റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രവും പിന്നിട്ടാണ് കേശവന്റെ പ്രതിമയ്ക്ക് മുന്നിലെത്തുക. അകമ്പടിയായി [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും]]. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന കൊമ്പനാണ് കേശവന്റെ ചിത്രം ഏറ്റുന്നതും അവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നതും. മറ്റുള്ള ആനകൾ കൊമ്പുകളുയർത്തി പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കും. അങ്ങനെ ഇന്നും ഓർമ്മകളിൽ മായാതെ കേശവൻ നിൽക്കുന്നു. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ == === ഉദയാസ്തമനപൂജ === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വഴിപാടുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജ. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉദയം മുതൽ അസ്തമയം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പൂജയാണിത്. കേരളത്തിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നിലവിലുള്ള വഴിപാടാണിത്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാണ്. ഇരുപത്തിയൊന്ന് പൂജകളാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. പൂജയുടെ തലേദിവസം വൈകീട്ട് ഗണപതിപൂജയോടെയാണ് ചടങ്ങുകളുടെ ആരംഭം. ഭഗവാന് നേദിച്ച അപ്പം, പായസം, കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര തുടങ്ങിയവയും മുഖത്ത് ചാർത്തിയ ചന്ദനം, കളഭം മുതലായവയും അഭിഷേകം ചെയ്ത തീർത്ഥജലവും എണ്ണയും പാദങ്ങളിലർച്ചിച്ച പൂക്കളുമെല്ലാം പൂജനടത്തുന്നവർക്ക് നൽകുന്നു. ഏറെക്കാലമായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വഴിപാടാണെങ്കിലും കർണാടക സംഗീത സമ്രാട്ടായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് പ്രചാരമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിച്ചത്. കുറഞ്ഞത് നൂറ് ഉദയാസ്തമനപൂജകളെങ്കിലും അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിൽ കഴിച്ചിട്ടുണ്ടാകണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. === കൃഷ്ണനാട്ടം === കേരളത്തിന്റെ തനതുകലാരൂപങ്ങളിലൊന്നായ കൃഷ്ണനാട്ടം, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിലൊന്നാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ രചിച്ച 'കൃഷ്ണഗീതി' എന്ന കാവ്യത്തെ ആസ്പദമാക്കി നിർമ്മിച്ചെടുത്ത കലാരൂപമാണിത്. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ജനനം മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള ജീവിതം എട്ടുകഥകളാക്കിത്തിരിച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം അവതരിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നത്. അവതാരം, കാളിയമർദ്ദനം, രാസക്രീഡ, കംസവധം, സ്വയംവരം, ബാണയുദ്ധം, സ്വർഗ്ഗാരോഹണം എന്നിവയാണ് ആ എട്ടുകഥകൾ. ഇവ അതത് ക്രമത്തിൽ ആടിപ്പോരുന്നു. എന്നാൽ, ദുഃഖപര്യവസായിയായ കഥയായതിനാൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അവതാരം കളിയ്ക്കുന്നു.<ref>[http://www.chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181029034755/http://chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html|date=2018-10-29}}.</ref> കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനമുൾക്കൊണ്ട [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ]], പിൽക്കാലത്ത് ശ്രീരാമഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി [[രാമനാട്ടം]] സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തു. പിന്നീട് [[കോട്ടയത്തു തമ്പുരാൻ|കോട്ടയം കേരളവർമ്മത്തമ്പുരാൻ]] രാമനാട്ടത്തിൽ പരിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നപ്പോഴാണ് ഇന്നത്തെ കഥകളി പിറവിയെടുത്തത്. [[കൂടിയാട്ടം|കൂടിയാട്ടത്തിലെ]] വേഷങ്ങൾ മാതൃകയാക്കിയാണ് ഈ മൂന്ന് കലാരൂപങ്ങളിലെയും വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെങ്കിലും അവയിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളും കാണാം. ഗുരുവായൂരിലെ അവതരണരീതിയ്ക്ക് കഥകളിയോടാണ് കൂടുതൽ സാദൃശ്യം. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ ചടങ്ങുകൾ പലതും കഥകളിയിലേതുപോലെയാണ്. പുറപ്പാട്, കേളി തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ കഥകളിയിലുമുണ്ട്. [[ശുദ്ധമദ്ദളം]], [[തൊപ്പിമദ്ദളം]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]] എന്നിവയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വാദ്യങ്ങൾ. രണ്ട് പിൻപാട്ടുകാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിനുണ്ടാകുക. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടാലങ്കാരവും കഥകളി സ്വീകരിച്ചതാണ്. കഥകളി പോലെ നിലവിളക്കിനെ സാക്ഷിനിർത്തിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടവും കളിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ധാരാളം വ്യത്യാസങ്ങളും ഈ കലാരൂപങ്ങൾ തമ്മിലുണ്ട്. കഥകളിയിൽ കഥയിലെ ആദ്യരംഗം തന്നെയാണ് പുറപ്പാടെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീവേഷങ്ങളെ വച്ച് നടത്തുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് മാത്രമാണ് പുറപ്പാട്. കഥകളിയിൽ സാധാരണയായി അഭിനേതാക്കൾ നിലവിളക്കിനുമുന്നിൽ പോകാറില്ല. എന്നാൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ വിളക്കിനെ ചുറ്റിയുള്ള നൃത്തം പതിവുണ്ട്. കൃഷ്ണനും യവനനും തമ്മിലും കൃഷ്ണനും മല്ലന്മാരും തമ്മിലുമുള്ള യുദ്ധരംഗങ്ങളിൽ വിളക്കിന്റെ മുന്നിൽ വന്നാണ് നൃത്തം. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പദം ആവർത്തിച്ച് പാടാറില്ല. ആവർത്തിച്ചുള്ള അഭിനയം ആവശ്യമില്ലാത്തതിനാലാണിത്. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീകഥാപാത്രങ്ങൾക്കും ചുട്ടിയുണ്ട്. കഥകളിയിൽ അഭിനേതാക്കളുടെ വശങ്ങളിലാണ് പാട്ടുകാരും വാദ്യക്കാരുമുണ്ടാകുകയെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പുറകിലാണ്. ഇത് അഭിനേതാക്കൾക്ക് നൃത്തത്തിന് കൂടുതൽ സൗകര്യമൊരുക്കാനാണ്. [[സാമവേദം|സാമവേദാലാപനത്തെയും]] [[ചാക്യാർ|ചാക്യാരുടെ]] സ്വരിയ്ക്കലിനെയും ആസ്പദമാക്കിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ സംഗീതം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, ഗുരുവായൂരിൽ കേൾക്കാൻ കഴിയുന്നത് കഥകളിസംഗീതമാണ്. ഇത് ഒരേ സമയം പ്രശംസയും വിമർശനവും ഏറ്റുവാങ്ങി. രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടച്ചശേഷം വടക്കേ നടപ്പുരയിൽ വച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ചൊവ്വാഴ്ചയും പരിശീലനകാലവുമൊഴിച്ചുള്ള എല്ലാ ദിവസവും ഇതുണ്ടാകാറുണ്ട്. എട്ട് കഥകളിൽ ഏതെങ്കിലുമൊന്നാണ് ഓരോ ദിവസം കളിയ്ക്കുന്നത്. ആദ്യകാലത്ത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും സാമൂതിരിയുടെ നാട്ടിലെ സവർണ്ണകുടുംബങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്ന കൃഷ്ണനാട്ടം, ഇപ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ അതിരുകളും കടന്ന് കടലിനപ്പുറത്തുപോലും സ്ഥാനം പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2010-ൽ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[പാരീസ്|പാരീസിൽ]] വച്ചുനടന്ന കലാരൂപങ്ങളുടെ ഒരു സെമിനാറിനോടനുബന്ധിച്ച് കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിരുന്നു. രാജ്യത്തെ പലയിടങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിട്ടുണ്ട്. === തുലാഭാരം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ് തുലാഭാരം. വഴിപാടുകാരന്റെ/കാരിയുടെ ഭാരത്തിന് തുല്യമായി ഏതെങ്കിലും ദ്രവ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ വഴിപാടിന്റെ രീതി. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഈ വഴിപാടുണ്ട്. ഒരുദിവസം നൂറിനടുത്ത് തുലാഭാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. കേരളീയ ഹൈന്ദവർ വിവിധ ആവശ്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഗുരുവായൂരിൽ തുലാഭാരം നേരാറുണ്ട്. കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, ശർക്കര, അരി, ഗോതമ്പ്, എള്ള്, കയർ തുടങ്ങി സ്വർണവും വെള്ളിയും വരെ നീളുന്നു തുലാഭാരത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ നിര. കൂടാതെ നോട്ടുകെട്ടുകൾ കൊണ്ടും താമര കൊണ്ടുമെല്ലാം തുലാഭാരം നേർന്നവരുണ്ട്. == ഉപദേവതകളും വഴിപാടുകളും == === ഗണപതി === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ, നാലമ്പലത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയോട് മുട്ടിനിൽക്കുന്ന ഒരു ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സർവ്വവിഘ്നവിനാശകനായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരടി മാത്രം ഉയരമുള്ള ഒരു ചെറുവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന ഭഗവാൻ, മൂന്നുകൈകളിൽ മഴു, കയർ, മോദകം എന്നിവ ധരിച്ച് നാലാമത്തെ കൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെയുള്ള വിഗ്രഹം. ആദ്യകാലത്ത് ഇവിടെ പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യമില്ലായിരുന്നു. 1970-ലെ തീപ്പിടുത്തത്തിനു ശേഷമാണ് ഇവിടെ അതിനുള്ള സൗകര്യമുണ്ടായത്. ഗണപതിഹോമം, കറുകമാല, ഒറ്റയപ്പം എന്നിവയാണ് ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ള തൂണിലും ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ==== കാര്യാലയ ഗണപതി ==== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, ദേവസ്വം മ്യൂസിയം വളപ്പിൽ മറ്റൊരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. '''കാര്യാലയ ഗണപതി''' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിലാണ് മൂന്നടിയോളം ഉയരമുള്ള ഗണപതിവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ഈ ഗണപതിയുടെയും ദർശനം. ഇടത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന അപൂർവ്വ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയാണിത്. മുമ്പുകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുണ്ടായിരുന്ന [[അഗ്രഹാരം|അഗ്രഹാരത്തിൽ]] താമസിച്ചിരുന്ന തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർ പൂജിച്ചിരുന്ന ഗണപതി, പിൽക്കാലത്ത് പഴയ ദേവസ്വം ഓഫീസും ഇപ്പോഴത്തെ മ്യൂസിയവുമായ നാലുകെട്ടിലെത്തുകയായിരുന്നു. നാലുകെട്ട് പുതുക്കിപ്പണിതപ്പോൾ അതിന്റെ കന്നിമൂലയിൽ ഈ ഗണപതിയ്ക്ക് സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയായിരുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് കർക്കടകമാസത്തിൽ മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന പൂജ, ഇപ്പോൾ എല്ലാ ദിവസവും നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർ, ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതിട്ടാണ് ഭഗവദ്ദർശനത്തിന് ചെല്ലുന്നത്. പ്രത്യക്ഷ മഹാഗണപതിഹോമമാണ് ഈ ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. ഇത് എല്ലാ മുപ്പെട്ട് വെള്ളിയാഴ്ചയും നടത്തിവരുന്ന വഴിപാടാണ്. ഒരു ആനയെ ഗണപതിയായി സങ്കല്പിച്ച് നടത്തുന്ന ഹോമമാണിത്. കൂടാതെ, നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതും അതിവിശേഷമാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി|വിനായക ചതുർത്ഥിദിവസം]] ഇവിടെ പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. === അയ്യപ്പൻ === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിന് പുറത്തും പ്രദക്ഷിണവഴിയ്ക്കകത്തുമായി തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായാണ് താരകബ്രഹ്മസ്വരൂപവും ഹരിഹരപുത്രനുമായ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹത്തിന് [[ശബരിമല|ശബരിമലയിലെ]] വിഗ്രഹവുമായി പ്രകടമായ രൂപസാദൃശ്യമുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനുപുറത്തുള്ള ഏക ഉപദേവതാപ്രതിഷ്ഠ അയ്യപ്പനാണ്. നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ഇതിനായി ഒരു കല്ല് ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ചിട്ടുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ എള്ളുതിരി വഴിപാടുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും 2007-ലെ ദേവപ്രശ്നത്തിൽ ദേവന് ഹിതകരമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് അത് നിർത്തിവച്ചിരുന്നു. അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനും ഇപ്പോൾ ചുറ്റുവിളക്കുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്ത് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം ഈ അയ്യപ്പന്റെ മുന്നിലാണ്. === ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതി === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമതിലകത്തുതന്നെയാണെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പന് തുല്യപ്രാധാന്യം നേടിയ സന്നിധിയാണ് ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതിയുടേത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാവൽ ദൈവമാണ് ഭഗവതി എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, അകത്തോ പുറത്തോ എന്ന് സംശയം തോന്നുന്ന സ്ഥലത്താണ് ആദിപരാശക്തിയായ ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലും മണ്ഡപവും. ഭഗവാന്റെ ഇടതുഭാഗത്തുള്ള പ്രതിഷ്ഠയായതുകൊണ്ടാണ് ''ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതി'' എന്ന് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. [[വനദുർഗ്ഗ|വനദുർഗ്ഗാചൈതന്യത്തോടുകൂടിയ]] [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയായാണ്]] സങ്കല്പം. അമ്പാടിയിൽ [[യശോദ|യശോദയ്ക്ക്]] പിറന്ന കൃഷ്ണസഹോദരിയായ ഭഗവതിയാണിതെന്ന് സങ്കല്പമുണ്ട്. ഈ പരാശക്തിയാണ് കാളിയുടെ രൂപത്തിൽ [[കംസൻ|കംസനെ]] കൃഷ്ണജനനത്തെ പറ്റി അറിയിച്ചത് എന്ന്‌ ഭാഗവതം പറയുന്നു. വനദുർഗ്ഗാ സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. സ്വയംഭൂവായ ഒരു കണ്ണാടിവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നത്. ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. ഈ ഭഗവതി ശ്രീകൃഷ്ണനുമുമ്പേ ഇവിടെ സന്നിധാനം ചെയ്തിരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലമാണ് ഭഗവതിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചത്. കാളീഭാവത്തിലാണ് ആരാധനയെങ്കിലും ലക്ഷ്മി, [[സരസ്വതി]], പാർവതി, ദുർഗ്ഗ എന്നീ ഭാവങ്ങളിലും സങ്കല്പമുണ്ട്. ആദ്യമുണ്ടായ പ്രതിഷ്ഠ എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ, ആദ്യം ഭഗവതിയെ വന്ദിയ്ക്കണമെന്നാണ് ആചാരം. എന്നാൽ, ക്യൂവിൽ നിൽക്കുന്നവർക്ക് ഇത് സാധിയ്ക്കില്ല. ഭഗവതിയ്ക്ക് സ്ഥിരം [[വെളിച്ചപ്പാട്|വെളിച്ചപ്പാടുണ്ട്]]. ''അഴൽ'' എന്ന് പേരുള്ള ഒരു വിശേഷവഴിപാടാണ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. പച്ചരി, വെള്ളരി, നാളികേരം എന്നിവ വെച്ച്‌ വാഴത്തണ്ടിൽ തുണി ചുറ്റി എണ്ണയിൽ നനച്ച്‌ കത്തിച്ച്‌ ദേവിയ്ക്ക് അഗ്നി നേദിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടയടച്ചശേഷമാണ് ഈ വഴിപാട് നടത്തുന്നത്. മണ്ഡലകാലത്ത് ഭഗവതിയ്ക്ക് [[കളമെഴുത്തും പാട്ടും]] പതിവുണ്ട്. കാളീസങ്കല്പമായതിനാൽ ഇവിടെ [[ദാരികവധം]] പാട്ടാണ് പാടുന്നത്. [[ധനു|ധനുമാസത്തിൽ]] ''പിള്ളേർ താലപ്പൊലി'' എന്ന പേരിൽ നാട്ടുകാരുടെ വകയായും [[മകരം|മകരമാസത്തിൽ]] ദേവസ്വം വകയായും രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ ഭഗവതിയ്ക്ക് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാന ക്ഷേത്രം നേരത്തേ അടയ്ക്കുന്നു. സഹോദരിയുടെ വിശേഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ പുറപ്പെടുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടത്തുന്നതും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. [[നവരാത്രി|നവരാത്രിയും]] തൃക്കാർത്തികയും ദേവിയ്ക്ക് വിശേഷമാണ്. == മറ്റുള്ള സങ്കല്പങ്ങൾ == മേൽപ്പറഞ്ഞ മൂന്ന് ഉപപ്രതിഷ്ഠകൾ കൂടാതെ ചിലയിടങ്ങിൽ വിശേഷാൽ ആരാധന നടക്കുന്നുമുണ്ട്. അവയിൽ ചിലത് സ്വയമേവ ശ്രദ്ധേയമാണ്. === സരസ്വതി അറ === ഗണപതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിലുള്ള ഒരു ചെറിയ മുറിയിൽ സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം സങ്കല്പിച്ച് ആരാധിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. തന്മൂലം ഈ മുറി ''സരസ്വതി അറ'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പൂജവയ്പ്പ് നടത്തിയിരുന്നത് ഈ മുറിയിലാണ്. ഇപ്പോൾ അസൗകര്യം നിമിത്തം ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റി. ഗണപതിശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ സ്ഥലം വളരെക്കുറവാണ് എന്നതിനാൽ ഭക്തർ തിക്കിത്തിരക്കുന്നത് പതിവാണ്. എന്നാൽ, 2017-ൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിൽ സരസ്വതി അറയ്ക്ക് ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് തെളിഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് ഇത് പൊളിയ്ക്കരുതെന്ന് വിധി വന്നു. തന്മൂലം, സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം ഇവിടെ സ്ഥിരമായി. സരസ്വതീദേവിയുടെ ഒരു ഛായാചിത്രമാണ് നിലവിൽ ഈ അറയിലുള്ളത്. സരസ്വതി അറയിൽ വന്ദിയ്ക്കുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്കും ബുദ്ധിവർദ്ധനയ്ക്കും ഉത്തമാമാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. === [[അനന്തപദ്മനാഭൻ]] === നാലമ്പലത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, ശ്രീകോവിലിന്റെ തൊട്ടുപുറകിലായി ഭീമാകാരമായ ഒരു കരിങ്കൽശില്പം കാണാം. അനന്തശയനരൂപത്തിലുള്ള മഹാവിഷ്ണുവിന്റേതാണ് ഈ ശില്പം. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം|ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠയാണ് പരിവാരസമേതം ആവിഷ്കരിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. അനന്തനുമേൽ ശയിയ്ക്കുന്ന മഹാവിഷ്ണുഭഗവാൻ, ഭഗവദ്പാദങ്ങൾ തഴുകുന്ന ലക്ഷ്മീദേവി, നാഭീകമലത്തിലെ ബ്രഹ്മാവ്, വലതുകൈയ്ക്ക് താഴെയുള്ള [[ശിവലിംഗം]], ഭഗവാനെ തൊഴുന്ന ഭക്തോത്തമന്മാരും മഹർഷിമാരും - ഇങ്ങനെ പലരും ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഈ ശില്പം. നിത്യവും ഈ ശില്പത്തിന് വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ ഒരു ചിത്രമാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായർ എന്ന ചുവർച്ചിത്രകാരൻ വരച്ചതായിരുന്നു ചിത്രം. '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീവൈകുണ്ഠം''' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ചിത്രം, 1970-ൽ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ പൂർണ്ണമായും കത്തിനശിച്ചുപോയി. തുടർന്നുണ്ടായ പുനരുദ്ധാരണത്തെത്തുടർന്നാണ് ഇന്നത്തെ ശില്പം പണിതത്. [[കന്യാകുമാരി]]യിലെ [[വിവേകാനന്ദ സ്മാരകം]] നിർമ്മിച്ച് ശ്രദ്ധേയനായിരുന്ന സ്വാമിനാഥൻ കറുപ്പയ്യ ആചാരിയാണ് അനന്തശയനവിഗ്രഹം നിർമ്മിയ്ക്കുന്നതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. ഇന്ന് ഇതിന് നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന് നൽകുന്ന അതേ പ്രാധാന്യമാണ് ഭക്തർ ഈ രൂപത്തിനും നൽകുന്നത്. === [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യനും]] [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനും]] === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലെ കരിങ്കൽത്തൂണിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ചതുർബാഹുവായ സുബ്രഹ്മണ്യനാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വിഗ്രഹം ഭസ്മം വിതറിയ നിലയിലാണ് കാണപ്പെടുന്നതെങ്കിലും മുഖവും കൈകളും വ്യക്തമാണ്. വലതുചുമലിൽ ഭഗവാന്റെ ആയുധമായ [[വേൽ]] കാണാം. പൂജയില്ലെങ്കിലും ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തെത്തുന്ന ഭക്തർ ഈ സുബ്രഹ്മണ്യനെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്തെ വാതിലിൽ നിന്ന് അല്പം മാറി [[ഹനുമാൻ]] സ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. വീരഹനുമാന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഈ വിഗ്രഹം. വലതുകയ്യിൽ [[മൃതസഞ്ജീവനി|മരുത്വാമലയും]] ഇടതുകയ്യിൽ ഗദയും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഹനുമാന്റെ വിഗ്രഹം സിന്ദൂരം വിതറിയ രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. വിഗ്രഹത്തിൽ വെറ്റിലമാലയും രാമനാമം രചിച്ച കടലാസുകൾ കൊണ്ടുള്ള മാലയും ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ഹനുമാനെ വന്ദിച്ച് അഭീഷ്ടസിദ്ധി നേടിയ അനുഭവങ്ങൾ നിരവധിയാണ്. ഇതുകൂടാതെ ദശാവതാരരൂപങ്ങളും ശ്രീകൃഷ്ണലീലകളും ശിവനും ദേവിമാരുമടക്കമുള്ള മൂർത്തികളുമെല്ലാം തൂണുകളിൽ നിറയുന്നു. === ശിവസാന്നിദ്ധ്യം === ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവന് പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും ഭഗവാൻ അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യമായി കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും കൊണ്ടുവന്ന വിഷ്ണുവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാൻ അനുവാദം നൽകിയ ശിവൻ പാർവ്വതീഗണപതിസുബ്രഹ്മണ്യസമേതനായി സ്വയംഭൂവായി മമ്മിയൂരിൽ അവതരിച്ചു എന്ന വിശ്വാസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഭഗവതിയെ തൊഴുത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ ഭക്തർ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദിശയിലേയ്ക്ക് (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) നോക്കി ശിവനെ വന്ദിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രക്കുളമായ രുദ്രതീർത്ഥവും ക്ഷേത്രത്തിലെ മണിക്കിണറും ശിവനുമായി ഐതിഹ്യപരമായിത്തന്നെ ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. രുദ്രതീർത്ഥം പണ്ട് വലിയൊരു തടാകമായിരുന്നെന്നും ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന താമരയൂർ വരെ അത് നീണ്ടുകിടന്നിരുന്നെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഈ തടാകത്തിൽ നിറയെ താമരകൾ വിരിഞ്ഞിരുന്നെന്നും അവയിലെ ഒരു താമരയിലിരുന്നാണ് ശ്രീരുദ്രനായ ശിവൻ, പ്രചേതസ്സുകൾക്ക് രുദ്രഗീതം ഉപദേശിച്ചുകൊടുത്തതെന്നും ഐതിഹ്യകഥ പറയുന്നു. അങ്ങനെ രുദ്രൻ വസിച്ച തീർത്ഥം, രുദ്രതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും ഈ കുളത്തിൽ ശിവസാന്നിധ്യമുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഇതിലെ സ്നാനം സർവ്വപാപഹരമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും ഈ കുളത്തിൽ കുളിച്ചാണ് ദർശനത്തിനെത്തുന്നത്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാൻ ആറാടുന്നതും. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള മണിക്കിണറിന്, രുദ്രകൂപം എന്നും പേരുണ്ട്. ഇതിലെ ജലം ഉപയോഗിച്ചാണത്രേ പ്രതിഷ്ഠാസമയത്ത് ശിവഭഗവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് കലശമാടിയത്! അതാണ് ''രുദ്രകൂപം'' എന്ന പേരിനുപിന്നിലെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ പരിസരത്തെവിടെയും ഇത്രയും ശുദ്ധമായ ജലമില്ലെന്നും ഇത് കുടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ എല്ലാ അസുഖങ്ങളും മാറുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. സാളഗ്രാമം അടക്കമുള്ള നിരവധി വിശേഷവസ്തുക്കൾ ഈ കിണറ്റിലുണ്ടെന്ന് കാലാകാലമായി വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 1985-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന മോഷണത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ആഭരണങ്ങൾ 2014 ഏപ്രിൽ 25-ന് തിരിച്ചുകിട്ടിയത് ഈ കിണറ്റിൽ നിന്നാണ്. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു പറമ്പിൽ ഒരു [[കൂവളം|കൂവളവൃക്ഷം]] കാണാം. ഇതും ശൈവസാന്നിദ്ധ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഓതിയ്ക്കൻ കുടുംബമായ മുന്നൂലത്ത് മനയുടെ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന ഈ കൂവളവൃക്ഷം, 2007-ലാണ് ഇങ്ങോട്ട് പറിച്ചുനട്ടത്. ഇവിടെ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. === നാഗദൈവങ്ങളും [[കൊടുംകാളി]]യും [[രക്ഷസ്സ്|രക്ഷസ്സും]] === ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ മുമ്പ് ദേവസ്വം വക സത്രം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പറമ്പിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. നാഗരാജാവായി [[അനന്തൻ]] കുടികൊള്ളുന്ന ഈ കാവിൽ, കൂടെ നാഗയക്ഷിയും ചിത്രകൂടവുമുണ്ട്. നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ തഴച്ചുവളരുന്ന കാവ് വൃത്തിയായി സൂക്ഷിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, സർപ്പം പാട്ട് തുടങ്ങിയവയാണ് നാഗദൈവങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. എല്ലാ മാസവും [[ആയില്യം]] നാളിൽ ആയില്യപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യം നാളിൽ [[സർപ്പബലി|സർപ്പബലിയും]] പതിവുണ്ട്. സർപ്പപ്രീതിയ്ക്ക് പ്രസിദ്ധമായ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി|ചെർപ്പുളശ്ശേരിയിലെ]] പാതിരിക്കുന്നത്ത് മനയിലെ നമ്പൂതിരിയാണ് സർപ്പബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ധാരാളം കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നാഗപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കടുത്തുതന്നെ [[രക്ഷസ്സ്]], [[കൊടുംകാളി]] സങ്കല്പങ്ങളുമുണ്ട്. ഇവർക്കും വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകും. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷദിവസങ്ങൾ == === കൊടിയേറ്റുത്സവവും സഹസ്രകലശവും === {{main|ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം}} കുംഭമാസത്തിലെ പൂയം നക്ഷത്രദിവസം കൊടിയേറി പത്താം നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. പൂയം നക്ഷത്രം രാത്രി വരുന്ന ദിവസമാണ് കൊടിയേറ്റം. അങ്കുരാദി, ധ്വജാദി, പടഹാദി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നുതരത്തിൽ ഉത്സവങ്ങൾ കേരളീയക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പതിവാണ്. ഇവയിൽ ആദ്യത്തേത് മുളയിടലോടെയും രണ്ടാമത്തേത് കൊടിയേറ്റത്തോടെയും മൂന്നാമത്തേത് വാദ്യമേളങ്ങളോടെയും തുടങ്ങുന്നു. ഗുരുവായൂരിലേത് അങ്കുരാദി ഉത്സവമാണ്. ഉത്സവത്തിൽ കൊടിയേറ്റത്തിന് മുന്നോടിയായി മുളയിടലും ശുദ്ധിക്രിയകളും നടക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ഉത്സവം അങ്കുരാദിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. എങ്കിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികമായ ആരംഭം കൊടിയേറ്റത്തോടെയാണ്. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും പ്രഭാഷണങ്ങളുമെല്ലാമുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ തന്നെ ഉത്സവപ്രതീതിയുണ്ടാകുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ, വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ==== സഹസ്രകലശം ==== കൊടിയേറ്റത്തിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പാണ് ഉത്സവത്തിന് ആരംഭം കുറിച്ചുകൊണ്ടുള്ള കലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നത്. ആദ്യദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തുള്ള വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ച് ആചാര്യവരണം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, തന്ത്രി പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ഉത്സവത്തിനുള്ള കൊടിക്കൂറയും പവിത്രവും കൈമാറുന്ന ചടങ്ങാണ് ആചാര്യവരണം.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ശുദ്ധമായ പട്ടിൽ നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന, ഏഴുനിറങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്ത കൊടിക്കൂറയുടെ നീളം പത്തേമുക്കാൽ അടിയും വീതി പതിനഞ്ച് ഇഞ്ചുമാണ്; ഇത് കെട്ടാനുള്ള കയറിന്റെ നീളം 165 അടിയും. [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[വൈപ്പിൻ|വൈപ്പിൻ കരയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം|വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നാണ് ഇത് കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഇതിന്റെ ഒരുഭാഗത്ത് ഭഗവദ്വാഹനായ ഗരുഡന്റെയും മറുവശത്ത് ആയുധമായ സുദർശനചക്രത്തിന്റെയും രൂപങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ടാകും. തുടർന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള മുളയറ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മുറിയിൽ വച്ച് മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്ന മുറിയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ സ്ഥലത്തിന് മുളയറ എന്ന പേരുവന്നതുതന്നെ. മുറി ശുദ്ധിയാക്കി അലങ്കരിച്ചശേഷം അവിടെ പത്മമിട്ട് നവരനെല്ല്, യവം, തിന, വൻപയർ, ഉഴുന്ന്, എള്ള്, തുവര, കടുക്, ചാമ, മുതിര, ചെറുപയർ, അമര എന്നിവയുടെ വിത്തുകൾ നനച്ച് 16 പാലികകളിളാക്കി പൂജിച്ചശേഷം സോമനെ ആവാഹിച്ച് മുളയറയിൽ വയ്ക്കുന്നതാണ് മുളയിടൽ. തുടർന്നുള്ള എല്ലാദിവസവും മുളപൂജയുണ്ടാകും. ആറാട്ടുസമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും മേല്പറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ മുളച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> കലശത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം പ്രാസാദശുദ്ധി നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലും പരിസരത്തും അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ എല്ലാ അശുദ്ധികളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്.<ref name=" vns21">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ഇതുകൂടാതെ അസ്ത്രകലശപൂജ, വാസ്തുഹോമം, വാസ്തുകലശപൂജ, രക്ഷോഘ്നഹോമം, വാസ്തുബലി, വാസ്തുകലശാഭിഷേകം എന്നിവയും നടത്തപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം ദിവസം ബിംബശുദ്ധിയും ചതുഃശുദ്ധിയും ധാരയും പഞ്ചഗവ്യ - പഞ്ചക കലശാഭിഷേകങ്ങളും മഹാകുംഭകലശാധിവാസവും നാലാം ദിവസം മഹാകുംഭകലശാഭിഷേകവും പ്രായശ്ചിത്തഹോമവും അതിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകവും അഞ്ചാം ദിവസം ശാന്തിഹോമവും അത്ഭുതശാന്തിഹോമവും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും ആറാം ദിവസം ന്യായശാന്തി - ചോരശാന്തി ഹോമങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മേല്പറഞ്ഞ ഹോമങ്ങളും പൂജകളുമെല്ലാം നടക്കുന്നത്. ഓതിയ്ക്കന്മാർ സഹകാർമ്മികരാകും. ഏഴാം ദിവസം നടത്തുന്ന തത്ത്വകലശാഭിഷേകവും എട്ടാം ദിവസം നടത്തുന്ന ബ്രഹ്മകലശത്തോടുകൂടിയ സഹസ്രകലശാഭിഷേകവും അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രചൈതന്യവർദ്ധനവിന് നടത്തപ്പെടുന്ന അതിബൃഹത്തായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് രണ്ടും. സാധാരണ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പോലും പന്ത്രണ്ടുവർഷം കൂടുമ്പോഴോ നടത്തപ്പെടുന്ന സഹസ്രകലശം 1971 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ഗുരുവായൂർ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ 25 തത്ത്വങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന 25 കലശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന അഭിഷേകച്ചടങ്ങാണ് '''തത്ത്വകലശം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. തത്ത്വകലശാഭിഷേകത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തത്ത്വഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതും ഈ സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്നതാണ്. അതിനുശേഷം മരപ്പാണി കൊട്ടി എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന കലശങ്ങൾ തന്ത്രി ഓരോന്നായി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം സഹസ്രകലശപൂജ. തലേദിവസം കൂത്തമ്പലത്തിൽ പത്മമിട്ട് നിരത്തിവച്ച 975 വെള്ളിക്കുടങ്ങളും 26 സ്വർണ്ണക്കുടങ്ങളും വാദ്യമേളങ്ങളോടെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നശേഷമാണ് പൂജ നടത്തുന്നത്. 1001 കുടങ്ങളും പ്രത്യേകമായ രീതിയിൽ നിരത്തിവച്ചശേഷം ഇവയിൽ ഓരോന്നിലും സ്വർണ്ണക്കുടം നടുക്കുവരുന്ന രീതിയിലാണ് പൂജ. തുടർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെയും രുദ്രകൂപത്തിലെയും വിശുദ്ധജലം കൊണ്ട് ഇവ നിറച്ചുവയ്ക്കും. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ സഹസ്രകലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നിറച്ചുവച്ച ഓരോ കലശവും ക്രമത്തിൽ തന്ത്രി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ഏറ്റവും അവസാനം അതിവിശേഷമായ ബ്രഹ്മകലശം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം ഉച്ചപ്പൂജയും കഴിഞ്ഞ് നടയടയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഇതോടെ കലശച്ചടങ്ങുകൾ പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== ഉത്സവച്ചടങ്ങുകൾ ==== കൊടിയേറ്റദിവസമായ പൂയം നാളിൽ രാവിലെ ആനയില്ലാതെ ശീവേലി നടത്തുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്വന്തമായി ആനയില്ലാതിരുന്ന കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മ പുതുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ആനയില്ലാശീവേലി. അന്ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ് പ്രസിദ്ധമായ '''ആനയോട്ടം'''. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്ഥിരമായി ആനകളെ അയച്ചിരുന്ന [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[തൃക്കണാമതിലകം ശിവക്ഷേത്രം]] ഒരു വർഷത്തിലെ ഉത്സവത്തിന് അയയ്ക്കില്ലെന്ന് പറയുകയും അന്നേദിവസം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ആനകൾ കൂട്ടമായി ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തുകയും ചെയ്തതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള മഞ്ജുളാലിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രഗോപുരം വരെയാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ഇതിനായി ചില ആനകളെ പ്രത്യേകമായി തിരഞ്ഞെടുത്തുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി മൂന്നടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ആനയോട്ടം തുടങ്ങും. ആനകളോടൊപ്പം പാപ്പാന്മാരും ഓടും. ഏറ്റവും ആദ്യം ഓടിയെത്തി കൊടിമരത്തിൽ തൊടുന്ന ആനയെയാണ് വിജയിയായി പ്രഖ്യാപിയ്ക്കുക. ഈ ആന പിന്നീട് ഉത്സവം കഴിയും വരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ കഴിയും. ഉത്സവത്തിന് തിടമ്പേറ്റാനുള്ള അർഹതയും ഈ ആനയ്ക്കാണ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം രണ്ടാമത്തെ ആചാര്യവരണം നടക്കും. ക്ഷേത്രത്തിൽ വയ്ക്കാനുള്ള ദിക്കുകൊടികളാണ് ഈയവസരത്തിൽ വാങ്ങുന്നത്. ഇതിനുശേഷം സപ്തവർണ്ണക്കൊടി ഭക്തിപുരസ്സരം എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് പൂജിയ്ക്കുകയും വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകൾക്കൊടുവിൽ വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ഭക്തകണ്ഠങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന നാരായണനാമജപത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ കൊടിക്കയറിൽ കെട്ടി കൊടിമരത്തിൽ കൊടിയേറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. കൊടിയേറ്റം കഴിഞ്ഞുനടക്കുന്ന വിളക്കിന് '''കൊടിപ്പുറത്ത് വിളക്ക്''' എന്നാണ് പേര്. തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലി, മൂന്നുനേരം കാഴ്ചശീവേലികൾ, സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലുള്ള ദീപാരാധന, തുടങ്ങിയ വിശേഷങ്ങളുണ്ടാകും. ഈ ദിവസങ്ങളിലെ എഴുന്നള്ളത്തുകൾക്ക് കൊടി, തഴ, സൂര്യമറ, മുത്തുക്കുട, പട്ടുക്കുട, കുത്തുവിളക്കുകൾ, വെൺചാമരം, ആലവട്ടം തുടങ്ങിയ വിശേഷാൽ അലങ്കാരങ്ങളുമുണ്ടാകും. അങ്ങനെ ഗുരുവായൂരും കേരളം മുഴുവനും ആഘോഷലഹരിയിലമരും. രണ്ടാം ദിവസം രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലിയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ പത്തുദിക്കുകളിലായി ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കും. ഉത്സവം നടത്തിപ്പിന്റെ ജോലി ഭഗവാൻ പാർഷദന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നത്. ഭഗവാന്റെ പാർഷദന്മാരായ കുമുദൻ (കിഴക്ക്), കുമുദാക്ഷൻ (തെക്കുകിഴക്ക്), പുണ്ഡരീകൻ (തെക്ക്), വാമനൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്), ശംഖുകർണ്ണൻ (പടിഞ്ഞാറ്), സർവ്വനേത്രൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്), സുമുഖൻ (വടക്ക്), സുപ്രതിഷ്ഠൻ (വടക്കുകിഴക്ക്) എന്നിവരെ അതത് ദിക്കുകളിൽ കുടിയിരുത്തന്നതുകൂടാതെ അയ്യപ്പക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിൽ അയ്യപ്പനെയും തെക്കുഭാഗത്ത് ഭദ്രകാളിയെയും പ്രതിനിധീകരിച്ചും കൊടികൾ നാട്ടുന്നുണ്ട്. പ്രധാന കൊടിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സാധാരണ തുണിയിൽ നിർമ്മിച്ചവയാണ് ദിക്കുകൊടികൾ. ഇവയ്ക്ക് 65 ഇഞ്ച് നീളവും 13 ഇഞ്ച് വീതിയുമാണുള്ളത്. കറുപ്പ്, വെളുപ്പ്, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളാണ് ഇവയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ദിക്കുകൊടികളുടെ സ്ഥാപനവും കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഉത്സവം പൂർണ്ണതോതിലാകും. [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരി]]- [[പാണ്ടിമേളം|പാണ്ടി]] മേളങ്ങളും [[തായമ്പക]]യും നാദസ്വരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും മതിലകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള കൂത്തമ്പലത്തിൽ നടക്കുന്ന [[ചാക്യാർകൂത്ത്|ചാക്യാർകൂത്തും]] പ്രദക്ഷിണവഴിയിലെ [[പാഠകം|പാഠകവും]] ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലെ സംഗീത-നൃത്ത പരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളെ മുഖരിതമാക്കും. പ്രഗദ്ഭരായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും ഈയവസരത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തി പരിപാടികൾ നടത്താറുണ്ട്. ഇവകൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് ഉത്സവക്കഞ്ഞിയും പുഴുക്കും വിതരണം ചെയ്യുന്നതും പതിവാണ്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും ഇതിനായി വൻ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. ==== ഉത്സവബലി ==== ഉത്സവത്തിന്റെ എട്ടാം ദിവസമാണ് ഉത്സവത്തിനിടയിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലൊന്നായ ഉത്സവബലി ദർശനം. നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ശീവേലിയുടെയും ഉത്സവക്കാലത്ത് മറ്റുദിവസങ്ങളിലുള്ള ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിശദമായ രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. ഈയവസരത്തിൽ സാധാരണയായി ബലിതൂകാത്ത സ്ഥലങ്ങളിലും ബലിതൂകാറുണ്ട്. രാവിലെ പന്തീരടിപൂജ കഴിഞ്ഞാണ് ബലിതൂകൽ നടക്കാറുള്ളത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് തന്ത്രി, ശാന്തിക്കാർ, വാദ്യക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് പതിവാണ്. ഇതിനുശേഷം ബലി തൂകുന്നതിലുള്ള ചോറ്‌ (ഹവിസ്സ്‌) തൂശനിലയിൽ നിരത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് ഇത്‌ മൂന്നായി പകുത്ത്‌, ഓരോന്നിലും ഉണക്കലരി, എള്ള്‌, മഞ്ഞൾ എന്നിവയുടെ പൊടിവിതറും. മൂന്നുനിറത്തിലുള്ള ഹവിസ്സ് സത്വരജസ്തമോഗുണങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്‌. പിന്നീട്‌ ഹവിസ്സ്‌ പൂജ നടത്തുന്നു, അതിന് മരം എന്ന വാദ്യവും ശംഖ്‌, ചേങ്ങില എന്നിവയും ചേർത്തുള്ള മരപ്പാണികൊട്ടി ബലി ദേവതകളെ ഉണർത്തും. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ബലിതൂകുന്നത്. മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായിട്ടാണ് ബലിതൂകൽ. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ശ്രീകോവിലിലെ ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ ഗരുഡൻ), അഷ്ടദിക്പാലകർ, ബ്രഹ്മാവ്, സപ്തമാതൃക്കൾ, ഗണപതി, വീരഭദ്രൻ, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദുർഗ്ഗാദേവി, അനന്തൻ, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ വിഷ്വക്സേനൻ) എന്നിവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കായി ബലിതൂകുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും ഗണപതിയ്ക്കും വീരഭദ്രന്നും വിശേഷാൽ ബലിതൂകുന്നു. ഈ സമയത്താണ് ഭക്തർക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമനുവദിയ്ക്കുന്നത്. അപ്പോഴത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമാണ്. വളരെ സമയമെടുത്താണ് സപ്തമാതൃക്കളുടെ ബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനുശേഷം നാലമ്പലത്തിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ച് അവിടെ ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഈ സമയം ഭഗവാനെ പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നിരുത്തുന്നു. ഇതിനുശേഷം പുറത്തുള്ള ഓരോ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. എഴുന്നള്ളിപ്പ് വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെ ഒരു ബലിക്കല്ലായി വാഴുന്ന ക്ഷേത്രപാലന് പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ടാകും. ഇതിനെല്ലാം ശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിമരത്തിന് മുന്നിലുള്ള വലിയ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകുന്നതോടെ ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവബലി നാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഒരു ജീവി പോലും പട്ടിണി കിടക്കരുതെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. ==== പള്ളിവേട്ട ==== ഒമ്പതാം ദിവസം രാത്രിയിലാണ് ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു വിശേഷമായ പള്ളിവേട്ട. തന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള സകല തിന്മകളെയും ഭഗവാൻ കീഴടക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ട. പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഭഗവാൻ ഉത്സവത്തിനിടയ്ക്ക് ആദ്യമായി മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നത് നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിനാണ്. ഉത്സവക്കാലത്ത് എല്ലാ കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നടന്നുവരുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ടയെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലെ പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് സവിശേഷതയുണ്ട്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പുറത്തുള്ള പറമ്പിലോ അതുപോലുള്ള ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്തോ പോയി അവിടെ അലങ്കരിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും വന്യമൃഗത്തിന്റെ (പ്രധാനമായും [[പന്നി]]യുടെ) രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ചടങ്ങെങ്കിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഭക്തർ തന്നെ വന്യമൃഗങ്ങളുടെ വേഷം കെട്ടിവരുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലെ ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാണ് ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നത്. ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവത്തിടമ്പ് സ്വർണ്ണക്കോലത്തോട് കെട്ടിവച്ചശേഷം ആനപ്പുറത്ത് കയറ്റുന്നു. പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും കാണിച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് സ്വർണ്ണക്കോലമേന്തി നഗരപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നു. വാളും പരിചയുമണിഞ്ഞ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ വിശേഷാൽ ചുവടുകളോടെ എഴുന്നള്ളത്തിന് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കും. ഈ സമയത്ത് പാണ്ടിമേളമാണ് കൊട്ടുന്നത്. ഒപ്പം നാദസ്വരവും ഭക്തരുടെ ഭജനകളും കൂടിയാകുമ്പോൾ നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർണ്ണമാകും. ഗുരുവായൂർ പരിസരം മുഴുവൻ ചുറ്റി, അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും വീടുകളിലെയും വരവേല്പുകളെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും രാത്രി ഒമ്പതുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുകൂടിയുള്ള പ്രദക്ഷിണം കഴിഞ്ഞ് നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടുകൂടി പള്ളിവേട്ടയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരനായ പുതിയേടത്ത് [[പിഷാരടി]] ''പന്നിമാനുഷങ്ങളുണ്ടോ?......'' എന്ന് മൂന്നുപ്രാവശ്യം ഉറക്കെ ചോദിയ്ക്കും. ഉണ്ടെന്ന് അറിയിപ്പ് കിട്ടിക്കഴിഞ്ഞാലുടനെ മൃഗവേഷധാരികളായ ഭക്തരെല്ലാവരും കൂടി ആർപ്പുവിളിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിനകത്തേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളി അവരെ പിൻതുടരും. ഒമ്പത് പ്രദക്ഷിണമാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ടാകാറുള്ളത്. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെയാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് പുറത്ത്. അവസാന പ്രദക്ഷിണത്തിൽ ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായ കീഴ്ശാന്തി 'പന്നി'യെ അമ്പെയ്ത് വീഴ്ത്തുന്നു. 'ചത്ത' 'പന്നി'യെ കമ്പിൽ കെട്ടി കൊണ്ടുപോകുന്നതോടെ പള്ളിവേട്ട സമാപിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളോടുകൂടി എഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ ശയ്യയിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് കിടത്തുന്നു. ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണവും പള്ളിവേട്ടയും കഴിഞ്ഞ് അവശനായ ഭഗവാൻ മണ്ഡപത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള എല്ലാ ബഹളങ്ങളും താത്കാലികമായി അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഒരുതരത്തിലും ഭംഗമുണ്ടാകരുതെന്നാണ് ഭക്തവിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അടിയ്ക്കുന്ന നാഴികമണി പോലും ഈ സമയം കെട്ടിവയ്ക്കും. അബദ്ധത്തിൽ പോലും അത് ശബ്ദിയ്ക്കാൻ പാടില്ലത്രേ! ഈ സമയം തന്നെ ക്ഷേത്രം ശാന്തിക്കാർ, പിറ്റേന്ന് ഭഗവാന് കണികാണുന്നതിനുള്ള വസ്തുക്കൾ ഒരുക്കുന്ന തിരക്കിലായിരിയ്ക്കും. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടയ്ക്കിരുത്തിയ ഒരു [[പശു]]വുമുണ്ടാകും. ==== ആറാട്ട് ==== പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ആറുമണിയ്ക്കാണ് ഭഗവാന്റെ പള്ളിയുണർത്തൽ. നടയ്ക്കിരുത്തിയ പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ടുകൊണ് ഭഗവാൻ പള്ളിയുണരുന്നത്. തുടർന്ന് കണിക്കോപ്പുകൾ കൂടി കണികണ്ട ശേഷം ക്ഷേത്രച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് രാത്രിയാണ് ഉത്സവസമാപനമായ ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിൽ തന്നെയാണ് ആറാട്ട്. ഉഷഃപൂജയും എതിരേറ്റുപൂജയുമൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും അന്നേദിവസമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് അന്ന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമാണ് പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഉച്ചവരെ സാധാരണ പോലുള്ള ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നു. വൈകീട്ട് ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞ് ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിന് ഇറങ്ങുന്നു. തലേന്നത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇത്തവണ ധാരാളം നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളും ഇവയോടൊപ്പം അകമ്പടി സേവിയ്ക്കാറുണ്ട്. പുരാണങ്ങളിലെ വിവിധ സംഭവങ്ങൾ ഇവിടെ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളായി പുനർജനിയ്ക്കുന്നു. [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ]] അകമ്പടിയോടെയാണ് ആറാട്ടുനാളിലെ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നത്. ഉത്സവക്കാലത്ത് പഞ്ചവാദ്യം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളും വീടുകളും മുഴുവൻ കയറിയിറങ്ങി സ്വീകരണം മുഴുവൻ ഏറ്റുവാങ്ങിയശേഷം പ്രദക്ഷിണം രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിന്റെ വടക്കേക്കരയിലെ അത്താണിക്കല്ലിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് വാദ്യമേളങ്ങൾ നിർത്തും. പണ്ടൊരു ആറാട്ടുനാളിൽ അത്താണിക്കല്ല് നിൽക്കുന്ന ഭാഗത്തുവച്ച് അതിക്രൂരമായി കൊലചെയ്യപ്പെട്ട, തന്റെ വിശ്വസ്തഭക്തനും കഴകക്കാരനുമായിരുന്ന കണ്ടിയൂർ പട്ടത്തെ നമ്പീശന്റെ സ്മരണ ഭഗവാൻ പുതുക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം നമ്പീശന്റെ അനന്തരാവകാശികളിൽ ചിലർ അവിടെയെത്തുകയും തങ്ങൾക്ക് സങ്കടമില്ലെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം പാണ്ടിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടരും. തുടർന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള വാതിലിലൂടെ വിഗ്രഹം ആറാട്ടുകടവിലെത്തിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും നിരവധി ഭക്തർ ആറാട്ടുമുങ്ങാനായി കടവുകളിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകും. ആറാട്ടുകടവിൽ പ്രത്യേകം ഒരുക്കിവച്ച പീഠത്തിൽ വിഗ്രഹം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന തന്ത്രി, തുടർന്ന് [[ഗംഗ]], [[യമുന]], [[സരസ്വതി (നദി)|സരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ സകല തീർത്ഥങ്ങളെയും രുദ്രതീർത്ഥത്തിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് തമ്പ്രാൻപടിയ്ക്കൽ കിട്ടയുടെ പിന്മുറക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന ഇളനീരും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയും കൊണ്ട് വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വിഗ്രഹവുമായി തന്ത്രിയും ഓതിയ്ക്കന്മാരും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും മൂന്നുവട്ടം മുങ്ങുന്നു. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ ജലത്തിൽ ഭക്തരും മുങ്ങിനിവർന്ന് പുണ്യം നേടുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും വസ്ത്രം മാറി തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിലെ മണ്ഡപത്തിൽ ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ തന്റെ സഹോദരിയായ ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയെ കാണാമെന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ വാക്കുകൊടുത്തിട്ടുണ്ടെന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന് പൂജ നടത്തുന്നതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീലകത്തിന് പുറത്ത് ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ നടത്തുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. അതിനുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും പതിനൊന്ന് പ്രാവശ്യം ഓട്ടപ്രദക്ഷിണം. അവസാനം കൊടിമരത്തിൽ നിന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== നിയന്ത്രണങ്ങൾ ==== കലശം തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആറാട്ട് കഴിയുന്നതുവരെയുള്ള പതിനെട്ടുദിവസം അഞ്ചുവയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമില്ല. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് വലിയ താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളുമെല്ലാമുണ്ടാകാറുണ്ടെങ്കിലും വെടിക്കെട്ടുണ്ടാകാറില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ വസ്തുതയാണ്. ഒരു കതിനവെടി പോലും ക്ഷേത്രപരിസരത്തെങ്ങും കാണാനാകില്ല. കുട്ടികളെ ഏറെ സ്നേഹിയ്ക്കുന്ന, സ്വയം കുട്ടിയായ ഗുരുവായൂരപ്പന് അവരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നും ക്ഷേത്രപരിസരത്തുണ്ടാകരുതെന്നാണ് പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം. എന്നാൽ കൊടിയേറ്റം, കാഴ്ചശീവേലി, ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം, പള്ളിവേട്ട, ആറാട്ട് തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ ചില്ലറ കരിമരുന്നുപ്രയോഗങ്ങളുണ്ടാകാറുമുണ്ട്. ഇവയാണെങ്കിൽ യാതൊരു കുറവും കൂടാതെയാണ് ഉത്സവത്തിന് നടത്തിപ്പോരുന്നതും. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലാപരിപാടികളിൽ [[ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]], [[ശാസ്ത്രീയ നൃത്തം]], [[ഗാനമേള]], കഥകളി, [[തുള്ളൽ]] തുടങ്ങിയവയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം. സിനിമാറ്റിക് ഡാൻസോ അടിപൊളി ഗാനങ്ങളോ ഉത്സവത്തിന് പാടില്ലെന്ന് വിലക്കുണ്ട്. മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം കൂടാതെ സത്രം വളപ്പിലെ പൂന്താനം ഓഡിറ്റോറിയത്തിലും കലാപരിപാടികൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. === ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി/ഗീതാദിനം === {{main|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി}} വൃശ്ചികമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശിദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതിഷ്ഠാദിനമാണ് ഈ ദിവസമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ [[കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധം|കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധത്തിൽ]] പ്രിയപ്പെട്ടവരെ ശത്രുപക്ഷത്ത് കണ്ടു തളർന്നുപോയ [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനനെ]] സമാധാനിപ്പിയ്ക്കാൻ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ [[ഭഗവദ് ഗീത|ഗീതോപദേശം]] നടത്തിയ ദിവസമാണെന്നും വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അതിനാൽ ഈ ദിവസം '''ഗീതാദിനം''' എന്ന പേരിലും ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ വേറെയും നിരവധി പ്രത്യേകതകൾ ഈ ദിവസത്തിനുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഗോകുലത്തിൽ വച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന് ഗോവിന്ദപട്ടാഭിഷേകം നടത്തിയ ദിവസം, ആദിശങ്കരാചാര്യർ, മേല്പുത്തൂർ, പൂന്താനം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മ തുടങ്ങി നിരവധി ഭക്തർക്ക് ഭഗവദ്ദർശനം ലഭിച്ച ദിവസം, ഇവയെല്ലാം കൂടാതെ നാലുമാസത്തെ യോഗനിദ്രയിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുഭഗവാൻ ഉണരുന്ന ദിവസം (ഉത്ഥാന ഏകാദശി) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചൈതന്യം പൂർണ്ണമായി അനുഭവപ്പെടുന്ന ദിവസമായി ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹം യഥാരൂപത്തിൽ (മഹാവിഷ്ണുസ്വരൂപത്തിൽ) അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തരെല്ലാവരും വിഷ്ണുസ്വരൂപങ്ങളായി മാറുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രപ്രവേശനവിളംബരത്തിനുമുമ്പും എല്ലാവർക്കും ജാതിഭേദമെന്യേ ദർശനം അനുവദിച്ചിരുന്ന ദിവസമായിരുന്നു ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി. ==== ചുറ്റുവിളക്ക് ആരംഭം ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരുമാസം മുമ്പ് (തുലാമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശിനാളിൽ) ക്ഷേത്രത്തിൽ ചുറ്റുവിളക്കുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് നടത്തുന്നത് പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ [[അലനല്ലൂർ|അലനല്ലൂരിലുള്ള]] പറമ്പോട്ട് അമ്മിണിയമ്മയുടെ പേരിലാണ്. ഇവരെക്കൂടാതെ വിവിധ വ്യക്തികളും സംഘടനകളും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിളക്കുകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. അവയ്ക്ക് ഓരോന്നിന്നും നടത്തിപ്പുക്കാരുടെ പേരനുസരിച്ച് വിശേഷാൽ പേരുകളും പറയപ്പെടുന്നു. [[കേരള ഹൈക്കോടതി]]യിലെ അഭിഭാഷകർ നടത്തുന്ന കോടതി വിളക്ക്, [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് എസ്.ബി.ഐ. വിളക്ക്{{efn-lr|2017-ലെ ബാങ്ക് ലയനത്തിനുമുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിയിരുന്നത് [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ|സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂറിലെ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്. അന്ന് ഇതിന്റെ പേര് എസ്.ബി.ടി. വിളക്ക് എന്നായിരുന്നു.}}, [[കേരള പോലീസ്]] ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് പോലീസ് വിളക്ക്, [[അയ്യപ്പസേവാസംഘം]] നടത്തുന്ന വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര്, ക്ഷേത്രം പാരമ്പര്യാവകാശികളായ പത്തുകാരുടെ വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര് - അങ്ങനെ നീണ്ടുപോകുന്നു പേരുകളുടെ നിര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ധാരാളമായി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്നു. ഈ സമയം ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായതിനാൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് പതിന്മടങ്ങാകും. ==== പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരാഴ്ച മുമ്പുവരുന്ന [[പഞ്ചമി]] മുതൽ [[നവമി]] വരെയുള്ള വിളക്കുകൾ ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. മറ്റുള്ള വിളക്കുകൾ നടത്തുന്നത് പ്രത്യേകം ദിവസങ്ങളിലാണെങ്കിൽ ഈ വിളക്കുകൾ കൃത്യം ഒരേ ദിവസം തന്നെയാണ് നടത്തുന്നത്. ഇവ നടത്തുന്നത് ഓരോ കുടുംബക്കാരായതുകൊണ്ടാണ് ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന പേര് ഈ വിളക്കുകൾക്ക് വന്നത്. പഞ്ചമിവിളക്ക് നടത്തുന്നത് കാപ്രാട്ട് കുടുംബക്കാരാണ്; [[ഷഷ്ഠി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് മാണിക്കത്ത് കുടുംബക്കാരും. മാണിക്കത്ത് കുടുംബത്തിലെ കാരണവരായിരുന്ന ചന്ദ്രശേഖരമേനോന്റെ പേരിലാണ് ഷഷ്ഠിവിളക്ക് നടത്തുന്നത്. [[സപ്തമി]]നാളിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രസിദ്ധ ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായ നെന്മിനി മനക്കാരാണ്. ഈ വിളക്കിന് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. സാധാരണ വിളക്കുകൾക്ക് നെയ്യോ നല്ലെണ്ണയോ ആണ് ഉപയോഗിയ്ക്കാറുള്ളതെങ്കിൽ ഇതിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത് വെളിച്ചെണ്ണയാണ്. നെന്മിനി മനപ്പറമ്പിലെ തെങ്ങിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെളിച്ചെണ്ണകൊണ്ടാണ് വിളക്കുകൾ തെളിയിയ്ക്കുന്നത്. വെളിച്ചെണ്ണ കൊണ്ട് വിളക്കുകൾ കത്തിയ്ക്കുന്നത് കൂടുതൽ ശോഭയുണ്ടാക്കുമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അങ്ങനെ ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ദീപപ്രഭയിൽ കുളിച്ചുനിൽക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. [[അഷ്ടമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് പുലിക്കീഴ് വാര്യക്കാരും [[നവമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് കൊളാടി വീട്ടുകാരുമാണ്. [[ദശമി]]ദിനത്തിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ''ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ സങ്കീർത്തന ട്രസ്റ്റ്'' എന്ന സംഘടനയാണ്. ഭാഗവതാചാര്യനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന [[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി]] തുടങ്ങിവച്ച ഈ സംഘടന 1970-ലാണ് ദശമിവിളക്കിന്റെ ചുമതലയേറ്റെടുത്തത്. മുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിവന്നിരുന്ന കുടുംബം അന്യം നിന്നുപോയതിനെത്തുടർന്നായിരുന്നു ഇത്. അഷ്ടമി മുതലുള്ള വിളക്കുകൾക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കും. ഈ വിളക്കുകൾക്കെല്ലാം അകമ്പടിയായി പഞ്ചവാദ്യം, പഞ്ചാരിമേളം, നാദസ്വരം എന്നിവയോടുകൂടിയ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുമുണ്ടാകും. ദശമിനാളിൽ രാവിലെ നടതുറന്നുകഴിഞ്ഞാൽ ഏകാദശി കഴിഞ്ഞുവരുന്ന [[ദ്വാദശി]]നാളിൽ രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കുമല്ലാതെ നടയടയ്ക്കില്ല. ==== ഏകാദശിനാളിലെ പരിപാടികൾ ==== ഏകാദശിനാളിലെ നിർമ്മാല്യദർശനം അതിവിശേഷകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസത്തെ ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും ദേവസ്വം വകയാണ്. മുമ്പ് [[കുന്നംകുളം|കുന്നംകുളത്തിനടുത്തുള്ള]] [[ചിറളയം കോവിലകം]] വകയായിരുന്നു ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും. 1972-ലാണ് ഇവ ദേവസ്വം ഏറ്റെടുത്തത്. രാവിലെ ഏഴുമണിമുതൽ ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ ഗീതാപാരായണമുണ്ടാകും. ഏകാദശീവ്രതം നോൽക്കുന്ന ഭക്തർ ആഹാരമേ കഴിയ്ക്കരുതെന്നാണ് ചിട്ടയെങ്കിലും ശാരീരികസ്ഥിതി അനുകൂലമല്ലാത്തവർ അരിയാഹാരം മാത്രമേ ഒഴിവാക്കാറുള്ളൂ. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് അന്നും നിവേദ്യങ്ങൾ സാധാരണപോലെത്തന്നെയാണ്. ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്കായി വിശേഷാൽ പ്രസാദ ഊട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗോതമ്പുചോറ്, കാളൻ, ഗോതമ്പുപായസം എന്നിവയാണ് ഏകാദശി ഊട്ടിനുള്ള വിഭവങ്ങൾ. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി എഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകും. മൂന്ന് ആനകളാണ് ഈ എഴുന്നള്ളിപ്പിന് മുന്നിലുണ്ടാകുന്നത്. വലിയ ആഘോഷത്തോടുകൂടിയ എഴുന്നള്ളിപ്പ് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെത്താൻ ഒരുപാട് സമയമെടുക്കും. വൈകീട്ട് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. [[തമിഴ്നാട്]], [[കർണാടക]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]], [[തെലങ്കാന]] തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലുള്ളതുപോലെ ഭീമാകാരമായ രഥമല്ല പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു രഥമാണ്. സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ഈ രഥം സ്റ്റിയർറിങ് കൊണ്ടാണ് ഓടിയ്ക്കുന്നത്. രഥത്തിന്റെ മുന്നിൽ ചമ്മട്ടിയേന്തിയ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെയും പുറകിൽ തൊഴുതുനിൽക്കുന്ന അർജ്ജുനന്റെയും രൂപങ്ങൾ പണിതുവച്ചിട്ടുണ്ട്. 1977-ൽ നടന്ന പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം പുനഃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷമാണ് ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചത്. രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പിന് അകമ്പടിയായി ഭക്തരുടെ നാമജപമുണ്ടാകും. എഴുന്നള്ളിപ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരാൻ ഏറെ സമയമെടുക്കും. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തെ കുളമടക്കം വലംവച്ചാണ് എഴുന്നള്ളിപ്പ് അവസാനിയ്ക്കുന്നത്. ==== ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പണവും ത്രയോദശി ഊട്ടും ==== ഏകാദശിദിവസം അർദ്ധരാത്രി (ദ്വാദശിദിവസം പുലർച്ചെ) '''ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ''' എന്ന വിശേഷാൽ ചടങ്ങ് ആരംഭിയ്ക്കും. ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ വച്ചാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ശുകപുരം, പെരുവനം, [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] ഗ്രാമക്കാരായ, അഗ്നിഹോത്രികളായ നമ്പൂതിരിമാർക്ക് ഭക്തർ ദക്ഷിണ നൽകുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരായ അഗ്നിഹോത്രിമാർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് അതീവപുണ്യകരമായ കാര്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായി മേൽശാന്തിയാണ് ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തരും സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ അനുസ്യൂതം തുടരുന്നു. ദ്വാദശിനാളിൽ രാവിലെ ഏഴുമണിയ്ക്ക് ദ്വാദശി ഊട്ട് നടത്തുന്നു. ഇടിച്ചുപിഴിഞ്ഞ പായസത്തോടെ നടത്തുന്ന സദ്യയാണിത്. അന്നേദിവസം രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നരയ്ക്കേ തുറക്കൂ. ആ സമയം വിവാഹം, ചോറൂൺ, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താറില്ല. ദ്വാദശിയുടെ പിറ്റേ ദിവസം ([[ത്രയോദശി]] നാളിൽ) നടത്തുന്ന ത്രയോദശി ഊട്ട്, തന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന ഒരു പരദേശി ബ്രാഹ്മണന്റെ ശ്രാദ്ധം ഭഗവാൻ തന്നെ ഊട്ടുന്ന ചടങ്ങായി വ്യാഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. മത്തനും നേന്ത്രപ്പഴവും ചേർന്നുള്ള പച്ചടി, മത്തൻ പൊടിത്തൂവൽ, എളവൻ-ചേന-പയർ കൂട്ടുകറി, രസം, പിണ്ടിപ്പായസം എന്നിവയോടുകൂടിയ ത്രയോദശി ഊട്ടോടെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിച്ചടങ്ങുകൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ==== ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം ==== കർണാടക സംഗീതചക്രവർത്തിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥഭാഗവതരുടെ പേരിൽ എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന ഒരു വിശേഷാൽ സംഗീതോത്സവമാണ് ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് എല്ലാവർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ കച്ചേരി നടത്തിവന്നിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യത്തെത്തുടർന്ന് 1974-ലെ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചാണ് ഈ പരിപാടി ആരംഭിച്ചത്. ആദ്യം ഒരുദിവസം മാത്രമായിരുന്ന ഈ പരിപാടി, പിന്നീട് മൂന്നും അതിനുശേഷം അഞ്ചും ഏഴും പത്തും പതിമൂന്നും ഒടുവിൽ പതിനഞ്ചും ദിവസങ്ങളായി ഉയർത്തി. പ്രഗല്ഭരും അപ്രഗല്ഭരുമായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരികളും ഈയവസരത്തിൽ തങ്ങളുടെ സിദ്ധികൾ പ്രകടിപ്പിയ്ക്കാനായി ഗുരുവായൂരിൽ വരാറുണ്ട്. ഹിന്ദുക്കൾക്ക് മാത്രമേ ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവകാശമുള്ളൂ. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ രാത്രിയാണ് പ്രഗല്ഭരുടെ സംഗീതപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നതെങ്കിൽ അവസാനമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും ദിവസം മുഴുവൻ പ്രഗല്ഭരുടെ പരിപാടികളാകും. ദശമിനാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന പഞ്ചരത്നകീർത്തനാലാപനമാണ് സംഗീതോത്സവത്തിലെ പ്രധാന പരിപാടി. കർണാടക സംഗീതത്തിലെ ത്രിമൂർത്തികളിലൊരാളായ [[ത്യാഗരാജ സ്വാമികൾ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ പഞ്ചരത്നകീർത്തനങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ഗണപതിസ്തുതിയും പ്രശസ്തരായ കർണാടക സംഗീതജ്ഞർ ഒന്നിച്ച് ആലപിയ്ക്കുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. അകമ്പടിയായി വയലിൻ, [[വീണ]], പുല്ലാങ്കുഴൽ, മൃദംഗം, [[ഘടം]], [[ഗഞ്ചിറ]], [[മുഖർശംഖ്]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുമുണ്ടാകും. ഏകാദശിനാളിൽ രാത്രി ചെമ്പൈയുടെ ശിഷ്യരും ഉപശിഷ്യരുമായ ഗായകർ ഒരുമിച്ച് ചെമ്പൈയുടെ ഇഷ്ടകീർത്തനങ്ങൾ ആലപിച്ച് [[മധ്യമാവതി]] രാഗത്തിൽ മംഗളം പാടി അവസാനിപ്പിയ്ക്കുന്നതോടെ സംഗീതോത്സവം സമാപിയ്ക്കുന്നു. ==== ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ അനുസ്മരണം ==== കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ഗജവീരന്മാരിലൊരാളായിരുന്ന ഗുരുവായൂർ കേശവൻ ചരിഞ്ഞത് 1976-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ (ഡിസംബർ 2) പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയുടെ തലേദിവസമായ ദശമിനാളിൽ, ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകളും ചേർന്ന് കേശവന് പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. മറ്റൊരിടത്തും കാണാത്ത ഈ വിശേഷച്ചടങ്ങ് തുടങ്ങുന്നത് ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ്. നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ നടത്തുന്ന ഈ യാത്രയിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെയും രണ്ടാമത്തെ മുതിർന്ന ആന ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും ചിത്രങ്ങൾ വഹിയ്ക്കും. റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ സ്വീകരണവും പിന്നിട്ടാണ് ആനകൾ തെക്കേ നടയിൽ ശ്രീവത്സം റസ്റ്റ് ഹൗസിനുമുന്നിലുള്ള കേശവന്റെ പൂർണ്ണകായ പ്രതിമയ്ക്കുമുന്നിലെത്തുന്നത്. തുടർന്ന് മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നു. മറ്റുള്ള ആനകൾ അതിനനുസരിച്ചുള്ള പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. വളരെ വികാരനിർഭരമായ ഈ ചടങ്ങ് കാണാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. === അഷ്ടമിരോഹിണി === {{main|അഷ്ടമിരോഹിണി}} ചിങ്ങമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിദിവസമാണ് ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരസുദിനമായ അഷ്ടമിരോഹിണിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഈ ദിവസം അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. അവതാരകൃഷ്ണസങ്കല്പത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠയുള്ള ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും അഷ്ടമിരോഹിണി വിശേഷമാണ്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കാഴ്ചശീവേലിയും അവതാരസമയമായ അർദ്ധരാത്രിയിൽ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് ഭഗവാന്റെ പിറന്നാൾ സദ്യയായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന അപ്പം വഴിപാട് വളരെ വിശേഷമാണ്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് ക്ഷേത്രനട തുറക്കുന്നതോടെയാണ് ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ദീപക്കാഴ്ച നടത്തുന്നു. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഓടക്കുഴലൂതുന്ന ഉണ്ണിക്കണ്ണനായും പിന്നീട് ഇരുകൈകളിലും വെണ്ണ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന വെണ്ണക്കണ്ണനായും ഭഗവാനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഏഴുമണിയോടെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി എഴുന്നള്ളിപ്പ് നടത്തുന്നു. ഉത്സവക്കാലവും ഏകാദശിയുമല്ലാതെ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് അഷ്ടമിരോഹിണിയ്ക്ക് മാത്രമാണ്. പഞ്ചാരിമേളത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി അതിവിശേഷാൽ ചടങ്ങാണ്. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയോടെ ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും പിറന്നാൾ സദ്യ തുടങ്ങും. വിഭവസമൃദ്ധമായ പിറന്നാൾ സദ്യ കഴിയ്ക്കാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണി വരെ സദ്യ തുടരും. മൂന്നുമണിയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ രണ്ടാമത്തെ കാഴ്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകൾ തന്നെയാണ് ഇതിനും. വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് [[ബലരാമൻ|ബലരാമന്റെ]] എഴുന്നള്ളത്തുമുണ്ട്. തന്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനാണ് ബലരാമന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് എന്നാണ് സങ്കല്പം. അത്താഴപ്പൂജയ്ക്ക് വിശേഷാൽ അപ്പം വഴിപാട് നടത്തും. ഒരു ലക്ഷത്തിനടുത്ത് അപ്പങ്ങളാണ് അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഭഗവാന് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഇവ കൂടാതെ ഏകദേശം അഞ്ഞൂറുലിറ്റർ പാൽപ്പായസവും നേദിയ്ക്കുന്നുണ്ടാകും. രാത്രി പത്തുമണിയോടെ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടങ്ങും. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ അവതാരത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്നതാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ്. അഞ്ചു പ്രദക്ഷിണങ്ങളാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പിനുണ്ടാകുക. ആദ്യത്തെ രണ്ടിനും സാധാരണ വാദ്യോപകരണങ്ങളും മൂന്നാമത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിന് പഞ്ചവാദ്യവും നാലാമത്തേതിന് ഇടയ്ക്കയും നാദസ്വരവും അഞ്ചാമത്തേതിന് പഞ്ചാരിമേളവുമാണ് അകമ്പടിയുണ്ടാകുക. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടയ്ക്കില്ല. പകരം, ആ സമയത്ത് അവതാരവിളംബര ഘോഷയാത്രയുണ്ടാകും. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതുകാണാൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടുന്നത്. ==== ഭാഗവതസപ്താഹം, അവതാരം കളി, ശോഭായാത്ര ==== അഷ്ടമിരോഹിണിയോടനുബന്ധിച്ച് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വിശേഷാൽ ഭാഗവതസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഭാഗവതത്തിലെ കൃഷ്ണാവതരഭാഗം അഷ്ടമിരോഹിണിദിവസം വരുന്ന രീതിയിലാണ് ഇത് നടത്തിവരുന്നത്. സപ്താഹത്തിന്റെ മൂന്നാം ദിവസമാണ് അഷ്ടമിരോഹിണി വരുന്നത്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെയാണ് കൃഷ്ണാവതാരപാരായണം നടത്തുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ എല്ലാ ഭാഗവതാചാര്യന്മാരും ഈ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. രാത്രി പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ അവതാരം കളിയുമുണ്ടാകും. പുതിയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും പരിശീലനത്തിലായതിനാൽ പഴയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരുമാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിവിധ സംഘടനകളും ഈ ദിവസം പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ നായർ സമാജം നടത്തുന്ന ഉറിയടിയും ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്രയുമാണ് അവയിൽ വിശേഷം. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് നായർ സമാജം നടത്തുന്ന കലാപരിപാടികൾ തുടങ്ങുന്നത്. വിവിധ നൃത്തകലാകാരിമാർ പങ്കെടുക്കുന്ന ഗോപികാനൃത്തവും താലപ്പൊലിയോടെയുള്ള ജീവത എഴുന്നള്ളിപ്പുമെല്ലാം ഇതിന് അകമ്പടിയായി ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം കിഴക്കേ നടയിൽ വച്ചാണ് ഉറിയടി മത്സരം നടക്കുന്നത്. വൈകീട്ട് ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്ര മമ്മിയൂർ, തിരുവെങ്കടം, പെരുന്തട്ട ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നായി വീതിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണനായും [[രാധ|രാധയായും]] [[കുചേലൻ|കുചേലനായും]] വേഷം കെട്ടിയ നിരവധി കുട്ടികൾ ഒത്തുചേർന്ന് ഗുരുവായൂരിനെ അമ്പാടിയാക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിവിധ പുരാണദൃശ്യങ്ങൾ കോർത്തിണക്കിക്കൊണ്ടുള്ള ഫ്ലോട്ടുകളും ശ്രീകൃഷ്ണരഥവും പഞ്ചവാദ്യവുമെല്ലാമുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ വച്ച് ഇവ മൂന്നും കൂടിച്ചേർന്ന ശേഷമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. തുടർന്നുനടത്തുന്ന ഘോഷയാത്ര ഏറ്റവും മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ്. രാത്രി ഏറെ വൈകുവോളം ഇത്തരം പരിപാടികൾ തുടരും. ഇതുകാണാൻ നിരവധി പേർ ഉറക്കമൊഴിച്ച് എത്താറുണ്ട്. === വിഷു === മേടമാസം ഒന്നാം തീയതിയാണ് കേരളത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പുതുവർഷദിനമായ വിഷു. പണ്ടുകാലത്ത് മലയാളികളുടെ വിളവിറക്കൽ ഉത്സവമായിരുന്ന വിഷു, ഇപ്പോൾ കാലമേറെ കഴിഞ്ഞിട്ടും വലിയൊരു ആഘോഷമായിത്തുടരുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളികൾ കണി കണ്ടും പടക്കം പൊട്ടിച്ചും വിഷുദിനം ആഘോഷമാക്കുന്നു. പകലും രാത്രിയും തുല്യമായി വരുന്ന ദിവസമായ ഈ ദിനത്തിൽ സൂര്യൻ നേരെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഉദിയ്ക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഉദിച്ചുവരുന്ന സൂര്യന്റെ ആദ്യകിരണങ്ങൾ ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ പതിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതുതന്നെ. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിഷു വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ആഘോഷമാണ്. അന്നേ ദിവസം ഭഗവാനെ കണികാണുന്നത് അതിവിശേഷമായ ചടങ്ങായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതിനായി ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകുക. എല്ലാദിവസവും പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് തുറക്കുന്ന നട, ഈ ദിവസം രണ്ടരയ്ക്കുതന്നെ തുറക്കും. അതിനുമുന്നോടിയായി തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിക്കാരും ഉണർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചുവന്ന് കണിയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. <ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ ഭദ്രദീപത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ ആനത്തലേക്കെട്ടുവച്ച് അതിന്മേൽ ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണത്തിടമ്പ് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നുവയ്ക്കുന്നു. അതിനുമുന്നിലായി ഓട്ടുരുളിയിലാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. ഉരുളിയിൽ അക്ഷതം (ഉണങ്ങലരിയും നെല്ലും ചേർന്നുള്ള ഒരു മിശ്രിതം) വിതറി, അതിനുമുന്നിൽ അലക്കിയ മുണ്ട് (കോടിവസ്ത്രം), ഗ്രന്ഥം, വാൽക്കണ്ണാടി, കണ്ണിവെള്ളരി, കണിക്കൊന്ന, ചക്ക, മാങ്ങ, നാളികേരം, ഉടച്ച രണ്ടുമുറി നാളികേരത്തിൽ നെയ്യ് ചേർത്തത് എന്നിവ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുശേഷം മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും ശ്രീലകത്ത് പ്രവേശിച്ച് നെയ്വിളക്കുകൾ കൊളുത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് രണ്ടര മണിയോടെ നടതുറന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യം ഭഗവാനെ കണികാണിയ്ക്കും. തുടർന്നാണ് ഭക്തർക്ക് കണിദർശനം. കണ്ണടച്ചും കണ്ണുകെട്ടിയുമിരിയ്ക്കുന്ന ഭക്തർ ശ്രീകോവിലിനകത്തേയ്ക്ക് ചെല്ലുകയും ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ച് കണ്ണുതുറന്ന് കണികാണുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുളിച്ചുവന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തിരിച്ചുകടന്ന് ഗണപതിയെയും സുബ്രഹ്മണ്യനെയും ഹനുമാനെയും തൊഴുത് ആദ്യം ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വിഷുക്കൈനീട്ടം കിട്ടും. അതിനുശേഷം പുറത്തുകടന്ന് ഭഗവതിയെയും ശിവനെയും അയ്യപ്പനെയും തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി പുറത്തുകടക്കുന്നതോടെ കണിദർശനം പൂർത്തിയാകും.<ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> മറ്റുദിവസങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഗുരുവായൂരിൽ വിഷുത്തലേന്ന് ഭക്തർക്ക് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വിരിവയ്ക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്. പിറ്റേന്ന് കണികാണേണ്ടതുകൊണ്ടാണ് ഈ സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഷുക്കണി ദർശനവും മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വാങ്ങുന്ന വിഷുക്കൈനീട്ടവും ഭക്തർ അതിവിശേഷമായി കരുതുന്നു. വിഷുദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിൽ വിഭവസമൃദ്ധമായ വിഷുസദ്യയുമുണ്ട്. === ഓണം === കേരളത്തിന്റെ ദേശീയോത്സവമാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ ഓണം. കൃഷി നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന കാലത്ത് കേരളത്തിലെ വിളവെടുപ്പുത്സവമായിരുന്നു ഓണം. ഇന്നും മലയാളിമനസ്സുകളിൽ ഗൃഹാതുരത നിറയുന്ന ഒരു അവസരമാണ് ഓണം. വിവിധ കലാപരിപാടികളോടുകൂടി ഓണം ഇന്നും ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അഞ്ചാം അവതാരമായ വാമനനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഓണത്തിനുള്ള ഐതിഹ്യം അതിപ്രസിദ്ധമാണ്. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നക്ഷത്രവും ദ്വാദശിതിഥിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് വാമനാവതാരം നടന്നതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യപ്രകാരം അസുരചക്രവർത്തിയായ [[മഹാബലി]]യുടെ ദുർമ്മദമടക്കാൻ അവതരിച്ച വാമനൻ, ആദ്യത്തെ അടികൊണ്ട് ആകാശവും രണ്ടാമത്തെ അടികൊണ്ട് ഭൂമിയും അളക്കുകയും മൂന്നാമത്തെ അടി വയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ലാതെ വന്നപ്പോൾ മഹാബലി സ്വന്തം ശിരസ്സ് കാട്ടിക്കൊടുക്കുകയും വാമനൻ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗ്രഹിച്ച് സുതലം എന്ന ലോകത്തേയ്ക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തശേഷം എല്ലാ വർഷവും ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണത്തിന് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അനുവാദം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[തൃക്കാക്കര]] എന്ന സ്ഥലത്തായിരുന്നു മഹാബലിയുടെ രാജധാനിയെന്നും വാമനമൂർത്തിയായ ഭഗവാന്റെ കാൽ വന്നുപതിച്ച സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ആ പേരു വന്നതെന്നും കഥയുണ്ട്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രം|വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രത്തിൽ]] ഓണാഘോഷം ഭംഗിയായി നടന്നുവരുന്നു. അത്രയൊന്നുമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലും ഓണം പ്രധാനമാണ്. ഓണാഘോഷങ്ങളുടെ ആരംഭദിനമായ [[അത്തം]] മുതൽ പത്തുദിവസവും ക്ഷേത്രനടയിൽ പൂക്കളങ്ങളിടും. ഓരോ ദിവസവും വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് പൂക്കളം. ഇവയിൽ വിവിധ ദേവതാരൂപങ്ങൾ വരച്ചുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുള്ള പൂക്കളെല്ലാം ക്ഷേത്രപരിസരത്തെ പൂക്കടകളിൽ നിന്നാണ് ലഭിയ്ക്കുന്നത്. ഓണത്തിന്റെ അവസാനദിവസങ്ങളായ ഉത്രാടം, തിരുവോണം ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നവർക്ക് വിഭവസമൃദ്ധമായ ഓണസദ്യയുണ്ടാകും. ഇതിനായി നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഉത്രാടദിനത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങ് കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പണമാണ്. മേൽശാന്തിയും ദേവസ്വം പ്രതിനിധികളും ഭക്തരും മൂത്തുവിളഞ്ഞ പഴക്കുലകൾ ഭഗവാന് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ആദ്യകാലത്ത് ദേവസ്വം ഭൂമി പാട്ടത്തിനെടുത്തവർ മാത്രം നടത്തിയിരുന്ന ഈ ചടങ്ങ് പാട്ടവക നിർത്തിയതോടെയാണ് ഭക്തരുടെ വകയായത്. കൊടിമരച്ചവട്ടിലാണ് കാഴ്ചക്കുലകൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. സമർപ്പണത്തിനു മുന്നോടിയായി കൊടിമരച്ചുവട്ടിലെ തറയിൽ അരിമാവുകൊണ്ട് കോലം വരച്ചശേഷം അതിനുമുകളിൽ നാക്കില വച്ചശേഷം സമീപത്ത് നിലവിളക്ക് കൊളുത്തി ഗണപതിയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യത്തെ കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. പിന്നീട് ദേവസ്വം ചെയർമാൻ, അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ, അംഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയവർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നു. അവസാനമാണ് ഭക്തരുടെ സമർപ്പണം. ഭക്തർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുവരുമ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രാത്രിയാകും. അത്രയധികം കുലകളാണ് സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നത്. തിരുവോണം നാളിൽ ഭഗവാനെ വാമനമൂർത്തിയായി അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. മഹാബലിയുടെ ശിരസ്സിൽ പാദം വയ്ക്കുന്ന ത്രിവിക്രമന്റെ രൂപത്തിലാണ് വാമനാലങ്കാരം. അന്നത്തെ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണവും നമസ്കാരസദ്യയുമാണ്. പുലർച്ചെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഭഗവാന് ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കാൻ ഭക്തജനങ്ങളുടെ ഒരു നീണ്ട നിരതന്നെ വന്നിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി തന്നെ ആദ്യത്തെ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തർ ഓരോരുത്തരുമായി സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാത്രിയാകുവോളം ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണം നടന്നുവരും. ഉച്ചയ്ക്കാണ് ദേവസ്വം വക ഓണസദ്യ വിളമ്പുന്നത്. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാനും നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നു. ചോറ്, സാമ്പാർ, അവിയൽ, കാളൻ, ഓലൻ, പപ്പടം, നാലുതരം പായസങ്ങൾ തുടങ്ങിവയാണ് സദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്നത്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും തെക്കേ നടയിലെ പ്രത്യേകം പന്തലിലും പടിഞ്ഞാറേ നടയിലെ അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലുമായാണ് സദ്യ നടത്തപ്പെടുന്നത്. അന്ന് മൂന്നുനേരവും ഭഗവാന് പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുണ്ടാകും. അന്നത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് '''തിരുവോണവിളക്ക്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എഴുന്നള്ളത്തിന് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം തൊഴാൻ വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടായിരിയ്ക്കും. === [[വൈശാഖം|വൈശാഖമാസം]] === [[മേടം|മേടമാസത്തിലെ]] [[അമാവാസി]] മുതലുള്ള ഒരുമാസക്കാലമാണ് ''വൈശാഖമാസം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. രാജ്യമൊട്ടുക്കും ആചരിച്ചുവരുന്ന ചാന്ദ്രകലണ്ടറിലെ രണ്ടാമത്തെ മാസമാണിത്. മഹാവിഷ്ണുഭജനത്തിനും ഭാഗവതപാരായണത്തിനും ഉത്തമമായി ഈ മാസം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ''മാധവമാസം'' എന്നും ഈ മാസം അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഭാഗവതസപ്താഹങ്ങളും മറ്റും നടക്കുന്ന സമയമാണിത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ സമയം അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന സമയങ്ങളിലൊന്നാണ് വൈശാഖപുണ്യകാലം. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മുഴുവൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭാഗവതപാരായണമുണ്ടാകും. 29 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വൈശാഖമാസക്കാലത്തെ നാല് സപ്താഹങ്ങളാക്കി തിരിച്ചാണ് ഭാഗവതപാരായണം നടക്കുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ നിരവധി ഭാഗവതാചാര്യന്മാർ ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം വക അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിലാണ് സപ്താഹം മുഴുവൻ നടക്കുന്നത്. ==== അക്ഷയതൃതീയ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[തൃതീയ]] ദിവസമാണ് [[അക്ഷയതൃതീയ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം ഏറ്റവും പുണ്യം നിറഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഈ ദിലസം ചെയ്യുന്ന സത്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം ക്ഷയിയ്ക്കില്ലെന്നാണ് വിശ്വാസം.'അക്ഷയതൃതീയ' എന്ന പേരുതന്നെ ഈ വിശ്വാസത്തിന് ഉപോദ്ബലകമാണ്. ചതുർയുഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായ സത്യയുഗം (കൃതയുഗം) തുടങ്ങിയത് അക്ഷയതൃതീയനാളിലാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ [[യുധിഷ്ഠിരൻ|യുധിഷ്ഠിരന്ന്]] സൂര്യഭഗവാൻ അക്ഷയപാത്രം നൽകിയ ദിവസമായും [[ഭഗീരഥൻ|ഭഗീരഥന്റെ]] തപസ്സിൽ സംപ്രീതയായി [[ഗംഗാനദി]] ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിവന്ന ദിവസമായും ഉപനയനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ഭിക്ഷ യാചിയ്ക്കാൻ ചെന്ന ശങ്കരാചാര്യർ അവിടത്തെ അന്തർജനത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]] ചൊല്ലിയ ദിവസമായുമെല്ലാം ഈ ദിവസം അറിയപ്പെടുന്നു. സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ ജ്യോതിഷപ്രകാരം ഉച്ചത്തിലെത്തുന്ന ഈ ദിവസം തന്നെയാണ് ബലരാമജയന്തിയായും ആചരിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ അക്ഷയതൃതീയ വൻ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അക്ഷയതൃതീയയോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കാഴ്ചശീവേലിയും രാത്രി കഴക്കാരുടെ വക വിശേഷാൽ ചുറ്റുവിളക്കുമുണ്ടാകും. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ പൂജിച്ച സ്വർണ്ണം, വെള്ളി ലോക്കറ്റുകളുടെ വിതരണമുണ്ടാകും. ഇവ വാങ്ങാൻ ആയിരങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ദേവസ്വം കീഴേടമായ നെന്മിനി ബലരാമക്ഷേത്രത്തിലും ഈ ദിവസം വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ബലരാമജയന്തി എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് അവിടെയും ആഘോഷം. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന അതേ ചടങ്ങുകളാണ് അക്ഷയതൃതീയനാളിൽ നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിലും നടക്കുന്നത്. അന്നത്തെ പ്രസാദ ഊട്ടിന് പിറനാൾ സദ്യയാണ് വിളമ്പുന്നത്. അന്നേദിവസം വൈകീട്ട് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. ജ്യേഷ്ഠനായ ബലരാമന്റെ പിറന്നാളാഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. അന്ന് രാത്രി വരെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകും. ==== മറ്റുള്ള വിശേഷങ്ങൾ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശി നരസിംഹജയന്തിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകളൊന്നുമുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും ഭാഗവതത്തിലെ നരസിംഹാവതാരഭാഗം വായിയ്ക്കുന്നത് വിശേഷമാണ്. വൈശാഖപുണ്യകാലത്തുതന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യജയന്തിയും [[ബുദ്ധപൂർണ്ണിമ]]യുമെല്ലാം വരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ ശങ്കരാചാര്യജയന്തി വിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇടവമാസത്തിലെ [[അമാവാസി]]നാളിലാണ് വൈശാഖമാസം സമാപിയ്ക്കുന്നത്. === മണ്ഡലകാലം === വൃശ്ചികമാസം ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങി ധനുമാസം പതിനൊന്നാം തീയതി വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന 41 ദിവസങ്ങളാണ് ''മണ്ഡലകാലം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായ ഈ കാലത്ത് കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതും ഈ കാലത്താണ്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലകാലത്ത് വിപുലമായ ചടങ്ങുകളാണ് നടത്തിവരുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം. നിരവധി ശബരിമല തീർത്ഥാടകരാണ് മണ്ഡലകാലത്ത് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അവർക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനുമെല്ലാം വിപുലമായ സൗകര്യങ്ങൾ ദേവസ്വം ഒരുക്കുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുള്ള അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. ഗുരുവായൂരപ്പസന്നിധിയിലെ കെട്ടുനിറ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മണ്ഡലകാലം തുടങ്ങുന്നതിനുമുന്നോടിയായി തുലാം 29, 30 ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലശുദ്ധി പതിവുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ശുദ്ധിക്രിയയാണിത്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളിലൊന്നായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി വരുന്നതും മണ്ഡലകാലത്താണ്. മണ്ഡലകാലത്ത് മൂന്നുനേരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും ചുറ്റുവിളക്കുകളും പതിവാണ്. അഞ്ച് ആനകളാണ് ഇത്തരം അവസരങ്ങളിൽ എഴുന്നള്ളുന്നത്. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുള്ള വാദ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം [[ഇടുതുടി]], [[വീരാണം]] തുടങ്ങിയ വിശേഷവാദ്യങ്ങളും ഈ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുണ്ടാകും. ഇവയിൽ ഇടുതുടി കാഴ്ചയിൽ [[തബല|തബലയോടും]] വീരാണം മൃദംഗത്തോടും സാമ്യമുള്ള വാദ്യങ്ങളാണ്. മണ്ഡലകാലം ഗുരുവായൂരപ്പന്നും വിശേഷപ്പെട്ടതാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭഗവാന് വേദമന്ത്രധാരയും പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകവും നടത്തുന്നത്. ഉഷഃശീവേലിയ്ക്കും പന്തീരടിപൂജയ്ക്കുമിടയിലാണ് ഋഗ്വേദമന്ത്രധാര നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ജലം കൊണ്ടാണ് അഭിഷേകം. ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[ശിവലിംഗം|ശിവലിംഗത്തിൽ]] ധാര നടത്തുമ്പോൾ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലൊരു വെള്ളിപ്പാത്രത്തിൽ ദർഭപ്പുല്ല് സൂക്ഷിച്ചശേഷം അതിൽ വെള്ളം നിറച്ച് വിഗ്രഹത്തിൽ വെള്ളം തുള്ളിയായി വീഴ്ത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രം ഓതിയ്ക്കന്മാർ കൂട്ടംകൂടിയിരുന്ന് വേദമന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലും. മണ്ഡലകാലത്ത് ഇതിനുശേഷമേ നവകാഭിഷേകം പതിവുള്ളൂ. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. പാൽ, നെയ്യ്, തൈര്, ചാണകം, ഗോമൂത്രം എന്നിവ നിശ്ചിത അളവിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു മിശ്രിതമാണ് പഞ്ചഗവ്യം. ഗോവിൽ (പശു) നിന്നെടുക്കുന്ന അഞ്ച് വസ്തുക്കൾ എന്നാണ് പഞ്ചഗവ്യം എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. ഔഷധവീര്യം കൂടിയ ശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹത്തിൽ ഔഷധവീര്യമുള്ള ദർഭപ്പുല്ലിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന തീർത്ഥജലവും പഞ്ചഗവ്യവും സർവ്വരോഗനിവാരകമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 40 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകത്തിനൊടുവിൽ മണ്ഡലകാലാവസാനദിവസമായ ധനു പതിനൊന്നിന് ഉച്ചപ്പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് ഭഗവാന് വിശേഷാൽ കളഭാഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഭഗവാന് കളഭം ചാർത്താറുണ്ടെങ്കിലും കളഭം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത് ധനു പതിന്നൊന്നിന് മാത്രമാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ വകയാണ് കളഭാഭിഷേകം. മറ്റുദിവസങ്ങളിലെ കളഭച്ചാർത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന കശ്മീർ കുങ്കുമപ്പൂവ്, മൈസൂർ ചന്ദനം, പച്ചക്കർപ്പൂരം എന്നിവ സാധാരണയിലും ഇരട്ടി അളവിൽ ചേർത്താണ് അഭിഷേകത്തിനുള്ള കളഭം തയ്യാറാക്കുന്നത്. കീഴ്ശാന്തിമാർ തയ്യാറാക്കുന്ന കളഭം, തുടർന്ന് ഒരു സ്വർണ്ണക്കലശത്തിലേയ്ക്ക് പകർന്നശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരികയും തന്ത്രി ഏറ്റുവാങ്ങുകയും അതിൽ വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് തന്ത്രി കലശം ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും മന്ത്രപുരഃസരം വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ തൊഴുത് ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. എന്തെങ്കിലും അശുദ്ധി സംഭവിച്ചില്ലെങ്കിൽ പിറ്റേന്നുള്ള നിർമ്മാല്യദർശനം വരെ ഭഗവാൻ കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കും. === ഇടത്തരികത്തുകാവ് താലപ്പൊലികൾ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷമാണ് ധനു, മകരം എന്നീ മാസങ്ങളിൽ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്ന രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ. അവയിൽ ആദ്യത്തേത് ''പിള്ളേര് താലപ്പൊലി'' എന്നും രണ്ടാമത്തേത് ''ദേവസ്വം താലപ്പൊലി'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവ യഥാക്രമം ഗുരുവായൂർ ദേശത്തെ ഭക്തരും ദേവസ്വവും നടത്തിപ്പോരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവയ്ക്ക് ഈ പേരുകൾ വന്നുചേർന്നത്. ഗുരുവായൂർ ദേശം സാമൂതിരിയുടെ അധീനതയിലായിരുന്ന കാലത്തുതന്നെ ഇവ നടന്നുവന്നിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടക്കുന്നത് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഉച്ചയ്ക്ക് പറയെടുപ്പും നടക്കുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. പറയെടുപ്പുസമയത്ത് വെളിച്ചപ്പാട് പുറത്തുവന്ന് മഞ്ഞളിൽ ആറാടി പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കുന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാഴ്ചയാണ്. രാവിലെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലിയും ഉച്ചയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടിയ പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിപ്പും ഭഗവതിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്കൊപ്പം ഭഗവാനും പങ്കെടുക്കും. തന്റെ സഹോദരിയായ ഭഗവതിയുടെ ആഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാനും കൂടെ വരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലം ക്ഷേത്രനട പതിവിലും ഒരു മണിക്കൂർ നേരത്തേ (പതിനൊന്നരയ്ക്ക്) അടയ്ക്കുന്നു. പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവതി തിരിച്ചെഴുന്നുള്ളുന്നത് ചെണ്ടമേളത്തോടെയാണ്. പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെല്ലാം നിർത്താതെ കതിനവെടിയുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങിനുശേഷമാണ് പറവെപ്പ് തുടങ്ങുന്നത്. നെല്ല്, അരി, അവിൽ, മലർ, ശർക്കര, പഴം, പൂക്കൾ, മഞ്ഞൾ, കുങ്കുമം തുടങ്ങിയ ദ്രവ്യങ്ങൾ ഭക്തരുടെ വഴിപാടായി 1001 പറകളിലായി നിറച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി വെളിച്ചപ്പാട് വാളും ചിലമ്പുമേന്തി പുറത്തുവരും. തുടർന്ന് അവയിലുള്ള ദ്രവ്യങ്ങൾ മുഴുവൻ വാരിവിതറി പൂക്കൾ മുഴുവൻ ദേഹത്തണിഞ്ഞുവന്ന് വെളിച്ചപ്പാട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കും. അതിനുശേഷം നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കുളപ്രദക്ഷിണവും അർദ്ധരാത്രി കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതോടെ താലപ്പൊലി പൂർത്തിയാകും. === നവരാത്രി === ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് നവരാത്രി. [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ പ്രഥമ ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസമാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള എല്ലാ ദേവീസന്നിധികളിലും ഈ ദിവസങ്ങൾ അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നവരാത്രിനാളുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കാറുണ്ട്. ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും വിശേഷാൽ അലങ്കാരം ദേവിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഓരോന്നും ഭക്തരുടെ വഴിപാടായാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് പൂജവെപ്പ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൂത്തമ്പലത്തിൽ നെറ്റിപ്പട്ടം, ആലവട്ടം, വെൺചാമരം തുടങ്ങിയവയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും സരസ്വതിയുടെയും ഗണപതിയുടെയും ചിത്രങ്ങളും പീഠത്തിൽ ഒരുക്കിവച്ചശേഷം അവയ്ക്കുമുമ്പിൽ പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും മറ്റും പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് ഗണപതിനടയ്ക്കുമുമ്പിലെ സരസ്വതി അറയിലാണ് പൂജവെപ്പ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് സ്ഥലപരിമിതി കാരണം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. മഹാനവമിദിവസം മുഴുവൻ അടച്ചുപൂജ. വിജയദശമിദിവസം രാവിലെ പൂജകഴിഞ്ഞ് പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. അന്നേദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിമാരാണ് വിദ്യാരംഭത്തിന് കാർമ്മികത്വം വഹിയ്ക്കുന്നത്. വർഷങ്ങൾ നീണ്ട പരിശീലനത്തിനുശേഷം പുതിയ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നതും അന്നേദിവസം തന്നെയാണ്. === ഉപദേവതകളുടെ കലശം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് [[മിഥുനം|മിഥുനമാസത്തിൽ]] നടത്തിവരുന്ന ഉപദേവതകളുടെ കലശം. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകളായ ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി എന്നിവർക്ക് ഉത്സവക്കാലത്ത് കലശം നടത്താറില്ല. അതിനുപകരമാണ് മിഥുനമാസത്തിലെ കലശം. ഉത്സവക്കാലത്ത് സാധാരണയായി നടത്തിവരുന്ന കലശത്തിനുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഇതിനും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ അയ്യപ്പന്നും, പിന്നീട് ഗണപതിയ്ക്കും, അവസാനം ഭഗവതിയ്ക്കുമാണ് കലശം നടത്തിവരുന്നത്. === നാരായണീയദിനം === മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരി നാരായണീയസ്തോത്രം രചിച്ച് ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചത് കൊല്ലവർഷം 763 വൃശ്ചികം 28-നാണ്. അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നാരായണീയദിനം ആചരിച്ചുവരുന്നത്. നാരായണീയദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഏഴുദിവസം നാരായണീയസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നു. ഭാഗവതസപ്താഹത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിലാണ് ഇതും നടത്തിവരുന്നത്. ക്ഷേത്രം അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിൽ വച്ചാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തുന്നത്. ദേശീയതലത്തിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്ന നാരായണീയ പണ്ഡിതന്മാർ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരാറുണ്ട്. === പൂന്താനദിനം === ഭക്തകവിയായിരുന്ന പൂന്താനം നമ്പൂതിരിയുടെ ജന്മദിനമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പൂന്താനദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കുംഭമാസത്തിലെ [[അശ്വതി]] നക്ഷത്രത്തിലാണ് പൂന്താനദിനം. '''കുംഭമാസത്തിലാകുന്നു നമ്മുടെ ജന്മനക്ഷത്രം അശ്വതിനാളെന്നും..''' എന്നുതുടങ്ങുന്ന ജ്ഞാനപ്പാനയിലെ വരികളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിന്റെ മൂലഹേതു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളില്ലെങ്കിലും ധാരാളം കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരാറുണ്ട്. ഈ ദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ജ്ഞാനപ്പാന പുരസ്കാരം നൽകുന്നത്. ആത്മീയരംഗത്തെ പ്രമുഖ വ്യക്തികൾക്കാണ് സാധാരണയായി ഈ പുരസ്കാരം നൽകിവരാറുള്ളത്. എന്നാൽ, ഇതിന് വിപരീതമായും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലപ്പുറം കീഴാറ്റൂരിലുള്ള പൂന്താനത്തിന്റെ ജന്മഗൃഹത്തിലും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് പരിപാടികൾ നടക്കാറുണ്ട്. === കൃഷ്ണഗീതിദിനം === കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ, തന്റെ മഹാകാവ്യമായ കൃഷ്ണഗീതി ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ച തുലാം 30 ആണ് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|title=ഗുരുവായൂരിൽ കൃഷ്‌ണഗീതി പാരായണം തുടങ്ങി|access-date=2021-01-03|language=en|archive-date=2021-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925180154/https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|url-status=dead}}</ref> ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ഒരാഴ്ച്ച കൃഷ്ണഗീതി പാരായണം നടത്തിവരുന്നു. == ഗുരുവായൂരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ == === മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് ഗുരുവായൂരിനടുത്തുള്ള മമ്മിയൂരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലൊന്നായ]] ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി കോഴിക്കോട്/[[പൊന്നാനി]] റൂട്ടിലാണ്. പാർവ്വതീസമേതനായ പരമശിവനാണ് ഇവിടത്തെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ, തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ മഹാവിഷ്ണുവും ക്ഷേത്രത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ പരമശിവനാണ് ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥാനത്ത് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവന്നും വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്താനായി ഭഗവാൻ തന്റെ വാസസ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞുകൊടുക്കുകയായിരുന്നുവെന്നും പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചശേഷം ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രത്തിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനത്തോടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്നുമാണ് ബാക്കി കഥ. അതിനാൽ, ഗുരുവായൂർ ദർശനം നടത്തുന്നവരെല്ലാവരും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലും ദർശനം നടത്തണമെന്നും എന്നാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ എന്നുമാണ് ചിട്ട. എന്നാൽ, അതിന് കഴിയാത്തവർ ഗുരുവായൂരിലെ ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് നോക്കിത്തൊഴുതാലും മതി എന്നും പറയാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശിവൻ, മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. പാർവ്വതീദേവിയെ തന്റെ ഇടത്തേ തുടയിലിരുത്തി ദർശനം നൽകുന്ന മഹാദേവനായാണ് സങ്കല്പം. ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രത്യേകം പ്രതിഷ്ഠയില്ല. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ ശ്രീകോവിലിന് പുറകിൽത്തന്നെ ചുവർച്ചിത്രരൂപത്തിൽ ദേവിയ്ക്ക് സാന്നിദ്ധ്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശ്രീകോവിൽ ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ് എന്നിവർക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ സന്നിധികളുണ്ട്. കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിദിവസം ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന [[ശിവരാത്രി|ശിവരാത്രിയാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും എഴുന്നള്ളിപ്പുകളും നടക്കും. ധനുമാസത്തിൽ [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിരയും]] പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. വിഷ്ണുസാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതിനാൽ അഷ്ടമിരോഹിണിയും ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷമാണ്. നിത്യേന മൂന്നുപൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ഇപ്പോൾ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. === അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം === കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രം, [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ]] [[അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക്]], [[അമ്പലപ്പുഴ തെക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തെക്ക്]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ നടുക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ''തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഗുരുവായൂർ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ, ഗോശാലകൃഷ്ണനായും പാർത്ഥസാരഥിയായും സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം അറുന്നൂറിലധികം വർഷം പഴക്കം പറയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഏക ബ്രാഹ്മണ രാജവംശമായിരുന്ന ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ പരദേവതാക്ഷേത്രമായിരുന്ന അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം, പ്രസ്തുത രാജവംശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഒരിയ്ക്കൽ, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവായിരുന്ന [[പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ|പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണനും]] കൂടി ഇപ്പോൾ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പുഴയിലൂടെ തോണിയിൽ പോകുമ്പോൾ എവിടെനിന്നോ കർണ്ണാനന്ദകരമായ വേണുനാദം അവർക്ക് കേൾക്കാനിടയാകുകയും, അത് ഭഗവാന്റേതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഇരുവരും ശബ്ദം കേട്ട ഭാഗത്തേയ്ക്ക് യാത്രചെയ്യുകയും ഒരു ആൽമരച്ചുവട്ടിൽ വച്ച് ഭഗവാനെ കാണാനിടയാകുകയും ചെയ്ത സംഭവത്തെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം നടത്തിയത്. ഈ ആൽമരം ഇപ്പോഴുമുണ്ട്. അതിന് വളരെയധികം മഹത്വം കല്പിച്ചുവരുന്നു. മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരിയും [[കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ|കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുമടക്കം]] നിരവധി മഹാത്മാക്കൾ ഈ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നവരാണ്. കേരളത്തിന്റെ ക്ലാസിക് കലകളിലൊന്നായ തുള്ളലിന്റെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനം എന്ന നിലയിലും ഈ ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശം തിരുവിതാംകൂർ കീഴടക്കിയപ്പോൾ ക്ഷേത്രം തിരുവിതാംകൂറിലായി. ഗുരുവായൂരപ്പന് അഭയം നൽകിയ ക്ഷേത്രം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ മലബാർ ആക്രമണകാലത്ത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹം ഇവിടെ കൊണ്ടുവരികയും, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിൽ പണിത് അവിടെ കുടിയിരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാം കാണാം. [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പാൽപ്പായസം]] ലോകപ്രസിദ്ധമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ക്ഷേത്രനിവേദ്യമായ അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം ഇവിടെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കാണ് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഒരു ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ്, ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[തലവടി]] സ്വദേശിയായ ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്നു കടം വാങ്ങിയ കാശ് തിരിച്ചടയ്ക്കാതെ വന്നതിനെത്തുടർന്ന് അതിനുപകരമായി തുടങ്ങിവച്ചതാണ് ഈ പാൽപ്പായസം എന്നാണ് കഥ. ആറുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന അതിവിദഗ്ധമായ നിർമ്മാണപ്രക്രിയയാണ് ഈ പാൽപ്പായസത്തിന്. ശുദ്ധമായ പശുവിൻപാലും മണിക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെള്ളവും കുട്ടനാടൻ പുഞ്ചനെല്ലിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന അരിയും പഞ്ചസാരയും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് തയ്യാറാക്കുന്നത്. ഇതിന് പൊൻനിറമാണെന്നതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. പാൽപ്പായസത്തിനായി പ്രത്യേകം തിടപ്പള്ളി ക്ഷേത്രത്തിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് വടക്കേ നടയിൽ ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ടുപറക്കുന്ന കാഴ്ച കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രധാനമൂർത്തിയായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. ഒരുകയ്യിൽ ചാട്ടയും മറുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊണ്ടാടുന്നത്. അതിൽ തന്നെ, ഉത്രാടം നാളിൽ നടക്കുന്ന ഒമ്പതാമുത്സവവും അന്നത്തെ നാടകശാലസദ്യയുമാണ് ഏറ്റവും വിശേഷം. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിമാർ പുതുമന, കടിയക്കോൽ നമ്പൂതിരിമാരാണ്. ഇപ്പോൾ [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ===[[തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]]=== എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] [[ചിറ്റൂർ (എറണാകുളം ജില്ല)|ചിറ്റൂർ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം. ഐതിഹ്യമാലയിൽ പരാമർശിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, എല്ലാ മാസവും മുടങ്ങാതെ ഗുരുവായൂരിൽ പോയിവന്നിരുന്ന, പരമഭക്തനായിരുന്ന ചേരാനല്ലൂർ രാമൻ കർത്താവിന് പ്രായാധിക്യം മൂലം ഗുരുവായൂർ ദർശനം അസാധ്യമായപ്പോൾ ഭഗവാൻ തന്നെ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം വരികയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുണ്ടായിരുന്ന ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്ത് കുടികൊള്ളുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ''തെക്കൻ ഗുരുവായൂർ'' എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്ണനായാണ് സങ്കല്പം. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ അഞ്ജനശിലയിലാണ് ഇവിടെയും വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ തനിപ്പകർപ്പായ, ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. അതേ സമയം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെങ്കിലും കംസവധം കഴിഞ്ഞ് രൗദ്രഭാവത്തിൽ നിൽക്കുന്ന കൃഷ്ണഭഗവാനാണ് പ്രതിഷ്ഠ എന്നും സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ഇവിടെ ഉത്സവത്തിന് ആനകളെ ഉപയോഗിയ്ക്കാറില്ല. ഗരുഡവാഹനത്തിലാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ ഇവിടെയും വടക്കുഭാഗത്ത് അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, കണ്ടങ്കുളങ്ങര ഭഗവതി, ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. മേടമാസത്തിൽ തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഈ പത്തുദിവസങ്ങളും വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, മണ്ഡലകാലത്തെ കളമെഴുത്തും പാട്ടും എന്നിവയും ക്ഷേത്രത്തിലെ ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ചേരാനല്ലൂർ കർത്താക്കന്മാരുടെ കുടുംബക്ഷേത്രമായ ഈ ക്ഷേത്രം, പക്ഷേ ഇപ്പോൾ [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ്. == കേരളത്തിന് പുറത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ == ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. ഇവയെല്ലാം പണികഴിപ്പിച്ചത് തദ്ദേശത്തെ മലയാളിസംഘടനകളാണ്. വിദേശങ്ങളിലെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാവിധികൾ തന്നെ പിന്തുടരുന്നവയാണ്. [[ഡെൽഹി]], [[മുംബൈ]], [[ചെന്നൈ]], [[ബെംഗളൂരു]], [[ഹൈദരാബാദ്]], [[കൊൽക്കത്ത]], [[അഹമ്മദാബാദ്]], [[ലണ്ടൻ]], [[ന്യൂയോർക്ക്]] ,ഹൂസ്റ്റൺ ,ഡാലസ്‌ , [[ദുബായ്]] തുടങ്ങി നിരവധി നഗരങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. === [[ഡൽഹി മയൂർ വിഹാർ ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം]] === ഡൽഹി നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കേ അതിരായ [[മയൂർ വിഹാർ|മയൂർ വിഹാറിൽ]], [[യമുന|യമുനാനദിയുടെ]] കരയിൽ നിന്ന് അല്പം കിഴക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം'''. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കിൽ (വടക്കുഭാഗത്ത്) സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഈ ക്ഷേത്രം ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1989-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിൽ പണികഴിപ്പിച്ചതും ഗുരുവായൂരിലെ അതേ പൂജാവിധികൾ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പിൻതുടരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[ഇടവം|ഇടവമാസത്തിലാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിയേറ്റുത്സവം നടക്കുന്നത്. എട്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവം, വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ നടത്തിപ്പോരുന്നു. കൂടാതെ അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ചോറ്റാനിക്കര മകം, ശിവരാത്രി, വിനായക ചതുർത്ഥി എന്നിവയും പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. === ചെന്നൈ മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === ചെന്നൈ നഗരത്തിന്റെ തിരക്കേറിയ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[നുങ്കമ്പാക്കം|നുങ്കമ്പാക്കത്തിനടുത്ത്]] മഹാലിംഗപുരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം.''' കേരളത്തിനുപുറത്ത് ആദ്യമായി പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട കേരളീയക്ഷേത്രമാണിത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1974-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. എല്ലാ വർഷവും ശബരിമല ദർശനം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്ന ചില മലയാളികൾക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനും സൗകര്യമൊരുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന് കാരണം. [[കാണിപ്പയ്യൂർ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തയ്യാറാക്കിയ രൂപകല്പനയനുസരിച്ചാണ് ക്ഷേത്രം പണിതത്. ആദ്യം അയ്യപ്പക്ഷേത്രം മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന ഇവിടെ 1989-ലാണ് ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ഇപ്പോൾ ഇരുമൂർത്തികൾക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ, [[മാളികപ്പുറത്തമ്മ]], [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], നാഗദൈവങ്ങൾ, ഗരുഡൻ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ധനുമാസത്തിൽ അയ്യപ്പന്റെയും ഇടവമാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും നടകളിൽ നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പഭക്തസഭ എന്ന സംഘടനയാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. === മുംബൈ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === മുംബൈ നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[മട്ടുംഗ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് ശ്രീ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കൂടാതെ ശ്രീരാമനെയും തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. തമിഴ് ശൈലിയിൽ തീർത്ത, നിരവധി ദേവതാരൂപങ്ങളോടുകൂടിയ ഗോപുരമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ, പ്രധാന ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist-lr}} {{notelist}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപഭേദങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]] 3bqu5d8ylncl0snzoh6si4o3teyc0as 4675397 4675396 2026-10-12T04:31:11Z ~2026-54229-00 223966 /* ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ ഓണക്കോടി */ 4675397 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}}{{Infobox deity<!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--> | type = Hindu | image = Guruvayurappan.jpg | name = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | Sanskrit_transliteration = Guruvāyūrappan | script_name = [[മലയാളം]] | script = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | affiliation = [[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിനാരായണൻ]](മഹാവിഷ്‌ണു)/[[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] | god_of = [[മഹാവിഷ്ണു|ആദിനാരായണൻ]]/[[മഹാവിഷ്ണു]] | abode = [[വൈകുണ്ഠം]], [[ഗുരുവായൂർ]] | mantra = ഓം നമോ നാരായണായ <br/> ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ <br/> ഓം ശ്രീകൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ നമഃ | weapon= [[സുദർശന ചക്രം]], [[പാഞ്ചജന്യം]], [[കൗമോദകി]] ([[ഗദ]]), [[താമര]] | consort = [[ലക്ഷ്മി]] | mount = [[ഗരുഡൻ]] | planet = [[ഭൂമി]] }} [[തെക്കേ ഇന്ത്യ|തെക്കേ ഇന്ത്യയിൽ]], പ്രധാനമായും [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ഭഗവാൻ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] ഒരു രൂപഭേദമാണ് '''ഗുരുവായൂരപ്പൻ'''. പ്രസിദ്ധമായ [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തി എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ രൂപത്തെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ എന്ന് വിളിച്ചുപോരുന്നത്. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാര സമയത്ത് ദേവകിയ്ക്കും വസുദേവർക്കും മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട രൂപമാണിത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ തന്നെ രൂപഭാവങ്ങൾ കൊണ്ടും പൂജാരീതികൾ കൊണ്ടും മഹാവിഷ്‌ണുവാണെങ്കിലും , ഗുരുവായൂരപ്പൻ [[ദശാവതാരം|ദശാവതാരങ്ങളിൽ]] ഒന്നായ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണനാണ്]]. ഐതിഹ്യപരമായും ചരിത്രപരമായും ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ള ദൈവത്തിന്, ഇപ്പോൾ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും]] പുറത്തുമായി നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഇവയിലധികവും മലയാളികളുടെ കുടിയേറ്റത്തെത്തുടർന്നാണ് രൂപം കൊള്ളുന്നത്. == പ്രതിഷ്ഠ == ശിശുരൂപിയായ ചതുർഭുജമൂർത്തിയാണ് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ''''പാതാളാഞ്ജനം'''' എന്ന അപൂർവ്വയിനം ശിലയിൽ തീർത്ത അതിമനോഹരമായ വിഗ്രഹത്തിന് ഏകദേശം നാലടി ഉയരമുണ്ട്. നാലു കൈകൾ ഉള്ള വിഗ്രഹത്തിൻ്റെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[സുദർശനചക്രം|സുദർശനചക്രവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[പാഞ്ചജന്യം|പാഞ്ചജന്യം]] എന്ന [[ശംഖ്|ശംഖും]] മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]]യും മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ തലകീഴായി [[കൗമോദകി]] എന്ന [[ഗദ]]യും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ വിഷ്ണുവിഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ളതാണ് ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹവും. ഭഗവാൻ്റെ കയ്യിലെ ശംഖ് പ്രണവ നാദമായ ഓംകാരത്തേയും ചക്രം കാലചക്രത്തേയും ഗദ മനുഷ്യൻ്റെ അഹങ്കാരത്തെ തകർക്കുന്ന ആത്മശക്തിയേയും താമര നിർമ്മലമായ മനസ്സിനേയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഈ വിഗ്രഹത്തിന് പന്ത്രണ്ട് ഭാവങ്ങളുണ്ട്. ഓരോന്നിനും പ്രത്യേകം ദർശന ഫലങ്ങളുണ്ട് തന്ത്രശാസ്ത്രപ്രകാരം, വിഷ്ണുവിഗ്രഹത്തിന് 24 രൂപഭേദങ്ങളുണ്ട്. കാഴ്ചയിൽ ഈ 24 പേരും ഒരേപോലെ തോന്നുമെങ്കിലും രൂപഭേദങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ശംഖചക്രഗദാപത്മങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന കൈകൾക്ക് വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകും. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[ചക്രം]], പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ശംഖ്]], മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ഗദ]], മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]] എന്നിങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്ന വിഷ്ണു വിഗ്രഹരൂപത്തിന് '''ജനാർദ്ദനൻ''' എന്നാണ് പേര്. ഗുരുവായൂരടക്കം കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം വൈഷ്ണവ ദേവാലയങ്ങളിലും ഈ രൂപത്തിലാണ് വിഗ്രഹമുള്ളത്. പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത മൂലവിഗ്രഹം കൂടാതെ വേറെയും രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഗുരുവായൂർ ശ്രീലകത്തുണ്ട്. അവയിൽ വലതുവശത്തുള്ളത് പഞ്ചലോഹത്തിൽ തീർത്ത ആറാട്ടുതിടമ്പും ഇടതുവശത്തുള്ളത് സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ശീവേലിത്തിടമ്പുമാണ്. ആദ്യത്തെ വിഗ്രഹം, ഇന്നത്തെ [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]യിൽ പെട്ട [[മാന്നാർ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട, അല്പം രൗദ്രഭാവ ത്തോടുകൂടിയ മഹാവിഷ്ണു രൂപമാണ്. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമേ ഇത് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാറുള്ളൂ. രണ്ടാമത്തെ വിഗ്രഹം, മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന തിടമ്പിന് കേടുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1975-ൽ പണികഴിപ്പിച്ചതാണ്. [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] സ്വദേശിയായിരുന്ന വേലപ്പൻ ആചാരിയും പുത്രനായ കുട്ടൻ ആചാരിയും ചേർന്നാണ് ഈ തിടമ്പ് പണികഴിപ്പിച്ചത്. നിത്യശീവേലിയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് ഈ വിഗ്രഹമാണ്. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ഹൈന്ദവ ഭവനങ്ങളിലും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചിത്രങ്ങൾ കാണാം. അവയിലധികവും ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ തന്നെയാണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതെങ്കിലും അപൂർവ്വം ചിലതിൽ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിലും വരച്ചുകാട്ടാറുണ്ട്. ഈ രൂപത്തിലുള്ള ചിത്രങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ, ചുവന്ന പട്ടുകോണകം ചാർത്തി വലതുകയ്യിൽ [[വെണ്ണ]]യും ഇടതുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലും പിടിച്ച രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉഷഃപൂജ സമയത്തെ ദർശനരൂപമാണിത്. ഭഗവാന് ചാർത്തിയ കോണകം, ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകാറുണ്ട്. ഉഷഃപൂജയ്ക്കുള്ള ഈ രൂപം കൂടാതെ പന്തീരടിപൂജയ്ക്കും ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമായി വേറെയും രണ്ട് അലങ്കാരങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ, ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം ഓരോ ദിവസവും ഓരോ രൂപത്തിലാണ്. സാധാരണയായി ശ്രീകൃഷ്ണരൂപങ്ങളിൽ, അവയിൽത്തന്നെ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപങ്ങളിൽ തന്നെയാണ് അലങ്കാരമുണ്ടാകാറുള്ളതെങ്കിലും ചില പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റുള്ള അവതാരങ്ങളായും അത്യപൂർവ്വമായി മറ്റുള്ള വൈഷ്ണവക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തികളായും ഗുരുവായൂരപ്പനെ അലങ്കരിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ, യഥാരൂപത്തിൽ തന്നെ ഭഗവാനെ അലങ്കരിച്ചുവരാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം അതിവിശേഷമാണ്. === ഉച്ചപ്പൂജ അലങ്കാരവർണ്ണന === 2020 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞുള്ള കളഭച്ചാർത്തിന്റെ വിശദമായ ഒരു വർണ്ണന ആരംഭിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിയും ദീർഘകാലമായി ഉച്ചപ്പൂജ തൊഴുതുവരുന്ന വ്യക്തിയുമായ തിരുവാലൂർ ശ്രീകുമാരൻ നമ്പൂതിരിയാണ് ഇത് തുടങ്ങിയത്. [[അർബുദം]] ബാധിച്ച് ചികിത്സയിലായിരുന്ന സുധ എന്ന സ്ത്രീയ്ക്ക് കേൾക്കാനായി തുടങ്ങിയ ഈ ശ്രമം, പിന്നീട് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ വൻ ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റുകയായിരുന്നു. [[കോവിഡ്-19 മഹാമാരി]] മൂലം ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിയ്ക്കാതിരുന്ന ഭക്തർ, തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ഒരു അനുഗ്രഹമായി ഇതിനെ കാണുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് വിവിധ യൂട്യൂബ് ചാനലുകളിൽ ലഭ്യമായിരുന്ന അലങ്കാരവർണ്ണന, 2021 ഒക്ടോബർ 28-ന് പൂർണ്ണമായും ദേവസ്വത്തിന് കീഴിലായി. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഐതിഹ്യകഥകൾ == ഗുരുവായൂരപ്പനുമായും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായും ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി ഐതിഹ്യകഥകളുണ്ട്. അവയിൽ പലതും ഇന്നും പ്രസിദ്ധമാണ്. അത്തരത്തിലുള്ള ചില കഥകളാണ് ഇവിടെ ചേർക്കുന്നത്. === ക്ഷേത്രോല്പത്തിയും ജനമേജയന്റെ കുഷ്ഠരോഗവും === [[നാരദപുരാണം|ശ്രീ നാരദപുരാണത്തിലേതെന്ന്]] ചിലർ പറയുന്നതും, എന്നാൽ അതിൽ ഇല്ലാത്തതുമായ '''ഗുരുപവനപുര മാഹാത്മ്യത്തിലാണ്''' ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകഥ വിവരിക്കുന്നത്. [[കുരുവംശം|കുരുവംശത്തിലെ]] പിന്മുറക്കാരനും, [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനന്റെ]] പൗത്രനും [[അഭിമന്യു]]വിന്റെ പുത്രനുമായ [[പരീക്ഷിത്ത്]], ശമീകമഹർഷിയുടെ പുത്രനായ ശൃംഗിയുടെ ശാപം മൂലം ഉഗ്രസർപ്പമായ [[തക്ഷകൻ|തക്ഷകന്റെ]] കടിയേറ്റ് അപമൃത്യു വരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനായ [[ജനമേജയൻ]], തന്റെ പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് കാരണക്കാരനായ തക്ഷകനെയും അവന്റെ വംശത്തെയും ഒന്നാകെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യാൻ '''[[സർപ്പസത്രയാഗം|സർപ്പസത്രം]]''' എന്ന മഹായാഗം നടത്തി. നിരപരാധികളായ അസംഖ്യം സർപ്പങ്ങൾ യാഗാഗ്നിയിൽ ചത്തൊടുങ്ങി. എന്നാൽ, [[അമൃത്]] കുടിച്ചവനായതിനാൽ, തക്ഷകൻ മാത്രം ചത്തില്ല. ഇതെത്തുടർന്ന്, ജനമേജയനെ ഉഗ്രമായ സർപ്പശാപം പിടികൂടുകയും അദ്ദേഹം [[കുഷ്ഠം|കുഷ്ഠരോഗ ബാധിതനാകുകയും]] ചെയ്തു. രോഗ വിമുക്തിയ്ക്കായി ഒരുപാട് വഴികൾ നോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഇതോടെ ജീവിതാശ നശിച്ചുപോയ ജനമേജയനെ കാണാൻ ഒരു ദിവസം [[ആത്രേയൻ|ആത്രേയമഹർഷി]] വരികയും രോഗവിമുക്തിയ്ക്കായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഭജിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ആ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം ജനമേജയന് പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. ആ കഥ ഇങ്ങനെ: പദ്മകല്പത്തിന്റെ ആദിയിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്]] സൃഷ്ടികർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരി ക്കുമ്പോൾ മഹാവിഷ്ണു അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി. തനിക്കും തന്റെ സൃഷ്ടികൾക്കും കർമ്മബന്ധം കൂടാതെ മുക്തി നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം കാട്ടണമെന്ന് [[ബ്രഹ്മാവ്]] അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ, [[ബിസ്മത്ത്|പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ]] തൻ്റെ ഒരു വിഗ്രഹം സൃഷ്ടിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. വരാഹകല്പം വരെ വിഗ്രഹം ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, പിന്നീട് സന്താന ഭാഗ്യത്തിനായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഭജിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന സുതപസ്സ് എന്ന പ്രജാപതിയ്ക്കും, പത്നിയായ പ്രശ്നിയ്ക്കും വിഗ്രഹം കൈമാറി. വിഗ്രഹം കിട്ടിയശേഷം പൂർവ്വാധികം ഭക്തിയോടെ ഭജനം തുടർന്ന അവർക്ക് മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭഗവാൻ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ താൻ തന്നെ പുത്രനായി അവതരിയ്ക്കാമെന്ന് വാക്കുനൽകുകയും, ആ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിലും ഈ വിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടാകുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zy4-AAAAIAAJ&pg=PA30&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CDkQuwUwAg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=Krsna | publisher=Taylor & Francis | author=A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda | pages=30 |accessdate=24 June 2013}}</ref> അതനുസരിച്ച് [[സത്യയുഗം|സത്യയുഗത്തിലെ]] ആദ്യജന്മത്തിൽ ഭഗവാൻ, സുതപസ്സിന്റെയും പൃശ്നിയുടെയും പുത്രനായി '''പൃശ്നിഗർഭൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പൃശ്നിഗർഭൻ [[ബ്രഹ്മചര്യം|ബ്രഹ്മചര്യത്തിന്റെ]] പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിയ്ക്കുകയും ഭക്തനായ [[ധ്രുവൻ|ധ്രുവനുവേണ്ടി]] പുതിയൊരു ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. [[ത്രേതായുഗം|ത്രേതായുഗത്തിലെ]] അടുത്ത ജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ്, [[കശ്യപൻ|കശ്യപനായും]] പൃശ്നി [[അദിതി]]യായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരുടെ പുത്രനായി '''[[വാമനൻ]]''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പിന്നീട്, [[ദ്വാപരയുഗം|ദ്വാപരയുഗത്തിലെ]] അവസാനജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ് വസുദേവരായും പൃശ്നി ദേവകിയായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ വീണ്ടും അവരുടെ എട്ടാമത്തെ പുത്രനായി ''' കൃഷ്‌ണൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. ഈ മൂന്നുജന്മങ്ങളിലും അവർക്ക് ഭഗവദ്നിർമ്മിതമായ ദിവ്യവിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടായി.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zLkrkjn1Yv0C&pg=PA238&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CEwQuwUwBg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=The Concise Śrīmad Bhāgavataṁ | publisher=SUNY Press | author=Swami Venkatesananda | year=1989 | pages=238 | isbn=1438422830 |accessdate=24 June 2013}}</ref> മാതാപിതാക്കൾ നിത്യപൂജ നടത്തിവന്നിരുന്ന ഈ വിഗ്രഹം, അവരുടെ കാലശേഷം ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ കയ്യിൽ തന്നെയെത്തി. തന്റെ വാസസ്ഥാനമായ [[ദ്വാരക|ദ്വാരകയിൽ]] ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയുകയും വിഗ്രഹം അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, എന്നും രാവിലെ പത്നിമാരായ [[രുക്മിണി]]-[[സത്യഭാമ]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി പൂജ നടത്തുമായിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ഭഗവാന് [[വൈകുണ്ഠം|വൈകുണ്ഠത്തിലേയ്ക്ക്]] മടങ്ങാൻ സമയമായി. സ്വർഗ്ഗാരോഹണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, തന്റെ സുഹൃത്തും ശിഷ്യനും ഭക്തനുമായ [[ഉദ്ധവൻ|ഉദ്ധവരോട്]] ഭഗവാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഉദ്ധവരേ, ഇന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടാകും. ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ച ദ്വാരക അതിൽ പൂർണ്ണമായും നശിച്ചു പോകും. എന്നാൽ, മൂന്ന് ജന്മങ്ങളിൽ ഞാനും എന്റെ മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച ദിവ്യവിഗ്രഹം നശിക്കാൻ ഉള്ളതല്ല. ആ പുണ്യവിഗ്രഹം എടുത്ത് ഉചിതമായ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ദേവഗുരുവായ [[ബൃഹസ്പതി|ബൃഹസ്പതിയോട്]] പറയുക. ആ പുണ്യകർമ്മത്തിന് ശേഷം [[ബദരിനാഥ്|ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക്]] പോയി തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച് എന്നെ പ്രാപിക്കൂ. അധർമ്മം നിറയുന്ന [[കലിയുഗം|കലിയുഗത്തിൽ]], ഭക്തജനങ്ങളെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഞാൻ ആ വിഗ്രഹത്തിൽ കുടികൊള്ളും.}} ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടായി. ദേവശില്പിയായ [[വിശ്വകർമ്മാവ്]] നിർമ്മിച്ച ദ്വാരക, അതിൽ പൂർണ്ണമായും മുങ്ങി. തപസ്സിനായി പോകുന്നതിനുമുമ്പ് ഉദ്ധവർ ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ട് കാര്യം പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം എത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും ദ്വാരക സമുദ്രത്തിനടിയിലായി. മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ ഭഗവാനും മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച പരമപവിത്രമായ വിഷ്ണുവിഗ്രഹം, മഹാപ്രളയത്തെ അതിജീവിച്ച് കടലിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു! പക്ഷേ, പ്രളയജലം കാരണം അദ്ദേഹത്തിന് വിഗ്രഹത്തിനടുത്തു വരെ പോകാനായില്ല. ബൃഹസ്പതി, തന്റെ ശിഷ്യനായ [[വായു|വായുദേവനെ]] വിളിച്ചുവരുത്തുകയും, വായുദേവൻ, സമുദ്രദേവനായ [[വരുണൻ|വരുണന്റെ]] സഹായത്തോടെ വിഗ്രഹം തന്റെ ഗുരുവിൻ്റെ അടുത്ത് എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. വിഗ്രഹവുമായി പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോഴാണ് അടുത്ത പ്രശ്നം വന്നത്: എവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണം? ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ആകാശ മാർഗ്ഗം സഞ്ചരിക്കവെ ഭാർഗ്ഗവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, കടലിൽ നിന്ന് വളരെ അടുത്തായി അതിവിശാലമായ ഒരു തടാകം അവർ കണ്ടു. നിർമ്മലമായ ജലത്തോടുകൂടിയ ആ തടാകത്തിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് താമരപ്പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷികൾ കളകൂജനം പൊഴിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. മൃഗങ്ങൾ അങ്ങിങ്ങായി സ്വൈരവിഹാരം നടത്തുന്നു. ആ പ്രദേശത്തിനാകെ ഒരു ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് അവർക്ക് തോന്നി. ലോകത്തിൻ്റെ മാതാപിതാക്കളായ [[ശിവൻ|ശിവഭഗവാനും]] [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീദേവിയും]] അവിടെ ആനന്ദ താണ്ഡവമാടുന്നത് കണ്ട ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും താഴെയിറങ്ങി ശിവപാർവ്വതിമാരെ വന്ദിച്ചു. താൻ ദേവഗുരുവിൻ്റെ ആഗമനം പ്രതീക്ഷിച്ച് ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്ന് ശിവഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. തുടർന്ന്, ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹം ബൃഹസ്പതിയ്ക്ക് വിവരിച്ചു കൊടുത്തു: {{cquote|ബൃഹസ്പതേ, വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ ഈ ദിവ്യവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ഏറ്റവും ഉചിതമായ സ്ഥലം ഈ ഭാർഗ്ഗവക്ഷേത്രം തന്നെയാണ്. [[പ്രാചീനബർഹിസ്സ്]] എന്ന രാജാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ '''പ്രചേതസ്സുകൾ''' എന്ന യോഗിവര്യന്മാർ പ്രജാപതി സ്ഥാനം നേടാൻ കഠിന തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചതും അവർക്ക് ഞാൻ '''[[രുദ്രഗീതം]]''' ഉപദേശിച്ചു കൊടുത്തതും ഇവിടെവച്ചാണ്. <ref>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-07-09 |archive-date=2010-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100125035449/http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |url-status=dead }}</ref>{{better source|date=April 2017}}ബൃഹസ്പതേ, ഗുരുവായ അങ്ങും വായുദേവനും ചേർന്ന് വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്തുന്ന ഈ പുണ്യസ്ഥലം, ഇനി '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നറിയപ്പെടും. കലിയുഗത്തിലെ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ ഭക്തർ ഇവിടെ വന്ന് ഭജിയ്ക്കും.}} ഇത്രയും കേട്ടതോടെ ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവനും സന്തോഷമായി. ബൃഹസ്പതി, ഉടനെ ദേവശില്പിയായ വിശ്വകർമ്മാവിനെ വിളിച്ചുവരുത്തി. സ്ഥലമാകെ നോക്കിക്കണ്ട വിശ്വകർമ്മാവ്, അവിടെ എല്ലാ വാസ്തുശാസ്ത്ര നിബന്ധനകളുമനുസരിച്ച് മനോഹരമായ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിതു. വിഷ്ണുഭഗവാനാൽ നിർമ്മിച്ചതും അവതാരമായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ പൂജിച്ചതുമായ ആ പുണ്യവിഗ്രഹം, ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ചേർന്ന് എല്ലാ ആചാരവിധികളോടുകൂടി അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ശിവഭഗവാൻ വിഗ്രഹത്തിന് ആദ്യപൂജ നടത്തി. പാർവ്വതീദേവി നിവേദ്യമുണ്ടാക്കി സമർപ്പിച്ചു. [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രാദിദേവകൾ]] പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി. [[തുംബുരു]]-[[നാരദൻ|നാരദമഹർഷിമാരും]] [[യക്ഷന്മാർ|യക്ഷ]]-[[കിന്നരർ|കിന്നര]]-[[ഗന്ധർവ്വൻ|ഗന്ധർവ്വാദികളും]] സ്തുതിഗീതങ്ങൾ പാടി. ഗുരുവും വായുവും ഒരുമിച്ച് ഭഗവദ്വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച പുണ്യഭൂമിയ്ക്ക് '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നും അവർ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഭഗവാന് 'ഗുരുവായൂരപ്പൻ' എന്നും പേരുകൾ വന്നു. ഈ മംഗളമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാർ, ''രുദ്രതീർത്ഥം'' എന്നുപേരുള്ള വലിയ തടാകത്തിന്റെ മറുകരയിലുള്ള മമ്മിയൂരിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനഭാവത്തിൽ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചു. അവിടെയും തൊഴുതാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ. വൈകുണ്ഠത്തിലെ പോലെ ഇവിടെയും ഭഗവാൻ പൂർണ്ണ ചൈതന്യത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ ഇവിടം ''ഭൂലോക വൈകുണ്ഠം'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇത്രയും കേട്ടപ്പോൾ [[ജനമേജയൻ]] കുടുംബസമേതം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഒരു വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം അവിടെ ഭജനമിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|മമ്മിയൂരിലെ ശിവക്ഷേത്രത്തിലും]] ദർശനം നടത്തി. ഓരോ ദിവസം ചെല്ലുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടു വരികയും ഒരു വർഷം തികയുന്നതിന്റെ തലേന്ന് രാത്രി അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവദ് ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ രോഗം പൂർണ്ണമായും ഭേദമാകുകയും ചെയ്തു. നാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, പിന്നീട് അരോഗദൃഢഗാത്രനായി ഒരുപാടുകാലം ജീവിച്ചു. === പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റെ കഥ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്ന മറ്റൊരു കഥയാണ് ഒരു [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റേത്]]. ഈ രാജാവ്, ഒരു ദിവസം തന്റെ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധനായ ജ്യോത്സ്യരെ വരുത്തുകയും അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ ജാതകം കാണിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. രാജാവിന്റെ ജാതകം പരിശോധിച്ച ജ്യോത്സ്യർ അദ്ദേഹം ഏഴ് ദിവസങ്ങൾക്കകം പാമ്പുകടിയേറ്റ് മരിയ്ക്കും എന്ന് വിധിയെഴുതി. ഇതറിഞ്ഞ് കുപിതനായ രാജാവ് ജ്യോത്സ്യരെ ജയിലിലടയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും മന്ത്രിമാർ അദ്ദേഹത്തെ തടഞ്ഞു. തുടർന്ന്, അപമൃത്യുവടയാനാണോ തന്റെ വിധി എന്നാലോചിച്ച് രാജാവ് ചിന്താധീനനായി ഇരിയ്ക്കേ സദസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു [[നമ്പൂതിരി]] പാപപരിഹാരത്തിന് ഗുരുവായൂരിൽ പോകണമെന്നും അവിടെ വച്ച് മരിച്ചാൽത്തന്നെയും മോക്ഷം കിട്ടുമെന്നും നിർദ്ദേശിച്ചു. അതനുസരിച്ച് രാജാവും കുടുംബാംഗങ്ങളും നമ്പൂതിരിയും ജ്യോത്സ്യരും ഒരുമിച്ച് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ രാജാവ്, തന്റെ മരണം പ്രവചിച്ച ദിവസം വരെയും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അതനുസരിച്ചുള്ള എല്ലാ ചിട്ടകളും അദ്ദേഹം പാലിച്ചുപോന്നു. ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. നാളെയാണ്, തൻ്റെ മരണമെത്തുന്ന ദിവസം! ഗുരുവായൂരപ്പനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച് അദ്ദേഹം ഉറങ്ങാൻ കിടന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ഉണർന്നുനോക്കിയ രാജാവ്, താൻ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നതായി കണ്ട് അമ്പരന്നു. ഒരേസമയം സന്തോഷവും കോപവും തോന്നിയ രാജാവ്, ജ്യോത്സ്യരുടെ അടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തെ ശാസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തലേന്നുരാത്രി താൻ ഒരു പാമ്പിനെ കണ്ടതുപോലുമില്ല എന്നായിരുന്നു രാജാവിന്റെ വാദം. അപ്പോൾ ജ്യോത്സ്യർ രാജാവിന്റെ കാലിലേയ്ക്ക് നോക്കുകയും അവിടെയുള്ള ഒരു പാട് കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അത് പാമ്പുകടിച്ച പാടായിരുന്നു! ഭഗവദ്കാരുണ്യം കൊണ്ടുമാത്രമാണ് താൻ രക്ഷപ്പെട്ടതെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ രാജാവ്, അപ്പോൾ ജീർണ്ണാവസ്ഥയിലായിരുന്ന ക്ഷേത്രം പുനരുദ്ധരിയ്ക്കുന്നതിന് നിർദ്ദേശം നൽകി. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ക്ഷേത്രം, സ്വർണ്ണം കൊണ്ടും വെള്ളി കൊണ്ടും രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടും പുതുക്കിപ്പണിയുകയും ശ്രീകോവിലിന്റെ ചുമരുകളിൽ മനോഹര ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുചേർക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം, ശിഷ്ടകാലം തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായി ജീവിച്ചുപോന്നു.<ref name='G3'>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-06-22 |archive-date=2009-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628214507/http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |url-status=dead }}</ref> === ശങ്കരാചാര്യരുടെ വീഴ്ച === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ സവിശേഷ പ്രാധാന്യത്തോടെ പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുള്ളതാണ് [[അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായ [[ശങ്കരാചാര്യർ]]ക്ക് സംഭവിച്ച വീഴ്ച. ഒരു [[ഏകാദശി]]നാളിലാണ് ആ സംഭവം നടന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ആ കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരുപാട് യോഗസിദ്ധികൾ സ്വന്തമായി ഉണ്ടായിരുന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ആകാശമാർഗ്ഗം സഞ്ചരിയ്ക്കാനുള്ള കഴിവുമുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം അത്തരത്തിൽ [[കാലടി]]യിൽ നിന്ന് [[ശൃംഗേരി]]യിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊണ്ടിരുന്ന സമയത്താണ് അത് സംഭവിച്ചത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിലൂടെയായിരുന്നു യാത്ര. ആകാശത്തുനിന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ ക്ഷേത്രം കണ്ടെങ്കിലും അവിടെയിറങ്ങാനോ ഭഗവാനെ തൊഴാനോ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചില്ല. ശ്രീകോവിലിന്റെ മുകളിലുള്ള ഭാഗം പിന്നിട്ട ഉടനെ ശങ്കരാചാര്യർ ഒറ്റ വീഴ്ച! അദ്ദേഹം നേരെ ചെന്നുവീണത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയിലാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ അപ്പോൾ ശീവേലി നടക്കുകയായിരുന്നു. ശീവേലി വടക്കേ നടയിലെത്തിയപ്പോൾ എഴുന്നള്ളിപ്പിന്റെ നേരെ മുന്നിൽ വച്ചാണ് ശങ്കരാചാര്യർ ചെന്നുവീണത്. ആളുകൾ പരിഭ്രാന്തരായി ഓടിക്കൂടി. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ബോധമുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, ശരീരത്തിലെവിടെയും പരുക്കുകളും കണ്ടില്ല. ശാന്തിക്കാർ വന്ന് പുണ്യതീർത്ഥം മുഖത്ത് തെളിച്ചതും ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ശങ്കരാചാര്യർ, ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നടയിൽ പോയി സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിയ്ക്കുകയും സമസ്താപരാധം ഏറ്റുപറയുകയും ചെയ്തു. കുറച്ചുദിവസം കൂടി ക്ഷേത്രത്തിൽ തങ്ങിയ അദ്ദേഹം, ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജകളും ചടങ്ങുകളും പുനഃക്രമീകരിയ്ക്കുകയും, ഗുരുവായൂരപ്പനെ സ്തുതിച്ച് ''ഗോവിന്ദാഷ്ടകം'' എന്ന കൃതി രചിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള [[ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം|പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതും അദ്ദേഹമാണ്. === നെന്മിനി ഉണ്ണി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് നെന്മിനി മന. ഈ കുടുംബത്തിൽ പെട്ടവർ ഇന്നും ഗുരുവായൂരിലുണ്ട്. ഈ കുടുംബത്തിന്റെ വകയായി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ ഒരു ലോഡ്ജും ഹോട്ടലുമടക്കമുള്ള സൗകര്യങ്ങളുണ്ട്. എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി]]യോടനുബന്ധിച്ചുള്ള [[സപ്തമി]] വിളക്ക് സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത് ഈ കുടുംബമാണ്. ഇവിടത്തെ പൂർവ്വികനായിരുന്ന ഒരു ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ കാണിയ്ക്കുന്നത്. നെന്മിനി മനയിലെ അച്ഛൻ നമ്പൂതിരി ആയിരുന്നു ഒരിയ്ക്കൽ ഗുരുവായൂരിലെ മേൽശാന്തി. ഒരു ദിവസം, അദ്ദേഹത്തിന് അത്യാവശ്യമായി ഒരു സ്ഥലം വരെ പോകേണ്ടിവന്നു. സഹായിയായ കീഴ്ശാന്തിയും അന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഭഗവാന്റെ പൂജ മുടങ്ങുമല്ലോ എന്നാലോചിച്ച് വിഷമിച്ച മേൽശാന്തി, ഒടുവിൽ തന്റെ മകനായ ഉണ്ണിയെ പൂജയേല്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. പോകും മുമ്പ് മേൽശാന്തി, ഉണ്ണിയ്ക്ക് പൂജാവിധികളെല്ലാം പറഞ്ഞു കൊടുത്തു. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് കയറിയ ഉണ്ണി, മലരുനിവേദ്യവും ഉഷഃപൂജയുമെല്ലാം വിധിപോലെ ചെയ്തു. അപ്പോഴാണ് ഉണ്ണി അത് ശ്രദ്ധിച്ചത്: നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ അതുപോലെത്തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! ഉണ്ണി ആശങ്കാകുലനായി. തന്റെ പൂജ പിഴച്ചോ? ഭഗവാൻ നിവേദ്യം നേരിട്ടുണ്ണും എന്നായിരുന്നു അവന്റെ വിചാരം. പിന്നീട് അടുത്തുള്ള ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് ഉപ്പുമാങ്ങയും തൈരും കൊണ്ടുവരികയും അവ ചോറിന്റെ കൂടെ കൂട്ടിക്കുഴച്ചു വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ, യാതൊരു ഫലവും കണ്ടില്ല. ഉണ്ണി പൊട്ടിക്കരയാൻ തുടങ്ങി. {{cquote|ഉപ്പുമാങ്ങയുമുറതൈരുമുണ്ടിനി കൈപ്പയ്ക്കാക്കൊണ്ടാട്ടം വേണോ-കൃഷ്‌ണാ പപ്പടവും മറ്റും വല്ലതും വേണെങ്കിൽ കൽപിച്ചുകൊൾക ഞാൻ കേട്ടു-കൊള്ളാം ഊണുകഴിക്കാഞ്ഞാലയ്യോ വിശന്നുപോം ക്ഷീണിച്ചുപോയിടും ദേഹമേറ്റം അച്ഛൻ വന്നാലെന്നെത്തല്ലു മറിഞ്ഞാലും അച്യുതനൂണുകഴിച്ചില്ലെങ്കിൽ.}} ആ കണ്ണീരുകണ്ട് ഉണ്ണിക്കണ്ണൻ, അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ഉണ്ണിയുടെ കയ്യിൽ നിന്ന് ചോറ് മുഴുവൻ വാങ്ങിക്കഴിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. സന്തോഷത്താൽ മതിമറന്ന ഉണ്ണി, സമയം പോയതറിഞ്ഞില്ല. സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും നടതുറക്കാത്തതിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരായ [[വാര്യർ|വാര്യരും]] [[മാരാർ|മാരാരും]] ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഉണ്ണിയ്ക്ക് വല്ലതും സംഭവിച്ചോ എന്നായിരുന്നു അവരുടെ ചിന്ത. എന്നാൽ, തൊട്ടുപിന്നാലെ ഒഴിഞ്ഞ പൂജാപാത്രങ്ങളുമായി ഉണ്ണി പുറത്തെത്തി. പാത്രങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട വാര്യർ തനിയ്ക്ക് അവകാശപ്പെട്ട നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ ഉണ്ണി ഉണ്ടുതീർത്തു എന്ന് വിചാരിച്ചു. അയാൾ അവനെ വിളിച്ചുകൊണ്ടു പോകുകയും കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. താനല്ല, ഭഗവാനാണ് എല്ലാം കഴിച്ചതെന്ന് ഉണ്ണി ഒരുപാടു തവണ പറഞ്ഞെങ്കിലും വാര്യർ അത് അംഗീകരിച്ചില്ല. ഒരുപാട് തവണ അയാൾ ഉണ്ണിയെ തല്ലി. ഇതിനിടയിൽ മേൽശാന്തി മടങ്ങിയെത്തി. വാര്യരിൽ നിന്ന് വിവരമറിഞ്ഞ അദ്ദേഹവും ഉണ്ണിയെ ഒരുപാട് തല്ലി. അപ്പോഴാണ് ശ്രീകോവിലിൽ നിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങിയത്. ഉണ്ണി പറഞ്ഞതെല്ലാം ശരിയാണെന്നും അതിനാൽ തല്ലേണ്ടത് തന്നെയാണെന്നുമായിരുന്നു ആ അശരീരി. കുറ്റബോധം താങ്ങാനാകാതെ മേൽശാന്തിയും വാര്യരും ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിൽ സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. ഇതിൻ്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായാണ് ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന തൈര് നിവേദ്യവും നിറപുത്തരി ദിവസം ഉപ്പുമാങ്ങയും നിവേദിക്കുന്നത്. === നാരായണീയത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === [[ശ്രീമദ്ഭാഗവതം|ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തെ]] ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച പ്രസിദ്ധമായൊരു [[സംസ്കൃതസാഹിത്യം|സംസ്കൃതകാവ്യമാണ്]] '''[[നാരായണീയം]]'''. പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠനായ [[മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി|മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിയാണ്]] ഈ മഹാകാവ്യം രചിച്ചത്. പന്ത്രണ്ട് സ്കന്ധങ്ങളും പതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളുമടങ്ങിയ ഭാഗവതകാവ്യത്തെ, വെറും നൂറു ദശകങ്ങളിലും ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളിലും ഒതുക്കിയ നാരായണീയം, ഭാഗവതത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കവി ഭഗവാനോട് സംവദിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രചിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധമുള്ള ഈ കാവ്യം ഉദ്ഭവിയ്ക്കാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: 1560-ൽ ഇന്നത്തെ [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ]] [[തിരുനാവായ|തിരുനാവായയ്ക്കടുത്തുള്ള]] [[ചന്ദനക്കാവ് (മലപ്പുറം ജില്ല)|ചന്ദനക്കാവിലെ]] പണ്ഡിതകുടുംബമായ മേല്പുത്തൂർ ഇല്ലത്ത് ജനിച്ച നാരായണഭട്ടതിരി, മഹാപണ്ഡിതനായിരുന്ന അച്ഛൻ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[മീമാംസ|മീമാംസയും]] മാധവൻ എന്ന ഗുരുവിൽ നിന്ന് [[ഋഗ്വേദം|ഋഗ്വേദവും]] ജ്യേഷ്ഠൻ ദാമോദരഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[തർക്കശാസ്ത്രം|തർക്കശാസ്ത്രവും]] പഠിച്ചെടുത്തശേഷം, [[തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടി|തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടിയുടെ]] കീഴിൽ ഉപരിപഠനം നടക്കുന്ന കാലത്താണ് നാരായണീയത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ച സംഭവങ്ങൾ നടന്നത്. ഗുരുതരമായ [[വാതരോഗം]] ബാധിച്ച അച്യുതപ്പിഷാരടിയെ മേല്പുത്തൂർ നല്ല രീതിയിൽ ശുശ്രൂഷിച്ചുപോന്നു. ഒടുവിൽ ഗുരുനാഥന്റെ അസുഖം മാറുകയും, അതേസമയം മേല്പുത്തൂരിന് അസുഖസൂചനകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവിൽ നിന്ന് മേല്പുത്തൂർ അസുഖം ഇരന്നുവാങ്ങി എന്നാണ് കഥ. വാതരോഗം മാറാൻ നിരവധി ചികിത്സാരീതികൾ ചെയ്തുനോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഒടുവിൽ, സാക്ഷാൽ [[ധന്വന്തരി|ധന്വന്തരിമൂർത്തിയായ]] ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെ ശരണം എന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, 1587 ഓഗസ്റ്റ് 27-ന് (കൊല്ലവർഷം 763 ചിങ്ങം 16), [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] [[തിരുവോണം (നക്ഷത്രം)|തിരുവോണം]] നാളിൽ, മാതാപിതാക്കൾക്കും അനുജനും കവിയുമായ ചെറിയ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയ്ക്കും ചില സഹായികൾക്കുമൊപ്പം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അമ്മാത്തായ പയ്യൂരില്ലമടക്കം പല സ്ഥലങ്ങളിലും തങ്ങിയ ശേഷം മൂന്നാം നാൾ അവർ ഗുരുവായൂരിലെത്തി. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ച് ഒരു കവിതയെഴുതണമെന്ന് മേല്പുത്തൂരിന് തോന്നി. പക്ഷേ, എവിടെനിന്ന് തുടങ്ങണം, എങ്ങനെ തുടങ്ങണം എന്നൊന്നും അദ്ദേഹത്തിന് പിടികിട്ടിയില്ല. ഉറ്റ സുഹൃത്തും, [[മലയാളം|മലയാളഭാഷയുടെ]] പിതാവുമായ [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ|തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛനെത്തന്നെ]] സമീപിയ്ക്കാമെന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, തന്റെ സഹായികളെ [[തൃക്കണ്ടിയൂർ|തൃക്കണ്ടിയൂരിലേയ്ക്ക്]] അയച്ചു. സഹായികൾ തൃക്കണ്ടിയൂരിലെ എഴുത്തച്ഛന്റെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം തന്റെ [[അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട്|അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ടിലെ]] വരികൾ ചൊല്ലിക്കൊണ്ട് ചാരുകസേരയിൽ ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. സഹായികൾ എഴുത്തച്ഛനോട് ആഗമനോദ്ദേശ്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് 'മത്സ്യം തൊട്ടുകൂട്ടാൻ പറയൂ' എന്നാണ് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്. ഗുരുവായൂർ മടങ്ങിയെത്തിയ സഹായികൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് വിവരം പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം സന്തോഷിച്ചു. ഇത് കണ്ട് സഹായികൾ സ്തബ്ധരായിപ്പോയി. [[മത്സ്യം (അവതാരം)|മത്സ്യം]] തൊട്ടുള്ള വൈഷ്ണവാവതാരങ്ങളെ സ്തുതിച്ച് കീർത്തനമെഴുതുക എന്നാണ് എഴുത്തച്ഛൻ പറഞ്ഞതിന്റെ അന്തരാർത്ഥം എന്ന് മേല്പുത്തൂർ അവരോട് പറഞ്ഞു. ''സാന്ദ്രാനന്ദാവബോധാത്മകമനുപമിതം...'' എന്ന് തുടങ്ങുന്ന നാരായണീയത്തിന്റെ ആദ്യദശകം പിറന്നത് അങ്ങനെയാണ്. തുടർന്ന്, ഓരോ ദിവസവും ഓരോ ദശകം എന്ന കണക്കിൽ നൂറുദിവസം കൊണ്ട് നൂറുദശകം പൂർത്തിയാക്കി. ഓരോ ദിവസം കഴിയുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടുവന്നു. ഒടുവിൽ, നൂറാം ദിവസം അദ്ദേഹം നാരായണീയരചന പൂർത്തിയാക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന് വേണുഗോപാലരൂപത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ അദ്ദേഹം രോഗവിമുക്തനാകുകയും ചെയ്തു. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിലെ കിഴക്കേ അറ്റത്തെ തൂണിലിരുന്നാണ് മേല്പുത്തൂർ നാരായണീയം രചിച്ചത്. വാതരോഗം വന്ന് ശരീരം മുഴുവൻ തളർന്നുപോയ മേല്പുത്തൂർ ചൊല്ലുന്ന ശ്ലോകങ്ങളെല്ലാം അനുജൻ പകർത്തി എടുക്കുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ്റെ നരസിംഹാവതാരത്തെ വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയാതെ വിഷമിച്ച മേൽപ്പത്തൂരിന് മുമ്പിൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ നരസിംഹരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുവത്രെ. നാരായണീയം രചിച്ചതോടുകൂടി ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുത്ത അദ്ദേഹം, പിന്നീട് കുറഞ്ഞത് 86 വയസ്സ് വരെയെങ്കിലും ജീവിച്ചിരുന്നു. ഈ കാലഘട്ടത്തിനിടയിൽ അദ്ദേഹം [[കൊച്ചി]], [[അമ്പലപ്പുഴ]], [[കോഴിക്കോട്]], [[മൂക്കുതല]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലായി ജീവിച്ചുപോരുകയും, അവിടങ്ങളിലെല്ലാം പ്രശസ്തനാകുകയും ചെയ്തു. [[പ്രക്രിയാ സർവ്വസ്വം]], [[ശ്രീപാദ സപ്തതി]], ഒരുപാട് [[ചമ്പു|ചമ്പുക്കൾ]], [[പ്രശസ്തി (ചരിത്രം)|പ്രശസ്തികൾ]] തുടങ്ങി വേറെയും ചില കൃതികൾ ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. മൂക്കുതലയിൽ വച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്. അനായാസ മരണമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. === ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉത്ഭവം === മേല്പുത്തൂരിന്റെ സമകാലികനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മറ്റൊരു കവിയായിരുന്നു [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി]]. ഇന്നത്തെ മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[പെരിന്തൽമണ്ണ]]യ്ക്കടുത്ത് [[കിഴാറ്റൂർ|കീഴാറ്റൂരിലായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇല്ലം. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] വലിയ പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനം, മലയാളത്തിലാണ് കവിതകൾ രചിച്ചിരുന്നത്. തന്മൂലം സംസ്കൃത പണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ ഒരുപാട് പരിഹസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''മലയാളത്തിലെ [[ഭഗവദ്ഗീത]]'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ' ''[[ജ്ഞാനപ്പാന]]''യാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കൃതി. ഈ കൃതി എഴുതാൻ കാരണമായ ഒരു സംഭവമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെക്കാലം സന്താനഭാഗ്യമില്ലാതെ വിഷമിച്ചിരുന്ന പൂന്താനം, അതിനായി 'സന്താനഗോപാലം പാന' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. അതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകനുണ്ടായി. എന്നാൽ, [[ചോറൂണ്|ചോറൂണിന്റെ]] ദിവസം അവൻ അഴിച്ചിട്ട വസ്ത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ശ്വാസം മുട്ടി മരിച്ചു. ഇതിലുണ്ടായ വിഷമമാണ് ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ചത്. നാമജപത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും പ്രാധാന്യം അറിയിയ്ക്കുന്നതിനോടൊപ്പം കടുത്ത സാമൂഹ്യവിമർശനവും ഉൾക്കൊണ്ട ഈ കൃതിയ്ക്ക്, കേരളീയസമൂഹത്തിൽ ലഭിച്ച സ്വാധീനം വലുതാണ്. {{cquote|കണ്ടുകണ്ടെന്നിരിയ്ക്കും ജനങ്ങളെ കണ്ടില്ലെന്ന് വരുത്തുന്നതും ഭവാൻ<br>രണ്ടുനാലുദിനം കൊണ്ടൊരുത്തനെ തണ്ടിലേറ്റി നടത്തുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|മാളികമുകളേറിയ മന്നന്റെ തോളിൽ മാറാപ്പ് കേറ്റുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|ഉണ്ണിയുണ്ടായി വേൾപ്പിപ്പതിലൊരു ഉണ്ണിയുണ്ടായിക്കണ്ടാവൂ ഞാനെന്നും<br>ഇത്ഥമോരോന്ന് ചിന്തിച്ചിരിയ്ക്കുമ്പോൾ ചത്തുപോകുന്നു പാവം ശിവ!ശിവ!}} {{cquote|അമ്മയ്ക്കും പുനരച്ഛന്നും ഭാര്യയ്ക്കും ഉണ്മാൻ പോലും കൊടുക്കുന്നില്ല ചിലർ.}} തുടങ്ങിയ വരികൾ വേദാന്തചിന്തയുടെയും സാമൂഹ്യവിമർശനത്തിന്റെയും ഉദാഹരണങ്ങളാകുമ്പോൾ ആദ്യഭാഗവും അവസാനഭാഗവും തികഞ്ഞ ഭക്തിയുടെ പ്രതീകങ്ങളായി മാറുകയാണ്. കലികാലത്ത് ഭക്തർക്ക് മോക്ഷത്തിനുള്ള ഏക ഉപാധി നാമപജമാണെന്ന് പൂന്താനം ഇതിലൂടെ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നു. {{cquote|ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ മനസ്സിൽ കളിയ്ക്കുമ്പോൾ<br>ഉണ്ണികൾ പിന്നെ വേണമോ മക്കളായ്?}} എന്ന വാക്യം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭഗവദ്ഭക്തിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ്.<ref>{{cite news|title=Rendered with devotion|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article657658.ece|date=March 13, 2009}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> വാർദ്ധക്യത്തിൽ [[വസൂരി]]രോഗം വന്ന് തളർന്നുപോയ പൂന്താനം അത് ഭേദമാകാൻ തന്റെ നാട്ടിലുള്ള [[അങ്ങാടിപ്പുറം തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ]]യെ സ്തുതിച്ച് രചിച്ച ''ഘനസംഘം'' എന്ന സ്തോത്രവും വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. 1964-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ഓമനക്കുട്ടൻ (ചലച്ചിത്രം|ഓമനക്കുട്ടൻ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലുപയോഗിച്ച ''കണികാണും നേരം'' രചിച്ചതും അദ്ദേഹമാണ്. [[നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ|''നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ'']] എന്ന അതിപ്രസിദ്ധമായ ശിവസ്തുതിയും അദ്ദേഹത്തിന്റേതാണ്. ഇവ കൂടാതെ വേറെയും കൃതികൾ രചിച്ച അദ്ദേഹം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ്റെ ഐതിഹ്യ കഥകളിലെ സ്ഥിരം സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. 93-ാ൦ വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠം പൂകി എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. === ഭക്തിയും വിഭക്തിയും === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്ന മറ്റൊരു ഐതിഹ്യകഥയാണ് ''ഭക്തിയും വിഭക്തിയും''. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവുമാണ് ഈ കഥയിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ. സംസ്കൃതപണ്ഡിതന്മാർക്ക് അക്കാലത്ത് മലയാളകവികളോടും മലയാളകൃതികളോടുണ്ടായിരുന്ന പുച്ഛവും അവയിലെ ഭഗവാന്റെ നിലപാടുമാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രമേയം. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: വാതരോഗം ബാധിച്ച് ഗുരുവായൂരിൽ മേല്പുത്തൂർ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലത്തുതന്നെ പൂന്താനവും ഭജനമിരിയ്ക്കാനുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, പൂന്താനം താൻ രചിച്ച സന്താനഗോപാലം പാന മേല്പുത്തൂരിന് കാണിച്ചുകൊടുക്കാൻ ചെന്നു. എന്നാൽ, സംസ്കൃതപണ്ഡിതനായിരുന്ന മേല്പുത്തൂർ, ആ ആവശ്യം നിരസിച്ചു. ഇത് പൂന്താനത്തെ അത്യധികം ദുഃഖിതനാക്കി. അന്നുരാത്രി, മേല്പുത്തൂരിന് വാതരോഗം വീണ്ടും മൂർച്ഛിച്ചു. അല്പസമയം അദ്ദേഹത്തിന് ബോധക്ഷയമുണ്ടായി. ബോധം വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവാന്റെ ഒരു ദർശനമുണ്ടായി. ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഹേ മേല്പത്തൂരേ! പണ്ഡിത ശ്രേഷ്ഠനായ അങ്ങയുടെ വിഭക്തിയെക്കാൾ എനിയ്ക്ക് ഇഷ്ടം പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനത്തിന്റെ ഭക്തിയാണ്. അങ്ങ് നാളെത്തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് മാപ്പ് പറയുകയും ജ്ഞാനപ്പാന പരിശോധിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും വേണം.}} ഇതനുസരിച്ച് പിറ്റേന്ന് രാവിലെ മേല്പുത്തൂർ, ക്ഷേത്രദർശനം കഴിഞ്ഞ് തെക്കേ നാലമ്പലത്തിലിരുന്ന് അന്നത്തെ ദശകവും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം പൂന്താനത്തിനടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തോട് മാപ്പുപറഞ്ഞ് ജ്ഞാനപ്പാന വായിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും പൂന്താനത്തെ മുഗ്ദകണ്ഠം പ്രശംസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="thehindu">{{cite news|title=To lovers of Krishna, in Tamil|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|newspaper=The Hindu|date=July 19, 2012|access-date=2019-12-06|archive-date=2012-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723041304/http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|url-status=dead}}</ref> === 'പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു' === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. സംസ്കൃതത്തിൽ പൂന്താനത്തിനുണ്ടായിരുന്ന പ്രാവീണ്യക്കുറവും അതുമൂലം അദ്ദേഹം നേരിട്ട അപമാനങ്ങളും അവയിലുള്ള ഭഗവാന്റെ പ്രതികരണവും അടങ്ങിയതാണ് ഈ കഥ. അതിങ്ങനെ: സംസ്കൃതത്തിൽ വലിയ പാണ്ഡിത്യമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും പൂന്താനം നിത്യേന ക്ഷേത്രനടയിൽ വന്ന് [[വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം]] വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുമായിരുന്നു. അപ്പപ്പോൾ വായയിൽ വരുന്ന രീതിയിലാണ് അദ്ദേഹം വ്യാഖ്യാനം കൊടുത്തിരുന്നത്. ഒരിയ്ക്കൽ, അത്തരത്തിൽ അദ്ദേഹം വിഷ്ണു സഹസ്രനാമത്തിലെ '''പദ്മനാഭോऽമരപ്രഭു''' എന്ന ഭാഗം '''പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു''' എന്ന് തെറ്റായി ഉച്ചരിച്ച് അതിന് വ്യാഖ്യാനം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ, സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന [[വേദം|വേദപണ്ഡിതന്മാരായ]] ചില ബ്രാഹ്മണർ പൂന്താനത്തെ അപഹസിച്ചു. ഈ സമയത്ത് അദ്ദേഹം മരപ്രഭു ആരാണെന്ന് വിചാരിച്ച് ചിന്താധീനനായി. അപ്പോൾ, മരപ്രഭുവും താൻ തന്നെയാണെന്ന് അറിയിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീലകത്തുനിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങി. ഇത് കേട്ടതും പണ്ഡിതസമൂഹം ലജ്ജിച്ച് തലതാഴ്ത്തി. <ref>{{cite web|url=https://ml.wikisource.org/wiki/%E0%B4%90%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B2/%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81_%E0%B4%A8%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B4%BF |title=ഐതിഹ്യമാല/പൂന്താനത്തു നമ്പൂരി - വിക്കിഗ്രന്ഥശാല |language=ml|publisher=Ml.wikisource.org |date=2016-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഈ സംഭവത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഗുരുവായൂർ തെക്കേ നടയിലെ ശ്രീവത്സം വി.ഐ.പി. റസ്റ്റ് ഹൗസ് വളപ്പിൽ മരപ്രഭുവിന്റെ അതിഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. കളിമണ്ണിൽ തീർത്ത ഇത്, അത്തരത്തിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ശില്പമാണ്. 1995-ലാണ് ഈ ശില്പം സ്ഥാപിച്ചത്. പ്രശസ്ത ശില്പി [[ആലുവ]] പി.വി. രാമചന്ദ്രന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1200 പേർ ചേർന്ന് മൂന്നുമാസം കഠിനവ്രതം എടുത്താണ് ഈ ശില്പം നിർമ്മിച്ചെടുത്തത്.<ref>{{cite web|author=Ramachandran P.V. |url=http://guruvayoormaraprabhu.blogspot.in/ |title=Guruvayoor Maraprabhu |publisher=Guruvayoormaraprabhu.blogspot.in |date=2009-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനും മുൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയും]] അന്നത്തെ കേന്ദ്ര വ്യവസായ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ. കരുണാകരനാണ്]] ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കളിമണ്ണിനോടൊപ്പം പല ഔഷധകൂട്ടുകളും ഇതിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. വൃക്ഷസങ്കല്പത്തിൽ ശരീരവും ധ്യാനഭാവത്തിലുള്ള ഭഗവാന്റെ ശിരസ്സും ഒത്തുച്ചേർന്ന ഈ ശില്പത്തിന് ജാപ്പനീസ് നിർമ്മാണശൈലിയാണ് അവലംബിച്ചത്. 2008-ൽ ഇതിനോട് ചേർന്ന് ഏതാനും ദിവ്യാത്മാക്കളുടെ രൂപങ്ങളും, 2011-ൽ പ്രഭാമണ്ഡലവും ചാർത്തുകയുണ്ടായി. ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടാണ് മരപ്രഭു ശില്പം ഗുരുവായൂരിലെ ഭക്തരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയത്. ഇതിന്റെ ചെറുപതിപ്പുകളും ഇപ്പോൾ നിർമ്മാണത്തിലുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |title=ഗുരുവായൂർ മരപ്രഭു ചെറുപതിപ്പുകളുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു &#124; mangalam.com |publisher=Origin.mangalam.com |date=2015-04-17 |accessdate=2016-12-20 |archive-date=2016-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220161718/http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |url-status=dead }}</ref> ഇവയുടെ ശില്പിയും പി.വി. രാമചന്ദ്രനാണ്. === ഭാഗവതപ്രിയനായ കൊട്ടിയൂരപ്പൻ === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. ഗുരുവായൂരുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ ധാരാളമായി അനുഗ്രഹിച്ചതായി കഥകളുള്ളതിനാൽ ഇതും ആ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം. [[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിലെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[കൊട്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രം|കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവുമായും]] അവിടത്തെ ദേവനായ പരമശിവനുമായാണ് ഈ കഥയ്ക്ക് നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ളത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവത പാരായണം എങ്ങനെ കൊട്ടിയൂരപ്പനെ പ്രസന്നനാക്കി എന്ന് ഈ കഥയിൽ കാണാം. ഒരിക്കൽ, ഒരു [[വൈശാഖം|വൈശാഖകാലത്ത്]] പൂന്താനം കൊട്ടിയൂരിൽ ദർശനത്തിനെത്തി. [[ബാവലിപ്പുഴ]]യിൽ കുളിച്ച് അക്കരെയും ഇക്കരെയുമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തിയ ശേഷം അദ്ദേഹം, വലിയൊരു സദസ്സിനെ സാക്ഷിയാക്കി തന്റെ ഭാഗവതപാരായണം തുടങ്ങി. ഭാഗവതത്തിലെ അതിപ്രധാനമായ ദശമസ്കന്ധത്തിലെ അറുപതാം അദ്ധ്യായമായ 'കർഹിചിദദ്ധ്യായ'മാണ് അദ്ദേഹത്തിന് അന്ന് വായിക്കാനുണ്ടായിരുന്നത്. പ്രസ്തുത അദ്ധ്യായത്തിലെ 'കർഹി ചിത് സുഖമാസീനം' എന്നു തുടങ്ങുന്ന ശ്ലോകം കാരണമാണ് അദ്ധ്യായത്തിന് ഇങ്ങനെയൊരു പേരുതന്നെ വന്നത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവതപാരായണം കേട്ട സദസ്യർ, അദ്ദേഹത്തെ വാനോളം പുകഴ്ത്തി. തുടർന്ന്, താൻ വായിച്ചുതീർന്ന ഭാഗം അദ്ദേഹം മയിൽപ്പീലി വച്ച് അടച്ചു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ എണീറ്റ് ദിനകൃത്യങ്ങളെല്ലാം കഴിച്ച് പൂന്താനം ഗ്രന്ഥം തുറന്നുനോക്കുമ്പോൾ മയിൽപ്പീലി കർഹിചിദദ്ധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! തന്റെ ഓർമ്മക്കുറവായിരിയ്ക്കാം കാരണമെന്ന് വിചാരിച്ച അദ്ദേഹം, അന്നും അതേ അദ്ധ്യായം തന്നെ വായിച്ചു. രണ്ടു മൂന്നു ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് ആവർത്തിച്ചപ്പോൾ ഇത് ഭഗവാന്റെ ലീലയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. അന്നും ഭാഗവതം വായിച്ച ശേഷം സന്തോഷത്തോടെ അദ്ദേഹം കൊട്ടിയൂർ വിട്ടു. അപ്പോഴാണ് തന്റെ ഭാഗവതഗ്രന്ഥം എടുക്കാൻ മറന്നുപോയ കാര്യം അദ്ദേഹം അറിഞ്ഞത്. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ച് കൊട്ടിയൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടെങ്കിലും അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. അദ്ദേഹം വാതിൽപ്പഴുതിലൂടെ നോക്കിയപ്പോൾ കണ്ട കാഴ്ച അതിശയകരമായിരുന്നു: ശിവഭഗവാൻ പാർവ്വതീദേവിയ്ക്ക് ഭാഗവതത്തിലെ കർഹിചിദദ്ധ്യായം വായിച്ചുകൊടുക്കുന്നു! അത് സശ്രദ്ധം കേട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദേവി, ഭഗവാന്റെ വായന നന്നായെങ്കിലും പൂന്താനം വായിച്ചുകേൾക്കാനാണ് കൂടുതൽ രസകരമെന്ന് പറയുകയുണ്ടായി! പൂന്താനം പുറത്തുണ്ടെന്ന വിവരമറിഞ്ഞ ഭഗവാനും ദേവിയും, അദ്ദേഹത്തിന് ദർശനം നൽകുകയും, ഭാഗവതഗ്രന്ഥം തങ്ങളുടെ മറ്റൊരു വാസകേന്ദ്രമായ [[തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രം|തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലെ]] മണ്ഡപത്തിന്റെ ഉത്തരത്തിലുണ്ടെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അതനുസരിച്ച് പൂന്താനം, ഒരുപാട് ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലെത്തുകയും]] വടക്കുന്നാഥനെയും ഉപദേവതകളെയും തൊഴുതശേഷം മണ്ഡപത്തിലെത്തി അതിന്റെ ഉത്തരത്തിൽ നിന്ന് ഗ്രന്ഥം തിരികെ എടുക്കുകയും ചെയ്തു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ മങ്ങാട്ടച്ചനായി === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. [[സാമൂതിരി]]യുടെ സൈന്യാധിപനായ [[മങ്ങാട്ടച്ചൻ|മങ്ങാട്ടച്ചന്റെ]] രൂപത്തിൽ വന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ രക്ഷിച്ചതാണ് ഈ കഥയിലെ ഉള്ളടക്കം. തന്റെ ഭക്തരെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഭഗവാൻ ഏതു രൂപത്തിലും വരും എന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ തെളിവായി ഭക്തർ ഇതിന്റെ കണ്ടുവരുന്നു. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ പൂന്താനം, കീഴാറ്റൂരിലുള്ള ഇല്ലത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്നു. നേരം അർദ്ധരാത്രിയായിരുന്നു. ചുറ്റും കൂരിരുട്ട്. എങ്ങും കനത്ത നിശ്ശബ്ദത. തീർത്തും വിജനമായ പ്രദേശത്തുകൂടിയാണ് അദ്ദേഹം കടന്നുപോകുന്നുണ്ടായിരുന്നത്. പെട്ടെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു സംഘം അക്രമികൾ തടഞ്ഞുനിർത്തി ആക്രമിച്ചു. അവർ പൂന്താനത്തോട് വൻ തുക ആവശ്യപ്പെട്ടു. തന്റെ കയ്യിൽ ഒരു ഭാഗവതഗ്രന്ഥം മാത്രമാണുള്ളതെന്നും അത് തരാൻ തനിയ്ക്കാകില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞപ്പോൾ അക്രമികളിലൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തോളിലെ ഭാണ്ഡം പിടിച്ചുവലിയ്ക്കുകയും, മറ്റൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തെ വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. വേദന താങ്ങാനാകത്തെ പൂന്താനം, ഇഷ്ടദേവനെ ഉറക്കെ വിളിച്ചു. അപ്പോൾ ദൂരെനിന്ന് ഒരു [[കുതിര]]യുടെ കുളമ്പടിശബ്ദം കേൾക്കാൻ തുടങ്ങി. ഓരോ നിമിഷം കഴിയുംതോറും അത് അടുത്തെത്താൻ തുടങ്ങി. സാമൂതിരിയുടെ സൈന്യാധിപനായ മങ്ങാട്ടച്ചനായിരുന്നു കുതിരപ്പുറത്ത്. മങ്ങാട്ടച്ചൻ, തന്റെ കയ്യിലെ വാളെടുത്ത് അക്രമികൾക്കുനേരെ ആഞ്ഞുവീശുകയും അവർ പേടിച്ചോടുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചന് പൂന്താനം തന്റെ കയ്യിലെ മോതിരം ഊരി സമ്മാനിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങാൻ തയ്യാറായില്ല. ഒടുവിൽ പൂന്താനത്തിന്റെ നിർബന്ധത്തിന് വഴങ്ങി അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങുകയായിരുന്നു. മോതിരവും വാങ്ങിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചൻ, ഉടനെ സ്ഥലം വിട്ടു. മനസ്സുനിറയെ സന്തോഷത്തോടെ പൂന്താനം യാത്ര തുടർന്നു. നേരം ഏഴരവെളുപ്പായി. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറക്കാനുള്ള സമയമായി. മേല്പുത്തൂരടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ, ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം കണ്ടുതൊഴാൻ പുറത്ത് വരിയായി നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മേൽശാന്തി എഴുന്നേറ്റ് കുളികഴിഞ്ഞുവന്ന് ശ്രീകോവിലിന്റെ വാതിൽ തുറക്കാൻ കഠിനപ്രയത്നം തുടങ്ങി. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും വാതിൽ തുറക്കുന്നില്ല! അപ്പോഴാണ്, '''കൃഷ്ണാ! ഗുരുവായൂരപ്പാ! ഭഗവാനേ!''' എന്ന വിളിയോടെ പൂന്താനം ക്ഷേത്രനടയിലെത്തിയത്. തൊട്ടുപിന്നാലെ, മേൽശാന്തിയ്ക്ക് നടതുറക്കാൻ സാധിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു! ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിച്ച് ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണം വച്ച് ശ്രീകോവിലിനടുത്തെത്തിയ പൂന്താനത്തെ മേൽശാന്തി വിളിയ്ക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മോതിരം സമ്മാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പൂന്താനം മോതിരം പരിശോധിച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ ഞെട്ടിപ്പോയി. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ മോതിരമായിരുന്നു! ഇതിനെക്കുറിച്ച് പൂന്താനം മേൽശാന്തിയോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ തനിയ്ക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വപ്നദർശനമുണ്ടായെന്നും, ഭക്തനായ പൂന്താനത്തിന് മോതിരം തിരിച്ചു കൊടുക്കണമെന്ന് അതിൽ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞുവെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പൂന്താനം, ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. === വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും കുറൂരമ്മയും === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയാത്ത സാന്നിദ്ധ്യങ്ങളാണ് ഭക്തസന്ന്യാസിയായിരുന്ന [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും]] [[കുറൂരമ്മ]]യും. മേല്പുത്തൂരിന്റെയും പൂന്താനത്തിന്റെയും സമകാലികരായിരുന്നു ഇവരെന്നാണ് കേൾവി. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനായിരുന്ന വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, പക്ഷേ എല്ലാ ദേവതകളെയും ഭജിച്ചിരുന്നു. കേരളത്തിലെ ഒരുപാട് മഹാക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പിറവിയുടെ കാരണക്കാരനും അദ്ദേഹമാണ്. ഏത് ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയാലും അവിടത്തെ മൂർത്തിയെ നേരിട്ടുകാണാനുള്ള കഴിവ് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. കുറൂരമ്മയാകട്ടെ, അക്ഷരാഭ്യാസം പോലുമില്ലാത്ത ഒരു അന്തർജനമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ തന്നെയുള്ള [[അടാട്ട്]] എന്ന സ്ഥലത്തെ കുറൂരില്ലത്തെ അമ്മയായിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവരെ ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന് വിളിച്ചുപോയിരുന്നത്. അവരുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമായും പറയാനുള്ളത്. പുറയന്നൂർ ഇല്ലത്തെ ഗൗരി അന്തർജനമാണ് പിൽക്കാലത്ത് ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായത്. അക്കാലത്ത് നമ്പൂതിരി സമുദായത്തിലെ ആചാരമനുസരിച്ച് വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഇവരെ വേളി കഴിപ്പിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. കുറൂരില്ലത്തെ വലിയ നമ്പൂതിരിയാണ് അന്തർജനത്തെ വേളി കഴിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് ഇല്ലത്ത് കുടിയിരുത്തിയത്. നിർഭാഗ്യവശാൽ അധികം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. തികഞ്ഞ കൃഷ്ണഭക്തയായിരുന്ന അന്തർജനം, തന്റെ ദുഃഖങ്ങളെല്ലാം കൃഷ്ണപാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ച് കഴിഞ്ഞുകൂടി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ, ഒരു ദിവസം ഇല്ലത്ത് പണിക്കാരനായി ഒരു ഉണ്ണി കടന്നുവന്നു. കുറൂരമ്മ അവനെ പൂർണ്ണമനസ്സോടെ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും തന്റെ കൂടെത്തന്നെ താമസിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അമ്മയ്ക്കുവേണ്ട എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഉണ്ണി തന്നെ ചെയ്തുവന്നു. അവൻ വികൃതി കാണിച്ചാൽ കുറൂരമ്മ ശാസിക്കുമായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, ഇല്ലത്ത് കൃഷ്ണപൂജ നടത്തുന്നതിനിടയിൽ വികൃതി കാട്ടിയപ്പോൾ കൂറൂരമ്മ അവനെ കരി നിറച്ച ഒരു കലത്തിൽ വച്ച് അടച്ചു. ഇതേ സമയം, തന്റെ മഠത്തിൽ സ്വാമിയാർ കൃഷ്ണപൂജ ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ വരാൻ വൈകുന്നത് കണ്ട സ്വാമിയാർ ഇതെന്ത് മറിമായമെന്ന് ചിന്തിച്ചിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ദേഹമാസകലം കരിയുമായി ഭഗവാൻ സ്വാമിയാർക്കുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. വികൃതി കാട്ടിയതിന് കുറൂരമ്മ തന്നെ കലത്തിലടച്ചതിനാലാണ് താൻ വരാൻ വൈകിയതെന്ന് ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. കുറൂരമ്മ നിസ്സാരക്കാരിയല്ലെന്ന് സ്വാമിയാർക്ക് തോന്നി. താൻ ഉടനെ കുറൂരില്ലത്ത് പൂജയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ടെന്ന് കുറൂരമ്മയോട് പറയാൻ അദ്ദേഹം ഭഗവാനോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. ഇതിനിടയിൽ, അടുത്തുതന്നെയുള്ള മറ്റൊരു ഇല്ലമായ ചെമ്മങ്ങാട്ട് ഇല്ലത്തെ നമ്പൂതിരിയും ഇക്കാര്യമറിയുകയുണ്ടായി. അദ്ദേഹവും സ്വാമിയാരെ തന്റെ ഇല്ലത്തെ പൂജയ്ക്ക് വിളിച്ചു. ഇത് കുറൂരമ്മയോടുണ്ടായിരുന്ന അസൂയ കൊണ്ടാണെന്ന് ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. കാരണം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ ഒരു ഇല്ലത്ത് പൂജ നടത്താൻ വരുന്നത് അക്കാലത്ത് വലിയൊരു അംഗീകാരമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നിർഭാഗ്യവശാൽ രണ്ട് പൂജകളും പറഞ്ഞുവച്ചിരുന്നത് ഒരേ ദിവസമാണ്. എന്തു ചെയ്യണമെന്നറിയാതെ സ്വാമിയാർ വിഷമിച്ചു. അവസാനം, ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്കുതന്നെ പോകാം എന്നായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീരുമാനം. അതനുസരിച്ച് അന്നേദിവസം പ്രഭാതകൃത്യങ്ങളെല്ലാം വേഗം കഴിച്ച് സ്വാമിയാർ ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, ശങ്കരാചാര്യ പരമ്പരയിൽ പെട്ട സന്ന്യാസിയായതിനാൽ യാത്ര പുറപ്പെടും മുമ്പ് ശംഖനാദം മുഴക്കണമെന്ന് ചിട്ടയുണ്ട്. അതനുസരിച്ച് മഠത്തിലെ പരിചാരകർ ശംഖൂതാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും ശംഖിൽ നിന്ന് ശബ്ദം വന്നില്ല. ഇതെന്ത് മറിമായം എന്നറിയാതെ പരിചാരകർ അമ്പരന്നു നിന്നപ്പോൾ താൻ കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് പോകണമെന്നാണ് ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛ എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. അതനുസരിച്ച് യാത്ര കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് മാറ്റാൻ സ്വാമിയാർ തീരുമാനിച്ചു. ഈ സമയം, കുറൂരമ്മ സ്വാമിയാരുടെ പൂജയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ഉണ്ണിയും ഇല്ലത്തെ പരിചാരികയും അവരെ സഹായിച്ചു. പൂജാപുഷ്പങ്ങളും നിവേദ്യങ്ങളും [[ആവണപ്പലക]]യുമെല്ലാം ഒരുക്കിവച്ചു. സ്വാമിയാർ ഇല്ലത്തെത്തിയതും കുറൂരമ്മ അദ്ദേഹത്തെ കാലുകഴുകി സ്വീകരിയ്ക്കുകയും പൂജാമുറിയിലേയ്ക്ക് ആനയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ഇഷ്ടദേവന്റെ വിഗ്രഹം കണ്ട സ്വാമിയാർ ധ്യാനനിമഗ്നനായി. അദ്ദേഹം അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന പൂക്കളിലോരോന്നായി ഭഗവദ്പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, അവ ചെന്നുവീണത് ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങളിലാണ്! സ്തബ്ധനായ സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു. താൻ പൂജയും ധ്യാനവും കൊണ്ട് നേടിയ ഭാഗ്യം കുറൂരമ്മ വെറും നിഷ്കളങ്കഭക്തി കൊണ്ട് നേടി എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പക്ഷം. ഉണ്ണിയായി കൂടെക്കൂടിയത് തന്റെ ഇഷ്ടദേവനാണെന്നറിഞ്ഞ കുറൂരമ്മ, ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങൾ തൊട്ട് നമസ്കരിച്ചു. പിന്നീടും തികഞ്ഞ ഭക്തയായിത്തന്നെ ജീവിച്ച അവർ, 93-ആം വയസ്സിൽ ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠലോകം പൂകി എന്നാണ് വിശ്വാസം. === മഞ്ജുള === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരി ആയിരുന്ന ഒരു വാരസ്യാരായിരുന്നു മഞ്ജുള. കൃഷ്‌ണ ഭക്തയായ അവൾ നിത്യവും ഭഗവാന് ചാർത്താൻ മാലകെട്ടിക്കൊടുക്കുമായിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരുദിവസം, പതിവിലധികം പണിയുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ വളരെ വൈകി മാത്രമാണ് അവൾക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെത്താനായത്. അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. നിരാശയായ മഞ്ജുള, കിഴക്കേ നടയിലുള്ള തന്റെ വാര്യത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുനടന്നു. പോകുന്ന വഴിയിൽ, ഒരു [[ആൽമരം|ആൽമരത്തിന്റെ]] തറയിൽ അവൾ വിശ്രമിയ്ക്കാനിരുന്നു. അപ്പോൾ, ഭക്തോത്തമനായ പൂന്താനം, ദർശനം കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങിവരികയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് മഞ്ജുളയെ പരിചയമുണ്ടായിരുന്നു. ദുഃഖിതയായി ഇരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട് കാര്യം തിരക്കിയപ്പോൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൾ പറഞ്ഞു. {{cquote| ഗുരുവായൂരപ്പന് മുടങ്ങാതെ പൂമാല ചാർത്തണമെന്ന അടിയൻ്റെ വ്രതം ഇന്നു മുടങ്ങി, നടയടച്ചുപോയി തിരുമേനി.}} മഞ്ജുളയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച പൂന്താനം, ആൽച്ചുവട്ടിലെ കല്ലിൽ ഭഗവാനെ സങ്കല്പിച്ച് മാലചാർത്താൻ പറഞ്ഞു. ആദ്യമൊന്ന് ഞെട്ടിയെങ്കിലും അവൾ പൂന്താനത്തെ അനുസരിയ്ക്കുക തന്നെ ചെയ്തു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യദർശനം നടത്തിയശേഷം മേൽശാന്തി, പതിവുപോലെ വിഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദനമുഴുക്കാപ്പും ആഭരണങ്ങളും മാലകളും നീക്കം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ, എത്ര മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും ഒരു മാല മാത്രം വിഗ്രഹത്തിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നതായി മനസ്സിലാക്കി. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവും വില്വമംഗലവുമടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ പുറത്തു നില്പുണ്ടായിരുന്നു. പരിഭ്രാന്തനായ മേൽശാന്തി പുറത്തുവന്ന് ഭഗവാന്റെ വാകച്ചാർത്തും അഭിഷേകവും മുടങ്ങിയതായി അറിയിച്ചു. അപ്പോൾ പൂന്താനത്തിന് തലേ രാത്രിയിലെ സംഭവം ഓർമ്മ വന്നു. ഉടനെ പൂന്താനം മഞ്ജുളയുടെ മാലയാണെങ്കിൽ അത് നീങ്ങട്ടെ എന്ന് വിളിച്ചു പറയുകയും അപ്പോൾ തന്നെ ആ മാല താഴെ വീഴുകയും ചെയ്തു! പോകുന്ന വഴിയിൽ മഞ്ജുള വിശ്രമിച്ചതും, അവൾ മാലചാർത്തിയ കല്ല് സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നതുമായ ആൽമരം, ഇപ്പോൾ 'മഞ്ജുളാൽ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അര കിലോമീറ്റർ നേരെ കിഴക്കുമാറി, സ്വകാര്യ ബസ് സ്റ്റാൻഡിന്റെയും [[ഗുരുവായൂർ നഗരസഭ|നഗരസഭാ കാര്യാലയത്തിന്റെയും]] ഇടയിലാണ് ഈ ആൽമരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇതിന്റെ ചുവട്ടിൽ, ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡന്റെ]] ഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പമുണ്ട്. 1975-ൽ ഒരു ഭക്തൻ സമർപ്പിച്ച ഈ ശില്പം, ഇന്ന് ഗുരുവായൂർ പട്ടണത്തിന്റെ മുഖമുദ്രകളിലൊന്നാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വരുന്ന ഭക്തരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നത് ഈ ശില്പമാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ കൊടിമരങ്ങളിലും മണ്ഡപങ്ങളിലും കാണുന്ന രൂപത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ശരിയ്ക്കും ഒരു [[പരുന്ത്|പരുന്തിന്റെ]] രൂപം തന്നെയാണ് ഈ ശില്പത്തിന്. സർപ്പപീഠത്തിൽ, അതീവരൗദ്രഭാവത്തോടെ നിൽക്കുന്ന ഈ ഗരുഡനെ വാഹനത്തിലിരിയ്ക്കുന്നവരടക്കം എല്ലാ ഭക്തരും കൈകൂപ്പിത്തൊഴുന്നു. ഇതിന്റെ മറുവശത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പൂന്താനത്തിന്റെ പളുങ്കുശില്പവുമുണ്ട്. === കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === കേരളത്തിന്റെ തനതു കലാരൂപങ്ങളിൽ ഒന്നായ [[കൃഷ്ണനാട്ടം| കൃഷ്ണനാട്ടത്തെ]]ക്കുറിച്ച് പരാമർശിയ്ക്കാതെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കഥകൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിയ്ക്കില്ല. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി ആയിരുന്ന [[മാനവേദൻ|മാനവേദൻ രാജ]], ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച '''[[കൃഷ്ണഗീതി]]''' എന്ന സംസ്കൃത കാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം ഉദ്ഭവിച്ചത്. കേരളത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായ [[കഥകളി]]യുടെ ആദ്യരൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടം. ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവ കഥ ഇപ്രകാരമാണ്: കോഴിക്കോട് സ്വദേശിയായിരുന്നെങ്കിലും മാനവേദൻ രാജ കൂടുതൽ കാലവും ചെലവഴിച്ചത് ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയാണ്. അക്കാലത്തൊരിയ്ക്കൽ അദ്ദേഹം വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരെ കാണുകയുണ്ടായി. തൻ്റെ ദിവ്യദൃഷ്ടി കൊണ്ട് ഭഗവാനെ നിത്യവും കാണുന്ന സ്വാമിയാരോട്, തനിയ്ക്കും അതിനുള്ള ഭാഗ്യം ഉണ്ടാക്കണമെന്ന് മാനവേദൻ അപേക്ഷിച്ചു. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ അത് സാധിയ്ക്കില്ല എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വീണ്ടും മാനവേദനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭഗവാൻ അതിനുള്ള അനുവാദം നൽകിയെന്നും, എന്നാൽ ഒരിയ്ക്കലേ സാധിയ്ക്കൂ എന്നും സ്വാമിയാർ പറഞ്ഞു. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ [[കൂത്തമ്പലം| കൂത്തമ്പലമുണ്ടായിരുന്നില്ല]]. തദ്സ്ഥാനത്ത് ഒരു [[ഇലഞ്ഞി]]മരമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. സ്വാമിയാർ ഒന്ന് കാണിച്ചുകൊടുത്തതും അവിടെ ഓടക്കുഴലൂതിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ മാനവേദൻ കണ്ടു. തന്റെ ജന്മം സഫലമായെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ഓടിച്ചെന്ന് ഭഗവാനെ ആലിംഗനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ഭഗവാൻ അപ്പോഴേയ്ക്കും അപ്രത്യക്ഷനായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഭഗവാൻ നിന്നിടത്ത് കുറച്ച് മയിൽപ്പീലി കിടന്നിരുന്നു, ആ മയിൽപ്പീലി ഉപയോഗിച്ചാണ് മാനവേദൻ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം അലങ്കരിച്ചത്. തനിയ്ക്ക് ദർശനം കിട്ടിയ ഇലഞ്ഞി മരത്തിന്റെ തടികൊണ്ട് ഒരു കൃഷ്ണവിഗ്രഹം തീർത്ത് അതിനെ വാഴ്‌ത്തിക്കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം കൃഷ്ണഗീതി രചിച്ചത്. അതിൻ്റെ തടികൊണ്ടുതന്നെയാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം ചെയ്തെടുത്തത്. [[ജയദേവർ|ജയദേവരുടെ]] [[ഗീതഗോവിന്ദം|ഗീതഗോവിന്ദത്തെ]]യാണ് കൃഷ്ണഗീതിയ്ക്ക് മാതൃകയാക്കിയത്. തുടർന്ന്, ഒരു തുലാം 30-ന് അദ്ദേഹം തന്റെ കൃതി ഗുരുവായൂരപ്പനു മുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചു. ആ ദിവസം ഇന്ന് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. === ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ കഥ === ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തിൽ പറയുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കഥയാണ് അജാമിളമോക്ഷം. ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും എല്ലാവിധ ദുഷ്ടതകളോടും ജീവിച്ച [[അജാമിളൻ]] എന്നയാൾ, ജീവിതാവസാനത്തിലെ ഒരു നിമിഷം തന്റെ പുത്രനായ നാരായണനെ വിളിച്ചപ്പോൾ സാക്ഷാൽ നാരായണൻ തന്നെ വിളികേട്ടതും അയാളെ വൈകുണ്ഠ ത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയതുമാണ് ഈ കഥയിലെ സാരം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും സമാനമായ ഒരു കഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. ചേലേപ്പറമ്പ് എന്ന് ഇല്ലപ്പേരുണ്ടായിരുന്ന ഒരു നമ്പൂതിരിയാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രം. ഒരു കവിയും, പ്രാസംഗികനുമൊക്കെയായിരുന്നിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും പലതരം ഹീനപ്രവൃത്തികളിലും ഏർപ്പെട്ട ചേലേപ്പറമ്പ്, വാർദ്ധക്യത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും തുടർന്നുള്ള സംഭവവികാസങ്ങളുമാണ് ഈ കഥയുടെ ആകെത്തുക. കഥ ഇങ്ങനെ: ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചെങ്കിലും, ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വേദപുരാണാദികളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയെങ്കിലും, വളരെ കുത്തഴിഞ്ഞ ഒരു ജീവിതമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് നയിച്ചിരുന്നത്. സ്ത്രീസേവയിലും മദ്യപാനത്തിലും താത്പര്യം കിട്ടിയ അദ്ദേഹം സകലമാന തിന്മകളിലും വ്യാപരിച്ചു. ഒരുപാട് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് വിവാഹം കഴിച്ചു, അവയിലെല്ലാം സന്തതികളുണ്ടായി. പലരും അച്ഛനെ അറിയാതെ കാലം കഴിച്ചുകൂട്ടി. കാലം അങ്ങനെ കുറേ കടന്നുപോയി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരിൽ താമസമാക്കിയ ശേഷവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. പരസ്ത്രീഗമനവും മോഷണവും മദ്യപാനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിത്യവൃത്തിയായിരുന്നു. ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന ഭാഗത്തേയ്ക്ക് അദ്ദേഹം തിരിഞ്ഞു നോക്കിയതു പോലുമില്ല. പരദൂഷണം മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നിരുന്നത്. അങ്ങനെ നാട്ടുകാരുടെ മൊത്തം സ്വൈരം കെടുത്തുന്ന ഒരാളായി അദ്ദേഹം മാറി. കാലം പിന്നെയും കടന്നുപോയി. ചേലേപ്പറമ്പിന് തൊണ്ണൂറു വയസ്സ് കഴിഞ്ഞു. എങ്കിലും സ്വഭാവത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ആ സംഭവം നടക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് കഴിഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൈ കഴുകുന്ന തിരക്കിലിരിയ്ക്കേ ചേലേപ്പറമ്പ് സമൃദ്ധമായി എണ്ണയും ഇഞ്ചയും തേച്ച് കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ട് കുപിതനായ ബ്രാഹ്മണരിലൊരാൾ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞ കാര്യം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു: {{quote|ഹേ ചേലേപ്പറമ്പേ, ഇതെന്താണ് അങ്ങ് കാണിയ്ക്കുന്നത്? എത്രയോ കോടി ജന്മങ്ങളിൽ അങ്ങു ചെയ്ത മഹാപുണ്യത്തിന്റെ ഫലമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഈ ബ്രാഹ്മണജന്മം. അതും പോരാതെ ഇപ്പോൾ ഭൂലോകവൈകുണ്ഠത്തിലും എത്തിച്ചേർന്നിരിയ്ക്കുന്നു. എന്നിട്ടും എന്തേ മനസ്സുമാറുന്നില്ല? ദുഷ്ചിന്തകൾ പോകുന്നില്ല? കലികാലത്ത് മോക്ഷത്തിന് നാമജപം മാത്രമേ ഫലം ചെയ്യൂ എന്ന കാര്യം അങ്ങ് മറന്നുപോയോ? ഇനിയെങ്കിലും ഈ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ മതിയാക്കൂ. ഭഗവദ്പാദങ്ങളെ ആശ്രയിയ്ക്കൂ. അങ്ങേയ്ക്ക് മോക്ഷം ലഭിയ്ക്കും.}} ഈ വാക്കുകൾ ചേലേപ്പറമ്പിനെ ഇരുത്തിച്ചിന്തിപ്പിച്ചു. അതുവരെയുള്ള തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോയി. താൻ എത്രമാത്രം അധഃപതിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. കുളി കഴിഞ്ഞ് ഈറനോടെത്തന്നെ ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് നടന്നു. ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് കയറുന്നത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഭക്തർ അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കിനിന്നു. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് കയറി ഭഗവാനെ തൊഴുത ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ മണ്ഡപത്തിൽ കയറി ഈ ശ്ലോകം ജപിച്ചു: {{quote|അബ്ദാർധേന ഹരിം പ്രസന്നമകരോദൗത്താനപാദിശ്ശിശുഃ സപ്താഹേന നൃപഃ പരീക്ഷിദബലാ യാമാർദ്ധതഃ പിംഗലാ ഖട്വാംഗോ ഘടികാദ്വയേന നവതിപ്രായോഽപി തന്ന വ്യഥേ, തം കാരുണ്യനിധിം പ്രപദ്യ ശരണം ശേഷായുഷാ തോഷയേ. <br> അർത്ഥം: ഉത്താനപാദപുത്രനായ [[ധ്രുവൻ]] അരവർഷം കൊണ്ട് (ആറുമാസംകൊണ്ട്) അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. [[പരീക്ഷിത്ത്]] മഹാരാജാവ് സപ്താഹം (ഒരാഴ്ച) കൊണ്ടും [[പിംഗള]] അരയാമം കൊണ്ടും [[ഖട്വാംഗൻ]] രണ്ടുമണിക്കൂർകൊണ്ടും അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. എന്നാൽ തൊണ്ണൂറുവയസ്സായിട്ടും എനിയ്ക്ക് അങ്ങയെ പ്രസാദിപ്പിയ്ക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. അല്ലയോ ഗുരുവായൂരപ്പാ, അര നാഴിക (24 മിനിറ്റ്) മാത്രം ബാക്കിയുള്ള ഈ ആയുസ്സിനാലിതാ ഞാൻ അങ്ങയെ സന്തോഷിപ്പിയ്ക്കുന്നു.}} ഇത്രയും ചൊല്ലിയ ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് മണ്ഡപത്തിൽ സാഷ്ടാംഗം നമസ്കരിച്ചു. ഏറെ നേരം കഴിഞ്ഞിട്ടും ചേലേപ്പറമ്പ് അങ്ങനെത്തന്നെ കിടക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ച ഭക്തർ അദ്ദേഹത്തിനടുത്തേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തി. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം നോക്കിയ അവർ, അദ്ദേഹം മരിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് മനസ്സിലാക്കി. അവസാനനിമിഷം സദ്ബുദ്ധി തോന്നിയ ചേലേപ്പറമ്പ്, ഭഗവാനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. . . === കിട്ടയുടെ ഇളനീർ === കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആറാട്ടിനോടനു ബന്ധിച്ച് ഉത്സവവിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ അഭിഷേകം നടത്തുന്നത് ഒരു ആചാരമാണ്. ആറാട്ടുകടവിൽ വിഗ്രഹമെത്തിച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തീർത്ഥാവാഹനം നടത്തിയശേഷം വിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ആറാട്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ ആറാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ച് അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഇളനീർ കൊണ്ടുവരുന്നത് ഗുരുവായൂരിനടുത്ത് [[ഇരിങ്ങപ്പുറം|ഇരിങ്ങപ്പുറത്തുള്ള]] തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാരാണ്. [[ഈഴവർ|ഈഴവ]]സമുദായത്തിൽ പെട്ട ഇവർക്ക് ഈ അവകാശം ലഭിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെ വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് നടന്ന കഥയാണിത്. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഈഴവർ അടക്കമുള്ള 'താഴ്ന്ന' ജാതിക്കാർക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രപരിസരത്തൂടെ നടക്കാൻ പോലും അവർക്ക് അവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽ വരെയേ അവർക്ക് പ്രവേശനം ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവിടെയുള്ള ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാനത്തിന് 'തീയരമ്പലം' എന്ന പേരിട്ടുവന്നിരുന്നു. എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിനുള്ള അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം അത് പൊളിച്ചുമാറ്റി. എങ്കിലും ഇന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ഒരു കൽവിളക്ക് അവിടെ കാണാം. 2022-ൽ ഈ വിളക്ക് പൂർണ്ണമായും സ്വർണ്ണം പൂശുകയുണ്ടായി. [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്]] [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.|എസ്.എൻ.ഡി.പി.]] യൂണിയൻ വകയാണ് ഇത് നവീകരിച്ചത്. ഈ കഥ നടക്കുന്ന കാലത്ത് മേല്പറഞ്ഞ കുടുംബത്തിലെ കാരണവർ കിട്ടയെന്ന് പേരുള്ള ഒരു കള്ളുചെത്തുകാരനായിരുന്നു. ഭാര്യയും മക്കളുമടക്കമുള്ള വലിയൊരു കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന കിട്ട, കള്ളുചെത്തിക്കിട്ടുന്ന വരുമാനം കൊണ്ടാണ് കുടുംബം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്നത്. ദിവസവും ഒരു നൂറു തെങ്ങിൽ കയറി അയാൾ ചെത്തുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന കിട്ട, തനിയ്ക്ക് ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിന് അർഹതയില്ലാത്തതിൽ അഗാധമായി ദുഃഖിച്ചിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക്, ആറടിയിലധികം ഉയരത്തോടും കറുത്ത് സുന്ദരമായ ശരീരത്തോടുംകൂടി ഒരു യുവാവ് കിട്ടയുടെ വീട്ടിലേയ്ക്ക് കടന്നുവന്നു. ദാഹിച്ചവശനായ ആ യുവാവ് കിട്ടയെ കാണുകയും തനിയ്ക്ക് ഇളനീർ വേണമെന്നും താൻ അല്പം ധൃതിയിലാണെന്നും ഉടനെ ആറാട്ടുകടവിൽ എത്തിയ്ക്കണമെന്നും താൻ അവിടെയുണ്ടാകുമെന്നും അറിയിച്ചു. ആ യുവാവ് സാക്ഷാൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയായിരുന്നു! തുടർന്ന് കിട്ട, അടുത്തുള്ള തെങ്ങിൽ കയറി അല്പം ഇളനീർ വെട്ടിക്കൊണ്ടുവരികയും, വിവരങ്ങളെല്ലാം തന്റെ ജന്മിയോട് പറഞ്ഞശേഷം അദ്ദേഹത്തെ ഏല്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ആറാട്ടുദിവസമായിരുന്നു അന്ന്. കിട്ടയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ജന്മി, ഉടനെത്തന്നെ ഇളനീരുമായി രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെ ആറാട്ടുകടവിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു. കിട്ട മഞ്ജുളാൽത്തറ വരെ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ചു. ഈ സമയത്ത് തന്ത്രിയ്ക്കും മേൽശാന്തിയ്ക്കും ഒരു അരുളപ്പാടുണ്ടായി. കിട്ട ഇളനീരുമായി മഞ്ജുളാൽത്തറയിലുണ്ടെന്നും ഉടനെ അവിടെ വന്ന് സ്വീകരിയ്ക്കണമെന്നുമായിരുന്നു അത്. തുടർന്ന് ഇരുവരും മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ എത്തുകയും കിട്ടയിൽ നിന്ന് ഇളനീർ വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആ ഇളനീർ കൊണ്ടാണ് ഭഗവാന് അഭിഷേകം നടത്തിയത്. തുടർന്ന് എല്ലാ വർഷവും കിട്ടയുടെ കുടുംബത്തിനായിരിയ്ക്കും ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാൻ അവകാശമെന്ന് തന്ത്രി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാർക്ക് ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാനുള്ള അവകാശം ലഭിച്ചത്. ഇപ്പോൾ കുടുംബം അതിസമ്പന്നമാണ്. എങ്കിലും പരമ്പരാഗതമായ അവകാശം കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഭംഗിയായി നിറവേറ്റിപ്പോരുന്നു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ ഓണക്കോടി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് മല്ലിശ്ശേരി മന. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഊരാളന്മാരാണ് ഈ കുടുംബത്തിലുള്ളവർ. ഒരുകാലത്ത് നാടുവാഴിസ്ഥാനം അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ഈ കുടുംബത്തിന് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പിതൃസ്ഥാനമാണ് കല്പിച്ചുപോരുന്നത്. തന്മൂലം, ഇവർ ശ്രീലകത്ത് കയറി പൂജകൾ നടത്താറില്ല. ഈ കുടുംബത്തിലെ ഒരു കാരണവർക്ക് ഭഗവാൻ ദർശനം നൽകിയ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രതിപാദിയ്ക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: മല്ലിശ്ശേരി മനയിലെ കാരണവരായിരുന്ന കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് പ്രായമേറെ ആയിട്ടും സന്താനസൗഭാഗ്യമുണ്ടായില്ല. ഇതിൽ ഏറെ ദുഃഖിച്ച അദ്ദേഹം സുഹൃത്തായ ഒരു ജ്യോത്സ്യരെ കാണാനിടയായി. അതിസമ്പന്നാണെങ്കിലും നമ്പൂതിരി ദാനധർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താത്തതാണ് സന്താനങ്ങളില്ലാത്തതിന് കാരണമെന്ന് ജ്യോത്സ്യർ കണ്ടെത്തി. ഇതെത്തുടർന്ന് നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു നടക്കുന്ന കുട്ടികൾക്ക് ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവുമൊക്കെ കൊടുത്ത് സന്തോഷിപ്പിക്കുക പതിവായിരുന്നു. അധികം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹധർമ്മിണി ഗർഭിണിയായി. ഈ വിവരമറിഞ്ഞ് സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂരപ്പന് വിശേഷാൽ വഴിപാടുകൾ കഴിച്ചു. തന്റെ വംശം നിലനിൽക്കുന്നതിനായി ഒരു പുത്രൻ തന്നെ ജനിയ്ക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച നമ്പൂതിരി, അവന് തന്റെയും ഭഗവാന്റെയും പേര് (കൃഷ്ണൻ) തന്നെ ഇടാമെന്നും ഇനിയുള്ള ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യത്തെ പുരുഷസന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിടണമെന്നും തീരുമാനിച്ചു. മാസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നാളിൽ അന്തർജനം ഒരു ആൺകുട്ടിയ്ക്ക് ജന്മം നൽകി. സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, അവന് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടു. ഉണ്ണിയുടെ കളിചിരികളും തമാശകളും മല്ലിശ്ശേരി മനയെ സന്തോഷത്തിലാറാടിച്ചു. മാതാപിതാക്കളുടെ കണ്ണിലുണ്ണിയായിത്തന്നെ അവൻ വളർന്നുവന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ അവന് [[ഉപനയനം|ഉപനയനത്തിനുള്ള]] സമയമായി. ചിങ്ങമാസത്തിൽ പിറന്നാളിനോടടുത്താണ് ഉപനയനത്തിനുള്ള സമയം നിശ്ചയിച്ചത്. ആ സമയത്ത് മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, അവിടെയുള്ള കുട്ടികൾക്കെല്ലാം ഓണക്കോടി വാങ്ങിച്ചു. ഓണപ്പുടവ കൊടുക്കൽ മുഴുമിച്ചപ്പോൾ കാഴ്ചയിൽ അതീവസുന്ദരനായ ഏകദേശം ഉണ്ണിയുടെ അതേ പ്രായം തോന്നിയ്ക്കുന്ന ഒരു ബാലൻ തനിയ്ക്കും ഒരു മുണ്ട് വേണമെന്ന് നമ്പൂതിരിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. "മുണ്ടൊക്കെ തീർന്നുപോയല്ലോ ഉണ്ണി " അദ്ദേഹം വ്യസനത്തോടെ പറഞ്ഞു. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു കസവുമുണ്ട് തൻ്റെ ഉണ്ണിക്ക് വേണ്ടി അദ്ദേഹം കരുതിയിരുന്നു. അത് ആരും അറിഞ്ഞിട്ടില്ല. കുട്ടി ഉടനെ ചോദിച്ചു. "കുട്ടന് വേണ്ടി കസവുമുണ്ട് കരുതി വച്ചിട്ടില്ലേ അത് എനിക്ക് തന്നൂടെ? ഇത്രയും പിശുക്ക് പാടില്ല." ഇത് കേട്ടപ്പോൾ കുട്ടി സമാന്യനല്ലെന്ന് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ബോധ്യമായി. കണ്ണുകളടച്ച് കൃഷ്‌ണാർപ്പണമസ്തു എന്ന് പറഞ്ഞ് കസവുമുണ്ട് ആ കുഞ്ഞുകൈകളിൽ വച്ച് കൊടുത്തു. പിറ്റേന്ന് നടതുറന്നപ്പോൾ ഭഗവാൻ്റെ കയ്യിലൊരു മുണ്ട്! ഇതുകണ്ട് മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി സ്തബ്ധനായി. തന്റെ മുന്നിൽ വന്ന് ഓണക്കോടി ചോദിച്ചത് സാക്ഷാൽ ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്നറിഞ്ഞ അദ്ദേഹം ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. പിന്നീട് അധികകാലം അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, അദ്ദേഹം നിശ്ചയിച്ചുവച്ചതുപ്രകാരം ഇന്നും മല്ലിശ്ശേരിയിലെ ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യ സന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടുവരുന്നു. === തേങ്ങയ്ക്ക് മുളച്ച കൊമ്പ് === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ അത്ഭുതകഥകളിലെ മറ്റൊരു സാന്നിദ്ധ്യമാണ് കൊമ്പുമുളച്ച ഒരു തേങ്ങ. തന്റെ ഭക്തനും നാളികേര കർഷകനുമായ ഒരു ഗൃഹനാഥന്റെ വാക്കുകൾ ഭഗവാൻ സഫലമാക്കിയതാണ് ഇതിന്റെ ഇതിവൃത്തം. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്നതും ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക മ്യൂസിയത്തിൽ പ്രദർശനത്തിന് വച്ചിരിയ്ക്കുന്നതുമായ ഈ തേങ്ങയുടെ വരവിന് പിന്നിലും രസകരമായ ഒരു ഐതിഹ്യകഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഒരിയ്ക്കൽ, മമ്മിയൂർ ദേശത്തെ ഒരു ഗൃഹനാഥൻ തന്റെ വീട്ടിൽ ഒരുപാട് തെങ്ങിൻതൈകൾ നട്ടു. കാലപ്രവാഹത്തിൽ അവ വളർന്ന് വലിയ തെങ്ങുകളാകുകയും അവയിൽ തേങ്ങകളുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. ആദ്യമായുണ്ടായ തേങ്ങാക്കുല ഗൃഹനാഥൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഈ തേങ്ങാക്കുല സ്ഥലത്തെ ഒരു ജന്മിയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ പെട്ടുപോയി. ആ കുലയിലെ തേങ്ങ മുഴുവൻ തനിയ്ക്ക് വേണമെന്ന് അയാൾ ഗൃഹനാഥനോട് പറഞ്ഞു. അത് സാദ്ധ്യമല്ലെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ തിരിച്ചും. അപ്പോൾ തേങ്ങയ്ക്കെന്താ കൊമ്പുണ്ടോ എന്ന് ജന്മി ചോദിയ്ക്കുകയും അതിന് മറുപടിയായി ഭഗവാൻ വിചാരിച്ചാൽ അതും അതിനപ്പുറവും സംഭവിയ്ക്കുമെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ പറയുകയും ചെയ്തു. അത്യദ്ഭുതം! ആ കുലയിലെ ഓരോ തേങ്ങയ്ക്കും കൊമ്പുമുളച്ചുതുടങ്ങി! തുടർന്ന് ജന്മിയും ഗൃഹനാഥനും ചേർന്ന് ആ തേങ്ങാക്കുല ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിച്ചു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് വരുന്ന ഭക്തരുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആകർഷണമായിരുനു ഈ തേങ്ങ. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്ന ഈ തേങ്ങ ഐശ്വര്യചിഹ്നമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു വന്നിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത്, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന നവീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി അത് അവിടെനിന്ന് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം മ്യൂസിയത്തിലാണ് ഈ തേങ്ങയുള്ളത്. നിരവധി ആളുകളാണ് ഇത് കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടേയ്ക്ക് വരുന്നത്. === ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണനും === [[മൈസൂരു കടുവ|''മൈസൂരു കടുവ'']] എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] മലബാറിൽ നടത്തിയ പടയോട്ടത്തിന്റെ സമയത്ത് ഗുരുവായൂരിന് വടക്ക് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരുപാട് പ്രസിദ്ധ ക്ഷേത്രങ്ങൾ (ഉദാ: [[തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വരക്ഷേത്രം]], [[കടലായി ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം]], [[തിരുവങ്ങാട് ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]], [[കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം|കോഴിക്കോട് തളി മഹാക്ഷേത്രം]]) തകർക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. അവയിൽ പലതും പിൽക്കാലത്ത് പുനർനിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും ചിലതിൽ ഇന്നും പടയോട്ടത്തിന്റെ പാടുകൾ കാണാം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവും ടിപ്പുവിന്റെ പടയാളികൾ തകർത്തുകളയുമോ എന്ന ആശങ്ക നാട്ടുകാരായ ഭക്തരിൽ ഉണർന്നുവന്നു. ക്ഷേത്രം തകർക്കപ്പെട്ടാലും കുഴപ്പമില്ല, പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹം തകർക്കപ്പെട്ടാൽ അതുപോലൊരു വിഗ്രഹം പിന്നീടുണ്ടാക്കിയെടുക്കാൻ പാടാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഭക്തർ, ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെയും തന്ത്രി, ഓതിയ്ക്കന്മാർ, ശാന്തിക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവരെയും വിവരമറിയിച്ചു. അപകടം മനസ്സിലാക്കിയ അവർ സുരക്ഷിതമായ ഒരു സ്ഥാനം അന്വേഷിച്ചുനടന്നപ്പോൾ കണ്ടെത്തിയത്, കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രസിദ്ധ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമായ [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രമാണ്]]. [[അമ്പലപ്പുഴ]] അന്ന് [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. അതിനാൽ, അങ്ങോട്ട് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് തിരുവിതാംകൂർ രാജാവിന്റെ അനുമതി വേണമായിരുന്നു. ''[[ധർമ്മരാജ]]'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യായിരുന്നു അപ്പോഴത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ്. അമ്പലപ്പുഴയിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവരുന്നതിന് അദ്ദേഹം തന്ത്രിയ്ക്കും ഊരാളന്മാർക്കും പൂർണ്ണ അനുമതി നൽകി. തുടർന്ന് ഘോഷയാത്രയായി വിഗ്രഹം അമ്പലപ്പുഴയിലെത്തിച്ചു. അവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള പഴയ [[ചെമ്പകശ്ശേരി രാജ്യം|ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ]] കൊട്ടാരമായിരുന്ന തെക്കേ മഠത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറും പണിത് ഗുരുവായൂരപ്പനെ അവിടെ താത്കാലികമായി കുടിയിരുത്തി. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാമുണ്ട്. പിന്നീട് കുറച്ചുകാലം മാവേലിക്കരയിലെ എണ്ണയ്ക്കാട്ട് കൊട്ടാരത്തിലും ഗുരുവായൂരപ്പനെ കുടിയിരുത്തി. അതിനുശേഷമാണ് വീണ്ടും ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവന്നത്. ഇതിനിടയിൽ സമീപത്തുള്ള പല ക്ഷേത്രങ്ങളും തകർത്തശേഷം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ആക്രമിയ്ക്കാൻ വന്ന ടിപ്പുവിന്, ചില ദുർനിമിത്തങ്ങൾ മൂലം ആ പദ്ധതി ഉപേക്ഷിയ്ക്കേണ്ടി വരികയും, പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഗുരുവായൂരപ്പന് ചില സമർപ്പണങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുകയുണ്ടായി. ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ടിരുന്ന കാലത്തുണ്ടായ രസകരമായ ചില സംഭവങ്ങൾ [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി]] തന്റെ പ്രസിദ്ധകൃതിയായ [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''ചില ഈശ്വരന്മാരുടെ പിണക്കം'' എന്ന പേരിലുള്ള ലേഖനത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഒരേ ഈശ്വരന്റെ രൂപഭാവങ്ങളായ ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണനും തമ്മിൽ നടന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന വഴക്കിന്റെ കഥ വിവരിയ്ക്കുന്നത്. ആ കഥ ഇങ്ങനെ പോകുന്നു: ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നമസ്കാരസദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്ന വിഭവങ്ങൾ മറ്റുള്ള പാത്രങ്ങളിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്ന പതിവില്ല. എന്നാലും സാധാരണയായി അവയ്ക്ക് ക്ലാവുചുവ പിടിയ്ക്കാറുമില്ല. എന്നാൽ, അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഭഗവാൻ കുടികൊണ്ട സമയത്ത് സദ്യയ്ക്കുണ്ടാക്കുന്ന [[കാളൻ]] മുതലായ കറികളിൽ ക്ലാവുചുവ ഉണ്ടാകുക പതിവായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പനോടുള്ള സ്പർദ്ധ നിമിത്തം അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണൻ ചെയ്തതാണെന്ന് ഭക്തർ പറഞ്ഞുപരത്തി. കുറച്ചുദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|പാൽപ്പായസനിവേദ്യത്തിൽ]] അട്ടയും പാറ്റയും കൊതുകും മറ്റും ചത്തുവീഴുന്ന സ്ഥിതിയും കാണാനിടയായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതികാരമായും വ്യഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരപ്പനെ മാവേലിക്കരയിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്നതുവരെ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. എങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ട കാലം ഇരുക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ പ്രശസ്തിയുണ്ടാക്കി. പുതിയ ചില സങ്കല്പങ്ങൾ ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പിറവിയെടുക്കുന്നതിന് ഇത് വഴിതെളിച്ചു. അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയ്ക്കുമുകളിൽ ഒരു [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]] വട്ടമിട്ട് പറക്കുന്നത് കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. തന്മൂലം ഗുരുവായൂരിൽ ഉച്ചപ്പൂജ അമ്പലപ്പുഴയിലെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് മുമ്പ് അവസാനിപ്പിയ്ക്കുകയും അതുകഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടയടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗുരുവായൂരിലെ ഉച്ചശീവേലി വൈകീട്ട് നടതുറന്ന ശേഷമാണ് നടത്തുന്നത്. മറ്റൊരു ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ പ്രത്യേകതയില്ല. === ചെമ്പൈയുടെ കഥ === [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണ്ണാടകസംഗീതചക്രവർത്തിയായിരുന്ന]] [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരുമായും]] ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, സംഗീതലോകത്ത് തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച സംഭാവനകളെല്ലാം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കുകയും തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച പൈസ കൊണ്ട് ഭഗവാന് നിരവധി തവണ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായാണ് എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിൽ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിക്കാലത്ത്]] [[ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം]] നടത്തിവരുന്നത്. അദ്ദേഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി കഥകളുണ്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോഴുള്ള കഥയാണ് കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധം. അതിങ്ങനെ: 1952-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ പതിവിനുവിപരീതമായി കോഴിക്കോട്ടെ സാമൂതിരി കോവിലകത്തായിരുന്നു ചെമ്പൈയ്ക്ക് കച്ചേരി. പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം കച്ചേരിയ്ക്കായി കോവിലകത്തെത്തിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാവിൽ നിന്ന് ശബ്ദം പുറത്തുവന്നില്ല. ഇതിൽ ദുഃഖിതനായ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ഗുരുവായൂരിലെത്തുകയും ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത്, വൈദ്യകുലപതി [[വൈദ്യമഠം വലിയ നാരായണൻ നമ്പൂതിരി]] ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെമ്പൈയുടെ വിഷമാവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം, ചെമ്പൈയെ പൂമുള്ളി മനയിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും അവിടെ വച്ച് പത്തുദിവസം വിശദമായി ചികിത്സിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു പ്രത്യേകതരം പൊടി പാലിൽ കലക്കി നൽകിയാണ് വൈദ്യമഠം ചെമ്പൈയെ ചികിത്സിച്ചത്. തദ്ഫലമായി ചെമ്പൈയ്ക്ക് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടുകയും, അദ്ദേഹം വൈദ്യമഠത്തിൽ ഒരു കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മരണം വരെ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരിയ്ക്കലും ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായില്ല. 1896 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കോട്ടായി]]യ്ക്കടുത്ത് ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ, സംഗീതജ്ഞനായിരുന്ന അനന്തരാമഭാഗവതരുടെയും പാർവ്വതിയമ്മാളുടെയും മൂത്ത മകനായി ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നക്ഷത്രത്തിൽ ജനിച്ച വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ, ചെറുപ്പത്തിലേ പിതാവിൽ നിന്ന് സംഗീതം അഭ്യസിച്ചു. എട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ, [[വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ]] വച്ച് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അദ്ദേഹം, ചെറുപ്പത്തിലേ [[വൈക്കം]], ഗുരുവായൂർ, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]], [[കൊല്ലൂർ]] തുടങ്ങി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. പിൽക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം [[വയലിൻ]] വായിയ്ക്കാനും പഠിച്ചു. ഇക്കാലത്തുതന്നെ അദ്ദേഹം നാട്ടിൽ വച്ച് കുട്ടികളെ സംഗീതം അഭ്യസിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആദ്യകാലത്ത് അനുജനായിരുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യഭാഗവതർക്കൊപ്പമാണ് ചെമ്പൈ കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുവന്നത്. വയലിൻ വിദ്വാൻ കൂടിയായിരുന്ന അച്ഛൻ അനന്തരാമഭാഗവതർ വയലിനിലും തദ്ദേശീയരായ സംഗീതജ്ഞർ [[മൃദംഗം|മൃദംഗത്തിലും]] അകമ്പടി സേവിച്ചാണ് ഈ കച്ചേരികൾ നടന്നുപോയിരുന്നത്. പിന്നീട് അദ്ദേഹം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ഒറ്റയ്ക്ക് കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. കർണാടകസംഗീതത്തിലെ അതികായനാകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അധികകാലം വേണ്ടിവന്നില്ല. [[അരിയക്കുടി രാമാനുജ അയ്യങ്കാർ]], [[മഹാരാജപുരം വിശ്വനാഥ അയ്യർ]] തുടങ്ങിയ അക്കാലത്തെ മഹാരഥന്മാരുടെ നിരയിലേയ്ക്ക് പതുക്കെ ചെമ്പൈയും ഉയർന്നുവന്നു. നിരവധി പ്രശസ്ത വാദ്യകലാകാരന്മാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി സേവിച്ചുതുടങ്ങി. വയലിനിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം, ചില സംഗീതജ്ഞർക്ക് വയലിനിലും അകമ്പടി സേവിച്ചു. 1913 മുതൽ 1927 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലുമായി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. 1913-ൽ തമിഴ്നാട്ടിലെ [[കരൂർ|കരൂരിൽ]] പെത്താച്ചി ചെട്ടിയാർ എന്ന പ്രമാണി നടത്തിയ സംഗീതോത്സവത്തിലെ കച്ചേരി, 1915-ൽ [[പുതുച്ചേരി]]യിൽ ഒരു വിവാഹത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി, 1916-ൽ [[പാലക്കാട്|പാലക്കാട്ടു വച്ച്]] നടത്തിയ [[രാമനവമി]] സംഗീതോത്സവം, 1927-ൽ [[മദ്രാസ് സംഗീത അക്കാദമി]]യുടെ ഉദ്ഘാടനത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി തുടങ്ങിയവ അതിൽ പ്രധാനമാണ്. സ്വന്തമായി കൃതികൾ രചിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും നിരവധി പ്രശസ്ത വാഗ്ഗേയകാരന്മാരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിയ്ക്കുന്നതിൽ ചെമ്പൈ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധിച്ചു. ''ലളിതാദാസൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന തൃപ്പൂണിത്തുറ സ്വദേശിയായിരുന്ന ടി.ജി. കൃഷ്ണയ്യർ, ''മീനാക്ഷീസുതൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന [[ബെംഗളൂരു]] നാഗരാജൻ എന്നിവർ അവരിൽ പ്രധാനികളാണ്. ലളിതാദാസൻ [[ഹംസാനന്ദി]] രാഗത്തിലും [[രൂപകതാളം|രൂപകതാളത്തിലും]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''പാവന ഗുരുപവനപുരാധീശമാശ്രയേ'' എന്ന കൃതി, കർണാടകസംഗീതത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കുറിച്ച് രചിയ്ക്കപ്പെട്ട അപൂർവ്വം കൃതികളിൽ പ്രഥമസ്ഥാനം വഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ കൃതി ചെമ്പൈ സ്ഥിരമായി കച്ചേരികളിൽ പാടുന്നത് വഴി പ്രസിദ്ധി നേടുകയും, അതുവഴി നിരവധി ഭക്തരെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ആകർഷിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. മീനാക്ഷീസുതൻ [[നാട്ട]] രാഗത്തിലും [[ആദിതാളം|ആദിതാളത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''രക്ഷമാം ശരണാഗതം'' എന്ന കൃതി, അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടിയ ശേഷം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമ്മാനമായി സമർപ്പിച്ചു. ആദ്യകാലത്ത് മലയാളകൃതികൾ പാടുന്നതിൽ ഉപേക്ഷ കാണിച്ചിരുന്ന ചെമ്പൈ, പിന്നീട് ഒരു സുഹൃത്തിന്റെ ആവശ്യമനുസരിച്ച് [[ഇരയിമ്മൻ തമ്പി]]യുടെ ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കീർത്തനം പാടാൻ തുടങ്ങുകയും, പതുക്കെ ആ കൃതിയ്ക്കും പ്രചാരം ലഭിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. [[ശ്രീരാഗം|ശ്രീരാഗത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഈ കൃതി, അദ്ദേഹം [[യദുകുല കാംബോജി]] രാഗത്തിൽ പുതുതായി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. ഇത് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായി മാറി. വാതാപി ഗണപതിം ഭജേഹം, ശിവ ശിവ ശിവ എനരാദ, ക്ഷീരസാഗര തുടങ്ങിയ കൃതികളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആലാപനശൈലിയിൽ ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ ജീവിതത്തിലെ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങൾക്കും കാരണക്കാരൻ ഗുരുവായൂരപ്പനാണെന്ന് അന്ത്യം വരെ വിശ്വസിച്ചുവന്നു. 1907-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിലാണ് അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അന്ന് അനുജന്നും അച്ഛന്നുമൊപ്പം നടത്തിയ കച്ചേരിയ്ക്കുശേഷം മടങ്ങിപ്പോകാനൊരുങ്ങുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് ഏതാനും പോലീസുകാർ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിലെത്തി. ഒരുനിമിഷം സ്തബ്ധരായിപ്പോയ ചെമ്പൈയോട് അവർ അടുത്ത കച്ചേരിയ്ക്ക് ക്ഷണിയ്ക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഈ സംഭവത്തിനുശേഷം എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ വന്ന് കച്ചേരി നടത്തിപ്പോകുന്നത് അദ്ദേഹം പതിവാക്കി. ഒരിയ്ക്കലും പണം കൂട്ടിവയ്ക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടാതിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ സമ്പാദ്യത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗവും ഗുരുവായൂരപ്പന് ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്താൻ ഉപയോഗിച്ചു. ബാക്കി വന്ന പണം കൊണ്ട് നിരവധി ജനക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങളും അദ്ദേഹം നടത്തി. ജാതീയവും മതപരവുമായ പല വിലക്കുകളെയും മറികടന്ന് പ്രശസ്തരും അപ്രശസ്തരുമായ നിരവധി സംഗീതജ്ഞർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിച്ചു. [[കെ. ജെ. യേശുദാസ്]], [[ടി. വി. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]], [[പി. ലീല]], [[ജയവിജയന്മാർ (സംഗീതജ്ഞർ)|ജയവിജയന്മാർ]], [[മണ്ണൂർ രാജകുമാരനുണ്ണി]], [[ഒളപ്പമണ്ണ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]], [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തുടങ്ങിയവർ അവരിൽ പ്രമുഖരാണ്. നിരവധി പ്രശസ്തർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി വായിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വയലിനിൽ [[മൈസൂർ ചൗഡയ്യ]]യും മൃദംഗത്തിൽ [[പാലക്കാട് മണി അയ്യർ|പാലക്കാട് മണി അയ്യരുമാണ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അകമ്പടി സേവിച്ചത്. മൂവരുമൊന്നിച്ചുള്ള കച്ചേരികൾ വളരെയധികം ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റി. നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ ചെമ്പൈയെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്. മദ്രാസ് മ്യൂസിക്ക് അക്കാദമിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീത കലാനിധി'' (1951), [[കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമി]] പുരസ്കാരം (1958), മദ്രാസ് ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീതകലാ ശിഖാമണി'' (1964), [[കേരള കലാമണ്ഡലം]] വക സുവർണമുദ്ര (1965), [[ഭാരത സർക്കാർ]] വക [[പദ്മഭൂഷൺ]] (1973) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഇവ കൂടാതെ, 1935-ൽ അക്കാലത്തെ പ്രസിദ്ധ ആത്മീയാചാര്യനായിരുന്ന [[സ്വാമി ശിവാനന്ദ]]യിൽ നിന്ന് ''സംഗീത സമ്രാട്ട്'', 1937-ൽ [[മൈസൂർ രാജ്യം|മൈസൂർ മഹാരാജാവിൽ]] നിന്ന് വിശേഷാൽ അംഗീകാരം, 1940-ൽ പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞനും വാഗ്ഗേയകാരനുമായിരുന്ന [[ഹരികേശനല്ലൂർ മുത്തയ്യാ ഭാഗവതർ|മുത്തയ്യാ ഭാഗവതരിൽ]] നിന്ന് ''ഗായനഗന്ധർവ്വൻ'', [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], [[ബറോഡ രാജ്യം|ബറോഡ]], [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം|വിജയനഗരം]], [[ബൊബ്ബിലി രാജ്യം|ബൊബ്ബിലി]], [[ജയ്പൂർ രാജ്യം|ജയ്പൂർ]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിശേഷാൽ ബഹുമതികൾ തുടങ്ങിയവയും അദ്ദേഹം കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ കൂടാതെ ജന്മനാട്ടിലെ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം, [[ഒറ്റപ്പാലം|ഒറ്റപ്പാലത്തെ]] [[പൂഴിക്കുന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെമ്പൈ നിത്യേന കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുപോന്നിരുന്നു. എത്ര തിരക്കുണ്ടായാലും ചെമ്പൈ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശി ആഘോഷം കൂടാൻ അദ്ദേഹം സ്ഥിരമായി വരുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വേദികളിലൊന്നായിരുന്ന പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[നവരാത്രി]]യുടെ ആദ്യദിവസം നടക്കുന്ന കച്ചേരിയും അദ്ദേഹം ആജീവനാന്തം മുടക്കം കൂടാതെ നടത്തിപ്പോന്നു. അത്തരത്തിലൊരു ദിവസം തന്നെയാണ് അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞതും. 1974 ഒക്ടോബർ 16-ന് നവരാത്രിയുടെ ആദ്യദിവസം പതിവുപോലെ അദ്ദേഹം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരുകയും ഏകദേശം മൂന്ന് മണിക്കൂർ നേരം തുടർച്ചയായി കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കൃതികളെല്ലാം അന്ന് അദ്ദേഹം പാടി. അവയിൽ അവസാനം പാടിയത് ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കൃതിയാണ്. കച്ചേരി അവസാനിപ്പിച്ചശേഷം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ തൊഴുത അദ്ദേഹം, നടയിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും 78 വയസ്സുള്ള തന്നെ തിരിച്ചെടുത്തുകൂടേ എന്ന് ഭഗവാനോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു മാരാർ, ചെമ്പൈ 120 വയസ്സുവരെ ജീവിയ്ക്കണമെന്നാണ് തന്റെ ആഗ്രഹമെന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അത്രയൊന്നും തനിയ്ക്ക് വേണ്ടെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി. തുടർന്ന്, ശിഷ്യനായ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ചേർന്ന അദ്ദേഹം, അവിടെവച്ച് അല്പസമയം ശിഷ്യനോട് സംസാരിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ കുഴഞ്ഞുവീഴുകയും ചെയ്തു. വിവരമറിഞ്ഞ് ഓടിയെത്തിയ ശിഷ്യനായ [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം പരിശോധിച്ചുനോക്കി മരണം സ്ഥിരീകരിച്ചു. അങ്ങനെ ആ മഹാസംഗീതജ്ഞൻ ഗുരുവായൂരപ്പനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു. ജന്മനാടായ ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശരീരം സംസ്കരിച്ചു. === [[ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]] === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ പറ്റാത്ത കഥാപാത്രമാണ് ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവന്റേത്. നീണ്ട 55 വർഷം ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തെ സേവിച്ച ഈ ഗജവീരൻ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തരിൽ തന്നെ പ്രമുഖസ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു ആന ചരിഞ്ഞ ശേഷം അതിന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി ഒരു ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത് മറ്റൊരിടത്തും നടന്നതായി അറിയില്ല. ഒരു ആനയുടെ ചരമവാർഷികം എല്ലാ വർഷവും ആചരിച്ചുവരുന്നതും അങ്ങനെത്തന്നെ. ഇങ്ങനെ ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്തും ചരിഞ്ഞശേഷവും അത്ഭുതകഥാപാത്രമായി നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന കേശവൻ ഗുരുവായൂരിൽ എത്തിച്ചേരാനുണ്ടായ കാരണം ഇങ്ങനെയാണ്: [[ഏഷ്യ]]യിലെത്തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ തേക്കുമരക്കാടുകൾ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന [[നിലമ്പൂർ|നിലമ്പൂരിലാണ്]] കേശവൻ പിറന്നുവീണത്. എട്ടാം വയസ്സിൽ വാരിക്കുഴിയിൽ വീണ കേശവനെ സാമൂതിരി കുടുംബത്തിന്റെ ശാഖകളിലൊന്നായ [[നിലമ്പൂർ കോവിലകം]] ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു. നിലമ്പൂർ കോവിലകത്തെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിക്കൊമ്പനായിരുന്നു കേശവൻ. കോവിലകത്തെത്തിയ കേശവൻ അവിടെ കൂട്ടാനയ്ക്കൊപ്പം സുഖമായി കളിച്ചുവളർന്നു. അവന്റെ കളിചിരികളും തമാശകളും കോവിലകത്തുള്ളവരെയെല്ലാം സന്തോഷിപ്പിച്ചു. കോവിലകത്തെ കുട്ടികൾ കേശവനോടൊപ്പം കളിയ്ക്കുന്നതും പതിവായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ പോലും ആരെയും ദ്രോഹിയ്ക്കാതെ നിന്ന അവൻ നാട്ടുകാർക്കും വളരെ പ്രിയങ്കരനായി മാറി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേയാണ് [[മലബാർ കലാപം]] പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്. അതിന്റെ ഭാഗമായി നിരവധി ആപത്തുകൾ കോവിലകത്തുള്ളവർക്ക് നേരിടേണ്ടിവന്നു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് കോവിലകത്തെ വലിയ തമ്പുരാനും തമ്പുരാട്ടിയും കുടുംബവും സ്വത്തുക്കളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം മുഴുവൻ കാര്യസ്ഥനായ പണിയ്ക്കരെ ഏല്പിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലേയ്ക്ക്]] താമസം മാറി. എന്നാൽ കലാപകാരികൾ പണിയ്ക്കരെ വധിച്ചതോടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ആകെ ഗുരുതരമായി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ നഷ്ടപ്പെടുമല്ലോ എന്നോർത്ത് ഭയപ്പെട്ട തമ്പുരാൻ, പൂജാമുറിയിൽ കയറി ഗുരുവായൂരപ്പനെ വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റാതെ കാത്താൽ തന്റെ ആനകളിലൊരെണ്ണത്തിന്റെ താൻ നടയ്ക്കുവയ്ക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം നേർച്ച നേർന്നു. അങ്ങനെ കുറച്ചുമാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റിയില്ലെന്ന വിവരം തമ്പുരാൻ അറിയാനിടവരികയും തുടർന്ന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്താൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ 1922 ജനുവരി നാലിന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്തി. കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന കാലത്ത് ഗുരുവായൂരിൽ ആനകളുടെ എണ്ണം വളരെക്കുറവായിരുന്നു. അവരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയായിരുന്നത് [[ഗുരുവായൂർ പഴയ പത്മനാഭൻ|പദ്മനാഭൻ]] എന്ന ഗജവീരനാണ്. അക്കാലത്ത് കേരളത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഗജവീരന്മാരിൽ തലയെടുപ്പുകൊണ്ടും ആകാരഭംഗി കൊണ്ടുമെല്ലാം മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്നത് പദ്മനാഭനായിരുന്നു. [[തൃശ്ശൂർ പൂരം|തൃശ്ശൂർ പൂരമടക്കം]] കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം ഉത്സവങ്ങളിലും അവനായിരുന്നു താരം. തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] അവന് ചാർത്തിയ വീരശൃംഖല ഇന്നും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തിൽ ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിത്യവും രണ്ടുശീവേലികൾക്ക്{{efn|അക്കാലത്ത് വൈകീട്ടത്തെ ശീവേലിയ്ക്ക് ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടായിരുന്നില്ല.}} ഭഗവാനെ എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നതും പദ്മനാഭന്റെ പുറത്താണ്. കേശവൻ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ ശേഷം പലപ്പോഴായി അവന് പദ്മനാഭന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് കാണാനിടവരികയും അതിന്റെ സ്വഭാവസവിശേഷകൾ മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പതുക്കെ അവൻ പദ്മനാഭൻ്റെ നിലയിലേയ്ക്ക് ഉയരുകയും ഒടുവിൽ പദ്മനാഭനെ കടത്തിവെട്ടുകയും ചെതു. 1934-ൽ [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കണ്ണമ്പ്ര വേല]]യ്ക്കിടയിലുണ്ടായ ഒരു അപകടത്തിൽ പദ്മനാഭൻ ചരിഞ്ഞതോടെ കേശവയുഗം ആരംഭിച്ചു. കേശവന്റെ പല സ്വഭാവസവിശേഷതകളും അവനെ പതുക്കെ ജനപ്രിയനാക്കി മാറ്റി. കേരളത്തിലെ പലയിടത്തെ ഉത്സവങ്ങളിലും അവൻ പങ്കെടുക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ എവിടെപ്പോയാലും തിടമ്പ് തന്റെ തലയിൽ തന്നെ വേണമെന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ, [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിനടുത്ത്]] [[തിരുവഞ്ചിക്കുളം ശിവക്ഷേത്രം|തിരുവഞ്ചിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ശിവരാത്രി]] ഉത്സവത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് പറ്റാനയ്ക്ക് കേശവനെക്കാൾ ഒരല്പം ഉയരം കൂടിയ സാഹചര്യം വന്നപ്പോൾ തിടമ്പു വച്ച് അളന്നുനോക്കാൻ അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. തിടമ്പുവച്ചപ്പോൾ കേശവന്റെ തലയെടുപ്പ് അപാരമായിരുന്നു. തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിനും കേശവൻ പങ്കെടുക്കുന്നത് പതിവായി. [[തൃശ്ശൂർ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|പാറമേക്കാവ്]], [[തൃശ്ശൂർ തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|തിരുവമ്പാടി]] എന്നീ ഇരുവിഭാഗങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും അവൻ തിടമ്പേറ്റിയിട്ടുണ്ട്. കേശവന് രണ്ട് പാപ്പാന്മാരാണുണ്ടായിരുന്നത് - അച്യുതൻ നായരും മാണി നായരും. മാണിനായർ അസാമാന്യമായ ഉയരവും വണ്ണവുമുള്ള ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ മെലിഞ്ഞ് ശുഷ്കിച്ച ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നു. ഇവരുടെ സ്വഭാവത്തിലും വ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നു. മാണി നായർ കേശവനെ ഭയപ്പെടുത്തി അനുസരിപ്പിയ്ക്കുന്ന പ്രകൃതക്കാരനായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ അവനെ ഒരു മകനെപ്പോലെയാണ് കണ്ടത്. സ്നേഹസമ്പന്നനായിരുന്ന അച്യുതൻ നായർ, ചിലപ്പോൾ കുറുമ്പുകാണിച്ചതിന് അടിച്ചാലും അതൊന്നും സാരമില്ല മകനേ എന്നുപറഞ്ഞ് അവനെ ആശ്വസിപ്പിയ്ക്കുമായിരുന്നു. ജീവിതാന്ത്യം വരെ അദ്ദേഹം കേശവനെ നോക്കിനടന്നു. ആദ്യകാലത്ത് മദപ്പാടുകാലത്ത് കാട്ടുന്ന ചില വിക്രിയകൾ കാരണം കേശവന് ''ഭ്രാന്തൻ കേശവൻ'' എന്നൊരു അപരനാമമുണ്ടായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഈ രണ്ടുപാപ്പാന്മാരും ചേർന്ന് കേശവനെ നല്ലപോലെ നോക്കി. കേശവന്റെ ഭ്രാന്ത് മാറുന്നതായി വിധിപ്രകാരം അവനെ 41 ദിവസം ഭജനമിരുത്തുകയും ഭഗവാന് നേദിച്ച വെണ്ണ ജപിച്ചുനൽകുകയും ചെയ്തതോടെ കേശവന്റെ മനസ്സുമാറി. പിന്നീട് അവൻ കേരളീയ ഗജപ്രേമികളുടെ ഇഷ്ടതാരമായി മാറി. ഗജലക്ഷണശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള പല യോഗ്യതകളും കേശവന്നുണ്ടായിരുന്നു. പതിനൊന്നരയടിയായിരുന്നു അവന്റെ ഉയരം. കൊമ്പിന്റെ കടവായിൽ നിന്നു പുറത്തേയ്ക്കുള്ള ദൂരം നാലരയടി. അപൂർവങ്ങളിൽ അപൂർവമായി കാണുന്ന ലക്ഷണമൊത്ത, നിരയൊത്ത 20 വെള്ള നഖങ്ങൾ. ഇതിനെല്ലാം പുറമേ അപൂർവ്വതയുള്ള അനേകം സ്വഭാവസവിശേഷതകളും. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ചടങ്ങുകളെക്കുറിച്ചെല്ലാം വ്യക്തമായ അറിവുണ്ടായിരുന്ന കേശവൻ, തന്നെ ആവശ്യമുള്ള ചടങ്ങിന് മുമ്പ് ഒരുങ്ങിനിൽക്കുമായിരുന്നു. മദപ്പാടുകാലത്ത് ചില വേലത്തരങ്ങൾ കാണിയ്ക്കുന്ന കേശവൻ ഇടഞ്ഞോടിയാൽ പിന്നെ എത്ര ദൂരെയുള്ള സ്ഥലത്തായാലും ഗുരുവായൂരിൽ ചെന്നേ നിൽക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ. ഒരിയ്ക്കൽ തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് മദമിളകി [[തേക്കിൻകാട് മൈതാനം]] ചുറ്റി വടക്കുന്നാഥനെ പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷമാണ് കേശവൻ സ്ഥലം വിട്ടത്. ജില്ലാ കളക്ടറും ഡി.എമ്മും അടക്കമുള്ള പല ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഇടപെട്ടിട്ടും മയക്കുവെടി വയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി]] സ്വദേശിയായ അമ്പാടിയിൽ കൃഷ്ണൻ നായർ എന്നൊരാൾ ഓടിവന്ന് കേശവനെ തളച്ചുവെന്നാണ് കഥ. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ, തൃശ്ശൂരിന് തെക്കുള്ള [[കൂർക്കഞ്ചേരി ശ്രീ മഹേശ്വര ക്ഷേത്രം|കൂർക്കഞ്ചേരി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[തൈപ്പൂയം|തൈപ്പൂയത്തിന്]] എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുന്ന വഴിയിൽ, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ആറുകിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുഴയ്ക്കൽ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പെട്ടെന്ന് തിരിഞ്ഞുനടന്നതും രസകരമായ ഒരു സംഭവമാണ്. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് ഒരാളെ പോലും അവൻ കൊന്നിട്ടില്ല. ഒരിയ്ക്കൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ സമയത്ത് മദമിളകിയ അവൻ, വഴിയിൽ വച്ച് ഏതാനും സ്കൂൾ കുട്ടികളെ കണ്ടപ്പോൾ അവരെ ഉപദ്രവിയ്ക്കാതെ നടന്നുപോയത് അതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ മദമിളകിയപ്പോൾ ഇടുങ്ങിയ വഴിയിലൂടെ ഓടിയ അവൻ, വഴിയിൽ കണ്ട കാലുകളില്ലാത്ത ഒരു രോഗിയെ ചവിട്ടാതെ കടന്നുപോയത് മറ്റൊരു ഉദാഹരണം. സമയത്ത് ശീവേലിയ്ക്ക് തിടമ്പെഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനും ഇറക്കാനുമല്ലാതെ ഒരിയ്ക്കലും അവൻ മുൻകാലുകൾ താഴ്ത്തിക്കൊടുത്തിട്ടില്ല. തിടമ്പേറ്റുന്നയാൾ മാത്രമേ തന്റെ മുന്നിലൂടെ കയറാവൂ എന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. തിടമ്പേറ്റിക്കഴിഞ്ഞാൽ അത് തലയിൽ നിന്ന് മാറ്റുന്നതുവരെ അവൻ തലയുയർത്തിത്തന്നെ നിൽക്കുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷ ഉത്സവങ്ങൾക്കും കേശവന്റെ പുറത്ത് കയറ്റിയാണ് എഴുന്നള്ളത്തുകൾ നടന്നുവന്നിരുന്നത്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[പൂയം]] നാൾ തൊട്ട് പത്തുദിവസം നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവം, വൃശ്ചികമാസത്തിലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരദിനമായ ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[അഷ്ടമിരോഹിണി]] എന്നീ അവസരങ്ങളിൽ കേശവന്റെ പുറത്താണ് എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ പല സുപ്രധാന സംഭവങ്ങളിലും അവന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. 1952-ൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഇന്നുള്ള സ്വർണ്ണക്കൊടിമരത്തിനുള്ള തടി വെട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നത് കേശവനാണ്. ആദ്യകാലത്ത് ക്ഷേത്രം തെക്കുഭാഗത്തുണ്ടായിരുന്ന കോവിലകപ്പറമ്പിൽ (ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക പാഞ്ചജന്യം, ശ്രീവത്സം റെസ്റ്റ് ഹൗസുകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്ത്) സ്ഥലക്കുറവ് അനുഭപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുന്നത്തൂർ കോട്ട]]യിലേയ്ക്ക് 1975 ജൂൺ 25-ന് ആനകളെ മാറ്റുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി നടത്തിയ ഗജരാജയാത്രയെ നയിച്ചതും കേശവനാണ്. പ്രായാധിക്യം വകവയ്ക്കാതെയുള്ള ആ യാത്ര പലരുടെയും മനസ്സിൽ ഇന്നും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. കേശവൻ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് നൽകിയ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിഫമായി 1972-ൽ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം അവനെ ഗജരാജപട്ടം നൽകി ആദരിച്ചു. കേശവന്റെ സേവനത്തിന്റെ 50-ആം വാർഷികം പ്രമാണിച്ചാണ് അവന് ഈ വിശേഷാൽ ബഹുമതി ലഭിച്ചത്. അപ്പോൾ തന്നെയായിരുന്നു കേശവന്റെ ഷഷ്ടിപൂർത്തി ആഘോഷവും. ഇവയോടനുബന്ധിച്ച് ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകൾക്കും വിശേഷാൽ സദ്യ നൽകിയതും ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സംഭവമാണ്. ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനകാലത്ത് കേശവൻ വിവിധ രോഗങ്ങളുമായി ബുദ്ധിമുട്ടി. 1976 നവംബർ 30-ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള നവമി വിളക്ക് നടക്കുന്ന സമയമായിരുന്നു. കേശവന്റെ പുറത്താണ് അപ്പോഴും തിടമ്പേറ്റിയിരുന്നത്. രാത്രി ഏകദേശം പതിനൊന്നുമണി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് കേശവന് ഒരു അസ്വസ്ഥത അനുഭവപ്പെട്ടു. ആനപ്പുറത്തുണ്ടായിരുന്നവർ ആശങ്കാകുലരായി താഴെയിറങ്ങി. തിടമ്പ് പറ്റാനയായിരുന്ന കുട്ടികൃഷ്ണന് നൽകിയശേഷം അവസാനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ തൊഴുതുകൊണ്ട് കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിന് തെക്കുഭാഗത്തെ പറമ്പിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിമരത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പാപ്പാന്മാർ അവനെ കെട്ടിനിർത്തി. തുടർന്നുവന്ന രണ്ടുദിവസം കടുത്ത ഉപവാസമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടാണ് അവൻ കഴിച്ചുകൂട്ടിയത്. വിദഗ്ദ്ധരായ ആനഡോക്ടർമാർ മുഴുവൻ കേശവന്റെ രോഗവിവരമറിഞ്ഞ് അവനെ ചികിത്സിയ്ക്കാനെത്തി. എന്നാൽ എല്ലാ ചികിത്സകളും നിഷ്ഫലമാക്കിക്കൊണ്ട് കേശവന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി അനുദിനം വഷളായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഡിസംബർ 2 വ്യാഴാഴ്ച. പുണ്യദിനമായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായിരുന്നു അന്ന്. പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയായപ്പോൾ കൊടിമരത്തിന്റെ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് നമസ്കരിച്ചുകിടന്നുകൊണ്ട് കേശവൻ അന്ത്യശ്വാസം വലിച്ചു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ വിവരമറിയിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിൽ കൂട്ടമണി മുഴങ്ങി. കേശവൻ മരിച്ചു എന്നാണ് നാട്ടുകാർ വിവരമറിയിച്ചത്. ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്ന പല പരിപാടികളും കേശവന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് റദ്ദാക്കി. അങ്ങനെ ചടങ്ങുമാത്രമാക്കി ആ ഏകാദശി കടന്നുപോയി. കേരളം മുഴുവൻ കേശവന് അന്ത്യാഞ്ജലി അർപ്പിയ്ക്കാൻ കോവിലകപ്പറമ്പിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. വൈകീട്ട് ആറുമണിയ്ക്ക് [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്തുള്ള [[അകമല]]യിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയ കേശവന്റെ മൃതദേഹം അവിടെ വച്ച് ആചാരവിധികളോടെ സംസ്കരിച്ചു. പതിവിനുവിപരീതമായി അവനെ ദഹിപ്പിയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്തതെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള പത്രങ്ങളിൽ അവന്റെ മരണവാർത്ത അടിച്ചുവന്നു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞശേഷം 1977-ൽ അവന്റെ ജീവിതകഥ ആസ്പദമാക്കി ''[[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]]'' എന്ന പേരിൽ ഒരു ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി. [[ഭരതൻ (സംവിധായകൻ)|ഭരതൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചലച്ചിത്രത്തിൽ കേശവനെ അവതരിപ്പിച്ചത് [[നായരമ്പലം ശിവജി]] എന്ന ആനയാണ്. [[എം.ജി. സോമൻ]], [[ജയഭാരതി]], [[അടൂർ ഭാസി]], [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]], [[സുകുമാരി]] തുടങ്ങിയവർ മറ്റ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചു. ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അധികം ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും [[പി. ഭാസ്കരൻ]]-[[ജി. ദേവരാജൻ]] ടീം ഒരുക്കിയ ഇതിലെ ഗാനങ്ങൾ സൂപ്പർഹിറ്റുകളായി. ''നവകാഭിഷേകം കഴിഞ്ഞു'', ''ഉഷാകിരണങ്ങൾ പുൽകിപ്പുൽകി'', ''ഇന്നെനിയ്ക്ക് പൊട്ടുകുത്താൻ'', ''ധിംതതക്ക കൊടുമല ഗണപതി'', ''മാരിമുകിലിൻ കേളിക്കയ്യിൽ'' തുടങ്ങിയ ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ജനപ്രിയമായി തുടരുന്നു. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]], [[പി. ജയചന്ദ്രൻ]], [[പി. ലീല]], [[പി. മാധുരി]] എന്നിവരാണ് ഇവ ആലപിച്ചത്. 2007-ൽ കേശവന്റെ ജീവിതം ഒരു സീരിയലുമാക്കി മാറ്റി. [[സൂര്യ ടി.വി.]]യിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ഈ സീരിയലിൽ കേശവനായി അഭിനയിച്ചത് ഇപ്പോൾ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ ആനയായ [[തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രൻ|തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രനാണ്]]. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ സ്ഥാനത്ത് അവന്റെ ഒരു പൂർണ്ണകായ പ്രതിമ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1982-ൽ കേശവന്റെ ആറാം ചരമവാർഷികദിനത്തിലാണ് ഈ പ്രതിമ അനാച്ഛാദനം ചെയ്തത്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ ഏകാദശിക്കാലത്തും ചരമദിനമായ ഏകാദശിയുടെ തലേന്ന് ദേവസ്വം വകയായുള്ള ആനകളെ കേശവന്റെ പ്രതിമ വരെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന ചടങ്ങ് നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്നടുത്തുള്ള [[ഗുരുവായൂർ തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രം|തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നുതുടങ്ങുന്ന ഈ യാത്ര റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രവും പിന്നിട്ടാണ് കേശവന്റെ പ്രതിമയ്ക്ക് മുന്നിലെത്തുക. അകമ്പടിയായി [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും]]. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന കൊമ്പനാണ് കേശവന്റെ ചിത്രം ഏറ്റുന്നതും അവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നതും. മറ്റുള്ള ആനകൾ കൊമ്പുകളുയർത്തി പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കും. അങ്ങനെ ഇന്നും ഓർമ്മകളിൽ മായാതെ കേശവൻ നിൽക്കുന്നു. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ == === ഉദയാസ്തമനപൂജ === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വഴിപാടുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജ. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉദയം മുതൽ അസ്തമയം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പൂജയാണിത്. കേരളത്തിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നിലവിലുള്ള വഴിപാടാണിത്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാണ്. ഇരുപത്തിയൊന്ന് പൂജകളാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. പൂജയുടെ തലേദിവസം വൈകീട്ട് ഗണപതിപൂജയോടെയാണ് ചടങ്ങുകളുടെ ആരംഭം. ഭഗവാന് നേദിച്ച അപ്പം, പായസം, കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര തുടങ്ങിയവയും മുഖത്ത് ചാർത്തിയ ചന്ദനം, കളഭം മുതലായവയും അഭിഷേകം ചെയ്ത തീർത്ഥജലവും എണ്ണയും പാദങ്ങളിലർച്ചിച്ച പൂക്കളുമെല്ലാം പൂജനടത്തുന്നവർക്ക് നൽകുന്നു. ഏറെക്കാലമായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വഴിപാടാണെങ്കിലും കർണാടക സംഗീത സമ്രാട്ടായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് പ്രചാരമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിച്ചത്. കുറഞ്ഞത് നൂറ് ഉദയാസ്തമനപൂജകളെങ്കിലും അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിൽ കഴിച്ചിട്ടുണ്ടാകണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. === കൃഷ്ണനാട്ടം === കേരളത്തിന്റെ തനതുകലാരൂപങ്ങളിലൊന്നായ കൃഷ്ണനാട്ടം, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിലൊന്നാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ രചിച്ച 'കൃഷ്ണഗീതി' എന്ന കാവ്യത്തെ ആസ്പദമാക്കി നിർമ്മിച്ചെടുത്ത കലാരൂപമാണിത്. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ജനനം മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള ജീവിതം എട്ടുകഥകളാക്കിത്തിരിച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം അവതരിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നത്. അവതാരം, കാളിയമർദ്ദനം, രാസക്രീഡ, കംസവധം, സ്വയംവരം, ബാണയുദ്ധം, സ്വർഗ്ഗാരോഹണം എന്നിവയാണ് ആ എട്ടുകഥകൾ. ഇവ അതത് ക്രമത്തിൽ ആടിപ്പോരുന്നു. എന്നാൽ, ദുഃഖപര്യവസായിയായ കഥയായതിനാൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അവതാരം കളിയ്ക്കുന്നു.<ref>[http://www.chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181029034755/http://chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html|date=2018-10-29}}.</ref> കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനമുൾക്കൊണ്ട [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ]], പിൽക്കാലത്ത് ശ്രീരാമഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി [[രാമനാട്ടം]] സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തു. പിന്നീട് [[കോട്ടയത്തു തമ്പുരാൻ|കോട്ടയം കേരളവർമ്മത്തമ്പുരാൻ]] രാമനാട്ടത്തിൽ പരിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നപ്പോഴാണ് ഇന്നത്തെ കഥകളി പിറവിയെടുത്തത്. [[കൂടിയാട്ടം|കൂടിയാട്ടത്തിലെ]] വേഷങ്ങൾ മാതൃകയാക്കിയാണ് ഈ മൂന്ന് കലാരൂപങ്ങളിലെയും വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെങ്കിലും അവയിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളും കാണാം. ഗുരുവായൂരിലെ അവതരണരീതിയ്ക്ക് കഥകളിയോടാണ് കൂടുതൽ സാദൃശ്യം. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ ചടങ്ങുകൾ പലതും കഥകളിയിലേതുപോലെയാണ്. പുറപ്പാട്, കേളി തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ കഥകളിയിലുമുണ്ട്. [[ശുദ്ധമദ്ദളം]], [[തൊപ്പിമദ്ദളം]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]] എന്നിവയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വാദ്യങ്ങൾ. രണ്ട് പിൻപാട്ടുകാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിനുണ്ടാകുക. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടാലങ്കാരവും കഥകളി സ്വീകരിച്ചതാണ്. കഥകളി പോലെ നിലവിളക്കിനെ സാക്ഷിനിർത്തിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടവും കളിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ധാരാളം വ്യത്യാസങ്ങളും ഈ കലാരൂപങ്ങൾ തമ്മിലുണ്ട്. കഥകളിയിൽ കഥയിലെ ആദ്യരംഗം തന്നെയാണ് പുറപ്പാടെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീവേഷങ്ങളെ വച്ച് നടത്തുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് മാത്രമാണ് പുറപ്പാട്. കഥകളിയിൽ സാധാരണയായി അഭിനേതാക്കൾ നിലവിളക്കിനുമുന്നിൽ പോകാറില്ല. എന്നാൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ വിളക്കിനെ ചുറ്റിയുള്ള നൃത്തം പതിവുണ്ട്. കൃഷ്ണനും യവനനും തമ്മിലും കൃഷ്ണനും മല്ലന്മാരും തമ്മിലുമുള്ള യുദ്ധരംഗങ്ങളിൽ വിളക്കിന്റെ മുന്നിൽ വന്നാണ് നൃത്തം. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പദം ആവർത്തിച്ച് പാടാറില്ല. ആവർത്തിച്ചുള്ള അഭിനയം ആവശ്യമില്ലാത്തതിനാലാണിത്. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീകഥാപാത്രങ്ങൾക്കും ചുട്ടിയുണ്ട്. കഥകളിയിൽ അഭിനേതാക്കളുടെ വശങ്ങളിലാണ് പാട്ടുകാരും വാദ്യക്കാരുമുണ്ടാകുകയെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പുറകിലാണ്. ഇത് അഭിനേതാക്കൾക്ക് നൃത്തത്തിന് കൂടുതൽ സൗകര്യമൊരുക്കാനാണ്. [[സാമവേദം|സാമവേദാലാപനത്തെയും]] [[ചാക്യാർ|ചാക്യാരുടെ]] സ്വരിയ്ക്കലിനെയും ആസ്പദമാക്കിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ സംഗീതം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, ഗുരുവായൂരിൽ കേൾക്കാൻ കഴിയുന്നത് കഥകളിസംഗീതമാണ്. ഇത് ഒരേ സമയം പ്രശംസയും വിമർശനവും ഏറ്റുവാങ്ങി. രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടച്ചശേഷം വടക്കേ നടപ്പുരയിൽ വച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ചൊവ്വാഴ്ചയും പരിശീലനകാലവുമൊഴിച്ചുള്ള എല്ലാ ദിവസവും ഇതുണ്ടാകാറുണ്ട്. എട്ട് കഥകളിൽ ഏതെങ്കിലുമൊന്നാണ് ഓരോ ദിവസം കളിയ്ക്കുന്നത്. ആദ്യകാലത്ത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും സാമൂതിരിയുടെ നാട്ടിലെ സവർണ്ണകുടുംബങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്ന കൃഷ്ണനാട്ടം, ഇപ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ അതിരുകളും കടന്ന് കടലിനപ്പുറത്തുപോലും സ്ഥാനം പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2010-ൽ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[പാരീസ്|പാരീസിൽ]] വച്ചുനടന്ന കലാരൂപങ്ങളുടെ ഒരു സെമിനാറിനോടനുബന്ധിച്ച് കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിരുന്നു. രാജ്യത്തെ പലയിടങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിട്ടുണ്ട്. === തുലാഭാരം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ് തുലാഭാരം. വഴിപാടുകാരന്റെ/കാരിയുടെ ഭാരത്തിന് തുല്യമായി ഏതെങ്കിലും ദ്രവ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ വഴിപാടിന്റെ രീതി. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഈ വഴിപാടുണ്ട്. ഒരുദിവസം നൂറിനടുത്ത് തുലാഭാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. കേരളീയ ഹൈന്ദവർ വിവിധ ആവശ്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഗുരുവായൂരിൽ തുലാഭാരം നേരാറുണ്ട്. കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, ശർക്കര, അരി, ഗോതമ്പ്, എള്ള്, കയർ തുടങ്ങി സ്വർണവും വെള്ളിയും വരെ നീളുന്നു തുലാഭാരത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ നിര. കൂടാതെ നോട്ടുകെട്ടുകൾ കൊണ്ടും താമര കൊണ്ടുമെല്ലാം തുലാഭാരം നേർന്നവരുണ്ട്. == ഉപദേവതകളും വഴിപാടുകളും == === ഗണപതി === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ, നാലമ്പലത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയോട് മുട്ടിനിൽക്കുന്ന ഒരു ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സർവ്വവിഘ്നവിനാശകനായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരടി മാത്രം ഉയരമുള്ള ഒരു ചെറുവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന ഭഗവാൻ, മൂന്നുകൈകളിൽ മഴു, കയർ, മോദകം എന്നിവ ധരിച്ച് നാലാമത്തെ കൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെയുള്ള വിഗ്രഹം. ആദ്യകാലത്ത് ഇവിടെ പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യമില്ലായിരുന്നു. 1970-ലെ തീപ്പിടുത്തത്തിനു ശേഷമാണ് ഇവിടെ അതിനുള്ള സൗകര്യമുണ്ടായത്. ഗണപതിഹോമം, കറുകമാല, ഒറ്റയപ്പം എന്നിവയാണ് ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ള തൂണിലും ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ==== കാര്യാലയ ഗണപതി ==== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, ദേവസ്വം മ്യൂസിയം വളപ്പിൽ മറ്റൊരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. '''കാര്യാലയ ഗണപതി''' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിലാണ് മൂന്നടിയോളം ഉയരമുള്ള ഗണപതിവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ഈ ഗണപതിയുടെയും ദർശനം. ഇടത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന അപൂർവ്വ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയാണിത്. മുമ്പുകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുണ്ടായിരുന്ന [[അഗ്രഹാരം|അഗ്രഹാരത്തിൽ]] താമസിച്ചിരുന്ന തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർ പൂജിച്ചിരുന്ന ഗണപതി, പിൽക്കാലത്ത് പഴയ ദേവസ്വം ഓഫീസും ഇപ്പോഴത്തെ മ്യൂസിയവുമായ നാലുകെട്ടിലെത്തുകയായിരുന്നു. നാലുകെട്ട് പുതുക്കിപ്പണിതപ്പോൾ അതിന്റെ കന്നിമൂലയിൽ ഈ ഗണപതിയ്ക്ക് സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയായിരുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് കർക്കടകമാസത്തിൽ മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന പൂജ, ഇപ്പോൾ എല്ലാ ദിവസവും നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർ, ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതിട്ടാണ് ഭഗവദ്ദർശനത്തിന് ചെല്ലുന്നത്. പ്രത്യക്ഷ മഹാഗണപതിഹോമമാണ് ഈ ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. ഇത് എല്ലാ മുപ്പെട്ട് വെള്ളിയാഴ്ചയും നടത്തിവരുന്ന വഴിപാടാണ്. ഒരു ആനയെ ഗണപതിയായി സങ്കല്പിച്ച് നടത്തുന്ന ഹോമമാണിത്. കൂടാതെ, നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതും അതിവിശേഷമാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി|വിനായക ചതുർത്ഥിദിവസം]] ഇവിടെ പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. === അയ്യപ്പൻ === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിന് പുറത്തും പ്രദക്ഷിണവഴിയ്ക്കകത്തുമായി തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായാണ് താരകബ്രഹ്മസ്വരൂപവും ഹരിഹരപുത്രനുമായ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹത്തിന് [[ശബരിമല|ശബരിമലയിലെ]] വിഗ്രഹവുമായി പ്രകടമായ രൂപസാദൃശ്യമുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനുപുറത്തുള്ള ഏക ഉപദേവതാപ്രതിഷ്ഠ അയ്യപ്പനാണ്. നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ഇതിനായി ഒരു കല്ല് ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ചിട്ടുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ എള്ളുതിരി വഴിപാടുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും 2007-ലെ ദേവപ്രശ്നത്തിൽ ദേവന് ഹിതകരമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് അത് നിർത്തിവച്ചിരുന്നു. അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനും ഇപ്പോൾ ചുറ്റുവിളക്കുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്ത് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം ഈ അയ്യപ്പന്റെ മുന്നിലാണ്. === ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതി === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമതിലകത്തുതന്നെയാണെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പന് തുല്യപ്രാധാന്യം നേടിയ സന്നിധിയാണ് ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതിയുടേത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാവൽ ദൈവമാണ് ഭഗവതി എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, അകത്തോ പുറത്തോ എന്ന് സംശയം തോന്നുന്ന സ്ഥലത്താണ് ആദിപരാശക്തിയായ ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലും മണ്ഡപവും. ഭഗവാന്റെ ഇടതുഭാഗത്തുള്ള പ്രതിഷ്ഠയായതുകൊണ്ടാണ് ''ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതി'' എന്ന് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. [[വനദുർഗ്ഗ|വനദുർഗ്ഗാചൈതന്യത്തോടുകൂടിയ]] [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയായാണ്]] സങ്കല്പം. അമ്പാടിയിൽ [[യശോദ|യശോദയ്ക്ക്]] പിറന്ന കൃഷ്ണസഹോദരിയായ ഭഗവതിയാണിതെന്ന് സങ്കല്പമുണ്ട്. ഈ പരാശക്തിയാണ് കാളിയുടെ രൂപത്തിൽ [[കംസൻ|കംസനെ]] കൃഷ്ണജനനത്തെ പറ്റി അറിയിച്ചത് എന്ന്‌ ഭാഗവതം പറയുന്നു. വനദുർഗ്ഗാ സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. സ്വയംഭൂവായ ഒരു കണ്ണാടിവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നത്. ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. ഈ ഭഗവതി ശ്രീകൃഷ്ണനുമുമ്പേ ഇവിടെ സന്നിധാനം ചെയ്തിരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലമാണ് ഭഗവതിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചത്. കാളീഭാവത്തിലാണ് ആരാധനയെങ്കിലും ലക്ഷ്മി, [[സരസ്വതി]], പാർവതി, ദുർഗ്ഗ എന്നീ ഭാവങ്ങളിലും സങ്കല്പമുണ്ട്. ആദ്യമുണ്ടായ പ്രതിഷ്ഠ എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ, ആദ്യം ഭഗവതിയെ വന്ദിയ്ക്കണമെന്നാണ് ആചാരം. എന്നാൽ, ക്യൂവിൽ നിൽക്കുന്നവർക്ക് ഇത് സാധിയ്ക്കില്ല. ഭഗവതിയ്ക്ക് സ്ഥിരം [[വെളിച്ചപ്പാട്|വെളിച്ചപ്പാടുണ്ട്]]. ''അഴൽ'' എന്ന് പേരുള്ള ഒരു വിശേഷവഴിപാടാണ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. പച്ചരി, വെള്ളരി, നാളികേരം എന്നിവ വെച്ച്‌ വാഴത്തണ്ടിൽ തുണി ചുറ്റി എണ്ണയിൽ നനച്ച്‌ കത്തിച്ച്‌ ദേവിയ്ക്ക് അഗ്നി നേദിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടയടച്ചശേഷമാണ് ഈ വഴിപാട് നടത്തുന്നത്. മണ്ഡലകാലത്ത് ഭഗവതിയ്ക്ക് [[കളമെഴുത്തും പാട്ടും]] പതിവുണ്ട്. കാളീസങ്കല്പമായതിനാൽ ഇവിടെ [[ദാരികവധം]] പാട്ടാണ് പാടുന്നത്. [[ധനു|ധനുമാസത്തിൽ]] ''പിള്ളേർ താലപ്പൊലി'' എന്ന പേരിൽ നാട്ടുകാരുടെ വകയായും [[മകരം|മകരമാസത്തിൽ]] ദേവസ്വം വകയായും രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ ഭഗവതിയ്ക്ക് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാന ക്ഷേത്രം നേരത്തേ അടയ്ക്കുന്നു. സഹോദരിയുടെ വിശേഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ പുറപ്പെടുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടത്തുന്നതും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. [[നവരാത്രി|നവരാത്രിയും]] തൃക്കാർത്തികയും ദേവിയ്ക്ക് വിശേഷമാണ്. == മറ്റുള്ള സങ്കല്പങ്ങൾ == മേൽപ്പറഞ്ഞ മൂന്ന് ഉപപ്രതിഷ്ഠകൾ കൂടാതെ ചിലയിടങ്ങിൽ വിശേഷാൽ ആരാധന നടക്കുന്നുമുണ്ട്. അവയിൽ ചിലത് സ്വയമേവ ശ്രദ്ധേയമാണ്. === സരസ്വതി അറ === ഗണപതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിലുള്ള ഒരു ചെറിയ മുറിയിൽ സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം സങ്കല്പിച്ച് ആരാധിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. തന്മൂലം ഈ മുറി ''സരസ്വതി അറ'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പൂജവയ്പ്പ് നടത്തിയിരുന്നത് ഈ മുറിയിലാണ്. ഇപ്പോൾ അസൗകര്യം നിമിത്തം ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റി. ഗണപതിശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ സ്ഥലം വളരെക്കുറവാണ് എന്നതിനാൽ ഭക്തർ തിക്കിത്തിരക്കുന്നത് പതിവാണ്. എന്നാൽ, 2017-ൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിൽ സരസ്വതി അറയ്ക്ക് ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് തെളിഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് ഇത് പൊളിയ്ക്കരുതെന്ന് വിധി വന്നു. തന്മൂലം, സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം ഇവിടെ സ്ഥിരമായി. സരസ്വതീദേവിയുടെ ഒരു ഛായാചിത്രമാണ് നിലവിൽ ഈ അറയിലുള്ളത്. സരസ്വതി അറയിൽ വന്ദിയ്ക്കുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്കും ബുദ്ധിവർദ്ധനയ്ക്കും ഉത്തമാമാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. === [[അനന്തപദ്മനാഭൻ]] === നാലമ്പലത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, ശ്രീകോവിലിന്റെ തൊട്ടുപുറകിലായി ഭീമാകാരമായ ഒരു കരിങ്കൽശില്പം കാണാം. അനന്തശയനരൂപത്തിലുള്ള മഹാവിഷ്ണുവിന്റേതാണ് ഈ ശില്പം. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം|ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠയാണ് പരിവാരസമേതം ആവിഷ്കരിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. അനന്തനുമേൽ ശയിയ്ക്കുന്ന മഹാവിഷ്ണുഭഗവാൻ, ഭഗവദ്പാദങ്ങൾ തഴുകുന്ന ലക്ഷ്മീദേവി, നാഭീകമലത്തിലെ ബ്രഹ്മാവ്, വലതുകൈയ്ക്ക് താഴെയുള്ള [[ശിവലിംഗം]], ഭഗവാനെ തൊഴുന്ന ഭക്തോത്തമന്മാരും മഹർഷിമാരും - ഇങ്ങനെ പലരും ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഈ ശില്പം. നിത്യവും ഈ ശില്പത്തിന് വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ ഒരു ചിത്രമാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായർ എന്ന ചുവർച്ചിത്രകാരൻ വരച്ചതായിരുന്നു ചിത്രം. '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീവൈകുണ്ഠം''' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ചിത്രം, 1970-ൽ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ പൂർണ്ണമായും കത്തിനശിച്ചുപോയി. തുടർന്നുണ്ടായ പുനരുദ്ധാരണത്തെത്തുടർന്നാണ് ഇന്നത്തെ ശില്പം പണിതത്. [[കന്യാകുമാരി]]യിലെ [[വിവേകാനന്ദ സ്മാരകം]] നിർമ്മിച്ച് ശ്രദ്ധേയനായിരുന്ന സ്വാമിനാഥൻ കറുപ്പയ്യ ആചാരിയാണ് അനന്തശയനവിഗ്രഹം നിർമ്മിയ്ക്കുന്നതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. ഇന്ന് ഇതിന് നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന് നൽകുന്ന അതേ പ്രാധാന്യമാണ് ഭക്തർ ഈ രൂപത്തിനും നൽകുന്നത്. === [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യനും]] [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനും]] === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലെ കരിങ്കൽത്തൂണിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ചതുർബാഹുവായ സുബ്രഹ്മണ്യനാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വിഗ്രഹം ഭസ്മം വിതറിയ നിലയിലാണ് കാണപ്പെടുന്നതെങ്കിലും മുഖവും കൈകളും വ്യക്തമാണ്. വലതുചുമലിൽ ഭഗവാന്റെ ആയുധമായ [[വേൽ]] കാണാം. പൂജയില്ലെങ്കിലും ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തെത്തുന്ന ഭക്തർ ഈ സുബ്രഹ്മണ്യനെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്തെ വാതിലിൽ നിന്ന് അല്പം മാറി [[ഹനുമാൻ]] സ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. വീരഹനുമാന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഈ വിഗ്രഹം. വലതുകയ്യിൽ [[മൃതസഞ്ജീവനി|മരുത്വാമലയും]] ഇടതുകയ്യിൽ ഗദയും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഹനുമാന്റെ വിഗ്രഹം സിന്ദൂരം വിതറിയ രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. വിഗ്രഹത്തിൽ വെറ്റിലമാലയും രാമനാമം രചിച്ച കടലാസുകൾ കൊണ്ടുള്ള മാലയും ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ഹനുമാനെ വന്ദിച്ച് അഭീഷ്ടസിദ്ധി നേടിയ അനുഭവങ്ങൾ നിരവധിയാണ്. ഇതുകൂടാതെ ദശാവതാരരൂപങ്ങളും ശ്രീകൃഷ്ണലീലകളും ശിവനും ദേവിമാരുമടക്കമുള്ള മൂർത്തികളുമെല്ലാം തൂണുകളിൽ നിറയുന്നു. === ശിവസാന്നിദ്ധ്യം === ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവന് പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും ഭഗവാൻ അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യമായി കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും കൊണ്ടുവന്ന വിഷ്ണുവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാൻ അനുവാദം നൽകിയ ശിവൻ പാർവ്വതീഗണപതിസുബ്രഹ്മണ്യസമേതനായി സ്വയംഭൂവായി മമ്മിയൂരിൽ അവതരിച്ചു എന്ന വിശ്വാസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഭഗവതിയെ തൊഴുത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ ഭക്തർ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദിശയിലേയ്ക്ക് (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) നോക്കി ശിവനെ വന്ദിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രക്കുളമായ രുദ്രതീർത്ഥവും ക്ഷേത്രത്തിലെ മണിക്കിണറും ശിവനുമായി ഐതിഹ്യപരമായിത്തന്നെ ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. രുദ്രതീർത്ഥം പണ്ട് വലിയൊരു തടാകമായിരുന്നെന്നും ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന താമരയൂർ വരെ അത് നീണ്ടുകിടന്നിരുന്നെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഈ തടാകത്തിൽ നിറയെ താമരകൾ വിരിഞ്ഞിരുന്നെന്നും അവയിലെ ഒരു താമരയിലിരുന്നാണ് ശ്രീരുദ്രനായ ശിവൻ, പ്രചേതസ്സുകൾക്ക് രുദ്രഗീതം ഉപദേശിച്ചുകൊടുത്തതെന്നും ഐതിഹ്യകഥ പറയുന്നു. അങ്ങനെ രുദ്രൻ വസിച്ച തീർത്ഥം, രുദ്രതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും ഈ കുളത്തിൽ ശിവസാന്നിധ്യമുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഇതിലെ സ്നാനം സർവ്വപാപഹരമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും ഈ കുളത്തിൽ കുളിച്ചാണ് ദർശനത്തിനെത്തുന്നത്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാൻ ആറാടുന്നതും. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള മണിക്കിണറിന്, രുദ്രകൂപം എന്നും പേരുണ്ട്. ഇതിലെ ജലം ഉപയോഗിച്ചാണത്രേ പ്രതിഷ്ഠാസമയത്ത് ശിവഭഗവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് കലശമാടിയത്! അതാണ് ''രുദ്രകൂപം'' എന്ന പേരിനുപിന്നിലെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ പരിസരത്തെവിടെയും ഇത്രയും ശുദ്ധമായ ജലമില്ലെന്നും ഇത് കുടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ എല്ലാ അസുഖങ്ങളും മാറുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. സാളഗ്രാമം അടക്കമുള്ള നിരവധി വിശേഷവസ്തുക്കൾ ഈ കിണറ്റിലുണ്ടെന്ന് കാലാകാലമായി വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 1985-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന മോഷണത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ആഭരണങ്ങൾ 2014 ഏപ്രിൽ 25-ന് തിരിച്ചുകിട്ടിയത് ഈ കിണറ്റിൽ നിന്നാണ്. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു പറമ്പിൽ ഒരു [[കൂവളം|കൂവളവൃക്ഷം]] കാണാം. ഇതും ശൈവസാന്നിദ്ധ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഓതിയ്ക്കൻ കുടുംബമായ മുന്നൂലത്ത് മനയുടെ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന ഈ കൂവളവൃക്ഷം, 2007-ലാണ് ഇങ്ങോട്ട് പറിച്ചുനട്ടത്. ഇവിടെ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. === നാഗദൈവങ്ങളും [[കൊടുംകാളി]]യും [[രക്ഷസ്സ്|രക്ഷസ്സും]] === ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ മുമ്പ് ദേവസ്വം വക സത്രം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പറമ്പിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. നാഗരാജാവായി [[അനന്തൻ]] കുടികൊള്ളുന്ന ഈ കാവിൽ, കൂടെ നാഗയക്ഷിയും ചിത്രകൂടവുമുണ്ട്. നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ തഴച്ചുവളരുന്ന കാവ് വൃത്തിയായി സൂക്ഷിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, സർപ്പം പാട്ട് തുടങ്ങിയവയാണ് നാഗദൈവങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. എല്ലാ മാസവും [[ആയില്യം]] നാളിൽ ആയില്യപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യം നാളിൽ [[സർപ്പബലി|സർപ്പബലിയും]] പതിവുണ്ട്. സർപ്പപ്രീതിയ്ക്ക് പ്രസിദ്ധമായ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി|ചെർപ്പുളശ്ശേരിയിലെ]] പാതിരിക്കുന്നത്ത് മനയിലെ നമ്പൂതിരിയാണ് സർപ്പബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ധാരാളം കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നാഗപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കടുത്തുതന്നെ [[രക്ഷസ്സ്]], [[കൊടുംകാളി]] സങ്കല്പങ്ങളുമുണ്ട്. ഇവർക്കും വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകും. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷദിവസങ്ങൾ == === കൊടിയേറ്റുത്സവവും സഹസ്രകലശവും === {{main|ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം}} കുംഭമാസത്തിലെ പൂയം നക്ഷത്രദിവസം കൊടിയേറി പത്താം നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. പൂയം നക്ഷത്രം രാത്രി വരുന്ന ദിവസമാണ് കൊടിയേറ്റം. അങ്കുരാദി, ധ്വജാദി, പടഹാദി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നുതരത്തിൽ ഉത്സവങ്ങൾ കേരളീയക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പതിവാണ്. ഇവയിൽ ആദ്യത്തേത് മുളയിടലോടെയും രണ്ടാമത്തേത് കൊടിയേറ്റത്തോടെയും മൂന്നാമത്തേത് വാദ്യമേളങ്ങളോടെയും തുടങ്ങുന്നു. ഗുരുവായൂരിലേത് അങ്കുരാദി ഉത്സവമാണ്. ഉത്സവത്തിൽ കൊടിയേറ്റത്തിന് മുന്നോടിയായി മുളയിടലും ശുദ്ധിക്രിയകളും നടക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ഉത്സവം അങ്കുരാദിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. എങ്കിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികമായ ആരംഭം കൊടിയേറ്റത്തോടെയാണ്. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും പ്രഭാഷണങ്ങളുമെല്ലാമുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ തന്നെ ഉത്സവപ്രതീതിയുണ്ടാകുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ, വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ==== സഹസ്രകലശം ==== കൊടിയേറ്റത്തിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പാണ് ഉത്സവത്തിന് ആരംഭം കുറിച്ചുകൊണ്ടുള്ള കലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നത്. ആദ്യദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തുള്ള വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ച് ആചാര്യവരണം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, തന്ത്രി പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ഉത്സവത്തിനുള്ള കൊടിക്കൂറയും പവിത്രവും കൈമാറുന്ന ചടങ്ങാണ് ആചാര്യവരണം.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ശുദ്ധമായ പട്ടിൽ നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന, ഏഴുനിറങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്ത കൊടിക്കൂറയുടെ നീളം പത്തേമുക്കാൽ അടിയും വീതി പതിനഞ്ച് ഇഞ്ചുമാണ്; ഇത് കെട്ടാനുള്ള കയറിന്റെ നീളം 165 അടിയും. [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[വൈപ്പിൻ|വൈപ്പിൻ കരയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം|വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നാണ് ഇത് കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഇതിന്റെ ഒരുഭാഗത്ത് ഭഗവദ്വാഹനായ ഗരുഡന്റെയും മറുവശത്ത് ആയുധമായ സുദർശനചക്രത്തിന്റെയും രൂപങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ടാകും. തുടർന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള മുളയറ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മുറിയിൽ വച്ച് മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്ന മുറിയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ സ്ഥലത്തിന് മുളയറ എന്ന പേരുവന്നതുതന്നെ. മുറി ശുദ്ധിയാക്കി അലങ്കരിച്ചശേഷം അവിടെ പത്മമിട്ട് നവരനെല്ല്, യവം, തിന, വൻപയർ, ഉഴുന്ന്, എള്ള്, തുവര, കടുക്, ചാമ, മുതിര, ചെറുപയർ, അമര എന്നിവയുടെ വിത്തുകൾ നനച്ച് 16 പാലികകളിളാക്കി പൂജിച്ചശേഷം സോമനെ ആവാഹിച്ച് മുളയറയിൽ വയ്ക്കുന്നതാണ് മുളയിടൽ. തുടർന്നുള്ള എല്ലാദിവസവും മുളപൂജയുണ്ടാകും. ആറാട്ടുസമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും മേല്പറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ മുളച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> കലശത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം പ്രാസാദശുദ്ധി നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലും പരിസരത്തും അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ എല്ലാ അശുദ്ധികളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്.<ref name=" vns21">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ഇതുകൂടാതെ അസ്ത്രകലശപൂജ, വാസ്തുഹോമം, വാസ്തുകലശപൂജ, രക്ഷോഘ്നഹോമം, വാസ്തുബലി, വാസ്തുകലശാഭിഷേകം എന്നിവയും നടത്തപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം ദിവസം ബിംബശുദ്ധിയും ചതുഃശുദ്ധിയും ധാരയും പഞ്ചഗവ്യ - പഞ്ചക കലശാഭിഷേകങ്ങളും മഹാകുംഭകലശാധിവാസവും നാലാം ദിവസം മഹാകുംഭകലശാഭിഷേകവും പ്രായശ്ചിത്തഹോമവും അതിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകവും അഞ്ചാം ദിവസം ശാന്തിഹോമവും അത്ഭുതശാന്തിഹോമവും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും ആറാം ദിവസം ന്യായശാന്തി - ചോരശാന്തി ഹോമങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മേല്പറഞ്ഞ ഹോമങ്ങളും പൂജകളുമെല്ലാം നടക്കുന്നത്. ഓതിയ്ക്കന്മാർ സഹകാർമ്മികരാകും. ഏഴാം ദിവസം നടത്തുന്ന തത്ത്വകലശാഭിഷേകവും എട്ടാം ദിവസം നടത്തുന്ന ബ്രഹ്മകലശത്തോടുകൂടിയ സഹസ്രകലശാഭിഷേകവും അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രചൈതന്യവർദ്ധനവിന് നടത്തപ്പെടുന്ന അതിബൃഹത്തായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് രണ്ടും. സാധാരണ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പോലും പന്ത്രണ്ടുവർഷം കൂടുമ്പോഴോ നടത്തപ്പെടുന്ന സഹസ്രകലശം 1971 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ഗുരുവായൂർ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ 25 തത്ത്വങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന 25 കലശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന അഭിഷേകച്ചടങ്ങാണ് '''തത്ത്വകലശം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. തത്ത്വകലശാഭിഷേകത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തത്ത്വഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതും ഈ സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്നതാണ്. അതിനുശേഷം മരപ്പാണി കൊട്ടി എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന കലശങ്ങൾ തന്ത്രി ഓരോന്നായി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം സഹസ്രകലശപൂജ. തലേദിവസം കൂത്തമ്പലത്തിൽ പത്മമിട്ട് നിരത്തിവച്ച 975 വെള്ളിക്കുടങ്ങളും 26 സ്വർണ്ണക്കുടങ്ങളും വാദ്യമേളങ്ങളോടെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നശേഷമാണ് പൂജ നടത്തുന്നത്. 1001 കുടങ്ങളും പ്രത്യേകമായ രീതിയിൽ നിരത്തിവച്ചശേഷം ഇവയിൽ ഓരോന്നിലും സ്വർണ്ണക്കുടം നടുക്കുവരുന്ന രീതിയിലാണ് പൂജ. തുടർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെയും രുദ്രകൂപത്തിലെയും വിശുദ്ധജലം കൊണ്ട് ഇവ നിറച്ചുവയ്ക്കും. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ സഹസ്രകലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നിറച്ചുവച്ച ഓരോ കലശവും ക്രമത്തിൽ തന്ത്രി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ഏറ്റവും അവസാനം അതിവിശേഷമായ ബ്രഹ്മകലശം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം ഉച്ചപ്പൂജയും കഴിഞ്ഞ് നടയടയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഇതോടെ കലശച്ചടങ്ങുകൾ പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== ഉത്സവച്ചടങ്ങുകൾ ==== കൊടിയേറ്റദിവസമായ പൂയം നാളിൽ രാവിലെ ആനയില്ലാതെ ശീവേലി നടത്തുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്വന്തമായി ആനയില്ലാതിരുന്ന കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മ പുതുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ആനയില്ലാശീവേലി. അന്ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ് പ്രസിദ്ധമായ '''ആനയോട്ടം'''. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്ഥിരമായി ആനകളെ അയച്ചിരുന്ന [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[തൃക്കണാമതിലകം ശിവക്ഷേത്രം]] ഒരു വർഷത്തിലെ ഉത്സവത്തിന് അയയ്ക്കില്ലെന്ന് പറയുകയും അന്നേദിവസം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ആനകൾ കൂട്ടമായി ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തുകയും ചെയ്തതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള മഞ്ജുളാലിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രഗോപുരം വരെയാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ഇതിനായി ചില ആനകളെ പ്രത്യേകമായി തിരഞ്ഞെടുത്തുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി മൂന്നടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ആനയോട്ടം തുടങ്ങും. ആനകളോടൊപ്പം പാപ്പാന്മാരും ഓടും. ഏറ്റവും ആദ്യം ഓടിയെത്തി കൊടിമരത്തിൽ തൊടുന്ന ആനയെയാണ് വിജയിയായി പ്രഖ്യാപിയ്ക്കുക. ഈ ആന പിന്നീട് ഉത്സവം കഴിയും വരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ കഴിയും. ഉത്സവത്തിന് തിടമ്പേറ്റാനുള്ള അർഹതയും ഈ ആനയ്ക്കാണ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം രണ്ടാമത്തെ ആചാര്യവരണം നടക്കും. ക്ഷേത്രത്തിൽ വയ്ക്കാനുള്ള ദിക്കുകൊടികളാണ് ഈയവസരത്തിൽ വാങ്ങുന്നത്. ഇതിനുശേഷം സപ്തവർണ്ണക്കൊടി ഭക്തിപുരസ്സരം എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് പൂജിയ്ക്കുകയും വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകൾക്കൊടുവിൽ വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ഭക്തകണ്ഠങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന നാരായണനാമജപത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ കൊടിക്കയറിൽ കെട്ടി കൊടിമരത്തിൽ കൊടിയേറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. കൊടിയേറ്റം കഴിഞ്ഞുനടക്കുന്ന വിളക്കിന് '''കൊടിപ്പുറത്ത് വിളക്ക്''' എന്നാണ് പേര്. തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലി, മൂന്നുനേരം കാഴ്ചശീവേലികൾ, സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലുള്ള ദീപാരാധന, തുടങ്ങിയ വിശേഷങ്ങളുണ്ടാകും. ഈ ദിവസങ്ങളിലെ എഴുന്നള്ളത്തുകൾക്ക് കൊടി, തഴ, സൂര്യമറ, മുത്തുക്കുട, പട്ടുക്കുട, കുത്തുവിളക്കുകൾ, വെൺചാമരം, ആലവട്ടം തുടങ്ങിയ വിശേഷാൽ അലങ്കാരങ്ങളുമുണ്ടാകും. അങ്ങനെ ഗുരുവായൂരും കേരളം മുഴുവനും ആഘോഷലഹരിയിലമരും. രണ്ടാം ദിവസം രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലിയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ പത്തുദിക്കുകളിലായി ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കും. ഉത്സവം നടത്തിപ്പിന്റെ ജോലി ഭഗവാൻ പാർഷദന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നത്. ഭഗവാന്റെ പാർഷദന്മാരായ കുമുദൻ (കിഴക്ക്), കുമുദാക്ഷൻ (തെക്കുകിഴക്ക്), പുണ്ഡരീകൻ (തെക്ക്), വാമനൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്), ശംഖുകർണ്ണൻ (പടിഞ്ഞാറ്), സർവ്വനേത്രൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്), സുമുഖൻ (വടക്ക്), സുപ്രതിഷ്ഠൻ (വടക്കുകിഴക്ക്) എന്നിവരെ അതത് ദിക്കുകളിൽ കുടിയിരുത്തന്നതുകൂടാതെ അയ്യപ്പക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിൽ അയ്യപ്പനെയും തെക്കുഭാഗത്ത് ഭദ്രകാളിയെയും പ്രതിനിധീകരിച്ചും കൊടികൾ നാട്ടുന്നുണ്ട്. പ്രധാന കൊടിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സാധാരണ തുണിയിൽ നിർമ്മിച്ചവയാണ് ദിക്കുകൊടികൾ. ഇവയ്ക്ക് 65 ഇഞ്ച് നീളവും 13 ഇഞ്ച് വീതിയുമാണുള്ളത്. കറുപ്പ്, വെളുപ്പ്, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളാണ് ഇവയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ദിക്കുകൊടികളുടെ സ്ഥാപനവും കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഉത്സവം പൂർണ്ണതോതിലാകും. [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരി]]- [[പാണ്ടിമേളം|പാണ്ടി]] മേളങ്ങളും [[തായമ്പക]]യും നാദസ്വരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും മതിലകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള കൂത്തമ്പലത്തിൽ നടക്കുന്ന [[ചാക്യാർകൂത്ത്|ചാക്യാർകൂത്തും]] പ്രദക്ഷിണവഴിയിലെ [[പാഠകം|പാഠകവും]] ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലെ സംഗീത-നൃത്ത പരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളെ മുഖരിതമാക്കും. പ്രഗദ്ഭരായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും ഈയവസരത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തി പരിപാടികൾ നടത്താറുണ്ട്. ഇവകൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് ഉത്സവക്കഞ്ഞിയും പുഴുക്കും വിതരണം ചെയ്യുന്നതും പതിവാണ്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും ഇതിനായി വൻ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. ==== ഉത്സവബലി ==== ഉത്സവത്തിന്റെ എട്ടാം ദിവസമാണ് ഉത്സവത്തിനിടയിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലൊന്നായ ഉത്സവബലി ദർശനം. നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ശീവേലിയുടെയും ഉത്സവക്കാലത്ത് മറ്റുദിവസങ്ങളിലുള്ള ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിശദമായ രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. ഈയവസരത്തിൽ സാധാരണയായി ബലിതൂകാത്ത സ്ഥലങ്ങളിലും ബലിതൂകാറുണ്ട്. രാവിലെ പന്തീരടിപൂജ കഴിഞ്ഞാണ് ബലിതൂകൽ നടക്കാറുള്ളത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് തന്ത്രി, ശാന്തിക്കാർ, വാദ്യക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് പതിവാണ്. ഇതിനുശേഷം ബലി തൂകുന്നതിലുള്ള ചോറ്‌ (ഹവിസ്സ്‌) തൂശനിലയിൽ നിരത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് ഇത്‌ മൂന്നായി പകുത്ത്‌, ഓരോന്നിലും ഉണക്കലരി, എള്ള്‌, മഞ്ഞൾ എന്നിവയുടെ പൊടിവിതറും. മൂന്നുനിറത്തിലുള്ള ഹവിസ്സ് സത്വരജസ്തമോഗുണങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്‌. പിന്നീട്‌ ഹവിസ്സ്‌ പൂജ നടത്തുന്നു, അതിന് മരം എന്ന വാദ്യവും ശംഖ്‌, ചേങ്ങില എന്നിവയും ചേർത്തുള്ള മരപ്പാണികൊട്ടി ബലി ദേവതകളെ ഉണർത്തും. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ബലിതൂകുന്നത്. മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായിട്ടാണ് ബലിതൂകൽ. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ശ്രീകോവിലിലെ ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ ഗരുഡൻ), അഷ്ടദിക്പാലകർ, ബ്രഹ്മാവ്, സപ്തമാതൃക്കൾ, ഗണപതി, വീരഭദ്രൻ, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദുർഗ്ഗാദേവി, അനന്തൻ, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ വിഷ്വക്സേനൻ) എന്നിവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കായി ബലിതൂകുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും ഗണപതിയ്ക്കും വീരഭദ്രന്നും വിശേഷാൽ ബലിതൂകുന്നു. ഈ സമയത്താണ് ഭക്തർക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമനുവദിയ്ക്കുന്നത്. അപ്പോഴത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമാണ്. വളരെ സമയമെടുത്താണ് സപ്തമാതൃക്കളുടെ ബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനുശേഷം നാലമ്പലത്തിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ച് അവിടെ ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഈ സമയം ഭഗവാനെ പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നിരുത്തുന്നു. ഇതിനുശേഷം പുറത്തുള്ള ഓരോ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. എഴുന്നള്ളിപ്പ് വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെ ഒരു ബലിക്കല്ലായി വാഴുന്ന ക്ഷേത്രപാലന് പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ടാകും. ഇതിനെല്ലാം ശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിമരത്തിന് മുന്നിലുള്ള വലിയ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകുന്നതോടെ ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവബലി നാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഒരു ജീവി പോലും പട്ടിണി കിടക്കരുതെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. ==== പള്ളിവേട്ട ==== ഒമ്പതാം ദിവസം രാത്രിയിലാണ് ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു വിശേഷമായ പള്ളിവേട്ട. തന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള സകല തിന്മകളെയും ഭഗവാൻ കീഴടക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ട. പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഭഗവാൻ ഉത്സവത്തിനിടയ്ക്ക് ആദ്യമായി മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നത് നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിനാണ്. ഉത്സവക്കാലത്ത് എല്ലാ കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നടന്നുവരുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ടയെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലെ പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് സവിശേഷതയുണ്ട്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പുറത്തുള്ള പറമ്പിലോ അതുപോലുള്ള ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്തോ പോയി അവിടെ അലങ്കരിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും വന്യമൃഗത്തിന്റെ (പ്രധാനമായും [[പന്നി]]യുടെ) രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ചടങ്ങെങ്കിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഭക്തർ തന്നെ വന്യമൃഗങ്ങളുടെ വേഷം കെട്ടിവരുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലെ ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാണ് ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നത്. ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവത്തിടമ്പ് സ്വർണ്ണക്കോലത്തോട് കെട്ടിവച്ചശേഷം ആനപ്പുറത്ത് കയറ്റുന്നു. പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും കാണിച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് സ്വർണ്ണക്കോലമേന്തി നഗരപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നു. വാളും പരിചയുമണിഞ്ഞ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ വിശേഷാൽ ചുവടുകളോടെ എഴുന്നള്ളത്തിന് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കും. ഈ സമയത്ത് പാണ്ടിമേളമാണ് കൊട്ടുന്നത്. ഒപ്പം നാദസ്വരവും ഭക്തരുടെ ഭജനകളും കൂടിയാകുമ്പോൾ നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർണ്ണമാകും. ഗുരുവായൂർ പരിസരം മുഴുവൻ ചുറ്റി, അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും വീടുകളിലെയും വരവേല്പുകളെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും രാത്രി ഒമ്പതുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുകൂടിയുള്ള പ്രദക്ഷിണം കഴിഞ്ഞ് നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടുകൂടി പള്ളിവേട്ടയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരനായ പുതിയേടത്ത് [[പിഷാരടി]] ''പന്നിമാനുഷങ്ങളുണ്ടോ?......'' എന്ന് മൂന്നുപ്രാവശ്യം ഉറക്കെ ചോദിയ്ക്കും. ഉണ്ടെന്ന് അറിയിപ്പ് കിട്ടിക്കഴിഞ്ഞാലുടനെ മൃഗവേഷധാരികളായ ഭക്തരെല്ലാവരും കൂടി ആർപ്പുവിളിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിനകത്തേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളി അവരെ പിൻതുടരും. ഒമ്പത് പ്രദക്ഷിണമാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ടാകാറുള്ളത്. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെയാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് പുറത്ത്. അവസാന പ്രദക്ഷിണത്തിൽ ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായ കീഴ്ശാന്തി 'പന്നി'യെ അമ്പെയ്ത് വീഴ്ത്തുന്നു. 'ചത്ത' 'പന്നി'യെ കമ്പിൽ കെട്ടി കൊണ്ടുപോകുന്നതോടെ പള്ളിവേട്ട സമാപിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളോടുകൂടി എഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ ശയ്യയിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് കിടത്തുന്നു. ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണവും പള്ളിവേട്ടയും കഴിഞ്ഞ് അവശനായ ഭഗവാൻ മണ്ഡപത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള എല്ലാ ബഹളങ്ങളും താത്കാലികമായി അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഒരുതരത്തിലും ഭംഗമുണ്ടാകരുതെന്നാണ് ഭക്തവിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അടിയ്ക്കുന്ന നാഴികമണി പോലും ഈ സമയം കെട്ടിവയ്ക്കും. അബദ്ധത്തിൽ പോലും അത് ശബ്ദിയ്ക്കാൻ പാടില്ലത്രേ! ഈ സമയം തന്നെ ക്ഷേത്രം ശാന്തിക്കാർ, പിറ്റേന്ന് ഭഗവാന് കണികാണുന്നതിനുള്ള വസ്തുക്കൾ ഒരുക്കുന്ന തിരക്കിലായിരിയ്ക്കും. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടയ്ക്കിരുത്തിയ ഒരു [[പശു]]വുമുണ്ടാകും. ==== ആറാട്ട് ==== പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ആറുമണിയ്ക്കാണ് ഭഗവാന്റെ പള്ളിയുണർത്തൽ. നടയ്ക്കിരുത്തിയ പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ടുകൊണ് ഭഗവാൻ പള്ളിയുണരുന്നത്. തുടർന്ന് കണിക്കോപ്പുകൾ കൂടി കണികണ്ട ശേഷം ക്ഷേത്രച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് രാത്രിയാണ് ഉത്സവസമാപനമായ ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിൽ തന്നെയാണ് ആറാട്ട്. ഉഷഃപൂജയും എതിരേറ്റുപൂജയുമൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും അന്നേദിവസമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് അന്ന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമാണ് പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഉച്ചവരെ സാധാരണ പോലുള്ള ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നു. വൈകീട്ട് ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞ് ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിന് ഇറങ്ങുന്നു. തലേന്നത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇത്തവണ ധാരാളം നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളും ഇവയോടൊപ്പം അകമ്പടി സേവിയ്ക്കാറുണ്ട്. പുരാണങ്ങളിലെ വിവിധ സംഭവങ്ങൾ ഇവിടെ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളായി പുനർജനിയ്ക്കുന്നു. [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ]] അകമ്പടിയോടെയാണ് ആറാട്ടുനാളിലെ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നത്. ഉത്സവക്കാലത്ത് പഞ്ചവാദ്യം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളും വീടുകളും മുഴുവൻ കയറിയിറങ്ങി സ്വീകരണം മുഴുവൻ ഏറ്റുവാങ്ങിയശേഷം പ്രദക്ഷിണം രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിന്റെ വടക്കേക്കരയിലെ അത്താണിക്കല്ലിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് വാദ്യമേളങ്ങൾ നിർത്തും. പണ്ടൊരു ആറാട്ടുനാളിൽ അത്താണിക്കല്ല് നിൽക്കുന്ന ഭാഗത്തുവച്ച് അതിക്രൂരമായി കൊലചെയ്യപ്പെട്ട, തന്റെ വിശ്വസ്തഭക്തനും കഴകക്കാരനുമായിരുന്ന കണ്ടിയൂർ പട്ടത്തെ നമ്പീശന്റെ സ്മരണ ഭഗവാൻ പുതുക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം നമ്പീശന്റെ അനന്തരാവകാശികളിൽ ചിലർ അവിടെയെത്തുകയും തങ്ങൾക്ക് സങ്കടമില്ലെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം പാണ്ടിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടരും. തുടർന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള വാതിലിലൂടെ വിഗ്രഹം ആറാട്ടുകടവിലെത്തിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും നിരവധി ഭക്തർ ആറാട്ടുമുങ്ങാനായി കടവുകളിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകും. ആറാട്ടുകടവിൽ പ്രത്യേകം ഒരുക്കിവച്ച പീഠത്തിൽ വിഗ്രഹം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന തന്ത്രി, തുടർന്ന് [[ഗംഗ]], [[യമുന]], [[സരസ്വതി (നദി)|സരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ സകല തീർത്ഥങ്ങളെയും രുദ്രതീർത്ഥത്തിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് തമ്പ്രാൻപടിയ്ക്കൽ കിട്ടയുടെ പിന്മുറക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന ഇളനീരും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയും കൊണ്ട് വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വിഗ്രഹവുമായി തന്ത്രിയും ഓതിയ്ക്കന്മാരും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും മൂന്നുവട്ടം മുങ്ങുന്നു. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ ജലത്തിൽ ഭക്തരും മുങ്ങിനിവർന്ന് പുണ്യം നേടുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും വസ്ത്രം മാറി തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിലെ മണ്ഡപത്തിൽ ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ തന്റെ സഹോദരിയായ ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയെ കാണാമെന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ വാക്കുകൊടുത്തിട്ടുണ്ടെന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന് പൂജ നടത്തുന്നതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീലകത്തിന് പുറത്ത് ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ നടത്തുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. അതിനുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും പതിനൊന്ന് പ്രാവശ്യം ഓട്ടപ്രദക്ഷിണം. അവസാനം കൊടിമരത്തിൽ നിന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== നിയന്ത്രണങ്ങൾ ==== കലശം തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആറാട്ട് കഴിയുന്നതുവരെയുള്ള പതിനെട്ടുദിവസം അഞ്ചുവയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമില്ല. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് വലിയ താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളുമെല്ലാമുണ്ടാകാറുണ്ടെങ്കിലും വെടിക്കെട്ടുണ്ടാകാറില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ വസ്തുതയാണ്. ഒരു കതിനവെടി പോലും ക്ഷേത്രപരിസരത്തെങ്ങും കാണാനാകില്ല. കുട്ടികളെ ഏറെ സ്നേഹിയ്ക്കുന്ന, സ്വയം കുട്ടിയായ ഗുരുവായൂരപ്പന് അവരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നും ക്ഷേത്രപരിസരത്തുണ്ടാകരുതെന്നാണ് പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം. എന്നാൽ കൊടിയേറ്റം, കാഴ്ചശീവേലി, ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം, പള്ളിവേട്ട, ആറാട്ട് തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ ചില്ലറ കരിമരുന്നുപ്രയോഗങ്ങളുണ്ടാകാറുമുണ്ട്. ഇവയാണെങ്കിൽ യാതൊരു കുറവും കൂടാതെയാണ് ഉത്സവത്തിന് നടത്തിപ്പോരുന്നതും. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലാപരിപാടികളിൽ [[ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]], [[ശാസ്ത്രീയ നൃത്തം]], [[ഗാനമേള]], കഥകളി, [[തുള്ളൽ]] തുടങ്ങിയവയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം. സിനിമാറ്റിക് ഡാൻസോ അടിപൊളി ഗാനങ്ങളോ ഉത്സവത്തിന് പാടില്ലെന്ന് വിലക്കുണ്ട്. മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം കൂടാതെ സത്രം വളപ്പിലെ പൂന്താനം ഓഡിറ്റോറിയത്തിലും കലാപരിപാടികൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. === ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി/ഗീതാദിനം === {{main|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി}} വൃശ്ചികമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശിദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതിഷ്ഠാദിനമാണ് ഈ ദിവസമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ [[കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധം|കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധത്തിൽ]] പ്രിയപ്പെട്ടവരെ ശത്രുപക്ഷത്ത് കണ്ടു തളർന്നുപോയ [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനനെ]] സമാധാനിപ്പിയ്ക്കാൻ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ [[ഭഗവദ് ഗീത|ഗീതോപദേശം]] നടത്തിയ ദിവസമാണെന്നും വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അതിനാൽ ഈ ദിവസം '''ഗീതാദിനം''' എന്ന പേരിലും ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ വേറെയും നിരവധി പ്രത്യേകതകൾ ഈ ദിവസത്തിനുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഗോകുലത്തിൽ വച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന് ഗോവിന്ദപട്ടാഭിഷേകം നടത്തിയ ദിവസം, ആദിശങ്കരാചാര്യർ, മേല്പുത്തൂർ, പൂന്താനം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മ തുടങ്ങി നിരവധി ഭക്തർക്ക് ഭഗവദ്ദർശനം ലഭിച്ച ദിവസം, ഇവയെല്ലാം കൂടാതെ നാലുമാസത്തെ യോഗനിദ്രയിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുഭഗവാൻ ഉണരുന്ന ദിവസം (ഉത്ഥാന ഏകാദശി) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചൈതന്യം പൂർണ്ണമായി അനുഭവപ്പെടുന്ന ദിവസമായി ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹം യഥാരൂപത്തിൽ (മഹാവിഷ്ണുസ്വരൂപത്തിൽ) അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തരെല്ലാവരും വിഷ്ണുസ്വരൂപങ്ങളായി മാറുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രപ്രവേശനവിളംബരത്തിനുമുമ്പും എല്ലാവർക്കും ജാതിഭേദമെന്യേ ദർശനം അനുവദിച്ചിരുന്ന ദിവസമായിരുന്നു ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി. ==== ചുറ്റുവിളക്ക് ആരംഭം ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരുമാസം മുമ്പ് (തുലാമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശിനാളിൽ) ക്ഷേത്രത്തിൽ ചുറ്റുവിളക്കുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് നടത്തുന്നത് പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ [[അലനല്ലൂർ|അലനല്ലൂരിലുള്ള]] പറമ്പോട്ട് അമ്മിണിയമ്മയുടെ പേരിലാണ്. ഇവരെക്കൂടാതെ വിവിധ വ്യക്തികളും സംഘടനകളും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിളക്കുകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. അവയ്ക്ക് ഓരോന്നിന്നും നടത്തിപ്പുക്കാരുടെ പേരനുസരിച്ച് വിശേഷാൽ പേരുകളും പറയപ്പെടുന്നു. [[കേരള ഹൈക്കോടതി]]യിലെ അഭിഭാഷകർ നടത്തുന്ന കോടതി വിളക്ക്, [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് എസ്.ബി.ഐ. വിളക്ക്{{efn-lr|2017-ലെ ബാങ്ക് ലയനത്തിനുമുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിയിരുന്നത് [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ|സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂറിലെ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്. അന്ന് ഇതിന്റെ പേര് എസ്.ബി.ടി. വിളക്ക് എന്നായിരുന്നു.}}, [[കേരള പോലീസ്]] ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് പോലീസ് വിളക്ക്, [[അയ്യപ്പസേവാസംഘം]] നടത്തുന്ന വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര്, ക്ഷേത്രം പാരമ്പര്യാവകാശികളായ പത്തുകാരുടെ വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര് - അങ്ങനെ നീണ്ടുപോകുന്നു പേരുകളുടെ നിര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ധാരാളമായി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്നു. ഈ സമയം ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായതിനാൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് പതിന്മടങ്ങാകും. ==== പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരാഴ്ച മുമ്പുവരുന്ന [[പഞ്ചമി]] മുതൽ [[നവമി]] വരെയുള്ള വിളക്കുകൾ ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. മറ്റുള്ള വിളക്കുകൾ നടത്തുന്നത് പ്രത്യേകം ദിവസങ്ങളിലാണെങ്കിൽ ഈ വിളക്കുകൾ കൃത്യം ഒരേ ദിവസം തന്നെയാണ് നടത്തുന്നത്. ഇവ നടത്തുന്നത് ഓരോ കുടുംബക്കാരായതുകൊണ്ടാണ് ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന പേര് ഈ വിളക്കുകൾക്ക് വന്നത്. പഞ്ചമിവിളക്ക് നടത്തുന്നത് കാപ്രാട്ട് കുടുംബക്കാരാണ്; [[ഷഷ്ഠി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് മാണിക്കത്ത് കുടുംബക്കാരും. മാണിക്കത്ത് കുടുംബത്തിലെ കാരണവരായിരുന്ന ചന്ദ്രശേഖരമേനോന്റെ പേരിലാണ് ഷഷ്ഠിവിളക്ക് നടത്തുന്നത്. [[സപ്തമി]]നാളിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രസിദ്ധ ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായ നെന്മിനി മനക്കാരാണ്. ഈ വിളക്കിന് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. സാധാരണ വിളക്കുകൾക്ക് നെയ്യോ നല്ലെണ്ണയോ ആണ് ഉപയോഗിയ്ക്കാറുള്ളതെങ്കിൽ ഇതിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത് വെളിച്ചെണ്ണയാണ്. നെന്മിനി മനപ്പറമ്പിലെ തെങ്ങിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെളിച്ചെണ്ണകൊണ്ടാണ് വിളക്കുകൾ തെളിയിയ്ക്കുന്നത്. വെളിച്ചെണ്ണ കൊണ്ട് വിളക്കുകൾ കത്തിയ്ക്കുന്നത് കൂടുതൽ ശോഭയുണ്ടാക്കുമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അങ്ങനെ ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ദീപപ്രഭയിൽ കുളിച്ചുനിൽക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. [[അഷ്ടമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് പുലിക്കീഴ് വാര്യക്കാരും [[നവമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് കൊളാടി വീട്ടുകാരുമാണ്. [[ദശമി]]ദിനത്തിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ''ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ സങ്കീർത്തന ട്രസ്റ്റ്'' എന്ന സംഘടനയാണ്. ഭാഗവതാചാര്യനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന [[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി]] തുടങ്ങിവച്ച ഈ സംഘടന 1970-ലാണ് ദശമിവിളക്കിന്റെ ചുമതലയേറ്റെടുത്തത്. മുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിവന്നിരുന്ന കുടുംബം അന്യം നിന്നുപോയതിനെത്തുടർന്നായിരുന്നു ഇത്. അഷ്ടമി മുതലുള്ള വിളക്കുകൾക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കും. ഈ വിളക്കുകൾക്കെല്ലാം അകമ്പടിയായി പഞ്ചവാദ്യം, പഞ്ചാരിമേളം, നാദസ്വരം എന്നിവയോടുകൂടിയ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുമുണ്ടാകും. ദശമിനാളിൽ രാവിലെ നടതുറന്നുകഴിഞ്ഞാൽ ഏകാദശി കഴിഞ്ഞുവരുന്ന [[ദ്വാദശി]]നാളിൽ രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കുമല്ലാതെ നടയടയ്ക്കില്ല. ==== ഏകാദശിനാളിലെ പരിപാടികൾ ==== ഏകാദശിനാളിലെ നിർമ്മാല്യദർശനം അതിവിശേഷകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസത്തെ ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും ദേവസ്വം വകയാണ്. മുമ്പ് [[കുന്നംകുളം|കുന്നംകുളത്തിനടുത്തുള്ള]] [[ചിറളയം കോവിലകം]] വകയായിരുന്നു ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും. 1972-ലാണ് ഇവ ദേവസ്വം ഏറ്റെടുത്തത്. രാവിലെ ഏഴുമണിമുതൽ ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ ഗീതാപാരായണമുണ്ടാകും. ഏകാദശീവ്രതം നോൽക്കുന്ന ഭക്തർ ആഹാരമേ കഴിയ്ക്കരുതെന്നാണ് ചിട്ടയെങ്കിലും ശാരീരികസ്ഥിതി അനുകൂലമല്ലാത്തവർ അരിയാഹാരം മാത്രമേ ഒഴിവാക്കാറുള്ളൂ. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് അന്നും നിവേദ്യങ്ങൾ സാധാരണപോലെത്തന്നെയാണ്. ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്കായി വിശേഷാൽ പ്രസാദ ഊട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗോതമ്പുചോറ്, കാളൻ, ഗോതമ്പുപായസം എന്നിവയാണ് ഏകാദശി ഊട്ടിനുള്ള വിഭവങ്ങൾ. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി എഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകും. മൂന്ന് ആനകളാണ് ഈ എഴുന്നള്ളിപ്പിന് മുന്നിലുണ്ടാകുന്നത്. വലിയ ആഘോഷത്തോടുകൂടിയ എഴുന്നള്ളിപ്പ് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെത്താൻ ഒരുപാട് സമയമെടുക്കും. വൈകീട്ട് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. [[തമിഴ്നാട്]], [[കർണാടക]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]], [[തെലങ്കാന]] തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലുള്ളതുപോലെ ഭീമാകാരമായ രഥമല്ല പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു രഥമാണ്. സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ഈ രഥം സ്റ്റിയർറിങ് കൊണ്ടാണ് ഓടിയ്ക്കുന്നത്. രഥത്തിന്റെ മുന്നിൽ ചമ്മട്ടിയേന്തിയ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെയും പുറകിൽ തൊഴുതുനിൽക്കുന്ന അർജ്ജുനന്റെയും രൂപങ്ങൾ പണിതുവച്ചിട്ടുണ്ട്. 1977-ൽ നടന്ന പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം പുനഃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷമാണ് ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചത്. രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പിന് അകമ്പടിയായി ഭക്തരുടെ നാമജപമുണ്ടാകും. എഴുന്നള്ളിപ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരാൻ ഏറെ സമയമെടുക്കും. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തെ കുളമടക്കം വലംവച്ചാണ് എഴുന്നള്ളിപ്പ് അവസാനിയ്ക്കുന്നത്. ==== ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പണവും ത്രയോദശി ഊട്ടും ==== ഏകാദശിദിവസം അർദ്ധരാത്രി (ദ്വാദശിദിവസം പുലർച്ചെ) '''ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ''' എന്ന വിശേഷാൽ ചടങ്ങ് ആരംഭിയ്ക്കും. ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ വച്ചാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ശുകപുരം, പെരുവനം, [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] ഗ്രാമക്കാരായ, അഗ്നിഹോത്രികളായ നമ്പൂതിരിമാർക്ക് ഭക്തർ ദക്ഷിണ നൽകുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരായ അഗ്നിഹോത്രിമാർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് അതീവപുണ്യകരമായ കാര്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായി മേൽശാന്തിയാണ് ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തരും സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ അനുസ്യൂതം തുടരുന്നു. ദ്വാദശിനാളിൽ രാവിലെ ഏഴുമണിയ്ക്ക് ദ്വാദശി ഊട്ട് നടത്തുന്നു. ഇടിച്ചുപിഴിഞ്ഞ പായസത്തോടെ നടത്തുന്ന സദ്യയാണിത്. അന്നേദിവസം രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നരയ്ക്കേ തുറക്കൂ. ആ സമയം വിവാഹം, ചോറൂൺ, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താറില്ല. ദ്വാദശിയുടെ പിറ്റേ ദിവസം ([[ത്രയോദശി]] നാളിൽ) നടത്തുന്ന ത്രയോദശി ഊട്ട്, തന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന ഒരു പരദേശി ബ്രാഹ്മണന്റെ ശ്രാദ്ധം ഭഗവാൻ തന്നെ ഊട്ടുന്ന ചടങ്ങായി വ്യാഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. മത്തനും നേന്ത്രപ്പഴവും ചേർന്നുള്ള പച്ചടി, മത്തൻ പൊടിത്തൂവൽ, എളവൻ-ചേന-പയർ കൂട്ടുകറി, രസം, പിണ്ടിപ്പായസം എന്നിവയോടുകൂടിയ ത്രയോദശി ഊട്ടോടെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിച്ചടങ്ങുകൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ==== ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം ==== കർണാടക സംഗീതചക്രവർത്തിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥഭാഗവതരുടെ പേരിൽ എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന ഒരു വിശേഷാൽ സംഗീതോത്സവമാണ് ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് എല്ലാവർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ കച്ചേരി നടത്തിവന്നിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യത്തെത്തുടർന്ന് 1974-ലെ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചാണ് ഈ പരിപാടി ആരംഭിച്ചത്. ആദ്യം ഒരുദിവസം മാത്രമായിരുന്ന ഈ പരിപാടി, പിന്നീട് മൂന്നും അതിനുശേഷം അഞ്ചും ഏഴും പത്തും പതിമൂന്നും ഒടുവിൽ പതിനഞ്ചും ദിവസങ്ങളായി ഉയർത്തി. പ്രഗല്ഭരും അപ്രഗല്ഭരുമായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരികളും ഈയവസരത്തിൽ തങ്ങളുടെ സിദ്ധികൾ പ്രകടിപ്പിയ്ക്കാനായി ഗുരുവായൂരിൽ വരാറുണ്ട്. ഹിന്ദുക്കൾക്ക് മാത്രമേ ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവകാശമുള്ളൂ. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ രാത്രിയാണ് പ്രഗല്ഭരുടെ സംഗീതപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നതെങ്കിൽ അവസാനമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും ദിവസം മുഴുവൻ പ്രഗല്ഭരുടെ പരിപാടികളാകും. ദശമിനാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന പഞ്ചരത്നകീർത്തനാലാപനമാണ് സംഗീതോത്സവത്തിലെ പ്രധാന പരിപാടി. കർണാടക സംഗീതത്തിലെ ത്രിമൂർത്തികളിലൊരാളായ [[ത്യാഗരാജ സ്വാമികൾ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ പഞ്ചരത്നകീർത്തനങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ഗണപതിസ്തുതിയും പ്രശസ്തരായ കർണാടക സംഗീതജ്ഞർ ഒന്നിച്ച് ആലപിയ്ക്കുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. അകമ്പടിയായി വയലിൻ, [[വീണ]], പുല്ലാങ്കുഴൽ, മൃദംഗം, [[ഘടം]], [[ഗഞ്ചിറ]], [[മുഖർശംഖ്]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുമുണ്ടാകും. ഏകാദശിനാളിൽ രാത്രി ചെമ്പൈയുടെ ശിഷ്യരും ഉപശിഷ്യരുമായ ഗായകർ ഒരുമിച്ച് ചെമ്പൈയുടെ ഇഷ്ടകീർത്തനങ്ങൾ ആലപിച്ച് [[മധ്യമാവതി]] രാഗത്തിൽ മംഗളം പാടി അവസാനിപ്പിയ്ക്കുന്നതോടെ സംഗീതോത്സവം സമാപിയ്ക്കുന്നു. ==== ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ അനുസ്മരണം ==== കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ഗജവീരന്മാരിലൊരാളായിരുന്ന ഗുരുവായൂർ കേശവൻ ചരിഞ്ഞത് 1976-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ (ഡിസംബർ 2) പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയുടെ തലേദിവസമായ ദശമിനാളിൽ, ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകളും ചേർന്ന് കേശവന് പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. മറ്റൊരിടത്തും കാണാത്ത ഈ വിശേഷച്ചടങ്ങ് തുടങ്ങുന്നത് ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ്. നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ നടത്തുന്ന ഈ യാത്രയിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെയും രണ്ടാമത്തെ മുതിർന്ന ആന ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും ചിത്രങ്ങൾ വഹിയ്ക്കും. റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ സ്വീകരണവും പിന്നിട്ടാണ് ആനകൾ തെക്കേ നടയിൽ ശ്രീവത്സം റസ്റ്റ് ഹൗസിനുമുന്നിലുള്ള കേശവന്റെ പൂർണ്ണകായ പ്രതിമയ്ക്കുമുന്നിലെത്തുന്നത്. തുടർന്ന് മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നു. മറ്റുള്ള ആനകൾ അതിനനുസരിച്ചുള്ള പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. വളരെ വികാരനിർഭരമായ ഈ ചടങ്ങ് കാണാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. === അഷ്ടമിരോഹിണി === {{main|അഷ്ടമിരോഹിണി}} ചിങ്ങമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിദിവസമാണ് ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരസുദിനമായ അഷ്ടമിരോഹിണിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഈ ദിവസം അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. അവതാരകൃഷ്ണസങ്കല്പത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠയുള്ള ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും അഷ്ടമിരോഹിണി വിശേഷമാണ്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കാഴ്ചശീവേലിയും അവതാരസമയമായ അർദ്ധരാത്രിയിൽ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് ഭഗവാന്റെ പിറന്നാൾ സദ്യയായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന അപ്പം വഴിപാട് വളരെ വിശേഷമാണ്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് ക്ഷേത്രനട തുറക്കുന്നതോടെയാണ് ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ദീപക്കാഴ്ച നടത്തുന്നു. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഓടക്കുഴലൂതുന്ന ഉണ്ണിക്കണ്ണനായും പിന്നീട് ഇരുകൈകളിലും വെണ്ണ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന വെണ്ണക്കണ്ണനായും ഭഗവാനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഏഴുമണിയോടെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി എഴുന്നള്ളിപ്പ് നടത്തുന്നു. ഉത്സവക്കാലവും ഏകാദശിയുമല്ലാതെ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് അഷ്ടമിരോഹിണിയ്ക്ക് മാത്രമാണ്. പഞ്ചാരിമേളത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി അതിവിശേഷാൽ ചടങ്ങാണ്. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയോടെ ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും പിറന്നാൾ സദ്യ തുടങ്ങും. വിഭവസമൃദ്ധമായ പിറന്നാൾ സദ്യ കഴിയ്ക്കാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണി വരെ സദ്യ തുടരും. മൂന്നുമണിയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ രണ്ടാമത്തെ കാഴ്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകൾ തന്നെയാണ് ഇതിനും. വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് [[ബലരാമൻ|ബലരാമന്റെ]] എഴുന്നള്ളത്തുമുണ്ട്. തന്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനാണ് ബലരാമന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് എന്നാണ് സങ്കല്പം. അത്താഴപ്പൂജയ്ക്ക് വിശേഷാൽ അപ്പം വഴിപാട് നടത്തും. ഒരു ലക്ഷത്തിനടുത്ത് അപ്പങ്ങളാണ് അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഭഗവാന് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഇവ കൂടാതെ ഏകദേശം അഞ്ഞൂറുലിറ്റർ പാൽപ്പായസവും നേദിയ്ക്കുന്നുണ്ടാകും. രാത്രി പത്തുമണിയോടെ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടങ്ങും. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ അവതാരത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്നതാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ്. അഞ്ചു പ്രദക്ഷിണങ്ങളാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പിനുണ്ടാകുക. ആദ്യത്തെ രണ്ടിനും സാധാരണ വാദ്യോപകരണങ്ങളും മൂന്നാമത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിന് പഞ്ചവാദ്യവും നാലാമത്തേതിന് ഇടയ്ക്കയും നാദസ്വരവും അഞ്ചാമത്തേതിന് പഞ്ചാരിമേളവുമാണ് അകമ്പടിയുണ്ടാകുക. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടയ്ക്കില്ല. പകരം, ആ സമയത്ത് അവതാരവിളംബര ഘോഷയാത്രയുണ്ടാകും. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതുകാണാൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടുന്നത്. ==== ഭാഗവതസപ്താഹം, അവതാരം കളി, ശോഭായാത്ര ==== അഷ്ടമിരോഹിണിയോടനുബന്ധിച്ച് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വിശേഷാൽ ഭാഗവതസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഭാഗവതത്തിലെ കൃഷ്ണാവതരഭാഗം അഷ്ടമിരോഹിണിദിവസം വരുന്ന രീതിയിലാണ് ഇത് നടത്തിവരുന്നത്. സപ്താഹത്തിന്റെ മൂന്നാം ദിവസമാണ് അഷ്ടമിരോഹിണി വരുന്നത്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെയാണ് കൃഷ്ണാവതാരപാരായണം നടത്തുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ എല്ലാ ഭാഗവതാചാര്യന്മാരും ഈ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. രാത്രി പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ അവതാരം കളിയുമുണ്ടാകും. പുതിയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും പരിശീലനത്തിലായതിനാൽ പഴയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരുമാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിവിധ സംഘടനകളും ഈ ദിവസം പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ നായർ സമാജം നടത്തുന്ന ഉറിയടിയും ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്രയുമാണ് അവയിൽ വിശേഷം. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് നായർ സമാജം നടത്തുന്ന കലാപരിപാടികൾ തുടങ്ങുന്നത്. വിവിധ നൃത്തകലാകാരിമാർ പങ്കെടുക്കുന്ന ഗോപികാനൃത്തവും താലപ്പൊലിയോടെയുള്ള ജീവത എഴുന്നള്ളിപ്പുമെല്ലാം ഇതിന് അകമ്പടിയായി ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം കിഴക്കേ നടയിൽ വച്ചാണ് ഉറിയടി മത്സരം നടക്കുന്നത്. വൈകീട്ട് ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്ര മമ്മിയൂർ, തിരുവെങ്കടം, പെരുന്തട്ട ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നായി വീതിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണനായും [[രാധ|രാധയായും]] [[കുചേലൻ|കുചേലനായും]] വേഷം കെട്ടിയ നിരവധി കുട്ടികൾ ഒത്തുചേർന്ന് ഗുരുവായൂരിനെ അമ്പാടിയാക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിവിധ പുരാണദൃശ്യങ്ങൾ കോർത്തിണക്കിക്കൊണ്ടുള്ള ഫ്ലോട്ടുകളും ശ്രീകൃഷ്ണരഥവും പഞ്ചവാദ്യവുമെല്ലാമുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ വച്ച് ഇവ മൂന്നും കൂടിച്ചേർന്ന ശേഷമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. തുടർന്നുനടത്തുന്ന ഘോഷയാത്ര ഏറ്റവും മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ്. രാത്രി ഏറെ വൈകുവോളം ഇത്തരം പരിപാടികൾ തുടരും. ഇതുകാണാൻ നിരവധി പേർ ഉറക്കമൊഴിച്ച് എത്താറുണ്ട്. === വിഷു === മേടമാസം ഒന്നാം തീയതിയാണ് കേരളത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പുതുവർഷദിനമായ വിഷു. പണ്ടുകാലത്ത് മലയാളികളുടെ വിളവിറക്കൽ ഉത്സവമായിരുന്ന വിഷു, ഇപ്പോൾ കാലമേറെ കഴിഞ്ഞിട്ടും വലിയൊരു ആഘോഷമായിത്തുടരുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളികൾ കണി കണ്ടും പടക്കം പൊട്ടിച്ചും വിഷുദിനം ആഘോഷമാക്കുന്നു. പകലും രാത്രിയും തുല്യമായി വരുന്ന ദിവസമായ ഈ ദിനത്തിൽ സൂര്യൻ നേരെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഉദിയ്ക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഉദിച്ചുവരുന്ന സൂര്യന്റെ ആദ്യകിരണങ്ങൾ ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ പതിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതുതന്നെ. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിഷു വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ആഘോഷമാണ്. അന്നേ ദിവസം ഭഗവാനെ കണികാണുന്നത് അതിവിശേഷമായ ചടങ്ങായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതിനായി ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകുക. എല്ലാദിവസവും പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് തുറക്കുന്ന നട, ഈ ദിവസം രണ്ടരയ്ക്കുതന്നെ തുറക്കും. അതിനുമുന്നോടിയായി തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിക്കാരും ഉണർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചുവന്ന് കണിയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. <ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ ഭദ്രദീപത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ ആനത്തലേക്കെട്ടുവച്ച് അതിന്മേൽ ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണത്തിടമ്പ് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നുവയ്ക്കുന്നു. അതിനുമുന്നിലായി ഓട്ടുരുളിയിലാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. ഉരുളിയിൽ അക്ഷതം (ഉണങ്ങലരിയും നെല്ലും ചേർന്നുള്ള ഒരു മിശ്രിതം) വിതറി, അതിനുമുന്നിൽ അലക്കിയ മുണ്ട് (കോടിവസ്ത്രം), ഗ്രന്ഥം, വാൽക്കണ്ണാടി, കണ്ണിവെള്ളരി, കണിക്കൊന്ന, ചക്ക, മാങ്ങ, നാളികേരം, ഉടച്ച രണ്ടുമുറി നാളികേരത്തിൽ നെയ്യ് ചേർത്തത് എന്നിവ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുശേഷം മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും ശ്രീലകത്ത് പ്രവേശിച്ച് നെയ്വിളക്കുകൾ കൊളുത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് രണ്ടര മണിയോടെ നടതുറന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യം ഭഗവാനെ കണികാണിയ്ക്കും. തുടർന്നാണ് ഭക്തർക്ക് കണിദർശനം. കണ്ണടച്ചും കണ്ണുകെട്ടിയുമിരിയ്ക്കുന്ന ഭക്തർ ശ്രീകോവിലിനകത്തേയ്ക്ക് ചെല്ലുകയും ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ച് കണ്ണുതുറന്ന് കണികാണുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുളിച്ചുവന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തിരിച്ചുകടന്ന് ഗണപതിയെയും സുബ്രഹ്മണ്യനെയും ഹനുമാനെയും തൊഴുത് ആദ്യം ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വിഷുക്കൈനീട്ടം കിട്ടും. അതിനുശേഷം പുറത്തുകടന്ന് ഭഗവതിയെയും ശിവനെയും അയ്യപ്പനെയും തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി പുറത്തുകടക്കുന്നതോടെ കണിദർശനം പൂർത്തിയാകും.<ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> മറ്റുദിവസങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഗുരുവായൂരിൽ വിഷുത്തലേന്ന് ഭക്തർക്ക് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വിരിവയ്ക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്. പിറ്റേന്ന് കണികാണേണ്ടതുകൊണ്ടാണ് ഈ സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഷുക്കണി ദർശനവും മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വാങ്ങുന്ന വിഷുക്കൈനീട്ടവും ഭക്തർ അതിവിശേഷമായി കരുതുന്നു. വിഷുദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിൽ വിഭവസമൃദ്ധമായ വിഷുസദ്യയുമുണ്ട്. === ഓണം === കേരളത്തിന്റെ ദേശീയോത്സവമാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ ഓണം. കൃഷി നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന കാലത്ത് കേരളത്തിലെ വിളവെടുപ്പുത്സവമായിരുന്നു ഓണം. ഇന്നും മലയാളിമനസ്സുകളിൽ ഗൃഹാതുരത നിറയുന്ന ഒരു അവസരമാണ് ഓണം. വിവിധ കലാപരിപാടികളോടുകൂടി ഓണം ഇന്നും ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അഞ്ചാം അവതാരമായ വാമനനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഓണത്തിനുള്ള ഐതിഹ്യം അതിപ്രസിദ്ധമാണ്. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നക്ഷത്രവും ദ്വാദശിതിഥിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് വാമനാവതാരം നടന്നതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യപ്രകാരം അസുരചക്രവർത്തിയായ [[മഹാബലി]]യുടെ ദുർമ്മദമടക്കാൻ അവതരിച്ച വാമനൻ, ആദ്യത്തെ അടികൊണ്ട് ആകാശവും രണ്ടാമത്തെ അടികൊണ്ട് ഭൂമിയും അളക്കുകയും മൂന്നാമത്തെ അടി വയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ലാതെ വന്നപ്പോൾ മഹാബലി സ്വന്തം ശിരസ്സ് കാട്ടിക്കൊടുക്കുകയും വാമനൻ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗ്രഹിച്ച് സുതലം എന്ന ലോകത്തേയ്ക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തശേഷം എല്ലാ വർഷവും ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണത്തിന് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അനുവാദം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[തൃക്കാക്കര]] എന്ന സ്ഥലത്തായിരുന്നു മഹാബലിയുടെ രാജധാനിയെന്നും വാമനമൂർത്തിയായ ഭഗവാന്റെ കാൽ വന്നുപതിച്ച സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ആ പേരു വന്നതെന്നും കഥയുണ്ട്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രം|വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രത്തിൽ]] ഓണാഘോഷം ഭംഗിയായി നടന്നുവരുന്നു. അത്രയൊന്നുമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലും ഓണം പ്രധാനമാണ്. ഓണാഘോഷങ്ങളുടെ ആരംഭദിനമായ [[അത്തം]] മുതൽ പത്തുദിവസവും ക്ഷേത്രനടയിൽ പൂക്കളങ്ങളിടും. ഓരോ ദിവസവും വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് പൂക്കളം. ഇവയിൽ വിവിധ ദേവതാരൂപങ്ങൾ വരച്ചുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുള്ള പൂക്കളെല്ലാം ക്ഷേത്രപരിസരത്തെ പൂക്കടകളിൽ നിന്നാണ് ലഭിയ്ക്കുന്നത്. ഓണത്തിന്റെ അവസാനദിവസങ്ങളായ ഉത്രാടം, തിരുവോണം ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നവർക്ക് വിഭവസമൃദ്ധമായ ഓണസദ്യയുണ്ടാകും. ഇതിനായി നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഉത്രാടദിനത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങ് കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പണമാണ്. മേൽശാന്തിയും ദേവസ്വം പ്രതിനിധികളും ഭക്തരും മൂത്തുവിളഞ്ഞ പഴക്കുലകൾ ഭഗവാന് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ആദ്യകാലത്ത് ദേവസ്വം ഭൂമി പാട്ടത്തിനെടുത്തവർ മാത്രം നടത്തിയിരുന്ന ഈ ചടങ്ങ് പാട്ടവക നിർത്തിയതോടെയാണ് ഭക്തരുടെ വകയായത്. കൊടിമരച്ചവട്ടിലാണ് കാഴ്ചക്കുലകൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. സമർപ്പണത്തിനു മുന്നോടിയായി കൊടിമരച്ചുവട്ടിലെ തറയിൽ അരിമാവുകൊണ്ട് കോലം വരച്ചശേഷം അതിനുമുകളിൽ നാക്കില വച്ചശേഷം സമീപത്ത് നിലവിളക്ക് കൊളുത്തി ഗണപതിയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യത്തെ കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. പിന്നീട് ദേവസ്വം ചെയർമാൻ, അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ, അംഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയവർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നു. അവസാനമാണ് ഭക്തരുടെ സമർപ്പണം. ഭക്തർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുവരുമ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രാത്രിയാകും. അത്രയധികം കുലകളാണ് സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നത്. തിരുവോണം നാളിൽ ഭഗവാനെ വാമനമൂർത്തിയായി അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. മഹാബലിയുടെ ശിരസ്സിൽ പാദം വയ്ക്കുന്ന ത്രിവിക്രമന്റെ രൂപത്തിലാണ് വാമനാലങ്കാരം. അന്നത്തെ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണവും നമസ്കാരസദ്യയുമാണ്. പുലർച്ചെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഭഗവാന് ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കാൻ ഭക്തജനങ്ങളുടെ ഒരു നീണ്ട നിരതന്നെ വന്നിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി തന്നെ ആദ്യത്തെ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തർ ഓരോരുത്തരുമായി സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാത്രിയാകുവോളം ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണം നടന്നുവരും. ഉച്ചയ്ക്കാണ് ദേവസ്വം വക ഓണസദ്യ വിളമ്പുന്നത്. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാനും നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നു. ചോറ്, സാമ്പാർ, അവിയൽ, കാളൻ, ഓലൻ, പപ്പടം, നാലുതരം പായസങ്ങൾ തുടങ്ങിവയാണ് സദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്നത്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും തെക്കേ നടയിലെ പ്രത്യേകം പന്തലിലും പടിഞ്ഞാറേ നടയിലെ അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലുമായാണ് സദ്യ നടത്തപ്പെടുന്നത്. അന്ന് മൂന്നുനേരവും ഭഗവാന് പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുണ്ടാകും. അന്നത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് '''തിരുവോണവിളക്ക്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എഴുന്നള്ളത്തിന് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം തൊഴാൻ വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടായിരിയ്ക്കും. === [[വൈശാഖം|വൈശാഖമാസം]] === [[മേടം|മേടമാസത്തിലെ]] [[അമാവാസി]] മുതലുള്ള ഒരുമാസക്കാലമാണ് ''വൈശാഖമാസം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. രാജ്യമൊട്ടുക്കും ആചരിച്ചുവരുന്ന ചാന്ദ്രകലണ്ടറിലെ രണ്ടാമത്തെ മാസമാണിത്. മഹാവിഷ്ണുഭജനത്തിനും ഭാഗവതപാരായണത്തിനും ഉത്തമമായി ഈ മാസം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ''മാധവമാസം'' എന്നും ഈ മാസം അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഭാഗവതസപ്താഹങ്ങളും മറ്റും നടക്കുന്ന സമയമാണിത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ സമയം അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന സമയങ്ങളിലൊന്നാണ് വൈശാഖപുണ്യകാലം. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മുഴുവൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭാഗവതപാരായണമുണ്ടാകും. 29 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വൈശാഖമാസക്കാലത്തെ നാല് സപ്താഹങ്ങളാക്കി തിരിച്ചാണ് ഭാഗവതപാരായണം നടക്കുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ നിരവധി ഭാഗവതാചാര്യന്മാർ ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം വക അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിലാണ് സപ്താഹം മുഴുവൻ നടക്കുന്നത്. ==== അക്ഷയതൃതീയ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[തൃതീയ]] ദിവസമാണ് [[അക്ഷയതൃതീയ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം ഏറ്റവും പുണ്യം നിറഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഈ ദിലസം ചെയ്യുന്ന സത്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം ക്ഷയിയ്ക്കില്ലെന്നാണ് വിശ്വാസം.'അക്ഷയതൃതീയ' എന്ന പേരുതന്നെ ഈ വിശ്വാസത്തിന് ഉപോദ്ബലകമാണ്. ചതുർയുഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായ സത്യയുഗം (കൃതയുഗം) തുടങ്ങിയത് അക്ഷയതൃതീയനാളിലാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ [[യുധിഷ്ഠിരൻ|യുധിഷ്ഠിരന്ന്]] സൂര്യഭഗവാൻ അക്ഷയപാത്രം നൽകിയ ദിവസമായും [[ഭഗീരഥൻ|ഭഗീരഥന്റെ]] തപസ്സിൽ സംപ്രീതയായി [[ഗംഗാനദി]] ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിവന്ന ദിവസമായും ഉപനയനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ഭിക്ഷ യാചിയ്ക്കാൻ ചെന്ന ശങ്കരാചാര്യർ അവിടത്തെ അന്തർജനത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]] ചൊല്ലിയ ദിവസമായുമെല്ലാം ഈ ദിവസം അറിയപ്പെടുന്നു. സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ ജ്യോതിഷപ്രകാരം ഉച്ചത്തിലെത്തുന്ന ഈ ദിവസം തന്നെയാണ് ബലരാമജയന്തിയായും ആചരിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ അക്ഷയതൃതീയ വൻ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അക്ഷയതൃതീയയോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കാഴ്ചശീവേലിയും രാത്രി കഴക്കാരുടെ വക വിശേഷാൽ ചുറ്റുവിളക്കുമുണ്ടാകും. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ പൂജിച്ച സ്വർണ്ണം, വെള്ളി ലോക്കറ്റുകളുടെ വിതരണമുണ്ടാകും. ഇവ വാങ്ങാൻ ആയിരങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ദേവസ്വം കീഴേടമായ നെന്മിനി ബലരാമക്ഷേത്രത്തിലും ഈ ദിവസം വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ബലരാമജയന്തി എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് അവിടെയും ആഘോഷം. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന അതേ ചടങ്ങുകളാണ് അക്ഷയതൃതീയനാളിൽ നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിലും നടക്കുന്നത്. അന്നത്തെ പ്രസാദ ഊട്ടിന് പിറനാൾ സദ്യയാണ് വിളമ്പുന്നത്. അന്നേദിവസം വൈകീട്ട് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. ജ്യേഷ്ഠനായ ബലരാമന്റെ പിറന്നാളാഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. അന്ന് രാത്രി വരെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകും. ==== മറ്റുള്ള വിശേഷങ്ങൾ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശി നരസിംഹജയന്തിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകളൊന്നുമുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും ഭാഗവതത്തിലെ നരസിംഹാവതാരഭാഗം വായിയ്ക്കുന്നത് വിശേഷമാണ്. വൈശാഖപുണ്യകാലത്തുതന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യജയന്തിയും [[ബുദ്ധപൂർണ്ണിമ]]യുമെല്ലാം വരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ ശങ്കരാചാര്യജയന്തി വിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇടവമാസത്തിലെ [[അമാവാസി]]നാളിലാണ് വൈശാഖമാസം സമാപിയ്ക്കുന്നത്. === മണ്ഡലകാലം === വൃശ്ചികമാസം ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങി ധനുമാസം പതിനൊന്നാം തീയതി വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന 41 ദിവസങ്ങളാണ് ''മണ്ഡലകാലം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായ ഈ കാലത്ത് കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതും ഈ കാലത്താണ്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലകാലത്ത് വിപുലമായ ചടങ്ങുകളാണ് നടത്തിവരുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം. നിരവധി ശബരിമല തീർത്ഥാടകരാണ് മണ്ഡലകാലത്ത് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അവർക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനുമെല്ലാം വിപുലമായ സൗകര്യങ്ങൾ ദേവസ്വം ഒരുക്കുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുള്ള അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. ഗുരുവായൂരപ്പസന്നിധിയിലെ കെട്ടുനിറ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മണ്ഡലകാലം തുടങ്ങുന്നതിനുമുന്നോടിയായി തുലാം 29, 30 ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലശുദ്ധി പതിവുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ശുദ്ധിക്രിയയാണിത്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളിലൊന്നായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി വരുന്നതും മണ്ഡലകാലത്താണ്. മണ്ഡലകാലത്ത് മൂന്നുനേരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും ചുറ്റുവിളക്കുകളും പതിവാണ്. അഞ്ച് ആനകളാണ് ഇത്തരം അവസരങ്ങളിൽ എഴുന്നള്ളുന്നത്. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുള്ള വാദ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം [[ഇടുതുടി]], [[വീരാണം]] തുടങ്ങിയ വിശേഷവാദ്യങ്ങളും ഈ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുണ്ടാകും. ഇവയിൽ ഇടുതുടി കാഴ്ചയിൽ [[തബല|തബലയോടും]] വീരാണം മൃദംഗത്തോടും സാമ്യമുള്ള വാദ്യങ്ങളാണ്. മണ്ഡലകാലം ഗുരുവായൂരപ്പന്നും വിശേഷപ്പെട്ടതാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭഗവാന് വേദമന്ത്രധാരയും പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകവും നടത്തുന്നത്. ഉഷഃശീവേലിയ്ക്കും പന്തീരടിപൂജയ്ക്കുമിടയിലാണ് ഋഗ്വേദമന്ത്രധാര നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ജലം കൊണ്ടാണ് അഭിഷേകം. ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[ശിവലിംഗം|ശിവലിംഗത്തിൽ]] ധാര നടത്തുമ്പോൾ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലൊരു വെള്ളിപ്പാത്രത്തിൽ ദർഭപ്പുല്ല് സൂക്ഷിച്ചശേഷം അതിൽ വെള്ളം നിറച്ച് വിഗ്രഹത്തിൽ വെള്ളം തുള്ളിയായി വീഴ്ത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രം ഓതിയ്ക്കന്മാർ കൂട്ടംകൂടിയിരുന്ന് വേദമന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലും. മണ്ഡലകാലത്ത് ഇതിനുശേഷമേ നവകാഭിഷേകം പതിവുള്ളൂ. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. പാൽ, നെയ്യ്, തൈര്, ചാണകം, ഗോമൂത്രം എന്നിവ നിശ്ചിത അളവിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു മിശ്രിതമാണ് പഞ്ചഗവ്യം. ഗോവിൽ (പശു) നിന്നെടുക്കുന്ന അഞ്ച് വസ്തുക്കൾ എന്നാണ് പഞ്ചഗവ്യം എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. ഔഷധവീര്യം കൂടിയ ശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹത്തിൽ ഔഷധവീര്യമുള്ള ദർഭപ്പുല്ലിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന തീർത്ഥജലവും പഞ്ചഗവ്യവും സർവ്വരോഗനിവാരകമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 40 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകത്തിനൊടുവിൽ മണ്ഡലകാലാവസാനദിവസമായ ധനു പതിനൊന്നിന് ഉച്ചപ്പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് ഭഗവാന് വിശേഷാൽ കളഭാഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഭഗവാന് കളഭം ചാർത്താറുണ്ടെങ്കിലും കളഭം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത് ധനു പതിന്നൊന്നിന് മാത്രമാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ വകയാണ് കളഭാഭിഷേകം. മറ്റുദിവസങ്ങളിലെ കളഭച്ചാർത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന കശ്മീർ കുങ്കുമപ്പൂവ്, മൈസൂർ ചന്ദനം, പച്ചക്കർപ്പൂരം എന്നിവ സാധാരണയിലും ഇരട്ടി അളവിൽ ചേർത്താണ് അഭിഷേകത്തിനുള്ള കളഭം തയ്യാറാക്കുന്നത്. കീഴ്ശാന്തിമാർ തയ്യാറാക്കുന്ന കളഭം, തുടർന്ന് ഒരു സ്വർണ്ണക്കലശത്തിലേയ്ക്ക് പകർന്നശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരികയും തന്ത്രി ഏറ്റുവാങ്ങുകയും അതിൽ വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് തന്ത്രി കലശം ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും മന്ത്രപുരഃസരം വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ തൊഴുത് ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. എന്തെങ്കിലും അശുദ്ധി സംഭവിച്ചില്ലെങ്കിൽ പിറ്റേന്നുള്ള നിർമ്മാല്യദർശനം വരെ ഭഗവാൻ കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കും. === ഇടത്തരികത്തുകാവ് താലപ്പൊലികൾ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷമാണ് ധനു, മകരം എന്നീ മാസങ്ങളിൽ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്ന രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ. അവയിൽ ആദ്യത്തേത് ''പിള്ളേര് താലപ്പൊലി'' എന്നും രണ്ടാമത്തേത് ''ദേവസ്വം താലപ്പൊലി'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവ യഥാക്രമം ഗുരുവായൂർ ദേശത്തെ ഭക്തരും ദേവസ്വവും നടത്തിപ്പോരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവയ്ക്ക് ഈ പേരുകൾ വന്നുചേർന്നത്. ഗുരുവായൂർ ദേശം സാമൂതിരിയുടെ അധീനതയിലായിരുന്ന കാലത്തുതന്നെ ഇവ നടന്നുവന്നിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടക്കുന്നത് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഉച്ചയ്ക്ക് പറയെടുപ്പും നടക്കുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. പറയെടുപ്പുസമയത്ത് വെളിച്ചപ്പാട് പുറത്തുവന്ന് മഞ്ഞളിൽ ആറാടി പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കുന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാഴ്ചയാണ്. രാവിലെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലിയും ഉച്ചയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടിയ പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിപ്പും ഭഗവതിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്കൊപ്പം ഭഗവാനും പങ്കെടുക്കും. തന്റെ സഹോദരിയായ ഭഗവതിയുടെ ആഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാനും കൂടെ വരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലം ക്ഷേത്രനട പതിവിലും ഒരു മണിക്കൂർ നേരത്തേ (പതിനൊന്നരയ്ക്ക്) അടയ്ക്കുന്നു. പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവതി തിരിച്ചെഴുന്നുള്ളുന്നത് ചെണ്ടമേളത്തോടെയാണ്. പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെല്ലാം നിർത്താതെ കതിനവെടിയുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങിനുശേഷമാണ് പറവെപ്പ് തുടങ്ങുന്നത്. നെല്ല്, അരി, അവിൽ, മലർ, ശർക്കര, പഴം, പൂക്കൾ, മഞ്ഞൾ, കുങ്കുമം തുടങ്ങിയ ദ്രവ്യങ്ങൾ ഭക്തരുടെ വഴിപാടായി 1001 പറകളിലായി നിറച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി വെളിച്ചപ്പാട് വാളും ചിലമ്പുമേന്തി പുറത്തുവരും. തുടർന്ന് അവയിലുള്ള ദ്രവ്യങ്ങൾ മുഴുവൻ വാരിവിതറി പൂക്കൾ മുഴുവൻ ദേഹത്തണിഞ്ഞുവന്ന് വെളിച്ചപ്പാട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കും. അതിനുശേഷം നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കുളപ്രദക്ഷിണവും അർദ്ധരാത്രി കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതോടെ താലപ്പൊലി പൂർത്തിയാകും. === നവരാത്രി === ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് നവരാത്രി. [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ പ്രഥമ ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസമാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള എല്ലാ ദേവീസന്നിധികളിലും ഈ ദിവസങ്ങൾ അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നവരാത്രിനാളുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കാറുണ്ട്. ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും വിശേഷാൽ അലങ്കാരം ദേവിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഓരോന്നും ഭക്തരുടെ വഴിപാടായാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് പൂജവെപ്പ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൂത്തമ്പലത്തിൽ നെറ്റിപ്പട്ടം, ആലവട്ടം, വെൺചാമരം തുടങ്ങിയവയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും സരസ്വതിയുടെയും ഗണപതിയുടെയും ചിത്രങ്ങളും പീഠത്തിൽ ഒരുക്കിവച്ചശേഷം അവയ്ക്കുമുമ്പിൽ പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും മറ്റും പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് ഗണപതിനടയ്ക്കുമുമ്പിലെ സരസ്വതി അറയിലാണ് പൂജവെപ്പ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് സ്ഥലപരിമിതി കാരണം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. മഹാനവമിദിവസം മുഴുവൻ അടച്ചുപൂജ. വിജയദശമിദിവസം രാവിലെ പൂജകഴിഞ്ഞ് പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. അന്നേദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിമാരാണ് വിദ്യാരംഭത്തിന് കാർമ്മികത്വം വഹിയ്ക്കുന്നത്. വർഷങ്ങൾ നീണ്ട പരിശീലനത്തിനുശേഷം പുതിയ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നതും അന്നേദിവസം തന്നെയാണ്. === ഉപദേവതകളുടെ കലശം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് [[മിഥുനം|മിഥുനമാസത്തിൽ]] നടത്തിവരുന്ന ഉപദേവതകളുടെ കലശം. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകളായ ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി എന്നിവർക്ക് ഉത്സവക്കാലത്ത് കലശം നടത്താറില്ല. അതിനുപകരമാണ് മിഥുനമാസത്തിലെ കലശം. ഉത്സവക്കാലത്ത് സാധാരണയായി നടത്തിവരുന്ന കലശത്തിനുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഇതിനും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ അയ്യപ്പന്നും, പിന്നീട് ഗണപതിയ്ക്കും, അവസാനം ഭഗവതിയ്ക്കുമാണ് കലശം നടത്തിവരുന്നത്. === നാരായണീയദിനം === മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരി നാരായണീയസ്തോത്രം രചിച്ച് ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചത് കൊല്ലവർഷം 763 വൃശ്ചികം 28-നാണ്. അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നാരായണീയദിനം ആചരിച്ചുവരുന്നത്. നാരായണീയദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഏഴുദിവസം നാരായണീയസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നു. ഭാഗവതസപ്താഹത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിലാണ് ഇതും നടത്തിവരുന്നത്. ക്ഷേത്രം അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിൽ വച്ചാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തുന്നത്. ദേശീയതലത്തിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്ന നാരായണീയ പണ്ഡിതന്മാർ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരാറുണ്ട്. === പൂന്താനദിനം === ഭക്തകവിയായിരുന്ന പൂന്താനം നമ്പൂതിരിയുടെ ജന്മദിനമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പൂന്താനദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കുംഭമാസത്തിലെ [[അശ്വതി]] നക്ഷത്രത്തിലാണ് പൂന്താനദിനം. '''കുംഭമാസത്തിലാകുന്നു നമ്മുടെ ജന്മനക്ഷത്രം അശ്വതിനാളെന്നും..''' എന്നുതുടങ്ങുന്ന ജ്ഞാനപ്പാനയിലെ വരികളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിന്റെ മൂലഹേതു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളില്ലെങ്കിലും ധാരാളം കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരാറുണ്ട്. ഈ ദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ജ്ഞാനപ്പാന പുരസ്കാരം നൽകുന്നത്. ആത്മീയരംഗത്തെ പ്രമുഖ വ്യക്തികൾക്കാണ് സാധാരണയായി ഈ പുരസ്കാരം നൽകിവരാറുള്ളത്. എന്നാൽ, ഇതിന് വിപരീതമായും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലപ്പുറം കീഴാറ്റൂരിലുള്ള പൂന്താനത്തിന്റെ ജന്മഗൃഹത്തിലും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് പരിപാടികൾ നടക്കാറുണ്ട്. === കൃഷ്ണഗീതിദിനം === കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ, തന്റെ മഹാകാവ്യമായ കൃഷ്ണഗീതി ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ച തുലാം 30 ആണ് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|title=ഗുരുവായൂരിൽ കൃഷ്‌ണഗീതി പാരായണം തുടങ്ങി|access-date=2021-01-03|language=en|archive-date=2021-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925180154/https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|url-status=dead}}</ref> ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ഒരാഴ്ച്ച കൃഷ്ണഗീതി പാരായണം നടത്തിവരുന്നു. == ഗുരുവായൂരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ == === മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് ഗുരുവായൂരിനടുത്തുള്ള മമ്മിയൂരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലൊന്നായ]] ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി കോഴിക്കോട്/[[പൊന്നാനി]] റൂട്ടിലാണ്. പാർവ്വതീസമേതനായ പരമശിവനാണ് ഇവിടത്തെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ, തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ മഹാവിഷ്ണുവും ക്ഷേത്രത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ പരമശിവനാണ് ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥാനത്ത് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവന്നും വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്താനായി ഭഗവാൻ തന്റെ വാസസ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞുകൊടുക്കുകയായിരുന്നുവെന്നും പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചശേഷം ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രത്തിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനത്തോടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്നുമാണ് ബാക്കി കഥ. അതിനാൽ, ഗുരുവായൂർ ദർശനം നടത്തുന്നവരെല്ലാവരും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലും ദർശനം നടത്തണമെന്നും എന്നാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ എന്നുമാണ് ചിട്ട. എന്നാൽ, അതിന് കഴിയാത്തവർ ഗുരുവായൂരിലെ ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് നോക്കിത്തൊഴുതാലും മതി എന്നും പറയാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശിവൻ, മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. പാർവ്വതീദേവിയെ തന്റെ ഇടത്തേ തുടയിലിരുത്തി ദർശനം നൽകുന്ന മഹാദേവനായാണ് സങ്കല്പം. ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രത്യേകം പ്രതിഷ്ഠയില്ല. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ ശ്രീകോവിലിന് പുറകിൽത്തന്നെ ചുവർച്ചിത്രരൂപത്തിൽ ദേവിയ്ക്ക് സാന്നിദ്ധ്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശ്രീകോവിൽ ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ് എന്നിവർക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ സന്നിധികളുണ്ട്. കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിദിവസം ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന [[ശിവരാത്രി|ശിവരാത്രിയാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും എഴുന്നള്ളിപ്പുകളും നടക്കും. ധനുമാസത്തിൽ [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിരയും]] പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. വിഷ്ണുസാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതിനാൽ അഷ്ടമിരോഹിണിയും ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷമാണ്. നിത്യേന മൂന്നുപൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ഇപ്പോൾ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. === അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം === കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രം, [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ]] [[അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക്]], [[അമ്പലപ്പുഴ തെക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തെക്ക്]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ നടുക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ''തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഗുരുവായൂർ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ, ഗോശാലകൃഷ്ണനായും പാർത്ഥസാരഥിയായും സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം അറുന്നൂറിലധികം വർഷം പഴക്കം പറയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഏക ബ്രാഹ്മണ രാജവംശമായിരുന്ന ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ പരദേവതാക്ഷേത്രമായിരുന്ന അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം, പ്രസ്തുത രാജവംശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഒരിയ്ക്കൽ, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവായിരുന്ന [[പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ|പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണനും]] കൂടി ഇപ്പോൾ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പുഴയിലൂടെ തോണിയിൽ പോകുമ്പോൾ എവിടെനിന്നോ കർണ്ണാനന്ദകരമായ വേണുനാദം അവർക്ക് കേൾക്കാനിടയാകുകയും, അത് ഭഗവാന്റേതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഇരുവരും ശബ്ദം കേട്ട ഭാഗത്തേയ്ക്ക് യാത്രചെയ്യുകയും ഒരു ആൽമരച്ചുവട്ടിൽ വച്ച് ഭഗവാനെ കാണാനിടയാകുകയും ചെയ്ത സംഭവത്തെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം നടത്തിയത്. ഈ ആൽമരം ഇപ്പോഴുമുണ്ട്. അതിന് വളരെയധികം മഹത്വം കല്പിച്ചുവരുന്നു. മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരിയും [[കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ|കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുമടക്കം]] നിരവധി മഹാത്മാക്കൾ ഈ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നവരാണ്. കേരളത്തിന്റെ ക്ലാസിക് കലകളിലൊന്നായ തുള്ളലിന്റെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനം എന്ന നിലയിലും ഈ ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശം തിരുവിതാംകൂർ കീഴടക്കിയപ്പോൾ ക്ഷേത്രം തിരുവിതാംകൂറിലായി. ഗുരുവായൂരപ്പന് അഭയം നൽകിയ ക്ഷേത്രം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ മലബാർ ആക്രമണകാലത്ത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹം ഇവിടെ കൊണ്ടുവരികയും, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിൽ പണിത് അവിടെ കുടിയിരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാം കാണാം. [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പാൽപ്പായസം]] ലോകപ്രസിദ്ധമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ക്ഷേത്രനിവേദ്യമായ അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം ഇവിടെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കാണ് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഒരു ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ്, ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[തലവടി]] സ്വദേശിയായ ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്നു കടം വാങ്ങിയ കാശ് തിരിച്ചടയ്ക്കാതെ വന്നതിനെത്തുടർന്ന് അതിനുപകരമായി തുടങ്ങിവച്ചതാണ് ഈ പാൽപ്പായസം എന്നാണ് കഥ. ആറുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന അതിവിദഗ്ധമായ നിർമ്മാണപ്രക്രിയയാണ് ഈ പാൽപ്പായസത്തിന്. ശുദ്ധമായ പശുവിൻപാലും മണിക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെള്ളവും കുട്ടനാടൻ പുഞ്ചനെല്ലിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന അരിയും പഞ്ചസാരയും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് തയ്യാറാക്കുന്നത്. ഇതിന് പൊൻനിറമാണെന്നതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. പാൽപ്പായസത്തിനായി പ്രത്യേകം തിടപ്പള്ളി ക്ഷേത്രത്തിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് വടക്കേ നടയിൽ ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ടുപറക്കുന്ന കാഴ്ച കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രധാനമൂർത്തിയായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. ഒരുകയ്യിൽ ചാട്ടയും മറുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊണ്ടാടുന്നത്. അതിൽ തന്നെ, ഉത്രാടം നാളിൽ നടക്കുന്ന ഒമ്പതാമുത്സവവും അന്നത്തെ നാടകശാലസദ്യയുമാണ് ഏറ്റവും വിശേഷം. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിമാർ പുതുമന, കടിയക്കോൽ നമ്പൂതിരിമാരാണ്. ഇപ്പോൾ [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ===[[തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]]=== എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] [[ചിറ്റൂർ (എറണാകുളം ജില്ല)|ചിറ്റൂർ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം. ഐതിഹ്യമാലയിൽ പരാമർശിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, എല്ലാ മാസവും മുടങ്ങാതെ ഗുരുവായൂരിൽ പോയിവന്നിരുന്ന, പരമഭക്തനായിരുന്ന ചേരാനല്ലൂർ രാമൻ കർത്താവിന് പ്രായാധിക്യം മൂലം ഗുരുവായൂർ ദർശനം അസാധ്യമായപ്പോൾ ഭഗവാൻ തന്നെ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം വരികയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുണ്ടായിരുന്ന ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്ത് കുടികൊള്ളുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ''തെക്കൻ ഗുരുവായൂർ'' എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്ണനായാണ് സങ്കല്പം. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ അഞ്ജനശിലയിലാണ് ഇവിടെയും വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ തനിപ്പകർപ്പായ, ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. അതേ സമയം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെങ്കിലും കംസവധം കഴിഞ്ഞ് രൗദ്രഭാവത്തിൽ നിൽക്കുന്ന കൃഷ്ണഭഗവാനാണ് പ്രതിഷ്ഠ എന്നും സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ഇവിടെ ഉത്സവത്തിന് ആനകളെ ഉപയോഗിയ്ക്കാറില്ല. ഗരുഡവാഹനത്തിലാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ ഇവിടെയും വടക്കുഭാഗത്ത് അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, കണ്ടങ്കുളങ്ങര ഭഗവതി, ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. മേടമാസത്തിൽ തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഈ പത്തുദിവസങ്ങളും വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, മണ്ഡലകാലത്തെ കളമെഴുത്തും പാട്ടും എന്നിവയും ക്ഷേത്രത്തിലെ ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ചേരാനല്ലൂർ കർത്താക്കന്മാരുടെ കുടുംബക്ഷേത്രമായ ഈ ക്ഷേത്രം, പക്ഷേ ഇപ്പോൾ [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ്. == കേരളത്തിന് പുറത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ == ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. ഇവയെല്ലാം പണികഴിപ്പിച്ചത് തദ്ദേശത്തെ മലയാളിസംഘടനകളാണ്. വിദേശങ്ങളിലെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാവിധികൾ തന്നെ പിന്തുടരുന്നവയാണ്. [[ഡെൽഹി]], [[മുംബൈ]], [[ചെന്നൈ]], [[ബെംഗളൂരു]], [[ഹൈദരാബാദ്]], [[കൊൽക്കത്ത]], [[അഹമ്മദാബാദ്]], [[ലണ്ടൻ]], [[ന്യൂയോർക്ക്]] ,ഹൂസ്റ്റൺ ,ഡാലസ്‌ , [[ദുബായ്]] തുടങ്ങി നിരവധി നഗരങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. === [[ഡൽഹി മയൂർ വിഹാർ ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം]] === ഡൽഹി നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കേ അതിരായ [[മയൂർ വിഹാർ|മയൂർ വിഹാറിൽ]], [[യമുന|യമുനാനദിയുടെ]] കരയിൽ നിന്ന് അല്പം കിഴക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം'''. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കിൽ (വടക്കുഭാഗത്ത്) സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഈ ക്ഷേത്രം ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1989-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിൽ പണികഴിപ്പിച്ചതും ഗുരുവായൂരിലെ അതേ പൂജാവിധികൾ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പിൻതുടരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[ഇടവം|ഇടവമാസത്തിലാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിയേറ്റുത്സവം നടക്കുന്നത്. എട്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവം, വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ നടത്തിപ്പോരുന്നു. കൂടാതെ അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ചോറ്റാനിക്കര മകം, ശിവരാത്രി, വിനായക ചതുർത്ഥി എന്നിവയും പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. === ചെന്നൈ മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === ചെന്നൈ നഗരത്തിന്റെ തിരക്കേറിയ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[നുങ്കമ്പാക്കം|നുങ്കമ്പാക്കത്തിനടുത്ത്]] മഹാലിംഗപുരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം.''' കേരളത്തിനുപുറത്ത് ആദ്യമായി പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട കേരളീയക്ഷേത്രമാണിത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1974-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. എല്ലാ വർഷവും ശബരിമല ദർശനം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്ന ചില മലയാളികൾക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനും സൗകര്യമൊരുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന് കാരണം. [[കാണിപ്പയ്യൂർ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തയ്യാറാക്കിയ രൂപകല്പനയനുസരിച്ചാണ് ക്ഷേത്രം പണിതത്. ആദ്യം അയ്യപ്പക്ഷേത്രം മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന ഇവിടെ 1989-ലാണ് ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ഇപ്പോൾ ഇരുമൂർത്തികൾക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ, [[മാളികപ്പുറത്തമ്മ]], [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], നാഗദൈവങ്ങൾ, ഗരുഡൻ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ധനുമാസത്തിൽ അയ്യപ്പന്റെയും ഇടവമാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും നടകളിൽ നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പഭക്തസഭ എന്ന സംഘടനയാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. === മുംബൈ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === മുംബൈ നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[മട്ടുംഗ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് ശ്രീ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കൂടാതെ ശ്രീരാമനെയും തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. തമിഴ് ശൈലിയിൽ തീർത്ത, നിരവധി ദേവതാരൂപങ്ങളോടുകൂടിയ ഗോപുരമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ, പ്രധാന ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist-lr}} {{notelist}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപഭേദങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]] kt451kglx9p6n47tufztpzbg2gy9s1b 4675405 4675397 2026-10-12T05:07:36Z ~2026-54229-00 223966 /* ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ ഓണക്കോടി */ 4675405 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}}{{Infobox deity<!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--> | type = Hindu | image = Guruvayurappan.jpg | name = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | Sanskrit_transliteration = Guruvāyūrappan | script_name = [[മലയാളം]] | script = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | affiliation = [[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിനാരായണൻ]](മഹാവിഷ്‌ണു)/[[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] | god_of = [[മഹാവിഷ്ണു|ആദിനാരായണൻ]]/[[മഹാവിഷ്ണു]] | abode = [[വൈകുണ്ഠം]], [[ഗുരുവായൂർ]] | mantra = ഓം നമോ നാരായണായ <br/> ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ <br/> ഓം ശ്രീകൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ നമഃ | weapon= [[സുദർശന ചക്രം]], [[പാഞ്ചജന്യം]], [[കൗമോദകി]] ([[ഗദ]]), [[താമര]] | consort = [[ലക്ഷ്മി]] | mount = [[ഗരുഡൻ]] | planet = [[ഭൂമി]] }} [[തെക്കേ ഇന്ത്യ|തെക്കേ ഇന്ത്യയിൽ]], പ്രധാനമായും [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ഭഗവാൻ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] ഒരു രൂപഭേദമാണ് '''ഗുരുവായൂരപ്പൻ'''. പ്രസിദ്ധമായ [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തി എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ രൂപത്തെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ എന്ന് വിളിച്ചുപോരുന്നത്. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാര സമയത്ത് ദേവകിയ്ക്കും വസുദേവർക്കും മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട രൂപമാണിത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ തന്നെ രൂപഭാവങ്ങൾ കൊണ്ടും പൂജാരീതികൾ കൊണ്ടും മഹാവിഷ്‌ണുവാണെങ്കിലും , ഗുരുവായൂരപ്പൻ [[ദശാവതാരം|ദശാവതാരങ്ങളിൽ]] ഒന്നായ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണനാണ്]]. ഐതിഹ്യപരമായും ചരിത്രപരമായും ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ള ദൈവത്തിന്, ഇപ്പോൾ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും]] പുറത്തുമായി നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഇവയിലധികവും മലയാളികളുടെ കുടിയേറ്റത്തെത്തുടർന്നാണ് രൂപം കൊള്ളുന്നത്. == പ്രതിഷ്ഠ == ശിശുരൂപിയായ ചതുർഭുജമൂർത്തിയാണ് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ''''പാതാളാഞ്ജനം'''' എന്ന അപൂർവ്വയിനം ശിലയിൽ തീർത്ത അതിമനോഹരമായ വിഗ്രഹത്തിന് ഏകദേശം നാലടി ഉയരമുണ്ട്. നാലു കൈകൾ ഉള്ള വിഗ്രഹത്തിൻ്റെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[സുദർശനചക്രം|സുദർശനചക്രവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[പാഞ്ചജന്യം|പാഞ്ചജന്യം]] എന്ന [[ശംഖ്|ശംഖും]] മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]]യും മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ തലകീഴായി [[കൗമോദകി]] എന്ന [[ഗദ]]യും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ വിഷ്ണുവിഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ളതാണ് ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹവും. ഭഗവാൻ്റെ കയ്യിലെ ശംഖ് പ്രണവ നാദമായ ഓംകാരത്തേയും ചക്രം കാലചക്രത്തേയും ഗദ മനുഷ്യൻ്റെ അഹങ്കാരത്തെ തകർക്കുന്ന ആത്മശക്തിയേയും താമര നിർമ്മലമായ മനസ്സിനേയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഈ വിഗ്രഹത്തിന് പന്ത്രണ്ട് ഭാവങ്ങളുണ്ട്. ഓരോന്നിനും പ്രത്യേകം ദർശന ഫലങ്ങളുണ്ട് തന്ത്രശാസ്ത്രപ്രകാരം, വിഷ്ണുവിഗ്രഹത്തിന് 24 രൂപഭേദങ്ങളുണ്ട്. കാഴ്ചയിൽ ഈ 24 പേരും ഒരേപോലെ തോന്നുമെങ്കിലും രൂപഭേദങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ശംഖചക്രഗദാപത്മങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന കൈകൾക്ക് വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകും. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[ചക്രം]], പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ശംഖ്]], മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ഗദ]], മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]] എന്നിങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്ന വിഷ്ണു വിഗ്രഹരൂപത്തിന് '''ജനാർദ്ദനൻ''' എന്നാണ് പേര്. ഗുരുവായൂരടക്കം കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം വൈഷ്ണവ ദേവാലയങ്ങളിലും ഈ രൂപത്തിലാണ് വിഗ്രഹമുള്ളത്. പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത മൂലവിഗ്രഹം കൂടാതെ വേറെയും രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഗുരുവായൂർ ശ്രീലകത്തുണ്ട്. അവയിൽ വലതുവശത്തുള്ളത് പഞ്ചലോഹത്തിൽ തീർത്ത ആറാട്ടുതിടമ്പും ഇടതുവശത്തുള്ളത് സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ശീവേലിത്തിടമ്പുമാണ്. ആദ്യത്തെ വിഗ്രഹം, ഇന്നത്തെ [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]യിൽ പെട്ട [[മാന്നാർ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട, അല്പം രൗദ്രഭാവ ത്തോടുകൂടിയ മഹാവിഷ്ണു രൂപമാണ്. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമേ ഇത് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാറുള്ളൂ. രണ്ടാമത്തെ വിഗ്രഹം, മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന തിടമ്പിന് കേടുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1975-ൽ പണികഴിപ്പിച്ചതാണ്. [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] സ്വദേശിയായിരുന്ന വേലപ്പൻ ആചാരിയും പുത്രനായ കുട്ടൻ ആചാരിയും ചേർന്നാണ് ഈ തിടമ്പ് പണികഴിപ്പിച്ചത്. നിത്യശീവേലിയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് ഈ വിഗ്രഹമാണ്. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ഹൈന്ദവ ഭവനങ്ങളിലും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചിത്രങ്ങൾ കാണാം. അവയിലധികവും ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ തന്നെയാണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതെങ്കിലും അപൂർവ്വം ചിലതിൽ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിലും വരച്ചുകാട്ടാറുണ്ട്. ഈ രൂപത്തിലുള്ള ചിത്രങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ, ചുവന്ന പട്ടുകോണകം ചാർത്തി വലതുകയ്യിൽ [[വെണ്ണ]]യും ഇടതുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലും പിടിച്ച രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉഷഃപൂജ സമയത്തെ ദർശനരൂപമാണിത്. ഭഗവാന് ചാർത്തിയ കോണകം, ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകാറുണ്ട്. ഉഷഃപൂജയ്ക്കുള്ള ഈ രൂപം കൂടാതെ പന്തീരടിപൂജയ്ക്കും ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമായി വേറെയും രണ്ട് അലങ്കാരങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ, ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം ഓരോ ദിവസവും ഓരോ രൂപത്തിലാണ്. സാധാരണയായി ശ്രീകൃഷ്ണരൂപങ്ങളിൽ, അവയിൽത്തന്നെ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപങ്ങളിൽ തന്നെയാണ് അലങ്കാരമുണ്ടാകാറുള്ളതെങ്കിലും ചില പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റുള്ള അവതാരങ്ങളായും അത്യപൂർവ്വമായി മറ്റുള്ള വൈഷ്ണവക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തികളായും ഗുരുവായൂരപ്പനെ അലങ്കരിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ, യഥാരൂപത്തിൽ തന്നെ ഭഗവാനെ അലങ്കരിച്ചുവരാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം അതിവിശേഷമാണ്. === ഉച്ചപ്പൂജ അലങ്കാരവർണ്ണന === 2020 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞുള്ള കളഭച്ചാർത്തിന്റെ വിശദമായ ഒരു വർണ്ണന ആരംഭിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിയും ദീർഘകാലമായി ഉച്ചപ്പൂജ തൊഴുതുവരുന്ന വ്യക്തിയുമായ തിരുവാലൂർ ശ്രീകുമാരൻ നമ്പൂതിരിയാണ് ഇത് തുടങ്ങിയത്. [[അർബുദം]] ബാധിച്ച് ചികിത്സയിലായിരുന്ന സുധ എന്ന സ്ത്രീയ്ക്ക് കേൾക്കാനായി തുടങ്ങിയ ഈ ശ്രമം, പിന്നീട് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ വൻ ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റുകയായിരുന്നു. [[കോവിഡ്-19 മഹാമാരി]] മൂലം ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിയ്ക്കാതിരുന്ന ഭക്തർ, തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ഒരു അനുഗ്രഹമായി ഇതിനെ കാണുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് വിവിധ യൂട്യൂബ് ചാനലുകളിൽ ലഭ്യമായിരുന്ന അലങ്കാരവർണ്ണന, 2021 ഒക്ടോബർ 28-ന് പൂർണ്ണമായും ദേവസ്വത്തിന് കീഴിലായി. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഐതിഹ്യകഥകൾ == ഗുരുവായൂരപ്പനുമായും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായും ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി ഐതിഹ്യകഥകളുണ്ട്. അവയിൽ പലതും ഇന്നും പ്രസിദ്ധമാണ്. അത്തരത്തിലുള്ള ചില കഥകളാണ് ഇവിടെ ചേർക്കുന്നത്. === ക്ഷേത്രോല്പത്തിയും ജനമേജയന്റെ കുഷ്ഠരോഗവും === [[നാരദപുരാണം|ശ്രീ നാരദപുരാണത്തിലേതെന്ന്]] ചിലർ പറയുന്നതും, എന്നാൽ അതിൽ ഇല്ലാത്തതുമായ '''ഗുരുപവനപുര മാഹാത്മ്യത്തിലാണ്''' ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകഥ വിവരിക്കുന്നത്. [[കുരുവംശം|കുരുവംശത്തിലെ]] പിന്മുറക്കാരനും, [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനന്റെ]] പൗത്രനും [[അഭിമന്യു]]വിന്റെ പുത്രനുമായ [[പരീക്ഷിത്ത്]], ശമീകമഹർഷിയുടെ പുത്രനായ ശൃംഗിയുടെ ശാപം മൂലം ഉഗ്രസർപ്പമായ [[തക്ഷകൻ|തക്ഷകന്റെ]] കടിയേറ്റ് അപമൃത്യു വരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനായ [[ജനമേജയൻ]], തന്റെ പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് കാരണക്കാരനായ തക്ഷകനെയും അവന്റെ വംശത്തെയും ഒന്നാകെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യാൻ '''[[സർപ്പസത്രയാഗം|സർപ്പസത്രം]]''' എന്ന മഹായാഗം നടത്തി. നിരപരാധികളായ അസംഖ്യം സർപ്പങ്ങൾ യാഗാഗ്നിയിൽ ചത്തൊടുങ്ങി. എന്നാൽ, [[അമൃത്]] കുടിച്ചവനായതിനാൽ, തക്ഷകൻ മാത്രം ചത്തില്ല. ഇതെത്തുടർന്ന്, ജനമേജയനെ ഉഗ്രമായ സർപ്പശാപം പിടികൂടുകയും അദ്ദേഹം [[കുഷ്ഠം|കുഷ്ഠരോഗ ബാധിതനാകുകയും]] ചെയ്തു. രോഗ വിമുക്തിയ്ക്കായി ഒരുപാട് വഴികൾ നോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഇതോടെ ജീവിതാശ നശിച്ചുപോയ ജനമേജയനെ കാണാൻ ഒരു ദിവസം [[ആത്രേയൻ|ആത്രേയമഹർഷി]] വരികയും രോഗവിമുക്തിയ്ക്കായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഭജിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ആ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം ജനമേജയന് പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. ആ കഥ ഇങ്ങനെ: പദ്മകല്പത്തിന്റെ ആദിയിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്]] സൃഷ്ടികർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരി ക്കുമ്പോൾ മഹാവിഷ്ണു അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി. തനിക്കും തന്റെ സൃഷ്ടികൾക്കും കർമ്മബന്ധം കൂടാതെ മുക്തി നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം കാട്ടണമെന്ന് [[ബ്രഹ്മാവ്]] അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ, [[ബിസ്മത്ത്|പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ]] തൻ്റെ ഒരു വിഗ്രഹം സൃഷ്ടിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. വരാഹകല്പം വരെ വിഗ്രഹം ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, പിന്നീട് സന്താന ഭാഗ്യത്തിനായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഭജിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന സുതപസ്സ് എന്ന പ്രജാപതിയ്ക്കും, പത്നിയായ പ്രശ്നിയ്ക്കും വിഗ്രഹം കൈമാറി. വിഗ്രഹം കിട്ടിയശേഷം പൂർവ്വാധികം ഭക്തിയോടെ ഭജനം തുടർന്ന അവർക്ക് മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭഗവാൻ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ താൻ തന്നെ പുത്രനായി അവതരിയ്ക്കാമെന്ന് വാക്കുനൽകുകയും, ആ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിലും ഈ വിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടാകുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zy4-AAAAIAAJ&pg=PA30&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CDkQuwUwAg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=Krsna | publisher=Taylor & Francis | author=A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda | pages=30 |accessdate=24 June 2013}}</ref> അതനുസരിച്ച് [[സത്യയുഗം|സത്യയുഗത്തിലെ]] ആദ്യജന്മത്തിൽ ഭഗവാൻ, സുതപസ്സിന്റെയും പൃശ്നിയുടെയും പുത്രനായി '''പൃശ്നിഗർഭൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പൃശ്നിഗർഭൻ [[ബ്രഹ്മചര്യം|ബ്രഹ്മചര്യത്തിന്റെ]] പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിയ്ക്കുകയും ഭക്തനായ [[ധ്രുവൻ|ധ്രുവനുവേണ്ടി]] പുതിയൊരു ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. [[ത്രേതായുഗം|ത്രേതായുഗത്തിലെ]] അടുത്ത ജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ്, [[കശ്യപൻ|കശ്യപനായും]] പൃശ്നി [[അദിതി]]യായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരുടെ പുത്രനായി '''[[വാമനൻ]]''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പിന്നീട്, [[ദ്വാപരയുഗം|ദ്വാപരയുഗത്തിലെ]] അവസാനജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ് വസുദേവരായും പൃശ്നി ദേവകിയായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ വീണ്ടും അവരുടെ എട്ടാമത്തെ പുത്രനായി ''' കൃഷ്‌ണൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. ഈ മൂന്നുജന്മങ്ങളിലും അവർക്ക് ഭഗവദ്നിർമ്മിതമായ ദിവ്യവിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടായി.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zLkrkjn1Yv0C&pg=PA238&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CEwQuwUwBg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=The Concise Śrīmad Bhāgavataṁ | publisher=SUNY Press | author=Swami Venkatesananda | year=1989 | pages=238 | isbn=1438422830 |accessdate=24 June 2013}}</ref> മാതാപിതാക്കൾ നിത്യപൂജ നടത്തിവന്നിരുന്ന ഈ വിഗ്രഹം, അവരുടെ കാലശേഷം ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ കയ്യിൽ തന്നെയെത്തി. തന്റെ വാസസ്ഥാനമായ [[ദ്വാരക|ദ്വാരകയിൽ]] ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയുകയും വിഗ്രഹം അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, എന്നും രാവിലെ പത്നിമാരായ [[രുക്മിണി]]-[[സത്യഭാമ]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി പൂജ നടത്തുമായിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ഭഗവാന് [[വൈകുണ്ഠം|വൈകുണ്ഠത്തിലേയ്ക്ക്]] മടങ്ങാൻ സമയമായി. സ്വർഗ്ഗാരോഹണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, തന്റെ സുഹൃത്തും ശിഷ്യനും ഭക്തനുമായ [[ഉദ്ധവൻ|ഉദ്ധവരോട്]] ഭഗവാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഉദ്ധവരേ, ഇന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടാകും. ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ച ദ്വാരക അതിൽ പൂർണ്ണമായും നശിച്ചു പോകും. എന്നാൽ, മൂന്ന് ജന്മങ്ങളിൽ ഞാനും എന്റെ മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച ദിവ്യവിഗ്രഹം നശിക്കാൻ ഉള്ളതല്ല. ആ പുണ്യവിഗ്രഹം എടുത്ത് ഉചിതമായ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ദേവഗുരുവായ [[ബൃഹസ്പതി|ബൃഹസ്പതിയോട്]] പറയുക. ആ പുണ്യകർമ്മത്തിന് ശേഷം [[ബദരിനാഥ്|ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക്]] പോയി തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച് എന്നെ പ്രാപിക്കൂ. അധർമ്മം നിറയുന്ന [[കലിയുഗം|കലിയുഗത്തിൽ]], ഭക്തജനങ്ങളെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഞാൻ ആ വിഗ്രഹത്തിൽ കുടികൊള്ളും.}} ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടായി. ദേവശില്പിയായ [[വിശ്വകർമ്മാവ്]] നിർമ്മിച്ച ദ്വാരക, അതിൽ പൂർണ്ണമായും മുങ്ങി. തപസ്സിനായി പോകുന്നതിനുമുമ്പ് ഉദ്ധവർ ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ട് കാര്യം പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം എത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും ദ്വാരക സമുദ്രത്തിനടിയിലായി. മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ ഭഗവാനും മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച പരമപവിത്രമായ വിഷ്ണുവിഗ്രഹം, മഹാപ്രളയത്തെ അതിജീവിച്ച് കടലിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു! പക്ഷേ, പ്രളയജലം കാരണം അദ്ദേഹത്തിന് വിഗ്രഹത്തിനടുത്തു വരെ പോകാനായില്ല. ബൃഹസ്പതി, തന്റെ ശിഷ്യനായ [[വായു|വായുദേവനെ]] വിളിച്ചുവരുത്തുകയും, വായുദേവൻ, സമുദ്രദേവനായ [[വരുണൻ|വരുണന്റെ]] സഹായത്തോടെ വിഗ്രഹം തന്റെ ഗുരുവിൻ്റെ അടുത്ത് എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. വിഗ്രഹവുമായി പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോഴാണ് അടുത്ത പ്രശ്നം വന്നത്: എവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണം? ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ആകാശ മാർഗ്ഗം സഞ്ചരിക്കവെ ഭാർഗ്ഗവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, കടലിൽ നിന്ന് വളരെ അടുത്തായി അതിവിശാലമായ ഒരു തടാകം അവർ കണ്ടു. നിർമ്മലമായ ജലത്തോടുകൂടിയ ആ തടാകത്തിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് താമരപ്പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷികൾ കളകൂജനം പൊഴിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. മൃഗങ്ങൾ അങ്ങിങ്ങായി സ്വൈരവിഹാരം നടത്തുന്നു. ആ പ്രദേശത്തിനാകെ ഒരു ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് അവർക്ക് തോന്നി. ലോകത്തിൻ്റെ മാതാപിതാക്കളായ [[ശിവൻ|ശിവഭഗവാനും]] [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീദേവിയും]] അവിടെ ആനന്ദ താണ്ഡവമാടുന്നത് കണ്ട ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും താഴെയിറങ്ങി ശിവപാർവ്വതിമാരെ വന്ദിച്ചു. താൻ ദേവഗുരുവിൻ്റെ ആഗമനം പ്രതീക്ഷിച്ച് ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്ന് ശിവഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. തുടർന്ന്, ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹം ബൃഹസ്പതിയ്ക്ക് വിവരിച്ചു കൊടുത്തു: {{cquote|ബൃഹസ്പതേ, വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ ഈ ദിവ്യവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ഏറ്റവും ഉചിതമായ സ്ഥലം ഈ ഭാർഗ്ഗവക്ഷേത്രം തന്നെയാണ്. [[പ്രാചീനബർഹിസ്സ്]] എന്ന രാജാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ '''പ്രചേതസ്സുകൾ''' എന്ന യോഗിവര്യന്മാർ പ്രജാപതി സ്ഥാനം നേടാൻ കഠിന തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചതും അവർക്ക് ഞാൻ '''[[രുദ്രഗീതം]]''' ഉപദേശിച്ചു കൊടുത്തതും ഇവിടെവച്ചാണ്. <ref>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-07-09 |archive-date=2010-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100125035449/http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |url-status=dead }}</ref>{{better source|date=April 2017}}ബൃഹസ്പതേ, ഗുരുവായ അങ്ങും വായുദേവനും ചേർന്ന് വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്തുന്ന ഈ പുണ്യസ്ഥലം, ഇനി '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നറിയപ്പെടും. കലിയുഗത്തിലെ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ ഭക്തർ ഇവിടെ വന്ന് ഭജിയ്ക്കും.}} ഇത്രയും കേട്ടതോടെ ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവനും സന്തോഷമായി. ബൃഹസ്പതി, ഉടനെ ദേവശില്പിയായ വിശ്വകർമ്മാവിനെ വിളിച്ചുവരുത്തി. സ്ഥലമാകെ നോക്കിക്കണ്ട വിശ്വകർമ്മാവ്, അവിടെ എല്ലാ വാസ്തുശാസ്ത്ര നിബന്ധനകളുമനുസരിച്ച് മനോഹരമായ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിതു. വിഷ്ണുഭഗവാനാൽ നിർമ്മിച്ചതും അവതാരമായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ പൂജിച്ചതുമായ ആ പുണ്യവിഗ്രഹം, ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ചേർന്ന് എല്ലാ ആചാരവിധികളോടുകൂടി അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ശിവഭഗവാൻ വിഗ്രഹത്തിന് ആദ്യപൂജ നടത്തി. പാർവ്വതീദേവി നിവേദ്യമുണ്ടാക്കി സമർപ്പിച്ചു. [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രാദിദേവകൾ]] പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി. [[തുംബുരു]]-[[നാരദൻ|നാരദമഹർഷിമാരും]] [[യക്ഷന്മാർ|യക്ഷ]]-[[കിന്നരർ|കിന്നര]]-[[ഗന്ധർവ്വൻ|ഗന്ധർവ്വാദികളും]] സ്തുതിഗീതങ്ങൾ പാടി. ഗുരുവും വായുവും ഒരുമിച്ച് ഭഗവദ്വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച പുണ്യഭൂമിയ്ക്ക് '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നും അവർ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഭഗവാന് 'ഗുരുവായൂരപ്പൻ' എന്നും പേരുകൾ വന്നു. ഈ മംഗളമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാർ, ''രുദ്രതീർത്ഥം'' എന്നുപേരുള്ള വലിയ തടാകത്തിന്റെ മറുകരയിലുള്ള മമ്മിയൂരിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനഭാവത്തിൽ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചു. അവിടെയും തൊഴുതാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ. വൈകുണ്ഠത്തിലെ പോലെ ഇവിടെയും ഭഗവാൻ പൂർണ്ണ ചൈതന്യത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ ഇവിടം ''ഭൂലോക വൈകുണ്ഠം'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇത്രയും കേട്ടപ്പോൾ [[ജനമേജയൻ]] കുടുംബസമേതം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഒരു വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം അവിടെ ഭജനമിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|മമ്മിയൂരിലെ ശിവക്ഷേത്രത്തിലും]] ദർശനം നടത്തി. ഓരോ ദിവസം ചെല്ലുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടു വരികയും ഒരു വർഷം തികയുന്നതിന്റെ തലേന്ന് രാത്രി അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവദ് ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ രോഗം പൂർണ്ണമായും ഭേദമാകുകയും ചെയ്തു. നാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, പിന്നീട് അരോഗദൃഢഗാത്രനായി ഒരുപാടുകാലം ജീവിച്ചു. === പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റെ കഥ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്ന മറ്റൊരു കഥയാണ് ഒരു [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റേത്]]. ഈ രാജാവ്, ഒരു ദിവസം തന്റെ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധനായ ജ്യോത്സ്യരെ വരുത്തുകയും അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ ജാതകം കാണിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. രാജാവിന്റെ ജാതകം പരിശോധിച്ച ജ്യോത്സ്യർ അദ്ദേഹം ഏഴ് ദിവസങ്ങൾക്കകം പാമ്പുകടിയേറ്റ് മരിയ്ക്കും എന്ന് വിധിയെഴുതി. ഇതറിഞ്ഞ് കുപിതനായ രാജാവ് ജ്യോത്സ്യരെ ജയിലിലടയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും മന്ത്രിമാർ അദ്ദേഹത്തെ തടഞ്ഞു. തുടർന്ന്, അപമൃത്യുവടയാനാണോ തന്റെ വിധി എന്നാലോചിച്ച് രാജാവ് ചിന്താധീനനായി ഇരിയ്ക്കേ സദസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു [[നമ്പൂതിരി]] പാപപരിഹാരത്തിന് ഗുരുവായൂരിൽ പോകണമെന്നും അവിടെ വച്ച് മരിച്ചാൽത്തന്നെയും മോക്ഷം കിട്ടുമെന്നും നിർദ്ദേശിച്ചു. അതനുസരിച്ച് രാജാവും കുടുംബാംഗങ്ങളും നമ്പൂതിരിയും ജ്യോത്സ്യരും ഒരുമിച്ച് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ രാജാവ്, തന്റെ മരണം പ്രവചിച്ച ദിവസം വരെയും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അതനുസരിച്ചുള്ള എല്ലാ ചിട്ടകളും അദ്ദേഹം പാലിച്ചുപോന്നു. ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. നാളെയാണ്, തൻ്റെ മരണമെത്തുന്ന ദിവസം! ഗുരുവായൂരപ്പനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച് അദ്ദേഹം ഉറങ്ങാൻ കിടന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ഉണർന്നുനോക്കിയ രാജാവ്, താൻ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നതായി കണ്ട് അമ്പരന്നു. ഒരേസമയം സന്തോഷവും കോപവും തോന്നിയ രാജാവ്, ജ്യോത്സ്യരുടെ അടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തെ ശാസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തലേന്നുരാത്രി താൻ ഒരു പാമ്പിനെ കണ്ടതുപോലുമില്ല എന്നായിരുന്നു രാജാവിന്റെ വാദം. അപ്പോൾ ജ്യോത്സ്യർ രാജാവിന്റെ കാലിലേയ്ക്ക് നോക്കുകയും അവിടെയുള്ള ഒരു പാട് കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അത് പാമ്പുകടിച്ച പാടായിരുന്നു! ഭഗവദ്കാരുണ്യം കൊണ്ടുമാത്രമാണ് താൻ രക്ഷപ്പെട്ടതെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ രാജാവ്, അപ്പോൾ ജീർണ്ണാവസ്ഥയിലായിരുന്ന ക്ഷേത്രം പുനരുദ്ധരിയ്ക്കുന്നതിന് നിർദ്ദേശം നൽകി. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ക്ഷേത്രം, സ്വർണ്ണം കൊണ്ടും വെള്ളി കൊണ്ടും രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടും പുതുക്കിപ്പണിയുകയും ശ്രീകോവിലിന്റെ ചുമരുകളിൽ മനോഹര ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുചേർക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം, ശിഷ്ടകാലം തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായി ജീവിച്ചുപോന്നു.<ref name='G3'>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-06-22 |archive-date=2009-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628214507/http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |url-status=dead }}</ref> === ശങ്കരാചാര്യരുടെ വീഴ്ച === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ സവിശേഷ പ്രാധാന്യത്തോടെ പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുള്ളതാണ് [[അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായ [[ശങ്കരാചാര്യർ]]ക്ക് സംഭവിച്ച വീഴ്ച. ഒരു [[ഏകാദശി]]നാളിലാണ് ആ സംഭവം നടന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ആ കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരുപാട് യോഗസിദ്ധികൾ സ്വന്തമായി ഉണ്ടായിരുന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ആകാശമാർഗ്ഗം സഞ്ചരിയ്ക്കാനുള്ള കഴിവുമുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം അത്തരത്തിൽ [[കാലടി]]യിൽ നിന്ന് [[ശൃംഗേരി]]യിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊണ്ടിരുന്ന സമയത്താണ് അത് സംഭവിച്ചത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിലൂടെയായിരുന്നു യാത്ര. ആകാശത്തുനിന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ ക്ഷേത്രം കണ്ടെങ്കിലും അവിടെയിറങ്ങാനോ ഭഗവാനെ തൊഴാനോ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചില്ല. ശ്രീകോവിലിന്റെ മുകളിലുള്ള ഭാഗം പിന്നിട്ട ഉടനെ ശങ്കരാചാര്യർ ഒറ്റ വീഴ്ച! അദ്ദേഹം നേരെ ചെന്നുവീണത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയിലാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ അപ്പോൾ ശീവേലി നടക്കുകയായിരുന്നു. ശീവേലി വടക്കേ നടയിലെത്തിയപ്പോൾ എഴുന്നള്ളിപ്പിന്റെ നേരെ മുന്നിൽ വച്ചാണ് ശങ്കരാചാര്യർ ചെന്നുവീണത്. ആളുകൾ പരിഭ്രാന്തരായി ഓടിക്കൂടി. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ബോധമുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, ശരീരത്തിലെവിടെയും പരുക്കുകളും കണ്ടില്ല. ശാന്തിക്കാർ വന്ന് പുണ്യതീർത്ഥം മുഖത്ത് തെളിച്ചതും ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ശങ്കരാചാര്യർ, ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നടയിൽ പോയി സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിയ്ക്കുകയും സമസ്താപരാധം ഏറ്റുപറയുകയും ചെയ്തു. കുറച്ചുദിവസം കൂടി ക്ഷേത്രത്തിൽ തങ്ങിയ അദ്ദേഹം, ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജകളും ചടങ്ങുകളും പുനഃക്രമീകരിയ്ക്കുകയും, ഗുരുവായൂരപ്പനെ സ്തുതിച്ച് ''ഗോവിന്ദാഷ്ടകം'' എന്ന കൃതി രചിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള [[ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം|പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതും അദ്ദേഹമാണ്. === നെന്മിനി ഉണ്ണി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് നെന്മിനി മന. ഈ കുടുംബത്തിൽ പെട്ടവർ ഇന്നും ഗുരുവായൂരിലുണ്ട്. ഈ കുടുംബത്തിന്റെ വകയായി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ ഒരു ലോഡ്ജും ഹോട്ടലുമടക്കമുള്ള സൗകര്യങ്ങളുണ്ട്. എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി]]യോടനുബന്ധിച്ചുള്ള [[സപ്തമി]] വിളക്ക് സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത് ഈ കുടുംബമാണ്. ഇവിടത്തെ പൂർവ്വികനായിരുന്ന ഒരു ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ കാണിയ്ക്കുന്നത്. നെന്മിനി മനയിലെ അച്ഛൻ നമ്പൂതിരി ആയിരുന്നു ഒരിയ്ക്കൽ ഗുരുവായൂരിലെ മേൽശാന്തി. ഒരു ദിവസം, അദ്ദേഹത്തിന് അത്യാവശ്യമായി ഒരു സ്ഥലം വരെ പോകേണ്ടിവന്നു. സഹായിയായ കീഴ്ശാന്തിയും അന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഭഗവാന്റെ പൂജ മുടങ്ങുമല്ലോ എന്നാലോചിച്ച് വിഷമിച്ച മേൽശാന്തി, ഒടുവിൽ തന്റെ മകനായ ഉണ്ണിയെ പൂജയേല്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. പോകും മുമ്പ് മേൽശാന്തി, ഉണ്ണിയ്ക്ക് പൂജാവിധികളെല്ലാം പറഞ്ഞു കൊടുത്തു. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് കയറിയ ഉണ്ണി, മലരുനിവേദ്യവും ഉഷഃപൂജയുമെല്ലാം വിധിപോലെ ചെയ്തു. അപ്പോഴാണ് ഉണ്ണി അത് ശ്രദ്ധിച്ചത്: നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ അതുപോലെത്തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! ഉണ്ണി ആശങ്കാകുലനായി. തന്റെ പൂജ പിഴച്ചോ? ഭഗവാൻ നിവേദ്യം നേരിട്ടുണ്ണും എന്നായിരുന്നു അവന്റെ വിചാരം. പിന്നീട് അടുത്തുള്ള ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് ഉപ്പുമാങ്ങയും തൈരും കൊണ്ടുവരികയും അവ ചോറിന്റെ കൂടെ കൂട്ടിക്കുഴച്ചു വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ, യാതൊരു ഫലവും കണ്ടില്ല. ഉണ്ണി പൊട്ടിക്കരയാൻ തുടങ്ങി. {{cquote|ഉപ്പുമാങ്ങയുമുറതൈരുമുണ്ടിനി കൈപ്പയ്ക്കാക്കൊണ്ടാട്ടം വേണോ-കൃഷ്‌ണാ പപ്പടവും മറ്റും വല്ലതും വേണെങ്കിൽ കൽപിച്ചുകൊൾക ഞാൻ കേട്ടു-കൊള്ളാം ഊണുകഴിക്കാഞ്ഞാലയ്യോ വിശന്നുപോം ക്ഷീണിച്ചുപോയിടും ദേഹമേറ്റം അച്ഛൻ വന്നാലെന്നെത്തല്ലു മറിഞ്ഞാലും അച്യുതനൂണുകഴിച്ചില്ലെങ്കിൽ.}} ആ കണ്ണീരുകണ്ട് ഉണ്ണിക്കണ്ണൻ, അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ഉണ്ണിയുടെ കയ്യിൽ നിന്ന് ചോറ് മുഴുവൻ വാങ്ങിക്കഴിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. സന്തോഷത്താൽ മതിമറന്ന ഉണ്ണി, സമയം പോയതറിഞ്ഞില്ല. സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും നടതുറക്കാത്തതിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരായ [[വാര്യർ|വാര്യരും]] [[മാരാർ|മാരാരും]] ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഉണ്ണിയ്ക്ക് വല്ലതും സംഭവിച്ചോ എന്നായിരുന്നു അവരുടെ ചിന്ത. എന്നാൽ, തൊട്ടുപിന്നാലെ ഒഴിഞ്ഞ പൂജാപാത്രങ്ങളുമായി ഉണ്ണി പുറത്തെത്തി. പാത്രങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട വാര്യർ തനിയ്ക്ക് അവകാശപ്പെട്ട നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ ഉണ്ണി ഉണ്ടുതീർത്തു എന്ന് വിചാരിച്ചു. അയാൾ അവനെ വിളിച്ചുകൊണ്ടു പോകുകയും കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. താനല്ല, ഭഗവാനാണ് എല്ലാം കഴിച്ചതെന്ന് ഉണ്ണി ഒരുപാടു തവണ പറഞ്ഞെങ്കിലും വാര്യർ അത് അംഗീകരിച്ചില്ല. ഒരുപാട് തവണ അയാൾ ഉണ്ണിയെ തല്ലി. ഇതിനിടയിൽ മേൽശാന്തി മടങ്ങിയെത്തി. വാര്യരിൽ നിന്ന് വിവരമറിഞ്ഞ അദ്ദേഹവും ഉണ്ണിയെ ഒരുപാട് തല്ലി. അപ്പോഴാണ് ശ്രീകോവിലിൽ നിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങിയത്. ഉണ്ണി പറഞ്ഞതെല്ലാം ശരിയാണെന്നും അതിനാൽ തല്ലേണ്ടത് തന്നെയാണെന്നുമായിരുന്നു ആ അശരീരി. കുറ്റബോധം താങ്ങാനാകാതെ മേൽശാന്തിയും വാര്യരും ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിൽ സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. ഇതിൻ്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായാണ് ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന തൈര് നിവേദ്യവും നിറപുത്തരി ദിവസം ഉപ്പുമാങ്ങയും നിവേദിക്കുന്നത്. === നാരായണീയത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === [[ശ്രീമദ്ഭാഗവതം|ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തെ]] ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച പ്രസിദ്ധമായൊരു [[സംസ്കൃതസാഹിത്യം|സംസ്കൃതകാവ്യമാണ്]] '''[[നാരായണീയം]]'''. പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠനായ [[മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി|മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിയാണ്]] ഈ മഹാകാവ്യം രചിച്ചത്. പന്ത്രണ്ട് സ്കന്ധങ്ങളും പതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളുമടങ്ങിയ ഭാഗവതകാവ്യത്തെ, വെറും നൂറു ദശകങ്ങളിലും ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളിലും ഒതുക്കിയ നാരായണീയം, ഭാഗവതത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കവി ഭഗവാനോട് സംവദിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രചിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധമുള്ള ഈ കാവ്യം ഉദ്ഭവിയ്ക്കാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: 1560-ൽ ഇന്നത്തെ [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ]] [[തിരുനാവായ|തിരുനാവായയ്ക്കടുത്തുള്ള]] [[ചന്ദനക്കാവ് (മലപ്പുറം ജില്ല)|ചന്ദനക്കാവിലെ]] പണ്ഡിതകുടുംബമായ മേല്പുത്തൂർ ഇല്ലത്ത് ജനിച്ച നാരായണഭട്ടതിരി, മഹാപണ്ഡിതനായിരുന്ന അച്ഛൻ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[മീമാംസ|മീമാംസയും]] മാധവൻ എന്ന ഗുരുവിൽ നിന്ന് [[ഋഗ്വേദം|ഋഗ്വേദവും]] ജ്യേഷ്ഠൻ ദാമോദരഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[തർക്കശാസ്ത്രം|തർക്കശാസ്ത്രവും]] പഠിച്ചെടുത്തശേഷം, [[തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടി|തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടിയുടെ]] കീഴിൽ ഉപരിപഠനം നടക്കുന്ന കാലത്താണ് നാരായണീയത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ച സംഭവങ്ങൾ നടന്നത്. ഗുരുതരമായ [[വാതരോഗം]] ബാധിച്ച അച്യുതപ്പിഷാരടിയെ മേല്പുത്തൂർ നല്ല രീതിയിൽ ശുശ്രൂഷിച്ചുപോന്നു. ഒടുവിൽ ഗുരുനാഥന്റെ അസുഖം മാറുകയും, അതേസമയം മേല്പുത്തൂരിന് അസുഖസൂചനകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവിൽ നിന്ന് മേല്പുത്തൂർ അസുഖം ഇരന്നുവാങ്ങി എന്നാണ് കഥ. വാതരോഗം മാറാൻ നിരവധി ചികിത്സാരീതികൾ ചെയ്തുനോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഒടുവിൽ, സാക്ഷാൽ [[ധന്വന്തരി|ധന്വന്തരിമൂർത്തിയായ]] ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെ ശരണം എന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, 1587 ഓഗസ്റ്റ് 27-ന് (കൊല്ലവർഷം 763 ചിങ്ങം 16), [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] [[തിരുവോണം (നക്ഷത്രം)|തിരുവോണം]] നാളിൽ, മാതാപിതാക്കൾക്കും അനുജനും കവിയുമായ ചെറിയ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയ്ക്കും ചില സഹായികൾക്കുമൊപ്പം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അമ്മാത്തായ പയ്യൂരില്ലമടക്കം പല സ്ഥലങ്ങളിലും തങ്ങിയ ശേഷം മൂന്നാം നാൾ അവർ ഗുരുവായൂരിലെത്തി. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ച് ഒരു കവിതയെഴുതണമെന്ന് മേല്പുത്തൂരിന് തോന്നി. പക്ഷേ, എവിടെനിന്ന് തുടങ്ങണം, എങ്ങനെ തുടങ്ങണം എന്നൊന്നും അദ്ദേഹത്തിന് പിടികിട്ടിയില്ല. ഉറ്റ സുഹൃത്തും, [[മലയാളം|മലയാളഭാഷയുടെ]] പിതാവുമായ [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ|തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛനെത്തന്നെ]] സമീപിയ്ക്കാമെന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, തന്റെ സഹായികളെ [[തൃക്കണ്ടിയൂർ|തൃക്കണ്ടിയൂരിലേയ്ക്ക്]] അയച്ചു. സഹായികൾ തൃക്കണ്ടിയൂരിലെ എഴുത്തച്ഛന്റെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം തന്റെ [[അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട്|അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ടിലെ]] വരികൾ ചൊല്ലിക്കൊണ്ട് ചാരുകസേരയിൽ ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. സഹായികൾ എഴുത്തച്ഛനോട് ആഗമനോദ്ദേശ്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് 'മത്സ്യം തൊട്ടുകൂട്ടാൻ പറയൂ' എന്നാണ് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്. ഗുരുവായൂർ മടങ്ങിയെത്തിയ സഹായികൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് വിവരം പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം സന്തോഷിച്ചു. ഇത് കണ്ട് സഹായികൾ സ്തബ്ധരായിപ്പോയി. [[മത്സ്യം (അവതാരം)|മത്സ്യം]] തൊട്ടുള്ള വൈഷ്ണവാവതാരങ്ങളെ സ്തുതിച്ച് കീർത്തനമെഴുതുക എന്നാണ് എഴുത്തച്ഛൻ പറഞ്ഞതിന്റെ അന്തരാർത്ഥം എന്ന് മേല്പുത്തൂർ അവരോട് പറഞ്ഞു. ''സാന്ദ്രാനന്ദാവബോധാത്മകമനുപമിതം...'' എന്ന് തുടങ്ങുന്ന നാരായണീയത്തിന്റെ ആദ്യദശകം പിറന്നത് അങ്ങനെയാണ്. തുടർന്ന്, ഓരോ ദിവസവും ഓരോ ദശകം എന്ന കണക്കിൽ നൂറുദിവസം കൊണ്ട് നൂറുദശകം പൂർത്തിയാക്കി. ഓരോ ദിവസം കഴിയുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടുവന്നു. ഒടുവിൽ, നൂറാം ദിവസം അദ്ദേഹം നാരായണീയരചന പൂർത്തിയാക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന് വേണുഗോപാലരൂപത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ അദ്ദേഹം രോഗവിമുക്തനാകുകയും ചെയ്തു. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിലെ കിഴക്കേ അറ്റത്തെ തൂണിലിരുന്നാണ് മേല്പുത്തൂർ നാരായണീയം രചിച്ചത്. വാതരോഗം വന്ന് ശരീരം മുഴുവൻ തളർന്നുപോയ മേല്പുത്തൂർ ചൊല്ലുന്ന ശ്ലോകങ്ങളെല്ലാം അനുജൻ പകർത്തി എടുക്കുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ്റെ നരസിംഹാവതാരത്തെ വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയാതെ വിഷമിച്ച മേൽപ്പത്തൂരിന് മുമ്പിൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ നരസിംഹരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുവത്രെ. നാരായണീയം രചിച്ചതോടുകൂടി ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുത്ത അദ്ദേഹം, പിന്നീട് കുറഞ്ഞത് 86 വയസ്സ് വരെയെങ്കിലും ജീവിച്ചിരുന്നു. ഈ കാലഘട്ടത്തിനിടയിൽ അദ്ദേഹം [[കൊച്ചി]], [[അമ്പലപ്പുഴ]], [[കോഴിക്കോട്]], [[മൂക്കുതല]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലായി ജീവിച്ചുപോരുകയും, അവിടങ്ങളിലെല്ലാം പ്രശസ്തനാകുകയും ചെയ്തു. [[പ്രക്രിയാ സർവ്വസ്വം]], [[ശ്രീപാദ സപ്തതി]], ഒരുപാട് [[ചമ്പു|ചമ്പുക്കൾ]], [[പ്രശസ്തി (ചരിത്രം)|പ്രശസ്തികൾ]] തുടങ്ങി വേറെയും ചില കൃതികൾ ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. മൂക്കുതലയിൽ വച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്. അനായാസ മരണമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. === ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉത്ഭവം === മേല്പുത്തൂരിന്റെ സമകാലികനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മറ്റൊരു കവിയായിരുന്നു [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി]]. ഇന്നത്തെ മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[പെരിന്തൽമണ്ണ]]യ്ക്കടുത്ത് [[കിഴാറ്റൂർ|കീഴാറ്റൂരിലായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇല്ലം. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] വലിയ പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനം, മലയാളത്തിലാണ് കവിതകൾ രചിച്ചിരുന്നത്. തന്മൂലം സംസ്കൃത പണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ ഒരുപാട് പരിഹസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''മലയാളത്തിലെ [[ഭഗവദ്ഗീത]]'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ' ''[[ജ്ഞാനപ്പാന]]''യാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കൃതി. ഈ കൃതി എഴുതാൻ കാരണമായ ഒരു സംഭവമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെക്കാലം സന്താനഭാഗ്യമില്ലാതെ വിഷമിച്ചിരുന്ന പൂന്താനം, അതിനായി 'സന്താനഗോപാലം പാന' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. അതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകനുണ്ടായി. എന്നാൽ, [[ചോറൂണ്|ചോറൂണിന്റെ]] ദിവസം അവൻ അഴിച്ചിട്ട വസ്ത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ശ്വാസം മുട്ടി മരിച്ചു. ഇതിലുണ്ടായ വിഷമമാണ് ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ചത്. നാമജപത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും പ്രാധാന്യം അറിയിയ്ക്കുന്നതിനോടൊപ്പം കടുത്ത സാമൂഹ്യവിമർശനവും ഉൾക്കൊണ്ട ഈ കൃതിയ്ക്ക്, കേരളീയസമൂഹത്തിൽ ലഭിച്ച സ്വാധീനം വലുതാണ്. {{cquote|കണ്ടുകണ്ടെന്നിരിയ്ക്കും ജനങ്ങളെ കണ്ടില്ലെന്ന് വരുത്തുന്നതും ഭവാൻ<br>രണ്ടുനാലുദിനം കൊണ്ടൊരുത്തനെ തണ്ടിലേറ്റി നടത്തുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|മാളികമുകളേറിയ മന്നന്റെ തോളിൽ മാറാപ്പ് കേറ്റുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|ഉണ്ണിയുണ്ടായി വേൾപ്പിപ്പതിലൊരു ഉണ്ണിയുണ്ടായിക്കണ്ടാവൂ ഞാനെന്നും<br>ഇത്ഥമോരോന്ന് ചിന്തിച്ചിരിയ്ക്കുമ്പോൾ ചത്തുപോകുന്നു പാവം ശിവ!ശിവ!}} {{cquote|അമ്മയ്ക്കും പുനരച്ഛന്നും ഭാര്യയ്ക്കും ഉണ്മാൻ പോലും കൊടുക്കുന്നില്ല ചിലർ.}} തുടങ്ങിയ വരികൾ വേദാന്തചിന്തയുടെയും സാമൂഹ്യവിമർശനത്തിന്റെയും ഉദാഹരണങ്ങളാകുമ്പോൾ ആദ്യഭാഗവും അവസാനഭാഗവും തികഞ്ഞ ഭക്തിയുടെ പ്രതീകങ്ങളായി മാറുകയാണ്. കലികാലത്ത് ഭക്തർക്ക് മോക്ഷത്തിനുള്ള ഏക ഉപാധി നാമപജമാണെന്ന് പൂന്താനം ഇതിലൂടെ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നു. {{cquote|ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ മനസ്സിൽ കളിയ്ക്കുമ്പോൾ<br>ഉണ്ണികൾ പിന്നെ വേണമോ മക്കളായ്?}} എന്ന വാക്യം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭഗവദ്ഭക്തിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ്.<ref>{{cite news|title=Rendered with devotion|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article657658.ece|date=March 13, 2009}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> വാർദ്ധക്യത്തിൽ [[വസൂരി]]രോഗം വന്ന് തളർന്നുപോയ പൂന്താനം അത് ഭേദമാകാൻ തന്റെ നാട്ടിലുള്ള [[അങ്ങാടിപ്പുറം തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ]]യെ സ്തുതിച്ച് രചിച്ച ''ഘനസംഘം'' എന്ന സ്തോത്രവും വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. 1964-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ഓമനക്കുട്ടൻ (ചലച്ചിത്രം|ഓമനക്കുട്ടൻ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലുപയോഗിച്ച ''കണികാണും നേരം'' രചിച്ചതും അദ്ദേഹമാണ്. [[നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ|''നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ'']] എന്ന അതിപ്രസിദ്ധമായ ശിവസ്തുതിയും അദ്ദേഹത്തിന്റേതാണ്. ഇവ കൂടാതെ വേറെയും കൃതികൾ രചിച്ച അദ്ദേഹം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ്റെ ഐതിഹ്യ കഥകളിലെ സ്ഥിരം സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. 93-ാ൦ വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠം പൂകി എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. === ഭക്തിയും വിഭക്തിയും === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്ന മറ്റൊരു ഐതിഹ്യകഥയാണ് ''ഭക്തിയും വിഭക്തിയും''. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവുമാണ് ഈ കഥയിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ. സംസ്കൃതപണ്ഡിതന്മാർക്ക് അക്കാലത്ത് മലയാളകവികളോടും മലയാളകൃതികളോടുണ്ടായിരുന്ന പുച്ഛവും അവയിലെ ഭഗവാന്റെ നിലപാടുമാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രമേയം. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: വാതരോഗം ബാധിച്ച് ഗുരുവായൂരിൽ മേല്പുത്തൂർ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലത്തുതന്നെ പൂന്താനവും ഭജനമിരിയ്ക്കാനുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, പൂന്താനം താൻ രചിച്ച സന്താനഗോപാലം പാന മേല്പുത്തൂരിന് കാണിച്ചുകൊടുക്കാൻ ചെന്നു. എന്നാൽ, സംസ്കൃതപണ്ഡിതനായിരുന്ന മേല്പുത്തൂർ, ആ ആവശ്യം നിരസിച്ചു. ഇത് പൂന്താനത്തെ അത്യധികം ദുഃഖിതനാക്കി. അന്നുരാത്രി, മേല്പുത്തൂരിന് വാതരോഗം വീണ്ടും മൂർച്ഛിച്ചു. അല്പസമയം അദ്ദേഹത്തിന് ബോധക്ഷയമുണ്ടായി. ബോധം വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവാന്റെ ഒരു ദർശനമുണ്ടായി. ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഹേ മേല്പത്തൂരേ! പണ്ഡിത ശ്രേഷ്ഠനായ അങ്ങയുടെ വിഭക്തിയെക്കാൾ എനിയ്ക്ക് ഇഷ്ടം പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനത്തിന്റെ ഭക്തിയാണ്. അങ്ങ് നാളെത്തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് മാപ്പ് പറയുകയും ജ്ഞാനപ്പാന പരിശോധിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും വേണം.}} ഇതനുസരിച്ച് പിറ്റേന്ന് രാവിലെ മേല്പുത്തൂർ, ക്ഷേത്രദർശനം കഴിഞ്ഞ് തെക്കേ നാലമ്പലത്തിലിരുന്ന് അന്നത്തെ ദശകവും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം പൂന്താനത്തിനടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തോട് മാപ്പുപറഞ്ഞ് ജ്ഞാനപ്പാന വായിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും പൂന്താനത്തെ മുഗ്ദകണ്ഠം പ്രശംസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="thehindu">{{cite news|title=To lovers of Krishna, in Tamil|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|newspaper=The Hindu|date=July 19, 2012|access-date=2019-12-06|archive-date=2012-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723041304/http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|url-status=dead}}</ref> === 'പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു' === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. സംസ്കൃതത്തിൽ പൂന്താനത്തിനുണ്ടായിരുന്ന പ്രാവീണ്യക്കുറവും അതുമൂലം അദ്ദേഹം നേരിട്ട അപമാനങ്ങളും അവയിലുള്ള ഭഗവാന്റെ പ്രതികരണവും അടങ്ങിയതാണ് ഈ കഥ. അതിങ്ങനെ: സംസ്കൃതത്തിൽ വലിയ പാണ്ഡിത്യമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും പൂന്താനം നിത്യേന ക്ഷേത്രനടയിൽ വന്ന് [[വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം]] വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുമായിരുന്നു. അപ്പപ്പോൾ വായയിൽ വരുന്ന രീതിയിലാണ് അദ്ദേഹം വ്യാഖ്യാനം കൊടുത്തിരുന്നത്. ഒരിയ്ക്കൽ, അത്തരത്തിൽ അദ്ദേഹം വിഷ്ണു സഹസ്രനാമത്തിലെ '''പദ്മനാഭോऽമരപ്രഭു''' എന്ന ഭാഗം '''പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു''' എന്ന് തെറ്റായി ഉച്ചരിച്ച് അതിന് വ്യാഖ്യാനം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ, സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന [[വേദം|വേദപണ്ഡിതന്മാരായ]] ചില ബ്രാഹ്മണർ പൂന്താനത്തെ അപഹസിച്ചു. ഈ സമയത്ത് അദ്ദേഹം മരപ്രഭു ആരാണെന്ന് വിചാരിച്ച് ചിന്താധീനനായി. അപ്പോൾ, മരപ്രഭുവും താൻ തന്നെയാണെന്ന് അറിയിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീലകത്തുനിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങി. ഇത് കേട്ടതും പണ്ഡിതസമൂഹം ലജ്ജിച്ച് തലതാഴ്ത്തി. <ref>{{cite web|url=https://ml.wikisource.org/wiki/%E0%B4%90%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B2/%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81_%E0%B4%A8%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B4%BF |title=ഐതിഹ്യമാല/പൂന്താനത്തു നമ്പൂരി - വിക്കിഗ്രന്ഥശാല |language=ml|publisher=Ml.wikisource.org |date=2016-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഈ സംഭവത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഗുരുവായൂർ തെക്കേ നടയിലെ ശ്രീവത്സം വി.ഐ.പി. റസ്റ്റ് ഹൗസ് വളപ്പിൽ മരപ്രഭുവിന്റെ അതിഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. കളിമണ്ണിൽ തീർത്ത ഇത്, അത്തരത്തിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ശില്പമാണ്. 1995-ലാണ് ഈ ശില്പം സ്ഥാപിച്ചത്. പ്രശസ്ത ശില്പി [[ആലുവ]] പി.വി. രാമചന്ദ്രന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1200 പേർ ചേർന്ന് മൂന്നുമാസം കഠിനവ്രതം എടുത്താണ് ഈ ശില്പം നിർമ്മിച്ചെടുത്തത്.<ref>{{cite web|author=Ramachandran P.V. |url=http://guruvayoormaraprabhu.blogspot.in/ |title=Guruvayoor Maraprabhu |publisher=Guruvayoormaraprabhu.blogspot.in |date=2009-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനും മുൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയും]] അന്നത്തെ കേന്ദ്ര വ്യവസായ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ. കരുണാകരനാണ്]] ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കളിമണ്ണിനോടൊപ്പം പല ഔഷധകൂട്ടുകളും ഇതിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. വൃക്ഷസങ്കല്പത്തിൽ ശരീരവും ധ്യാനഭാവത്തിലുള്ള ഭഗവാന്റെ ശിരസ്സും ഒത്തുച്ചേർന്ന ഈ ശില്പത്തിന് ജാപ്പനീസ് നിർമ്മാണശൈലിയാണ് അവലംബിച്ചത്. 2008-ൽ ഇതിനോട് ചേർന്ന് ഏതാനും ദിവ്യാത്മാക്കളുടെ രൂപങ്ങളും, 2011-ൽ പ്രഭാമണ്ഡലവും ചാർത്തുകയുണ്ടായി. ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടാണ് മരപ്രഭു ശില്പം ഗുരുവായൂരിലെ ഭക്തരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയത്. ഇതിന്റെ ചെറുപതിപ്പുകളും ഇപ്പോൾ നിർമ്മാണത്തിലുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |title=ഗുരുവായൂർ മരപ്രഭു ചെറുപതിപ്പുകളുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു &#124; mangalam.com |publisher=Origin.mangalam.com |date=2015-04-17 |accessdate=2016-12-20 |archive-date=2016-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220161718/http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |url-status=dead }}</ref> ഇവയുടെ ശില്പിയും പി.വി. രാമചന്ദ്രനാണ്. === ഭാഗവതപ്രിയനായ കൊട്ടിയൂരപ്പൻ === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. ഗുരുവായൂരുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ ധാരാളമായി അനുഗ്രഹിച്ചതായി കഥകളുള്ളതിനാൽ ഇതും ആ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം. [[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിലെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[കൊട്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രം|കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവുമായും]] അവിടത്തെ ദേവനായ പരമശിവനുമായാണ് ഈ കഥയ്ക്ക് നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ളത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവത പാരായണം എങ്ങനെ കൊട്ടിയൂരപ്പനെ പ്രസന്നനാക്കി എന്ന് ഈ കഥയിൽ കാണാം. ഒരിക്കൽ, ഒരു [[വൈശാഖം|വൈശാഖകാലത്ത്]] പൂന്താനം കൊട്ടിയൂരിൽ ദർശനത്തിനെത്തി. [[ബാവലിപ്പുഴ]]യിൽ കുളിച്ച് അക്കരെയും ഇക്കരെയുമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തിയ ശേഷം അദ്ദേഹം, വലിയൊരു സദസ്സിനെ സാക്ഷിയാക്കി തന്റെ ഭാഗവതപാരായണം തുടങ്ങി. ഭാഗവതത്തിലെ അതിപ്രധാനമായ ദശമസ്കന്ധത്തിലെ അറുപതാം അദ്ധ്യായമായ 'കർഹിചിദദ്ധ്യായ'മാണ് അദ്ദേഹത്തിന് അന്ന് വായിക്കാനുണ്ടായിരുന്നത്. പ്രസ്തുത അദ്ധ്യായത്തിലെ 'കർഹി ചിത് സുഖമാസീനം' എന്നു തുടങ്ങുന്ന ശ്ലോകം കാരണമാണ് അദ്ധ്യായത്തിന് ഇങ്ങനെയൊരു പേരുതന്നെ വന്നത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവതപാരായണം കേട്ട സദസ്യർ, അദ്ദേഹത്തെ വാനോളം പുകഴ്ത്തി. തുടർന്ന്, താൻ വായിച്ചുതീർന്ന ഭാഗം അദ്ദേഹം മയിൽപ്പീലി വച്ച് അടച്ചു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ എണീറ്റ് ദിനകൃത്യങ്ങളെല്ലാം കഴിച്ച് പൂന്താനം ഗ്രന്ഥം തുറന്നുനോക്കുമ്പോൾ മയിൽപ്പീലി കർഹിചിദദ്ധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! തന്റെ ഓർമ്മക്കുറവായിരിയ്ക്കാം കാരണമെന്ന് വിചാരിച്ച അദ്ദേഹം, അന്നും അതേ അദ്ധ്യായം തന്നെ വായിച്ചു. രണ്ടു മൂന്നു ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് ആവർത്തിച്ചപ്പോൾ ഇത് ഭഗവാന്റെ ലീലയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. അന്നും ഭാഗവതം വായിച്ച ശേഷം സന്തോഷത്തോടെ അദ്ദേഹം കൊട്ടിയൂർ വിട്ടു. അപ്പോഴാണ് തന്റെ ഭാഗവതഗ്രന്ഥം എടുക്കാൻ മറന്നുപോയ കാര്യം അദ്ദേഹം അറിഞ്ഞത്. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ച് കൊട്ടിയൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടെങ്കിലും അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. അദ്ദേഹം വാതിൽപ്പഴുതിലൂടെ നോക്കിയപ്പോൾ കണ്ട കാഴ്ച അതിശയകരമായിരുന്നു: ശിവഭഗവാൻ പാർവ്വതീദേവിയ്ക്ക് ഭാഗവതത്തിലെ കർഹിചിദദ്ധ്യായം വായിച്ചുകൊടുക്കുന്നു! അത് സശ്രദ്ധം കേട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദേവി, ഭഗവാന്റെ വായന നന്നായെങ്കിലും പൂന്താനം വായിച്ചുകേൾക്കാനാണ് കൂടുതൽ രസകരമെന്ന് പറയുകയുണ്ടായി! പൂന്താനം പുറത്തുണ്ടെന്ന വിവരമറിഞ്ഞ ഭഗവാനും ദേവിയും, അദ്ദേഹത്തിന് ദർശനം നൽകുകയും, ഭാഗവതഗ്രന്ഥം തങ്ങളുടെ മറ്റൊരു വാസകേന്ദ്രമായ [[തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രം|തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലെ]] മണ്ഡപത്തിന്റെ ഉത്തരത്തിലുണ്ടെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അതനുസരിച്ച് പൂന്താനം, ഒരുപാട് ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലെത്തുകയും]] വടക്കുന്നാഥനെയും ഉപദേവതകളെയും തൊഴുതശേഷം മണ്ഡപത്തിലെത്തി അതിന്റെ ഉത്തരത്തിൽ നിന്ന് ഗ്രന്ഥം തിരികെ എടുക്കുകയും ചെയ്തു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ മങ്ങാട്ടച്ചനായി === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. [[സാമൂതിരി]]യുടെ സൈന്യാധിപനായ [[മങ്ങാട്ടച്ചൻ|മങ്ങാട്ടച്ചന്റെ]] രൂപത്തിൽ വന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ രക്ഷിച്ചതാണ് ഈ കഥയിലെ ഉള്ളടക്കം. തന്റെ ഭക്തരെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഭഗവാൻ ഏതു രൂപത്തിലും വരും എന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ തെളിവായി ഭക്തർ ഇതിന്റെ കണ്ടുവരുന്നു. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ പൂന്താനം, കീഴാറ്റൂരിലുള്ള ഇല്ലത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്നു. നേരം അർദ്ധരാത്രിയായിരുന്നു. ചുറ്റും കൂരിരുട്ട്. എങ്ങും കനത്ത നിശ്ശബ്ദത. തീർത്തും വിജനമായ പ്രദേശത്തുകൂടിയാണ് അദ്ദേഹം കടന്നുപോകുന്നുണ്ടായിരുന്നത്. പെട്ടെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു സംഘം അക്രമികൾ തടഞ്ഞുനിർത്തി ആക്രമിച്ചു. അവർ പൂന്താനത്തോട് വൻ തുക ആവശ്യപ്പെട്ടു. തന്റെ കയ്യിൽ ഒരു ഭാഗവതഗ്രന്ഥം മാത്രമാണുള്ളതെന്നും അത് തരാൻ തനിയ്ക്കാകില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞപ്പോൾ അക്രമികളിലൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തോളിലെ ഭാണ്ഡം പിടിച്ചുവലിയ്ക്കുകയും, മറ്റൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തെ വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. വേദന താങ്ങാനാകത്തെ പൂന്താനം, ഇഷ്ടദേവനെ ഉറക്കെ വിളിച്ചു. അപ്പോൾ ദൂരെനിന്ന് ഒരു [[കുതിര]]യുടെ കുളമ്പടിശബ്ദം കേൾക്കാൻ തുടങ്ങി. ഓരോ നിമിഷം കഴിയുംതോറും അത് അടുത്തെത്താൻ തുടങ്ങി. സാമൂതിരിയുടെ സൈന്യാധിപനായ മങ്ങാട്ടച്ചനായിരുന്നു കുതിരപ്പുറത്ത്. മങ്ങാട്ടച്ചൻ, തന്റെ കയ്യിലെ വാളെടുത്ത് അക്രമികൾക്കുനേരെ ആഞ്ഞുവീശുകയും അവർ പേടിച്ചോടുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചന് പൂന്താനം തന്റെ കയ്യിലെ മോതിരം ഊരി സമ്മാനിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങാൻ തയ്യാറായില്ല. ഒടുവിൽ പൂന്താനത്തിന്റെ നിർബന്ധത്തിന് വഴങ്ങി അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങുകയായിരുന്നു. മോതിരവും വാങ്ങിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചൻ, ഉടനെ സ്ഥലം വിട്ടു. മനസ്സുനിറയെ സന്തോഷത്തോടെ പൂന്താനം യാത്ര തുടർന്നു. നേരം ഏഴരവെളുപ്പായി. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറക്കാനുള്ള സമയമായി. മേല്പുത്തൂരടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ, ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം കണ്ടുതൊഴാൻ പുറത്ത് വരിയായി നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മേൽശാന്തി എഴുന്നേറ്റ് കുളികഴിഞ്ഞുവന്ന് ശ്രീകോവിലിന്റെ വാതിൽ തുറക്കാൻ കഠിനപ്രയത്നം തുടങ്ങി. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും വാതിൽ തുറക്കുന്നില്ല! അപ്പോഴാണ്, '''കൃഷ്ണാ! ഗുരുവായൂരപ്പാ! ഭഗവാനേ!''' എന്ന വിളിയോടെ പൂന്താനം ക്ഷേത്രനടയിലെത്തിയത്. തൊട്ടുപിന്നാലെ, മേൽശാന്തിയ്ക്ക് നടതുറക്കാൻ സാധിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു! ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിച്ച് ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണം വച്ച് ശ്രീകോവിലിനടുത്തെത്തിയ പൂന്താനത്തെ മേൽശാന്തി വിളിയ്ക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മോതിരം സമ്മാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പൂന്താനം മോതിരം പരിശോധിച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ ഞെട്ടിപ്പോയി. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ മോതിരമായിരുന്നു! ഇതിനെക്കുറിച്ച് പൂന്താനം മേൽശാന്തിയോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ തനിയ്ക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വപ്നദർശനമുണ്ടായെന്നും, ഭക്തനായ പൂന്താനത്തിന് മോതിരം തിരിച്ചു കൊടുക്കണമെന്ന് അതിൽ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞുവെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പൂന്താനം, ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. === വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും കുറൂരമ്മയും === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയാത്ത സാന്നിദ്ധ്യങ്ങളാണ് ഭക്തസന്ന്യാസിയായിരുന്ന [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും]] [[കുറൂരമ്മ]]യും. മേല്പുത്തൂരിന്റെയും പൂന്താനത്തിന്റെയും സമകാലികരായിരുന്നു ഇവരെന്നാണ് കേൾവി. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനായിരുന്ന വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, പക്ഷേ എല്ലാ ദേവതകളെയും ഭജിച്ചിരുന്നു. കേരളത്തിലെ ഒരുപാട് മഹാക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പിറവിയുടെ കാരണക്കാരനും അദ്ദേഹമാണ്. ഏത് ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയാലും അവിടത്തെ മൂർത്തിയെ നേരിട്ടുകാണാനുള്ള കഴിവ് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. കുറൂരമ്മയാകട്ടെ, അക്ഷരാഭ്യാസം പോലുമില്ലാത്ത ഒരു അന്തർജനമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ തന്നെയുള്ള [[അടാട്ട്]] എന്ന സ്ഥലത്തെ കുറൂരില്ലത്തെ അമ്മയായിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവരെ ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന് വിളിച്ചുപോയിരുന്നത്. അവരുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമായും പറയാനുള്ളത്. പുറയന്നൂർ ഇല്ലത്തെ ഗൗരി അന്തർജനമാണ് പിൽക്കാലത്ത് ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായത്. അക്കാലത്ത് നമ്പൂതിരി സമുദായത്തിലെ ആചാരമനുസരിച്ച് വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഇവരെ വേളി കഴിപ്പിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. കുറൂരില്ലത്തെ വലിയ നമ്പൂതിരിയാണ് അന്തർജനത്തെ വേളി കഴിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് ഇല്ലത്ത് കുടിയിരുത്തിയത്. നിർഭാഗ്യവശാൽ അധികം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. തികഞ്ഞ കൃഷ്ണഭക്തയായിരുന്ന അന്തർജനം, തന്റെ ദുഃഖങ്ങളെല്ലാം കൃഷ്ണപാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ച് കഴിഞ്ഞുകൂടി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ, ഒരു ദിവസം ഇല്ലത്ത് പണിക്കാരനായി ഒരു ഉണ്ണി കടന്നുവന്നു. കുറൂരമ്മ അവനെ പൂർണ്ണമനസ്സോടെ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും തന്റെ കൂടെത്തന്നെ താമസിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അമ്മയ്ക്കുവേണ്ട എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഉണ്ണി തന്നെ ചെയ്തുവന്നു. അവൻ വികൃതി കാണിച്ചാൽ കുറൂരമ്മ ശാസിക്കുമായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, ഇല്ലത്ത് കൃഷ്ണപൂജ നടത്തുന്നതിനിടയിൽ വികൃതി കാട്ടിയപ്പോൾ കൂറൂരമ്മ അവനെ കരി നിറച്ച ഒരു കലത്തിൽ വച്ച് അടച്ചു. ഇതേ സമയം, തന്റെ മഠത്തിൽ സ്വാമിയാർ കൃഷ്ണപൂജ ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ വരാൻ വൈകുന്നത് കണ്ട സ്വാമിയാർ ഇതെന്ത് മറിമായമെന്ന് ചിന്തിച്ചിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ദേഹമാസകലം കരിയുമായി ഭഗവാൻ സ്വാമിയാർക്കുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. വികൃതി കാട്ടിയതിന് കുറൂരമ്മ തന്നെ കലത്തിലടച്ചതിനാലാണ് താൻ വരാൻ വൈകിയതെന്ന് ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. കുറൂരമ്മ നിസ്സാരക്കാരിയല്ലെന്ന് സ്വാമിയാർക്ക് തോന്നി. താൻ ഉടനെ കുറൂരില്ലത്ത് പൂജയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ടെന്ന് കുറൂരമ്മയോട് പറയാൻ അദ്ദേഹം ഭഗവാനോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. ഇതിനിടയിൽ, അടുത്തുതന്നെയുള്ള മറ്റൊരു ഇല്ലമായ ചെമ്മങ്ങാട്ട് ഇല്ലത്തെ നമ്പൂതിരിയും ഇക്കാര്യമറിയുകയുണ്ടായി. അദ്ദേഹവും സ്വാമിയാരെ തന്റെ ഇല്ലത്തെ പൂജയ്ക്ക് വിളിച്ചു. ഇത് കുറൂരമ്മയോടുണ്ടായിരുന്ന അസൂയ കൊണ്ടാണെന്ന് ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. കാരണം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ ഒരു ഇല്ലത്ത് പൂജ നടത്താൻ വരുന്നത് അക്കാലത്ത് വലിയൊരു അംഗീകാരമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നിർഭാഗ്യവശാൽ രണ്ട് പൂജകളും പറഞ്ഞുവച്ചിരുന്നത് ഒരേ ദിവസമാണ്. എന്തു ചെയ്യണമെന്നറിയാതെ സ്വാമിയാർ വിഷമിച്ചു. അവസാനം, ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്കുതന്നെ പോകാം എന്നായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീരുമാനം. അതനുസരിച്ച് അന്നേദിവസം പ്രഭാതകൃത്യങ്ങളെല്ലാം വേഗം കഴിച്ച് സ്വാമിയാർ ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, ശങ്കരാചാര്യ പരമ്പരയിൽ പെട്ട സന്ന്യാസിയായതിനാൽ യാത്ര പുറപ്പെടും മുമ്പ് ശംഖനാദം മുഴക്കണമെന്ന് ചിട്ടയുണ്ട്. അതനുസരിച്ച് മഠത്തിലെ പരിചാരകർ ശംഖൂതാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും ശംഖിൽ നിന്ന് ശബ്ദം വന്നില്ല. ഇതെന്ത് മറിമായം എന്നറിയാതെ പരിചാരകർ അമ്പരന്നു നിന്നപ്പോൾ താൻ കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് പോകണമെന്നാണ് ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛ എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. അതനുസരിച്ച് യാത്ര കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് മാറ്റാൻ സ്വാമിയാർ തീരുമാനിച്ചു. ഈ സമയം, കുറൂരമ്മ സ്വാമിയാരുടെ പൂജയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ഉണ്ണിയും ഇല്ലത്തെ പരിചാരികയും അവരെ സഹായിച്ചു. പൂജാപുഷ്പങ്ങളും നിവേദ്യങ്ങളും [[ആവണപ്പലക]]യുമെല്ലാം ഒരുക്കിവച്ചു. സ്വാമിയാർ ഇല്ലത്തെത്തിയതും കുറൂരമ്മ അദ്ദേഹത്തെ കാലുകഴുകി സ്വീകരിയ്ക്കുകയും പൂജാമുറിയിലേയ്ക്ക് ആനയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ഇഷ്ടദേവന്റെ വിഗ്രഹം കണ്ട സ്വാമിയാർ ധ്യാനനിമഗ്നനായി. അദ്ദേഹം അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന പൂക്കളിലോരോന്നായി ഭഗവദ്പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, അവ ചെന്നുവീണത് ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങളിലാണ്! സ്തബ്ധനായ സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു. താൻ പൂജയും ധ്യാനവും കൊണ്ട് നേടിയ ഭാഗ്യം കുറൂരമ്മ വെറും നിഷ്കളങ്കഭക്തി കൊണ്ട് നേടി എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പക്ഷം. ഉണ്ണിയായി കൂടെക്കൂടിയത് തന്റെ ഇഷ്ടദേവനാണെന്നറിഞ്ഞ കുറൂരമ്മ, ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങൾ തൊട്ട് നമസ്കരിച്ചു. പിന്നീടും തികഞ്ഞ ഭക്തയായിത്തന്നെ ജീവിച്ച അവർ, 93-ആം വയസ്സിൽ ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠലോകം പൂകി എന്നാണ് വിശ്വാസം. === മഞ്ജുള === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരി ആയിരുന്ന ഒരു വാരസ്യാരായിരുന്നു മഞ്ജുള. കൃഷ്‌ണ ഭക്തയായ അവൾ നിത്യവും ഭഗവാന് ചാർത്താൻ മാലകെട്ടിക്കൊടുക്കുമായിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരുദിവസം, പതിവിലധികം പണിയുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ വളരെ വൈകി മാത്രമാണ് അവൾക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെത്താനായത്. അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. നിരാശയായ മഞ്ജുള, കിഴക്കേ നടയിലുള്ള തന്റെ വാര്യത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുനടന്നു. പോകുന്ന വഴിയിൽ, ഒരു [[ആൽമരം|ആൽമരത്തിന്റെ]] തറയിൽ അവൾ വിശ്രമിയ്ക്കാനിരുന്നു. അപ്പോൾ, ഭക്തോത്തമനായ പൂന്താനം, ദർശനം കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങിവരികയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് മഞ്ജുളയെ പരിചയമുണ്ടായിരുന്നു. ദുഃഖിതയായി ഇരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട് കാര്യം തിരക്കിയപ്പോൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൾ പറഞ്ഞു. {{cquote| ഗുരുവായൂരപ്പന് മുടങ്ങാതെ പൂമാല ചാർത്തണമെന്ന അടിയൻ്റെ വ്രതം ഇന്നു മുടങ്ങി, നടയടച്ചുപോയി തിരുമേനി.}} മഞ്ജുളയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച പൂന്താനം, ആൽച്ചുവട്ടിലെ കല്ലിൽ ഭഗവാനെ സങ്കല്പിച്ച് മാലചാർത്താൻ പറഞ്ഞു. ആദ്യമൊന്ന് ഞെട്ടിയെങ്കിലും അവൾ പൂന്താനത്തെ അനുസരിയ്ക്കുക തന്നെ ചെയ്തു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യദർശനം നടത്തിയശേഷം മേൽശാന്തി, പതിവുപോലെ വിഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദനമുഴുക്കാപ്പും ആഭരണങ്ങളും മാലകളും നീക്കം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ, എത്ര മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും ഒരു മാല മാത്രം വിഗ്രഹത്തിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നതായി മനസ്സിലാക്കി. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവും വില്വമംഗലവുമടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ പുറത്തു നില്പുണ്ടായിരുന്നു. പരിഭ്രാന്തനായ മേൽശാന്തി പുറത്തുവന്ന് ഭഗവാന്റെ വാകച്ചാർത്തും അഭിഷേകവും മുടങ്ങിയതായി അറിയിച്ചു. അപ്പോൾ പൂന്താനത്തിന് തലേ രാത്രിയിലെ സംഭവം ഓർമ്മ വന്നു. ഉടനെ പൂന്താനം മഞ്ജുളയുടെ മാലയാണെങ്കിൽ അത് നീങ്ങട്ടെ എന്ന് വിളിച്ചു പറയുകയും അപ്പോൾ തന്നെ ആ മാല താഴെ വീഴുകയും ചെയ്തു! പോകുന്ന വഴിയിൽ മഞ്ജുള വിശ്രമിച്ചതും, അവൾ മാലചാർത്തിയ കല്ല് സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നതുമായ ആൽമരം, ഇപ്പോൾ 'മഞ്ജുളാൽ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അര കിലോമീറ്റർ നേരെ കിഴക്കുമാറി, സ്വകാര്യ ബസ് സ്റ്റാൻഡിന്റെയും [[ഗുരുവായൂർ നഗരസഭ|നഗരസഭാ കാര്യാലയത്തിന്റെയും]] ഇടയിലാണ് ഈ ആൽമരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇതിന്റെ ചുവട്ടിൽ, ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡന്റെ]] ഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പമുണ്ട്. 1975-ൽ ഒരു ഭക്തൻ സമർപ്പിച്ച ഈ ശില്പം, ഇന്ന് ഗുരുവായൂർ പട്ടണത്തിന്റെ മുഖമുദ്രകളിലൊന്നാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വരുന്ന ഭക്തരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നത് ഈ ശില്പമാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ കൊടിമരങ്ങളിലും മണ്ഡപങ്ങളിലും കാണുന്ന രൂപത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ശരിയ്ക്കും ഒരു [[പരുന്ത്|പരുന്തിന്റെ]] രൂപം തന്നെയാണ് ഈ ശില്പത്തിന്. സർപ്പപീഠത്തിൽ, അതീവരൗദ്രഭാവത്തോടെ നിൽക്കുന്ന ഈ ഗരുഡനെ വാഹനത്തിലിരിയ്ക്കുന്നവരടക്കം എല്ലാ ഭക്തരും കൈകൂപ്പിത്തൊഴുന്നു. ഇതിന്റെ മറുവശത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പൂന്താനത്തിന്റെ പളുങ്കുശില്പവുമുണ്ട്. === കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === കേരളത്തിന്റെ തനതു കലാരൂപങ്ങളിൽ ഒന്നായ [[കൃഷ്ണനാട്ടം| കൃഷ്ണനാട്ടത്തെ]]ക്കുറിച്ച് പരാമർശിയ്ക്കാതെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കഥകൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിയ്ക്കില്ല. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി ആയിരുന്ന [[മാനവേദൻ|മാനവേദൻ രാജ]], ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച '''[[കൃഷ്ണഗീതി]]''' എന്ന സംസ്കൃത കാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം ഉദ്ഭവിച്ചത്. കേരളത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായ [[കഥകളി]]യുടെ ആദ്യരൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടം. ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവ കഥ ഇപ്രകാരമാണ്: കോഴിക്കോട് സ്വദേശിയായിരുന്നെങ്കിലും മാനവേദൻ രാജ കൂടുതൽ കാലവും ചെലവഴിച്ചത് ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയാണ്. അക്കാലത്തൊരിയ്ക്കൽ അദ്ദേഹം വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരെ കാണുകയുണ്ടായി. തൻ്റെ ദിവ്യദൃഷ്ടി കൊണ്ട് ഭഗവാനെ നിത്യവും കാണുന്ന സ്വാമിയാരോട്, തനിയ്ക്കും അതിനുള്ള ഭാഗ്യം ഉണ്ടാക്കണമെന്ന് മാനവേദൻ അപേക്ഷിച്ചു. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ അത് സാധിയ്ക്കില്ല എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വീണ്ടും മാനവേദനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭഗവാൻ അതിനുള്ള അനുവാദം നൽകിയെന്നും, എന്നാൽ ഒരിയ്ക്കലേ സാധിയ്ക്കൂ എന്നും സ്വാമിയാർ പറഞ്ഞു. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ [[കൂത്തമ്പലം| കൂത്തമ്പലമുണ്ടായിരുന്നില്ല]]. തദ്സ്ഥാനത്ത് ഒരു [[ഇലഞ്ഞി]]മരമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. സ്വാമിയാർ ഒന്ന് കാണിച്ചുകൊടുത്തതും അവിടെ ഓടക്കുഴലൂതിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ മാനവേദൻ കണ്ടു. തന്റെ ജന്മം സഫലമായെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ഓടിച്ചെന്ന് ഭഗവാനെ ആലിംഗനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ഭഗവാൻ അപ്പോഴേയ്ക്കും അപ്രത്യക്ഷനായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഭഗവാൻ നിന്നിടത്ത് കുറച്ച് മയിൽപ്പീലി കിടന്നിരുന്നു, ആ മയിൽപ്പീലി ഉപയോഗിച്ചാണ് മാനവേദൻ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം അലങ്കരിച്ചത്. തനിയ്ക്ക് ദർശനം കിട്ടിയ ഇലഞ്ഞി മരത്തിന്റെ തടികൊണ്ട് ഒരു കൃഷ്ണവിഗ്രഹം തീർത്ത് അതിനെ വാഴ്‌ത്തിക്കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം കൃഷ്ണഗീതി രചിച്ചത്. അതിൻ്റെ തടികൊണ്ടുതന്നെയാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം ചെയ്തെടുത്തത്. [[ജയദേവർ|ജയദേവരുടെ]] [[ഗീതഗോവിന്ദം|ഗീതഗോവിന്ദത്തെ]]യാണ് കൃഷ്ണഗീതിയ്ക്ക് മാതൃകയാക്കിയത്. തുടർന്ന്, ഒരു തുലാം 30-ന് അദ്ദേഹം തന്റെ കൃതി ഗുരുവായൂരപ്പനു മുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചു. ആ ദിവസം ഇന്ന് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. === ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ കഥ === ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തിൽ പറയുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കഥയാണ് അജാമിളമോക്ഷം. ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും എല്ലാവിധ ദുഷ്ടതകളോടും ജീവിച്ച [[അജാമിളൻ]] എന്നയാൾ, ജീവിതാവസാനത്തിലെ ഒരു നിമിഷം തന്റെ പുത്രനായ നാരായണനെ വിളിച്ചപ്പോൾ സാക്ഷാൽ നാരായണൻ തന്നെ വിളികേട്ടതും അയാളെ വൈകുണ്ഠ ത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയതുമാണ് ഈ കഥയിലെ സാരം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും സമാനമായ ഒരു കഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. ചേലേപ്പറമ്പ് എന്ന് ഇല്ലപ്പേരുണ്ടായിരുന്ന ഒരു നമ്പൂതിരിയാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രം. ഒരു കവിയും, പ്രാസംഗികനുമൊക്കെയായിരുന്നിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും പലതരം ഹീനപ്രവൃത്തികളിലും ഏർപ്പെട്ട ചേലേപ്പറമ്പ്, വാർദ്ധക്യത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും തുടർന്നുള്ള സംഭവവികാസങ്ങളുമാണ് ഈ കഥയുടെ ആകെത്തുക. കഥ ഇങ്ങനെ: ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചെങ്കിലും, ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വേദപുരാണാദികളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയെങ്കിലും, വളരെ കുത്തഴിഞ്ഞ ഒരു ജീവിതമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് നയിച്ചിരുന്നത്. സ്ത്രീസേവയിലും മദ്യപാനത്തിലും താത്പര്യം കിട്ടിയ അദ്ദേഹം സകലമാന തിന്മകളിലും വ്യാപരിച്ചു. ഒരുപാട് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് വിവാഹം കഴിച്ചു, അവയിലെല്ലാം സന്തതികളുണ്ടായി. പലരും അച്ഛനെ അറിയാതെ കാലം കഴിച്ചുകൂട്ടി. കാലം അങ്ങനെ കുറേ കടന്നുപോയി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരിൽ താമസമാക്കിയ ശേഷവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. പരസ്ത്രീഗമനവും മോഷണവും മദ്യപാനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിത്യവൃത്തിയായിരുന്നു. ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന ഭാഗത്തേയ്ക്ക് അദ്ദേഹം തിരിഞ്ഞു നോക്കിയതു പോലുമില്ല. പരദൂഷണം മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നിരുന്നത്. അങ്ങനെ നാട്ടുകാരുടെ മൊത്തം സ്വൈരം കെടുത്തുന്ന ഒരാളായി അദ്ദേഹം മാറി. കാലം പിന്നെയും കടന്നുപോയി. ചേലേപ്പറമ്പിന് തൊണ്ണൂറു വയസ്സ് കഴിഞ്ഞു. എങ്കിലും സ്വഭാവത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ആ സംഭവം നടക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് കഴിഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൈ കഴുകുന്ന തിരക്കിലിരിയ്ക്കേ ചേലേപ്പറമ്പ് സമൃദ്ധമായി എണ്ണയും ഇഞ്ചയും തേച്ച് കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ട് കുപിതനായ ബ്രാഹ്മണരിലൊരാൾ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞ കാര്യം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു: {{quote|ഹേ ചേലേപ്പറമ്പേ, ഇതെന്താണ് അങ്ങ് കാണിയ്ക്കുന്നത്? എത്രയോ കോടി ജന്മങ്ങളിൽ അങ്ങു ചെയ്ത മഹാപുണ്യത്തിന്റെ ഫലമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഈ ബ്രാഹ്മണജന്മം. അതും പോരാതെ ഇപ്പോൾ ഭൂലോകവൈകുണ്ഠത്തിലും എത്തിച്ചേർന്നിരിയ്ക്കുന്നു. എന്നിട്ടും എന്തേ മനസ്സുമാറുന്നില്ല? ദുഷ്ചിന്തകൾ പോകുന്നില്ല? കലികാലത്ത് മോക്ഷത്തിന് നാമജപം മാത്രമേ ഫലം ചെയ്യൂ എന്ന കാര്യം അങ്ങ് മറന്നുപോയോ? ഇനിയെങ്കിലും ഈ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ മതിയാക്കൂ. ഭഗവദ്പാദങ്ങളെ ആശ്രയിയ്ക്കൂ. അങ്ങേയ്ക്ക് മോക്ഷം ലഭിയ്ക്കും.}} ഈ വാക്കുകൾ ചേലേപ്പറമ്പിനെ ഇരുത്തിച്ചിന്തിപ്പിച്ചു. അതുവരെയുള്ള തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോയി. താൻ എത്രമാത്രം അധഃപതിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. കുളി കഴിഞ്ഞ് ഈറനോടെത്തന്നെ ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് നടന്നു. ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് കയറുന്നത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഭക്തർ അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കിനിന്നു. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് കയറി ഭഗവാനെ തൊഴുത ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ മണ്ഡപത്തിൽ കയറി ഈ ശ്ലോകം ജപിച്ചു: {{quote|അബ്ദാർധേന ഹരിം പ്രസന്നമകരോദൗത്താനപാദിശ്ശിശുഃ സപ്താഹേന നൃപഃ പരീക്ഷിദബലാ യാമാർദ്ധതഃ പിംഗലാ ഖട്വാംഗോ ഘടികാദ്വയേന നവതിപ്രായോഽപി തന്ന വ്യഥേ, തം കാരുണ്യനിധിം പ്രപദ്യ ശരണം ശേഷായുഷാ തോഷയേ. <br> അർത്ഥം: ഉത്താനപാദപുത്രനായ [[ധ്രുവൻ]] അരവർഷം കൊണ്ട് (ആറുമാസംകൊണ്ട്) അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. [[പരീക്ഷിത്ത്]] മഹാരാജാവ് സപ്താഹം (ഒരാഴ്ച) കൊണ്ടും [[പിംഗള]] അരയാമം കൊണ്ടും [[ഖട്വാംഗൻ]] രണ്ടുമണിക്കൂർകൊണ്ടും അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. എന്നാൽ തൊണ്ണൂറുവയസ്സായിട്ടും എനിയ്ക്ക് അങ്ങയെ പ്രസാദിപ്പിയ്ക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. അല്ലയോ ഗുരുവായൂരപ്പാ, അര നാഴിക (24 മിനിറ്റ്) മാത്രം ബാക്കിയുള്ള ഈ ആയുസ്സിനാലിതാ ഞാൻ അങ്ങയെ സന്തോഷിപ്പിയ്ക്കുന്നു.}} ഇത്രയും ചൊല്ലിയ ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് മണ്ഡപത്തിൽ സാഷ്ടാംഗം നമസ്കരിച്ചു. ഏറെ നേരം കഴിഞ്ഞിട്ടും ചേലേപ്പറമ്പ് അങ്ങനെത്തന്നെ കിടക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ച ഭക്തർ അദ്ദേഹത്തിനടുത്തേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തി. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം നോക്കിയ അവർ, അദ്ദേഹം മരിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് മനസ്സിലാക്കി. അവസാനനിമിഷം സദ്ബുദ്ധി തോന്നിയ ചേലേപ്പറമ്പ്, ഭഗവാനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. . . === കിട്ടയുടെ ഇളനീർ === കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആറാട്ടിനോടനു ബന്ധിച്ച് ഉത്സവവിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ അഭിഷേകം നടത്തുന്നത് ഒരു ആചാരമാണ്. ആറാട്ടുകടവിൽ വിഗ്രഹമെത്തിച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തീർത്ഥാവാഹനം നടത്തിയശേഷം വിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ആറാട്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ ആറാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ച് അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഇളനീർ കൊണ്ടുവരുന്നത് ഗുരുവായൂരിനടുത്ത് [[ഇരിങ്ങപ്പുറം|ഇരിങ്ങപ്പുറത്തുള്ള]] തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാരാണ്. [[ഈഴവർ|ഈഴവ]]സമുദായത്തിൽ പെട്ട ഇവർക്ക് ഈ അവകാശം ലഭിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെ വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് നടന്ന കഥയാണിത്. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഈഴവർ അടക്കമുള്ള 'താഴ്ന്ന' ജാതിക്കാർക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രപരിസരത്തൂടെ നടക്കാൻ പോലും അവർക്ക് അവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽ വരെയേ അവർക്ക് പ്രവേശനം ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവിടെയുള്ള ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാനത്തിന് 'തീയരമ്പലം' എന്ന പേരിട്ടുവന്നിരുന്നു. എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിനുള്ള അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം അത് പൊളിച്ചുമാറ്റി. എങ്കിലും ഇന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ഒരു കൽവിളക്ക് അവിടെ കാണാം. 2022-ൽ ഈ വിളക്ക് പൂർണ്ണമായും സ്വർണ്ണം പൂശുകയുണ്ടായി. [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്]] [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.|എസ്.എൻ.ഡി.പി.]] യൂണിയൻ വകയാണ് ഇത് നവീകരിച്ചത്. ഈ കഥ നടക്കുന്ന കാലത്ത് മേല്പറഞ്ഞ കുടുംബത്തിലെ കാരണവർ കിട്ടയെന്ന് പേരുള്ള ഒരു കള്ളുചെത്തുകാരനായിരുന്നു. ഭാര്യയും മക്കളുമടക്കമുള്ള വലിയൊരു കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന കിട്ട, കള്ളുചെത്തിക്കിട്ടുന്ന വരുമാനം കൊണ്ടാണ് കുടുംബം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്നത്. ദിവസവും ഒരു നൂറു തെങ്ങിൽ കയറി അയാൾ ചെത്തുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന കിട്ട, തനിയ്ക്ക് ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിന് അർഹതയില്ലാത്തതിൽ അഗാധമായി ദുഃഖിച്ചിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക്, ആറടിയിലധികം ഉയരത്തോടും കറുത്ത് സുന്ദരമായ ശരീരത്തോടുംകൂടി ഒരു യുവാവ് കിട്ടയുടെ വീട്ടിലേയ്ക്ക് കടന്നുവന്നു. ദാഹിച്ചവശനായ ആ യുവാവ് കിട്ടയെ കാണുകയും തനിയ്ക്ക് ഇളനീർ വേണമെന്നും താൻ അല്പം ധൃതിയിലാണെന്നും ഉടനെ ആറാട്ടുകടവിൽ എത്തിയ്ക്കണമെന്നും താൻ അവിടെയുണ്ടാകുമെന്നും അറിയിച്ചു. ആ യുവാവ് സാക്ഷാൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയായിരുന്നു! തുടർന്ന് കിട്ട, അടുത്തുള്ള തെങ്ങിൽ കയറി അല്പം ഇളനീർ വെട്ടിക്കൊണ്ടുവരികയും, വിവരങ്ങളെല്ലാം തന്റെ ജന്മിയോട് പറഞ്ഞശേഷം അദ്ദേഹത്തെ ഏല്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ആറാട്ടുദിവസമായിരുന്നു അന്ന്. കിട്ടയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ജന്മി, ഉടനെത്തന്നെ ഇളനീരുമായി രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെ ആറാട്ടുകടവിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു. കിട്ട മഞ്ജുളാൽത്തറ വരെ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ചു. ഈ സമയത്ത് തന്ത്രിയ്ക്കും മേൽശാന്തിയ്ക്കും ഒരു അരുളപ്പാടുണ്ടായി. കിട്ട ഇളനീരുമായി മഞ്ജുളാൽത്തറയിലുണ്ടെന്നും ഉടനെ അവിടെ വന്ന് സ്വീകരിയ്ക്കണമെന്നുമായിരുന്നു അത്. തുടർന്ന് ഇരുവരും മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ എത്തുകയും കിട്ടയിൽ നിന്ന് ഇളനീർ വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആ ഇളനീർ കൊണ്ടാണ് ഭഗവാന് അഭിഷേകം നടത്തിയത്. തുടർന്ന് എല്ലാ വർഷവും കിട്ടയുടെ കുടുംബത്തിനായിരിയ്ക്കും ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാൻ അവകാശമെന്ന് തന്ത്രി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാർക്ക് ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാനുള്ള അവകാശം ലഭിച്ചത്. ഇപ്പോൾ കുടുംബം അതിസമ്പന്നമാണ്. എങ്കിലും പരമ്പരാഗതമായ അവകാശം കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഭംഗിയായി നിറവേറ്റിപ്പോരുന്നു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ ഓണക്കോടി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് മല്ലിശ്ശേരി മന. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഊരാളന്മാരാണ് ഈ കുടുംബത്തിലുള്ളവർ. ഒരുകാലത്ത് നാടുവാഴിസ്ഥാനം അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ഈ കുടുംബത്തിന് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പിതൃസ്ഥാനമാണ് കല്പിച്ചുപോരുന്നത്. തന്മൂലം, ഇവർ ശ്രീലകത്ത് കയറി പൂജകൾ നടത്താറില്ല. ഈ കുടുംബത്തിലെ ഒരു കാരണവർക്ക് ഭഗവാൻ ദർശനം നൽകിയ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രതിപാദിയ്ക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: മല്ലിശ്ശേരി മനയിലെ കാരണവരായിരുന്ന കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് പ്രായമേറെ ആയിട്ടും സന്താനസൗഭാഗ്യമുണ്ടായില്ല. ഇതിൽ ഏറെ ദുഃഖിച്ച അദ്ദേഹം സുഹൃത്തായ ഒരു ജ്യോത്സ്യരെ കാണാനിടയായി. അതിസമ്പന്നാണെങ്കിലും നമ്പൂതിരി ദാനധർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താത്തതാണ് സന്താനങ്ങളില്ലാത്തതിന് കാരണമെന്ന് ജ്യോത്സ്യർ കണ്ടെത്തി. ഇതെത്തുടർന്ന് നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു നടക്കുന്ന കുട്ടികൾക്ക് ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവുമൊക്കെ കൊടുത്ത് സന്തോഷിപ്പിക്കുക പതിവായിരുന്നു. അധികം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹധർമ്മിണി ഗർഭിണിയായി. ഈ വിവരമറിഞ്ഞ് സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂരപ്പന് വിശേഷാൽ വഴിപാടുകൾ കഴിച്ചു. തന്റെ വംശം നിലനിൽക്കുന്നതിനായി ഒരു പുത്രൻ തന്നെ ജനിയ്ക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച നമ്പൂതിരി, അവന് തന്റെയും ഭഗവാന്റെയും പേര് (കൃഷ്ണൻ) തന്നെ ഇടാമെന്നും ഇനിയുള്ള ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യത്തെ പുരുഷസന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിടണമെന്നും തീരുമാനിച്ചു. മാസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നാളിൽ അന്തർജനം ഒരു ആൺകുട്ടിയ്ക്ക് ജന്മം നൽകി. സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, അവന് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടു. ഉണ്ണിയുടെ കളിചിരികളും തമാശകളും മല്ലിശ്ശേരി മനയെ സന്തോഷത്തിലാറാടിച്ചു. മാതാപിതാക്കളുടെ കണ്ണിലുണ്ണിയായിത്തന്നെ അവൻ വളർന്നുവന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ അവന് [[ഉപനയനം|ഉപനയനത്തിനുള്ള]] സമയമായി. ചിങ്ങമാസത്തിൽ പിറന്നാളിനോടടുത്താണ് ഉപനയനത്തിനുള്ള സമയം നിശ്ചയിച്ചത്. ആ സമയത്ത് മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, അവിടെയുള്ള കുട്ടികൾക്കെല്ലാം ഓണക്കോടി നൽകി. ഓണപ്പുടവ കൊടുക്കൽ മുഴുമിച്ചപ്പോൾ കാഴ്ചയിൽ അതീവസുന്ദരനായ ഏകദേശം ഉണ്ണിയുടെ അതേ പ്രായം തോന്നിയ്ക്കുന്ന ഒരു ബാലൻ തനിയ്ക്കും ഒരു മുണ്ട് വേണമെന്ന് നമ്പൂതിരിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. "മുണ്ടൊക്കെ തീർന്നുപോയല്ലോ ഉണ്ണി " അദ്ദേഹം വ്യസനത്തോടെ പറഞ്ഞു. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു കസവുമുണ്ട് തൻ്റെ ഉണ്ണിക്ക് വേണ്ടി അദ്ദേഹം കരുതിയിരുന്നു. അത് ആരും അറിഞ്ഞിട്ടില്ല. കുട്ടി ഉടനെ ചോദിച്ചു. "കുട്ടന് വേണ്ടി കസവുമുണ്ട് കരുതി വച്ചിട്ടില്ലേ അത് എനിക്ക് തന്നൂടെ? ഇത്രയും പിശുക്ക് പാടില്ല." ഇത് കേട്ടപ്പോൾ കുട്ടി സമാന്യനല്ലെന്ന് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ബോധ്യമായി. കണ്ണുകളടച്ച് കൃഷ്‌ണാർപ്പണമസ്തു എന്ന് പറഞ്ഞ് കസവുമുണ്ട് ആ കുഞ്ഞുകൈകളിൽ വച്ച് കൊടുത്തു. പിറ്റേന്ന് നടതുറന്നപ്പോൾ ഭഗവാൻ്റെ കയ്യിലൊരു മുണ്ട്! ഇതുകണ്ട് മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി സ്തബ്ധനായി. തന്റെ മുന്നിൽ വന്ന് ഓണക്കോടി ചോദിച്ചത് സാക്ഷാൽ ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്നറിഞ്ഞ അദ്ദേഹം ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. പിന്നീട് അധികകാലം അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, അദ്ദേഹം നിശ്ചയിച്ചുവച്ചതുപ്രകാരം ഇന്നും മല്ലിശ്ശേരിയിലെ ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യ സന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടുവരുന്നു. === തേങ്ങയ്ക്ക് മുളച്ച കൊമ്പ് === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ അത്ഭുതകഥകളിലെ മറ്റൊരു സാന്നിദ്ധ്യമാണ് കൊമ്പുമുളച്ച ഒരു തേങ്ങ. തന്റെ ഭക്തനും നാളികേര കർഷകനുമായ ഒരു ഗൃഹനാഥന്റെ വാക്കുകൾ ഭഗവാൻ സഫലമാക്കിയതാണ് ഇതിന്റെ ഇതിവൃത്തം. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്നതും ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക മ്യൂസിയത്തിൽ പ്രദർശനത്തിന് വച്ചിരിയ്ക്കുന്നതുമായ ഈ തേങ്ങയുടെ വരവിന് പിന്നിലും രസകരമായ ഒരു ഐതിഹ്യകഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഒരിയ്ക്കൽ, മമ്മിയൂർ ദേശത്തെ ഒരു ഗൃഹനാഥൻ തന്റെ വീട്ടിൽ ഒരുപാട് തെങ്ങിൻതൈകൾ നട്ടു. കാലപ്രവാഹത്തിൽ അവ വളർന്ന് വലിയ തെങ്ങുകളാകുകയും അവയിൽ തേങ്ങകളുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. ആദ്യമായുണ്ടായ തേങ്ങാക്കുല ഗൃഹനാഥൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഈ തേങ്ങാക്കുല സ്ഥലത്തെ ഒരു ജന്മിയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ പെട്ടുപോയി. ആ കുലയിലെ തേങ്ങ മുഴുവൻ തനിയ്ക്ക് വേണമെന്ന് അയാൾ ഗൃഹനാഥനോട് പറഞ്ഞു. അത് സാദ്ധ്യമല്ലെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ തിരിച്ചും. അപ്പോൾ തേങ്ങയ്ക്കെന്താ കൊമ്പുണ്ടോ എന്ന് ജന്മി ചോദിയ്ക്കുകയും അതിന് മറുപടിയായി ഭഗവാൻ വിചാരിച്ചാൽ അതും അതിനപ്പുറവും സംഭവിയ്ക്കുമെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ പറയുകയും ചെയ്തു. അത്യദ്ഭുതം! ആ കുലയിലെ ഓരോ തേങ്ങയ്ക്കും കൊമ്പുമുളച്ചുതുടങ്ങി! തുടർന്ന് ജന്മിയും ഗൃഹനാഥനും ചേർന്ന് ആ തേങ്ങാക്കുല ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിച്ചു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് വരുന്ന ഭക്തരുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആകർഷണമായിരുനു ഈ തേങ്ങ. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്ന ഈ തേങ്ങ ഐശ്വര്യചിഹ്നമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു വന്നിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത്, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന നവീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി അത് അവിടെനിന്ന് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം മ്യൂസിയത്തിലാണ് ഈ തേങ്ങയുള്ളത്. നിരവധി ആളുകളാണ് ഇത് കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടേയ്ക്ക് വരുന്നത്. === ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണനും === [[മൈസൂരു കടുവ|''മൈസൂരു കടുവ'']] എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] മലബാറിൽ നടത്തിയ പടയോട്ടത്തിന്റെ സമയത്ത് ഗുരുവായൂരിന് വടക്ക് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരുപാട് പ്രസിദ്ധ ക്ഷേത്രങ്ങൾ (ഉദാ: [[തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വരക്ഷേത്രം]], [[കടലായി ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം]], [[തിരുവങ്ങാട് ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]], [[കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം|കോഴിക്കോട് തളി മഹാക്ഷേത്രം]]) തകർക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. അവയിൽ പലതും പിൽക്കാലത്ത് പുനർനിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും ചിലതിൽ ഇന്നും പടയോട്ടത്തിന്റെ പാടുകൾ കാണാം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവും ടിപ്പുവിന്റെ പടയാളികൾ തകർത്തുകളയുമോ എന്ന ആശങ്ക നാട്ടുകാരായ ഭക്തരിൽ ഉണർന്നുവന്നു. ക്ഷേത്രം തകർക്കപ്പെട്ടാലും കുഴപ്പമില്ല, പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹം തകർക്കപ്പെട്ടാൽ അതുപോലൊരു വിഗ്രഹം പിന്നീടുണ്ടാക്കിയെടുക്കാൻ പാടാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഭക്തർ, ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെയും തന്ത്രി, ഓതിയ്ക്കന്മാർ, ശാന്തിക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവരെയും വിവരമറിയിച്ചു. അപകടം മനസ്സിലാക്കിയ അവർ സുരക്ഷിതമായ ഒരു സ്ഥാനം അന്വേഷിച്ചുനടന്നപ്പോൾ കണ്ടെത്തിയത്, കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രസിദ്ധ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമായ [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രമാണ്]]. [[അമ്പലപ്പുഴ]] അന്ന് [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. അതിനാൽ, അങ്ങോട്ട് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് തിരുവിതാംകൂർ രാജാവിന്റെ അനുമതി വേണമായിരുന്നു. ''[[ധർമ്മരാജ]]'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യായിരുന്നു അപ്പോഴത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ്. അമ്പലപ്പുഴയിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവരുന്നതിന് അദ്ദേഹം തന്ത്രിയ്ക്കും ഊരാളന്മാർക്കും പൂർണ്ണ അനുമതി നൽകി. തുടർന്ന് ഘോഷയാത്രയായി വിഗ്രഹം അമ്പലപ്പുഴയിലെത്തിച്ചു. അവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള പഴയ [[ചെമ്പകശ്ശേരി രാജ്യം|ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ]] കൊട്ടാരമായിരുന്ന തെക്കേ മഠത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറും പണിത് ഗുരുവായൂരപ്പനെ അവിടെ താത്കാലികമായി കുടിയിരുത്തി. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാമുണ്ട്. പിന്നീട് കുറച്ചുകാലം മാവേലിക്കരയിലെ എണ്ണയ്ക്കാട്ട് കൊട്ടാരത്തിലും ഗുരുവായൂരപ്പനെ കുടിയിരുത്തി. അതിനുശേഷമാണ് വീണ്ടും ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവന്നത്. ഇതിനിടയിൽ സമീപത്തുള്ള പല ക്ഷേത്രങ്ങളും തകർത്തശേഷം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ആക്രമിയ്ക്കാൻ വന്ന ടിപ്പുവിന്, ചില ദുർനിമിത്തങ്ങൾ മൂലം ആ പദ്ധതി ഉപേക്ഷിയ്ക്കേണ്ടി വരികയും, പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഗുരുവായൂരപ്പന് ചില സമർപ്പണങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുകയുണ്ടായി. ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ടിരുന്ന കാലത്തുണ്ടായ രസകരമായ ചില സംഭവങ്ങൾ [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി]] തന്റെ പ്രസിദ്ധകൃതിയായ [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''ചില ഈശ്വരന്മാരുടെ പിണക്കം'' എന്ന പേരിലുള്ള ലേഖനത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഒരേ ഈശ്വരന്റെ രൂപഭാവങ്ങളായ ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണനും തമ്മിൽ നടന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന വഴക്കിന്റെ കഥ വിവരിയ്ക്കുന്നത്. ആ കഥ ഇങ്ങനെ പോകുന്നു: ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നമസ്കാരസദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്ന വിഭവങ്ങൾ മറ്റുള്ള പാത്രങ്ങളിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്ന പതിവില്ല. എന്നാലും സാധാരണയായി അവയ്ക്ക് ക്ലാവുചുവ പിടിയ്ക്കാറുമില്ല. എന്നാൽ, അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഭഗവാൻ കുടികൊണ്ട സമയത്ത് സദ്യയ്ക്കുണ്ടാക്കുന്ന [[കാളൻ]] മുതലായ കറികളിൽ ക്ലാവുചുവ ഉണ്ടാകുക പതിവായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പനോടുള്ള സ്പർദ്ധ നിമിത്തം അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണൻ ചെയ്തതാണെന്ന് ഭക്തർ പറഞ്ഞുപരത്തി. കുറച്ചുദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|പാൽപ്പായസനിവേദ്യത്തിൽ]] അട്ടയും പാറ്റയും കൊതുകും മറ്റും ചത്തുവീഴുന്ന സ്ഥിതിയും കാണാനിടയായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതികാരമായും വ്യഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരപ്പനെ മാവേലിക്കരയിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്നതുവരെ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. എങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ട കാലം ഇരുക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ പ്രശസ്തിയുണ്ടാക്കി. പുതിയ ചില സങ്കല്പങ്ങൾ ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പിറവിയെടുക്കുന്നതിന് ഇത് വഴിതെളിച്ചു. അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയ്ക്കുമുകളിൽ ഒരു [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]] വട്ടമിട്ട് പറക്കുന്നത് കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. തന്മൂലം ഗുരുവായൂരിൽ ഉച്ചപ്പൂജ അമ്പലപ്പുഴയിലെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് മുമ്പ് അവസാനിപ്പിയ്ക്കുകയും അതുകഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടയടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗുരുവായൂരിലെ ഉച്ചശീവേലി വൈകീട്ട് നടതുറന്ന ശേഷമാണ് നടത്തുന്നത്. മറ്റൊരു ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ പ്രത്യേകതയില്ല. === ചെമ്പൈയുടെ കഥ === [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണ്ണാടകസംഗീതചക്രവർത്തിയായിരുന്ന]] [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരുമായും]] ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, സംഗീതലോകത്ത് തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച സംഭാവനകളെല്ലാം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കുകയും തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച പൈസ കൊണ്ട് ഭഗവാന് നിരവധി തവണ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായാണ് എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിൽ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിക്കാലത്ത്]] [[ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം]] നടത്തിവരുന്നത്. അദ്ദേഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി കഥകളുണ്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോഴുള്ള കഥയാണ് കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധം. അതിങ്ങനെ: 1952-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ പതിവിനുവിപരീതമായി കോഴിക്കോട്ടെ സാമൂതിരി കോവിലകത്തായിരുന്നു ചെമ്പൈയ്ക്ക് കച്ചേരി. പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം കച്ചേരിയ്ക്കായി കോവിലകത്തെത്തിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാവിൽ നിന്ന് ശബ്ദം പുറത്തുവന്നില്ല. ഇതിൽ ദുഃഖിതനായ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ഗുരുവായൂരിലെത്തുകയും ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത്, വൈദ്യകുലപതി [[വൈദ്യമഠം വലിയ നാരായണൻ നമ്പൂതിരി]] ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെമ്പൈയുടെ വിഷമാവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം, ചെമ്പൈയെ പൂമുള്ളി മനയിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും അവിടെ വച്ച് പത്തുദിവസം വിശദമായി ചികിത്സിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു പ്രത്യേകതരം പൊടി പാലിൽ കലക്കി നൽകിയാണ് വൈദ്യമഠം ചെമ്പൈയെ ചികിത്സിച്ചത്. തദ്ഫലമായി ചെമ്പൈയ്ക്ക് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടുകയും, അദ്ദേഹം വൈദ്യമഠത്തിൽ ഒരു കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മരണം വരെ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരിയ്ക്കലും ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായില്ല. 1896 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കോട്ടായി]]യ്ക്കടുത്ത് ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ, സംഗീതജ്ഞനായിരുന്ന അനന്തരാമഭാഗവതരുടെയും പാർവ്വതിയമ്മാളുടെയും മൂത്ത മകനായി ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നക്ഷത്രത്തിൽ ജനിച്ച വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ, ചെറുപ്പത്തിലേ പിതാവിൽ നിന്ന് സംഗീതം അഭ്യസിച്ചു. എട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ, [[വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ]] വച്ച് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അദ്ദേഹം, ചെറുപ്പത്തിലേ [[വൈക്കം]], ഗുരുവായൂർ, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]], [[കൊല്ലൂർ]] തുടങ്ങി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. പിൽക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം [[വയലിൻ]] വായിയ്ക്കാനും പഠിച്ചു. ഇക്കാലത്തുതന്നെ അദ്ദേഹം നാട്ടിൽ വച്ച് കുട്ടികളെ സംഗീതം അഭ്യസിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആദ്യകാലത്ത് അനുജനായിരുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യഭാഗവതർക്കൊപ്പമാണ് ചെമ്പൈ കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുവന്നത്. വയലിൻ വിദ്വാൻ കൂടിയായിരുന്ന അച്ഛൻ അനന്തരാമഭാഗവതർ വയലിനിലും തദ്ദേശീയരായ സംഗീതജ്ഞർ [[മൃദംഗം|മൃദംഗത്തിലും]] അകമ്പടി സേവിച്ചാണ് ഈ കച്ചേരികൾ നടന്നുപോയിരുന്നത്. പിന്നീട് അദ്ദേഹം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ഒറ്റയ്ക്ക് കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. കർണാടകസംഗീതത്തിലെ അതികായനാകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അധികകാലം വേണ്ടിവന്നില്ല. [[അരിയക്കുടി രാമാനുജ അയ്യങ്കാർ]], [[മഹാരാജപുരം വിശ്വനാഥ അയ്യർ]] തുടങ്ങിയ അക്കാലത്തെ മഹാരഥന്മാരുടെ നിരയിലേയ്ക്ക് പതുക്കെ ചെമ്പൈയും ഉയർന്നുവന്നു. നിരവധി പ്രശസ്ത വാദ്യകലാകാരന്മാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി സേവിച്ചുതുടങ്ങി. വയലിനിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം, ചില സംഗീതജ്ഞർക്ക് വയലിനിലും അകമ്പടി സേവിച്ചു. 1913 മുതൽ 1927 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലുമായി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. 1913-ൽ തമിഴ്നാട്ടിലെ [[കരൂർ|കരൂരിൽ]] പെത്താച്ചി ചെട്ടിയാർ എന്ന പ്രമാണി നടത്തിയ സംഗീതോത്സവത്തിലെ കച്ചേരി, 1915-ൽ [[പുതുച്ചേരി]]യിൽ ഒരു വിവാഹത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി, 1916-ൽ [[പാലക്കാട്|പാലക്കാട്ടു വച്ച്]] നടത്തിയ [[രാമനവമി]] സംഗീതോത്സവം, 1927-ൽ [[മദ്രാസ് സംഗീത അക്കാദമി]]യുടെ ഉദ്ഘാടനത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി തുടങ്ങിയവ അതിൽ പ്രധാനമാണ്. സ്വന്തമായി കൃതികൾ രചിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും നിരവധി പ്രശസ്ത വാഗ്ഗേയകാരന്മാരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിയ്ക്കുന്നതിൽ ചെമ്പൈ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധിച്ചു. ''ലളിതാദാസൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന തൃപ്പൂണിത്തുറ സ്വദേശിയായിരുന്ന ടി.ജി. കൃഷ്ണയ്യർ, ''മീനാക്ഷീസുതൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന [[ബെംഗളൂരു]] നാഗരാജൻ എന്നിവർ അവരിൽ പ്രധാനികളാണ്. ലളിതാദാസൻ [[ഹംസാനന്ദി]] രാഗത്തിലും [[രൂപകതാളം|രൂപകതാളത്തിലും]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''പാവന ഗുരുപവനപുരാധീശമാശ്രയേ'' എന്ന കൃതി, കർണാടകസംഗീതത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കുറിച്ച് രചിയ്ക്കപ്പെട്ട അപൂർവ്വം കൃതികളിൽ പ്രഥമസ്ഥാനം വഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ കൃതി ചെമ്പൈ സ്ഥിരമായി കച്ചേരികളിൽ പാടുന്നത് വഴി പ്രസിദ്ധി നേടുകയും, അതുവഴി നിരവധി ഭക്തരെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ആകർഷിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. മീനാക്ഷീസുതൻ [[നാട്ട]] രാഗത്തിലും [[ആദിതാളം|ആദിതാളത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''രക്ഷമാം ശരണാഗതം'' എന്ന കൃതി, അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടിയ ശേഷം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമ്മാനമായി സമർപ്പിച്ചു. ആദ്യകാലത്ത് മലയാളകൃതികൾ പാടുന്നതിൽ ഉപേക്ഷ കാണിച്ചിരുന്ന ചെമ്പൈ, പിന്നീട് ഒരു സുഹൃത്തിന്റെ ആവശ്യമനുസരിച്ച് [[ഇരയിമ്മൻ തമ്പി]]യുടെ ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കീർത്തനം പാടാൻ തുടങ്ങുകയും, പതുക്കെ ആ കൃതിയ്ക്കും പ്രചാരം ലഭിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. [[ശ്രീരാഗം|ശ്രീരാഗത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഈ കൃതി, അദ്ദേഹം [[യദുകുല കാംബോജി]] രാഗത്തിൽ പുതുതായി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. ഇത് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായി മാറി. വാതാപി ഗണപതിം ഭജേഹം, ശിവ ശിവ ശിവ എനരാദ, ക്ഷീരസാഗര തുടങ്ങിയ കൃതികളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആലാപനശൈലിയിൽ ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ ജീവിതത്തിലെ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങൾക്കും കാരണക്കാരൻ ഗുരുവായൂരപ്പനാണെന്ന് അന്ത്യം വരെ വിശ്വസിച്ചുവന്നു. 1907-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിലാണ് അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അന്ന് അനുജന്നും അച്ഛന്നുമൊപ്പം നടത്തിയ കച്ചേരിയ്ക്കുശേഷം മടങ്ങിപ്പോകാനൊരുങ്ങുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് ഏതാനും പോലീസുകാർ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിലെത്തി. ഒരുനിമിഷം സ്തബ്ധരായിപ്പോയ ചെമ്പൈയോട് അവർ അടുത്ത കച്ചേരിയ്ക്ക് ക്ഷണിയ്ക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഈ സംഭവത്തിനുശേഷം എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ വന്ന് കച്ചേരി നടത്തിപ്പോകുന്നത് അദ്ദേഹം പതിവാക്കി. ഒരിയ്ക്കലും പണം കൂട്ടിവയ്ക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടാതിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ സമ്പാദ്യത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗവും ഗുരുവായൂരപ്പന് ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്താൻ ഉപയോഗിച്ചു. ബാക്കി വന്ന പണം കൊണ്ട് നിരവധി ജനക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങളും അദ്ദേഹം നടത്തി. ജാതീയവും മതപരവുമായ പല വിലക്കുകളെയും മറികടന്ന് പ്രശസ്തരും അപ്രശസ്തരുമായ നിരവധി സംഗീതജ്ഞർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിച്ചു. [[കെ. ജെ. യേശുദാസ്]], [[ടി. വി. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]], [[പി. ലീല]], [[ജയവിജയന്മാർ (സംഗീതജ്ഞർ)|ജയവിജയന്മാർ]], [[മണ്ണൂർ രാജകുമാരനുണ്ണി]], [[ഒളപ്പമണ്ണ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]], [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തുടങ്ങിയവർ അവരിൽ പ്രമുഖരാണ്. നിരവധി പ്രശസ്തർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി വായിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വയലിനിൽ [[മൈസൂർ ചൗഡയ്യ]]യും മൃദംഗത്തിൽ [[പാലക്കാട് മണി അയ്യർ|പാലക്കാട് മണി അയ്യരുമാണ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അകമ്പടി സേവിച്ചത്. മൂവരുമൊന്നിച്ചുള്ള കച്ചേരികൾ വളരെയധികം ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റി. നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ ചെമ്പൈയെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്. മദ്രാസ് മ്യൂസിക്ക് അക്കാദമിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീത കലാനിധി'' (1951), [[കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമി]] പുരസ്കാരം (1958), മദ്രാസ് ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീതകലാ ശിഖാമണി'' (1964), [[കേരള കലാമണ്ഡലം]] വക സുവർണമുദ്ര (1965), [[ഭാരത സർക്കാർ]] വക [[പദ്മഭൂഷൺ]] (1973) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഇവ കൂടാതെ, 1935-ൽ അക്കാലത്തെ പ്രസിദ്ധ ആത്മീയാചാര്യനായിരുന്ന [[സ്വാമി ശിവാനന്ദ]]യിൽ നിന്ന് ''സംഗീത സമ്രാട്ട്'', 1937-ൽ [[മൈസൂർ രാജ്യം|മൈസൂർ മഹാരാജാവിൽ]] നിന്ന് വിശേഷാൽ അംഗീകാരം, 1940-ൽ പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞനും വാഗ്ഗേയകാരനുമായിരുന്ന [[ഹരികേശനല്ലൂർ മുത്തയ്യാ ഭാഗവതർ|മുത്തയ്യാ ഭാഗവതരിൽ]] നിന്ന് ''ഗായനഗന്ധർവ്വൻ'', [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], [[ബറോഡ രാജ്യം|ബറോഡ]], [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം|വിജയനഗരം]], [[ബൊബ്ബിലി രാജ്യം|ബൊബ്ബിലി]], [[ജയ്പൂർ രാജ്യം|ജയ്പൂർ]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിശേഷാൽ ബഹുമതികൾ തുടങ്ങിയവയും അദ്ദേഹം കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ കൂടാതെ ജന്മനാട്ടിലെ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം, [[ഒറ്റപ്പാലം|ഒറ്റപ്പാലത്തെ]] [[പൂഴിക്കുന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെമ്പൈ നിത്യേന കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുപോന്നിരുന്നു. എത്ര തിരക്കുണ്ടായാലും ചെമ്പൈ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശി ആഘോഷം കൂടാൻ അദ്ദേഹം സ്ഥിരമായി വരുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വേദികളിലൊന്നായിരുന്ന പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[നവരാത്രി]]യുടെ ആദ്യദിവസം നടക്കുന്ന കച്ചേരിയും അദ്ദേഹം ആജീവനാന്തം മുടക്കം കൂടാതെ നടത്തിപ്പോന്നു. അത്തരത്തിലൊരു ദിവസം തന്നെയാണ് അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞതും. 1974 ഒക്ടോബർ 16-ന് നവരാത്രിയുടെ ആദ്യദിവസം പതിവുപോലെ അദ്ദേഹം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരുകയും ഏകദേശം മൂന്ന് മണിക്കൂർ നേരം തുടർച്ചയായി കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കൃതികളെല്ലാം അന്ന് അദ്ദേഹം പാടി. അവയിൽ അവസാനം പാടിയത് ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കൃതിയാണ്. കച്ചേരി അവസാനിപ്പിച്ചശേഷം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ തൊഴുത അദ്ദേഹം, നടയിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും 78 വയസ്സുള്ള തന്നെ തിരിച്ചെടുത്തുകൂടേ എന്ന് ഭഗവാനോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു മാരാർ, ചെമ്പൈ 120 വയസ്സുവരെ ജീവിയ്ക്കണമെന്നാണ് തന്റെ ആഗ്രഹമെന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അത്രയൊന്നും തനിയ്ക്ക് വേണ്ടെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി. തുടർന്ന്, ശിഷ്യനായ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ചേർന്ന അദ്ദേഹം, അവിടെവച്ച് അല്പസമയം ശിഷ്യനോട് സംസാരിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ കുഴഞ്ഞുവീഴുകയും ചെയ്തു. വിവരമറിഞ്ഞ് ഓടിയെത്തിയ ശിഷ്യനായ [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം പരിശോധിച്ചുനോക്കി മരണം സ്ഥിരീകരിച്ചു. അങ്ങനെ ആ മഹാസംഗീതജ്ഞൻ ഗുരുവായൂരപ്പനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു. ജന്മനാടായ ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശരീരം സംസ്കരിച്ചു. === [[ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]] === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ പറ്റാത്ത കഥാപാത്രമാണ് ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവന്റേത്. നീണ്ട 55 വർഷം ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തെ സേവിച്ച ഈ ഗജവീരൻ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തരിൽ തന്നെ പ്രമുഖസ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു ആന ചരിഞ്ഞ ശേഷം അതിന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി ഒരു ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത് മറ്റൊരിടത്തും നടന്നതായി അറിയില്ല. ഒരു ആനയുടെ ചരമവാർഷികം എല്ലാ വർഷവും ആചരിച്ചുവരുന്നതും അങ്ങനെത്തന്നെ. ഇങ്ങനെ ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്തും ചരിഞ്ഞശേഷവും അത്ഭുതകഥാപാത്രമായി നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന കേശവൻ ഗുരുവായൂരിൽ എത്തിച്ചേരാനുണ്ടായ കാരണം ഇങ്ങനെയാണ്: [[ഏഷ്യ]]യിലെത്തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ തേക്കുമരക്കാടുകൾ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന [[നിലമ്പൂർ|നിലമ്പൂരിലാണ്]] കേശവൻ പിറന്നുവീണത്. എട്ടാം വയസ്സിൽ വാരിക്കുഴിയിൽ വീണ കേശവനെ സാമൂതിരി കുടുംബത്തിന്റെ ശാഖകളിലൊന്നായ [[നിലമ്പൂർ കോവിലകം]] ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു. നിലമ്പൂർ കോവിലകത്തെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിക്കൊമ്പനായിരുന്നു കേശവൻ. കോവിലകത്തെത്തിയ കേശവൻ അവിടെ കൂട്ടാനയ്ക്കൊപ്പം സുഖമായി കളിച്ചുവളർന്നു. അവന്റെ കളിചിരികളും തമാശകളും കോവിലകത്തുള്ളവരെയെല്ലാം സന്തോഷിപ്പിച്ചു. കോവിലകത്തെ കുട്ടികൾ കേശവനോടൊപ്പം കളിയ്ക്കുന്നതും പതിവായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ പോലും ആരെയും ദ്രോഹിയ്ക്കാതെ നിന്ന അവൻ നാട്ടുകാർക്കും വളരെ പ്രിയങ്കരനായി മാറി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേയാണ് [[മലബാർ കലാപം]] പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്. അതിന്റെ ഭാഗമായി നിരവധി ആപത്തുകൾ കോവിലകത്തുള്ളവർക്ക് നേരിടേണ്ടിവന്നു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് കോവിലകത്തെ വലിയ തമ്പുരാനും തമ്പുരാട്ടിയും കുടുംബവും സ്വത്തുക്കളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം മുഴുവൻ കാര്യസ്ഥനായ പണിയ്ക്കരെ ഏല്പിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലേയ്ക്ക്]] താമസം മാറി. എന്നാൽ കലാപകാരികൾ പണിയ്ക്കരെ വധിച്ചതോടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ആകെ ഗുരുതരമായി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ നഷ്ടപ്പെടുമല്ലോ എന്നോർത്ത് ഭയപ്പെട്ട തമ്പുരാൻ, പൂജാമുറിയിൽ കയറി ഗുരുവായൂരപ്പനെ വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റാതെ കാത്താൽ തന്റെ ആനകളിലൊരെണ്ണത്തിന്റെ താൻ നടയ്ക്കുവയ്ക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം നേർച്ച നേർന്നു. അങ്ങനെ കുറച്ചുമാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റിയില്ലെന്ന വിവരം തമ്പുരാൻ അറിയാനിടവരികയും തുടർന്ന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്താൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ 1922 ജനുവരി നാലിന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്തി. കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന കാലത്ത് ഗുരുവായൂരിൽ ആനകളുടെ എണ്ണം വളരെക്കുറവായിരുന്നു. അവരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയായിരുന്നത് [[ഗുരുവായൂർ പഴയ പത്മനാഭൻ|പദ്മനാഭൻ]] എന്ന ഗജവീരനാണ്. അക്കാലത്ത് കേരളത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഗജവീരന്മാരിൽ തലയെടുപ്പുകൊണ്ടും ആകാരഭംഗി കൊണ്ടുമെല്ലാം മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്നത് പദ്മനാഭനായിരുന്നു. [[തൃശ്ശൂർ പൂരം|തൃശ്ശൂർ പൂരമടക്കം]] കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം ഉത്സവങ്ങളിലും അവനായിരുന്നു താരം. തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] അവന് ചാർത്തിയ വീരശൃംഖല ഇന്നും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തിൽ ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിത്യവും രണ്ടുശീവേലികൾക്ക്{{efn|അക്കാലത്ത് വൈകീട്ടത്തെ ശീവേലിയ്ക്ക് ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടായിരുന്നില്ല.}} ഭഗവാനെ എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നതും പദ്മനാഭന്റെ പുറത്താണ്. കേശവൻ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ ശേഷം പലപ്പോഴായി അവന് പദ്മനാഭന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് കാണാനിടവരികയും അതിന്റെ സ്വഭാവസവിശേഷകൾ മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പതുക്കെ അവൻ പദ്മനാഭൻ്റെ നിലയിലേയ്ക്ക് ഉയരുകയും ഒടുവിൽ പദ്മനാഭനെ കടത്തിവെട്ടുകയും ചെതു. 1934-ൽ [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കണ്ണമ്പ്ര വേല]]യ്ക്കിടയിലുണ്ടായ ഒരു അപകടത്തിൽ പദ്മനാഭൻ ചരിഞ്ഞതോടെ കേശവയുഗം ആരംഭിച്ചു. കേശവന്റെ പല സ്വഭാവസവിശേഷതകളും അവനെ പതുക്കെ ജനപ്രിയനാക്കി മാറ്റി. കേരളത്തിലെ പലയിടത്തെ ഉത്സവങ്ങളിലും അവൻ പങ്കെടുക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ എവിടെപ്പോയാലും തിടമ്പ് തന്റെ തലയിൽ തന്നെ വേണമെന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ, [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിനടുത്ത്]] [[തിരുവഞ്ചിക്കുളം ശിവക്ഷേത്രം|തിരുവഞ്ചിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ശിവരാത്രി]] ഉത്സവത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് പറ്റാനയ്ക്ക് കേശവനെക്കാൾ ഒരല്പം ഉയരം കൂടിയ സാഹചര്യം വന്നപ്പോൾ തിടമ്പു വച്ച് അളന്നുനോക്കാൻ അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. തിടമ്പുവച്ചപ്പോൾ കേശവന്റെ തലയെടുപ്പ് അപാരമായിരുന്നു. തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിനും കേശവൻ പങ്കെടുക്കുന്നത് പതിവായി. [[തൃശ്ശൂർ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|പാറമേക്കാവ്]], [[തൃശ്ശൂർ തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|തിരുവമ്പാടി]] എന്നീ ഇരുവിഭാഗങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും അവൻ തിടമ്പേറ്റിയിട്ടുണ്ട്. കേശവന് രണ്ട് പാപ്പാന്മാരാണുണ്ടായിരുന്നത് - അച്യുതൻ നായരും മാണി നായരും. മാണിനായർ അസാമാന്യമായ ഉയരവും വണ്ണവുമുള്ള ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ മെലിഞ്ഞ് ശുഷ്കിച്ച ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നു. ഇവരുടെ സ്വഭാവത്തിലും വ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നു. മാണി നായർ കേശവനെ ഭയപ്പെടുത്തി അനുസരിപ്പിയ്ക്കുന്ന പ്രകൃതക്കാരനായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ അവനെ ഒരു മകനെപ്പോലെയാണ് കണ്ടത്. സ്നേഹസമ്പന്നനായിരുന്ന അച്യുതൻ നായർ, ചിലപ്പോൾ കുറുമ്പുകാണിച്ചതിന് അടിച്ചാലും അതൊന്നും സാരമില്ല മകനേ എന്നുപറഞ്ഞ് അവനെ ആശ്വസിപ്പിയ്ക്കുമായിരുന്നു. ജീവിതാന്ത്യം വരെ അദ്ദേഹം കേശവനെ നോക്കിനടന്നു. ആദ്യകാലത്ത് മദപ്പാടുകാലത്ത് കാട്ടുന്ന ചില വിക്രിയകൾ കാരണം കേശവന് ''ഭ്രാന്തൻ കേശവൻ'' എന്നൊരു അപരനാമമുണ്ടായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഈ രണ്ടുപാപ്പാന്മാരും ചേർന്ന് കേശവനെ നല്ലപോലെ നോക്കി. കേശവന്റെ ഭ്രാന്ത് മാറുന്നതായി വിധിപ്രകാരം അവനെ 41 ദിവസം ഭജനമിരുത്തുകയും ഭഗവാന് നേദിച്ച വെണ്ണ ജപിച്ചുനൽകുകയും ചെയ്തതോടെ കേശവന്റെ മനസ്സുമാറി. പിന്നീട് അവൻ കേരളീയ ഗജപ്രേമികളുടെ ഇഷ്ടതാരമായി മാറി. ഗജലക്ഷണശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള പല യോഗ്യതകളും കേശവന്നുണ്ടായിരുന്നു. പതിനൊന്നരയടിയായിരുന്നു അവന്റെ ഉയരം. കൊമ്പിന്റെ കടവായിൽ നിന്നു പുറത്തേയ്ക്കുള്ള ദൂരം നാലരയടി. അപൂർവങ്ങളിൽ അപൂർവമായി കാണുന്ന ലക്ഷണമൊത്ത, നിരയൊത്ത 20 വെള്ള നഖങ്ങൾ. ഇതിനെല്ലാം പുറമേ അപൂർവ്വതയുള്ള അനേകം സ്വഭാവസവിശേഷതകളും. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ചടങ്ങുകളെക്കുറിച്ചെല്ലാം വ്യക്തമായ അറിവുണ്ടായിരുന്ന കേശവൻ, തന്നെ ആവശ്യമുള്ള ചടങ്ങിന് മുമ്പ് ഒരുങ്ങിനിൽക്കുമായിരുന്നു. മദപ്പാടുകാലത്ത് ചില വേലത്തരങ്ങൾ കാണിയ്ക്കുന്ന കേശവൻ ഇടഞ്ഞോടിയാൽ പിന്നെ എത്ര ദൂരെയുള്ള സ്ഥലത്തായാലും ഗുരുവായൂരിൽ ചെന്നേ നിൽക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ. ഒരിയ്ക്കൽ തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് മദമിളകി [[തേക്കിൻകാട് മൈതാനം]] ചുറ്റി വടക്കുന്നാഥനെ പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷമാണ് കേശവൻ സ്ഥലം വിട്ടത്. ജില്ലാ കളക്ടറും ഡി.എമ്മും അടക്കമുള്ള പല ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഇടപെട്ടിട്ടും മയക്കുവെടി വയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി]] സ്വദേശിയായ അമ്പാടിയിൽ കൃഷ്ണൻ നായർ എന്നൊരാൾ ഓടിവന്ന് കേശവനെ തളച്ചുവെന്നാണ് കഥ. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ, തൃശ്ശൂരിന് തെക്കുള്ള [[കൂർക്കഞ്ചേരി ശ്രീ മഹേശ്വര ക്ഷേത്രം|കൂർക്കഞ്ചേരി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[തൈപ്പൂയം|തൈപ്പൂയത്തിന്]] എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുന്ന വഴിയിൽ, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ആറുകിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുഴയ്ക്കൽ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പെട്ടെന്ന് തിരിഞ്ഞുനടന്നതും രസകരമായ ഒരു സംഭവമാണ്. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് ഒരാളെ പോലും അവൻ കൊന്നിട്ടില്ല. ഒരിയ്ക്കൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ സമയത്ത് മദമിളകിയ അവൻ, വഴിയിൽ വച്ച് ഏതാനും സ്കൂൾ കുട്ടികളെ കണ്ടപ്പോൾ അവരെ ഉപദ്രവിയ്ക്കാതെ നടന്നുപോയത് അതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ മദമിളകിയപ്പോൾ ഇടുങ്ങിയ വഴിയിലൂടെ ഓടിയ അവൻ, വഴിയിൽ കണ്ട കാലുകളില്ലാത്ത ഒരു രോഗിയെ ചവിട്ടാതെ കടന്നുപോയത് മറ്റൊരു ഉദാഹരണം. സമയത്ത് ശീവേലിയ്ക്ക് തിടമ്പെഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനും ഇറക്കാനുമല്ലാതെ ഒരിയ്ക്കലും അവൻ മുൻകാലുകൾ താഴ്ത്തിക്കൊടുത്തിട്ടില്ല. തിടമ്പേറ്റുന്നയാൾ മാത്രമേ തന്റെ മുന്നിലൂടെ കയറാവൂ എന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. തിടമ്പേറ്റിക്കഴിഞ്ഞാൽ അത് തലയിൽ നിന്ന് മാറ്റുന്നതുവരെ അവൻ തലയുയർത്തിത്തന്നെ നിൽക്കുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷ ഉത്സവങ്ങൾക്കും കേശവന്റെ പുറത്ത് കയറ്റിയാണ് എഴുന്നള്ളത്തുകൾ നടന്നുവന്നിരുന്നത്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[പൂയം]] നാൾ തൊട്ട് പത്തുദിവസം നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവം, വൃശ്ചികമാസത്തിലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരദിനമായ ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[അഷ്ടമിരോഹിണി]] എന്നീ അവസരങ്ങളിൽ കേശവന്റെ പുറത്താണ് എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ പല സുപ്രധാന സംഭവങ്ങളിലും അവന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. 1952-ൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഇന്നുള്ള സ്വർണ്ണക്കൊടിമരത്തിനുള്ള തടി വെട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നത് കേശവനാണ്. ആദ്യകാലത്ത് ക്ഷേത്രം തെക്കുഭാഗത്തുണ്ടായിരുന്ന കോവിലകപ്പറമ്പിൽ (ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക പാഞ്ചജന്യം, ശ്രീവത്സം റെസ്റ്റ് ഹൗസുകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്ത്) സ്ഥലക്കുറവ് അനുഭപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുന്നത്തൂർ കോട്ട]]യിലേയ്ക്ക് 1975 ജൂൺ 25-ന് ആനകളെ മാറ്റുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി നടത്തിയ ഗജരാജയാത്രയെ നയിച്ചതും കേശവനാണ്. പ്രായാധിക്യം വകവയ്ക്കാതെയുള്ള ആ യാത്ര പലരുടെയും മനസ്സിൽ ഇന്നും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. കേശവൻ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് നൽകിയ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിഫമായി 1972-ൽ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം അവനെ ഗജരാജപട്ടം നൽകി ആദരിച്ചു. കേശവന്റെ സേവനത്തിന്റെ 50-ആം വാർഷികം പ്രമാണിച്ചാണ് അവന് ഈ വിശേഷാൽ ബഹുമതി ലഭിച്ചത്. അപ്പോൾ തന്നെയായിരുന്നു കേശവന്റെ ഷഷ്ടിപൂർത്തി ആഘോഷവും. ഇവയോടനുബന്ധിച്ച് ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകൾക്കും വിശേഷാൽ സദ്യ നൽകിയതും ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സംഭവമാണ്. ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനകാലത്ത് കേശവൻ വിവിധ രോഗങ്ങളുമായി ബുദ്ധിമുട്ടി. 1976 നവംബർ 30-ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള നവമി വിളക്ക് നടക്കുന്ന സമയമായിരുന്നു. കേശവന്റെ പുറത്താണ് അപ്പോഴും തിടമ്പേറ്റിയിരുന്നത്. രാത്രി ഏകദേശം പതിനൊന്നുമണി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് കേശവന് ഒരു അസ്വസ്ഥത അനുഭവപ്പെട്ടു. ആനപ്പുറത്തുണ്ടായിരുന്നവർ ആശങ്കാകുലരായി താഴെയിറങ്ങി. തിടമ്പ് പറ്റാനയായിരുന്ന കുട്ടികൃഷ്ണന് നൽകിയശേഷം അവസാനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ തൊഴുതുകൊണ്ട് കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിന് തെക്കുഭാഗത്തെ പറമ്പിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിമരത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പാപ്പാന്മാർ അവനെ കെട്ടിനിർത്തി. തുടർന്നുവന്ന രണ്ടുദിവസം കടുത്ത ഉപവാസമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടാണ് അവൻ കഴിച്ചുകൂട്ടിയത്. വിദഗ്ദ്ധരായ ആനഡോക്ടർമാർ മുഴുവൻ കേശവന്റെ രോഗവിവരമറിഞ്ഞ് അവനെ ചികിത്സിയ്ക്കാനെത്തി. എന്നാൽ എല്ലാ ചികിത്സകളും നിഷ്ഫലമാക്കിക്കൊണ്ട് കേശവന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി അനുദിനം വഷളായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഡിസംബർ 2 വ്യാഴാഴ്ച. പുണ്യദിനമായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായിരുന്നു അന്ന്. പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയായപ്പോൾ കൊടിമരത്തിന്റെ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് നമസ്കരിച്ചുകിടന്നുകൊണ്ട് കേശവൻ അന്ത്യശ്വാസം വലിച്ചു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ വിവരമറിയിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിൽ കൂട്ടമണി മുഴങ്ങി. കേശവൻ മരിച്ചു എന്നാണ് നാട്ടുകാർ വിവരമറിയിച്ചത്. ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്ന പല പരിപാടികളും കേശവന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് റദ്ദാക്കി. അങ്ങനെ ചടങ്ങുമാത്രമാക്കി ആ ഏകാദശി കടന്നുപോയി. കേരളം മുഴുവൻ കേശവന് അന്ത്യാഞ്ജലി അർപ്പിയ്ക്കാൻ കോവിലകപ്പറമ്പിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. വൈകീട്ട് ആറുമണിയ്ക്ക് [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്തുള്ള [[അകമല]]യിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയ കേശവന്റെ മൃതദേഹം അവിടെ വച്ച് ആചാരവിധികളോടെ സംസ്കരിച്ചു. പതിവിനുവിപരീതമായി അവനെ ദഹിപ്പിയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്തതെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള പത്രങ്ങളിൽ അവന്റെ മരണവാർത്ത അടിച്ചുവന്നു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞശേഷം 1977-ൽ അവന്റെ ജീവിതകഥ ആസ്പദമാക്കി ''[[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]]'' എന്ന പേരിൽ ഒരു ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി. [[ഭരതൻ (സംവിധായകൻ)|ഭരതൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചലച്ചിത്രത്തിൽ കേശവനെ അവതരിപ്പിച്ചത് [[നായരമ്പലം ശിവജി]] എന്ന ആനയാണ്. [[എം.ജി. സോമൻ]], [[ജയഭാരതി]], [[അടൂർ ഭാസി]], [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]], [[സുകുമാരി]] തുടങ്ങിയവർ മറ്റ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചു. ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അധികം ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും [[പി. ഭാസ്കരൻ]]-[[ജി. ദേവരാജൻ]] ടീം ഒരുക്കിയ ഇതിലെ ഗാനങ്ങൾ സൂപ്പർഹിറ്റുകളായി. ''നവകാഭിഷേകം കഴിഞ്ഞു'', ''ഉഷാകിരണങ്ങൾ പുൽകിപ്പുൽകി'', ''ഇന്നെനിയ്ക്ക് പൊട്ടുകുത്താൻ'', ''ധിംതതക്ക കൊടുമല ഗണപതി'', ''മാരിമുകിലിൻ കേളിക്കയ്യിൽ'' തുടങ്ങിയ ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ജനപ്രിയമായി തുടരുന്നു. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]], [[പി. ജയചന്ദ്രൻ]], [[പി. ലീല]], [[പി. മാധുരി]] എന്നിവരാണ് ഇവ ആലപിച്ചത്. 2007-ൽ കേശവന്റെ ജീവിതം ഒരു സീരിയലുമാക്കി മാറ്റി. [[സൂര്യ ടി.വി.]]യിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ഈ സീരിയലിൽ കേശവനായി അഭിനയിച്ചത് ഇപ്പോൾ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ ആനയായ [[തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രൻ|തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രനാണ്]]. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ സ്ഥാനത്ത് അവന്റെ ഒരു പൂർണ്ണകായ പ്രതിമ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1982-ൽ കേശവന്റെ ആറാം ചരമവാർഷികദിനത്തിലാണ് ഈ പ്രതിമ അനാച്ഛാദനം ചെയ്തത്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ ഏകാദശിക്കാലത്തും ചരമദിനമായ ഏകാദശിയുടെ തലേന്ന് ദേവസ്വം വകയായുള്ള ആനകളെ കേശവന്റെ പ്രതിമ വരെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന ചടങ്ങ് നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്നടുത്തുള്ള [[ഗുരുവായൂർ തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രം|തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നുതുടങ്ങുന്ന ഈ യാത്ര റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രവും പിന്നിട്ടാണ് കേശവന്റെ പ്രതിമയ്ക്ക് മുന്നിലെത്തുക. അകമ്പടിയായി [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും]]. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന കൊമ്പനാണ് കേശവന്റെ ചിത്രം ഏറ്റുന്നതും അവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നതും. മറ്റുള്ള ആനകൾ കൊമ്പുകളുയർത്തി പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കും. അങ്ങനെ ഇന്നും ഓർമ്മകളിൽ മായാതെ കേശവൻ നിൽക്കുന്നു. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ == === ഉദയാസ്തമനപൂജ === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വഴിപാടുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജ. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉദയം മുതൽ അസ്തമയം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പൂജയാണിത്. കേരളത്തിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നിലവിലുള്ള വഴിപാടാണിത്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാണ്. ഇരുപത്തിയൊന്ന് പൂജകളാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. പൂജയുടെ തലേദിവസം വൈകീട്ട് ഗണപതിപൂജയോടെയാണ് ചടങ്ങുകളുടെ ആരംഭം. ഭഗവാന് നേദിച്ച അപ്പം, പായസം, കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര തുടങ്ങിയവയും മുഖത്ത് ചാർത്തിയ ചന്ദനം, കളഭം മുതലായവയും അഭിഷേകം ചെയ്ത തീർത്ഥജലവും എണ്ണയും പാദങ്ങളിലർച്ചിച്ച പൂക്കളുമെല്ലാം പൂജനടത്തുന്നവർക്ക് നൽകുന്നു. ഏറെക്കാലമായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വഴിപാടാണെങ്കിലും കർണാടക സംഗീത സമ്രാട്ടായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് പ്രചാരമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിച്ചത്. കുറഞ്ഞത് നൂറ് ഉദയാസ്തമനപൂജകളെങ്കിലും അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിൽ കഴിച്ചിട്ടുണ്ടാകണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. === കൃഷ്ണനാട്ടം === കേരളത്തിന്റെ തനതുകലാരൂപങ്ങളിലൊന്നായ കൃഷ്ണനാട്ടം, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിലൊന്നാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ രചിച്ച 'കൃഷ്ണഗീതി' എന്ന കാവ്യത്തെ ആസ്പദമാക്കി നിർമ്മിച്ചെടുത്ത കലാരൂപമാണിത്. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ജനനം മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള ജീവിതം എട്ടുകഥകളാക്കിത്തിരിച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം അവതരിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നത്. അവതാരം, കാളിയമർദ്ദനം, രാസക്രീഡ, കംസവധം, സ്വയംവരം, ബാണയുദ്ധം, സ്വർഗ്ഗാരോഹണം എന്നിവയാണ് ആ എട്ടുകഥകൾ. ഇവ അതത് ക്രമത്തിൽ ആടിപ്പോരുന്നു. എന്നാൽ, ദുഃഖപര്യവസായിയായ കഥയായതിനാൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അവതാരം കളിയ്ക്കുന്നു.<ref>[http://www.chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181029034755/http://chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html|date=2018-10-29}}.</ref> കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനമുൾക്കൊണ്ട [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ]], പിൽക്കാലത്ത് ശ്രീരാമഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി [[രാമനാട്ടം]] സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തു. പിന്നീട് [[കോട്ടയത്തു തമ്പുരാൻ|കോട്ടയം കേരളവർമ്മത്തമ്പുരാൻ]] രാമനാട്ടത്തിൽ പരിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നപ്പോഴാണ് ഇന്നത്തെ കഥകളി പിറവിയെടുത്തത്. [[കൂടിയാട്ടം|കൂടിയാട്ടത്തിലെ]] വേഷങ്ങൾ മാതൃകയാക്കിയാണ് ഈ മൂന്ന് കലാരൂപങ്ങളിലെയും വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെങ്കിലും അവയിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളും കാണാം. ഗുരുവായൂരിലെ അവതരണരീതിയ്ക്ക് കഥകളിയോടാണ് കൂടുതൽ സാദൃശ്യം. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ ചടങ്ങുകൾ പലതും കഥകളിയിലേതുപോലെയാണ്. പുറപ്പാട്, കേളി തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ കഥകളിയിലുമുണ്ട്. [[ശുദ്ധമദ്ദളം]], [[തൊപ്പിമദ്ദളം]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]] എന്നിവയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വാദ്യങ്ങൾ. രണ്ട് പിൻപാട്ടുകാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിനുണ്ടാകുക. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടാലങ്കാരവും കഥകളി സ്വീകരിച്ചതാണ്. കഥകളി പോലെ നിലവിളക്കിനെ സാക്ഷിനിർത്തിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടവും കളിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ധാരാളം വ്യത്യാസങ്ങളും ഈ കലാരൂപങ്ങൾ തമ്മിലുണ്ട്. കഥകളിയിൽ കഥയിലെ ആദ്യരംഗം തന്നെയാണ് പുറപ്പാടെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീവേഷങ്ങളെ വച്ച് നടത്തുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് മാത്രമാണ് പുറപ്പാട്. കഥകളിയിൽ സാധാരണയായി അഭിനേതാക്കൾ നിലവിളക്കിനുമുന്നിൽ പോകാറില്ല. എന്നാൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ വിളക്കിനെ ചുറ്റിയുള്ള നൃത്തം പതിവുണ്ട്. കൃഷ്ണനും യവനനും തമ്മിലും കൃഷ്ണനും മല്ലന്മാരും തമ്മിലുമുള്ള യുദ്ധരംഗങ്ങളിൽ വിളക്കിന്റെ മുന്നിൽ വന്നാണ് നൃത്തം. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പദം ആവർത്തിച്ച് പാടാറില്ല. ആവർത്തിച്ചുള്ള അഭിനയം ആവശ്യമില്ലാത്തതിനാലാണിത്. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീകഥാപാത്രങ്ങൾക്കും ചുട്ടിയുണ്ട്. കഥകളിയിൽ അഭിനേതാക്കളുടെ വശങ്ങളിലാണ് പാട്ടുകാരും വാദ്യക്കാരുമുണ്ടാകുകയെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പുറകിലാണ്. ഇത് അഭിനേതാക്കൾക്ക് നൃത്തത്തിന് കൂടുതൽ സൗകര്യമൊരുക്കാനാണ്. [[സാമവേദം|സാമവേദാലാപനത്തെയും]] [[ചാക്യാർ|ചാക്യാരുടെ]] സ്വരിയ്ക്കലിനെയും ആസ്പദമാക്കിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ സംഗീതം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, ഗുരുവായൂരിൽ കേൾക്കാൻ കഴിയുന്നത് കഥകളിസംഗീതമാണ്. ഇത് ഒരേ സമയം പ്രശംസയും വിമർശനവും ഏറ്റുവാങ്ങി. രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടച്ചശേഷം വടക്കേ നടപ്പുരയിൽ വച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ചൊവ്വാഴ്ചയും പരിശീലനകാലവുമൊഴിച്ചുള്ള എല്ലാ ദിവസവും ഇതുണ്ടാകാറുണ്ട്. എട്ട് കഥകളിൽ ഏതെങ്കിലുമൊന്നാണ് ഓരോ ദിവസം കളിയ്ക്കുന്നത്. ആദ്യകാലത്ത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും സാമൂതിരിയുടെ നാട്ടിലെ സവർണ്ണകുടുംബങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്ന കൃഷ്ണനാട്ടം, ഇപ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ അതിരുകളും കടന്ന് കടലിനപ്പുറത്തുപോലും സ്ഥാനം പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2010-ൽ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[പാരീസ്|പാരീസിൽ]] വച്ചുനടന്ന കലാരൂപങ്ങളുടെ ഒരു സെമിനാറിനോടനുബന്ധിച്ച് കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിരുന്നു. രാജ്യത്തെ പലയിടങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിട്ടുണ്ട്. === തുലാഭാരം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ് തുലാഭാരം. വഴിപാടുകാരന്റെ/കാരിയുടെ ഭാരത്തിന് തുല്യമായി ഏതെങ്കിലും ദ്രവ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ വഴിപാടിന്റെ രീതി. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഈ വഴിപാടുണ്ട്. ഒരുദിവസം നൂറിനടുത്ത് തുലാഭാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. കേരളീയ ഹൈന്ദവർ വിവിധ ആവശ്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഗുരുവായൂരിൽ തുലാഭാരം നേരാറുണ്ട്. കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, ശർക്കര, അരി, ഗോതമ്പ്, എള്ള്, കയർ തുടങ്ങി സ്വർണവും വെള്ളിയും വരെ നീളുന്നു തുലാഭാരത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ നിര. കൂടാതെ നോട്ടുകെട്ടുകൾ കൊണ്ടും താമര കൊണ്ടുമെല്ലാം തുലാഭാരം നേർന്നവരുണ്ട്. == ഉപദേവതകളും വഴിപാടുകളും == === ഗണപതി === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ, നാലമ്പലത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയോട് മുട്ടിനിൽക്കുന്ന ഒരു ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സർവ്വവിഘ്നവിനാശകനായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരടി മാത്രം ഉയരമുള്ള ഒരു ചെറുവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന ഭഗവാൻ, മൂന്നുകൈകളിൽ മഴു, കയർ, മോദകം എന്നിവ ധരിച്ച് നാലാമത്തെ കൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെയുള്ള വിഗ്രഹം. ആദ്യകാലത്ത് ഇവിടെ പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യമില്ലായിരുന്നു. 1970-ലെ തീപ്പിടുത്തത്തിനു ശേഷമാണ് ഇവിടെ അതിനുള്ള സൗകര്യമുണ്ടായത്. ഗണപതിഹോമം, കറുകമാല, ഒറ്റയപ്പം എന്നിവയാണ് ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ള തൂണിലും ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ==== കാര്യാലയ ഗണപതി ==== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, ദേവസ്വം മ്യൂസിയം വളപ്പിൽ മറ്റൊരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. '''കാര്യാലയ ഗണപതി''' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിലാണ് മൂന്നടിയോളം ഉയരമുള്ള ഗണപതിവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ഈ ഗണപതിയുടെയും ദർശനം. ഇടത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന അപൂർവ്വ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയാണിത്. മുമ്പുകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുണ്ടായിരുന്ന [[അഗ്രഹാരം|അഗ്രഹാരത്തിൽ]] താമസിച്ചിരുന്ന തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർ പൂജിച്ചിരുന്ന ഗണപതി, പിൽക്കാലത്ത് പഴയ ദേവസ്വം ഓഫീസും ഇപ്പോഴത്തെ മ്യൂസിയവുമായ നാലുകെട്ടിലെത്തുകയായിരുന്നു. നാലുകെട്ട് പുതുക്കിപ്പണിതപ്പോൾ അതിന്റെ കന്നിമൂലയിൽ ഈ ഗണപതിയ്ക്ക് സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയായിരുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് കർക്കടകമാസത്തിൽ മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന പൂജ, ഇപ്പോൾ എല്ലാ ദിവസവും നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർ, ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതിട്ടാണ് ഭഗവദ്ദർശനത്തിന് ചെല്ലുന്നത്. പ്രത്യക്ഷ മഹാഗണപതിഹോമമാണ് ഈ ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. ഇത് എല്ലാ മുപ്പെട്ട് വെള്ളിയാഴ്ചയും നടത്തിവരുന്ന വഴിപാടാണ്. ഒരു ആനയെ ഗണപതിയായി സങ്കല്പിച്ച് നടത്തുന്ന ഹോമമാണിത്. കൂടാതെ, നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതും അതിവിശേഷമാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി|വിനായക ചതുർത്ഥിദിവസം]] ഇവിടെ പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. === അയ്യപ്പൻ === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിന് പുറത്തും പ്രദക്ഷിണവഴിയ്ക്കകത്തുമായി തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായാണ് താരകബ്രഹ്മസ്വരൂപവും ഹരിഹരപുത്രനുമായ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹത്തിന് [[ശബരിമല|ശബരിമലയിലെ]] വിഗ്രഹവുമായി പ്രകടമായ രൂപസാദൃശ്യമുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനുപുറത്തുള്ള ഏക ഉപദേവതാപ്രതിഷ്ഠ അയ്യപ്പനാണ്. നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ഇതിനായി ഒരു കല്ല് ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ചിട്ടുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ എള്ളുതിരി വഴിപാടുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും 2007-ലെ ദേവപ്രശ്നത്തിൽ ദേവന് ഹിതകരമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് അത് നിർത്തിവച്ചിരുന്നു. അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനും ഇപ്പോൾ ചുറ്റുവിളക്കുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്ത് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം ഈ അയ്യപ്പന്റെ മുന്നിലാണ്. === ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതി === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമതിലകത്തുതന്നെയാണെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പന് തുല്യപ്രാധാന്യം നേടിയ സന്നിധിയാണ് ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതിയുടേത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാവൽ ദൈവമാണ് ഭഗവതി എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, അകത്തോ പുറത്തോ എന്ന് സംശയം തോന്നുന്ന സ്ഥലത്താണ് ആദിപരാശക്തിയായ ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലും മണ്ഡപവും. ഭഗവാന്റെ ഇടതുഭാഗത്തുള്ള പ്രതിഷ്ഠയായതുകൊണ്ടാണ് ''ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതി'' എന്ന് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. [[വനദുർഗ്ഗ|വനദുർഗ്ഗാചൈതന്യത്തോടുകൂടിയ]] [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയായാണ്]] സങ്കല്പം. അമ്പാടിയിൽ [[യശോദ|യശോദയ്ക്ക്]] പിറന്ന കൃഷ്ണസഹോദരിയായ ഭഗവതിയാണിതെന്ന് സങ്കല്പമുണ്ട്. ഈ പരാശക്തിയാണ് കാളിയുടെ രൂപത്തിൽ [[കംസൻ|കംസനെ]] കൃഷ്ണജനനത്തെ പറ്റി അറിയിച്ചത് എന്ന്‌ ഭാഗവതം പറയുന്നു. വനദുർഗ്ഗാ സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. സ്വയംഭൂവായ ഒരു കണ്ണാടിവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നത്. ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. ഈ ഭഗവതി ശ്രീകൃഷ്ണനുമുമ്പേ ഇവിടെ സന്നിധാനം ചെയ്തിരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലമാണ് ഭഗവതിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചത്. കാളീഭാവത്തിലാണ് ആരാധനയെങ്കിലും ലക്ഷ്മി, [[സരസ്വതി]], പാർവതി, ദുർഗ്ഗ എന്നീ ഭാവങ്ങളിലും സങ്കല്പമുണ്ട്. ആദ്യമുണ്ടായ പ്രതിഷ്ഠ എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ, ആദ്യം ഭഗവതിയെ വന്ദിയ്ക്കണമെന്നാണ് ആചാരം. എന്നാൽ, ക്യൂവിൽ നിൽക്കുന്നവർക്ക് ഇത് സാധിയ്ക്കില്ല. ഭഗവതിയ്ക്ക് സ്ഥിരം [[വെളിച്ചപ്പാട്|വെളിച്ചപ്പാടുണ്ട്]]. ''അഴൽ'' എന്ന് പേരുള്ള ഒരു വിശേഷവഴിപാടാണ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. പച്ചരി, വെള്ളരി, നാളികേരം എന്നിവ വെച്ച്‌ വാഴത്തണ്ടിൽ തുണി ചുറ്റി എണ്ണയിൽ നനച്ച്‌ കത്തിച്ച്‌ ദേവിയ്ക്ക് അഗ്നി നേദിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടയടച്ചശേഷമാണ് ഈ വഴിപാട് നടത്തുന്നത്. മണ്ഡലകാലത്ത് ഭഗവതിയ്ക്ക് [[കളമെഴുത്തും പാട്ടും]] പതിവുണ്ട്. കാളീസങ്കല്പമായതിനാൽ ഇവിടെ [[ദാരികവധം]] പാട്ടാണ് പാടുന്നത്. [[ധനു|ധനുമാസത്തിൽ]] ''പിള്ളേർ താലപ്പൊലി'' എന്ന പേരിൽ നാട്ടുകാരുടെ വകയായും [[മകരം|മകരമാസത്തിൽ]] ദേവസ്വം വകയായും രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ ഭഗവതിയ്ക്ക് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാന ക്ഷേത്രം നേരത്തേ അടയ്ക്കുന്നു. സഹോദരിയുടെ വിശേഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ പുറപ്പെടുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടത്തുന്നതും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. [[നവരാത്രി|നവരാത്രിയും]] തൃക്കാർത്തികയും ദേവിയ്ക്ക് വിശേഷമാണ്. == മറ്റുള്ള സങ്കല്പങ്ങൾ == മേൽപ്പറഞ്ഞ മൂന്ന് ഉപപ്രതിഷ്ഠകൾ കൂടാതെ ചിലയിടങ്ങിൽ വിശേഷാൽ ആരാധന നടക്കുന്നുമുണ്ട്. അവയിൽ ചിലത് സ്വയമേവ ശ്രദ്ധേയമാണ്. === സരസ്വതി അറ === ഗണപതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിലുള്ള ഒരു ചെറിയ മുറിയിൽ സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം സങ്കല്പിച്ച് ആരാധിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. തന്മൂലം ഈ മുറി ''സരസ്വതി അറ'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പൂജവയ്പ്പ് നടത്തിയിരുന്നത് ഈ മുറിയിലാണ്. ഇപ്പോൾ അസൗകര്യം നിമിത്തം ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റി. ഗണപതിശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ സ്ഥലം വളരെക്കുറവാണ് എന്നതിനാൽ ഭക്തർ തിക്കിത്തിരക്കുന്നത് പതിവാണ്. എന്നാൽ, 2017-ൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിൽ സരസ്വതി അറയ്ക്ക് ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് തെളിഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് ഇത് പൊളിയ്ക്കരുതെന്ന് വിധി വന്നു. തന്മൂലം, സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം ഇവിടെ സ്ഥിരമായി. സരസ്വതീദേവിയുടെ ഒരു ഛായാചിത്രമാണ് നിലവിൽ ഈ അറയിലുള്ളത്. സരസ്വതി അറയിൽ വന്ദിയ്ക്കുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്കും ബുദ്ധിവർദ്ധനയ്ക്കും ഉത്തമാമാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. === [[അനന്തപദ്മനാഭൻ]] === നാലമ്പലത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, ശ്രീകോവിലിന്റെ തൊട്ടുപുറകിലായി ഭീമാകാരമായ ഒരു കരിങ്കൽശില്പം കാണാം. അനന്തശയനരൂപത്തിലുള്ള മഹാവിഷ്ണുവിന്റേതാണ് ഈ ശില്പം. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം|ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠയാണ് പരിവാരസമേതം ആവിഷ്കരിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. അനന്തനുമേൽ ശയിയ്ക്കുന്ന മഹാവിഷ്ണുഭഗവാൻ, ഭഗവദ്പാദങ്ങൾ തഴുകുന്ന ലക്ഷ്മീദേവി, നാഭീകമലത്തിലെ ബ്രഹ്മാവ്, വലതുകൈയ്ക്ക് താഴെയുള്ള [[ശിവലിംഗം]], ഭഗവാനെ തൊഴുന്ന ഭക്തോത്തമന്മാരും മഹർഷിമാരും - ഇങ്ങനെ പലരും ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഈ ശില്പം. നിത്യവും ഈ ശില്പത്തിന് വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ ഒരു ചിത്രമാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായർ എന്ന ചുവർച്ചിത്രകാരൻ വരച്ചതായിരുന്നു ചിത്രം. '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീവൈകുണ്ഠം''' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ചിത്രം, 1970-ൽ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ പൂർണ്ണമായും കത്തിനശിച്ചുപോയി. തുടർന്നുണ്ടായ പുനരുദ്ധാരണത്തെത്തുടർന്നാണ് ഇന്നത്തെ ശില്പം പണിതത്. [[കന്യാകുമാരി]]യിലെ [[വിവേകാനന്ദ സ്മാരകം]] നിർമ്മിച്ച് ശ്രദ്ധേയനായിരുന്ന സ്വാമിനാഥൻ കറുപ്പയ്യ ആചാരിയാണ് അനന്തശയനവിഗ്രഹം നിർമ്മിയ്ക്കുന്നതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. ഇന്ന് ഇതിന് നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന് നൽകുന്ന അതേ പ്രാധാന്യമാണ് ഭക്തർ ഈ രൂപത്തിനും നൽകുന്നത്. === [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യനും]] [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനും]] === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലെ കരിങ്കൽത്തൂണിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ചതുർബാഹുവായ സുബ്രഹ്മണ്യനാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വിഗ്രഹം ഭസ്മം വിതറിയ നിലയിലാണ് കാണപ്പെടുന്നതെങ്കിലും മുഖവും കൈകളും വ്യക്തമാണ്. വലതുചുമലിൽ ഭഗവാന്റെ ആയുധമായ [[വേൽ]] കാണാം. പൂജയില്ലെങ്കിലും ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തെത്തുന്ന ഭക്തർ ഈ സുബ്രഹ്മണ്യനെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്തെ വാതിലിൽ നിന്ന് അല്പം മാറി [[ഹനുമാൻ]] സ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. വീരഹനുമാന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഈ വിഗ്രഹം. വലതുകയ്യിൽ [[മൃതസഞ്ജീവനി|മരുത്വാമലയും]] ഇടതുകയ്യിൽ ഗദയും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഹനുമാന്റെ വിഗ്രഹം സിന്ദൂരം വിതറിയ രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. വിഗ്രഹത്തിൽ വെറ്റിലമാലയും രാമനാമം രചിച്ച കടലാസുകൾ കൊണ്ടുള്ള മാലയും ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ഹനുമാനെ വന്ദിച്ച് അഭീഷ്ടസിദ്ധി നേടിയ അനുഭവങ്ങൾ നിരവധിയാണ്. ഇതുകൂടാതെ ദശാവതാരരൂപങ്ങളും ശ്രീകൃഷ്ണലീലകളും ശിവനും ദേവിമാരുമടക്കമുള്ള മൂർത്തികളുമെല്ലാം തൂണുകളിൽ നിറയുന്നു. === ശിവസാന്നിദ്ധ്യം === ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവന് പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും ഭഗവാൻ അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യമായി കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും കൊണ്ടുവന്ന വിഷ്ണുവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാൻ അനുവാദം നൽകിയ ശിവൻ പാർവ്വതീഗണപതിസുബ്രഹ്മണ്യസമേതനായി സ്വയംഭൂവായി മമ്മിയൂരിൽ അവതരിച്ചു എന്ന വിശ്വാസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഭഗവതിയെ തൊഴുത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ ഭക്തർ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദിശയിലേയ്ക്ക് (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) നോക്കി ശിവനെ വന്ദിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രക്കുളമായ രുദ്രതീർത്ഥവും ക്ഷേത്രത്തിലെ മണിക്കിണറും ശിവനുമായി ഐതിഹ്യപരമായിത്തന്നെ ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. രുദ്രതീർത്ഥം പണ്ട് വലിയൊരു തടാകമായിരുന്നെന്നും ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന താമരയൂർ വരെ അത് നീണ്ടുകിടന്നിരുന്നെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഈ തടാകത്തിൽ നിറയെ താമരകൾ വിരിഞ്ഞിരുന്നെന്നും അവയിലെ ഒരു താമരയിലിരുന്നാണ് ശ്രീരുദ്രനായ ശിവൻ, പ്രചേതസ്സുകൾക്ക് രുദ്രഗീതം ഉപദേശിച്ചുകൊടുത്തതെന്നും ഐതിഹ്യകഥ പറയുന്നു. അങ്ങനെ രുദ്രൻ വസിച്ച തീർത്ഥം, രുദ്രതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും ഈ കുളത്തിൽ ശിവസാന്നിധ്യമുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഇതിലെ സ്നാനം സർവ്വപാപഹരമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും ഈ കുളത്തിൽ കുളിച്ചാണ് ദർശനത്തിനെത്തുന്നത്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാൻ ആറാടുന്നതും. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള മണിക്കിണറിന്, രുദ്രകൂപം എന്നും പേരുണ്ട്. ഇതിലെ ജലം ഉപയോഗിച്ചാണത്രേ പ്രതിഷ്ഠാസമയത്ത് ശിവഭഗവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് കലശമാടിയത്! അതാണ് ''രുദ്രകൂപം'' എന്ന പേരിനുപിന്നിലെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ പരിസരത്തെവിടെയും ഇത്രയും ശുദ്ധമായ ജലമില്ലെന്നും ഇത് കുടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ എല്ലാ അസുഖങ്ങളും മാറുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. സാളഗ്രാമം അടക്കമുള്ള നിരവധി വിശേഷവസ്തുക്കൾ ഈ കിണറ്റിലുണ്ടെന്ന് കാലാകാലമായി വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 1985-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന മോഷണത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ആഭരണങ്ങൾ 2014 ഏപ്രിൽ 25-ന് തിരിച്ചുകിട്ടിയത് ഈ കിണറ്റിൽ നിന്നാണ്. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു പറമ്പിൽ ഒരു [[കൂവളം|കൂവളവൃക്ഷം]] കാണാം. ഇതും ശൈവസാന്നിദ്ധ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഓതിയ്ക്കൻ കുടുംബമായ മുന്നൂലത്ത് മനയുടെ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന ഈ കൂവളവൃക്ഷം, 2007-ലാണ് ഇങ്ങോട്ട് പറിച്ചുനട്ടത്. ഇവിടെ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. === നാഗദൈവങ്ങളും [[കൊടുംകാളി]]യും [[രക്ഷസ്സ്|രക്ഷസ്സും]] === ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ മുമ്പ് ദേവസ്വം വക സത്രം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പറമ്പിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. നാഗരാജാവായി [[അനന്തൻ]] കുടികൊള്ളുന്ന ഈ കാവിൽ, കൂടെ നാഗയക്ഷിയും ചിത്രകൂടവുമുണ്ട്. നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ തഴച്ചുവളരുന്ന കാവ് വൃത്തിയായി സൂക്ഷിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, സർപ്പം പാട്ട് തുടങ്ങിയവയാണ് നാഗദൈവങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. എല്ലാ മാസവും [[ആയില്യം]] നാളിൽ ആയില്യപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യം നാളിൽ [[സർപ്പബലി|സർപ്പബലിയും]] പതിവുണ്ട്. സർപ്പപ്രീതിയ്ക്ക് പ്രസിദ്ധമായ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി|ചെർപ്പുളശ്ശേരിയിലെ]] പാതിരിക്കുന്നത്ത് മനയിലെ നമ്പൂതിരിയാണ് സർപ്പബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ധാരാളം കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നാഗപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കടുത്തുതന്നെ [[രക്ഷസ്സ്]], [[കൊടുംകാളി]] സങ്കല്പങ്ങളുമുണ്ട്. ഇവർക്കും വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകും. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷദിവസങ്ങൾ == === കൊടിയേറ്റുത്സവവും സഹസ്രകലശവും === {{main|ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം}} കുംഭമാസത്തിലെ പൂയം നക്ഷത്രദിവസം കൊടിയേറി പത്താം നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. പൂയം നക്ഷത്രം രാത്രി വരുന്ന ദിവസമാണ് കൊടിയേറ്റം. അങ്കുരാദി, ധ്വജാദി, പടഹാദി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നുതരത്തിൽ ഉത്സവങ്ങൾ കേരളീയക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പതിവാണ്. ഇവയിൽ ആദ്യത്തേത് മുളയിടലോടെയും രണ്ടാമത്തേത് കൊടിയേറ്റത്തോടെയും മൂന്നാമത്തേത് വാദ്യമേളങ്ങളോടെയും തുടങ്ങുന്നു. ഗുരുവായൂരിലേത് അങ്കുരാദി ഉത്സവമാണ്. ഉത്സവത്തിൽ കൊടിയേറ്റത്തിന് മുന്നോടിയായി മുളയിടലും ശുദ്ധിക്രിയകളും നടക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ഉത്സവം അങ്കുരാദിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. എങ്കിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികമായ ആരംഭം കൊടിയേറ്റത്തോടെയാണ്. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും പ്രഭാഷണങ്ങളുമെല്ലാമുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ തന്നെ ഉത്സവപ്രതീതിയുണ്ടാകുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ, വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ==== സഹസ്രകലശം ==== കൊടിയേറ്റത്തിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പാണ് ഉത്സവത്തിന് ആരംഭം കുറിച്ചുകൊണ്ടുള്ള കലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നത്. ആദ്യദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തുള്ള വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ച് ആചാര്യവരണം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, തന്ത്രി പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ഉത്സവത്തിനുള്ള കൊടിക്കൂറയും പവിത്രവും കൈമാറുന്ന ചടങ്ങാണ് ആചാര്യവരണം.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ശുദ്ധമായ പട്ടിൽ നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന, ഏഴുനിറങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്ത കൊടിക്കൂറയുടെ നീളം പത്തേമുക്കാൽ അടിയും വീതി പതിനഞ്ച് ഇഞ്ചുമാണ്; ഇത് കെട്ടാനുള്ള കയറിന്റെ നീളം 165 അടിയും. [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[വൈപ്പിൻ|വൈപ്പിൻ കരയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം|വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നാണ് ഇത് കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഇതിന്റെ ഒരുഭാഗത്ത് ഭഗവദ്വാഹനായ ഗരുഡന്റെയും മറുവശത്ത് ആയുധമായ സുദർശനചക്രത്തിന്റെയും രൂപങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ടാകും. തുടർന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള മുളയറ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മുറിയിൽ വച്ച് മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്ന മുറിയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ സ്ഥലത്തിന് മുളയറ എന്ന പേരുവന്നതുതന്നെ. മുറി ശുദ്ധിയാക്കി അലങ്കരിച്ചശേഷം അവിടെ പത്മമിട്ട് നവരനെല്ല്, യവം, തിന, വൻപയർ, ഉഴുന്ന്, എള്ള്, തുവര, കടുക്, ചാമ, മുതിര, ചെറുപയർ, അമര എന്നിവയുടെ വിത്തുകൾ നനച്ച് 16 പാലികകളിളാക്കി പൂജിച്ചശേഷം സോമനെ ആവാഹിച്ച് മുളയറയിൽ വയ്ക്കുന്നതാണ് മുളയിടൽ. തുടർന്നുള്ള എല്ലാദിവസവും മുളപൂജയുണ്ടാകും. ആറാട്ടുസമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും മേല്പറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ മുളച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> കലശത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം പ്രാസാദശുദ്ധി നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലും പരിസരത്തും അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ എല്ലാ അശുദ്ധികളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്.<ref name=" vns21">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ഇതുകൂടാതെ അസ്ത്രകലശപൂജ, വാസ്തുഹോമം, വാസ്തുകലശപൂജ, രക്ഷോഘ്നഹോമം, വാസ്തുബലി, വാസ്തുകലശാഭിഷേകം എന്നിവയും നടത്തപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം ദിവസം ബിംബശുദ്ധിയും ചതുഃശുദ്ധിയും ധാരയും പഞ്ചഗവ്യ - പഞ്ചക കലശാഭിഷേകങ്ങളും മഹാകുംഭകലശാധിവാസവും നാലാം ദിവസം മഹാകുംഭകലശാഭിഷേകവും പ്രായശ്ചിത്തഹോമവും അതിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകവും അഞ്ചാം ദിവസം ശാന്തിഹോമവും അത്ഭുതശാന്തിഹോമവും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും ആറാം ദിവസം ന്യായശാന്തി - ചോരശാന്തി ഹോമങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മേല്പറഞ്ഞ ഹോമങ്ങളും പൂജകളുമെല്ലാം നടക്കുന്നത്. ഓതിയ്ക്കന്മാർ സഹകാർമ്മികരാകും. ഏഴാം ദിവസം നടത്തുന്ന തത്ത്വകലശാഭിഷേകവും എട്ടാം ദിവസം നടത്തുന്ന ബ്രഹ്മകലശത്തോടുകൂടിയ സഹസ്രകലശാഭിഷേകവും അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രചൈതന്യവർദ്ധനവിന് നടത്തപ്പെടുന്ന അതിബൃഹത്തായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് രണ്ടും. സാധാരണ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പോലും പന്ത്രണ്ടുവർഷം കൂടുമ്പോഴോ നടത്തപ്പെടുന്ന സഹസ്രകലശം 1971 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ഗുരുവായൂർ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ 25 തത്ത്വങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന 25 കലശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന അഭിഷേകച്ചടങ്ങാണ് '''തത്ത്വകലശം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. തത്ത്വകലശാഭിഷേകത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തത്ത്വഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതും ഈ സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്നതാണ്. അതിനുശേഷം മരപ്പാണി കൊട്ടി എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന കലശങ്ങൾ തന്ത്രി ഓരോന്നായി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം സഹസ്രകലശപൂജ. തലേദിവസം കൂത്തമ്പലത്തിൽ പത്മമിട്ട് നിരത്തിവച്ച 975 വെള്ളിക്കുടങ്ങളും 26 സ്വർണ്ണക്കുടങ്ങളും വാദ്യമേളങ്ങളോടെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നശേഷമാണ് പൂജ നടത്തുന്നത്. 1001 കുടങ്ങളും പ്രത്യേകമായ രീതിയിൽ നിരത്തിവച്ചശേഷം ഇവയിൽ ഓരോന്നിലും സ്വർണ്ണക്കുടം നടുക്കുവരുന്ന രീതിയിലാണ് പൂജ. തുടർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെയും രുദ്രകൂപത്തിലെയും വിശുദ്ധജലം കൊണ്ട് ഇവ നിറച്ചുവയ്ക്കും. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ സഹസ്രകലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നിറച്ചുവച്ച ഓരോ കലശവും ക്രമത്തിൽ തന്ത്രി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ഏറ്റവും അവസാനം അതിവിശേഷമായ ബ്രഹ്മകലശം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം ഉച്ചപ്പൂജയും കഴിഞ്ഞ് നടയടയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഇതോടെ കലശച്ചടങ്ങുകൾ പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== ഉത്സവച്ചടങ്ങുകൾ ==== കൊടിയേറ്റദിവസമായ പൂയം നാളിൽ രാവിലെ ആനയില്ലാതെ ശീവേലി നടത്തുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്വന്തമായി ആനയില്ലാതിരുന്ന കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മ പുതുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ആനയില്ലാശീവേലി. അന്ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ് പ്രസിദ്ധമായ '''ആനയോട്ടം'''. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്ഥിരമായി ആനകളെ അയച്ചിരുന്ന [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[തൃക്കണാമതിലകം ശിവക്ഷേത്രം]] ഒരു വർഷത്തിലെ ഉത്സവത്തിന് അയയ്ക്കില്ലെന്ന് പറയുകയും അന്നേദിവസം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ആനകൾ കൂട്ടമായി ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തുകയും ചെയ്തതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള മഞ്ജുളാലിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രഗോപുരം വരെയാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ഇതിനായി ചില ആനകളെ പ്രത്യേകമായി തിരഞ്ഞെടുത്തുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി മൂന്നടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ആനയോട്ടം തുടങ്ങും. ആനകളോടൊപ്പം പാപ്പാന്മാരും ഓടും. ഏറ്റവും ആദ്യം ഓടിയെത്തി കൊടിമരത്തിൽ തൊടുന്ന ആനയെയാണ് വിജയിയായി പ്രഖ്യാപിയ്ക്കുക. ഈ ആന പിന്നീട് ഉത്സവം കഴിയും വരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ കഴിയും. ഉത്സവത്തിന് തിടമ്പേറ്റാനുള്ള അർഹതയും ഈ ആനയ്ക്കാണ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം രണ്ടാമത്തെ ആചാര്യവരണം നടക്കും. ക്ഷേത്രത്തിൽ വയ്ക്കാനുള്ള ദിക്കുകൊടികളാണ് ഈയവസരത്തിൽ വാങ്ങുന്നത്. ഇതിനുശേഷം സപ്തവർണ്ണക്കൊടി ഭക്തിപുരസ്സരം എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് പൂജിയ്ക്കുകയും വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകൾക്കൊടുവിൽ വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ഭക്തകണ്ഠങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന നാരായണനാമജപത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ കൊടിക്കയറിൽ കെട്ടി കൊടിമരത്തിൽ കൊടിയേറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. കൊടിയേറ്റം കഴിഞ്ഞുനടക്കുന്ന വിളക്കിന് '''കൊടിപ്പുറത്ത് വിളക്ക്''' എന്നാണ് പേര്. തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലി, മൂന്നുനേരം കാഴ്ചശീവേലികൾ, സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലുള്ള ദീപാരാധന, തുടങ്ങിയ വിശേഷങ്ങളുണ്ടാകും. ഈ ദിവസങ്ങളിലെ എഴുന്നള്ളത്തുകൾക്ക് കൊടി, തഴ, സൂര്യമറ, മുത്തുക്കുട, പട്ടുക്കുട, കുത്തുവിളക്കുകൾ, വെൺചാമരം, ആലവട്ടം തുടങ്ങിയ വിശേഷാൽ അലങ്കാരങ്ങളുമുണ്ടാകും. അങ്ങനെ ഗുരുവായൂരും കേരളം മുഴുവനും ആഘോഷലഹരിയിലമരും. രണ്ടാം ദിവസം രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലിയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ പത്തുദിക്കുകളിലായി ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കും. ഉത്സവം നടത്തിപ്പിന്റെ ജോലി ഭഗവാൻ പാർഷദന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നത്. ഭഗവാന്റെ പാർഷദന്മാരായ കുമുദൻ (കിഴക്ക്), കുമുദാക്ഷൻ (തെക്കുകിഴക്ക്), പുണ്ഡരീകൻ (തെക്ക്), വാമനൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്), ശംഖുകർണ്ണൻ (പടിഞ്ഞാറ്), സർവ്വനേത്രൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്), സുമുഖൻ (വടക്ക്), സുപ്രതിഷ്ഠൻ (വടക്കുകിഴക്ക്) എന്നിവരെ അതത് ദിക്കുകളിൽ കുടിയിരുത്തന്നതുകൂടാതെ അയ്യപ്പക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിൽ അയ്യപ്പനെയും തെക്കുഭാഗത്ത് ഭദ്രകാളിയെയും പ്രതിനിധീകരിച്ചും കൊടികൾ നാട്ടുന്നുണ്ട്. പ്രധാന കൊടിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സാധാരണ തുണിയിൽ നിർമ്മിച്ചവയാണ് ദിക്കുകൊടികൾ. ഇവയ്ക്ക് 65 ഇഞ്ച് നീളവും 13 ഇഞ്ച് വീതിയുമാണുള്ളത്. കറുപ്പ്, വെളുപ്പ്, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളാണ് ഇവയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ദിക്കുകൊടികളുടെ സ്ഥാപനവും കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഉത്സവം പൂർണ്ണതോതിലാകും. [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരി]]- [[പാണ്ടിമേളം|പാണ്ടി]] മേളങ്ങളും [[തായമ്പക]]യും നാദസ്വരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും മതിലകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള കൂത്തമ്പലത്തിൽ നടക്കുന്ന [[ചാക്യാർകൂത്ത്|ചാക്യാർകൂത്തും]] പ്രദക്ഷിണവഴിയിലെ [[പാഠകം|പാഠകവും]] ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലെ സംഗീത-നൃത്ത പരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളെ മുഖരിതമാക്കും. പ്രഗദ്ഭരായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും ഈയവസരത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തി പരിപാടികൾ നടത്താറുണ്ട്. ഇവകൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് ഉത്സവക്കഞ്ഞിയും പുഴുക്കും വിതരണം ചെയ്യുന്നതും പതിവാണ്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും ഇതിനായി വൻ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. ==== ഉത്സവബലി ==== ഉത്സവത്തിന്റെ എട്ടാം ദിവസമാണ് ഉത്സവത്തിനിടയിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലൊന്നായ ഉത്സവബലി ദർശനം. നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ശീവേലിയുടെയും ഉത്സവക്കാലത്ത് മറ്റുദിവസങ്ങളിലുള്ള ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിശദമായ രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. ഈയവസരത്തിൽ സാധാരണയായി ബലിതൂകാത്ത സ്ഥലങ്ങളിലും ബലിതൂകാറുണ്ട്. രാവിലെ പന്തീരടിപൂജ കഴിഞ്ഞാണ് ബലിതൂകൽ നടക്കാറുള്ളത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് തന്ത്രി, ശാന്തിക്കാർ, വാദ്യക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് പതിവാണ്. ഇതിനുശേഷം ബലി തൂകുന്നതിലുള്ള ചോറ്‌ (ഹവിസ്സ്‌) തൂശനിലയിൽ നിരത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് ഇത്‌ മൂന്നായി പകുത്ത്‌, ഓരോന്നിലും ഉണക്കലരി, എള്ള്‌, മഞ്ഞൾ എന്നിവയുടെ പൊടിവിതറും. മൂന്നുനിറത്തിലുള്ള ഹവിസ്സ് സത്വരജസ്തമോഗുണങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്‌. പിന്നീട്‌ ഹവിസ്സ്‌ പൂജ നടത്തുന്നു, അതിന് മരം എന്ന വാദ്യവും ശംഖ്‌, ചേങ്ങില എന്നിവയും ചേർത്തുള്ള മരപ്പാണികൊട്ടി ബലി ദേവതകളെ ഉണർത്തും. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ബലിതൂകുന്നത്. മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായിട്ടാണ് ബലിതൂകൽ. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ശ്രീകോവിലിലെ ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ ഗരുഡൻ), അഷ്ടദിക്പാലകർ, ബ്രഹ്മാവ്, സപ്തമാതൃക്കൾ, ഗണപതി, വീരഭദ്രൻ, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദുർഗ്ഗാദേവി, അനന്തൻ, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ വിഷ്വക്സേനൻ) എന്നിവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കായി ബലിതൂകുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും ഗണപതിയ്ക്കും വീരഭദ്രന്നും വിശേഷാൽ ബലിതൂകുന്നു. ഈ സമയത്താണ് ഭക്തർക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമനുവദിയ്ക്കുന്നത്. അപ്പോഴത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമാണ്. വളരെ സമയമെടുത്താണ് സപ്തമാതൃക്കളുടെ ബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനുശേഷം നാലമ്പലത്തിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ച് അവിടെ ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഈ സമയം ഭഗവാനെ പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നിരുത്തുന്നു. ഇതിനുശേഷം പുറത്തുള്ള ഓരോ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. എഴുന്നള്ളിപ്പ് വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെ ഒരു ബലിക്കല്ലായി വാഴുന്ന ക്ഷേത്രപാലന് പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ടാകും. ഇതിനെല്ലാം ശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിമരത്തിന് മുന്നിലുള്ള വലിയ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകുന്നതോടെ ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവബലി നാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഒരു ജീവി പോലും പട്ടിണി കിടക്കരുതെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. ==== പള്ളിവേട്ട ==== ഒമ്പതാം ദിവസം രാത്രിയിലാണ് ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു വിശേഷമായ പള്ളിവേട്ട. തന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള സകല തിന്മകളെയും ഭഗവാൻ കീഴടക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ട. പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഭഗവാൻ ഉത്സവത്തിനിടയ്ക്ക് ആദ്യമായി മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നത് നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിനാണ്. ഉത്സവക്കാലത്ത് എല്ലാ കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നടന്നുവരുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ടയെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലെ പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് സവിശേഷതയുണ്ട്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പുറത്തുള്ള പറമ്പിലോ അതുപോലുള്ള ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്തോ പോയി അവിടെ അലങ്കരിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും വന്യമൃഗത്തിന്റെ (പ്രധാനമായും [[പന്നി]]യുടെ) രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ചടങ്ങെങ്കിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഭക്തർ തന്നെ വന്യമൃഗങ്ങളുടെ വേഷം കെട്ടിവരുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലെ ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാണ് ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നത്. ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവത്തിടമ്പ് സ്വർണ്ണക്കോലത്തോട് കെട്ടിവച്ചശേഷം ആനപ്പുറത്ത് കയറ്റുന്നു. പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും കാണിച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് സ്വർണ്ണക്കോലമേന്തി നഗരപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നു. വാളും പരിചയുമണിഞ്ഞ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ വിശേഷാൽ ചുവടുകളോടെ എഴുന്നള്ളത്തിന് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കും. ഈ സമയത്ത് പാണ്ടിമേളമാണ് കൊട്ടുന്നത്. ഒപ്പം നാദസ്വരവും ഭക്തരുടെ ഭജനകളും കൂടിയാകുമ്പോൾ നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർണ്ണമാകും. ഗുരുവായൂർ പരിസരം മുഴുവൻ ചുറ്റി, അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും വീടുകളിലെയും വരവേല്പുകളെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും രാത്രി ഒമ്പതുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുകൂടിയുള്ള പ്രദക്ഷിണം കഴിഞ്ഞ് നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടുകൂടി പള്ളിവേട്ടയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരനായ പുതിയേടത്ത് [[പിഷാരടി]] ''പന്നിമാനുഷങ്ങളുണ്ടോ?......'' എന്ന് മൂന്നുപ്രാവശ്യം ഉറക്കെ ചോദിയ്ക്കും. ഉണ്ടെന്ന് അറിയിപ്പ് കിട്ടിക്കഴിഞ്ഞാലുടനെ മൃഗവേഷധാരികളായ ഭക്തരെല്ലാവരും കൂടി ആർപ്പുവിളിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിനകത്തേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളി അവരെ പിൻതുടരും. ഒമ്പത് പ്രദക്ഷിണമാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ടാകാറുള്ളത്. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെയാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് പുറത്ത്. അവസാന പ്രദക്ഷിണത്തിൽ ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായ കീഴ്ശാന്തി 'പന്നി'യെ അമ്പെയ്ത് വീഴ്ത്തുന്നു. 'ചത്ത' 'പന്നി'യെ കമ്പിൽ കെട്ടി കൊണ്ടുപോകുന്നതോടെ പള്ളിവേട്ട സമാപിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളോടുകൂടി എഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ ശയ്യയിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് കിടത്തുന്നു. ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണവും പള്ളിവേട്ടയും കഴിഞ്ഞ് അവശനായ ഭഗവാൻ മണ്ഡപത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള എല്ലാ ബഹളങ്ങളും താത്കാലികമായി അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഒരുതരത്തിലും ഭംഗമുണ്ടാകരുതെന്നാണ് ഭക്തവിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അടിയ്ക്കുന്ന നാഴികമണി പോലും ഈ സമയം കെട്ടിവയ്ക്കും. അബദ്ധത്തിൽ പോലും അത് ശബ്ദിയ്ക്കാൻ പാടില്ലത്രേ! ഈ സമയം തന്നെ ക്ഷേത്രം ശാന്തിക്കാർ, പിറ്റേന്ന് ഭഗവാന് കണികാണുന്നതിനുള്ള വസ്തുക്കൾ ഒരുക്കുന്ന തിരക്കിലായിരിയ്ക്കും. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടയ്ക്കിരുത്തിയ ഒരു [[പശു]]വുമുണ്ടാകും. ==== ആറാട്ട് ==== പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ആറുമണിയ്ക്കാണ് ഭഗവാന്റെ പള്ളിയുണർത്തൽ. നടയ്ക്കിരുത്തിയ പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ടുകൊണ് ഭഗവാൻ പള്ളിയുണരുന്നത്. തുടർന്ന് കണിക്കോപ്പുകൾ കൂടി കണികണ്ട ശേഷം ക്ഷേത്രച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് രാത്രിയാണ് ഉത്സവസമാപനമായ ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിൽ തന്നെയാണ് ആറാട്ട്. ഉഷഃപൂജയും എതിരേറ്റുപൂജയുമൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും അന്നേദിവസമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് അന്ന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമാണ് പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഉച്ചവരെ സാധാരണ പോലുള്ള ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നു. വൈകീട്ട് ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞ് ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിന് ഇറങ്ങുന്നു. തലേന്നത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇത്തവണ ധാരാളം നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളും ഇവയോടൊപ്പം അകമ്പടി സേവിയ്ക്കാറുണ്ട്. പുരാണങ്ങളിലെ വിവിധ സംഭവങ്ങൾ ഇവിടെ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളായി പുനർജനിയ്ക്കുന്നു. [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ]] അകമ്പടിയോടെയാണ് ആറാട്ടുനാളിലെ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നത്. ഉത്സവക്കാലത്ത് പഞ്ചവാദ്യം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളും വീടുകളും മുഴുവൻ കയറിയിറങ്ങി സ്വീകരണം മുഴുവൻ ഏറ്റുവാങ്ങിയശേഷം പ്രദക്ഷിണം രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിന്റെ വടക്കേക്കരയിലെ അത്താണിക്കല്ലിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് വാദ്യമേളങ്ങൾ നിർത്തും. പണ്ടൊരു ആറാട്ടുനാളിൽ അത്താണിക്കല്ല് നിൽക്കുന്ന ഭാഗത്തുവച്ച് അതിക്രൂരമായി കൊലചെയ്യപ്പെട്ട, തന്റെ വിശ്വസ്തഭക്തനും കഴകക്കാരനുമായിരുന്ന കണ്ടിയൂർ പട്ടത്തെ നമ്പീശന്റെ സ്മരണ ഭഗവാൻ പുതുക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം നമ്പീശന്റെ അനന്തരാവകാശികളിൽ ചിലർ അവിടെയെത്തുകയും തങ്ങൾക്ക് സങ്കടമില്ലെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം പാണ്ടിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടരും. തുടർന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള വാതിലിലൂടെ വിഗ്രഹം ആറാട്ടുകടവിലെത്തിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും നിരവധി ഭക്തർ ആറാട്ടുമുങ്ങാനായി കടവുകളിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകും. ആറാട്ടുകടവിൽ പ്രത്യേകം ഒരുക്കിവച്ച പീഠത്തിൽ വിഗ്രഹം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന തന്ത്രി, തുടർന്ന് [[ഗംഗ]], [[യമുന]], [[സരസ്വതി (നദി)|സരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ സകല തീർത്ഥങ്ങളെയും രുദ്രതീർത്ഥത്തിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് തമ്പ്രാൻപടിയ്ക്കൽ കിട്ടയുടെ പിന്മുറക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന ഇളനീരും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയും കൊണ്ട് വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വിഗ്രഹവുമായി തന്ത്രിയും ഓതിയ്ക്കന്മാരും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും മൂന്നുവട്ടം മുങ്ങുന്നു. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ ജലത്തിൽ ഭക്തരും മുങ്ങിനിവർന്ന് പുണ്യം നേടുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും വസ്ത്രം മാറി തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിലെ മണ്ഡപത്തിൽ ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ തന്റെ സഹോദരിയായ ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയെ കാണാമെന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ വാക്കുകൊടുത്തിട്ടുണ്ടെന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന് പൂജ നടത്തുന്നതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീലകത്തിന് പുറത്ത് ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ നടത്തുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. അതിനുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും പതിനൊന്ന് പ്രാവശ്യം ഓട്ടപ്രദക്ഷിണം. അവസാനം കൊടിമരത്തിൽ നിന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== നിയന്ത്രണങ്ങൾ ==== കലശം തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആറാട്ട് കഴിയുന്നതുവരെയുള്ള പതിനെട്ടുദിവസം അഞ്ചുവയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമില്ല. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് വലിയ താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളുമെല്ലാമുണ്ടാകാറുണ്ടെങ്കിലും വെടിക്കെട്ടുണ്ടാകാറില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ വസ്തുതയാണ്. ഒരു കതിനവെടി പോലും ക്ഷേത്രപരിസരത്തെങ്ങും കാണാനാകില്ല. കുട്ടികളെ ഏറെ സ്നേഹിയ്ക്കുന്ന, സ്വയം കുട്ടിയായ ഗുരുവായൂരപ്പന് അവരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നും ക്ഷേത്രപരിസരത്തുണ്ടാകരുതെന്നാണ് പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം. എന്നാൽ കൊടിയേറ്റം, കാഴ്ചശീവേലി, ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം, പള്ളിവേട്ട, ആറാട്ട് തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ ചില്ലറ കരിമരുന്നുപ്രയോഗങ്ങളുണ്ടാകാറുമുണ്ട്. ഇവയാണെങ്കിൽ യാതൊരു കുറവും കൂടാതെയാണ് ഉത്സവത്തിന് നടത്തിപ്പോരുന്നതും. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലാപരിപാടികളിൽ [[ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]], [[ശാസ്ത്രീയ നൃത്തം]], [[ഗാനമേള]], കഥകളി, [[തുള്ളൽ]] തുടങ്ങിയവയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം. സിനിമാറ്റിക് ഡാൻസോ അടിപൊളി ഗാനങ്ങളോ ഉത്സവത്തിന് പാടില്ലെന്ന് വിലക്കുണ്ട്. മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം കൂടാതെ സത്രം വളപ്പിലെ പൂന്താനം ഓഡിറ്റോറിയത്തിലും കലാപരിപാടികൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. === ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി/ഗീതാദിനം === {{main|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി}} വൃശ്ചികമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശിദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതിഷ്ഠാദിനമാണ് ഈ ദിവസമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ [[കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധം|കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധത്തിൽ]] പ്രിയപ്പെട്ടവരെ ശത്രുപക്ഷത്ത് കണ്ടു തളർന്നുപോയ [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനനെ]] സമാധാനിപ്പിയ്ക്കാൻ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ [[ഭഗവദ് ഗീത|ഗീതോപദേശം]] നടത്തിയ ദിവസമാണെന്നും വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അതിനാൽ ഈ ദിവസം '''ഗീതാദിനം''' എന്ന പേരിലും ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ വേറെയും നിരവധി പ്രത്യേകതകൾ ഈ ദിവസത്തിനുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഗോകുലത്തിൽ വച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന് ഗോവിന്ദപട്ടാഭിഷേകം നടത്തിയ ദിവസം, ആദിശങ്കരാചാര്യർ, മേല്പുത്തൂർ, പൂന്താനം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മ തുടങ്ങി നിരവധി ഭക്തർക്ക് ഭഗവദ്ദർശനം ലഭിച്ച ദിവസം, ഇവയെല്ലാം കൂടാതെ നാലുമാസത്തെ യോഗനിദ്രയിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുഭഗവാൻ ഉണരുന്ന ദിവസം (ഉത്ഥാന ഏകാദശി) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചൈതന്യം പൂർണ്ണമായി അനുഭവപ്പെടുന്ന ദിവസമായി ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹം യഥാരൂപത്തിൽ (മഹാവിഷ്ണുസ്വരൂപത്തിൽ) അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തരെല്ലാവരും വിഷ്ണുസ്വരൂപങ്ങളായി മാറുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രപ്രവേശനവിളംബരത്തിനുമുമ്പും എല്ലാവർക്കും ജാതിഭേദമെന്യേ ദർശനം അനുവദിച്ചിരുന്ന ദിവസമായിരുന്നു ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി. ==== ചുറ്റുവിളക്ക് ആരംഭം ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരുമാസം മുമ്പ് (തുലാമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശിനാളിൽ) ക്ഷേത്രത്തിൽ ചുറ്റുവിളക്കുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് നടത്തുന്നത് പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ [[അലനല്ലൂർ|അലനല്ലൂരിലുള്ള]] പറമ്പോട്ട് അമ്മിണിയമ്മയുടെ പേരിലാണ്. ഇവരെക്കൂടാതെ വിവിധ വ്യക്തികളും സംഘടനകളും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിളക്കുകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. അവയ്ക്ക് ഓരോന്നിന്നും നടത്തിപ്പുക്കാരുടെ പേരനുസരിച്ച് വിശേഷാൽ പേരുകളും പറയപ്പെടുന്നു. [[കേരള ഹൈക്കോടതി]]യിലെ അഭിഭാഷകർ നടത്തുന്ന കോടതി വിളക്ക്, [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് എസ്.ബി.ഐ. വിളക്ക്{{efn-lr|2017-ലെ ബാങ്ക് ലയനത്തിനുമുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിയിരുന്നത് [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ|സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂറിലെ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്. അന്ന് ഇതിന്റെ പേര് എസ്.ബി.ടി. വിളക്ക് എന്നായിരുന്നു.}}, [[കേരള പോലീസ്]] ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് പോലീസ് വിളക്ക്, [[അയ്യപ്പസേവാസംഘം]] നടത്തുന്ന വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര്, ക്ഷേത്രം പാരമ്പര്യാവകാശികളായ പത്തുകാരുടെ വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര് - അങ്ങനെ നീണ്ടുപോകുന്നു പേരുകളുടെ നിര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ധാരാളമായി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്നു. ഈ സമയം ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായതിനാൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് പതിന്മടങ്ങാകും. ==== പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരാഴ്ച മുമ്പുവരുന്ന [[പഞ്ചമി]] മുതൽ [[നവമി]] വരെയുള്ള വിളക്കുകൾ ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. മറ്റുള്ള വിളക്കുകൾ നടത്തുന്നത് പ്രത്യേകം ദിവസങ്ങളിലാണെങ്കിൽ ഈ വിളക്കുകൾ കൃത്യം ഒരേ ദിവസം തന്നെയാണ് നടത്തുന്നത്. ഇവ നടത്തുന്നത് ഓരോ കുടുംബക്കാരായതുകൊണ്ടാണ് ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന പേര് ഈ വിളക്കുകൾക്ക് വന്നത്. പഞ്ചമിവിളക്ക് നടത്തുന്നത് കാപ്രാട്ട് കുടുംബക്കാരാണ്; [[ഷഷ്ഠി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് മാണിക്കത്ത് കുടുംബക്കാരും. മാണിക്കത്ത് കുടുംബത്തിലെ കാരണവരായിരുന്ന ചന്ദ്രശേഖരമേനോന്റെ പേരിലാണ് ഷഷ്ഠിവിളക്ക് നടത്തുന്നത്. [[സപ്തമി]]നാളിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രസിദ്ധ ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായ നെന്മിനി മനക്കാരാണ്. ഈ വിളക്കിന് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. സാധാരണ വിളക്കുകൾക്ക് നെയ്യോ നല്ലെണ്ണയോ ആണ് ഉപയോഗിയ്ക്കാറുള്ളതെങ്കിൽ ഇതിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത് വെളിച്ചെണ്ണയാണ്. നെന്മിനി മനപ്പറമ്പിലെ തെങ്ങിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെളിച്ചെണ്ണകൊണ്ടാണ് വിളക്കുകൾ തെളിയിയ്ക്കുന്നത്. വെളിച്ചെണ്ണ കൊണ്ട് വിളക്കുകൾ കത്തിയ്ക്കുന്നത് കൂടുതൽ ശോഭയുണ്ടാക്കുമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അങ്ങനെ ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ദീപപ്രഭയിൽ കുളിച്ചുനിൽക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. [[അഷ്ടമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് പുലിക്കീഴ് വാര്യക്കാരും [[നവമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് കൊളാടി വീട്ടുകാരുമാണ്. [[ദശമി]]ദിനത്തിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ''ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ സങ്കീർത്തന ട്രസ്റ്റ്'' എന്ന സംഘടനയാണ്. ഭാഗവതാചാര്യനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന [[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി]] തുടങ്ങിവച്ച ഈ സംഘടന 1970-ലാണ് ദശമിവിളക്കിന്റെ ചുമതലയേറ്റെടുത്തത്. മുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിവന്നിരുന്ന കുടുംബം അന്യം നിന്നുപോയതിനെത്തുടർന്നായിരുന്നു ഇത്. അഷ്ടമി മുതലുള്ള വിളക്കുകൾക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കും. ഈ വിളക്കുകൾക്കെല്ലാം അകമ്പടിയായി പഞ്ചവാദ്യം, പഞ്ചാരിമേളം, നാദസ്വരം എന്നിവയോടുകൂടിയ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുമുണ്ടാകും. ദശമിനാളിൽ രാവിലെ നടതുറന്നുകഴിഞ്ഞാൽ ഏകാദശി കഴിഞ്ഞുവരുന്ന [[ദ്വാദശി]]നാളിൽ രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കുമല്ലാതെ നടയടയ്ക്കില്ല. ==== ഏകാദശിനാളിലെ പരിപാടികൾ ==== ഏകാദശിനാളിലെ നിർമ്മാല്യദർശനം അതിവിശേഷകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസത്തെ ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും ദേവസ്വം വകയാണ്. മുമ്പ് [[കുന്നംകുളം|കുന്നംകുളത്തിനടുത്തുള്ള]] [[ചിറളയം കോവിലകം]] വകയായിരുന്നു ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും. 1972-ലാണ് ഇവ ദേവസ്വം ഏറ്റെടുത്തത്. രാവിലെ ഏഴുമണിമുതൽ ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ ഗീതാപാരായണമുണ്ടാകും. ഏകാദശീവ്രതം നോൽക്കുന്ന ഭക്തർ ആഹാരമേ കഴിയ്ക്കരുതെന്നാണ് ചിട്ടയെങ്കിലും ശാരീരികസ്ഥിതി അനുകൂലമല്ലാത്തവർ അരിയാഹാരം മാത്രമേ ഒഴിവാക്കാറുള്ളൂ. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് അന്നും നിവേദ്യങ്ങൾ സാധാരണപോലെത്തന്നെയാണ്. ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്കായി വിശേഷാൽ പ്രസാദ ഊട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗോതമ്പുചോറ്, കാളൻ, ഗോതമ്പുപായസം എന്നിവയാണ് ഏകാദശി ഊട്ടിനുള്ള വിഭവങ്ങൾ. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി എഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകും. മൂന്ന് ആനകളാണ് ഈ എഴുന്നള്ളിപ്പിന് മുന്നിലുണ്ടാകുന്നത്. വലിയ ആഘോഷത്തോടുകൂടിയ എഴുന്നള്ളിപ്പ് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെത്താൻ ഒരുപാട് സമയമെടുക്കും. വൈകീട്ട് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. [[തമിഴ്നാട്]], [[കർണാടക]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]], [[തെലങ്കാന]] തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലുള്ളതുപോലെ ഭീമാകാരമായ രഥമല്ല പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു രഥമാണ്. സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ഈ രഥം സ്റ്റിയർറിങ് കൊണ്ടാണ് ഓടിയ്ക്കുന്നത്. രഥത്തിന്റെ മുന്നിൽ ചമ്മട്ടിയേന്തിയ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെയും പുറകിൽ തൊഴുതുനിൽക്കുന്ന അർജ്ജുനന്റെയും രൂപങ്ങൾ പണിതുവച്ചിട്ടുണ്ട്. 1977-ൽ നടന്ന പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം പുനഃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷമാണ് ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചത്. രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പിന് അകമ്പടിയായി ഭക്തരുടെ നാമജപമുണ്ടാകും. എഴുന്നള്ളിപ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരാൻ ഏറെ സമയമെടുക്കും. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തെ കുളമടക്കം വലംവച്ചാണ് എഴുന്നള്ളിപ്പ് അവസാനിയ്ക്കുന്നത്. ==== ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പണവും ത്രയോദശി ഊട്ടും ==== ഏകാദശിദിവസം അർദ്ധരാത്രി (ദ്വാദശിദിവസം പുലർച്ചെ) '''ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ''' എന്ന വിശേഷാൽ ചടങ്ങ് ആരംഭിയ്ക്കും. ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ വച്ചാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ശുകപുരം, പെരുവനം, [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] ഗ്രാമക്കാരായ, അഗ്നിഹോത്രികളായ നമ്പൂതിരിമാർക്ക് ഭക്തർ ദക്ഷിണ നൽകുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരായ അഗ്നിഹോത്രിമാർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് അതീവപുണ്യകരമായ കാര്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായി മേൽശാന്തിയാണ് ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തരും സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ അനുസ്യൂതം തുടരുന്നു. ദ്വാദശിനാളിൽ രാവിലെ ഏഴുമണിയ്ക്ക് ദ്വാദശി ഊട്ട് നടത്തുന്നു. ഇടിച്ചുപിഴിഞ്ഞ പായസത്തോടെ നടത്തുന്ന സദ്യയാണിത്. അന്നേദിവസം രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നരയ്ക്കേ തുറക്കൂ. ആ സമയം വിവാഹം, ചോറൂൺ, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താറില്ല. ദ്വാദശിയുടെ പിറ്റേ ദിവസം ([[ത്രയോദശി]] നാളിൽ) നടത്തുന്ന ത്രയോദശി ഊട്ട്, തന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന ഒരു പരദേശി ബ്രാഹ്മണന്റെ ശ്രാദ്ധം ഭഗവാൻ തന്നെ ഊട്ടുന്ന ചടങ്ങായി വ്യാഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. മത്തനും നേന്ത്രപ്പഴവും ചേർന്നുള്ള പച്ചടി, മത്തൻ പൊടിത്തൂവൽ, എളവൻ-ചേന-പയർ കൂട്ടുകറി, രസം, പിണ്ടിപ്പായസം എന്നിവയോടുകൂടിയ ത്രയോദശി ഊട്ടോടെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിച്ചടങ്ങുകൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ==== ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം ==== കർണാടക സംഗീതചക്രവർത്തിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥഭാഗവതരുടെ പേരിൽ എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന ഒരു വിശേഷാൽ സംഗീതോത്സവമാണ് ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് എല്ലാവർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ കച്ചേരി നടത്തിവന്നിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യത്തെത്തുടർന്ന് 1974-ലെ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചാണ് ഈ പരിപാടി ആരംഭിച്ചത്. ആദ്യം ഒരുദിവസം മാത്രമായിരുന്ന ഈ പരിപാടി, പിന്നീട് മൂന്നും അതിനുശേഷം അഞ്ചും ഏഴും പത്തും പതിമൂന്നും ഒടുവിൽ പതിനഞ്ചും ദിവസങ്ങളായി ഉയർത്തി. പ്രഗല്ഭരും അപ്രഗല്ഭരുമായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരികളും ഈയവസരത്തിൽ തങ്ങളുടെ സിദ്ധികൾ പ്രകടിപ്പിയ്ക്കാനായി ഗുരുവായൂരിൽ വരാറുണ്ട്. ഹിന്ദുക്കൾക്ക് മാത്രമേ ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവകാശമുള്ളൂ. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ രാത്രിയാണ് പ്രഗല്ഭരുടെ സംഗീതപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നതെങ്കിൽ അവസാനമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും ദിവസം മുഴുവൻ പ്രഗല്ഭരുടെ പരിപാടികളാകും. ദശമിനാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന പഞ്ചരത്നകീർത്തനാലാപനമാണ് സംഗീതോത്സവത്തിലെ പ്രധാന പരിപാടി. കർണാടക സംഗീതത്തിലെ ത്രിമൂർത്തികളിലൊരാളായ [[ത്യാഗരാജ സ്വാമികൾ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ പഞ്ചരത്നകീർത്തനങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ഗണപതിസ്തുതിയും പ്രശസ്തരായ കർണാടക സംഗീതജ്ഞർ ഒന്നിച്ച് ആലപിയ്ക്കുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. അകമ്പടിയായി വയലിൻ, [[വീണ]], പുല്ലാങ്കുഴൽ, മൃദംഗം, [[ഘടം]], [[ഗഞ്ചിറ]], [[മുഖർശംഖ്]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുമുണ്ടാകും. ഏകാദശിനാളിൽ രാത്രി ചെമ്പൈയുടെ ശിഷ്യരും ഉപശിഷ്യരുമായ ഗായകർ ഒരുമിച്ച് ചെമ്പൈയുടെ ഇഷ്ടകീർത്തനങ്ങൾ ആലപിച്ച് [[മധ്യമാവതി]] രാഗത്തിൽ മംഗളം പാടി അവസാനിപ്പിയ്ക്കുന്നതോടെ സംഗീതോത്സവം സമാപിയ്ക്കുന്നു. ==== ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ അനുസ്മരണം ==== കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ഗജവീരന്മാരിലൊരാളായിരുന്ന ഗുരുവായൂർ കേശവൻ ചരിഞ്ഞത് 1976-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ (ഡിസംബർ 2) പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയുടെ തലേദിവസമായ ദശമിനാളിൽ, ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകളും ചേർന്ന് കേശവന് പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. മറ്റൊരിടത്തും കാണാത്ത ഈ വിശേഷച്ചടങ്ങ് തുടങ്ങുന്നത് ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ്. നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ നടത്തുന്ന ഈ യാത്രയിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെയും രണ്ടാമത്തെ മുതിർന്ന ആന ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും ചിത്രങ്ങൾ വഹിയ്ക്കും. റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ സ്വീകരണവും പിന്നിട്ടാണ് ആനകൾ തെക്കേ നടയിൽ ശ്രീവത്സം റസ്റ്റ് ഹൗസിനുമുന്നിലുള്ള കേശവന്റെ പൂർണ്ണകായ പ്രതിമയ്ക്കുമുന്നിലെത്തുന്നത്. തുടർന്ന് മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നു. മറ്റുള്ള ആനകൾ അതിനനുസരിച്ചുള്ള പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. വളരെ വികാരനിർഭരമായ ഈ ചടങ്ങ് കാണാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. === അഷ്ടമിരോഹിണി === {{main|അഷ്ടമിരോഹിണി}} ചിങ്ങമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിദിവസമാണ് ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരസുദിനമായ അഷ്ടമിരോഹിണിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഈ ദിവസം അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. അവതാരകൃഷ്ണസങ്കല്പത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠയുള്ള ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും അഷ്ടമിരോഹിണി വിശേഷമാണ്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കാഴ്ചശീവേലിയും അവതാരസമയമായ അർദ്ധരാത്രിയിൽ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് ഭഗവാന്റെ പിറന്നാൾ സദ്യയായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന അപ്പം വഴിപാട് വളരെ വിശേഷമാണ്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് ക്ഷേത്രനട തുറക്കുന്നതോടെയാണ് ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ദീപക്കാഴ്ച നടത്തുന്നു. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഓടക്കുഴലൂതുന്ന ഉണ്ണിക്കണ്ണനായും പിന്നീട് ഇരുകൈകളിലും വെണ്ണ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന വെണ്ണക്കണ്ണനായും ഭഗവാനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഏഴുമണിയോടെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി എഴുന്നള്ളിപ്പ് നടത്തുന്നു. ഉത്സവക്കാലവും ഏകാദശിയുമല്ലാതെ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് അഷ്ടമിരോഹിണിയ്ക്ക് മാത്രമാണ്. പഞ്ചാരിമേളത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി അതിവിശേഷാൽ ചടങ്ങാണ്. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയോടെ ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും പിറന്നാൾ സദ്യ തുടങ്ങും. വിഭവസമൃദ്ധമായ പിറന്നാൾ സദ്യ കഴിയ്ക്കാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണി വരെ സദ്യ തുടരും. മൂന്നുമണിയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ രണ്ടാമത്തെ കാഴ്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകൾ തന്നെയാണ് ഇതിനും. വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് [[ബലരാമൻ|ബലരാമന്റെ]] എഴുന്നള്ളത്തുമുണ്ട്. തന്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനാണ് ബലരാമന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് എന്നാണ് സങ്കല്പം. അത്താഴപ്പൂജയ്ക്ക് വിശേഷാൽ അപ്പം വഴിപാട് നടത്തും. ഒരു ലക്ഷത്തിനടുത്ത് അപ്പങ്ങളാണ് അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഭഗവാന് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഇവ കൂടാതെ ഏകദേശം അഞ്ഞൂറുലിറ്റർ പാൽപ്പായസവും നേദിയ്ക്കുന്നുണ്ടാകും. രാത്രി പത്തുമണിയോടെ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടങ്ങും. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ അവതാരത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്നതാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ്. അഞ്ചു പ്രദക്ഷിണങ്ങളാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പിനുണ്ടാകുക. ആദ്യത്തെ രണ്ടിനും സാധാരണ വാദ്യോപകരണങ്ങളും മൂന്നാമത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിന് പഞ്ചവാദ്യവും നാലാമത്തേതിന് ഇടയ്ക്കയും നാദസ്വരവും അഞ്ചാമത്തേതിന് പഞ്ചാരിമേളവുമാണ് അകമ്പടിയുണ്ടാകുക. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടയ്ക്കില്ല. പകരം, ആ സമയത്ത് അവതാരവിളംബര ഘോഷയാത്രയുണ്ടാകും. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതുകാണാൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടുന്നത്. ==== ഭാഗവതസപ്താഹം, അവതാരം കളി, ശോഭായാത്ര ==== അഷ്ടമിരോഹിണിയോടനുബന്ധിച്ച് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വിശേഷാൽ ഭാഗവതസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഭാഗവതത്തിലെ കൃഷ്ണാവതരഭാഗം അഷ്ടമിരോഹിണിദിവസം വരുന്ന രീതിയിലാണ് ഇത് നടത്തിവരുന്നത്. സപ്താഹത്തിന്റെ മൂന്നാം ദിവസമാണ് അഷ്ടമിരോഹിണി വരുന്നത്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെയാണ് കൃഷ്ണാവതാരപാരായണം നടത്തുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ എല്ലാ ഭാഗവതാചാര്യന്മാരും ഈ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. രാത്രി പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ അവതാരം കളിയുമുണ്ടാകും. പുതിയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും പരിശീലനത്തിലായതിനാൽ പഴയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരുമാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിവിധ സംഘടനകളും ഈ ദിവസം പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ നായർ സമാജം നടത്തുന്ന ഉറിയടിയും ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്രയുമാണ് അവയിൽ വിശേഷം. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് നായർ സമാജം നടത്തുന്ന കലാപരിപാടികൾ തുടങ്ങുന്നത്. വിവിധ നൃത്തകലാകാരിമാർ പങ്കെടുക്കുന്ന ഗോപികാനൃത്തവും താലപ്പൊലിയോടെയുള്ള ജീവത എഴുന്നള്ളിപ്പുമെല്ലാം ഇതിന് അകമ്പടിയായി ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം കിഴക്കേ നടയിൽ വച്ചാണ് ഉറിയടി മത്സരം നടക്കുന്നത്. വൈകീട്ട് ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്ര മമ്മിയൂർ, തിരുവെങ്കടം, പെരുന്തട്ട ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നായി വീതിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണനായും [[രാധ|രാധയായും]] [[കുചേലൻ|കുചേലനായും]] വേഷം കെട്ടിയ നിരവധി കുട്ടികൾ ഒത്തുചേർന്ന് ഗുരുവായൂരിനെ അമ്പാടിയാക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിവിധ പുരാണദൃശ്യങ്ങൾ കോർത്തിണക്കിക്കൊണ്ടുള്ള ഫ്ലോട്ടുകളും ശ്രീകൃഷ്ണരഥവും പഞ്ചവാദ്യവുമെല്ലാമുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ വച്ച് ഇവ മൂന്നും കൂടിച്ചേർന്ന ശേഷമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. തുടർന്നുനടത്തുന്ന ഘോഷയാത്ര ഏറ്റവും മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ്. രാത്രി ഏറെ വൈകുവോളം ഇത്തരം പരിപാടികൾ തുടരും. ഇതുകാണാൻ നിരവധി പേർ ഉറക്കമൊഴിച്ച് എത്താറുണ്ട്. === വിഷു === മേടമാസം ഒന്നാം തീയതിയാണ് കേരളത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പുതുവർഷദിനമായ വിഷു. പണ്ടുകാലത്ത് മലയാളികളുടെ വിളവിറക്കൽ ഉത്സവമായിരുന്ന വിഷു, ഇപ്പോൾ കാലമേറെ കഴിഞ്ഞിട്ടും വലിയൊരു ആഘോഷമായിത്തുടരുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളികൾ കണി കണ്ടും പടക്കം പൊട്ടിച്ചും വിഷുദിനം ആഘോഷമാക്കുന്നു. പകലും രാത്രിയും തുല്യമായി വരുന്ന ദിവസമായ ഈ ദിനത്തിൽ സൂര്യൻ നേരെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഉദിയ്ക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഉദിച്ചുവരുന്ന സൂര്യന്റെ ആദ്യകിരണങ്ങൾ ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ പതിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതുതന്നെ. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിഷു വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ആഘോഷമാണ്. അന്നേ ദിവസം ഭഗവാനെ കണികാണുന്നത് അതിവിശേഷമായ ചടങ്ങായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതിനായി ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകുക. എല്ലാദിവസവും പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് തുറക്കുന്ന നട, ഈ ദിവസം രണ്ടരയ്ക്കുതന്നെ തുറക്കും. അതിനുമുന്നോടിയായി തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിക്കാരും ഉണർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചുവന്ന് കണിയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. <ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ ഭദ്രദീപത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ ആനത്തലേക്കെട്ടുവച്ച് അതിന്മേൽ ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണത്തിടമ്പ് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നുവയ്ക്കുന്നു. അതിനുമുന്നിലായി ഓട്ടുരുളിയിലാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. ഉരുളിയിൽ അക്ഷതം (ഉണങ്ങലരിയും നെല്ലും ചേർന്നുള്ള ഒരു മിശ്രിതം) വിതറി, അതിനുമുന്നിൽ അലക്കിയ മുണ്ട് (കോടിവസ്ത്രം), ഗ്രന്ഥം, വാൽക്കണ്ണാടി, കണ്ണിവെള്ളരി, കണിക്കൊന്ന, ചക്ക, മാങ്ങ, നാളികേരം, ഉടച്ച രണ്ടുമുറി നാളികേരത്തിൽ നെയ്യ് ചേർത്തത് എന്നിവ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുശേഷം മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും ശ്രീലകത്ത് പ്രവേശിച്ച് നെയ്വിളക്കുകൾ കൊളുത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് രണ്ടര മണിയോടെ നടതുറന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യം ഭഗവാനെ കണികാണിയ്ക്കും. തുടർന്നാണ് ഭക്തർക്ക് കണിദർശനം. കണ്ണടച്ചും കണ്ണുകെട്ടിയുമിരിയ്ക്കുന്ന ഭക്തർ ശ്രീകോവിലിനകത്തേയ്ക്ക് ചെല്ലുകയും ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ച് കണ്ണുതുറന്ന് കണികാണുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുളിച്ചുവന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തിരിച്ചുകടന്ന് ഗണപതിയെയും സുബ്രഹ്മണ്യനെയും ഹനുമാനെയും തൊഴുത് ആദ്യം ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വിഷുക്കൈനീട്ടം കിട്ടും. അതിനുശേഷം പുറത്തുകടന്ന് ഭഗവതിയെയും ശിവനെയും അയ്യപ്പനെയും തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി പുറത്തുകടക്കുന്നതോടെ കണിദർശനം പൂർത്തിയാകും.<ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> മറ്റുദിവസങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഗുരുവായൂരിൽ വിഷുത്തലേന്ന് ഭക്തർക്ക് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വിരിവയ്ക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്. പിറ്റേന്ന് കണികാണേണ്ടതുകൊണ്ടാണ് ഈ സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഷുക്കണി ദർശനവും മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വാങ്ങുന്ന വിഷുക്കൈനീട്ടവും ഭക്തർ അതിവിശേഷമായി കരുതുന്നു. വിഷുദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിൽ വിഭവസമൃദ്ധമായ വിഷുസദ്യയുമുണ്ട്. === ഓണം === കേരളത്തിന്റെ ദേശീയോത്സവമാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ ഓണം. കൃഷി നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന കാലത്ത് കേരളത്തിലെ വിളവെടുപ്പുത്സവമായിരുന്നു ഓണം. ഇന്നും മലയാളിമനസ്സുകളിൽ ഗൃഹാതുരത നിറയുന്ന ഒരു അവസരമാണ് ഓണം. വിവിധ കലാപരിപാടികളോടുകൂടി ഓണം ഇന്നും ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അഞ്ചാം അവതാരമായ വാമനനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഓണത്തിനുള്ള ഐതിഹ്യം അതിപ്രസിദ്ധമാണ്. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നക്ഷത്രവും ദ്വാദശിതിഥിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് വാമനാവതാരം നടന്നതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യപ്രകാരം അസുരചക്രവർത്തിയായ [[മഹാബലി]]യുടെ ദുർമ്മദമടക്കാൻ അവതരിച്ച വാമനൻ, ആദ്യത്തെ അടികൊണ്ട് ആകാശവും രണ്ടാമത്തെ അടികൊണ്ട് ഭൂമിയും അളക്കുകയും മൂന്നാമത്തെ അടി വയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ലാതെ വന്നപ്പോൾ മഹാബലി സ്വന്തം ശിരസ്സ് കാട്ടിക്കൊടുക്കുകയും വാമനൻ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗ്രഹിച്ച് സുതലം എന്ന ലോകത്തേയ്ക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തശേഷം എല്ലാ വർഷവും ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണത്തിന് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അനുവാദം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[തൃക്കാക്കര]] എന്ന സ്ഥലത്തായിരുന്നു മഹാബലിയുടെ രാജധാനിയെന്നും വാമനമൂർത്തിയായ ഭഗവാന്റെ കാൽ വന്നുപതിച്ച സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ആ പേരു വന്നതെന്നും കഥയുണ്ട്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രം|വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രത്തിൽ]] ഓണാഘോഷം ഭംഗിയായി നടന്നുവരുന്നു. അത്രയൊന്നുമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലും ഓണം പ്രധാനമാണ്. ഓണാഘോഷങ്ങളുടെ ആരംഭദിനമായ [[അത്തം]] മുതൽ പത്തുദിവസവും ക്ഷേത്രനടയിൽ പൂക്കളങ്ങളിടും. ഓരോ ദിവസവും വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് പൂക്കളം. ഇവയിൽ വിവിധ ദേവതാരൂപങ്ങൾ വരച്ചുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുള്ള പൂക്കളെല്ലാം ക്ഷേത്രപരിസരത്തെ പൂക്കടകളിൽ നിന്നാണ് ലഭിയ്ക്കുന്നത്. ഓണത്തിന്റെ അവസാനദിവസങ്ങളായ ഉത്രാടം, തിരുവോണം ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നവർക്ക് വിഭവസമൃദ്ധമായ ഓണസദ്യയുണ്ടാകും. ഇതിനായി നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഉത്രാടദിനത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങ് കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പണമാണ്. മേൽശാന്തിയും ദേവസ്വം പ്രതിനിധികളും ഭക്തരും മൂത്തുവിളഞ്ഞ പഴക്കുലകൾ ഭഗവാന് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ആദ്യകാലത്ത് ദേവസ്വം ഭൂമി പാട്ടത്തിനെടുത്തവർ മാത്രം നടത്തിയിരുന്ന ഈ ചടങ്ങ് പാട്ടവക നിർത്തിയതോടെയാണ് ഭക്തരുടെ വകയായത്. കൊടിമരച്ചവട്ടിലാണ് കാഴ്ചക്കുലകൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. സമർപ്പണത്തിനു മുന്നോടിയായി കൊടിമരച്ചുവട്ടിലെ തറയിൽ അരിമാവുകൊണ്ട് കോലം വരച്ചശേഷം അതിനുമുകളിൽ നാക്കില വച്ചശേഷം സമീപത്ത് നിലവിളക്ക് കൊളുത്തി ഗണപതിയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യത്തെ കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. പിന്നീട് ദേവസ്വം ചെയർമാൻ, അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ, അംഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയവർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നു. അവസാനമാണ് ഭക്തരുടെ സമർപ്പണം. ഭക്തർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുവരുമ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രാത്രിയാകും. അത്രയധികം കുലകളാണ് സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നത്. തിരുവോണം നാളിൽ ഭഗവാനെ വാമനമൂർത്തിയായി അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. മഹാബലിയുടെ ശിരസ്സിൽ പാദം വയ്ക്കുന്ന ത്രിവിക്രമന്റെ രൂപത്തിലാണ് വാമനാലങ്കാരം. അന്നത്തെ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണവും നമസ്കാരസദ്യയുമാണ്. പുലർച്ചെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഭഗവാന് ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കാൻ ഭക്തജനങ്ങളുടെ ഒരു നീണ്ട നിരതന്നെ വന്നിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി തന്നെ ആദ്യത്തെ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തർ ഓരോരുത്തരുമായി സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാത്രിയാകുവോളം ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണം നടന്നുവരും. ഉച്ചയ്ക്കാണ് ദേവസ്വം വക ഓണസദ്യ വിളമ്പുന്നത്. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാനും നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നു. ചോറ്, സാമ്പാർ, അവിയൽ, കാളൻ, ഓലൻ, പപ്പടം, നാലുതരം പായസങ്ങൾ തുടങ്ങിവയാണ് സദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്നത്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും തെക്കേ നടയിലെ പ്രത്യേകം പന്തലിലും പടിഞ്ഞാറേ നടയിലെ അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലുമായാണ് സദ്യ നടത്തപ്പെടുന്നത്. അന്ന് മൂന്നുനേരവും ഭഗവാന് പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുണ്ടാകും. അന്നത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് '''തിരുവോണവിളക്ക്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എഴുന്നള്ളത്തിന് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം തൊഴാൻ വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടായിരിയ്ക്കും. === [[വൈശാഖം|വൈശാഖമാസം]] === [[മേടം|മേടമാസത്തിലെ]] [[അമാവാസി]] മുതലുള്ള ഒരുമാസക്കാലമാണ് ''വൈശാഖമാസം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. രാജ്യമൊട്ടുക്കും ആചരിച്ചുവരുന്ന ചാന്ദ്രകലണ്ടറിലെ രണ്ടാമത്തെ മാസമാണിത്. മഹാവിഷ്ണുഭജനത്തിനും ഭാഗവതപാരായണത്തിനും ഉത്തമമായി ഈ മാസം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ''മാധവമാസം'' എന്നും ഈ മാസം അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഭാഗവതസപ്താഹങ്ങളും മറ്റും നടക്കുന്ന സമയമാണിത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ സമയം അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന സമയങ്ങളിലൊന്നാണ് വൈശാഖപുണ്യകാലം. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മുഴുവൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭാഗവതപാരായണമുണ്ടാകും. 29 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വൈശാഖമാസക്കാലത്തെ നാല് സപ്താഹങ്ങളാക്കി തിരിച്ചാണ് ഭാഗവതപാരായണം നടക്കുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ നിരവധി ഭാഗവതാചാര്യന്മാർ ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം വക അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിലാണ് സപ്താഹം മുഴുവൻ നടക്കുന്നത്. ==== അക്ഷയതൃതീയ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[തൃതീയ]] ദിവസമാണ് [[അക്ഷയതൃതീയ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം ഏറ്റവും പുണ്യം നിറഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഈ ദിലസം ചെയ്യുന്ന സത്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം ക്ഷയിയ്ക്കില്ലെന്നാണ് വിശ്വാസം.'അക്ഷയതൃതീയ' എന്ന പേരുതന്നെ ഈ വിശ്വാസത്തിന് ഉപോദ്ബലകമാണ്. ചതുർയുഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായ സത്യയുഗം (കൃതയുഗം) തുടങ്ങിയത് അക്ഷയതൃതീയനാളിലാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ [[യുധിഷ്ഠിരൻ|യുധിഷ്ഠിരന്ന്]] സൂര്യഭഗവാൻ അക്ഷയപാത്രം നൽകിയ ദിവസമായും [[ഭഗീരഥൻ|ഭഗീരഥന്റെ]] തപസ്സിൽ സംപ്രീതയായി [[ഗംഗാനദി]] ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിവന്ന ദിവസമായും ഉപനയനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ഭിക്ഷ യാചിയ്ക്കാൻ ചെന്ന ശങ്കരാചാര്യർ അവിടത്തെ അന്തർജനത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]] ചൊല്ലിയ ദിവസമായുമെല്ലാം ഈ ദിവസം അറിയപ്പെടുന്നു. സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ ജ്യോതിഷപ്രകാരം ഉച്ചത്തിലെത്തുന്ന ഈ ദിവസം തന്നെയാണ് ബലരാമജയന്തിയായും ആചരിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ അക്ഷയതൃതീയ വൻ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അക്ഷയതൃതീയയോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കാഴ്ചശീവേലിയും രാത്രി കഴക്കാരുടെ വക വിശേഷാൽ ചുറ്റുവിളക്കുമുണ്ടാകും. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ പൂജിച്ച സ്വർണ്ണം, വെള്ളി ലോക്കറ്റുകളുടെ വിതരണമുണ്ടാകും. ഇവ വാങ്ങാൻ ആയിരങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ദേവസ്വം കീഴേടമായ നെന്മിനി ബലരാമക്ഷേത്രത്തിലും ഈ ദിവസം വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ബലരാമജയന്തി എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് അവിടെയും ആഘോഷം. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന അതേ ചടങ്ങുകളാണ് അക്ഷയതൃതീയനാളിൽ നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിലും നടക്കുന്നത്. അന്നത്തെ പ്രസാദ ഊട്ടിന് പിറനാൾ സദ്യയാണ് വിളമ്പുന്നത്. അന്നേദിവസം വൈകീട്ട് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. ജ്യേഷ്ഠനായ ബലരാമന്റെ പിറന്നാളാഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. അന്ന് രാത്രി വരെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകും. ==== മറ്റുള്ള വിശേഷങ്ങൾ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശി നരസിംഹജയന്തിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകളൊന്നുമുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും ഭാഗവതത്തിലെ നരസിംഹാവതാരഭാഗം വായിയ്ക്കുന്നത് വിശേഷമാണ്. വൈശാഖപുണ്യകാലത്തുതന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യജയന്തിയും [[ബുദ്ധപൂർണ്ണിമ]]യുമെല്ലാം വരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ ശങ്കരാചാര്യജയന്തി വിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇടവമാസത്തിലെ [[അമാവാസി]]നാളിലാണ് വൈശാഖമാസം സമാപിയ്ക്കുന്നത്. === മണ്ഡലകാലം === വൃശ്ചികമാസം ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങി ധനുമാസം പതിനൊന്നാം തീയതി വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന 41 ദിവസങ്ങളാണ് ''മണ്ഡലകാലം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായ ഈ കാലത്ത് കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതും ഈ കാലത്താണ്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലകാലത്ത് വിപുലമായ ചടങ്ങുകളാണ് നടത്തിവരുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം. നിരവധി ശബരിമല തീർത്ഥാടകരാണ് മണ്ഡലകാലത്ത് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അവർക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനുമെല്ലാം വിപുലമായ സൗകര്യങ്ങൾ ദേവസ്വം ഒരുക്കുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുള്ള അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. ഗുരുവായൂരപ്പസന്നിധിയിലെ കെട്ടുനിറ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മണ്ഡലകാലം തുടങ്ങുന്നതിനുമുന്നോടിയായി തുലാം 29, 30 ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലശുദ്ധി പതിവുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ശുദ്ധിക്രിയയാണിത്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളിലൊന്നായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി വരുന്നതും മണ്ഡലകാലത്താണ്. മണ്ഡലകാലത്ത് മൂന്നുനേരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും ചുറ്റുവിളക്കുകളും പതിവാണ്. അഞ്ച് ആനകളാണ് ഇത്തരം അവസരങ്ങളിൽ എഴുന്നള്ളുന്നത്. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുള്ള വാദ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം [[ഇടുതുടി]], [[വീരാണം]] തുടങ്ങിയ വിശേഷവാദ്യങ്ങളും ഈ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുണ്ടാകും. ഇവയിൽ ഇടുതുടി കാഴ്ചയിൽ [[തബല|തബലയോടും]] വീരാണം മൃദംഗത്തോടും സാമ്യമുള്ള വാദ്യങ്ങളാണ്. മണ്ഡലകാലം ഗുരുവായൂരപ്പന്നും വിശേഷപ്പെട്ടതാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭഗവാന് വേദമന്ത്രധാരയും പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകവും നടത്തുന്നത്. ഉഷഃശീവേലിയ്ക്കും പന്തീരടിപൂജയ്ക്കുമിടയിലാണ് ഋഗ്വേദമന്ത്രധാര നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ജലം കൊണ്ടാണ് അഭിഷേകം. ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[ശിവലിംഗം|ശിവലിംഗത്തിൽ]] ധാര നടത്തുമ്പോൾ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലൊരു വെള്ളിപ്പാത്രത്തിൽ ദർഭപ്പുല്ല് സൂക്ഷിച്ചശേഷം അതിൽ വെള്ളം നിറച്ച് വിഗ്രഹത്തിൽ വെള്ളം തുള്ളിയായി വീഴ്ത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രം ഓതിയ്ക്കന്മാർ കൂട്ടംകൂടിയിരുന്ന് വേദമന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലും. മണ്ഡലകാലത്ത് ഇതിനുശേഷമേ നവകാഭിഷേകം പതിവുള്ളൂ. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. പാൽ, നെയ്യ്, തൈര്, ചാണകം, ഗോമൂത്രം എന്നിവ നിശ്ചിത അളവിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു മിശ്രിതമാണ് പഞ്ചഗവ്യം. ഗോവിൽ (പശു) നിന്നെടുക്കുന്ന അഞ്ച് വസ്തുക്കൾ എന്നാണ് പഞ്ചഗവ്യം എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. ഔഷധവീര്യം കൂടിയ ശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹത്തിൽ ഔഷധവീര്യമുള്ള ദർഭപ്പുല്ലിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന തീർത്ഥജലവും പഞ്ചഗവ്യവും സർവ്വരോഗനിവാരകമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 40 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകത്തിനൊടുവിൽ മണ്ഡലകാലാവസാനദിവസമായ ധനു പതിനൊന്നിന് ഉച്ചപ്പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് ഭഗവാന് വിശേഷാൽ കളഭാഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഭഗവാന് കളഭം ചാർത്താറുണ്ടെങ്കിലും കളഭം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത് ധനു പതിന്നൊന്നിന് മാത്രമാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ വകയാണ് കളഭാഭിഷേകം. മറ്റുദിവസങ്ങളിലെ കളഭച്ചാർത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന കശ്മീർ കുങ്കുമപ്പൂവ്, മൈസൂർ ചന്ദനം, പച്ചക്കർപ്പൂരം എന്നിവ സാധാരണയിലും ഇരട്ടി അളവിൽ ചേർത്താണ് അഭിഷേകത്തിനുള്ള കളഭം തയ്യാറാക്കുന്നത്. കീഴ്ശാന്തിമാർ തയ്യാറാക്കുന്ന കളഭം, തുടർന്ന് ഒരു സ്വർണ്ണക്കലശത്തിലേയ്ക്ക് പകർന്നശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരികയും തന്ത്രി ഏറ്റുവാങ്ങുകയും അതിൽ വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് തന്ത്രി കലശം ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും മന്ത്രപുരഃസരം വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ തൊഴുത് ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. എന്തെങ്കിലും അശുദ്ധി സംഭവിച്ചില്ലെങ്കിൽ പിറ്റേന്നുള്ള നിർമ്മാല്യദർശനം വരെ ഭഗവാൻ കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കും. === ഇടത്തരികത്തുകാവ് താലപ്പൊലികൾ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷമാണ് ധനു, മകരം എന്നീ മാസങ്ങളിൽ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്ന രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ. അവയിൽ ആദ്യത്തേത് ''പിള്ളേര് താലപ്പൊലി'' എന്നും രണ്ടാമത്തേത് ''ദേവസ്വം താലപ്പൊലി'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവ യഥാക്രമം ഗുരുവായൂർ ദേശത്തെ ഭക്തരും ദേവസ്വവും നടത്തിപ്പോരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവയ്ക്ക് ഈ പേരുകൾ വന്നുചേർന്നത്. ഗുരുവായൂർ ദേശം സാമൂതിരിയുടെ അധീനതയിലായിരുന്ന കാലത്തുതന്നെ ഇവ നടന്നുവന്നിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടക്കുന്നത് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഉച്ചയ്ക്ക് പറയെടുപ്പും നടക്കുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. പറയെടുപ്പുസമയത്ത് വെളിച്ചപ്പാട് പുറത്തുവന്ന് മഞ്ഞളിൽ ആറാടി പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കുന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാഴ്ചയാണ്. രാവിലെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലിയും ഉച്ചയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടിയ പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിപ്പും ഭഗവതിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്കൊപ്പം ഭഗവാനും പങ്കെടുക്കും. തന്റെ സഹോദരിയായ ഭഗവതിയുടെ ആഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാനും കൂടെ വരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലം ക്ഷേത്രനട പതിവിലും ഒരു മണിക്കൂർ നേരത്തേ (പതിനൊന്നരയ്ക്ക്) അടയ്ക്കുന്നു. പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവതി തിരിച്ചെഴുന്നുള്ളുന്നത് ചെണ്ടമേളത്തോടെയാണ്. പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെല്ലാം നിർത്താതെ കതിനവെടിയുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങിനുശേഷമാണ് പറവെപ്പ് തുടങ്ങുന്നത്. നെല്ല്, അരി, അവിൽ, മലർ, ശർക്കര, പഴം, പൂക്കൾ, മഞ്ഞൾ, കുങ്കുമം തുടങ്ങിയ ദ്രവ്യങ്ങൾ ഭക്തരുടെ വഴിപാടായി 1001 പറകളിലായി നിറച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി വെളിച്ചപ്പാട് വാളും ചിലമ്പുമേന്തി പുറത്തുവരും. തുടർന്ന് അവയിലുള്ള ദ്രവ്യങ്ങൾ മുഴുവൻ വാരിവിതറി പൂക്കൾ മുഴുവൻ ദേഹത്തണിഞ്ഞുവന്ന് വെളിച്ചപ്പാട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കും. അതിനുശേഷം നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കുളപ്രദക്ഷിണവും അർദ്ധരാത്രി കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതോടെ താലപ്പൊലി പൂർത്തിയാകും. === നവരാത്രി === ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് നവരാത്രി. [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ പ്രഥമ ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസമാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള എല്ലാ ദേവീസന്നിധികളിലും ഈ ദിവസങ്ങൾ അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നവരാത്രിനാളുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കാറുണ്ട്. ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും വിശേഷാൽ അലങ്കാരം ദേവിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഓരോന്നും ഭക്തരുടെ വഴിപാടായാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് പൂജവെപ്പ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൂത്തമ്പലത്തിൽ നെറ്റിപ്പട്ടം, ആലവട്ടം, വെൺചാമരം തുടങ്ങിയവയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും സരസ്വതിയുടെയും ഗണപതിയുടെയും ചിത്രങ്ങളും പീഠത്തിൽ ഒരുക്കിവച്ചശേഷം അവയ്ക്കുമുമ്പിൽ പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും മറ്റും പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് ഗണപതിനടയ്ക്കുമുമ്പിലെ സരസ്വതി അറയിലാണ് പൂജവെപ്പ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് സ്ഥലപരിമിതി കാരണം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. മഹാനവമിദിവസം മുഴുവൻ അടച്ചുപൂജ. വിജയദശമിദിവസം രാവിലെ പൂജകഴിഞ്ഞ് പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. അന്നേദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിമാരാണ് വിദ്യാരംഭത്തിന് കാർമ്മികത്വം വഹിയ്ക്കുന്നത്. വർഷങ്ങൾ നീണ്ട പരിശീലനത്തിനുശേഷം പുതിയ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നതും അന്നേദിവസം തന്നെയാണ്. === ഉപദേവതകളുടെ കലശം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് [[മിഥുനം|മിഥുനമാസത്തിൽ]] നടത്തിവരുന്ന ഉപദേവതകളുടെ കലശം. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകളായ ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി എന്നിവർക്ക് ഉത്സവക്കാലത്ത് കലശം നടത്താറില്ല. അതിനുപകരമാണ് മിഥുനമാസത്തിലെ കലശം. ഉത്സവക്കാലത്ത് സാധാരണയായി നടത്തിവരുന്ന കലശത്തിനുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഇതിനും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ അയ്യപ്പന്നും, പിന്നീട് ഗണപതിയ്ക്കും, അവസാനം ഭഗവതിയ്ക്കുമാണ് കലശം നടത്തിവരുന്നത്. === നാരായണീയദിനം === മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരി നാരായണീയസ്തോത്രം രചിച്ച് ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചത് കൊല്ലവർഷം 763 വൃശ്ചികം 28-നാണ്. അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നാരായണീയദിനം ആചരിച്ചുവരുന്നത്. നാരായണീയദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഏഴുദിവസം നാരായണീയസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നു. ഭാഗവതസപ്താഹത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിലാണ് ഇതും നടത്തിവരുന്നത്. ക്ഷേത്രം അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിൽ വച്ചാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തുന്നത്. ദേശീയതലത്തിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്ന നാരായണീയ പണ്ഡിതന്മാർ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരാറുണ്ട്. === പൂന്താനദിനം === ഭക്തകവിയായിരുന്ന പൂന്താനം നമ്പൂതിരിയുടെ ജന്മദിനമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പൂന്താനദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കുംഭമാസത്തിലെ [[അശ്വതി]] നക്ഷത്രത്തിലാണ് പൂന്താനദിനം. '''കുംഭമാസത്തിലാകുന്നു നമ്മുടെ ജന്മനക്ഷത്രം അശ്വതിനാളെന്നും..''' എന്നുതുടങ്ങുന്ന ജ്ഞാനപ്പാനയിലെ വരികളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിന്റെ മൂലഹേതു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളില്ലെങ്കിലും ധാരാളം കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരാറുണ്ട്. ഈ ദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ജ്ഞാനപ്പാന പുരസ്കാരം നൽകുന്നത്. ആത്മീയരംഗത്തെ പ്രമുഖ വ്യക്തികൾക്കാണ് സാധാരണയായി ഈ പുരസ്കാരം നൽകിവരാറുള്ളത്. എന്നാൽ, ഇതിന് വിപരീതമായും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലപ്പുറം കീഴാറ്റൂരിലുള്ള പൂന്താനത്തിന്റെ ജന്മഗൃഹത്തിലും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് പരിപാടികൾ നടക്കാറുണ്ട്. === കൃഷ്ണഗീതിദിനം === കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ, തന്റെ മഹാകാവ്യമായ കൃഷ്ണഗീതി ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ച തുലാം 30 ആണ് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|title=ഗുരുവായൂരിൽ കൃഷ്‌ണഗീതി പാരായണം തുടങ്ങി|access-date=2021-01-03|language=en|archive-date=2021-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925180154/https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|url-status=dead}}</ref> ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ഒരാഴ്ച്ച കൃഷ്ണഗീതി പാരായണം നടത്തിവരുന്നു. == ഗുരുവായൂരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ == === മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് ഗുരുവായൂരിനടുത്തുള്ള മമ്മിയൂരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലൊന്നായ]] ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി കോഴിക്കോട്/[[പൊന്നാനി]] റൂട്ടിലാണ്. പാർവ്വതീസമേതനായ പരമശിവനാണ് ഇവിടത്തെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ, തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ മഹാവിഷ്ണുവും ക്ഷേത്രത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ പരമശിവനാണ് ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥാനത്ത് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവന്നും വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്താനായി ഭഗവാൻ തന്റെ വാസസ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞുകൊടുക്കുകയായിരുന്നുവെന്നും പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചശേഷം ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രത്തിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനത്തോടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്നുമാണ് ബാക്കി കഥ. അതിനാൽ, ഗുരുവായൂർ ദർശനം നടത്തുന്നവരെല്ലാവരും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലും ദർശനം നടത്തണമെന്നും എന്നാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ എന്നുമാണ് ചിട്ട. എന്നാൽ, അതിന് കഴിയാത്തവർ ഗുരുവായൂരിലെ ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് നോക്കിത്തൊഴുതാലും മതി എന്നും പറയാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശിവൻ, മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. പാർവ്വതീദേവിയെ തന്റെ ഇടത്തേ തുടയിലിരുത്തി ദർശനം നൽകുന്ന മഹാദേവനായാണ് സങ്കല്പം. ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രത്യേകം പ്രതിഷ്ഠയില്ല. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ ശ്രീകോവിലിന് പുറകിൽത്തന്നെ ചുവർച്ചിത്രരൂപത്തിൽ ദേവിയ്ക്ക് സാന്നിദ്ധ്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശ്രീകോവിൽ ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ് എന്നിവർക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ സന്നിധികളുണ്ട്. കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിദിവസം ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന [[ശിവരാത്രി|ശിവരാത്രിയാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും എഴുന്നള്ളിപ്പുകളും നടക്കും. ധനുമാസത്തിൽ [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിരയും]] പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. വിഷ്ണുസാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതിനാൽ അഷ്ടമിരോഹിണിയും ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷമാണ്. നിത്യേന മൂന്നുപൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ഇപ്പോൾ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. === അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം === കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രം, [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ]] [[അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക്]], [[അമ്പലപ്പുഴ തെക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തെക്ക്]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ നടുക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ''തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഗുരുവായൂർ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ, ഗോശാലകൃഷ്ണനായും പാർത്ഥസാരഥിയായും സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം അറുന്നൂറിലധികം വർഷം പഴക്കം പറയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഏക ബ്രാഹ്മണ രാജവംശമായിരുന്ന ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ പരദേവതാക്ഷേത്രമായിരുന്ന അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം, പ്രസ്തുത രാജവംശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഒരിയ്ക്കൽ, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവായിരുന്ന [[പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ|പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണനും]] കൂടി ഇപ്പോൾ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പുഴയിലൂടെ തോണിയിൽ പോകുമ്പോൾ എവിടെനിന്നോ കർണ്ണാനന്ദകരമായ വേണുനാദം അവർക്ക് കേൾക്കാനിടയാകുകയും, അത് ഭഗവാന്റേതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഇരുവരും ശബ്ദം കേട്ട ഭാഗത്തേയ്ക്ക് യാത്രചെയ്യുകയും ഒരു ആൽമരച്ചുവട്ടിൽ വച്ച് ഭഗവാനെ കാണാനിടയാകുകയും ചെയ്ത സംഭവത്തെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം നടത്തിയത്. ഈ ആൽമരം ഇപ്പോഴുമുണ്ട്. അതിന് വളരെയധികം മഹത്വം കല്പിച്ചുവരുന്നു. മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരിയും [[കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ|കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുമടക്കം]] നിരവധി മഹാത്മാക്കൾ ഈ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നവരാണ്. കേരളത്തിന്റെ ക്ലാസിക് കലകളിലൊന്നായ തുള്ളലിന്റെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനം എന്ന നിലയിലും ഈ ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശം തിരുവിതാംകൂർ കീഴടക്കിയപ്പോൾ ക്ഷേത്രം തിരുവിതാംകൂറിലായി. ഗുരുവായൂരപ്പന് അഭയം നൽകിയ ക്ഷേത്രം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ മലബാർ ആക്രമണകാലത്ത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹം ഇവിടെ കൊണ്ടുവരികയും, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിൽ പണിത് അവിടെ കുടിയിരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാം കാണാം. [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പാൽപ്പായസം]] ലോകപ്രസിദ്ധമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ക്ഷേത്രനിവേദ്യമായ അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം ഇവിടെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കാണ് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഒരു ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ്, ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[തലവടി]] സ്വദേശിയായ ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്നു കടം വാങ്ങിയ കാശ് തിരിച്ചടയ്ക്കാതെ വന്നതിനെത്തുടർന്ന് അതിനുപകരമായി തുടങ്ങിവച്ചതാണ് ഈ പാൽപ്പായസം എന്നാണ് കഥ. ആറുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന അതിവിദഗ്ധമായ നിർമ്മാണപ്രക്രിയയാണ് ഈ പാൽപ്പായസത്തിന്. ശുദ്ധമായ പശുവിൻപാലും മണിക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെള്ളവും കുട്ടനാടൻ പുഞ്ചനെല്ലിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന അരിയും പഞ്ചസാരയും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് തയ്യാറാക്കുന്നത്. ഇതിന് പൊൻനിറമാണെന്നതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. പാൽപ്പായസത്തിനായി പ്രത്യേകം തിടപ്പള്ളി ക്ഷേത്രത്തിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് വടക്കേ നടയിൽ ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ടുപറക്കുന്ന കാഴ്ച കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രധാനമൂർത്തിയായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. ഒരുകയ്യിൽ ചാട്ടയും മറുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊണ്ടാടുന്നത്. അതിൽ തന്നെ, ഉത്രാടം നാളിൽ നടക്കുന്ന ഒമ്പതാമുത്സവവും അന്നത്തെ നാടകശാലസദ്യയുമാണ് ഏറ്റവും വിശേഷം. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിമാർ പുതുമന, കടിയക്കോൽ നമ്പൂതിരിമാരാണ്. ഇപ്പോൾ [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ===[[തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]]=== എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] [[ചിറ്റൂർ (എറണാകുളം ജില്ല)|ചിറ്റൂർ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം. ഐതിഹ്യമാലയിൽ പരാമർശിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, എല്ലാ മാസവും മുടങ്ങാതെ ഗുരുവായൂരിൽ പോയിവന്നിരുന്ന, പരമഭക്തനായിരുന്ന ചേരാനല്ലൂർ രാമൻ കർത്താവിന് പ്രായാധിക്യം മൂലം ഗുരുവായൂർ ദർശനം അസാധ്യമായപ്പോൾ ഭഗവാൻ തന്നെ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം വരികയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുണ്ടായിരുന്ന ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്ത് കുടികൊള്ളുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ''തെക്കൻ ഗുരുവായൂർ'' എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്ണനായാണ് സങ്കല്പം. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ അഞ്ജനശിലയിലാണ് ഇവിടെയും വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ തനിപ്പകർപ്പായ, ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. അതേ സമയം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെങ്കിലും കംസവധം കഴിഞ്ഞ് രൗദ്രഭാവത്തിൽ നിൽക്കുന്ന കൃഷ്ണഭഗവാനാണ് പ്രതിഷ്ഠ എന്നും സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ഇവിടെ ഉത്സവത്തിന് ആനകളെ ഉപയോഗിയ്ക്കാറില്ല. ഗരുഡവാഹനത്തിലാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ ഇവിടെയും വടക്കുഭാഗത്ത് അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, കണ്ടങ്കുളങ്ങര ഭഗവതി, ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. മേടമാസത്തിൽ തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഈ പത്തുദിവസങ്ങളും വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, മണ്ഡലകാലത്തെ കളമെഴുത്തും പാട്ടും എന്നിവയും ക്ഷേത്രത്തിലെ ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ചേരാനല്ലൂർ കർത്താക്കന്മാരുടെ കുടുംബക്ഷേത്രമായ ഈ ക്ഷേത്രം, പക്ഷേ ഇപ്പോൾ [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ്. == കേരളത്തിന് പുറത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ == ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. ഇവയെല്ലാം പണികഴിപ്പിച്ചത് തദ്ദേശത്തെ മലയാളിസംഘടനകളാണ്. വിദേശങ്ങളിലെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാവിധികൾ തന്നെ പിന്തുടരുന്നവയാണ്. [[ഡെൽഹി]], [[മുംബൈ]], [[ചെന്നൈ]], [[ബെംഗളൂരു]], [[ഹൈദരാബാദ്]], [[കൊൽക്കത്ത]], [[അഹമ്മദാബാദ്]], [[ലണ്ടൻ]], [[ന്യൂയോർക്ക്]] ,ഹൂസ്റ്റൺ ,ഡാലസ്‌ , [[ദുബായ്]] തുടങ്ങി നിരവധി നഗരങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. === [[ഡൽഹി മയൂർ വിഹാർ ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം]] === ഡൽഹി നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കേ അതിരായ [[മയൂർ വിഹാർ|മയൂർ വിഹാറിൽ]], [[യമുന|യമുനാനദിയുടെ]] കരയിൽ നിന്ന് അല്പം കിഴക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം'''. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കിൽ (വടക്കുഭാഗത്ത്) സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഈ ക്ഷേത്രം ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1989-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിൽ പണികഴിപ്പിച്ചതും ഗുരുവായൂരിലെ അതേ പൂജാവിധികൾ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പിൻതുടരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[ഇടവം|ഇടവമാസത്തിലാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിയേറ്റുത്സവം നടക്കുന്നത്. എട്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവം, വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ നടത്തിപ്പോരുന്നു. കൂടാതെ അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ചോറ്റാനിക്കര മകം, ശിവരാത്രി, വിനായക ചതുർത്ഥി എന്നിവയും പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. === ചെന്നൈ മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === ചെന്നൈ നഗരത്തിന്റെ തിരക്കേറിയ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[നുങ്കമ്പാക്കം|നുങ്കമ്പാക്കത്തിനടുത്ത്]] മഹാലിംഗപുരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം.''' കേരളത്തിനുപുറത്ത് ആദ്യമായി പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട കേരളീയക്ഷേത്രമാണിത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1974-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. എല്ലാ വർഷവും ശബരിമല ദർശനം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്ന ചില മലയാളികൾക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനും സൗകര്യമൊരുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന് കാരണം. [[കാണിപ്പയ്യൂർ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തയ്യാറാക്കിയ രൂപകല്പനയനുസരിച്ചാണ് ക്ഷേത്രം പണിതത്. ആദ്യം അയ്യപ്പക്ഷേത്രം മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന ഇവിടെ 1989-ലാണ് ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ഇപ്പോൾ ഇരുമൂർത്തികൾക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ, [[മാളികപ്പുറത്തമ്മ]], [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], നാഗദൈവങ്ങൾ, ഗരുഡൻ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ധനുമാസത്തിൽ അയ്യപ്പന്റെയും ഇടവമാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും നടകളിൽ നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പഭക്തസഭ എന്ന സംഘടനയാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. === മുംബൈ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === മുംബൈ നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[മട്ടുംഗ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് ശ്രീ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കൂടാതെ ശ്രീരാമനെയും തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. തമിഴ് ശൈലിയിൽ തീർത്ത, നിരവധി ദേവതാരൂപങ്ങളോടുകൂടിയ ഗോപുരമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ, പ്രധാന ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist-lr}} {{notelist}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപഭേദങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]] dthup5eu3ubn77jg2yyl7st740sangf 4675446 4675405 2026-10-12T08:07:39Z ~2026-54229-00 223966 /* */ 4675446 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}}{{Infobox deity<!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--> | type = Hindu | image = Guruvayurappan.jpg | name = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | Sanskrit_transliteration = Guruvāyūrappan | script_name = [[മലയാളം]] | script = ഗുരുവായൂരപ്പൻ | affiliation = [[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിനാരായണൻ]](മഹാവിഷ്‌ണു)/[[ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] | god_of = [[മഹാവിഷ്ണു|ആദിനാരായണൻ]]/[[മഹാവിഷ്ണു]] | abode = [[വൈകുണ്ഠം]], [[ഗുരുവായൂർ]] | mantra = ഓം നമോ നാരായണായ <br/> ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ <br/> ഓം ശ്രീകൃഷ്ണായ പരമാത്മനേ നമഃ | weapon= [[സുദർശന ചക്രം]], [[പാഞ്ചജന്യം]], [[കൗമോദകി]] ([[ഗദ]]), [[താമര]] | consort = [[ലക്ഷ്മി]] | mount = [[ഗരുഡൻ]] | planet = [[ഭൂമി]] }} [[തെക്കേ ഇന്ത്യ|തെക്കേ ഇന്ത്യയിൽ]], പ്രധാനമായും [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ഭഗവാൻ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] ഒരു രൂപഭേദമാണ് '''ഗുരുവായൂരപ്പൻ'''. പ്രസിദ്ധമായ [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തി എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ രൂപത്തെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ എന്ന് വിളിച്ചുപോരുന്നത്. ശ്രീകൃഷ്ണാവതാര സമയത്ത് ദേവകിയ്ക്കും വസുദേവർക്കും മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട രൂപമാണിത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ തന്നെ രൂപഭാവങ്ങൾ കൊണ്ടും പൂജാരീതികൾ കൊണ്ടും മഹാവിഷ്‌ണുവാണെങ്കിലും , ഗുരുവായൂരപ്പൻ [[ദശാവതാരം|ദശാവതാരങ്ങളിൽ]] ഒന്നായ [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണനാണ്]]. ഐതിഹ്യപരമായും ചരിത്രപരമായും ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ള ഈ ദൈവത്തിന്, ഇപ്പോൾ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയ്ക്കകത്തും]] പുറത്തുമായി നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ഇവയിലധികവും മലയാളികളുടെ കുടിയേറ്റത്തെത്തുടർന്നാണ് രൂപം കൊള്ളുന്നത്. == പ്രതിഷ്ഠ == ശിശുരൂപിയായ ചതുർഭുജമൂർത്തിയാണ് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രതിഷ്ഠ. ''''പാതാളാഞ്ജനം'''' എന്ന അപൂർവ്വയിനം ശിലയിൽ തീർത്ത അതിമനോഹരമായ വിഗ്രഹത്തിന് ഏകദേശം നാലടി ഉയരമുണ്ട്. നാലു കൈകൾ ഉള്ള വിഗ്രഹത്തിൻ്റെ പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[സുദർശനചക്രം|സുദർശനചക്രവും]] പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[പാഞ്ചജന്യം|പാഞ്ചജന്യം]] എന്ന [[ശംഖ്|ശംഖും]] മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]]യും മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ തലകീഴായി [[കൗമോദകി]] എന്ന [[ഗദ]]യും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. സാധാരണ വിഷ്ണുവിഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ളതാണ് ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹവും. ഭഗവാൻ്റെ കയ്യിലെ ശംഖ് പ്രണവ നാദമായ ഓംകാരത്തേയും ചക്രം കാലചക്രത്തേയും ഗദ മനുഷ്യൻ്റെ അഹങ്കാരത്തെ തകർക്കുന്ന ആത്മശക്തിയേയും താമര നിർമ്മലമായ മനസ്സിനേയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഈ വിഗ്രഹത്തിന് പന്ത്രണ്ട് ഭാവങ്ങളുണ്ട്. ഓരോന്നിനും പ്രത്യേകം ദർശന ഫലങ്ങളുണ്ട് തന്ത്രശാസ്ത്രപ്രകാരം, വിഷ്ണുവിഗ്രഹത്തിന് 24 രൂപഭേദങ്ങളുണ്ട്. കാഴ്ചയിൽ ഈ 24 പേരും ഒരേപോലെ തോന്നുമെങ്കിലും രൂപഭേദങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ശംഖചക്രഗദാപത്മങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന കൈകൾക്ക് വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകും. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ [[ചക്രം]], പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ശംഖ്]], മുന്നിലെ ഇടതുകയ്യിൽ [[ഗദ]], മുന്നിലെ വലതുകയ്യിൽ [[താമര]] എന്നിങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്ന വിഷ്ണു വിഗ്രഹരൂപത്തിന് '''ജനാർദ്ദനൻ''' എന്നാണ് പേര്. ഗുരുവായൂരടക്കം കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം വൈഷ്ണവ ദേവാലയങ്ങളിലും ഈ രൂപത്തിലാണ് വിഗ്രഹമുള്ളത്. പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത മൂലവിഗ്രഹം കൂടാതെ വേറെയും രണ്ട് വിഗ്രഹങ്ങൾ ഗുരുവായൂർ ശ്രീലകത്തുണ്ട്. അവയിൽ വലതുവശത്തുള്ളത് പഞ്ചലോഹത്തിൽ തീർത്ത ആറാട്ടുതിടമ്പും ഇടതുവശത്തുള്ളത് സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ശീവേലിത്തിടമ്പുമാണ്. ആദ്യത്തെ വിഗ്രഹം, ഇന്നത്തെ [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]യിൽ പെട്ട [[മാന്നാർ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട, അല്പം രൗദ്രഭാവ ത്തോടുകൂടിയ മഹാവിഷ്ണു രൂപമാണ്. ഇതിന് ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമേ ഇത് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാറുള്ളൂ. രണ്ടാമത്തെ വിഗ്രഹം, മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന തിടമ്പിന് കേടുവന്നതിനെത്തുടർന്ന് 1975-ൽ പണികഴിപ്പിച്ചതാണ്. [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] സ്വദേശിയായിരുന്ന വേലപ്പൻ ആചാരിയും പുത്രനായ കുട്ടൻ ആചാരിയും ചേർന്നാണ് ഈ തിടമ്പ് പണികഴിപ്പിച്ചത്. നിത്യശീവേലിയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് ഈ വിഗ്രഹമാണ്. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ഹൈന്ദവ ഭവനങ്ങളിലും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചിത്രങ്ങൾ കാണാം. അവയിലധികവും ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ തന്നെയാണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതെങ്കിലും അപൂർവ്വം ചിലതിൽ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപത്തിലും വരച്ചുകാട്ടാറുണ്ട്. ഈ രൂപത്തിലുള്ള ചിത്രങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ, ചുവന്ന പട്ടുകോണകം ചാർത്തി വലതുകയ്യിൽ [[വെണ്ണ]]യും ഇടതുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലും പിടിച്ച രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉഷഃപൂജ സമയത്തെ ദർശനരൂപമാണിത്. ഭഗവാന് ചാർത്തിയ കോണകം, ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകാറുണ്ട്. ഉഷഃപൂജയ്ക്കുള്ള ഈ രൂപം കൂടാതെ പന്തീരടിപൂജയ്ക്കും ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമായി വേറെയും രണ്ട് അലങ്കാരങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ, ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം ഓരോ ദിവസവും ഓരോ രൂപത്തിലാണ്. സാധാരണയായി ശ്രീകൃഷ്ണരൂപങ്ങളിൽ, അവയിൽത്തന്നെ ഉണ്ണിക്കണ്ണന്റെ രൂപങ്ങളിൽ തന്നെയാണ് അലങ്കാരമുണ്ടാകാറുള്ളതെങ്കിലും ചില പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റുള്ള അവതാരങ്ങളായും അത്യപൂർവ്വമായി മറ്റുള്ള വൈഷ്ണവക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തികളായും ഗുരുവായൂരപ്പനെ അലങ്കരിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ, യഥാരൂപത്തിൽ തന്നെ ഭഗവാനെ അലങ്കരിച്ചുവരാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുള്ള അലങ്കാരം അതിവിശേഷമാണ്. === ഉച്ചപ്പൂജ അലങ്കാരവർണ്ണന === 2020 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന ഉച്ചപ്പൂജ കഴിഞ്ഞുള്ള കളഭച്ചാർത്തിന്റെ വിശദമായ ഒരു വർണ്ണന ആരംഭിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിയും ദീർഘകാലമായി ഉച്ചപ്പൂജ തൊഴുതുവരുന്ന വ്യക്തിയുമായ തിരുവാലൂർ ശ്രീകുമാരൻ നമ്പൂതിരിയാണ് ഇത് തുടങ്ങിയത്. [[അർബുദം]] ബാധിച്ച് ചികിത്സയിലായിരുന്ന സുധ എന്ന സ്ത്രീയ്ക്ക് കേൾക്കാനായി തുടങ്ങിയ ഈ ശ്രമം, പിന്നീട് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ വൻ ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റുകയായിരുന്നു. [[കോവിഡ്-19 മഹാമാരി]] മൂലം ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിയ്ക്കാതിരുന്ന ഭക്തർ, തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ഒരു അനുഗ്രഹമായി ഇതിനെ കാണുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് വിവിധ യൂട്യൂബ് ചാനലുകളിൽ ലഭ്യമായിരുന്ന അലങ്കാരവർണ്ണന, 2021 ഒക്ടോബർ 28-ന് പൂർണ്ണമായും ദേവസ്വത്തിന് കീഴിലായി. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഐതിഹ്യകഥകൾ == ഗുരുവായൂരപ്പനുമായും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായും ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി ഐതിഹ്യകഥകളുണ്ട്. അവയിൽ പലതും ഇന്നും പ്രസിദ്ധമാണ്. അത്തരത്തിലുള്ള ചില കഥകളാണ് ഇവിടെ ചേർക്കുന്നത്. === ക്ഷേത്രോല്പത്തിയും ജനമേജയന്റെ കുഷ്ഠരോഗവും === [[നാരദപുരാണം|ശ്രീ നാരദപുരാണത്തിലേതെന്ന്]] ചിലർ പറയുന്നതും, എന്നാൽ അതിൽ ഇല്ലാത്തതുമായ '''ഗുരുപവനപുര മാഹാത്മ്യത്തിലാണ്''' ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകഥ വിവരിക്കുന്നത്. [[കുരുവംശം|കുരുവംശത്തിലെ]] പിന്മുറക്കാരനും, [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനന്റെ]] പൗത്രനും [[അഭിമന്യു]]വിന്റെ പുത്രനുമായ [[പരീക്ഷിത്ത്]], ശമീകമഹർഷിയുടെ പുത്രനായ ശൃംഗിയുടെ ശാപം മൂലം ഉഗ്രസർപ്പമായ [[തക്ഷകൻ|തക്ഷകന്റെ]] കടിയേറ്റ് അപമൃത്യു വരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനായ [[ജനമേജയൻ]], തന്റെ പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് കാരണക്കാരനായ തക്ഷകനെയും അവന്റെ വംശത്തെയും ഒന്നാകെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യാൻ '''[[സർപ്പസത്രയാഗം|സർപ്പസത്രം]]''' എന്ന മഹായാഗം നടത്തി. നിരപരാധികളായ അസംഖ്യം സർപ്പങ്ങൾ യാഗാഗ്നിയിൽ ചത്തൊടുങ്ങി. എന്നാൽ, [[അമൃത്]] കുടിച്ചവനായതിനാൽ, തക്ഷകൻ മാത്രം ചത്തില്ല. ഇതെത്തുടർന്ന്, ജനമേജയനെ ഉഗ്രമായ സർപ്പശാപം പിടികൂടുകയും അദ്ദേഹം [[കുഷ്ഠം|കുഷ്ഠരോഗ ബാധിതനാകുകയും]] ചെയ്തു. രോഗ വിമുക്തിയ്ക്കായി ഒരുപാട് വഴികൾ നോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഇതോടെ ജീവിതാശ നശിച്ചുപോയ ജനമേജയനെ കാണാൻ ഒരു ദിവസം [[ആത്രേയൻ|ആത്രേയമഹർഷി]] വരികയും രോഗവിമുക്തിയ്ക്കായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ ഭജിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ആ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം ജനമേജയന് പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. ആ കഥ ഇങ്ങനെ: പദ്മകല്പത്തിന്റെ ആദിയിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്]] സൃഷ്ടികർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരി ക്കുമ്പോൾ മഹാവിഷ്ണു അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി. തനിക്കും തന്റെ സൃഷ്ടികൾക്കും കർമ്മബന്ധം കൂടാതെ മുക്തി നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം കാട്ടണമെന്ന് [[ബ്രഹ്മാവ്]] അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ, [[ബിസ്മത്ത്|പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ]] തൻ്റെ ഒരു വിഗ്രഹം സൃഷ്ടിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. വരാഹകല്പം വരെ വിഗ്രഹം ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, പിന്നീട് സന്താന ഭാഗ്യത്തിനായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഭജിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന സുതപസ്സ് എന്ന പ്രജാപതിയ്ക്കും, പത്നിയായ പ്രശ്നിയ്ക്കും വിഗ്രഹം കൈമാറി. വിഗ്രഹം കിട്ടിയശേഷം പൂർവ്വാധികം ഭക്തിയോടെ ഭജനം തുടർന്ന അവർക്ക് മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഭഗവാൻ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ താൻ തന്നെ പുത്രനായി അവതരിയ്ക്കാമെന്ന് വാക്കുനൽകുകയും, ആ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിലും ഈ വിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടാകുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zy4-AAAAIAAJ&pg=PA30&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CDkQuwUwAg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=Krsna | publisher=Taylor & Francis | author=A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda | pages=30 |accessdate=24 June 2013}}</ref> അതനുസരിച്ച് [[സത്യയുഗം|സത്യയുഗത്തിലെ]] ആദ്യജന്മത്തിൽ ഭഗവാൻ, സുതപസ്സിന്റെയും പൃശ്നിയുടെയും പുത്രനായി '''പൃശ്നിഗർഭൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പൃശ്നിഗർഭൻ [[ബ്രഹ്മചര്യം|ബ്രഹ്മചര്യത്തിന്റെ]] പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിയ്ക്കുകയും ഭക്തനായ [[ധ്രുവൻ|ധ്രുവനുവേണ്ടി]] പുതിയൊരു ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. [[ത്രേതായുഗം|ത്രേതായുഗത്തിലെ]] അടുത്ത ജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ്, [[കശ്യപൻ|കശ്യപനായും]] പൃശ്നി [[അദിതി]]യായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരുടെ പുത്രനായി '''[[വാമനൻ]]''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. പിന്നീട്, [[ദ്വാപരയുഗം|ദ്വാപരയുഗത്തിലെ]] അവസാനജന്മത്തിൽ സുതപസ്സ് വസുദേവരായും പൃശ്നി ദേവകിയായും പുനർജനിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ വീണ്ടും അവരുടെ എട്ടാമത്തെ പുത്രനായി ''' കൃഷ്‌ണൻ''' എന്ന പേരിൽ അവതരിച്ചു. ഈ മൂന്നുജന്മങ്ങളിലും അവർക്ക് ഭഗവദ്നിർമ്മിതമായ ദിവ്യവിഗ്രഹം പൂജിയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടായി.<ref>{{cite book | url=https://books.google.com.sg/books?id=zLkrkjn1Yv0C&pg=PA238&dq=Prsnigarbha&hl=en&sa=X&ei=te7HUazmGsbyrQex_oGwBA&ved=0CEwQuwUwBg#v=onepage&q=Prsnigarbha&f=false | title=The Concise Śrīmad Bhāgavataṁ | publisher=SUNY Press | author=Swami Venkatesananda | year=1989 | pages=238 | isbn=1438422830 |accessdate=24 June 2013}}</ref> മാതാപിതാക്കൾ നിത്യപൂജ നടത്തിവന്നിരുന്ന ഈ വിഗ്രഹം, അവരുടെ കാലശേഷം ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ കയ്യിൽ തന്നെയെത്തി. തന്റെ വാസസ്ഥാനമായ [[ദ്വാരക|ദ്വാരകയിൽ]] ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയുകയും വിഗ്രഹം അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, എന്നും രാവിലെ പത്നിമാരായ [[രുക്മിണി]]-[[സത്യഭാമ]] എന്നിവർക്കൊപ്പം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി പൂജ നടത്തുമായിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ഭഗവാന് [[വൈകുണ്ഠം|വൈകുണ്ഠത്തിലേയ്ക്ക്]] മടങ്ങാൻ സമയമായി. സ്വർഗ്ഗാരോഹണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, തന്റെ സുഹൃത്തും ശിഷ്യനും ഭക്തനുമായ [[ഉദ്ധവൻ|ഉദ്ധവരോട്]] ഭഗവാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഉദ്ധവരേ, ഇന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടാകും. ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ച ദ്വാരക അതിൽ പൂർണ്ണമായും നശിച്ചു പോകും. എന്നാൽ, മൂന്ന് ജന്മങ്ങളിൽ ഞാനും എന്റെ മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച ദിവ്യവിഗ്രഹം നശിക്കാൻ ഉള്ളതല്ല. ആ പുണ്യവിഗ്രഹം എടുത്ത് ഉചിതമായ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ദേവഗുരുവായ [[ബൃഹസ്പതി|ബൃഹസ്പതിയോട്]] പറയുക. ആ പുണ്യകർമ്മത്തിന് ശേഷം [[ബദരിനാഥ്|ബദരീകാശ്രമത്തിലേയ്ക്ക്]] പോയി തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച് എന്നെ പ്രാപിക്കൂ. അധർമ്മം നിറയുന്ന [[കലിയുഗം|കലിയുഗത്തിൽ]], ഭക്തജനങ്ങളെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഞാൻ ആ വിഗ്രഹത്തിൽ കുടികൊള്ളും.}} ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അന്നേയ്ക്ക് ഏഴാം നാൾ മഹാപ്രളയമുണ്ടായി. ദേവശില്പിയായ [[വിശ്വകർമ്മാവ്]] നിർമ്മിച്ച ദ്വാരക, അതിൽ പൂർണ്ണമായും മുങ്ങി. തപസ്സിനായി പോകുന്നതിനുമുമ്പ് ഉദ്ധവർ ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ട് കാര്യം പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം എത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും ദ്വാരക സമുദ്രത്തിനടിയിലായി. മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ ഭഗവാനും മാതാപിതാക്കളും പൂജിച്ച പരമപവിത്രമായ വിഷ്ണുവിഗ്രഹം, മഹാപ്രളയത്തെ അതിജീവിച്ച് കടലിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു! പക്ഷേ, പ്രളയജലം കാരണം അദ്ദേഹത്തിന് വിഗ്രഹത്തിനടുത്തു വരെ പോകാനായില്ല. ബൃഹസ്പതി, തന്റെ ശിഷ്യനായ [[വായു|വായുദേവനെ]] വിളിച്ചുവരുത്തുകയും, വായുദേവൻ, സമുദ്രദേവനായ [[വരുണൻ|വരുണന്റെ]] സഹായത്തോടെ വിഗ്രഹം തന്റെ ഗുരുവിൻ്റെ അടുത്ത് എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. വിഗ്രഹവുമായി പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോഴാണ് അടുത്ത പ്രശ്നം വന്നത്: എവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണം? ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ആകാശ മാർഗ്ഗം സഞ്ചരിക്കവെ ഭാർഗ്ഗവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, കടലിൽ നിന്ന് വളരെ അടുത്തായി അതിവിശാലമായ ഒരു തടാകം അവർ കണ്ടു. നിർമ്മലമായ ജലത്തോടുകൂടിയ ആ തടാകത്തിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് താമരപ്പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷികൾ കളകൂജനം പൊഴിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. മൃഗങ്ങൾ അങ്ങിങ്ങായി സ്വൈരവിഹാരം നടത്തുന്നു. ആ പ്രദേശത്തിനാകെ ഒരു ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് അവർക്ക് തോന്നി. ലോകത്തിൻ്റെ മാതാപിതാക്കളായ [[ശിവൻ|ശിവഭഗവാനും]] [[പാർവ്വതി|പാർവ്വതീദേവിയും]] അവിടെ ആനന്ദ താണ്ഡവമാടുന്നത് കണ്ട ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും താഴെയിറങ്ങി ശിവപാർവ്വതിമാരെ വന്ദിച്ചു. താൻ ദേവഗുരുവിൻ്റെ ആഗമനം പ്രതീക്ഷിച്ച് ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്ന് ശിവഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. തുടർന്ന്, ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹം ബൃഹസ്പതിയ്ക്ക് വിവരിച്ചു കൊടുത്തു: {{cquote|ബൃഹസ്പതേ, വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ ഈ ദിവ്യവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ഏറ്റവും ഉചിതമായ സ്ഥലം ഈ ഭാർഗ്ഗവക്ഷേത്രം തന്നെയാണ്. [[പ്രാചീനബർഹിസ്സ്]] എന്ന രാജാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ '''പ്രചേതസ്സുകൾ''' എന്ന യോഗിവര്യന്മാർ പ്രജാപതി സ്ഥാനം നേടാൻ കഠിന തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചതും അവർക്ക് ഞാൻ '''[[രുദ്രഗീതം]]''' ഉപദേശിച്ചു കൊടുത്തതും ഇവിടെവച്ചാണ്. <ref>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-07-09 |archive-date=2010-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100125035449/http://www.guruvayurdevaswom.org/mlocation.shtml |url-status=dead }}</ref>{{better source|date=April 2017}}ബൃഹസ്പതേ, ഗുരുവായ അങ്ങും വായുദേവനും ചേർന്ന് വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്തുന്ന ഈ പുണ്യസ്ഥലം, ഇനി '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നറിയപ്പെടും. കലിയുഗത്തിലെ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ ഭക്തർ ഇവിടെ വന്ന് ഭജിയ്ക്കും.}} ഇത്രയും കേട്ടതോടെ ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവനും സന്തോഷമായി. ബൃഹസ്പതി, ഉടനെ ദേവശില്പിയായ വിശ്വകർമ്മാവിനെ വിളിച്ചുവരുത്തി. സ്ഥലമാകെ നോക്കിക്കണ്ട വിശ്വകർമ്മാവ്, അവിടെ എല്ലാ വാസ്തുശാസ്ത്ര നിബന്ധനകളുമനുസരിച്ച് മനോഹരമായ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിതു. വിഷ്ണുഭഗവാനാൽ നിർമ്മിച്ചതും അവതാരമായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ പൂജിച്ചതുമായ ആ പുണ്യവിഗ്രഹം, ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ചേർന്ന് എല്ലാ ആചാരവിധികളോടുകൂടി അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ശിവഭഗവാൻ വിഗ്രഹത്തിന് ആദ്യപൂജ നടത്തി. പാർവ്വതീദേവി നിവേദ്യമുണ്ടാക്കി സമർപ്പിച്ചു. [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രാദിദേവകൾ]] പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി. [[തുംബുരു]]-[[നാരദൻ|നാരദമഹർഷിമാരും]] [[യക്ഷന്മാർ|യക്ഷ]]-[[കിന്നരർ|കിന്നര]]-[[ഗന്ധർവ്വൻ|ഗന്ധർവ്വാദികളും]] സ്തുതിഗീതങ്ങൾ പാടി. ഗുരുവും വായുവും ഒരുമിച്ച് ഭഗവദ്വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച പുണ്യഭൂമിയ്ക്ക് '''ഗുരുവായൂർ''' എന്നും അവർ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഭഗവാന് 'ഗുരുവായൂരപ്പൻ' എന്നും പേരുകൾ വന്നു. ഈ മംഗളമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാർ, ''രുദ്രതീർത്ഥം'' എന്നുപേരുള്ള വലിയ തടാകത്തിന്റെ മറുകരയിലുള്ള മമ്മിയൂരിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനഭാവത്തിൽ സ്വയംഭൂവായി അവതരിച്ചു. അവിടെയും തൊഴുതാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ. വൈകുണ്ഠത്തിലെ പോലെ ഇവിടെയും ഭഗവാൻ പൂർണ്ണ ചൈതന്യത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ ഇവിടം ''ഭൂലോക വൈകുണ്ഠം'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇത്രയും കേട്ടപ്പോൾ [[ജനമേജയൻ]] കുടുംബസമേതം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഒരു വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം അവിടെ ഭജനമിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|മമ്മിയൂരിലെ ശിവക്ഷേത്രത്തിലും]] ദർശനം നടത്തി. ഓരോ ദിവസം ചെല്ലുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടു വരികയും ഒരു വർഷം തികയുന്നതിന്റെ തലേന്ന് രാത്രി അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവദ് ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ രോഗം പൂർണ്ണമായും ഭേദമാകുകയും ചെയ്തു. നാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, പിന്നീട് അരോഗദൃഢഗാത്രനായി ഒരുപാടുകാലം ജീവിച്ചു. === പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റെ കഥ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്ന മറ്റൊരു കഥയാണ് ഒരു [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റേത്]]. ഈ രാജാവ്, ഒരു ദിവസം തന്റെ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധനായ ജ്യോത്സ്യരെ വരുത്തുകയും അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ ജാതകം കാണിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. രാജാവിന്റെ ജാതകം പരിശോധിച്ച ജ്യോത്സ്യർ അദ്ദേഹം ഏഴ് ദിവസങ്ങൾക്കകം പാമ്പുകടിയേറ്റ് മരിയ്ക്കും എന്ന് വിധിയെഴുതി. ഇതറിഞ്ഞ് കുപിതനായ രാജാവ് ജ്യോത്സ്യരെ ജയിലിലടയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും മന്ത്രിമാർ അദ്ദേഹത്തെ തടഞ്ഞു. തുടർന്ന്, അപമൃത്യുവടയാനാണോ തന്റെ വിധി എന്നാലോചിച്ച് രാജാവ് ചിന്താധീനനായി ഇരിയ്ക്കേ സദസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു [[നമ്പൂതിരി]] പാപപരിഹാരത്തിന് ഗുരുവായൂരിൽ പോകണമെന്നും അവിടെ വച്ച് മരിച്ചാൽത്തന്നെയും മോക്ഷം കിട്ടുമെന്നും നിർദ്ദേശിച്ചു. അതനുസരിച്ച് രാജാവും കുടുംബാംഗങ്ങളും നമ്പൂതിരിയും ജ്യോത്സ്യരും ഒരുമിച്ച് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ രാജാവ്, തന്റെ മരണം പ്രവചിച്ച ദിവസം വരെയും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അതനുസരിച്ചുള്ള എല്ലാ ചിട്ടകളും അദ്ദേഹം പാലിച്ചുപോന്നു. ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. നാളെയാണ്, തൻ്റെ മരണമെത്തുന്ന ദിവസം! ഗുരുവായൂരപ്പനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച് അദ്ദേഹം ഉറങ്ങാൻ കിടന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ഉണർന്നുനോക്കിയ രാജാവ്, താൻ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നതായി കണ്ട് അമ്പരന്നു. ഒരേസമയം സന്തോഷവും കോപവും തോന്നിയ രാജാവ്, ജ്യോത്സ്യരുടെ അടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തെ ശാസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തലേന്നുരാത്രി താൻ ഒരു പാമ്പിനെ കണ്ടതുപോലുമില്ല എന്നായിരുന്നു രാജാവിന്റെ വാദം. അപ്പോൾ ജ്യോത്സ്യർ രാജാവിന്റെ കാലിലേയ്ക്ക് നോക്കുകയും അവിടെയുള്ള ഒരു പാട് കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അത് പാമ്പുകടിച്ച പാടായിരുന്നു! ഭഗവദ്കാരുണ്യം കൊണ്ടുമാത്രമാണ് താൻ രക്ഷപ്പെട്ടതെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ രാജാവ്, അപ്പോൾ ജീർണ്ണാവസ്ഥയിലായിരുന്ന ക്ഷേത്രം പുനരുദ്ധരിയ്ക്കുന്നതിന് നിർദ്ദേശം നൽകി. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ക്ഷേത്രം, സ്വർണ്ണം കൊണ്ടും വെള്ളി കൊണ്ടും രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടും പുതുക്കിപ്പണിയുകയും ശ്രീകോവിലിന്റെ ചുമരുകളിൽ മനോഹര ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചുചേർക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് ദാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം, ശിഷ്ടകാലം തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായി ജീവിച്ചുപോന്നു.<ref name='G3'>{{Cite web |url=http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-06-22 |archive-date=2009-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628214507/http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple2.shtml |url-status=dead }}</ref> === ശങ്കരാചാര്യരുടെ വീഴ്ച === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ സവിശേഷ പ്രാധാന്യത്തോടെ പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുള്ളതാണ് [[അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായ [[ശങ്കരാചാര്യർ]]ക്ക് സംഭവിച്ച വീഴ്ച. ഒരു [[ഏകാദശി]]നാളിലാണ് ആ സംഭവം നടന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ആ കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരുപാട് യോഗസിദ്ധികൾ സ്വന്തമായി ഉണ്ടായിരുന്ന ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ആകാശമാർഗ്ഗം സഞ്ചരിയ്ക്കാനുള്ള കഴിവുമുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം അത്തരത്തിൽ [[കാലടി]]യിൽ നിന്ന് [[ശൃംഗേരി]]യിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊണ്ടിരുന്ന സമയത്താണ് അത് സംഭവിച്ചത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിലൂടെയായിരുന്നു യാത്ര. ആകാശത്തുനിന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ ക്ഷേത്രം കണ്ടെങ്കിലും അവിടെയിറങ്ങാനോ ഭഗവാനെ തൊഴാനോ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചില്ല. ശ്രീകോവിലിന്റെ മുകളിലുള്ള ഭാഗം പിന്നിട്ട ഉടനെ ശങ്കരാചാര്യർ ഒറ്റ വീഴ്ച! അദ്ദേഹം നേരെ ചെന്നുവീണത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയിലാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ അപ്പോൾ ശീവേലി നടക്കുകയായിരുന്നു. ശീവേലി വടക്കേ നടയിലെത്തിയപ്പോൾ എഴുന്നള്ളിപ്പിന്റെ നേരെ മുന്നിൽ വച്ചാണ് ശങ്കരാചാര്യർ ചെന്നുവീണത്. ആളുകൾ പരിഭ്രാന്തരായി ഓടിക്കൂടി. ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ബോധമുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, ശരീരത്തിലെവിടെയും പരുക്കുകളും കണ്ടില്ല. ശാന്തിക്കാർ വന്ന് പുണ്യതീർത്ഥം മുഖത്ത് തെളിച്ചതും ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ശങ്കരാചാര്യർ, ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നടയിൽ പോയി സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിയ്ക്കുകയും സമസ്താപരാധം ഏറ്റുപറയുകയും ചെയ്തു. കുറച്ചുദിവസം കൂടി ക്ഷേത്രത്തിൽ തങ്ങിയ അദ്ദേഹം, ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജകളും ചടങ്ങുകളും പുനഃക്രമീകരിയ്ക്കുകയും, ഗുരുവായൂരപ്പനെ സ്തുതിച്ച് ''ഗോവിന്ദാഷ്ടകം'' എന്ന കൃതി രചിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള [[ഗുരുവായൂർ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം|പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതും അദ്ദേഹമാണ്. === നെന്മിനി ഉണ്ണി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് നെന്മിനി മന. ഈ കുടുംബത്തിൽ പെട്ടവർ ഇന്നും ഗുരുവായൂരിലുണ്ട്. ഈ കുടുംബത്തിന്റെ വകയായി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ ഒരു ലോഡ്ജും ഹോട്ടലുമടക്കമുള്ള സൗകര്യങ്ങളുണ്ട്. എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി]]യോടനുബന്ധിച്ചുള്ള [[സപ്തമി]] വിളക്ക് സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നത് ഈ കുടുംബമാണ്. ഇവിടത്തെ പൂർവ്വികനായിരുന്ന ഒരു ഉണ്ണി നമ്പൂതിരിയുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ കാണിയ്ക്കുന്നത്. നെന്മിനി മനയിലെ അച്ഛൻ നമ്പൂതിരി ആയിരുന്നു ഒരിയ്ക്കൽ ഗുരുവായൂരിലെ മേൽശാന്തി. ഒരു ദിവസം, അദ്ദേഹത്തിന് അത്യാവശ്യമായി ഒരു സ്ഥലം വരെ പോകേണ്ടിവന്നു. സഹായിയായ കീഴ്ശാന്തിയും അന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഭഗവാന്റെ പൂജ മുടങ്ങുമല്ലോ എന്നാലോചിച്ച് വിഷമിച്ച മേൽശാന്തി, ഒടുവിൽ തന്റെ മകനായ ഉണ്ണിയെ പൂജയേല്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. പോകും മുമ്പ് മേൽശാന്തി, ഉണ്ണിയ്ക്ക് പൂജാവിധികളെല്ലാം പറഞ്ഞു കൊടുത്തു. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് കയറിയ ഉണ്ണി, മലരുനിവേദ്യവും ഉഷഃപൂജയുമെല്ലാം വിധിപോലെ ചെയ്തു. അപ്പോഴാണ് ഉണ്ണി അത് ശ്രദ്ധിച്ചത്: നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ അതുപോലെത്തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! ഉണ്ണി ആശങ്കാകുലനായി. തന്റെ പൂജ പിഴച്ചോ? ഭഗവാൻ നിവേദ്യം നേരിട്ടുണ്ണും എന്നായിരുന്നു അവന്റെ വിചാരം. പിന്നീട് അടുത്തുള്ള ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് ഉപ്പുമാങ്ങയും തൈരും കൊണ്ടുവരികയും അവ ചോറിന്റെ കൂടെ കൂട്ടിക്കുഴച്ചു വയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ, യാതൊരു ഫലവും കണ്ടില്ല. ഉണ്ണി പൊട്ടിക്കരയാൻ തുടങ്ങി. {{cquote|ഉപ്പുമാങ്ങയുമുറതൈരുമുണ്ടിനി കൈപ്പയ്ക്കാക്കൊണ്ടാട്ടം വേണോ-കൃഷ്‌ണാ പപ്പടവും മറ്റും വല്ലതും വേണെങ്കിൽ കൽപിച്ചുകൊൾക ഞാൻ കേട്ടു-കൊള്ളാം ഊണുകഴിക്കാഞ്ഞാലയ്യോ വിശന്നുപോം ക്ഷീണിച്ചുപോയിടും ദേഹമേറ്റം അച്ഛൻ വന്നാലെന്നെത്തല്ലു മറിഞ്ഞാലും അച്യുതനൂണുകഴിച്ചില്ലെങ്കിൽ.}} ആ കണ്ണീരുകണ്ട് ഉണ്ണിക്കണ്ണൻ, അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ഉണ്ണിയുടെ കയ്യിൽ നിന്ന് ചോറ് മുഴുവൻ വാങ്ങിക്കഴിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. സന്തോഷത്താൽ മതിമറന്ന ഉണ്ണി, സമയം പോയതറിഞ്ഞില്ല. സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും നടതുറക്കാത്തതിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരായ [[വാര്യർ|വാര്യരും]] [[മാരാർ|മാരാരും]] ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഉണ്ണിയ്ക്ക് വല്ലതും സംഭവിച്ചോ എന്നായിരുന്നു അവരുടെ ചിന്ത. എന്നാൽ, തൊട്ടുപിന്നാലെ ഒഴിഞ്ഞ പൂജാപാത്രങ്ങളുമായി ഉണ്ണി പുറത്തെത്തി. പാത്രങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട വാര്യർ തനിയ്ക്ക് അവകാശപ്പെട്ട നിവേദ്യച്ചോറ് മുഴുവൻ ഉണ്ണി ഉണ്ടുതീർത്തു എന്ന് വിചാരിച്ചു. അയാൾ അവനെ വിളിച്ചുകൊണ്ടു പോകുകയും കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. താനല്ല, ഭഗവാനാണ് എല്ലാം കഴിച്ചതെന്ന് ഉണ്ണി ഒരുപാടു തവണ പറഞ്ഞെങ്കിലും വാര്യർ അത് അംഗീകരിച്ചില്ല. ഒരുപാട് തവണ അയാൾ ഉണ്ണിയെ തല്ലി. ഇതിനിടയിൽ മേൽശാന്തി മടങ്ങിയെത്തി. വാര്യരിൽ നിന്ന് വിവരമറിഞ്ഞ അദ്ദേഹവും ഉണ്ണിയെ ഒരുപാട് തല്ലി. അപ്പോഴാണ് ശ്രീകോവിലിൽ നിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങിയത്. ഉണ്ണി പറഞ്ഞതെല്ലാം ശരിയാണെന്നും അതിനാൽ തല്ലേണ്ടത് തന്നെയാണെന്നുമായിരുന്നു ആ അശരീരി. കുറ്റബോധം താങ്ങാനാകാതെ മേൽശാന്തിയും വാര്യരും ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിൽ സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. ഇതിൻ്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായാണ് ഗുരുവായൂരപ്പന് ദിവസേന തൈര് നിവേദ്യവും നിറപുത്തരി ദിവസം ഉപ്പുമാങ്ങയും നിവേദിക്കുന്നത്. === നാരായണീയത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === [[ശ്രീമദ്ഭാഗവതം|ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തെ]] ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച പ്രസിദ്ധമായൊരു [[സംസ്കൃതസാഹിത്യം|സംസ്കൃതകാവ്യമാണ്]] '''[[നാരായണീയം]]'''. പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠനായ [[മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരി|മേല്പുത്തൂർ നാരായണ ഭട്ടതിരിയാണ്]] ഈ മഹാകാവ്യം രചിച്ചത്. പന്ത്രണ്ട് സ്കന്ധങ്ങളും പതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളുമടങ്ങിയ ഭാഗവതകാവ്യത്തെ, വെറും നൂറു ദശകങ്ങളിലും ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളിലും ഒതുക്കിയ നാരായണീയം, ഭാഗവതത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കവി ഭഗവാനോട് സംവദിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് രചിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി അടുത്ത് ബന്ധമുള്ള ഈ കാവ്യം ഉദ്ഭവിയ്ക്കാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: 1560-ൽ ഇന്നത്തെ [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ]] [[തിരുനാവായ|തിരുനാവായയ്ക്കടുത്തുള്ള]] [[ചന്ദനക്കാവ് (മലപ്പുറം ജില്ല)|ചന്ദനക്കാവിലെ]] പണ്ഡിതകുടുംബമായ മേല്പുത്തൂർ ഇല്ലത്ത് ജനിച്ച നാരായണഭട്ടതിരി, മഹാപണ്ഡിതനായിരുന്ന അച്ഛൻ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[മീമാംസ|മീമാംസയും]] മാധവൻ എന്ന ഗുരുവിൽ നിന്ന് [[ഋഗ്വേദം|ഋഗ്വേദവും]] ജ്യേഷ്ഠൻ ദാമോദരഭട്ടതിരിയിൽ നിന്ന് [[തർക്കശാസ്ത്രം|തർക്കശാസ്ത്രവും]] പഠിച്ചെടുത്തശേഷം, [[തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടി|തൃക്കണ്ടിയൂർ അച്യുതപ്പിഷാരടിയുടെ]] കീഴിൽ ഉപരിപഠനം നടക്കുന്ന കാലത്താണ് നാരായണീയത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ച സംഭവങ്ങൾ നടന്നത്. ഗുരുതരമായ [[വാതരോഗം]] ബാധിച്ച അച്യുതപ്പിഷാരടിയെ മേല്പുത്തൂർ നല്ല രീതിയിൽ ശുശ്രൂഷിച്ചുപോന്നു. ഒടുവിൽ ഗുരുനാഥന്റെ അസുഖം മാറുകയും, അതേസമയം മേല്പുത്തൂരിന് അസുഖസൂചനകൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവിൽ നിന്ന് മേല്പുത്തൂർ അസുഖം ഇരന്നുവാങ്ങി എന്നാണ് കഥ. വാതരോഗം മാറാൻ നിരവധി ചികിത്സാരീതികൾ ചെയ്തുനോക്കിയെങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. ഒടുവിൽ, സാക്ഷാൽ [[ധന്വന്തരി|ധന്വന്തരിമൂർത്തിയായ]] ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെ ശരണം എന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, 1587 ഓഗസ്റ്റ് 27-ന് (കൊല്ലവർഷം 763 ചിങ്ങം 16), [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] [[തിരുവോണം (നക്ഷത്രം)|തിരുവോണം]] നാളിൽ, മാതാപിതാക്കൾക്കും അനുജനും കവിയുമായ ചെറിയ മാതൃദത്തഭട്ടതിരിയ്ക്കും ചില സഹായികൾക്കുമൊപ്പം ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അമ്മാത്തായ പയ്യൂരില്ലമടക്കം പല സ്ഥലങ്ങളിലും തങ്ങിയ ശേഷം മൂന്നാം നാൾ അവർ ഗുരുവായൂരിലെത്തി. ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ച് ഒരു കവിതയെഴുതണമെന്ന് മേല്പുത്തൂരിന് തോന്നി. പക്ഷേ, എവിടെനിന്ന് തുടങ്ങണം, എങ്ങനെ തുടങ്ങണം എന്നൊന്നും അദ്ദേഹത്തിന് പിടികിട്ടിയില്ല. ഉറ്റ സുഹൃത്തും, [[മലയാളം|മലയാളഭാഷയുടെ]] പിതാവുമായ [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ|തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛനെത്തന്നെ]] സമീപിയ്ക്കാമെന്ന് വിചാരിച്ച മേല്പുത്തൂർ, തന്റെ സഹായികളെ [[തൃക്കണ്ടിയൂർ|തൃക്കണ്ടിയൂരിലേയ്ക്ക്]] അയച്ചു. സഹായികൾ തൃക്കണ്ടിയൂരിലെ എഴുത്തച്ഛന്റെ വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം തന്റെ [[അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട്|അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ടിലെ]] വരികൾ ചൊല്ലിക്കൊണ്ട് ചാരുകസേരയിൽ ഇരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. സഹായികൾ എഴുത്തച്ഛനോട് ആഗമനോദ്ദേശ്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് 'മത്സ്യം തൊട്ടുകൂട്ടാൻ പറയൂ' എന്നാണ് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്. ഗുരുവായൂർ മടങ്ങിയെത്തിയ സഹായികൾ മേല്പുത്തൂരിനോട് വിവരം പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം സന്തോഷിച്ചു. ഇത് കണ്ട് സഹായികൾ സ്തബ്ധരായിപ്പോയി. [[മത്സ്യം (അവതാരം)|മത്സ്യം]] തൊട്ടുള്ള വൈഷ്ണവാവതാരങ്ങളെ സ്തുതിച്ച് കീർത്തനമെഴുതുക എന്നാണ് എഴുത്തച്ഛൻ പറഞ്ഞതിന്റെ അന്തരാർത്ഥം എന്ന് മേല്പുത്തൂർ അവരോട് പറഞ്ഞു. ''സാന്ദ്രാനന്ദാവബോധാത്മകമനുപമിതം...'' എന്ന് തുടങ്ങുന്ന നാരായണീയത്തിന്റെ ആദ്യദശകം പിറന്നത് അങ്ങനെയാണ്. തുടർന്ന്, ഓരോ ദിവസവും ഓരോ ദശകം എന്ന കണക്കിൽ നൂറുദിവസം കൊണ്ട് നൂറുദശകം പൂർത്തിയാക്കി. ഓരോ ദിവസം കഴിയുംതോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടുവന്നു. ഒടുവിൽ, നൂറാം ദിവസം അദ്ദേഹം നാരായണീയരചന പൂർത്തിയാക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന് വേണുഗോപാലരൂപത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ദർശനമുണ്ടാകുകയും അതോടെ അദ്ദേഹം രോഗവിമുക്തനാകുകയും ചെയ്തു. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിലെ കിഴക്കേ അറ്റത്തെ തൂണിലിരുന്നാണ് മേല്പുത്തൂർ നാരായണീയം രചിച്ചത്. വാതരോഗം വന്ന് ശരീരം മുഴുവൻ തളർന്നുപോയ മേല്പുത്തൂർ ചൊല്ലുന്ന ശ്ലോകങ്ങളെല്ലാം അനുജൻ പകർത്തി എടുക്കുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ്റെ നരസിംഹാവതാരത്തെ വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയാതെ വിഷമിച്ച മേൽപ്പത്തൂരിന് മുമ്പിൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ നരസിംഹരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുവത്രെ. നാരായണീയം രചിച്ചതോടുകൂടി ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുത്ത അദ്ദേഹം, പിന്നീട് കുറഞ്ഞത് 86 വയസ്സ് വരെയെങ്കിലും ജീവിച്ചിരുന്നു. ഈ കാലഘട്ടത്തിനിടയിൽ അദ്ദേഹം [[കൊച്ചി]], [[അമ്പലപ്പുഴ]], [[കോഴിക്കോട്]], [[മൂക്കുതല]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലായി ജീവിച്ചുപോരുകയും, അവിടങ്ങളിലെല്ലാം പ്രശസ്തനാകുകയും ചെയ്തു. [[പ്രക്രിയാ സർവ്വസ്വം]], [[ശ്രീപാദ സപ്തതി]], ഒരുപാട് [[ചമ്പു|ചമ്പുക്കൾ]], [[പ്രശസ്തി (ചരിത്രം)|പ്രശസ്തികൾ]] തുടങ്ങി വേറെയും ചില കൃതികൾ ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. മൂക്കുതലയിൽ വച്ചാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്. അനായാസ മരണമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. === ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉത്ഭവം === മേല്പുത്തൂരിന്റെ സമകാലികനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മറ്റൊരു കവിയായിരുന്നു [[പൂന്താനം നമ്പൂതിരി]]. ഇന്നത്തെ മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[പെരിന്തൽമണ്ണ]]യ്ക്കടുത്ത് [[കിഴാറ്റൂർ|കീഴാറ്റൂരിലായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇല്ലം. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] വലിയ പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനം, മലയാളത്തിലാണ് കവിതകൾ രചിച്ചിരുന്നത്. തന്മൂലം സംസ്കൃത പണ്ഡിതന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ ഒരുപാട് പരിഹസിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''മലയാളത്തിലെ [[ഭഗവദ്ഗീത]]'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ' ''[[ജ്ഞാനപ്പാന]]''യാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ കൃതി. ഈ കൃതി എഴുതാൻ കാരണമായ ഒരു സംഭവമുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെക്കാലം സന്താനഭാഗ്യമില്ലാതെ വിഷമിച്ചിരുന്ന പൂന്താനം, അതിനായി 'സന്താനഗോപാലം പാന' എന്ന കൃതി രചിച്ചു. അതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മകനുണ്ടായി. എന്നാൽ, [[ചോറൂണ്|ചോറൂണിന്റെ]] ദിവസം അവൻ അഴിച്ചിട്ട വസ്ത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ശ്വാസം മുട്ടി മരിച്ചു. ഇതിലുണ്ടായ വിഷമമാണ് ജ്ഞാനപ്പാനയുടെ ഉദ്ഭവത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ചത്. നാമജപത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും പ്രാധാന്യം അറിയിയ്ക്കുന്നതിനോടൊപ്പം കടുത്ത സാമൂഹ്യവിമർശനവും ഉൾക്കൊണ്ട ഈ കൃതിയ്ക്ക്, കേരളീയസമൂഹത്തിൽ ലഭിച്ച സ്വാധീനം വലുതാണ്. {{cquote|കണ്ടുകണ്ടെന്നിരിയ്ക്കും ജനങ്ങളെ കണ്ടില്ലെന്ന് വരുത്തുന്നതും ഭവാൻ<br>രണ്ടുനാലുദിനം കൊണ്ടൊരുത്തനെ തണ്ടിലേറ്റി നടത്തുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|മാളികമുകളേറിയ മന്നന്റെ തോളിൽ മാറാപ്പ് കേറ്റുന്നതും ഭവാൻ.}} {{cquote|ഉണ്ണിയുണ്ടായി വേൾപ്പിപ്പതിലൊരു ഉണ്ണിയുണ്ടായിക്കണ്ടാവൂ ഞാനെന്നും<br>ഇത്ഥമോരോന്ന് ചിന്തിച്ചിരിയ്ക്കുമ്പോൾ ചത്തുപോകുന്നു പാവം ശിവ!ശിവ!}} {{cquote|അമ്മയ്ക്കും പുനരച്ഛന്നും ഭാര്യയ്ക്കും ഉണ്മാൻ പോലും കൊടുക്കുന്നില്ല ചിലർ.}} തുടങ്ങിയ വരികൾ വേദാന്തചിന്തയുടെയും സാമൂഹ്യവിമർശനത്തിന്റെയും ഉദാഹരണങ്ങളാകുമ്പോൾ ആദ്യഭാഗവും അവസാനഭാഗവും തികഞ്ഞ ഭക്തിയുടെ പ്രതീകങ്ങളായി മാറുകയാണ്. കലികാലത്ത് ഭക്തർക്ക് മോക്ഷത്തിനുള്ള ഏക ഉപാധി നാമപജമാണെന്ന് പൂന്താനം ഇതിലൂടെ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നു. {{cquote|ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ മനസ്സിൽ കളിയ്ക്കുമ്പോൾ<br>ഉണ്ണികൾ പിന്നെ വേണമോ മക്കളായ്?}} എന്ന വാക്യം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭഗവദ്ഭക്തിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ്.<ref>{{cite news|title=Rendered with devotion|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article657658.ece|date=March 13, 2009}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> വാർദ്ധക്യത്തിൽ [[വസൂരി]]രോഗം വന്ന് തളർന്നുപോയ പൂന്താനം അത് ഭേദമാകാൻ തന്റെ നാട്ടിലുള്ള [[അങ്ങാടിപ്പുറം തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മ]]യെ സ്തുതിച്ച് രചിച്ച ''ഘനസംഘം'' എന്ന സ്തോത്രവും വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. 1964-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ഓമനക്കുട്ടൻ (ചലച്ചിത്രം|ഓമനക്കുട്ടൻ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലുപയോഗിച്ച ''കണികാണും നേരം'' രചിച്ചതും അദ്ദേഹമാണ്. [[നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ|''നരനായിങ്ങനെ ജനിച്ചു ഭൂമിയിൽ'']] എന്ന അതിപ്രസിദ്ധമായ ശിവസ്തുതിയും അദ്ദേഹത്തിന്റേതാണ്. ഇവ കൂടാതെ വേറെയും കൃതികൾ രചിച്ച അദ്ദേഹം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ്റെ ഐതിഹ്യ കഥകളിലെ സ്ഥിരം സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. 93-ാ൦ വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠം പൂകി എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. === ഭക്തിയും വിഭക്തിയും === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്ന മറ്റൊരു ഐതിഹ്യകഥയാണ് ''ഭക്തിയും വിഭക്തിയും''. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവുമാണ് ഈ കഥയിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ. സംസ്കൃതപണ്ഡിതന്മാർക്ക് അക്കാലത്ത് മലയാളകവികളോടും മലയാളകൃതികളോടുണ്ടായിരുന്ന പുച്ഛവും അവയിലെ ഭഗവാന്റെ നിലപാടുമാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രമേയം. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: വാതരോഗം ബാധിച്ച് ഗുരുവായൂരിൽ മേല്പുത്തൂർ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലത്തുതന്നെ പൂന്താനവും ഭജനമിരിയ്ക്കാനുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, പൂന്താനം താൻ രചിച്ച സന്താനഗോപാലം പാന മേല്പുത്തൂരിന് കാണിച്ചുകൊടുക്കാൻ ചെന്നു. എന്നാൽ, സംസ്കൃതപണ്ഡിതനായിരുന്ന മേല്പുത്തൂർ, ആ ആവശ്യം നിരസിച്ചു. ഇത് പൂന്താനത്തെ അത്യധികം ദുഃഖിതനാക്കി. അന്നുരാത്രി, മേല്പുത്തൂരിന് വാതരോഗം വീണ്ടും മൂർച്ഛിച്ചു. അല്പസമയം അദ്ദേഹത്തിന് ബോധക്ഷയമുണ്ടായി. ബോധം വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഭഗവാന്റെ ഒരു ദർശനമുണ്ടായി. ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: {{cquote|ഹേ മേല്പത്തൂരേ! പണ്ഡിത ശ്രേഷ്ഠനായ അങ്ങയുടെ വിഭക്തിയെക്കാൾ എനിയ്ക്ക് ഇഷ്ടം പാണ്ഡിത്യമില്ലാത്ത പൂന്താനത്തിന്റെ ഭക്തിയാണ്. അങ്ങ് നാളെത്തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് മാപ്പ് പറയുകയും ജ്ഞാനപ്പാന പരിശോധിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും വേണം.}} ഇതനുസരിച്ച് പിറ്റേന്ന് രാവിലെ മേല്പുത്തൂർ, ക്ഷേത്രദർശനം കഴിഞ്ഞ് തെക്കേ നാലമ്പലത്തിലിരുന്ന് അന്നത്തെ ദശകവും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം പൂന്താനത്തിനടുത്ത് പോകുകയും അദ്ദേഹത്തോട് മാപ്പുപറഞ്ഞ് ജ്ഞാനപ്പാന വായിച്ച് വിലയിരുത്തുകയും പൂന്താനത്തെ മുഗ്ദകണ്ഠം പ്രശംസിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="thehindu">{{cite news|title=To lovers of Krishna, in Tamil|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|newspaper=The Hindu|date=July 19, 2012|access-date=2019-12-06|archive-date=2012-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723041304/http://www.thehindu.com/arts/books/article3657486.ece|url-status=dead}}</ref> === 'പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു' === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. സംസ്കൃതത്തിൽ പൂന്താനത്തിനുണ്ടായിരുന്ന പ്രാവീണ്യക്കുറവും അതുമൂലം അദ്ദേഹം നേരിട്ട അപമാനങ്ങളും അവയിലുള്ള ഭഗവാന്റെ പ്രതികരണവും അടങ്ങിയതാണ് ഈ കഥ. അതിങ്ങനെ: സംസ്കൃതത്തിൽ വലിയ പാണ്ഡിത്യമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും പൂന്താനം നിത്യേന ക്ഷേത്രനടയിൽ വന്ന് [[വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം]] വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുമായിരുന്നു. അപ്പപ്പോൾ വായയിൽ വരുന്ന രീതിയിലാണ് അദ്ദേഹം വ്യാഖ്യാനം കൊടുത്തിരുന്നത്. ഒരിയ്ക്കൽ, അത്തരത്തിൽ അദ്ദേഹം വിഷ്ണു സഹസ്രനാമത്തിലെ '''പദ്മനാഭോऽമരപ്രഭു''' എന്ന ഭാഗം '''പദ്മനാഭോ മരപ്രഭു''' എന്ന് തെറ്റായി ഉച്ചരിച്ച് അതിന് വ്യാഖ്യാനം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ, സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന [[വേദം|വേദപണ്ഡിതന്മാരായ]] ചില ബ്രാഹ്മണർ പൂന്താനത്തെ അപഹസിച്ചു. ഈ സമയത്ത് അദ്ദേഹം മരപ്രഭു ആരാണെന്ന് വിചാരിച്ച് ചിന്താധീനനായി. അപ്പോൾ, മരപ്രഭുവും താൻ തന്നെയാണെന്ന് അറിയിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീലകത്തുനിന്ന് ഒരു അശരീരി മുഴങ്ങി. ഇത് കേട്ടതും പണ്ഡിതസമൂഹം ലജ്ജിച്ച് തലതാഴ്ത്തി. <ref>{{cite web|url=https://ml.wikisource.org/wiki/%E0%B4%90%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B2/%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81_%E0%B4%A8%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B4%BF |title=ഐതിഹ്യമാല/പൂന്താനത്തു നമ്പൂരി - വിക്കിഗ്രന്ഥശാല |language=ml|publisher=Ml.wikisource.org |date=2016-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഈ സംഭവത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഗുരുവായൂർ തെക്കേ നടയിലെ ശ്രീവത്സം വി.ഐ.പി. റസ്റ്റ് ഹൗസ് വളപ്പിൽ മരപ്രഭുവിന്റെ അതിഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. കളിമണ്ണിൽ തീർത്ത ഇത്, അത്തരത്തിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ശില്പമാണ്. 1995-ലാണ് ഈ ശില്പം സ്ഥാപിച്ചത്. പ്രശസ്ത ശില്പി [[ആലുവ]] പി.വി. രാമചന്ദ്രന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1200 പേർ ചേർന്ന് മൂന്നുമാസം കഠിനവ്രതം എടുത്താണ് ഈ ശില്പം നിർമ്മിച്ചെടുത്തത്.<ref>{{cite web|author=Ramachandran P.V. |url=http://guruvayoormaraprabhu.blogspot.in/ |title=Guruvayoor Maraprabhu |publisher=Guruvayoormaraprabhu.blogspot.in |date=2009-12-06 |accessdate=2016-12-20}}</ref> ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനും മുൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയും]] അന്നത്തെ കേന്ദ്ര വ്യവസായ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ. കരുണാകരനാണ്]] ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. കളിമണ്ണിനോടൊപ്പം പല ഔഷധകൂട്ടുകളും ഇതിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. വൃക്ഷസങ്കല്പത്തിൽ ശരീരവും ധ്യാനഭാവത്തിലുള്ള ഭഗവാന്റെ ശിരസ്സും ഒത്തുച്ചേർന്ന ഈ ശില്പത്തിന് ജാപ്പനീസ് നിർമ്മാണശൈലിയാണ് അവലംബിച്ചത്. 2008-ൽ ഇതിനോട് ചേർന്ന് ഏതാനും ദിവ്യാത്മാക്കളുടെ രൂപങ്ങളും, 2011-ൽ പ്രഭാമണ്ഡലവും ചാർത്തുകയുണ്ടായി. ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടാണ് മരപ്രഭു ശില്പം ഗുരുവായൂരിലെ ഭക്തരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയത്. ഇതിന്റെ ചെറുപതിപ്പുകളും ഇപ്പോൾ നിർമ്മാണത്തിലുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |title=ഗുരുവായൂർ മരപ്രഭു ചെറുപതിപ്പുകളുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു &#124; mangalam.com |publisher=Origin.mangalam.com |date=2015-04-17 |accessdate=2016-12-20 |archive-date=2016-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220161718/http://origin.mangalam.com/print-edition/keralam/305547 |url-status=dead }}</ref> ഇവയുടെ ശില്പിയും പി.വി. രാമചന്ദ്രനാണ്. === ഭാഗവതപ്രിയനായ കൊട്ടിയൂരപ്പൻ === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. ഗുരുവായൂരുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ ധാരാളമായി അനുഗ്രഹിച്ചതായി കഥകളുള്ളതിനാൽ ഇതും ആ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം. [[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിലെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[കൊട്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രം|കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രവുമായും]] അവിടത്തെ ദേവനായ പരമശിവനുമായാണ് ഈ കഥയ്ക്ക് നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ളത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവത പാരായണം എങ്ങനെ കൊട്ടിയൂരപ്പനെ പ്രസന്നനാക്കി എന്ന് ഈ കഥയിൽ കാണാം. ഒരിക്കൽ, ഒരു [[വൈശാഖം|വൈശാഖകാലത്ത്]] പൂന്താനം കൊട്ടിയൂരിൽ ദർശനത്തിനെത്തി. [[ബാവലിപ്പുഴ]]യിൽ കുളിച്ച് അക്കരെയും ഇക്കരെയുമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തിയ ശേഷം അദ്ദേഹം, വലിയൊരു സദസ്സിനെ സാക്ഷിയാക്കി തന്റെ ഭാഗവതപാരായണം തുടങ്ങി. ഭാഗവതത്തിലെ അതിപ്രധാനമായ ദശമസ്കന്ധത്തിലെ അറുപതാം അദ്ധ്യായമായ 'കർഹിചിദദ്ധ്യായ'മാണ് അദ്ദേഹത്തിന് അന്ന് വായിക്കാനുണ്ടായിരുന്നത്. പ്രസ്തുത അദ്ധ്യായത്തിലെ 'കർഹി ചിത് സുഖമാസീനം' എന്നു തുടങ്ങുന്ന ശ്ലോകം കാരണമാണ് അദ്ധ്യായത്തിന് ഇങ്ങനെയൊരു പേരുതന്നെ വന്നത്. പൂന്താനത്തിന്റെ ഭാഗവതപാരായണം കേട്ട സദസ്യർ, അദ്ദേഹത്തെ വാനോളം പുകഴ്ത്തി. തുടർന്ന്, താൻ വായിച്ചുതീർന്ന ഭാഗം അദ്ദേഹം മയിൽപ്പീലി വച്ച് അടച്ചു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ എണീറ്റ് ദിനകൃത്യങ്ങളെല്ലാം കഴിച്ച് പൂന്താനം ഗ്രന്ഥം തുറന്നുനോക്കുമ്പോൾ മയിൽപ്പീലി കർഹിചിദദ്ധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഇരിയ്ക്കുന്നു! തന്റെ ഓർമ്മക്കുറവായിരിയ്ക്കാം കാരണമെന്ന് വിചാരിച്ച അദ്ദേഹം, അന്നും അതേ അദ്ധ്യായം തന്നെ വായിച്ചു. രണ്ടു മൂന്നു ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് ആവർത്തിച്ചപ്പോൾ ഇത് ഭഗവാന്റെ ലീലയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. അന്നും ഭാഗവതം വായിച്ച ശേഷം സന്തോഷത്തോടെ അദ്ദേഹം കൊട്ടിയൂർ വിട്ടു. അപ്പോഴാണ് തന്റെ ഭാഗവതഗ്രന്ഥം എടുക്കാൻ മറന്നുപോയ കാര്യം അദ്ദേഹം അറിഞ്ഞത്. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ച് കൊട്ടിയൂരിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടെങ്കിലും അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. അദ്ദേഹം വാതിൽപ്പഴുതിലൂടെ നോക്കിയപ്പോൾ കണ്ട കാഴ്ച അതിശയകരമായിരുന്നു: ശിവഭഗവാൻ പാർവ്വതീദേവിയ്ക്ക് ഭാഗവതത്തിലെ കർഹിചിദദ്ധ്യായം വായിച്ചുകൊടുക്കുന്നു! അത് സശ്രദ്ധം കേട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ദേവി, ഭഗവാന്റെ വായന നന്നായെങ്കിലും പൂന്താനം വായിച്ചുകേൾക്കാനാണ് കൂടുതൽ രസകരമെന്ന് പറയുകയുണ്ടായി! പൂന്താനം പുറത്തുണ്ടെന്ന വിവരമറിഞ്ഞ ഭഗവാനും ദേവിയും, അദ്ദേഹത്തിന് ദർശനം നൽകുകയും, ഭാഗവതഗ്രന്ഥം തങ്ങളുടെ മറ്റൊരു വാസകേന്ദ്രമായ [[തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രം|തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലെ]] മണ്ഡപത്തിന്റെ ഉത്തരത്തിലുണ്ടെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അതനുസരിച്ച് പൂന്താനം, ഒരുപാട് ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലെത്തുകയും]] വടക്കുന്നാഥനെയും ഉപദേവതകളെയും തൊഴുതശേഷം മണ്ഡപത്തിലെത്തി അതിന്റെ ഉത്തരത്തിൽ നിന്ന് ഗ്രന്ഥം തിരികെ എടുക്കുകയും ചെയ്തു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ മങ്ങാട്ടച്ചനായി === ഇതും പൂന്താനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയാണ്. [[സാമൂതിരി]]യുടെ സൈന്യാധിപനായ [[മങ്ങാട്ടച്ചൻ|മങ്ങാട്ടച്ചന്റെ]] രൂപത്തിൽ വന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ പൂന്താനത്തെ രക്ഷിച്ചതാണ് ഈ കഥയിലെ ഉള്ളടക്കം. തന്റെ ഭക്തരെ രക്ഷിയ്ക്കാൻ ഭഗവാൻ ഏതു രൂപത്തിലും വരും എന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ തെളിവായി ഭക്തർ ഇതിന്റെ കണ്ടുവരുന്നു. കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ പൂന്താനം, കീഴാറ്റൂരിലുള്ള ഇല്ലത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്നു. നേരം അർദ്ധരാത്രിയായിരുന്നു. ചുറ്റും കൂരിരുട്ട്. എങ്ങും കനത്ത നിശ്ശബ്ദത. തീർത്തും വിജനമായ പ്രദേശത്തുകൂടിയാണ് അദ്ദേഹം കടന്നുപോകുന്നുണ്ടായിരുന്നത്. പെട്ടെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു സംഘം അക്രമികൾ തടഞ്ഞുനിർത്തി ആക്രമിച്ചു. അവർ പൂന്താനത്തോട് വൻ തുക ആവശ്യപ്പെട്ടു. തന്റെ കയ്യിൽ ഒരു ഭാഗവതഗ്രന്ഥം മാത്രമാണുള്ളതെന്നും അത് തരാൻ തനിയ്ക്കാകില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞപ്പോൾ അക്രമികളിലൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തോളിലെ ഭാണ്ഡം പിടിച്ചുവലിയ്ക്കുകയും, മറ്റൊരുത്തൻ അദ്ദേഹത്തെ വടിയെടുത്ത് അടിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. വേദന താങ്ങാനാകത്തെ പൂന്താനം, ഇഷ്ടദേവനെ ഉറക്കെ വിളിച്ചു. അപ്പോൾ ദൂരെനിന്ന് ഒരു [[കുതിര]]യുടെ കുളമ്പടിശബ്ദം കേൾക്കാൻ തുടങ്ങി. ഓരോ നിമിഷം കഴിയുംതോറും അത് അടുത്തെത്താൻ തുടങ്ങി. സാമൂതിരിയുടെ സൈന്യാധിപനായ മങ്ങാട്ടച്ചനായിരുന്നു കുതിരപ്പുറത്ത്. മങ്ങാട്ടച്ചൻ, തന്റെ കയ്യിലെ വാളെടുത്ത് അക്രമികൾക്കുനേരെ ആഞ്ഞുവീശുകയും അവർ പേടിച്ചോടുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചന് പൂന്താനം തന്റെ കയ്യിലെ മോതിരം ഊരി സമ്മാനിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങാൻ തയ്യാറായില്ല. ഒടുവിൽ പൂന്താനത്തിന്റെ നിർബന്ധത്തിന് വഴങ്ങി അദ്ദേഹം അത് വാങ്ങുകയായിരുന്നു. മോതിരവും വാങ്ങിച്ച മങ്ങാട്ടച്ചൻ, ഉടനെ സ്ഥലം വിട്ടു. മനസ്സുനിറയെ സന്തോഷത്തോടെ പൂന്താനം യാത്ര തുടർന്നു. നേരം ഏഴരവെളുപ്പായി. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രനട തുറക്കാനുള്ള സമയമായി. മേല്പുത്തൂരടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ, ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം കണ്ടുതൊഴാൻ പുറത്ത് വരിയായി നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മേൽശാന്തി എഴുന്നേറ്റ് കുളികഴിഞ്ഞുവന്ന് ശ്രീകോവിലിന്റെ വാതിൽ തുറക്കാൻ കഠിനപ്രയത്നം തുടങ്ങി. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും വാതിൽ തുറക്കുന്നില്ല! അപ്പോഴാണ്, '''കൃഷ്ണാ! ഗുരുവായൂരപ്പാ! ഭഗവാനേ!''' എന്ന വിളിയോടെ പൂന്താനം ക്ഷേത്രനടയിലെത്തിയത്. തൊട്ടുപിന്നാലെ, മേൽശാന്തിയ്ക്ക് നടതുറക്കാൻ സാധിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു! ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിച്ച് ഭഗവാന്റെ നിർമ്മാല്യം തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണം വച്ച് ശ്രീകോവിലിനടുത്തെത്തിയ പൂന്താനത്തെ മേൽശാന്തി വിളിയ്ക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു മോതിരം സമ്മാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പൂന്താനം മോതിരം പരിശോധിച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ ഞെട്ടിപ്പോയി. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ മോതിരമായിരുന്നു! ഇതിനെക്കുറിച്ച് പൂന്താനം മേൽശാന്തിയോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ തനിയ്ക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വപ്നദർശനമുണ്ടായെന്നും, ഭക്തനായ പൂന്താനത്തിന് മോതിരം തിരിച്ചു കൊടുക്കണമെന്ന് അതിൽ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞുവെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പൂന്താനം, ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. === വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും കുറൂരമ്മയും === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയാത്ത സാന്നിദ്ധ്യങ്ങളാണ് ഭക്തസന്ന്യാസിയായിരുന്ന [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ|വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും]] [[കുറൂരമ്മ]]യും. മേല്പുത്തൂരിന്റെയും പൂന്താനത്തിന്റെയും സമകാലികരായിരുന്നു ഇവരെന്നാണ് കേൾവി. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനായിരുന്ന വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, പക്ഷേ എല്ലാ ദേവതകളെയും ഭജിച്ചിരുന്നു. കേരളത്തിലെ ഒരുപാട് മഹാക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പിറവിയുടെ കാരണക്കാരനും അദ്ദേഹമാണ്. ഏത് ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയാലും അവിടത്തെ മൂർത്തിയെ നേരിട്ടുകാണാനുള്ള കഴിവ് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. കുറൂരമ്മയാകട്ടെ, അക്ഷരാഭ്യാസം പോലുമില്ലാത്ത ഒരു അന്തർജനമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ തന്നെയുള്ള [[അടാട്ട്]] എന്ന സ്ഥലത്തെ കുറൂരില്ലത്തെ അമ്മയായിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവരെ ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന് വിളിച്ചുപോയിരുന്നത്. അവരുടെ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമായും പറയാനുള്ളത്. പുറയന്നൂർ ഇല്ലത്തെ ഗൗരി അന്തർജനമാണ് പിൽക്കാലത്ത് ''കുറൂരമ്മ'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായത്. അക്കാലത്ത് നമ്പൂതിരി സമുദായത്തിലെ ആചാരമനുസരിച്ച് വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഇവരെ വേളി കഴിപ്പിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. കുറൂരില്ലത്തെ വലിയ നമ്പൂതിരിയാണ് അന്തർജനത്തെ വേളി കഴിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് ഇല്ലത്ത് കുടിയിരുത്തിയത്. നിർഭാഗ്യവശാൽ അധികം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. തികഞ്ഞ കൃഷ്ണഭക്തയായിരുന്ന അന്തർജനം, തന്റെ ദുഃഖങ്ങളെല്ലാം കൃഷ്ണപാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ച് കഴിഞ്ഞുകൂടി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ, ഒരു ദിവസം ഇല്ലത്ത് പണിക്കാരനായി ഒരു ഉണ്ണി കടന്നുവന്നു. കുറൂരമ്മ അവനെ പൂർണ്ണമനസ്സോടെ സ്വീകരിയ്ക്കുകയും തന്റെ കൂടെത്തന്നെ താമസിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അമ്മയ്ക്കുവേണ്ട എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഉണ്ണി തന്നെ ചെയ്തുവന്നു. അവൻ വികൃതി കാണിച്ചാൽ കുറൂരമ്മ ശാസിക്കുമായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, ഇല്ലത്ത് കൃഷ്ണപൂജ നടത്തുന്നതിനിടയിൽ വികൃതി കാട്ടിയപ്പോൾ കൂറൂരമ്മ അവനെ കരി നിറച്ച ഒരു കലത്തിൽ വച്ച് അടച്ചു. ഇതേ സമയം, തന്റെ മഠത്തിൽ സ്വാമിയാർ കൃഷ്ണപൂജ ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ഭഗവാൻ വരാൻ വൈകുന്നത് കണ്ട സ്വാമിയാർ ഇതെന്ത് മറിമായമെന്ന് ചിന്തിച്ചിരുന്നു. ഒടുവിൽ, ദേഹമാസകലം കരിയുമായി ഭഗവാൻ സ്വാമിയാർക്കുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. വികൃതി കാട്ടിയതിന് കുറൂരമ്മ തന്നെ കലത്തിലടച്ചതിനാലാണ് താൻ വരാൻ വൈകിയതെന്ന് ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. കുറൂരമ്മ നിസ്സാരക്കാരിയല്ലെന്ന് സ്വാമിയാർക്ക് തോന്നി. താൻ ഉടനെ കുറൂരില്ലത്ത് പൂജയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ടെന്ന് കുറൂരമ്മയോട് പറയാൻ അദ്ദേഹം ഭഗവാനോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. ഇതിനിടയിൽ, അടുത്തുതന്നെയുള്ള മറ്റൊരു ഇല്ലമായ ചെമ്മങ്ങാട്ട് ഇല്ലത്തെ നമ്പൂതിരിയും ഇക്കാര്യമറിയുകയുണ്ടായി. അദ്ദേഹവും സ്വാമിയാരെ തന്റെ ഇല്ലത്തെ പൂജയ്ക്ക് വിളിച്ചു. ഇത് കുറൂരമ്മയോടുണ്ടായിരുന്ന അസൂയ കൊണ്ടാണെന്ന് ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. കാരണം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ ഒരു ഇല്ലത്ത് പൂജ നടത്താൻ വരുന്നത് അക്കാലത്ത് വലിയൊരു അംഗീകാരമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നിർഭാഗ്യവശാൽ രണ്ട് പൂജകളും പറഞ്ഞുവച്ചിരുന്നത് ഒരേ ദിവസമാണ്. എന്തു ചെയ്യണമെന്നറിയാതെ സ്വാമിയാർ വിഷമിച്ചു. അവസാനം, ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്കുതന്നെ പോകാം എന്നായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീരുമാനം. അതനുസരിച്ച് അന്നേദിവസം പ്രഭാതകൃത്യങ്ങളെല്ലാം വേഗം കഴിച്ച് സ്വാമിയാർ ചെമ്മങ്ങാട്ടേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, ശങ്കരാചാര്യ പരമ്പരയിൽ പെട്ട സന്ന്യാസിയായതിനാൽ യാത്ര പുറപ്പെടും മുമ്പ് ശംഖനാദം മുഴക്കണമെന്ന് ചിട്ടയുണ്ട്. അതനുസരിച്ച് മഠത്തിലെ പരിചാരകർ ശംഖൂതാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും ശംഖിൽ നിന്ന് ശബ്ദം വന്നില്ല. ഇതെന്ത് മറിമായം എന്നറിയാതെ പരിചാരകർ അമ്പരന്നു നിന്നപ്പോൾ താൻ കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് പോകണമെന്നാണ് ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛ എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. അതനുസരിച്ച് യാത്ര കുറൂരില്ലത്തേയ്ക്ക് മാറ്റാൻ സ്വാമിയാർ തീരുമാനിച്ചു. ഈ സമയം, കുറൂരമ്മ സ്വാമിയാരുടെ പൂജയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ഉണ്ണിയും ഇല്ലത്തെ പരിചാരികയും അവരെ സഹായിച്ചു. പൂജാപുഷ്പങ്ങളും നിവേദ്യങ്ങളും [[ആവണപ്പലക]]യുമെല്ലാം ഒരുക്കിവച്ചു. സ്വാമിയാർ ഇല്ലത്തെത്തിയതും കുറൂരമ്മ അദ്ദേഹത്തെ കാലുകഴുകി സ്വീകരിയ്ക്കുകയും പൂജാമുറിയിലേയ്ക്ക് ആനയിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ഇഷ്ടദേവന്റെ വിഗ്രഹം കണ്ട സ്വാമിയാർ ധ്യാനനിമഗ്നനായി. അദ്ദേഹം അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന പൂക്കളിലോരോന്നായി ഭഗവദ്പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, അവ ചെന്നുവീണത് ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങളിലാണ്! സ്തബ്ധനായ സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു. താൻ പൂജയും ധ്യാനവും കൊണ്ട് നേടിയ ഭാഗ്യം കുറൂരമ്മ വെറും നിഷ്കളങ്കഭക്തി കൊണ്ട് നേടി എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പക്ഷം. ഉണ്ണിയായി കൂടെക്കൂടിയത് തന്റെ ഇഷ്ടദേവനാണെന്നറിഞ്ഞ കുറൂരമ്മ, ഉണ്ണിയുടെ പാദങ്ങൾ തൊട്ട് നമസ്കരിച്ചു. പിന്നീടും തികഞ്ഞ ഭക്തയായിത്തന്നെ ജീവിച്ച അവർ, 93-ആം വയസ്സിൽ ഉടലോടെ വൈകുണ്ഠലോകം പൂകി എന്നാണ് വിശ്വാസം. === മഞ്ജുള === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരി ആയിരുന്ന ഒരു വാരസ്യാരായിരുന്നു മഞ്ജുള. കൃഷ്‌ണ ഭക്തയായ അവൾ നിത്യവും ഭഗവാന് ചാർത്താൻ മാലകെട്ടിക്കൊടുക്കുമായിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരുദിവസം, പതിവിലധികം പണിയുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ വളരെ വൈകി മാത്രമാണ് അവൾക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെത്താനായത്. അപ്പോഴേയ്ക്കും നടയടച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. നിരാശയായ മഞ്ജുള, കിഴക്കേ നടയിലുള്ള തന്റെ വാര്യത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചുനടന്നു. പോകുന്ന വഴിയിൽ, ഒരു [[ആൽമരം|ആൽമരത്തിന്റെ]] തറയിൽ അവൾ വിശ്രമിയ്ക്കാനിരുന്നു. അപ്പോൾ, ഭക്തോത്തമനായ പൂന്താനം, ദർശനം കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങിവരികയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് മഞ്ജുളയെ പരിചയമുണ്ടായിരുന്നു. ദുഃഖിതയായി ഇരിയ്ക്കുന്നത് കണ്ട് കാര്യം തിരക്കിയപ്പോൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൾ പറഞ്ഞു. {{cquote| ഗുരുവായൂരപ്പന് മുടങ്ങാതെ പൂമാല ചാർത്തണമെന്ന അടിയൻ്റെ വ്രതം ഇന്നു മുടങ്ങി, നടയടച്ചുപോയി തിരുമേനി.}} മഞ്ജുളയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച പൂന്താനം, ആൽച്ചുവട്ടിലെ കല്ലിൽ ഭഗവാനെ സങ്കല്പിച്ച് മാലചാർത്താൻ പറഞ്ഞു. ആദ്യമൊന്ന് ഞെട്ടിയെങ്കിലും അവൾ പൂന്താനത്തെ അനുസരിയ്ക്കുക തന്നെ ചെയ്തു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ നടതുറന്ന് നിർമ്മാല്യദർശനം നടത്തിയശേഷം മേൽശാന്തി, പതിവുപോലെ വിഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദനമുഴുക്കാപ്പും ആഭരണങ്ങളും മാലകളും നീക്കം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ, എത്ര മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും ഒരു മാല മാത്രം വിഗ്രഹത്തിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നതായി മനസ്സിലാക്കി. മേല്പുത്തൂരും പൂന്താനവും വില്വമംഗലവുമടക്കമുള്ള ഭക്തോത്തമന്മാർ പുറത്തു നില്പുണ്ടായിരുന്നു. പരിഭ്രാന്തനായ മേൽശാന്തി പുറത്തുവന്ന് ഭഗവാന്റെ വാകച്ചാർത്തും അഭിഷേകവും മുടങ്ങിയതായി അറിയിച്ചു. അപ്പോൾ പൂന്താനത്തിന് തലേ രാത്രിയിലെ സംഭവം ഓർമ്മ വന്നു. ഉടനെ പൂന്താനം മഞ്ജുളയുടെ മാലയാണെങ്കിൽ അത് നീങ്ങട്ടെ എന്ന് വിളിച്ചു പറയുകയും അപ്പോൾ തന്നെ ആ മാല താഴെ വീഴുകയും ചെയ്തു! പോകുന്ന വഴിയിൽ മഞ്ജുള വിശ്രമിച്ചതും, അവൾ മാലചാർത്തിയ കല്ല് സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നതുമായ ആൽമരം, ഇപ്പോൾ 'മഞ്ജുളാൽ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അര കിലോമീറ്റർ നേരെ കിഴക്കുമാറി, സ്വകാര്യ ബസ് സ്റ്റാൻഡിന്റെയും [[ഗുരുവായൂർ നഗരസഭ|നഗരസഭാ കാര്യാലയത്തിന്റെയും]] ഇടയിലാണ് ഈ ആൽമരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇതിന്റെ ചുവട്ടിൽ, ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡന്റെ]] ഭീമാകാരമായ ഒരു ശില്പമുണ്ട്. 1975-ൽ ഒരു ഭക്തൻ സമർപ്പിച്ച ഈ ശില്പം, ഇന്ന് ഗുരുവായൂർ പട്ടണത്തിന്റെ മുഖമുദ്രകളിലൊന്നാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വരുന്ന ഭക്തരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നത് ഈ ശില്പമാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ കൊടിമരങ്ങളിലും മണ്ഡപങ്ങളിലും കാണുന്ന രൂപത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ശരിയ്ക്കും ഒരു [[പരുന്ത്|പരുന്തിന്റെ]] രൂപം തന്നെയാണ് ഈ ശില്പത്തിന്. സർപ്പപീഠത്തിൽ, അതീവരൗദ്രഭാവത്തോടെ നിൽക്കുന്ന ഈ ഗരുഡനെ വാഹനത്തിലിരിയ്ക്കുന്നവരടക്കം എല്ലാ ഭക്തരും കൈകൂപ്പിത്തൊഴുന്നു. ഇതിന്റെ മറുവശത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പൂന്താനത്തിന്റെ പളുങ്കുശില്പവുമുണ്ട്. === കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവം === കേരളത്തിന്റെ തനതു കലാരൂപങ്ങളിൽ ഒന്നായ [[കൃഷ്ണനാട്ടം| കൃഷ്ണനാട്ടത്തെ]]ക്കുറിച്ച് പരാമർശിയ്ക്കാതെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കഥകൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിയ്ക്കില്ല. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി ആയിരുന്ന [[മാനവേദൻ|മാനവേദൻ രാജ]], ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച '''[[കൃഷ്ണഗീതി]]''' എന്ന സംസ്കൃത കാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം ഉദ്ഭവിച്ചത്. കേരളത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായ [[കഥകളി]]യുടെ ആദ്യരൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടം. ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിന്റെ ഉത്ഭവ കഥ ഇപ്രകാരമാണ്: കോഴിക്കോട് സ്വദേശിയായിരുന്നെങ്കിലും മാനവേദൻ രാജ കൂടുതൽ കാലവും ചെലവഴിച്ചത് ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയാണ്. അക്കാലത്തൊരിയ്ക്കൽ അദ്ദേഹം വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരെ കാണുകയുണ്ടായി. തൻ്റെ ദിവ്യദൃഷ്ടി കൊണ്ട് ഭഗവാനെ നിത്യവും കാണുന്ന സ്വാമിയാരോട്, തനിയ്ക്കും അതിനുള്ള ഭാഗ്യം ഉണ്ടാക്കണമെന്ന് മാനവേദൻ അപേക്ഷിച്ചു. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ അത് സാധിയ്ക്കില്ല എന്നായിരുന്നു സ്വാമിയാരുടെ മറുപടി. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വീണ്ടും മാനവേദനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭഗവാൻ അതിനുള്ള അനുവാദം നൽകിയെന്നും, എന്നാൽ ഒരിയ്ക്കലേ സാധിയ്ക്കൂ എന്നും സ്വാമിയാർ പറഞ്ഞു. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ [[കൂത്തമ്പലം| കൂത്തമ്പലമുണ്ടായിരുന്നില്ല]]. തദ്സ്ഥാനത്ത് ഒരു [[ഇലഞ്ഞി]]മരമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. സ്വാമിയാർ ഒന്ന് കാണിച്ചുകൊടുത്തതും അവിടെ ഓടക്കുഴലൂതിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ മാനവേദൻ കണ്ടു. തന്റെ ജന്മം സഫലമായെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം ഓടിച്ചെന്ന് ഭഗവാനെ ആലിംഗനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ഭഗവാൻ അപ്പോഴേയ്ക്കും അപ്രത്യക്ഷനായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഭഗവാൻ നിന്നിടത്ത് കുറച്ച് മയിൽപ്പീലി കിടന്നിരുന്നു, ആ മയിൽപ്പീലി ഉപയോഗിച്ചാണ് മാനവേദൻ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം അലങ്കരിച്ചത്. തനിയ്ക്ക് ദർശനം കിട്ടിയ ഇലഞ്ഞി മരത്തിന്റെ തടികൊണ്ട് ഒരു കൃഷ്ണവിഗ്രഹം തീർത്ത് അതിനെ വാഴ്‌ത്തിക്കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം കൃഷ്ണഗീതി രചിച്ചത്. അതിൻ്റെ തടികൊണ്ടുതന്നെയാണ് കൃഷ്‌ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടം ചെയ്തെടുത്തത്. [[ജയദേവർ|ജയദേവരുടെ]] [[ഗീതഗോവിന്ദം|ഗീതഗോവിന്ദത്തെ]]യാണ് കൃഷ്ണഗീതിയ്ക്ക് മാതൃകയാക്കിയത്. തുടർന്ന്, ഒരു തുലാം 30-ന് അദ്ദേഹം തന്റെ കൃതി ഗുരുവായൂരപ്പനു മുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചു. ആ ദിവസം ഇന്ന് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. === ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ കഥ === ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തിൽ പറയുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കഥയാണ് അജാമിളമോക്ഷം. ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും എല്ലാവിധ ദുഷ്ടതകളോടും ജീവിച്ച [[അജാമിളൻ]] എന്നയാൾ, ജീവിതാവസാനത്തിലെ ഒരു നിമിഷം തന്റെ പുത്രനായ നാരായണനെ വിളിച്ചപ്പോൾ സാക്ഷാൽ നാരായണൻ തന്നെ വിളികേട്ടതും അയാളെ വൈകുണ്ഠ ത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയതുമാണ് ഈ കഥയിലെ സാരം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും സമാനമായ ഒരു കഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. ചേലേപ്പറമ്പ് എന്ന് ഇല്ലപ്പേരുണ്ടായിരുന്ന ഒരു നമ്പൂതിരിയാണ് ഈ കഥയിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രം. ഒരു കവിയും, പ്രാസംഗികനുമൊക്കെയായിരുന്നിട്ടും തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും പലതരം ഹീനപ്രവൃത്തികളിലും ഏർപ്പെട്ട ചേലേപ്പറമ്പ്, വാർദ്ധക്യത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയതും തുടർന്നുള്ള സംഭവവികാസങ്ങളുമാണ് ഈ കഥയുടെ ആകെത്തുക. കഥ ഇങ്ങനെ: ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചെങ്കിലും, ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വേദപുരാണാദികളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയെങ്കിലും, വളരെ കുത്തഴിഞ്ഞ ഒരു ജീവിതമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് നയിച്ചിരുന്നത്. സ്ത്രീസേവയിലും മദ്യപാനത്തിലും താത്പര്യം കിട്ടിയ അദ്ദേഹം സകലമാന തിന്മകളിലും വ്യാപരിച്ചു. ഒരുപാട് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് വിവാഹം കഴിച്ചു, അവയിലെല്ലാം സന്തതികളുണ്ടായി. പലരും അച്ഛനെ അറിയാതെ കാലം കഴിച്ചുകൂട്ടി. കാലം അങ്ങനെ കുറേ കടന്നുപോയി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ചേലേപ്പറമ്പ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരിൽ താമസമാക്കിയ ശേഷവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. പരസ്ത്രീഗമനവും മോഷണവും മദ്യപാനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിത്യവൃത്തിയായിരുന്നു. ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന ഭാഗത്തേയ്ക്ക് അദ്ദേഹം തിരിഞ്ഞു നോക്കിയതു പോലുമില്ല. പരദൂഷണം മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നിരുന്നത്. അങ്ങനെ നാട്ടുകാരുടെ മൊത്തം സ്വൈരം കെടുത്തുന്ന ഒരാളായി അദ്ദേഹം മാറി. കാലം പിന്നെയും കടന്നുപോയി. ചേലേപ്പറമ്പിന് തൊണ്ണൂറു വയസ്സ് കഴിഞ്ഞു. എങ്കിലും സ്വഭാവത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസമൊന്നും കണ്ടില്ല. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസമാണ് ആ സംഭവം നടക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് കഴിഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൈ കഴുകുന്ന തിരക്കിലിരിയ്ക്കേ ചേലേപ്പറമ്പ് സമൃദ്ധമായി എണ്ണയും ഇഞ്ചയും തേച്ച് കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ട് കുപിതനായ ബ്രാഹ്മണരിലൊരാൾ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞ കാര്യം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു: {{quote|ഹേ ചേലേപ്പറമ്പേ, ഇതെന്താണ് അങ്ങ് കാണിയ്ക്കുന്നത്? എത്രയോ കോടി ജന്മങ്ങളിൽ അങ്ങു ചെയ്ത മഹാപുണ്യത്തിന്റെ ഫലമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഈ ബ്രാഹ്മണജന്മം. അതും പോരാതെ ഇപ്പോൾ ഭൂലോകവൈകുണ്ഠത്തിലും എത്തിച്ചേർന്നിരിയ്ക്കുന്നു. എന്നിട്ടും എന്തേ മനസ്സുമാറുന്നില്ല? ദുഷ്ചിന്തകൾ പോകുന്നില്ല? കലികാലത്ത് മോക്ഷത്തിന് നാമജപം മാത്രമേ ഫലം ചെയ്യൂ എന്ന കാര്യം അങ്ങ് മറന്നുപോയോ? ഇനിയെങ്കിലും ഈ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ മതിയാക്കൂ. ഭഗവദ്പാദങ്ങളെ ആശ്രയിയ്ക്കൂ. അങ്ങേയ്ക്ക് മോക്ഷം ലഭിയ്ക്കും.}} ഈ വാക്കുകൾ ചേലേപ്പറമ്പിനെ ഇരുത്തിച്ചിന്തിപ്പിച്ചു. അതുവരെയുള്ള തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോയി. താൻ എത്രമാത്രം അധഃപതിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. കുളി കഴിഞ്ഞ് ഈറനോടെത്തന്നെ ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് നടന്നു. ചേലേപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് കയറുന്നത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഭക്തർ അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കിനിന്നു. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് കയറി ഭഗവാനെ തൊഴുത ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ മണ്ഡപത്തിൽ കയറി ഈ ശ്ലോകം ജപിച്ചു: {{quote|അബ്ദാർധേന ഹരിം പ്രസന്നമകരോദൗത്താനപാദിശ്ശിശുഃ സപ്താഹേന നൃപഃ പരീക്ഷിദബലാ യാമാർദ്ധതഃ പിംഗലാ ഖട്വാംഗോ ഘടികാദ്വയേന നവതിപ്രായോഽപി തന്ന വ്യഥേ, തം കാരുണ്യനിധിം പ്രപദ്യ ശരണം ശേഷായുഷാ തോഷയേ. <br> അർത്ഥം: ഉത്താനപാദപുത്രനായ [[ധ്രുവൻ]] അരവർഷം കൊണ്ട് (ആറുമാസംകൊണ്ട്) അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. [[പരീക്ഷിത്ത്]] മഹാരാജാവ് സപ്താഹം (ഒരാഴ്ച) കൊണ്ടും [[പിംഗള]] അരയാമം കൊണ്ടും [[ഖട്വാംഗൻ]] രണ്ടുമണിക്കൂർകൊണ്ടും അങ്ങയെ പ്രസന്നനാക്കി. എന്നാൽ തൊണ്ണൂറുവയസ്സായിട്ടും എനിയ്ക്ക് അങ്ങയെ പ്രസാദിപ്പിയ്ക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. അല്ലയോ ഗുരുവായൂരപ്പാ, അര നാഴിക (24 മിനിറ്റ്) മാത്രം ബാക്കിയുള്ള ഈ ആയുസ്സിനാലിതാ ഞാൻ അങ്ങയെ സന്തോഷിപ്പിയ്ക്കുന്നു.}} ഇത്രയും ചൊല്ലിയ ശേഷം ചേലേപ്പറമ്പ് മണ്ഡപത്തിൽ സാഷ്ടാംഗം നമസ്കരിച്ചു. ഏറെ നേരം കഴിഞ്ഞിട്ടും ചേലേപ്പറമ്പ് അങ്ങനെത്തന്നെ കിടക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ച ഭക്തർ അദ്ദേഹത്തിനടുത്തേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തി. ചേലേപ്പറമ്പിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം നോക്കിയ അവർ, അദ്ദേഹം മരിച്ചുകഴിഞ്ഞെന്ന് മനസ്സിലാക്കി. അവസാനനിമിഷം സദ്ബുദ്ധി തോന്നിയ ചേലേപ്പറമ്പ്, ഭഗവാനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. . . === കിട്ടയുടെ ഇളനീർ === കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആറാട്ടിനോടനു ബന്ധിച്ച് ഉത്സവവിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ അഭിഷേകം നടത്തുന്നത് ഒരു ആചാരമാണ്. ആറാട്ടുകടവിൽ വിഗ്രഹമെത്തിച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തീർത്ഥാവാഹനം നടത്തിയശേഷം വിഗ്രഹത്തിൽ ഇളനീർ കൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ആറാട്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ ആറാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ച് അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഇളനീർ കൊണ്ടുവരുന്നത് ഗുരുവായൂരിനടുത്ത് [[ഇരിങ്ങപ്പുറം|ഇരിങ്ങപ്പുറത്തുള്ള]] തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാരാണ്. [[ഈഴവർ|ഈഴവ]]സമുദായത്തിൽ പെട്ട ഇവർക്ക് ഈ അവകാശം ലഭിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു കഥയുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഏറെ വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് നടന്ന കഥയാണിത്. അന്ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഈഴവർ അടക്കമുള്ള 'താഴ്ന്ന' ജാതിക്കാർക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രപരിസരത്തൂടെ നടക്കാൻ പോലും അവർക്ക് അവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽ വരെയേ അവർക്ക് പ്രവേശനം ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവിടെയുള്ള ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാനത്തിന് 'തീയരമ്പലം' എന്ന പേരിട്ടുവന്നിരുന്നു. എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിനുള്ള അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം അത് പൊളിച്ചുമാറ്റി. എങ്കിലും ഇന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ഒരു കൽവിളക്ക് അവിടെ കാണാം. 2022-ൽ ഈ വിളക്ക് പൂർണ്ണമായും സ്വർണ്ണം പൂശുകയുണ്ടായി. [[ചാവക്കാട് താലൂക്ക്]] [[എസ്.എൻ.ഡി.പി.|എസ്.എൻ.ഡി.പി.]] യൂണിയൻ വകയാണ് ഇത് നവീകരിച്ചത്. ഈ കഥ നടക്കുന്ന കാലത്ത് മേല്പറഞ്ഞ കുടുംബത്തിലെ കാരണവർ കിട്ടയെന്ന് പേരുള്ള ഒരു കള്ളുചെത്തുകാരനായിരുന്നു. ഭാര്യയും മക്കളുമടക്കമുള്ള വലിയൊരു കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമയായിരുന്ന കിട്ട, കള്ളുചെത്തിക്കിട്ടുന്ന വരുമാനം കൊണ്ടാണ് കുടുംബം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്നത്. ദിവസവും ഒരു നൂറു തെങ്ങിൽ കയറി അയാൾ ചെത്തുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന കിട്ട, തനിയ്ക്ക് ഗുരുവായൂർ ദർശനത്തിന് അർഹതയില്ലാത്തതിൽ അഗാധമായി ദുഃഖിച്ചിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക്, ആറടിയിലധികം ഉയരത്തോടും കറുത്ത് സുന്ദരമായ ശരീരത്തോടുംകൂടി ഒരു യുവാവ് കിട്ടയുടെ വീട്ടിലേയ്ക്ക് കടന്നുവന്നു. ദാഹിച്ചവശനായ ആ യുവാവ് കിട്ടയെ കാണുകയും തനിയ്ക്ക് ഇളനീർ വേണമെന്നും താൻ അല്പം ധൃതിയിലാണെന്നും ഉടനെ ആറാട്ടുകടവിൽ എത്തിയ്ക്കണമെന്നും താൻ അവിടെയുണ്ടാകുമെന്നും അറിയിച്ചു. ആ യുവാവ് സാക്ഷാൽ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയായിരുന്നു! തുടർന്ന് കിട്ട, അടുത്തുള്ള തെങ്ങിൽ കയറി അല്പം ഇളനീർ വെട്ടിക്കൊണ്ടുവരികയും, വിവരങ്ങളെല്ലാം തന്റെ ജന്മിയോട് പറഞ്ഞശേഷം അദ്ദേഹത്തെ ഏല്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ആറാട്ടുദിവസമായിരുന്നു അന്ന്. കിട്ടയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ജന്മി, ഉടനെത്തന്നെ ഇളനീരുമായി രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെ ആറാട്ടുകടവിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു. കിട്ട മഞ്ജുളാൽത്തറ വരെ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ചു. ഈ സമയത്ത് തന്ത്രിയ്ക്കും മേൽശാന്തിയ്ക്കും ഒരു അരുളപ്പാടുണ്ടായി. കിട്ട ഇളനീരുമായി മഞ്ജുളാൽത്തറയിലുണ്ടെന്നും ഉടനെ അവിടെ വന്ന് സ്വീകരിയ്ക്കണമെന്നുമായിരുന്നു അത്. തുടർന്ന് ഇരുവരും മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ എത്തുകയും കിട്ടയിൽ നിന്ന് ഇളനീർ വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആ ഇളനീർ കൊണ്ടാണ് ഭഗവാന് അഭിഷേകം നടത്തിയത്. തുടർന്ന് എല്ലാ വർഷവും കിട്ടയുടെ കുടുംബത്തിനായിരിയ്ക്കും ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാൻ അവകാശമെന്ന് തന്ത്രി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് തമ്പ്രാൻപടി കുടുംബക്കാർക്ക് ഇളനീർ കൊണ്ടുവരാനുള്ള അവകാശം ലഭിച്ചത്. ഇപ്പോൾ കുടുംബം അതിസമ്പന്നമാണ്. എങ്കിലും പരമ്പരാഗതമായ അവകാശം കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഭംഗിയായി നിറവേറ്റിപ്പോരുന്നു. === ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ ഓണക്കോടി === ഗുരുവായൂരിൽ തന്നെയുള്ള പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബമാണ് മല്ലിശ്ശേരി മന. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഊരാളന്മാരാണ് ഈ കുടുംബത്തിലുള്ളവർ. ഒരുകാലത്ത് നാടുവാഴിസ്ഥാനം അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ഈ കുടുംബത്തിന് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പിതൃസ്ഥാനമാണ് കല്പിച്ചുപോരുന്നത്. തന്മൂലം, ഇവർ ശ്രീലകത്ത് കയറി പൂജകൾ നടത്താറില്ല. ഈ കുടുംബത്തിലെ ഒരു കാരണവർക്ക് ഭഗവാൻ ദർശനം നൽകിയ കഥയാണ് ഇവിടെ പ്രതിപാദിയ്ക്കുന്നത്. അതിങ്ങനെ: മല്ലിശ്ശേരി മനയിലെ കാരണവരായിരുന്ന കൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് പ്രായമേറെ ആയിട്ടും സന്താനസൗഭാഗ്യമുണ്ടായില്ല. ഇതിൽ ഏറെ ദുഃഖിച്ച അദ്ദേഹം സുഹൃത്തായ ഒരു ജ്യോത്സ്യരെ കാണാനിടയായി. അതിസമ്പന്നാണെങ്കിലും നമ്പൂതിരി ദാനധർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താത്തതാണ് സന്താനങ്ങളില്ലാത്തതിന് കാരണമെന്ന് ജ്യോത്സ്യർ കണ്ടെത്തി. ഇതെത്തുടർന്ന് നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു നടക്കുന്ന കുട്ടികൾക്ക് ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവുമൊക്കെ കൊടുത്ത് സന്തോഷിപ്പിക്കുക പതിവായിരുന്നു. അധികം കഴിയും മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹധർമ്മിണി ഗർഭിണിയായി. ഈ വിവരമറിഞ്ഞ് സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, ഗുരുവായൂരപ്പന് വിശേഷാൽ വഴിപാടുകൾ കഴിച്ചു. തന്റെ വംശം നിലനിൽക്കുന്നതിനായി ഒരു പുത്രൻ തന്നെ ജനിയ്ക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച നമ്പൂതിരി, അവന് തന്റെയും ഭഗവാന്റെയും പേര് (കൃഷ്ണൻ) തന്നെ ഇടാമെന്നും ഇനിയുള്ള ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യത്തെ പുരുഷസന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിടണമെന്നും തീരുമാനിച്ചു. മാസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നാളിൽ അന്തർജനം ഒരു ആൺകുട്ടിയ്ക്ക് ജന്മം നൽകി. സന്തോഷവാനായ നമ്പൂതിരി, അവന് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടു. ഉണ്ണിയുടെ കളിചിരികളും തമാശകളും മല്ലിശ്ശേരി മനയെ സന്തോഷത്തിലാറാടിച്ചു. മാതാപിതാക്കളുടെ കണ്ണിലുണ്ണിയായിത്തന്നെ അവൻ വളർന്നുവന്നു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ അവന് [[ഉപനയനം|ഉപനയനത്തിനുള്ള]] സമയമായി. ചിങ്ങമാസത്തിൽ പിറന്നാളിനോടടുത്താണ് ഉപനയനത്തിനുള്ള സമയം നിശ്ചയിച്ചത്. ആ സമയത്ത് മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, അവിടെയുള്ള കുട്ടികൾക്കെല്ലാം ഓണക്കോടി നൽകി. ഓണപ്പുടവ കൊടുക്കൽ മുഴുമിച്ചപ്പോൾ കാഴ്ചയിൽ അതീവസുന്ദരനായ ഏകദേശം ഉണ്ണിയുടെ അതേ പ്രായം തോന്നിയ്ക്കുന്ന ഒരു ബാലൻ തനിയ്ക്കും ഒരു മുണ്ട് വേണമെന്ന് നമ്പൂതിരിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. "മുണ്ടൊക്കെ തീർന്നുപോയല്ലോ ഉണ്ണി " അദ്ദേഹം വ്യസനത്തോടെ പറഞ്ഞു. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു കസവുമുണ്ട് തൻ്റെ ഉണ്ണിക്ക് വേണ്ടി അദ്ദേഹം കരുതിയിരുന്നു. അത് ആരും അറിഞ്ഞിട്ടില്ല. കുട്ടി ഉടനെ ചോദിച്ചു. "കുട്ടന് വേണ്ടി കസവുമുണ്ട് കരുതി വച്ചിട്ടില്ലേ അത് എനിക്ക് തന്നൂടെ? ഇത്രയും പിശുക്ക് പാടില്ല." ഇത് കേട്ടപ്പോൾ കുട്ടി സമാന്യനല്ലെന്ന് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ബോധ്യമായി. കണ്ണുകളടച്ച് കൃഷ്‌ണാർപ്പണമസ്തു എന്ന് പറഞ്ഞ് കസവുമുണ്ട് ആ കുഞ്ഞുകൈകളിൽ വച്ച് കൊടുത്തു. പിറ്റേന്ന് നടതുറന്നപ്പോൾ ഭഗവാൻ്റെ കയ്യിലൊരു മുണ്ട്! ഇതുകണ്ട് മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി സ്തബ്ധനായി. തന്റെ മുന്നിൽ വന്ന് ഓണക്കോടി ചോദിച്ചത് സാക്ഷാൽ ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്നറിഞ്ഞ അദ്ദേഹം ആ നടയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു. പിന്നീട് അധികകാലം അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, അദ്ദേഹം നിശ്ചയിച്ചുവച്ചതുപ്രകാരം ഇന്നും മല്ലിശ്ശേരിയിലെ ഓരോ തലമുറയിലും ആദ്യ സന്തതിയ്ക്ക് കൃഷ്ണൻ എന്നുതന്നെ പേരിട്ടുവരുന്നു. === തേങ്ങയ്ക്ക് മുളച്ച കൊമ്പ് === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ അത്ഭുതകഥകളിലെ മറ്റൊരു സാന്നിദ്ധ്യമാണ് കൊമ്പുമുളച്ച ഒരു തേങ്ങ. തന്റെ ഭക്തനും നാളികേര കർഷകനുമായ ഒരു ഗൃഹനാഥന്റെ വാക്കുകൾ ഭഗവാൻ സഫലമാക്കിയതാണ് ഇതിന്റെ ഇതിവൃത്തം. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്നതും ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക മ്യൂസിയത്തിൽ പ്രദർശനത്തിന് വച്ചിരിയ്ക്കുന്നതുമായ ഈ തേങ്ങയുടെ വരവിന് പിന്നിലും രസകരമായ ഒരു ഐതിഹ്യകഥ പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നുണ്ട്. അതിങ്ങനെ: ഒരിയ്ക്കൽ, മമ്മിയൂർ ദേശത്തെ ഒരു ഗൃഹനാഥൻ തന്റെ വീട്ടിൽ ഒരുപാട് തെങ്ങിൻതൈകൾ നട്ടു. കാലപ്രവാഹത്തിൽ അവ വളർന്ന് വലിയ തെങ്ങുകളാകുകയും അവയിൽ തേങ്ങകളുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. ആദ്യമായുണ്ടായ തേങ്ങാക്കുല ഗൃഹനാഥൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഈ തേങ്ങാക്കുല സ്ഥലത്തെ ഒരു ജന്മിയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ പെട്ടുപോയി. ആ കുലയിലെ തേങ്ങ മുഴുവൻ തനിയ്ക്ക് വേണമെന്ന് അയാൾ ഗൃഹനാഥനോട് പറഞ്ഞു. അത് സാദ്ധ്യമല്ലെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ തിരിച്ചും. അപ്പോൾ തേങ്ങയ്ക്കെന്താ കൊമ്പുണ്ടോ എന്ന് ജന്മി ചോദിയ്ക്കുകയും അതിന് മറുപടിയായി ഭഗവാൻ വിചാരിച്ചാൽ അതും അതിനപ്പുറവും സംഭവിയ്ക്കുമെന്ന് ഗൃഹനാഥൻ പറയുകയും ചെയ്തു. അത്യദ്ഭുതം! ആ കുലയിലെ ഓരോ തേങ്ങയ്ക്കും കൊമ്പുമുളച്ചുതുടങ്ങി! തുടർന്ന് ജന്മിയും ഗൃഹനാഥനും ചേർന്ന് ആ തേങ്ങാക്കുല ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിച്ചു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് വരുന്ന ഭക്തരുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആകർഷണമായിരുനു ഈ തേങ്ങ. ഒരുപാടുകാലം കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്ന ഈ തേങ്ങ ഐശ്വര്യചിഹ്നമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു വന്നിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത്, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന നവീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി അത് അവിടെനിന്ന് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം മ്യൂസിയത്തിലാണ് ഈ തേങ്ങയുള്ളത്. നിരവധി ആളുകളാണ് ഇത് കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടേയ്ക്ക് വരുന്നത്. === ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണനും === [[മൈസൂരു കടുവ|''മൈസൂരു കടുവ'']] എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] മലബാറിൽ നടത്തിയ പടയോട്ടത്തിന്റെ സമയത്ത് ഗുരുവായൂരിന് വടക്ക് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരുപാട് പ്രസിദ്ധ ക്ഷേത്രങ്ങൾ (ഉദാ: [[തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വരക്ഷേത്രം]], [[കടലായി ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം]], [[തിരുവങ്ങാട് ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]], [[കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം|കോഴിക്കോട് തളി മഹാക്ഷേത്രം]]) തകർക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. അവയിൽ പലതും പിൽക്കാലത്ത് പുനർനിർമ്മിയ്ക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും ചിലതിൽ ഇന്നും പടയോട്ടത്തിന്റെ പാടുകൾ കാണാം. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവും ടിപ്പുവിന്റെ പടയാളികൾ തകർത്തുകളയുമോ എന്ന ആശങ്ക നാട്ടുകാരായ ഭക്തരിൽ ഉണർന്നുവന്നു. ക്ഷേത്രം തകർക്കപ്പെട്ടാലും കുഴപ്പമില്ല, പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹം തകർക്കപ്പെട്ടാൽ അതുപോലൊരു വിഗ്രഹം പിന്നീടുണ്ടാക്കിയെടുക്കാൻ പാടാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഭക്തർ, ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെയും തന്ത്രി, ഓതിയ്ക്കന്മാർ, ശാന്തിക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവരെയും വിവരമറിയിച്ചു. അപകടം മനസ്സിലാക്കിയ അവർ സുരക്ഷിതമായ ഒരു സ്ഥാനം അന്വേഷിച്ചുനടന്നപ്പോൾ കണ്ടെത്തിയത്, കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രസിദ്ധ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രമായ [[അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രമാണ്]]. [[അമ്പലപ്പുഴ]] അന്ന് [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു. അതിനാൽ, അങ്ങോട്ട് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് തിരുവിതാംകൂർ രാജാവിന്റെ അനുമതി വേണമായിരുന്നു. ''[[ധർമ്മരാജ]]'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ [[കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യായിരുന്നു അപ്പോഴത്തെ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവ്. അമ്പലപ്പുഴയിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവരുന്നതിന് അദ്ദേഹം തന്ത്രിയ്ക്കും ഊരാളന്മാർക്കും പൂർണ്ണ അനുമതി നൽകി. തുടർന്ന് ഘോഷയാത്രയായി വിഗ്രഹം അമ്പലപ്പുഴയിലെത്തിച്ചു. അവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള പഴയ [[ചെമ്പകശ്ശേരി രാജ്യം|ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ]] കൊട്ടാരമായിരുന്ന തെക്കേ മഠത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറും പണിത് ഗുരുവായൂരപ്പനെ അവിടെ താത്കാലികമായി കുടിയിരുത്തി. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാമുണ്ട്. പിന്നീട് കുറച്ചുകാലം മാവേലിക്കരയിലെ എണ്ണയ്ക്കാട്ട് കൊട്ടാരത്തിലും ഗുരുവായൂരപ്പനെ കുടിയിരുത്തി. അതിനുശേഷമാണ് വീണ്ടും ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് വിഗ്രഹം കൊണ്ടുവന്നത്. ഇതിനിടയിൽ സമീപത്തുള്ള പല ക്ഷേത്രങ്ങളും തകർത്തശേഷം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ആക്രമിയ്ക്കാൻ വന്ന ടിപ്പുവിന്, ചില ദുർനിമിത്തങ്ങൾ മൂലം ആ പദ്ധതി ഉപേക്ഷിയ്ക്കേണ്ടി വരികയും, പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഗുരുവായൂരപ്പന് ചില സമർപ്പണങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുകയുണ്ടായി. ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ടിരുന്ന കാലത്തുണ്ടായ രസകരമായ ചില സംഭവങ്ങൾ [[കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി]] തന്റെ പ്രസിദ്ധകൃതിയായ [[ഐതിഹ്യമാല|ഐതിഹ്യമാലയിൽ]] കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്. ''ചില ഈശ്വരന്മാരുടെ പിണക്കം'' എന്ന പേരിലുള്ള ലേഖനത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഒരേ ഈശ്വരന്റെ രൂപഭാവങ്ങളായ ഗുരുവായൂരപ്പനും അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണനും തമ്മിൽ നടന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന വഴക്കിന്റെ കഥ വിവരിയ്ക്കുന്നത്. ആ കഥ ഇങ്ങനെ പോകുന്നു: ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ നമസ്കാരസദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്ന വിഭവങ്ങൾ മറ്റുള്ള പാത്രങ്ങളിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്ന പതിവില്ല. എന്നാലും സാധാരണയായി അവയ്ക്ക് ക്ലാവുചുവ പിടിയ്ക്കാറുമില്ല. എന്നാൽ, അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഭഗവാൻ കുടികൊണ്ട സമയത്ത് സദ്യയ്ക്കുണ്ടാക്കുന്ന [[കാളൻ]] മുതലായ കറികളിൽ ക്ലാവുചുവ ഉണ്ടാകുക പതിവായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പനോടുള്ള സ്പർദ്ധ നിമിത്തം അമ്പലപ്പുഴ കൃഷ്ണൻ ചെയ്തതാണെന്ന് ഭക്തർ പറഞ്ഞുപരത്തി. കുറച്ചുദിവസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|പാൽപ്പായസനിവേദ്യത്തിൽ]] അട്ടയും പാറ്റയും കൊതുകും മറ്റും ചത്തുവീഴുന്ന സ്ഥിതിയും കാണാനിടയായി. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതികാരമായും വ്യഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെട്ടു. ഗുരുവായൂരപ്പനെ മാവേലിക്കരയിലേയ്ക്ക് മാറ്റുന്നതുവരെ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. എങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പൻ അമ്പലപ്പുഴയിൽ കുടികൊണ്ട കാലം ഇരുക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ പ്രശസ്തിയുണ്ടാക്കി. പുതിയ ചില സങ്കല്പങ്ങൾ ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പിറവിയെടുക്കുന്നതിന് ഇത് വഴിതെളിച്ചു. അമ്പലപ്പുഴയിൽ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ നടയ്ക്കുമുകളിൽ ഒരു [[കൃഷ്ണപ്പരുന്ത്]] വട്ടമിട്ട് പറക്കുന്നത് കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. തന്മൂലം ഗുരുവായൂരിൽ ഉച്ചപ്പൂജ അമ്പലപ്പുഴയിലെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്ക് മുമ്പ് അവസാനിപ്പിയ്ക്കുകയും അതുകഴിഞ്ഞ ഉടനെ നടയടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗുരുവായൂരിലെ ഉച്ചശീവേലി വൈകീട്ട് നടതുറന്ന ശേഷമാണ് നടത്തുന്നത്. മറ്റൊരു ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ പ്രത്യേകതയില്ല. === ചെമ്പൈയുടെ കഥ === [[കർണ്ണാടകസംഗീതം|കർണ്ണാടകസംഗീതചക്രവർത്തിയായിരുന്ന]] [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരുമായും]] ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, സംഗീതലോകത്ത് തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച സംഭാവനകളെല്ലാം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമർപ്പിയ്ക്കുകയും തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച പൈസ കൊണ്ട് ഭഗവാന് നിരവധി തവണ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായാണ് എല്ലാ വർഷവും [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിൽ]] [[ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിക്കാലത്ത്]] [[ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം]] നടത്തിവരുന്നത്. അദ്ദേഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി കഥകളുണ്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോഴുള്ള കഥയാണ് കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധം. അതിങ്ങനെ: 1952-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ പതിവിനുവിപരീതമായി കോഴിക്കോട്ടെ സാമൂതിരി കോവിലകത്തായിരുന്നു ചെമ്പൈയ്ക്ക് കച്ചേരി. പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം കച്ചേരിയ്ക്കായി കോവിലകത്തെത്തിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാവിൽ നിന്ന് ശബ്ദം പുറത്തുവന്നില്ല. ഇതിൽ ദുഃഖിതനായ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ഗുരുവായൂരിലെത്തുകയും ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത്, വൈദ്യകുലപതി [[വൈദ്യമഠം വലിയ നാരായണൻ നമ്പൂതിരി]] ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെമ്പൈയുടെ വിഷമാവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം, ചെമ്പൈയെ പൂമുള്ളി മനയിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും അവിടെ വച്ച് പത്തുദിവസം വിശദമായി ചികിത്സിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു പ്രത്യേകതരം പൊടി പാലിൽ കലക്കി നൽകിയാണ് വൈദ്യമഠം ചെമ്പൈയെ ചികിത്സിച്ചത്. തദ്ഫലമായി ചെമ്പൈയ്ക്ക് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടുകയും, അദ്ദേഹം വൈദ്യമഠത്തിൽ ഒരു കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മരണം വരെ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരിയ്ക്കലും ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായില്ല. 1896 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കോട്ടായി]]യ്ക്കടുത്ത് ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ, സംഗീതജ്ഞനായിരുന്ന അനന്തരാമഭാഗവതരുടെയും പാർവ്വതിയമ്മാളുടെയും മൂത്ത മകനായി ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നക്ഷത്രത്തിൽ ജനിച്ച വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ, ചെറുപ്പത്തിലേ പിതാവിൽ നിന്ന് സംഗീതം അഭ്യസിച്ചു. എട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ, [[വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|വെള്ളിനേഴി കാന്തള്ളൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ]] വച്ച് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച അദ്ദേഹം, ചെറുപ്പത്തിലേ [[വൈക്കം]], ഗുരുവായൂർ, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]], [[കൊല്ലൂർ]] തുടങ്ങി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. പിൽക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം [[വയലിൻ]] വായിയ്ക്കാനും പഠിച്ചു. ഇക്കാലത്തുതന്നെ അദ്ദേഹം നാട്ടിൽ വച്ച് കുട്ടികളെ സംഗീതം അഭ്യസിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ആദ്യകാലത്ത് അനുജനായിരുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യഭാഗവതർക്കൊപ്പമാണ് ചെമ്പൈ കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുവന്നത്. വയലിൻ വിദ്വാൻ കൂടിയായിരുന്ന അച്ഛൻ അനന്തരാമഭാഗവതർ വയലിനിലും തദ്ദേശീയരായ സംഗീതജ്ഞർ [[മൃദംഗം|മൃദംഗത്തിലും]] അകമ്പടി സേവിച്ചാണ് ഈ കച്ചേരികൾ നടന്നുപോയിരുന്നത്. പിന്നീട് അദ്ദേഹം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ഒറ്റയ്ക്ക് കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. കർണാടകസംഗീതത്തിലെ അതികായനാകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അധികകാലം വേണ്ടിവന്നില്ല. [[അരിയക്കുടി രാമാനുജ അയ്യങ്കാർ]], [[മഹാരാജപുരം വിശ്വനാഥ അയ്യർ]] തുടങ്ങിയ അക്കാലത്തെ മഹാരഥന്മാരുടെ നിരയിലേയ്ക്ക് പതുക്കെ ചെമ്പൈയും ഉയർന്നുവന്നു. നിരവധി പ്രശസ്ത വാദ്യകലാകാരന്മാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി സേവിച്ചുതുടങ്ങി. വയലിനിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം, ചില സംഗീതജ്ഞർക്ക് വയലിനിലും അകമ്പടി സേവിച്ചു. 1913 മുതൽ 1927 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലുമായി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. 1913-ൽ തമിഴ്നാട്ടിലെ [[കരൂർ|കരൂരിൽ]] പെത്താച്ചി ചെട്ടിയാർ എന്ന പ്രമാണി നടത്തിയ സംഗീതോത്സവത്തിലെ കച്ചേരി, 1915-ൽ [[പുതുച്ചേരി]]യിൽ ഒരു വിവാഹത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി, 1916-ൽ [[പാലക്കാട്|പാലക്കാട്ടു വച്ച്]] നടത്തിയ [[രാമനവമി]] സംഗീതോത്സവം, 1927-ൽ [[മദ്രാസ് സംഗീത അക്കാദമി]]യുടെ ഉദ്ഘാടനത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയ കച്ചേരി തുടങ്ങിയവ അതിൽ പ്രധാനമാണ്. സ്വന്തമായി കൃതികൾ രചിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും നിരവധി പ്രശസ്ത വാഗ്ഗേയകാരന്മാരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിയ്ക്കുന്നതിൽ ചെമ്പൈ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധിച്ചു. ''ലളിതാദാസൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന തൃപ്പൂണിത്തുറ സ്വദേശിയായിരുന്ന ടി.ജി. കൃഷ്ണയ്യർ, ''മീനാക്ഷീസുതൻ'' എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ കൃതികൾ രചിച്ചുവന്നിരുന്ന [[ബെംഗളൂരു]] നാഗരാജൻ എന്നിവർ അവരിൽ പ്രധാനികളാണ്. ലളിതാദാസൻ [[ഹംസാനന്ദി]] രാഗത്തിലും [[രൂപകതാളം|രൂപകതാളത്തിലും]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''പാവന ഗുരുപവനപുരാധീശമാശ്രയേ'' എന്ന കൃതി, കർണാടകസംഗീതത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കുറിച്ച് രചിയ്ക്കപ്പെട്ട അപൂർവ്വം കൃതികളിൽ പ്രഥമസ്ഥാനം വഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ കൃതി ചെമ്പൈ സ്ഥിരമായി കച്ചേരികളിൽ പാടുന്നത് വഴി പ്രസിദ്ധി നേടുകയും, അതുവഴി നിരവധി ഭക്തരെ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ആകർഷിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. മീനാക്ഷീസുതൻ [[നാട്ട]] രാഗത്തിലും [[ആദിതാളം|ആദിതാളത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ''രക്ഷമാം ശരണാഗതം'' എന്ന കൃതി, അദ്ദേഹത്തിന് ശബ്ദം തിരിച്ചുകിട്ടിയ ശേഷം ഗുരുവായൂരപ്പന് സമ്മാനമായി സമർപ്പിച്ചു. ആദ്യകാലത്ത് മലയാളകൃതികൾ പാടുന്നതിൽ ഉപേക്ഷ കാണിച്ചിരുന്ന ചെമ്പൈ, പിന്നീട് ഒരു സുഹൃത്തിന്റെ ആവശ്യമനുസരിച്ച് [[ഇരയിമ്മൻ തമ്പി]]യുടെ ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കീർത്തനം പാടാൻ തുടങ്ങുകയും, പതുക്കെ ആ കൃതിയ്ക്കും പ്രചാരം ലഭിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. [[ശ്രീരാഗം|ശ്രീരാഗത്തിൽ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഈ കൃതി, അദ്ദേഹം [[യദുകുല കാംബോജി]] രാഗത്തിൽ പുതുതായി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. ഇത് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായി മാറി. വാതാപി ഗണപതിം ഭജേഹം, ശിവ ശിവ ശിവ എനരാദ, ക്ഷീരസാഗര തുടങ്ങിയ കൃതികളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആലാപനശൈലിയിൽ ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. കുട്ടിക്കാലം മുതലേ തികഞ്ഞ ഗുരുവായൂരപ്പഭക്തനായിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ ജീവിതത്തിലെ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങൾക്കും കാരണക്കാരൻ ഗുരുവായൂരപ്പനാണെന്ന് അന്ത്യം വരെ വിശ്വസിച്ചുവന്നു. 1907-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിലാണ് അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അന്ന് അനുജന്നും അച്ഛന്നുമൊപ്പം നടത്തിയ കച്ചേരിയ്ക്കുശേഷം മടങ്ങിപ്പോകാനൊരുങ്ങുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് ഏതാനും പോലീസുകാർ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിലെത്തി. ഒരുനിമിഷം സ്തബ്ധരായിപ്പോയ ചെമ്പൈയോട് അവർ അടുത്ത കച്ചേരിയ്ക്ക് ക്ഷണിയ്ക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഈ സംഭവത്തിനുശേഷം എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ വന്ന് കച്ചേരി നടത്തിപ്പോകുന്നത് അദ്ദേഹം പതിവാക്കി. ഒരിയ്ക്കലും പണം കൂട്ടിവയ്ക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടാതിരുന്ന ചെമ്പൈ, തന്റെ സമ്പാദ്യത്തിന്റെ നല്ലൊരു ഭാഗവും ഗുരുവായൂരപ്പന് ഉദയാസ്തമനപൂജ നടത്താൻ ഉപയോഗിച്ചു. ബാക്കി വന്ന പണം കൊണ്ട് നിരവധി ജനക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങളും അദ്ദേഹം നടത്തി. ജാതീയവും മതപരവുമായ പല വിലക്കുകളെയും മറികടന്ന് പ്രശസ്തരും അപ്രശസ്തരുമായ നിരവധി സംഗീതജ്ഞർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിച്ചു. [[കെ. ജെ. യേശുദാസ്]], [[ടി. വി. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]], [[പി. ലീല]], [[ജയവിജയന്മാർ (സംഗീതജ്ഞർ)|ജയവിജയന്മാർ]], [[മണ്ണൂർ രാജകുമാരനുണ്ണി]], [[ഒളപ്പമണ്ണ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]], [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തുടങ്ങിയവർ അവരിൽ പ്രമുഖരാണ്. നിരവധി പ്രശസ്തർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികൾക്ക് അകമ്പടി വായിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വയലിനിൽ [[മൈസൂർ ചൗഡയ്യ]]യും മൃദംഗത്തിൽ [[പാലക്കാട് മണി അയ്യർ|പാലക്കാട് മണി അയ്യരുമാണ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ കച്ചേരികളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അകമ്പടി സേവിച്ചത്. മൂവരുമൊന്നിച്ചുള്ള കച്ചേരികൾ വളരെയധികം ജനപ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റി. നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ ചെമ്പൈയെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്. മദ്രാസ് മ്യൂസിക്ക് അക്കാദമിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീത കലാനിധി'' (1951), [[കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമി]] പുരസ്കാരം (1958), മദ്രാസ് ഫൈൻ ആർട്സ് സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ''സംഗീതകലാ ശിഖാമണി'' (1964), [[കേരള കലാമണ്ഡലം]] വക സുവർണമുദ്ര (1965), [[ഭാരത സർക്കാർ]] വക [[പദ്മഭൂഷൺ]] (1973) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഇവ കൂടാതെ, 1935-ൽ അക്കാലത്തെ പ്രസിദ്ധ ആത്മീയാചാര്യനായിരുന്ന [[സ്വാമി ശിവാനന്ദ]]യിൽ നിന്ന് ''സംഗീത സമ്രാട്ട്'', 1937-ൽ [[മൈസൂർ രാജ്യം|മൈസൂർ മഹാരാജാവിൽ]] നിന്ന് വിശേഷാൽ അംഗീകാരം, 1940-ൽ പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞനും വാഗ്ഗേയകാരനുമായിരുന്ന [[ഹരികേശനല്ലൂർ മുത്തയ്യാ ഭാഗവതർ|മുത്തയ്യാ ഭാഗവതരിൽ]] നിന്ന് ''ഗായനഗന്ധർവ്വൻ'', [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], [[ബറോഡ രാജ്യം|ബറോഡ]], [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം|വിജയനഗരം]], [[ബൊബ്ബിലി രാജ്യം|ബൊബ്ബിലി]], [[ജയ്പൂർ രാജ്യം|ജയ്പൂർ]] എന്നീ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിശേഷാൽ ബഹുമതികൾ തുടങ്ങിയവയും അദ്ദേഹം കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ കൂടാതെ ജന്മനാട്ടിലെ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം, [[ഒറ്റപ്പാലം|ഒറ്റപ്പാലത്തെ]] [[പൂഴിക്കുന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ചെമ്പൈ നിത്യേന കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിച്ചുപോന്നിരുന്നു. എത്ര തിരക്കുണ്ടായാലും ചെമ്പൈ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശി ആഘോഷം കൂടാൻ അദ്ദേഹം സ്ഥിരമായി വരുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല വേദികളിലൊന്നായിരുന്ന പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[നവരാത്രി]]യുടെ ആദ്യദിവസം നടക്കുന്ന കച്ചേരിയും അദ്ദേഹം ആജീവനാന്തം മുടക്കം കൂടാതെ നടത്തിപ്പോന്നു. അത്തരത്തിലൊരു ദിവസം തന്നെയാണ് അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞതും. 1974 ഒക്ടോബർ 16-ന് നവരാത്രിയുടെ ആദ്യദിവസം പതിവുപോലെ അദ്ദേഹം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരുകയും ഏകദേശം മൂന്ന് മണിക്കൂർ നേരം തുടർച്ചയായി കച്ചേരി അവതരിപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കൃതികളെല്ലാം അന്ന് അദ്ദേഹം പാടി. അവയിൽ അവസാനം പാടിയത് ''കരുണ ചെയ്വാനെന്തു താമസം കൃഷ്ണാ'' എന്ന കൃതിയാണ്. കച്ചേരി അവസാനിപ്പിച്ചശേഷം പൂഴിക്കുന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ തൊഴുത അദ്ദേഹം, നടയിൽ നിന്ന് പൊട്ടിക്കരയുകയും 78 വയസ്സുള്ള തന്നെ തിരിച്ചെടുത്തുകൂടേ എന്ന് ഭഗവാനോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആ സമയത്ത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു മാരാർ, ചെമ്പൈ 120 വയസ്സുവരെ ജീവിയ്ക്കണമെന്നാണ് തന്റെ ആഗ്രഹമെന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അത്രയൊന്നും തനിയ്ക്ക് വേണ്ടെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി. തുടർന്ന്, ശിഷ്യനായ വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ചേർന്ന അദ്ദേഹം, അവിടെവച്ച് അല്പസമയം ശിഷ്യനോട് സംസാരിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ കുഴഞ്ഞുവീഴുകയും ചെയ്തു. വിവരമറിഞ്ഞ് ഓടിയെത്തിയ ശിഷ്യനായ [[പൂമുള്ളി നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാഡീസ്പന്ദനം പരിശോധിച്ചുനോക്കി മരണം സ്ഥിരീകരിച്ചു. അങ്ങനെ ആ മഹാസംഗീതജ്ഞൻ ഗുരുവായൂരപ്പനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു. ജന്മനാടായ ചെമ്പൈ ഗ്രാമത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശരീരം സംസ്കരിച്ചു. === [[ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]] === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥകളിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ പറ്റാത്ത കഥാപാത്രമാണ് ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവന്റേത്. നീണ്ട 55 വർഷം ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തെ സേവിച്ച ഈ ഗജവീരൻ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഭക്തരിൽ തന്നെ പ്രമുഖസ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു ആന ചരിഞ്ഞ ശേഷം അതിന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി ഒരു ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത് മറ്റൊരിടത്തും നടന്നതായി അറിയില്ല. ഒരു ആനയുടെ ചരമവാർഷികം എല്ലാ വർഷവും ആചരിച്ചുവരുന്നതും അങ്ങനെത്തന്നെ. ഇങ്ങനെ ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്തും ചരിഞ്ഞശേഷവും അത്ഭുതകഥാപാത്രമായി നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന കേശവൻ ഗുരുവായൂരിൽ എത്തിച്ചേരാനുണ്ടായ കാരണം ഇങ്ങനെയാണ്: [[ഏഷ്യ]]യിലെത്തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ തേക്കുമരക്കാടുകൾ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന [[നിലമ്പൂർ|നിലമ്പൂരിലാണ്]] കേശവൻ പിറന്നുവീണത്. എട്ടാം വയസ്സിൽ വാരിക്കുഴിയിൽ വീണ കേശവനെ സാമൂതിരി കുടുംബത്തിന്റെ ശാഖകളിലൊന്നായ [[നിലമ്പൂർ കോവിലകം]] ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു. നിലമ്പൂർ കോവിലകത്തെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിക്കൊമ്പനായിരുന്നു കേശവൻ. കോവിലകത്തെത്തിയ കേശവൻ അവിടെ കൂട്ടാനയ്ക്കൊപ്പം സുഖമായി കളിച്ചുവളർന്നു. അവന്റെ കളിചിരികളും തമാശകളും കോവിലകത്തുള്ളവരെയെല്ലാം സന്തോഷിപ്പിച്ചു. കോവിലകത്തെ കുട്ടികൾ കേശവനോടൊപ്പം കളിയ്ക്കുന്നതും പതിവായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ പോലും ആരെയും ദ്രോഹിയ്ക്കാതെ നിന്ന അവൻ നാട്ടുകാർക്കും വളരെ പ്രിയങ്കരനായി മാറി. അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേയാണ് [[മലബാർ കലാപം]] പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്. അതിന്റെ ഭാഗമായി നിരവധി ആപത്തുകൾ കോവിലകത്തുള്ളവർക്ക് നേരിടേണ്ടിവന്നു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് കോവിലകത്തെ വലിയ തമ്പുരാനും തമ്പുരാട്ടിയും കുടുംബവും സ്വത്തുക്കളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം മുഴുവൻ കാര്യസ്ഥനായ പണിയ്ക്കരെ ഏല്പിച്ച് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിലേയ്ക്ക്]] താമസം മാറി. എന്നാൽ കലാപകാരികൾ പണിയ്ക്കരെ വധിച്ചതോടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ആകെ ഗുരുതരമായി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ നഷ്ടപ്പെടുമല്ലോ എന്നോർത്ത് ഭയപ്പെട്ട തമ്പുരാൻ, പൂജാമുറിയിൽ കയറി ഗുരുവായൂരപ്പനെ വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റാതെ കാത്താൽ തന്റെ ആനകളിലൊരെണ്ണത്തിന്റെ താൻ നടയ്ക്കുവയ്ക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം നേർച്ച നേർന്നു. അങ്ങനെ കുറച്ചുമാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സ്വത്തുക്കൾക്ക് യാതൊരു കുഴപ്പവും പറ്റിയില്ലെന്ന വിവരം തമ്പുരാൻ അറിയാനിടവരികയും തുടർന്ന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്താൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ 1922 ജനുവരി നാലിന് കേശവനെ ഗുരുവായൂരപ്പനുമുന്നിൽ നടയ്ക്കിരുത്തി. കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന കാലത്ത് ഗുരുവായൂരിൽ ആനകളുടെ എണ്ണം വളരെക്കുറവായിരുന്നു. അവരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയായിരുന്നത് [[ഗുരുവായൂർ പഴയ പത്മനാഭൻ|പദ്മനാഭൻ]] എന്ന ഗജവീരനാണ്. അക്കാലത്ത് കേരളത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഗജവീരന്മാരിൽ തലയെടുപ്പുകൊണ്ടും ആകാരഭംഗി കൊണ്ടുമെല്ലാം മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്നത് പദ്മനാഭനായിരുന്നു. [[തൃശ്ശൂർ പൂരം|തൃശ്ശൂർ പൂരമടക്കം]] കേരളത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം ഉത്സവങ്ങളിലും അവനായിരുന്നു താരം. തിരുവിതാംകൂർ രാജാവായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] അവന് ചാർത്തിയ വീരശൃംഖല ഇന്നും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തിൽ ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിത്യവും രണ്ടുശീവേലികൾക്ക്{{efn|അക്കാലത്ത് വൈകീട്ടത്തെ ശീവേലിയ്ക്ക് ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടായിരുന്നില്ല.}} ഭഗവാനെ എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നതും പദ്മനാഭന്റെ പുറത്താണ്. കേശവൻ ഗുരുവായൂരിലെത്തിയ ശേഷം പലപ്പോഴായി അവന് പദ്മനാഭന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് കാണാനിടവരികയും അതിന്റെ സ്വഭാവസവിശേഷകൾ മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പതുക്കെ അവൻ പദ്മനാഭൻ്റെ നിലയിലേയ്ക്ക് ഉയരുകയും ഒടുവിൽ പദ്മനാഭനെ കടത്തിവെട്ടുകയും ചെതു. 1934-ൽ [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[കണ്ണമ്പ്ര വേല]]യ്ക്കിടയിലുണ്ടായ ഒരു അപകടത്തിൽ പദ്മനാഭൻ ചരിഞ്ഞതോടെ കേശവയുഗം ആരംഭിച്ചു. കേശവന്റെ പല സ്വഭാവസവിശേഷതകളും അവനെ പതുക്കെ ജനപ്രിയനാക്കി മാറ്റി. കേരളത്തിലെ പലയിടത്തെ ഉത്സവങ്ങളിലും അവൻ പങ്കെടുക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ എവിടെപ്പോയാലും തിടമ്പ് തന്റെ തലയിൽ തന്നെ വേണമെന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിയ്ക്കൽ, [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിനടുത്ത്]] [[തിരുവഞ്ചിക്കുളം ശിവക്ഷേത്രം|തിരുവഞ്ചിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[ശിവരാത്രി]] ഉത്സവത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് പറ്റാനയ്ക്ക് കേശവനെക്കാൾ ഒരല്പം ഉയരം കൂടിയ സാഹചര്യം വന്നപ്പോൾ തിടമ്പു വച്ച് അളന്നുനോക്കാൻ അധികാരികൾ തീരുമാനിച്ചു. തിടമ്പുവച്ചപ്പോൾ കേശവന്റെ തലയെടുപ്പ് അപാരമായിരുന്നു. തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിനും കേശവൻ പങ്കെടുക്കുന്നത് പതിവായി. [[തൃശ്ശൂർ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം|പാറമേക്കാവ്]], [[തൃശ്ശൂർ തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|തിരുവമ്പാടി]] എന്നീ ഇരുവിഭാഗങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും അവൻ തിടമ്പേറ്റിയിട്ടുണ്ട്. കേശവന് രണ്ട് പാപ്പാന്മാരാണുണ്ടായിരുന്നത് - അച്യുതൻ നായരും മാണി നായരും. മാണിനായർ അസാമാന്യമായ ഉയരവും വണ്ണവുമുള്ള ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ മെലിഞ്ഞ് ശുഷ്കിച്ച ശരീരത്തിനുടമയായിരുന്നു. ഇവരുടെ സ്വഭാവത്തിലും വ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നു. മാണി നായർ കേശവനെ ഭയപ്പെടുത്തി അനുസരിപ്പിയ്ക്കുന്ന പ്രകൃതക്കാരനായിരുന്നെങ്കിൽ അച്യുതൻ നായർ അവനെ ഒരു മകനെപ്പോലെയാണ് കണ്ടത്. സ്നേഹസമ്പന്നനായിരുന്ന അച്യുതൻ നായർ, ചിലപ്പോൾ കുറുമ്പുകാണിച്ചതിന് അടിച്ചാലും അതൊന്നും സാരമില്ല മകനേ എന്നുപറഞ്ഞ് അവനെ ആശ്വസിപ്പിയ്ക്കുമായിരുന്നു. ജീവിതാന്ത്യം വരെ അദ്ദേഹം കേശവനെ നോക്കിനടന്നു. ആദ്യകാലത്ത് മദപ്പാടുകാലത്ത് കാട്ടുന്ന ചില വിക്രിയകൾ കാരണം കേശവന് ''ഭ്രാന്തൻ കേശവൻ'' എന്നൊരു അപരനാമമുണ്ടായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഈ രണ്ടുപാപ്പാന്മാരും ചേർന്ന് കേശവനെ നല്ലപോലെ നോക്കി. കേശവന്റെ ഭ്രാന്ത് മാറുന്നതായി വിധിപ്രകാരം അവനെ 41 ദിവസം ഭജനമിരുത്തുകയും ഭഗവാന് നേദിച്ച വെണ്ണ ജപിച്ചുനൽകുകയും ചെയ്തതോടെ കേശവന്റെ മനസ്സുമാറി. പിന്നീട് അവൻ കേരളീയ ഗജപ്രേമികളുടെ ഇഷ്ടതാരമായി മാറി. ഗജലക്ഷണശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള പല യോഗ്യതകളും കേശവന്നുണ്ടായിരുന്നു. പതിനൊന്നരയടിയായിരുന്നു അവന്റെ ഉയരം. കൊമ്പിന്റെ കടവായിൽ നിന്നു പുറത്തേയ്ക്കുള്ള ദൂരം നാലരയടി. അപൂർവങ്ങളിൽ അപൂർവമായി കാണുന്ന ലക്ഷണമൊത്ത, നിരയൊത്ത 20 വെള്ള നഖങ്ങൾ. ഇതിനെല്ലാം പുറമേ അപൂർവ്വതയുള്ള അനേകം സ്വഭാവസവിശേഷതകളും. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ചടങ്ങുകളെക്കുറിച്ചെല്ലാം വ്യക്തമായ അറിവുണ്ടായിരുന്ന കേശവൻ, തന്നെ ആവശ്യമുള്ള ചടങ്ങിന് മുമ്പ് ഒരുങ്ങിനിൽക്കുമായിരുന്നു. മദപ്പാടുകാലത്ത് ചില വേലത്തരങ്ങൾ കാണിയ്ക്കുന്ന കേശവൻ ഇടഞ്ഞോടിയാൽ പിന്നെ എത്ര ദൂരെയുള്ള സ്ഥലത്തായാലും ഗുരുവായൂരിൽ ചെന്നേ നിൽക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ. ഒരിയ്ക്കൽ തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് മദമിളകി [[തേക്കിൻകാട് മൈതാനം]] ചുറ്റി വടക്കുന്നാഥനെ പ്രദക്ഷിണം വച്ചശേഷമാണ് കേശവൻ സ്ഥലം വിട്ടത്. ജില്ലാ കളക്ടറും ഡി.എമ്മും അടക്കമുള്ള പല ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഇടപെട്ടിട്ടും മയക്കുവെടി വയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി]] സ്വദേശിയായ അമ്പാടിയിൽ കൃഷ്ണൻ നായർ എന്നൊരാൾ ഓടിവന്ന് കേശവനെ തളച്ചുവെന്നാണ് കഥ. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ, തൃശ്ശൂരിന് തെക്കുള്ള [[കൂർക്കഞ്ചേരി ശ്രീ മഹേശ്വര ക്ഷേത്രം|കൂർക്കഞ്ചേരി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] [[തൈപ്പൂയം|തൈപ്പൂയത്തിന്]] എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുന്ന വഴിയിൽ, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ആറുകിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുഴയ്ക്കൽ]] എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ച് പെട്ടെന്ന് തിരിഞ്ഞുനടന്നതും രസകരമായ ഒരു സംഭവമാണ്. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് ഒരാളെ പോലും അവൻ കൊന്നിട്ടില്ല. ഒരിയ്ക്കൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ സമയത്ത് മദമിളകിയ അവൻ, വഴിയിൽ വച്ച് ഏതാനും സ്കൂൾ കുട്ടികളെ കണ്ടപ്പോൾ അവരെ ഉപദ്രവിയ്ക്കാതെ നടന്നുപോയത് അതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്. മറ്റൊരിയ്ക്കൽ മദമിളകിയപ്പോൾ ഇടുങ്ങിയ വഴിയിലൂടെ ഓടിയ അവൻ, വഴിയിൽ കണ്ട കാലുകളില്ലാത്ത ഒരു രോഗിയെ ചവിട്ടാതെ കടന്നുപോയത് മറ്റൊരു ഉദാഹരണം. സമയത്ത് ശീവേലിയ്ക്ക് തിടമ്പെഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനും ഇറക്കാനുമല്ലാതെ ഒരിയ്ക്കലും അവൻ മുൻകാലുകൾ താഴ്ത്തിക്കൊടുത്തിട്ടില്ല. തിടമ്പേറ്റുന്നയാൾ മാത്രമേ തന്റെ മുന്നിലൂടെ കയറാവൂ എന്ന നിർബന്ധവും അവന്നുണ്ടായിരുന്നു. തിടമ്പേറ്റിക്കഴിഞ്ഞാൽ അത് തലയിൽ നിന്ന് മാറ്റുന്നതുവരെ അവൻ തലയുയർത്തിത്തന്നെ നിൽക്കുമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷ ഉത്സവങ്ങൾക്കും കേശവന്റെ പുറത്ത് കയറ്റിയാണ് എഴുന്നള്ളത്തുകൾ നടന്നുവന്നിരുന്നത്. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[പൂയം]] നാൾ തൊട്ട് പത്തുദിവസം നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവം, വൃശ്ചികമാസത്തിലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരദിനമായ ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[അഷ്ടമിരോഹിണി]] എന്നീ അവസരങ്ങളിൽ കേശവന്റെ പുറത്താണ് എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ പല സുപ്രധാന സംഭവങ്ങളിലും അവന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. 1952-ൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഇന്നുള്ള സ്വർണ്ണക്കൊടിമരത്തിനുള്ള തടി വെട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നത് കേശവനാണ്. ആദ്യകാലത്ത് ക്ഷേത്രം തെക്കുഭാഗത്തുണ്ടായിരുന്ന കോവിലകപ്പറമ്പിൽ (ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം വക പാഞ്ചജന്യം, ശ്രീവത്സം റെസ്റ്റ് ഹൗസുകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്ത്) സ്ഥലക്കുറവ് അനുഭപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പുന്നത്തൂർ കോട്ട]]യിലേയ്ക്ക് 1975 ജൂൺ 25-ന് ആനകളെ മാറ്റുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി നടത്തിയ ഗജരാജയാത്രയെ നയിച്ചതും കേശവനാണ്. പ്രായാധിക്യം വകവയ്ക്കാതെയുള്ള ആ യാത്ര പലരുടെയും മനസ്സിൽ ഇന്നും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. കേശവൻ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന് നൽകിയ സേവനങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിഫമായി 1972-ൽ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം അവനെ ഗജരാജപട്ടം നൽകി ആദരിച്ചു. കേശവന്റെ സേവനത്തിന്റെ 50-ആം വാർഷികം പ്രമാണിച്ചാണ് അവന് ഈ വിശേഷാൽ ബഹുമതി ലഭിച്ചത്. അപ്പോൾ തന്നെയായിരുന്നു കേശവന്റെ ഷഷ്ടിപൂർത്തി ആഘോഷവും. ഇവയോടനുബന്ധിച്ച് ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകൾക്കും വിശേഷാൽ സദ്യ നൽകിയതും ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സംഭവമാണ്. ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനകാലത്ത് കേശവൻ വിവിധ രോഗങ്ങളുമായി ബുദ്ധിമുട്ടി. 1976 നവംബർ 30-ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള നവമി വിളക്ക് നടക്കുന്ന സമയമായിരുന്നു. കേശവന്റെ പുറത്താണ് അപ്പോഴും തിടമ്പേറ്റിയിരുന്നത്. രാത്രി ഏകദേശം പതിനൊന്നുമണി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് കേശവന് ഒരു അസ്വസ്ഥത അനുഭവപ്പെട്ടു. ആനപ്പുറത്തുണ്ടായിരുന്നവർ ആശങ്കാകുലരായി താഴെയിറങ്ങി. തിടമ്പ് പറ്റാനയായിരുന്ന കുട്ടികൃഷ്ണന് നൽകിയശേഷം അവസാനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ തൊഴുതുകൊണ്ട് കേശവൻ ക്ഷേത്രത്തിന് തെക്കുഭാഗത്തെ പറമ്പിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിമരത്തിലേയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി പാപ്പാന്മാർ അവനെ കെട്ടിനിർത്തി. തുടർന്നുവന്ന രണ്ടുദിവസം കടുത്ത ഉപവാസമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടാണ് അവൻ കഴിച്ചുകൂട്ടിയത്. വിദഗ്ദ്ധരായ ആനഡോക്ടർമാർ മുഴുവൻ കേശവന്റെ രോഗവിവരമറിഞ്ഞ് അവനെ ചികിത്സിയ്ക്കാനെത്തി. എന്നാൽ എല്ലാ ചികിത്സകളും നിഷ്ഫലമാക്കിക്കൊണ്ട് കേശവന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി അനുദിനം വഷളായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഡിസംബർ 2 വ്യാഴാഴ്ച. പുണ്യദിനമായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായിരുന്നു അന്ന്. പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയായപ്പോൾ കൊടിമരത്തിന്റെ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് നമസ്കരിച്ചുകിടന്നുകൊണ്ട് കേശവൻ അന്ത്യശ്വാസം വലിച്ചു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ വിവരമറിയിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിൽ കൂട്ടമണി മുഴങ്ങി. കേശവൻ മരിച്ചു എന്നാണ് നാട്ടുകാർ വിവരമറിയിച്ചത്. ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്ന പല പരിപാടികളും കേശവന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് റദ്ദാക്കി. അങ്ങനെ ചടങ്ങുമാത്രമാക്കി ആ ഏകാദശി കടന്നുപോയി. കേരളം മുഴുവൻ കേശവന് അന്ത്യാഞ്ജലി അർപ്പിയ്ക്കാൻ കോവിലകപ്പറമ്പിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. വൈകീട്ട് ആറുമണിയ്ക്ക് [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്തുള്ള [[അകമല]]യിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയ കേശവന്റെ മൃതദേഹം അവിടെ വച്ച് ആചാരവിധികളോടെ സംസ്കരിച്ചു. പതിവിനുവിപരീതമായി അവനെ ദഹിപ്പിയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്തതെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള പത്രങ്ങളിൽ അവന്റെ മരണവാർത്ത അടിച്ചുവന്നു. കേശവൻ ചരിഞ്ഞശേഷം 1977-ൽ അവന്റെ ജീവിതകഥ ആസ്പദമാക്കി ''[[ഗുരുവായൂർ കേശവൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഗുരുവായൂർ കേശവൻ]]'' എന്ന പേരിൽ ഒരു ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി. [[ഭരതൻ (സംവിധായകൻ)|ഭരതൻ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചലച്ചിത്രത്തിൽ കേശവനെ അവതരിപ്പിച്ചത് [[നായരമ്പലം ശിവജി]] എന്ന ആനയാണ്. [[എം.ജി. സോമൻ]], [[ജയഭാരതി]], [[അടൂർ ഭാസി]], [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]], [[സുകുമാരി]] തുടങ്ങിയവർ മറ്റ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചു. ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ അധികം ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും [[പി. ഭാസ്കരൻ]]-[[ജി. ദേവരാജൻ]] ടീം ഒരുക്കിയ ഇതിലെ ഗാനങ്ങൾ സൂപ്പർഹിറ്റുകളായി. ''നവകാഭിഷേകം കഴിഞ്ഞു'', ''ഉഷാകിരണങ്ങൾ പുൽകിപ്പുൽകി'', ''ഇന്നെനിയ്ക്ക് പൊട്ടുകുത്താൻ'', ''ധിംതതക്ക കൊടുമല ഗണപതി'', ''മാരിമുകിലിൻ കേളിക്കയ്യിൽ'' തുടങ്ങിയ ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ജനപ്രിയമായി തുടരുന്നു. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]], [[പി. ജയചന്ദ്രൻ]], [[പി. ലീല]], [[പി. മാധുരി]] എന്നിവരാണ് ഇവ ആലപിച്ചത്. 2007-ൽ കേശവന്റെ ജീവിതം ഒരു സീരിയലുമാക്കി മാറ്റി. [[സൂര്യ ടി.വി.]]യിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ഈ സീരിയലിൽ കേശവനായി അഭിനയിച്ചത് ഇപ്പോൾ ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ ആനയായ [[തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രൻ|തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രനാണ്]]. കേശവൻ ചരിഞ്ഞ സ്ഥാനത്ത് അവന്റെ ഒരു പൂർണ്ണകായ പ്രതിമ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1982-ൽ കേശവന്റെ ആറാം ചരമവാർഷികദിനത്തിലാണ് ഈ പ്രതിമ അനാച്ഛാദനം ചെയ്തത്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ ഏകാദശിക്കാലത്തും ചരമദിനമായ ഏകാദശിയുടെ തലേന്ന് ദേവസ്വം വകയായുള്ള ആനകളെ കേശവന്റെ പ്രതിമ വരെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന ചടങ്ങ് നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്നടുത്തുള്ള [[ഗുരുവായൂർ തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രം|തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നുതുടങ്ങുന്ന ഈ യാത്ര റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രവും പിന്നിട്ടാണ് കേശവന്റെ പ്രതിമയ്ക്ക് മുന്നിലെത്തുക. അകമ്പടിയായി [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവുമുണ്ടാകും]]. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന കൊമ്പനാണ് കേശവന്റെ ചിത്രം ഏറ്റുന്നതും അവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നതും. മറ്റുള്ള ആനകൾ കൊമ്പുകളുയർത്തി പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കും. അങ്ങനെ ഇന്നും ഓർമ്മകളിൽ മായാതെ കേശവൻ നിൽക്കുന്നു. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ == === ഉദയാസ്തമനപൂജ === ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വഴിപാടുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജ. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉദയം മുതൽ അസ്തമയം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പൂജയാണിത്. കേരളത്തിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നിലവിലുള്ള വഴിപാടാണിത്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉദയാസ്തമനപൂജ നടക്കുന്ന ക്ഷേത്രം ഗുരുവായൂരാണ്. ഇരുപത്തിയൊന്ന് പൂജകളാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. പൂജയുടെ തലേദിവസം വൈകീട്ട് ഗണപതിപൂജയോടെയാണ് ചടങ്ങുകളുടെ ആരംഭം. ഭഗവാന് നേദിച്ച അപ്പം, പായസം, കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര തുടങ്ങിയവയും മുഖത്ത് ചാർത്തിയ ചന്ദനം, കളഭം മുതലായവയും അഭിഷേകം ചെയ്ത തീർത്ഥജലവും എണ്ണയും പാദങ്ങളിലർച്ചിച്ച പൂക്കളുമെല്ലാം പൂജനടത്തുന്നവർക്ക് നൽകുന്നു. ഏറെക്കാലമായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന വഴിപാടാണെങ്കിലും കർണാടക സംഗീത സമ്രാട്ടായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരാണ് ഉദയാസ്തമനപൂജയ്ക്ക് പ്രചാരമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിച്ചത്. കുറഞ്ഞത് നൂറ് ഉദയാസ്തമനപൂജകളെങ്കിലും അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിൽ കഴിച്ചിട്ടുണ്ടാകണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. === കൃഷ്ണനാട്ടം === കേരളത്തിന്റെ തനതുകലാരൂപങ്ങളിലൊന്നായ കൃഷ്ണനാട്ടം, ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിലൊന്നാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ രചിച്ച 'കൃഷ്ണഗീതി' എന്ന കാവ്യത്തെ ആസ്പദമാക്കി നിർമ്മിച്ചെടുത്ത കലാരൂപമാണിത്. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ ജനനം മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള ജീവിതം എട്ടുകഥകളാക്കിത്തിരിച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം അവതരിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നത്. അവതാരം, കാളിയമർദ്ദനം, രാസക്രീഡ, കംസവധം, സ്വയംവരം, ബാണയുദ്ധം, സ്വർഗ്ഗാരോഹണം എന്നിവയാണ് ആ എട്ടുകഥകൾ. ഇവ അതത് ക്രമത്തിൽ ആടിപ്പോരുന്നു. എന്നാൽ, ദുഃഖപര്യവസായിയായ കഥയായതിനാൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അവതാരം കളിയ്ക്കുന്നു.<ref>[http://www.chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181029034755/http://chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html|date=2018-10-29}}.</ref> കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനമുൾക്കൊണ്ട [[കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ]], പിൽക്കാലത്ത് ശ്രീരാമഭഗവാന്റെ ജീവിതം ആസ്പദമാക്കി [[രാമനാട്ടം]] സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തു. പിന്നീട് [[കോട്ടയത്തു തമ്പുരാൻ|കോട്ടയം കേരളവർമ്മത്തമ്പുരാൻ]] രാമനാട്ടത്തിൽ പരിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നപ്പോഴാണ് ഇന്നത്തെ കഥകളി പിറവിയെടുത്തത്. [[കൂടിയാട്ടം|കൂടിയാട്ടത്തിലെ]] വേഷങ്ങൾ മാതൃകയാക്കിയാണ് ഈ മൂന്ന് കലാരൂപങ്ങളിലെയും വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെങ്കിലും അവയിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളും കാണാം. ഗുരുവായൂരിലെ അവതരണരീതിയ്ക്ക് കഥകളിയോടാണ് കൂടുതൽ സാദൃശ്യം. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വേഷവിധാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ ചടങ്ങുകൾ പലതും കഥകളിയിലേതുപോലെയാണ്. പുറപ്പാട്, കേളി തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ കഥകളിയിലുമുണ്ട്. [[ശുദ്ധമദ്ദളം]], [[തൊപ്പിമദ്ദളം]], [[ചേങ്ങില]], [[ഇലത്താളം]] എന്നിവയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ വാദ്യങ്ങൾ. രണ്ട് പിൻപാട്ടുകാരാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിനുണ്ടാകുക. കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ കിരീടാലങ്കാരവും കഥകളി സ്വീകരിച്ചതാണ്. കഥകളി പോലെ നിലവിളക്കിനെ സാക്ഷിനിർത്തിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടവും കളിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ധാരാളം വ്യത്യാസങ്ങളും ഈ കലാരൂപങ്ങൾ തമ്മിലുണ്ട്. കഥകളിയിൽ കഥയിലെ ആദ്യരംഗം തന്നെയാണ് പുറപ്പാടെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീവേഷങ്ങളെ വച്ച് നടത്തുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് മാത്രമാണ് പുറപ്പാട്. കഥകളിയിൽ സാധാരണയായി അഭിനേതാക്കൾ നിലവിളക്കിനുമുന്നിൽ പോകാറില്ല. എന്നാൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ വിളക്കിനെ ചുറ്റിയുള്ള നൃത്തം പതിവുണ്ട്. കൃഷ്ണനും യവനനും തമ്മിലും കൃഷ്ണനും മല്ലന്മാരും തമ്മിലുമുള്ള യുദ്ധരംഗങ്ങളിൽ വിളക്കിന്റെ മുന്നിൽ വന്നാണ് നൃത്തം. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പദം ആവർത്തിച്ച് പാടാറില്ല. ആവർത്തിച്ചുള്ള അഭിനയം ആവശ്യമില്ലാത്തതിനാലാണിത്. കഥകളിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീകഥാപാത്രങ്ങൾക്കും ചുട്ടിയുണ്ട്. കഥകളിയിൽ അഭിനേതാക്കളുടെ വശങ്ങളിലാണ് പാട്ടുകാരും വാദ്യക്കാരുമുണ്ടാകുകയെങ്കിൽ കൃഷ്ണനാട്ടത്തിൽ പുറകിലാണ്. ഇത് അഭിനേതാക്കൾക്ക് നൃത്തത്തിന് കൂടുതൽ സൗകര്യമൊരുക്കാനാണ്. [[സാമവേദം|സാമവേദാലാപനത്തെയും]] [[ചാക്യാർ|ചാക്യാരുടെ]] സ്വരിയ്ക്കലിനെയും ആസ്പദമാക്കിയാണ് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ സംഗീതം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, ഗുരുവായൂരിൽ കേൾക്കാൻ കഴിയുന്നത് കഥകളിസംഗീതമാണ്. ഇത് ഒരേ സമയം പ്രശംസയും വിമർശനവും ഏറ്റുവാങ്ങി. രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടച്ചശേഷം വടക്കേ നടപ്പുരയിൽ വച്ചാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ചൊവ്വാഴ്ചയും പരിശീലനകാലവുമൊഴിച്ചുള്ള എല്ലാ ദിവസവും ഇതുണ്ടാകാറുണ്ട്. എട്ട് കഥകളിൽ ഏതെങ്കിലുമൊന്നാണ് ഓരോ ദിവസം കളിയ്ക്കുന്നത്. ആദ്യകാലത്ത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും സാമൂതിരിയുടെ നാട്ടിലെ സവർണ്ണകുടുംബങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്ന കൃഷ്ണനാട്ടം, ഇപ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ അതിരുകളും കടന്ന് കടലിനപ്പുറത്തുപോലും സ്ഥാനം പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2010-ൽ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[പാരീസ്|പാരീസിൽ]] വച്ചുനടന്ന കലാരൂപങ്ങളുടെ ഒരു സെമിനാറിനോടനുബന്ധിച്ച് കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിരുന്നു. രാജ്യത്തെ പലയിടങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി കൃഷ്ണനാട്ടം അരങ്ങേറിയിട്ടുണ്ട്. === തുലാഭാരം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ് തുലാഭാരം. വഴിപാടുകാരന്റെ/കാരിയുടെ ഭാരത്തിന് തുല്യമായി ഏതെങ്കിലും ദ്രവ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ വഴിപാടിന്റെ രീതി. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഈ വഴിപാടുണ്ട്. ഒരുദിവസം നൂറിനടുത്ത് തുലാഭാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. കേരളീയ ഹൈന്ദവർ വിവിധ ആവശ്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഗുരുവായൂരിൽ തുലാഭാരം നേരാറുണ്ട്. കദളിപ്പഴം, പഞ്ചസാര, ശർക്കര, അരി, ഗോതമ്പ്, എള്ള്, കയർ തുടങ്ങി സ്വർണവും വെള്ളിയും വരെ നീളുന്നു തുലാഭാരത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ നിര. കൂടാതെ നോട്ടുകെട്ടുകൾ കൊണ്ടും താമര കൊണ്ടുമെല്ലാം തുലാഭാരം നേർന്നവരുണ്ട്. == ഉപദേവതകളും വഴിപാടുകളും == === ഗണപതി === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ, നാലമ്പലത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയോട് മുട്ടിനിൽക്കുന്ന ഒരു ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സർവ്വവിഘ്നവിനാശകനായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരടി മാത്രം ഉയരമുള്ള ഒരു ചെറുവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വലത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന ഭഗവാൻ, മൂന്നുകൈകളിൽ മഴു, കയർ, മോദകം എന്നിവ ധരിച്ച് നാലാമത്തെ കൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെയുള്ള വിഗ്രഹം. ആദ്യകാലത്ത് ഇവിടെ പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യമില്ലായിരുന്നു. 1970-ലെ തീപ്പിടുത്തത്തിനു ശേഷമാണ് ഇവിടെ അതിനുള്ള സൗകര്യമുണ്ടായത്. ഗണപതിഹോമം, കറുകമാല, ഒറ്റയപ്പം എന്നിവയാണ് ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ള തൂണിലും ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ==== കാര്യാലയ ഗണപതി ==== ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, ദേവസ്വം മ്യൂസിയം വളപ്പിൽ മറ്റൊരു ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. '''കാര്യാലയ ഗണപതി''' എന്നാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിലാണ് മൂന്നടിയോളം ഉയരമുള്ള ഗണപതിവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. കിഴക്കോട്ടാണ് ഈ ഗണപതിയുടെയും ദർശനം. ഇടത്തോട്ട് തുമ്പിക്കൈ നീട്ടുന്ന അപൂർവ്വ ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠയാണിത്. മുമ്പുകാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുണ്ടായിരുന്ന [[അഗ്രഹാരം|അഗ്രഹാരത്തിൽ]] താമസിച്ചിരുന്ന തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർ പൂജിച്ചിരുന്ന ഗണപതി, പിൽക്കാലത്ത് പഴയ ദേവസ്വം ഓഫീസും ഇപ്പോഴത്തെ മ്യൂസിയവുമായ നാലുകെട്ടിലെത്തുകയായിരുന്നു. നാലുകെട്ട് പുതുക്കിപ്പണിതപ്പോൾ അതിന്റെ കന്നിമൂലയിൽ ഈ ഗണപതിയ്ക്ക് സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയായിരുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് കർക്കടകമാസത്തിൽ മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന പൂജ, ഇപ്പോൾ എല്ലാ ദിവസവും നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർ, ഈ ഗണപതിയെ തൊഴുതിട്ടാണ് ഭഗവദ്ദർശനത്തിന് ചെല്ലുന്നത്. പ്രത്യക്ഷ മഹാഗണപതിഹോമമാണ് ഈ ഗണപതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. ഇത് എല്ലാ മുപ്പെട്ട് വെള്ളിയാഴ്ചയും നടത്തിവരുന്ന വഴിപാടാണ്. ഒരു ആനയെ ഗണപതിയായി സങ്കല്പിച്ച് നടത്തുന്ന ഹോമമാണിത്. കൂടാതെ, നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതും അതിവിശേഷമാണ്. [[വിനായക ചതുർത്ഥി|വിനായക ചതുർത്ഥിദിവസം]] ഇവിടെ പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. === അയ്യപ്പൻ === ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിന് പുറത്തും പ്രദക്ഷിണവഴിയ്ക്കകത്തുമായി തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായാണ് താരകബ്രഹ്മസ്വരൂപവും ഹരിഹരപുത്രനുമായ അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹത്തിന് [[ശബരിമല|ശബരിമലയിലെ]] വിഗ്രഹവുമായി പ്രകടമായ രൂപസാദൃശ്യമുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനുപുറത്തുള്ള ഏക ഉപദേവതാപ്രതിഷ്ഠ അയ്യപ്പനാണ്. നാളികേരമുടയ്ക്കുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ഇതിനായി ഒരു കല്ല് ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ചിട്ടുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ എള്ളുതിരി വഴിപാടുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും 2007-ലെ ദേവപ്രശ്നത്തിൽ ദേവന് ഹിതകരമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് അത് നിർത്തിവച്ചിരുന്നു. അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനും ഇപ്പോൾ ചുറ്റുവിളക്കുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്ത് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം ഈ അയ്യപ്പന്റെ മുന്നിലാണ്. === ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതി === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമതിലകത്തുതന്നെയാണെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പന് തുല്യപ്രാധാന്യം നേടിയ സന്നിധിയാണ് ഇടത്തരികത്തുകാവിൽ ഭഗവതിയുടേത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കാവൽ ദൈവമാണ് ഭഗവതി എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ, അകത്തോ പുറത്തോ എന്ന് സംശയം തോന്നുന്ന സ്ഥലത്താണ് ആദിപരാശക്തിയായ ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലും മണ്ഡപവും. ഭഗവാന്റെ ഇടതുഭാഗത്തുള്ള പ്രതിഷ്ഠയായതുകൊണ്ടാണ് ''ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതി'' എന്ന് ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നത്. [[വനദുർഗ്ഗ|വനദുർഗ്ഗാചൈതന്യത്തോടുകൂടിയ]] [[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയായാണ്]] സങ്കല്പം. അമ്പാടിയിൽ [[യശോദ|യശോദയ്ക്ക്]] പിറന്ന കൃഷ്ണസഹോദരിയായ ഭഗവതിയാണിതെന്ന് സങ്കല്പമുണ്ട്. ഈ പരാശക്തിയാണ് കാളിയുടെ രൂപത്തിൽ [[കംസൻ|കംസനെ]] കൃഷ്ണജനനത്തെ പറ്റി അറിയിച്ചത് എന്ന്‌ ഭാഗവതം പറയുന്നു. വനദുർഗ്ഗാ സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. സ്വയംഭൂവായ ഒരു കണ്ണാടിവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നത്. ഏകദേശം ഒരടി ഉയരം വരും. ഈ ഭഗവതി ശ്രീകൃഷ്ണനുമുമ്പേ ഇവിടെ സന്നിധാനം ചെയ്തിരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലമാണ് ഭഗവതിയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചത്. കാളീഭാവത്തിലാണ് ആരാധനയെങ്കിലും ലക്ഷ്മി, [[സരസ്വതി]], പാർവതി, ദുർഗ്ഗ എന്നീ ഭാവങ്ങളിലും സങ്കല്പമുണ്ട്. ആദ്യമുണ്ടായ പ്രതിഷ്ഠ എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ, ആദ്യം ഭഗവതിയെ വന്ദിയ്ക്കണമെന്നാണ് ആചാരം. എന്നാൽ, ക്യൂവിൽ നിൽക്കുന്നവർക്ക് ഇത് സാധിയ്ക്കില്ല. ഭഗവതിയ്ക്ക് സ്ഥിരം [[വെളിച്ചപ്പാട്|വെളിച്ചപ്പാടുണ്ട്]]. ''അഴൽ'' എന്ന് പേരുള്ള ഒരു വിശേഷവഴിപാടാണ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന വഴിപാട്. പച്ചരി, വെള്ളരി, നാളികേരം എന്നിവ വെച്ച്‌ വാഴത്തണ്ടിൽ തുണി ചുറ്റി എണ്ണയിൽ നനച്ച്‌ കത്തിച്ച്‌ ദേവിയ്ക്ക് അഗ്നി നേദിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടയടച്ചശേഷമാണ് ഈ വഴിപാട് നടത്തുന്നത്. മണ്ഡലകാലത്ത് ഭഗവതിയ്ക്ക് [[കളമെഴുത്തും പാട്ടും]] പതിവുണ്ട്. കാളീസങ്കല്പമായതിനാൽ ഇവിടെ [[ദാരികവധം]] പാട്ടാണ് പാടുന്നത്. [[ധനു|ധനുമാസത്തിൽ]] ''പിള്ളേർ താലപ്പൊലി'' എന്ന പേരിൽ നാട്ടുകാരുടെ വകയായും [[മകരം|മകരമാസത്തിൽ]] ദേവസ്വം വകയായും രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ ഭഗവതിയ്ക്ക് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാന ക്ഷേത്രം നേരത്തേ അടയ്ക്കുന്നു. സഹോദരിയുടെ വിശേഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ പുറപ്പെടുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടത്തുന്നതും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. [[നവരാത്രി|നവരാത്രിയും]] തൃക്കാർത്തികയും ദേവിയ്ക്ക് വിശേഷമാണ്. == മറ്റുള്ള സങ്കല്പങ്ങൾ == മേൽപ്പറഞ്ഞ മൂന്ന് ഉപപ്രതിഷ്ഠകൾ കൂടാതെ ചിലയിടങ്ങിൽ വിശേഷാൽ ആരാധന നടക്കുന്നുമുണ്ട്. അവയിൽ ചിലത് സ്വയമേവ ശ്രദ്ധേയമാണ്. === സരസ്വതി അറ === ഗണപതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിലുള്ള ഒരു ചെറിയ മുറിയിൽ സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം സങ്കല്പിച്ച് ആരാധിയ്ക്കുന്നുണ്ട്. തന്മൂലം ഈ മുറി ''സരസ്വതി അറ'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പൂജവയ്പ്പ് നടത്തിയിരുന്നത് ഈ മുറിയിലാണ്. ഇപ്പോൾ അസൗകര്യം നിമിത്തം ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റി. ഗണപതിശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ സ്ഥലം വളരെക്കുറവാണ് എന്നതിനാൽ ഭക്തർ തിക്കിത്തിരക്കുന്നത് പതിവാണ്. എന്നാൽ, 2017-ൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തിൽ സരസ്വതി അറയ്ക്ക് ദിവ്യത്വമുണ്ടെന്ന് തെളിഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് ഇത് പൊളിയ്ക്കരുതെന്ന് വിധി വന്നു. തന്മൂലം, സരസ്വതീസാന്നിദ്ധ്യം ഇവിടെ സ്ഥിരമായി. സരസ്വതീദേവിയുടെ ഒരു ഛായാചിത്രമാണ് നിലവിൽ ഈ അറയിലുള്ളത്. സരസ്വതി അറയിൽ വന്ദിയ്ക്കുന്നത് വിദ്യാഭിവൃദ്ധിയ്ക്കും ബുദ്ധിവർദ്ധനയ്ക്കും ഉത്തമാമാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. === [[അനന്തപദ്മനാഭൻ]] === നാലമ്പലത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്, ശ്രീകോവിലിന്റെ തൊട്ടുപുറകിലായി ഭീമാകാരമായ ഒരു കരിങ്കൽശില്പം കാണാം. അനന്തശയനരൂപത്തിലുള്ള മഹാവിഷ്ണുവിന്റേതാണ് ഈ ശില്പം. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തെ]] പ്രസിദ്ധമായ [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം|ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രതിഷ്ഠയാണ് പരിവാരസമേതം ആവിഷ്കരിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത്. അനന്തനുമേൽ ശയിയ്ക്കുന്ന മഹാവിഷ്ണുഭഗവാൻ, ഭഗവദ്പാദങ്ങൾ തഴുകുന്ന ലക്ഷ്മീദേവി, നാഭീകമലത്തിലെ ബ്രഹ്മാവ്, വലതുകൈയ്ക്ക് താഴെയുള്ള [[ശിവലിംഗം]], ഭഗവാനെ തൊഴുന്ന ഭക്തോത്തമന്മാരും മഹർഷിമാരും - ഇങ്ങനെ പലരും ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഈ ശില്പം. നിത്യവും ഈ ശില്പത്തിന് വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. മുമ്പ് ഇവിടെ ഒരു ചിത്രമാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പുലാക്കാട്ട് രാമൻ നായർ എന്ന ചുവർച്ചിത്രകാരൻ വരച്ചതായിരുന്നു ചിത്രം. '''ഗുരുവായൂർ ശ്രീവൈകുണ്ഠം''' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ചിത്രം, 1970-ൽ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ പൂർണ്ണമായും കത്തിനശിച്ചുപോയി. തുടർന്നുണ്ടായ പുനരുദ്ധാരണത്തെത്തുടർന്നാണ് ഇന്നത്തെ ശില്പം പണിതത്. [[കന്യാകുമാരി]]യിലെ [[വിവേകാനന്ദ സ്മാരകം]] നിർമ്മിച്ച് ശ്രദ്ധേയനായിരുന്ന സ്വാമിനാഥൻ കറുപ്പയ്യ ആചാരിയാണ് അനന്തശയനവിഗ്രഹം നിർമ്മിയ്ക്കുന്നതിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. ഇന്ന് ഇതിന് നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന് നൽകുന്ന അതേ പ്രാധാന്യമാണ് ഭക്തർ ഈ രൂപത്തിനും നൽകുന്നത്. === [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യനും]] [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനും]] === നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലെ കരിങ്കൽത്തൂണിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ചതുർബാഹുവായ സുബ്രഹ്മണ്യനാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. വിഗ്രഹം ഭസ്മം വിതറിയ നിലയിലാണ് കാണപ്പെടുന്നതെങ്കിലും മുഖവും കൈകളും വ്യക്തമാണ്. വലതുചുമലിൽ ഭഗവാന്റെ ആയുധമായ [[വേൽ]] കാണാം. പൂജയില്ലെങ്കിലും ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തെത്തുന്ന ഭക്തർ ഈ സുബ്രഹ്മണ്യനെയും വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്തെ വാതിലിൽ നിന്ന് അല്പം മാറി [[ഹനുമാൻ]] സ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. വീരഹനുമാന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഈ വിഗ്രഹം. വലതുകയ്യിൽ [[മൃതസഞ്ജീവനി|മരുത്വാമലയും]] ഇടതുകയ്യിൽ ഗദയും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഹനുമാന്റെ വിഗ്രഹം സിന്ദൂരം വിതറിയ രൂപത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. വിഗ്രഹത്തിൽ വെറ്റിലമാലയും രാമനാമം രചിച്ച കടലാസുകൾ കൊണ്ടുള്ള മാലയും ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ഹനുമാനെ വന്ദിച്ച് അഭീഷ്ടസിദ്ധി നേടിയ അനുഭവങ്ങൾ നിരവധിയാണ്. ഇതുകൂടാതെ ദശാവതാരരൂപങ്ങളും ശ്രീകൃഷ്ണലീലകളും ശിവനും ദേവിമാരുമടക്കമുള്ള മൂർത്തികളുമെല്ലാം തൂണുകളിൽ നിറയുന്നു. === ശിവസാന്നിദ്ധ്യം === ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവന് പ്രതിഷ്ഠയില്ലെങ്കിലും ഭഗവാൻ അദൃശ്യസാന്നിദ്ധ്യമായി കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും കൊണ്ടുവന്ന വിഷ്ണുവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാൻ അനുവാദം നൽകിയ ശിവൻ പാർവ്വതീഗണപതിസുബ്രഹ്മണ്യസമേതനായി സ്വയംഭൂവായി മമ്മിയൂരിൽ അവതരിച്ചു എന്ന വിശ്വാസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഭഗവതിയെ തൊഴുത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലെത്തുമ്പോൾ ഭക്തർ മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദിശയിലേയ്ക്ക് (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്) നോക്കി ശിവനെ വന്ദിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രക്കുളമായ രുദ്രതീർത്ഥവും ക്ഷേത്രത്തിലെ മണിക്കിണറും ശിവനുമായി ഐതിഹ്യപരമായിത്തന്നെ ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. രുദ്രതീർത്ഥം പണ്ട് വലിയൊരു തടാകമായിരുന്നെന്നും ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന താമരയൂർ വരെ അത് നീണ്ടുകിടന്നിരുന്നെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഈ തടാകത്തിൽ നിറയെ താമരകൾ വിരിഞ്ഞിരുന്നെന്നും അവയിലെ ഒരു താമരയിലിരുന്നാണ് ശ്രീരുദ്രനായ ശിവൻ, പ്രചേതസ്സുകൾക്ക് രുദ്രഗീതം ഉപദേശിച്ചുകൊടുത്തതെന്നും ഐതിഹ്യകഥ പറയുന്നു. അങ്ങനെ രുദ്രൻ വസിച്ച തീർത്ഥം, രുദ്രതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും ഈ കുളത്തിൽ ശിവസാന്നിധ്യമുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഇതിലെ സ്നാനം സർവ്വപാപഹരമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ശാന്തിക്കാരും ഭക്തരും ഈ കുളത്തിൽ കുളിച്ചാണ് ദർശനത്തിനെത്തുന്നത്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാൻ ആറാടുന്നതും. ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള മണിക്കിണറിന്, രുദ്രകൂപം എന്നും പേരുണ്ട്. ഇതിലെ ജലം ഉപയോഗിച്ചാണത്രേ പ്രതിഷ്ഠാസമയത്ത് ശിവഭഗവാൻ ഗുരുവായൂരപ്പന് കലശമാടിയത്! അതാണ് ''രുദ്രകൂപം'' എന്ന പേരിനുപിന്നിലെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂർ പരിസരത്തെവിടെയും ഇത്രയും ശുദ്ധമായ ജലമില്ലെന്നും ഇത് കുടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ എല്ലാ അസുഖങ്ങളും മാറുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. സാളഗ്രാമം അടക്കമുള്ള നിരവധി വിശേഷവസ്തുക്കൾ ഈ കിണറ്റിലുണ്ടെന്ന് കാലാകാലമായി വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 1985-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന മോഷണത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ആഭരണങ്ങൾ 2014 ഏപ്രിൽ 25-ന് തിരിച്ചുകിട്ടിയത് ഈ കിണറ്റിൽ നിന്നാണ്. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു പറമ്പിൽ ഒരു [[കൂവളം|കൂവളവൃക്ഷം]] കാണാം. ഇതും ശൈവസാന്നിദ്ധ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ഓതിയ്ക്കൻ കുടുംബമായ മുന്നൂലത്ത് മനയുടെ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന ഈ കൂവളവൃക്ഷം, 2007-ലാണ് ഇങ്ങോട്ട് പറിച്ചുനട്ടത്. ഇവിടെ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്. === നാഗദൈവങ്ങളും [[കൊടുംകാളി]]യും [[രക്ഷസ്സ്|രക്ഷസ്സും]] === ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിൽ മുമ്പ് ദേവസ്വം വക സത്രം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പറമ്പിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. നാഗരാജാവായി [[അനന്തൻ]] കുടികൊള്ളുന്ന ഈ കാവിൽ, കൂടെ നാഗയക്ഷിയും ചിത്രകൂടവുമുണ്ട്. നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ തഴച്ചുവളരുന്ന കാവ് വൃത്തിയായി സൂക്ഷിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, സർപ്പം പാട്ട് തുടങ്ങിയവയാണ് നാഗദൈവങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. എല്ലാ മാസവും [[ആയില്യം]] നാളിൽ ആയില്യപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യം നാളിൽ [[സർപ്പബലി|സർപ്പബലിയും]] പതിവുണ്ട്. സർപ്പപ്രീതിയ്ക്ക് പ്രസിദ്ധമായ [[ചെർപ്പുളശ്ശേരി|ചെർപ്പുളശ്ശേരിയിലെ]] പാതിരിക്കുന്നത്ത് മനയിലെ നമ്പൂതിരിയാണ് സർപ്പബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ധാരാളം കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നാഗപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കടുത്തുതന്നെ [[രക്ഷസ്സ്]], [[കൊടുംകാളി]] സങ്കല്പങ്ങളുമുണ്ട്. ഇവർക്കും വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകും. == ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിശേഷദിവസങ്ങൾ == === കൊടിയേറ്റുത്സവവും സഹസ്രകലശവും === {{main|ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം}} കുംഭമാസത്തിലെ പൂയം നക്ഷത്രദിവസം കൊടിയേറി പത്താം നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. പൂയം നക്ഷത്രം രാത്രി വരുന്ന ദിവസമാണ് കൊടിയേറ്റം. അങ്കുരാദി, ധ്വജാദി, പടഹാദി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നുതരത്തിൽ ഉത്സവങ്ങൾ കേരളീയക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പതിവാണ്. ഇവയിൽ ആദ്യത്തേത് മുളയിടലോടെയും രണ്ടാമത്തേത് കൊടിയേറ്റത്തോടെയും മൂന്നാമത്തേത് വാദ്യമേളങ്ങളോടെയും തുടങ്ങുന്നു. ഗുരുവായൂരിലേത് അങ്കുരാദി ഉത്സവമാണ്. ഉത്സവത്തിൽ കൊടിയേറ്റത്തിന് മുന്നോടിയായി മുളയിടലും ശുദ്ധിക്രിയകളും നടക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഗുരുവായൂരിലെ ഉത്സവം അങ്കുരാദിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. എങ്കിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികമായ ആരംഭം കൊടിയേറ്റത്തോടെയാണ്. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും പ്രഭാഷണങ്ങളുമെല്ലാമുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ തന്നെ ഉത്സവപ്രതീതിയുണ്ടാകുന്ന ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ, വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഈ ദിവസങ്ങളിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ==== സഹസ്രകലശം ==== കൊടിയേറ്റത്തിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പാണ് ഉത്സവത്തിന് ആരംഭം കുറിച്ചുകൊണ്ടുള്ള കലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നത്. ആദ്യദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനകത്തുള്ള വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ച് ആചാര്യവരണം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി, തന്ത്രി പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന് ഉത്സവത്തിനുള്ള കൊടിക്കൂറയും പവിത്രവും കൈമാറുന്ന ചടങ്ങാണ് ആചാര്യവരണം.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ശുദ്ധമായ പട്ടിൽ നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന, ഏഴുനിറങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്ത കൊടിക്കൂറയുടെ നീളം പത്തേമുക്കാൽ അടിയും വീതി പതിനഞ്ച് ഇഞ്ചുമാണ്; ഇത് കെട്ടാനുള്ള കയറിന്റെ നീളം 165 അടിയും. [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[വൈപ്പിൻ|വൈപ്പിൻ കരയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം|വെളിയത്താംപറമ്പ് മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നാണ് ഇത് കൊണ്ടുവരുന്നത്. ഇതിന്റെ ഒരുഭാഗത്ത് ഭഗവദ്വാഹനായ ഗരുഡന്റെയും മറുവശത്ത് ആയുധമായ സുദർശനചക്രത്തിന്റെയും രൂപങ്ങൾ തുന്നിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ടാകും. തുടർന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള മുളയറ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മുറിയിൽ വച്ച് മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. മുളയിടൽ ചടങ്ങ് നടത്തുന്ന മുറിയായതുകൊണ്ടാണ് ഈ സ്ഥലത്തിന് മുളയറ എന്ന പേരുവന്നതുതന്നെ. മുറി ശുദ്ധിയാക്കി അലങ്കരിച്ചശേഷം അവിടെ പത്മമിട്ട് നവരനെല്ല്, യവം, തിന, വൻപയർ, ഉഴുന്ന്, എള്ള്, തുവര, കടുക്, ചാമ, മുതിര, ചെറുപയർ, അമര എന്നിവയുടെ വിത്തുകൾ നനച്ച് 16 പാലികകളിളാക്കി പൂജിച്ചശേഷം സോമനെ ആവാഹിച്ച് മുളയറയിൽ വയ്ക്കുന്നതാണ് മുളയിടൽ. തുടർന്നുള്ള എല്ലാദിവസവും മുളപൂജയുണ്ടാകും. ആറാട്ടുസമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും മേല്പറഞ്ഞ ധാന്യങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ മുളച്ചുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും.<ref name="vns1">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> കലശത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം പ്രാസാദശുദ്ധി നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലും പരിസരത്തും അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ എല്ലാ അശുദ്ധികളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ചടങ്ങാണിത്.<ref name=" vns21">ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ, കുഞ്ഞുകുട്ടൻ ഇളയത് – എച്ച് ആന്റ് സി സ്റ്റോഴ്സ്</ref> ഇതുകൂടാതെ അസ്ത്രകലശപൂജ, വാസ്തുഹോമം, വാസ്തുകലശപൂജ, രക്ഷോഘ്നഹോമം, വാസ്തുബലി, വാസ്തുകലശാഭിഷേകം എന്നിവയും നടത്തപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം ദിവസം ബിംബശുദ്ധിയും ചതുഃശുദ്ധിയും ധാരയും പഞ്ചഗവ്യ - പഞ്ചക കലശാഭിഷേകങ്ങളും മഹാകുംഭകലശാധിവാസവും നാലാം ദിവസം മഹാകുംഭകലശാഭിഷേകവും പ്രായശ്ചിത്തഹോമവും അതിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകവും അഞ്ചാം ദിവസം ശാന്തിഹോമവും അത്ഭുതശാന്തിഹോമവും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും ആറാം ദിവസം ന്യായശാന്തി - ചോരശാന്തി ഹോമങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലശാഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ച് തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മേല്പറഞ്ഞ ഹോമങ്ങളും പൂജകളുമെല്ലാം നടക്കുന്നത്. ഓതിയ്ക്കന്മാർ സഹകാർമ്മികരാകും. ഏഴാം ദിവസം നടത്തുന്ന തത്ത്വകലശാഭിഷേകവും എട്ടാം ദിവസം നടത്തുന്ന ബ്രഹ്മകലശത്തോടുകൂടിയ സഹസ്രകലശാഭിഷേകവും അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രചൈതന്യവർദ്ധനവിന് നടത്തപ്പെടുന്ന അതിബൃഹത്തായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് രണ്ടും. സാധാരണ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പോലും പന്ത്രണ്ടുവർഷം കൂടുമ്പോഴോ നടത്തപ്പെടുന്ന സഹസ്രകലശം 1971 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ഗുരുവായൂർ ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ 25 തത്ത്വങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന 25 കലശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന അഭിഷേകച്ചടങ്ങാണ് '''തത്ത്വകലശം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. തത്ത്വകലശാഭിഷേകത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തത്ത്വഹോമം നടത്തുന്നു. ഇതും ഈ സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്നതാണ്. അതിനുശേഷം മരപ്പാണി കൊട്ടി എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന കലശങ്ങൾ തന്ത്രി ഓരോന്നായി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം സഹസ്രകലശപൂജ. തലേദിവസം കൂത്തമ്പലത്തിൽ പത്മമിട്ട് നിരത്തിവച്ച 975 വെള്ളിക്കുടങ്ങളും 26 സ്വർണ്ണക്കുടങ്ങളും വാദ്യമേളങ്ങളോടെ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നശേഷമാണ് പൂജ നടത്തുന്നത്. 1001 കുടങ്ങളും പ്രത്യേകമായ രീതിയിൽ നിരത്തിവച്ചശേഷം ഇവയിൽ ഓരോന്നിലും സ്വർണ്ണക്കുടം നടുക്കുവരുന്ന രീതിയിലാണ് പൂജ. തുടർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിലെയും രുദ്രകൂപത്തിലെയും വിശുദ്ധജലം കൊണ്ട് ഇവ നിറച്ചുവയ്ക്കും. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ സഹസ്രകലശച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നിറച്ചുവച്ച ഓരോ കലശവും ക്രമത്തിൽ തന്ത്രി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകളാണ് ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ഏറ്റവും അവസാനം അതിവിശേഷമായ ബ്രഹ്മകലശം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുശേഷം ഉച്ചപ്പൂജയും കഴിഞ്ഞ് നടയടയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഇതോടെ കലശച്ചടങ്ങുകൾ പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== ഉത്സവച്ചടങ്ങുകൾ ==== കൊടിയേറ്റദിവസമായ പൂയം നാളിൽ രാവിലെ ആനയില്ലാതെ ശീവേലി നടത്തുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്വന്തമായി ആനയില്ലാതിരുന്ന കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മ പുതുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ആനയില്ലാശീവേലി. അന്ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ് പ്രസിദ്ധമായ '''ആനയോട്ടം'''. ഗുരുവായൂരപ്പന് സ്ഥിരമായി ആനകളെ അയച്ചിരുന്ന [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[തൃക്കണാമതിലകം ശിവക്ഷേത്രം]] ഒരു വർഷത്തിലെ ഉത്സവത്തിന് അയയ്ക്കില്ലെന്ന് പറയുകയും അന്നേദിവസം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ആനകൾ കൂട്ടമായി ഗുരുവായൂരിലേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തുകയും ചെയ്തതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള മഞ്ജുളാലിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രഗോപുരം വരെയാണ് ആനയോട്ടം നടത്തുന്നത്. ഇതിനായി ചില ആനകളെ പ്രത്യേകമായി തിരഞ്ഞെടുത്തുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിലെ നാഴികമണി മൂന്നടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ആനയോട്ടം തുടങ്ങും. ആനകളോടൊപ്പം പാപ്പാന്മാരും ഓടും. ഏറ്റവും ആദ്യം ഓടിയെത്തി കൊടിമരത്തിൽ തൊടുന്ന ആനയെയാണ് വിജയിയായി പ്രഖ്യാപിയ്ക്കുക. ഈ ആന പിന്നീട് ഉത്സവം കഴിയും വരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ കഴിയും. ഉത്സവത്തിന് തിടമ്പേറ്റാനുള്ള അർഹതയും ഈ ആനയ്ക്കാണ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് ദീപാരാധനയ്ക്കുശേഷം രണ്ടാമത്തെ ആചാര്യവരണം നടക്കും. ക്ഷേത്രത്തിൽ വയ്ക്കാനുള്ള ദിക്കുകൊടികളാണ് ഈയവസരത്തിൽ വാങ്ങുന്നത്. ഇതിനുശേഷം സപ്തവർണ്ണക്കൊടി ഭക്തിപുരസ്സരം എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് പൂജിയ്ക്കുകയും വിശദമായ താന്ത്രികക്രിയകൾക്കൊടുവിൽ വാദ്യമേളങ്ങളുടെയും ഭക്തകണ്ഠങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന നാരായണനാമജപത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ കൊടിക്കയറിൽ കെട്ടി കൊടിമരത്തിൽ കൊടിയേറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. കൊടിയേറ്റം കഴിഞ്ഞുനടക്കുന്ന വിളക്കിന് '''കൊടിപ്പുറത്ത് വിളക്ക്''' എന്നാണ് പേര്. തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലി, മൂന്നുനേരം കാഴ്ചശീവേലികൾ, സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലുള്ള ദീപാരാധന, തുടങ്ങിയ വിശേഷങ്ങളുണ്ടാകും. ഈ ദിവസങ്ങളിലെ എഴുന്നള്ളത്തുകൾക്ക് കൊടി, തഴ, സൂര്യമറ, മുത്തുക്കുട, പട്ടുക്കുട, കുത്തുവിളക്കുകൾ, വെൺചാമരം, ആലവട്ടം തുടങ്ങിയ വിശേഷാൽ അലങ്കാരങ്ങളുമുണ്ടാകും. അങ്ങനെ ഗുരുവായൂരും കേരളം മുഴുവനും ആഘോഷലഹരിയിലമരും. രണ്ടാം ദിവസം രാവിലെ ശ്രീഭൂതബലിയ്ക്കുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ പത്തുദിക്കുകളിലായി ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കും. ഉത്സവം നടത്തിപ്പിന്റെ ജോലി ഭഗവാൻ പാർഷദന്മാരെ ഏല്പിയ്ക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് ദിക്കുകൊടികൾ സ്ഥാപിയ്ക്കുന്നത്. ഭഗവാന്റെ പാർഷദന്മാരായ കുമുദൻ (കിഴക്ക്), കുമുദാക്ഷൻ (തെക്കുകിഴക്ക്), പുണ്ഡരീകൻ (തെക്ക്), വാമനൻ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറ്), ശംഖുകർണ്ണൻ (പടിഞ്ഞാറ്), സർവ്വനേത്രൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്), സുമുഖൻ (വടക്ക്), സുപ്രതിഷ്ഠൻ (വടക്കുകിഴക്ക്) എന്നിവരെ അതത് ദിക്കുകളിൽ കുടിയിരുത്തന്നതുകൂടാതെ അയ്യപ്പക്ഷേത്രത്തിനുമുന്നിൽ അയ്യപ്പനെയും തെക്കുഭാഗത്ത് ഭദ്രകാളിയെയും പ്രതിനിധീകരിച്ചും കൊടികൾ നാട്ടുന്നുണ്ട്. പ്രധാന കൊടിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സാധാരണ തുണിയിൽ നിർമ്മിച്ചവയാണ് ദിക്കുകൊടികൾ. ഇവയ്ക്ക് 65 ഇഞ്ച് നീളവും 13 ഇഞ്ച് വീതിയുമാണുള്ളത്. കറുപ്പ്, വെളുപ്പ്, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളാണ് ഇവയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ദിക്കുകൊടികളുടെ സ്ഥാപനവും കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഉത്സവം പൂർണ്ണതോതിലാകും. [[പഞ്ചാരിമേളം|പഞ്ചാരി]]- [[പാണ്ടിമേളം|പാണ്ടി]] മേളങ്ങളും [[തായമ്പക]]യും നാദസ്വരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും മതിലകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള കൂത്തമ്പലത്തിൽ നടക്കുന്ന [[ചാക്യാർകൂത്ത്|ചാക്യാർകൂത്തും]] പ്രദക്ഷിണവഴിയിലെ [[പാഠകം|പാഠകവും]] ക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിലെ സംഗീത-നൃത്ത പരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളെ മുഖരിതമാക്കും. പ്രഗദ്ഭരായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും ഈയവസരത്തിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തി പരിപാടികൾ നടത്താറുണ്ട്. ഇവകൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് ഉത്സവക്കഞ്ഞിയും പുഴുക്കും വിതരണം ചെയ്യുന്നതും പതിവാണ്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും ഇതിനായി വൻ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. ==== ഉത്സവബലി ==== ഉത്സവത്തിന്റെ എട്ടാം ദിവസമാണ് ഉത്സവത്തിനിടയിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലൊന്നായ ഉത്സവബലി ദർശനം. നിത്യേന ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ശീവേലിയുടെയും ഉത്സവക്കാലത്ത് മറ്റുദിവസങ്ങളിലുള്ള ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിശദമായ രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. ഈയവസരത്തിൽ സാധാരണയായി ബലിതൂകാത്ത സ്ഥലങ്ങളിലും ബലിതൂകാറുണ്ട്. രാവിലെ പന്തീരടിപൂജ കഴിഞ്ഞാണ് ബലിതൂകൽ നടക്കാറുള്ളത്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് തന്ത്രി, ശാന്തിക്കാർ, വാദ്യക്കാർ, കഴകക്കാർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് പതിവാണ്. ഇതിനുശേഷം ബലി തൂകുന്നതിലുള്ള ചോറ്‌ (ഹവിസ്സ്‌) തൂശനിലയിൽ നിരത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് ഇത്‌ മൂന്നായി പകുത്ത്‌, ഓരോന്നിലും ഉണക്കലരി, എള്ള്‌, മഞ്ഞൾ എന്നിവയുടെ പൊടിവിതറും. മൂന്നുനിറത്തിലുള്ള ഹവിസ്സ് സത്വരജസ്തമോഗുണങ്ങളുടെ സൂചകങ്ങളാണ്‌. പിന്നീട്‌ ഹവിസ്സ്‌ പൂജ നടത്തുന്നു, അതിന് മരം എന്ന വാദ്യവും ശംഖ്‌, ചേങ്ങില എന്നിവയും ചേർത്തുള്ള മരപ്പാണികൊട്ടി ബലി ദേവതകളെ ഉണർത്തും. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് ബലിതൂകുന്നത്. മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായിട്ടാണ് ബലിതൂകൽ. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ശ്രീകോവിലിലെ ദ്വാരപാലകർ, ദേവവാഹനം (ഇവിടെ ഗരുഡൻ), അഷ്ടദിക്പാലകർ, ബ്രഹ്മാവ്, സപ്തമാതൃക്കൾ, ഗണപതി, വീരഭദ്രൻ, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദുർഗ്ഗാദേവി, അനന്തൻ, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ വിഷ്വക്സേനൻ) എന്നിവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കായി ബലിതൂകുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ സപ്തമാതൃക്കൾക്കും ഗണപതിയ്ക്കും വീരഭദ്രന്നും വിശേഷാൽ ബലിതൂകുന്നു. ഈ സമയത്താണ് ഭക്തർക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമനുവദിയ്ക്കുന്നത്. അപ്പോഴത്തെ ദർശനം അതിവിശേഷമാണ്. വളരെ സമയമെടുത്താണ് സപ്തമാതൃക്കളുടെ ബലി നടത്തുന്നത്. ഇതിനുശേഷം നാലമ്പലത്തിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ച് അവിടെ ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഈ സമയം ഭഗവാനെ പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിൽ എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നിരുത്തുന്നു. ഇതിനുശേഷം പുറത്തുള്ള ഓരോ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകാൻ തുടങ്ങുന്നു. എഴുന്നള്ളിപ്പ് വടക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെ ഒരു ബലിക്കല്ലായി വാഴുന്ന ക്ഷേത്രപാലന് പാത്രത്തോടുകൂടി ബലിതൂകുന്ന ചടങ്ങുമുണ്ടാകും. ഇതിനെല്ലാം ശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിമരത്തിന് മുന്നിലുള്ള വലിയ ബലിക്കല്ലിലും ബലിതൂകുന്നതോടെ ഉത്സവബലി സമാപിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രണ്ടുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവബലി നാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഒരു ജീവി പോലും പട്ടിണി കിടക്കരുതെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന പക്ഷിമൃഗാദികൾക്കുപോലും ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. ==== പള്ളിവേട്ട ==== ഒമ്പതാം ദിവസം രാത്രിയിലാണ് ഭഗവാന്റെ മറ്റൊരു വിശേഷമായ പള്ളിവേട്ട. തന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള സകല തിന്മകളെയും ഭഗവാൻ കീഴടക്കുന്നു എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ട. പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഭഗവാൻ ഉത്സവത്തിനിടയ്ക്ക് ആദ്യമായി മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളുന്നത് നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിനാണ്. ഉത്സവക്കാലത്ത് എല്ലാ കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും നടന്നുവരുന്ന ചടങ്ങാണ് പള്ളിവേട്ടയെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലെ പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് സവിശേഷതയുണ്ട്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പുറത്തുള്ള പറമ്പിലോ അതുപോലുള്ള ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്തോ പോയി അവിടെ അലങ്കരിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും വന്യമൃഗത്തിന്റെ (പ്രധാനമായും [[പന്നി]]യുടെ) രൂപത്തിൽ അമ്പെയ്യുന്നതാണ് ചടങ്ങെങ്കിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഭക്തർ തന്നെ വന്യമൃഗങ്ങളുടെ വേഷം കെട്ടിവരുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. സന്ധ്യയ്ക്ക് പഴുക്കാമണ്ഡപത്തിലെ ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാണ് ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നത്. ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞാൽ ഉത്സവത്തിടമ്പ് സ്വർണ്ണക്കോലത്തോട് കെട്ടിവച്ചശേഷം ആനപ്പുറത്ത് കയറ്റുന്നു. പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും കാണിച്ച് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് സ്വർണ്ണക്കോലമേന്തി നഗരപ്രദക്ഷിണം തുടങ്ങുന്നു. വാളും പരിചയുമണിഞ്ഞ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ വിശേഷാൽ ചുവടുകളോടെ എഴുന്നള്ളത്തിന് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കും. ഈ സമയത്ത് പാണ്ടിമേളമാണ് കൊട്ടുന്നത്. ഒപ്പം നാദസ്വരവും ഭക്തരുടെ ഭജനകളും കൂടിയാകുമ്പോൾ നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർണ്ണമാകും. ഗുരുവായൂർ പരിസരം മുഴുവൻ ചുറ്റി, അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും വീടുകളിലെയും വരവേല്പുകളെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുമ്പോഴേയ്ക്കും രാത്രി ഒമ്പതുമണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുകൂടിയുള്ള പ്രദക്ഷിണം കഴിഞ്ഞ് നഗരപ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടുകൂടി പള്ളിവേട്ടയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. ക്ഷേത്രത്തിലെ കഴകക്കാരനായ പുതിയേടത്ത് [[പിഷാരടി]] ''പന്നിമാനുഷങ്ങളുണ്ടോ?......'' എന്ന് മൂന്നുപ്രാവശ്യം ഉറക്കെ ചോദിയ്ക്കും. ഉണ്ടെന്ന് അറിയിപ്പ് കിട്ടിക്കഴിഞ്ഞാലുടനെ മൃഗവേഷധാരികളായ ഭക്തരെല്ലാവരും കൂടി ആർപ്പുവിളിച്ചുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രത്തിനകത്തേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ആനപ്പുറത്ത് ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളി അവരെ പിൻതുടരും. ഒമ്പത് പ്രദക്ഷിണമാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് ഉണ്ടാകാറുള്ളത്. വാദ്യമേളങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെയാണ് പള്ളിവേട്ടയ്ക്ക് പുറത്ത്. അവസാന പ്രദക്ഷിണത്തിൽ ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായ കീഴ്ശാന്തി 'പന്നി'യെ അമ്പെയ്ത് വീഴ്ത്തുന്നു. 'ചത്ത' 'പന്നി'യെ കമ്പിൽ കെട്ടി കൊണ്ടുപോകുന്നതോടെ പള്ളിവേട്ട സമാപിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളോടുകൂടി എഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ ശയ്യയിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് കിടത്തുന്നു. ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണവും പള്ളിവേട്ടയും കഴിഞ്ഞ് അവശനായ ഭഗവാൻ മണ്ഡപത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം ക്ഷേത്രപരിസരത്തുള്ള എല്ലാ ബഹളങ്ങളും താത്കാലികമായി അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ ഉറക്കത്തിന് ഒരുതരത്തിലും ഭംഗമുണ്ടാകരുതെന്നാണ് ഭക്തവിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അടിയ്ക്കുന്ന നാഴികമണി പോലും ഈ സമയം കെട്ടിവയ്ക്കും. അബദ്ധത്തിൽ പോലും അത് ശബ്ദിയ്ക്കാൻ പാടില്ലത്രേ! ഈ സമയം തന്നെ ക്ഷേത്രം ശാന്തിക്കാർ, പിറ്റേന്ന് ഭഗവാന് കണികാണുന്നതിനുള്ള വസ്തുക്കൾ ഒരുക്കുന്ന തിരക്കിലായിരിയ്ക്കും. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ, ക്ഷേത്രത്തിൽ നടയ്ക്കിരുത്തിയ ഒരു [[പശു]]വുമുണ്ടാകും. ==== ആറാട്ട് ==== പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ആറുമണിയ്ക്കാണ് ഭഗവാന്റെ പള്ളിയുണർത്തൽ. നടയ്ക്കിരുത്തിയ പശുവിന്റെ കരച്ചിൽ കേട്ടുകൊണ് ഭഗവാൻ പള്ളിയുണരുന്നത്. തുടർന്ന് കണിക്കോപ്പുകൾ കൂടി കണികണ്ട ശേഷം ക്ഷേത്രച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുന്നു. അന്ന് രാത്രിയാണ് ഉത്സവസമാപനമായ ആറാട്ട് നടക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുള്ള രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിൽ തന്നെയാണ് ആറാട്ട്. ഉഷഃപൂജയും എതിരേറ്റുപൂജയുമൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും അന്നേദിവസമുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് അന്ന് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ആറാട്ടുദിവസം മാത്രമാണ് പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം പുറത്തേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. ഉച്ചവരെ സാധാരണ പോലുള്ള ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്നു. വൈകീട്ട് ദീപാരാധന കഴിഞ്ഞ് ഭഗവാൻ നഗരപ്രദക്ഷിണത്തിന് ഇറങ്ങുന്നു. തലേന്നത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇത്തവണ ധാരാളം നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളും ഇവയോടൊപ്പം അകമ്പടി സേവിയ്ക്കാറുണ്ട്. പുരാണങ്ങളിലെ വിവിധ സംഭവങ്ങൾ ഇവിടെ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളായി പുനർജനിയ്ക്കുന്നു. [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ]] അകമ്പടിയോടെയാണ് ആറാട്ടുനാളിലെ നഗരപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നത്. ഉത്സവക്കാലത്ത് പഞ്ചവാദ്യം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളും വീടുകളും മുഴുവൻ കയറിയിറങ്ങി സ്വീകരണം മുഴുവൻ ഏറ്റുവാങ്ങിയശേഷം പ്രദക്ഷിണം രുദ്രതീർത്ഥക്കുളത്തിന്റെ വടക്കേക്കരയിലെ അത്താണിക്കല്ലിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് വാദ്യമേളങ്ങൾ നിർത്തും. പണ്ടൊരു ആറാട്ടുനാളിൽ അത്താണിക്കല്ല് നിൽക്കുന്ന ഭാഗത്തുവച്ച് അതിക്രൂരമായി കൊലചെയ്യപ്പെട്ട, തന്റെ വിശ്വസ്തഭക്തനും കഴകക്കാരനുമായിരുന്ന കണ്ടിയൂർ പട്ടത്തെ നമ്പീശന്റെ സ്മരണ ഭഗവാൻ പുതുക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ഈ സമയം നമ്പീശന്റെ അനന്തരാവകാശികളിൽ ചിലർ അവിടെയെത്തുകയും തങ്ങൾക്ക് സങ്കടമില്ലെന്ന് അറിയിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം പാണ്ടിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടരും. തുടർന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള വാതിലിലൂടെ വിഗ്രഹം ആറാട്ടുകടവിലെത്തിയ്ക്കുന്നു. ഈ സമയമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും നിരവധി ഭക്തർ ആറാട്ടുമുങ്ങാനായി കടവുകളിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകും. ആറാട്ടുകടവിൽ പ്രത്യേകം ഒരുക്കിവച്ച പീഠത്തിൽ വിഗ്രഹം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന തന്ത്രി, തുടർന്ന് [[ഗംഗ]], [[യമുന]], [[സരസ്വതി (നദി)|സരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ സകല തീർത്ഥങ്ങളെയും രുദ്രതീർത്ഥത്തിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് തമ്പ്രാൻപടിയ്ക്കൽ കിട്ടയുടെ പിന്മുറക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന ഇളനീരും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയും കൊണ്ട് വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വിഗ്രഹവുമായി തന്ത്രിയും ഓതിയ്ക്കന്മാരും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും മൂന്നുവട്ടം മുങ്ങുന്നു. ഭഗവദ്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ ജലത്തിൽ ഭക്തരും മുങ്ങിനിവർന്ന് പുണ്യം നേടുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും വസ്ത്രം മാറി തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവാനെ ഭക്തർ നിറപറയും നിലവിളക്കും നൽകി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിലെ മണ്ഡപത്തിൽ ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ. വർഷത്തിലൊരിയ്ക്കൽ തന്റെ സഹോദരിയായ ഇടത്തരികത്തുകാവിലമ്മയെ കാണാമെന്ന് ഗുരുവായൂരപ്പൻ വാക്കുകൊടുത്തിട്ടുണ്ടെന്നും അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാന് പൂജ നടത്തുന്നതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ശ്രീലകത്തിന് പുറത്ത് ഭഗവാന് ഉച്ചപ്പൂജ നടത്തുന്ന ഏക അവസരം ഇതാണ്. അതിനുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും പതിനൊന്ന് പ്രാവശ്യം ഓട്ടപ്രദക്ഷിണം. അവസാനം കൊടിമരത്തിൽ നിന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു. ==== നിയന്ത്രണങ്ങൾ ==== കലശം തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആറാട്ട് കഴിയുന്നതുവരെയുള്ള പതിനെട്ടുദിവസം അഞ്ചുവയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് പ്രവേശനമില്ല. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് വലിയ താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളുമെല്ലാമുണ്ടാകാറുണ്ടെങ്കിലും വെടിക്കെട്ടുണ്ടാകാറില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ വസ്തുതയാണ്. ഒരു കതിനവെടി പോലും ക്ഷേത്രപരിസരത്തെങ്ങും കാണാനാകില്ല. കുട്ടികളെ ഏറെ സ്നേഹിയ്ക്കുന്ന, സ്വയം കുട്ടിയായ ഗുരുവായൂരപ്പന് അവരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നും ക്ഷേത്രപരിസരത്തുണ്ടാകരുതെന്നാണ് പഴമക്കാരുടെ വിശ്വാസം. എന്നാൽ കൊടിയേറ്റം, കാഴ്ചശീവേലി, ഗ്രാമപ്രദക്ഷിണം, പള്ളിവേട്ട, ആറാട്ട് തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ ചില്ലറ കരിമരുന്നുപ്രയോഗങ്ങളുണ്ടാകാറുമുണ്ട്. ഇവയാണെങ്കിൽ യാതൊരു കുറവും കൂടാതെയാണ് ഉത്സവത്തിന് നടത്തിപ്പോരുന്നതും. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കലാപരിപാടികളിൽ [[ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]], [[ശാസ്ത്രീയ നൃത്തം]], [[ഗാനമേള]], കഥകളി, [[തുള്ളൽ]] തുടങ്ങിയവയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം. സിനിമാറ്റിക് ഡാൻസോ അടിപൊളി ഗാനങ്ങളോ ഉത്സവത്തിന് പാടില്ലെന്ന് വിലക്കുണ്ട്. മേല്പുത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം കൂടാതെ സത്രം വളപ്പിലെ പൂന്താനം ഓഡിറ്റോറിയത്തിലും കലാപരിപാടികൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. === ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി/ഗീതാദിനം === {{main|ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി}} വൃശ്ചികമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശിദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതിഷ്ഠാദിനമാണ് ഈ ദിവസമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ [[കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധം|കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധത്തിൽ]] പ്രിയപ്പെട്ടവരെ ശത്രുപക്ഷത്ത് കണ്ടു തളർന്നുപോയ [[അർജ്ജുനൻ|അർജ്ജുനനെ]] സമാധാനിപ്പിയ്ക്കാൻ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ [[ഭഗവദ് ഗീത|ഗീതോപദേശം]] നടത്തിയ ദിവസമാണെന്നും വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അതിനാൽ ഈ ദിവസം '''ഗീതാദിനം''' എന്ന പേരിലും ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ വേറെയും നിരവധി പ്രത്യേകതകൾ ഈ ദിവസത്തിനുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഗോകുലത്തിൽ വച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന് ഗോവിന്ദപട്ടാഭിഷേകം നടത്തിയ ദിവസം, ആദിശങ്കരാചാര്യർ, മേല്പുത്തൂർ, പൂന്താനം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, കുറൂരമ്മ തുടങ്ങി നിരവധി ഭക്തർക്ക് ഭഗവദ്ദർശനം ലഭിച്ച ദിവസം, ഇവയെല്ലാം കൂടാതെ നാലുമാസത്തെ യോഗനിദ്രയിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുഭഗവാൻ ഉണരുന്ന ദിവസം (ഉത്ഥാന ഏകാദശി) തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചൈതന്യം പൂർണ്ണമായി അനുഭവപ്പെടുന്ന ദിവസമായി ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹം യഥാരൂപത്തിൽ (മഹാവിഷ്ണുസ്വരൂപത്തിൽ) അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തരെല്ലാവരും വിഷ്ണുസ്വരൂപങ്ങളായി മാറുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രപ്രവേശനവിളംബരത്തിനുമുമ്പും എല്ലാവർക്കും ജാതിഭേദമെന്യേ ദർശനം അനുവദിച്ചിരുന്ന ദിവസമായിരുന്നു ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി. ==== ചുറ്റുവിളക്ക് ആരംഭം ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരുമാസം മുമ്പ് (തുലാമാസത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശിനാളിൽ) ക്ഷേത്രത്തിൽ ചുറ്റുവിളക്കുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് നടത്തുന്നത് പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ [[അലനല്ലൂർ|അലനല്ലൂരിലുള്ള]] പറമ്പോട്ട് അമ്മിണിയമ്മയുടെ പേരിലാണ്. ഇവരെക്കൂടാതെ വിവിധ വ്യക്തികളും സംഘടനകളും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിളക്കുകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. അവയ്ക്ക് ഓരോന്നിന്നും നടത്തിപ്പുക്കാരുടെ പേരനുസരിച്ച് വിശേഷാൽ പേരുകളും പറയപ്പെടുന്നു. [[കേരള ഹൈക്കോടതി]]യിലെ അഭിഭാഷകർ നടത്തുന്ന കോടതി വിളക്ക്, [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് എസ്.ബി.ഐ. വിളക്ക്{{efn-lr|2017-ലെ ബാങ്ക് ലയനത്തിനുമുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിയിരുന്നത് [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ|സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂറിലെ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്. അന്ന് ഇതിന്റെ പേര് എസ്.ബി.ടി. വിളക്ക് എന്നായിരുന്നു.}}, [[കേരള പോലീസ്]] ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തുന്ന വിളക്കിന് പോലീസ് വിളക്ക്, [[അയ്യപ്പസേവാസംഘം]] നടത്തുന്ന വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര്, ക്ഷേത്രം പാരമ്പര്യാവകാശികളായ പത്തുകാരുടെ വിളക്കിന് അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പേര് - അങ്ങനെ നീണ്ടുപോകുന്നു പേരുകളുടെ നിര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ധാരാളമായി ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്നു. ഈ സമയം ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായതിനാൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് പതിന്മടങ്ങാകും. ==== പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ ==== ഏകാദശിയ്ക്ക് ഒരാഴ്ച മുമ്പുവരുന്ന [[പഞ്ചമി]] മുതൽ [[നവമി]] വരെയുള്ള വിളക്കുകൾ ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. മറ്റുള്ള വിളക്കുകൾ നടത്തുന്നത് പ്രത്യേകം ദിവസങ്ങളിലാണെങ്കിൽ ഈ വിളക്കുകൾ കൃത്യം ഒരേ ദിവസം തന്നെയാണ് നടത്തുന്നത്. ഇവ നടത്തുന്നത് ഓരോ കുടുംബക്കാരായതുകൊണ്ടാണ് ''പാരമ്പര്യവിളക്കുകൾ'' എന്ന പേര് ഈ വിളക്കുകൾക്ക് വന്നത്. പഞ്ചമിവിളക്ക് നടത്തുന്നത് കാപ്രാട്ട് കുടുംബക്കാരാണ്; [[ഷഷ്ഠി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് മാണിക്കത്ത് കുടുംബക്കാരും. മാണിക്കത്ത് കുടുംബത്തിലെ കാരണവരായിരുന്ന ചന്ദ്രശേഖരമേനോന്റെ പേരിലാണ് ഷഷ്ഠിവിളക്ക് നടത്തുന്നത്. [[സപ്തമി]]നാളിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ഗുരുവായൂരിലെ പ്രസിദ്ധ ബ്രാഹ്മണകുടുംബമായ നെന്മിനി മനക്കാരാണ്. ഈ വിളക്കിന് സവിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. സാധാരണ വിളക്കുകൾക്ക് നെയ്യോ നല്ലെണ്ണയോ ആണ് ഉപയോഗിയ്ക്കാറുള്ളതെങ്കിൽ ഇതിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നത് വെളിച്ചെണ്ണയാണ്. നെന്മിനി മനപ്പറമ്പിലെ തെങ്ങിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെളിച്ചെണ്ണകൊണ്ടാണ് വിളക്കുകൾ തെളിയിയ്ക്കുന്നത്. വെളിച്ചെണ്ണ കൊണ്ട് വിളക്കുകൾ കത്തിയ്ക്കുന്നത് കൂടുതൽ ശോഭയുണ്ടാക്കുമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അങ്ങനെ ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ദീപപ്രഭയിൽ കുളിച്ചുനിൽക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. [[അഷ്ടമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് പുലിക്കീഴ് വാര്യക്കാരും [[നവമി]]വിളക്ക് നടത്തുന്നത് കൊളാടി വീട്ടുകാരുമാണ്. [[ദശമി]]ദിനത്തിലെ വിളക്ക് നടത്തുന്നത് ''ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ സങ്കീർത്തന ട്രസ്റ്റ്'' എന്ന സംഘടനയാണ്. ഭാഗവതാചാര്യനും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന [[ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരി]] തുടങ്ങിവച്ച ഈ സംഘടന 1970-ലാണ് ദശമിവിളക്കിന്റെ ചുമതലയേറ്റെടുത്തത്. മുമ്പ് ഈ വിളക്ക് നടത്തിവന്നിരുന്ന കുടുംബം അന്യം നിന്നുപോയതിനെത്തുടർന്നായിരുന്നു ഇത്. അഷ്ടമി മുതലുള്ള വിളക്കുകൾക്ക് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കും. ഈ വിളക്കുകൾക്കെല്ലാം അകമ്പടിയായി പഞ്ചവാദ്യം, പഞ്ചാരിമേളം, നാദസ്വരം എന്നിവയോടുകൂടിയ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുമുണ്ടാകും. ദശമിനാളിൽ രാവിലെ നടതുറന്നുകഴിഞ്ഞാൽ ഏകാദശി കഴിഞ്ഞുവരുന്ന [[ദ്വാദശി]]നാളിൽ രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കുമല്ലാതെ നടയടയ്ക്കില്ല. ==== ഏകാദശിനാളിലെ പരിപാടികൾ ==== ഏകാദശിനാളിലെ നിർമ്മാല്യദർശനം അതിവിശേഷകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അന്നേദിവസത്തെ ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും ദേവസ്വം വകയാണ്. മുമ്പ് [[കുന്നംകുളം|കുന്നംകുളത്തിനടുത്തുള്ള]] [[ചിറളയം കോവിലകം]] വകയായിരുന്നു ചുറ്റുവിളക്കും ഉദയാസ്തമനപൂജയും. 1972-ലാണ് ഇവ ദേവസ്വം ഏറ്റെടുത്തത്. രാവിലെ ഏഴുമണിമുതൽ ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ ഗീതാപാരായണമുണ്ടാകും. ഏകാദശീവ്രതം നോൽക്കുന്ന ഭക്തർ ആഹാരമേ കഴിയ്ക്കരുതെന്നാണ് ചിട്ടയെങ്കിലും ശാരീരികസ്ഥിതി അനുകൂലമല്ലാത്തവർ അരിയാഹാരം മാത്രമേ ഒഴിവാക്കാറുള്ളൂ. എന്നാൽ ഗുരുവായൂരപ്പന് അന്നും നിവേദ്യങ്ങൾ സാധാരണപോലെത്തന്നെയാണ്. ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്കായി വിശേഷാൽ പ്രസാദ ഊട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗോതമ്പുചോറ്, കാളൻ, ഗോതമ്പുപായസം എന്നിവയാണ് ഏകാദശി ഊട്ടിനുള്ള വിഭവങ്ങൾ. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി എഴുന്നള്ളിപ്പുണ്ടാകും. മൂന്ന് ആനകളാണ് ഈ എഴുന്നള്ളിപ്പിന് മുന്നിലുണ്ടാകുന്നത്. വലിയ ആഘോഷത്തോടുകൂടിയ എഴുന്നള്ളിപ്പ് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലെത്താൻ ഒരുപാട് സമയമെടുക്കും. വൈകീട്ട് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. [[തമിഴ്നാട്]], [[കർണാടക]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്]], [[തെലങ്കാന]] തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലുള്ളതുപോലെ ഭീമാകാരമായ രഥമല്ല പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നെഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത്. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു രഥമാണ്. സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ഈ രഥം സ്റ്റിയർറിങ് കൊണ്ടാണ് ഓടിയ്ക്കുന്നത്. രഥത്തിന്റെ മുന്നിൽ ചമ്മട്ടിയേന്തിയ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെയും പുറകിൽ തൊഴുതുനിൽക്കുന്ന അർജ്ജുനന്റെയും രൂപങ്ങൾ പണിതുവച്ചിട്ടുണ്ട്. 1977-ൽ നടന്ന പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം പുനഃപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷമാണ് ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചത്. രഥമെഴുന്നള്ളിപ്പിന് അകമ്പടിയായി ഭക്തരുടെ നാമജപമുണ്ടാകും. എഴുന്നള്ളിപ്പ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിച്ചേരാൻ ഏറെ സമയമെടുക്കും. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തെ കുളമടക്കം വലംവച്ചാണ് എഴുന്നള്ളിപ്പ് അവസാനിയ്ക്കുന്നത്. ==== ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പണവും ത്രയോദശി ഊട്ടും ==== ഏകാദശിദിവസം അർദ്ധരാത്രി (ദ്വാദശിദിവസം പുലർച്ചെ) '''ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ''' എന്ന വിശേഷാൽ ചടങ്ങ് ആരംഭിയ്ക്കും. ക്ഷേത്രം കൂത്തമ്പലത്തിൽ വച്ചാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. ശുകപുരം, പെരുവനം, [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] ഗ്രാമക്കാരായ, അഗ്നിഹോത്രികളായ നമ്പൂതിരിമാർക്ക് ഭക്തർ ദക്ഷിണ നൽകുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരായ അഗ്നിഹോത്രിമാർക്ക് ദക്ഷിണ നൽകുന്നത് അതീവപുണ്യകരമായ കാര്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ആദ്യത്തെ ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവാൻ തന്നെയാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭഗവദ്പ്രതിനിധിയായി മേൽശാന്തിയാണ് ദക്ഷിണ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തരും സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഒമ്പതുമണി വരെ പണം സമർപ്പിയ്ക്കൽ അനുസ്യൂതം തുടരുന്നു. ദ്വാദശിനാളിൽ രാവിലെ ഏഴുമണിയ്ക്ക് ദ്വാദശി ഊട്ട് നടത്തുന്നു. ഇടിച്ചുപിഴിഞ്ഞ പായസത്തോടെ നടത്തുന്ന സദ്യയാണിത്. അന്നേദിവസം രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് നടയടച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് മൂന്നരയ്ക്കേ തുറക്കൂ. ആ സമയം വിവാഹം, ചോറൂൺ, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളൊന്നും നടത്താറില്ല. ദ്വാദശിയുടെ പിറ്റേ ദിവസം ([[ത്രയോദശി]] നാളിൽ) നടത്തുന്ന ത്രയോദശി ഊട്ട്, തന്റെ ഭക്തനായിരുന്ന ഒരു പരദേശി ബ്രാഹ്മണന്റെ ശ്രാദ്ധം ഭഗവാൻ തന്നെ ഊട്ടുന്ന ചടങ്ങായി വ്യാഖ്യാനിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. മത്തനും നേന്ത്രപ്പഴവും ചേർന്നുള്ള പച്ചടി, മത്തൻ പൊടിത്തൂവൽ, എളവൻ-ചേന-പയർ കൂട്ടുകറി, രസം, പിണ്ടിപ്പായസം എന്നിവയോടുകൂടിയ ത്രയോദശി ഊട്ടോടെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിച്ചടങ്ങുകൾ അവസാനിയ്ക്കുന്നു. ==== ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം ==== കർണാടക സംഗീതചക്രവർത്തിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥഭാഗവതരുടെ പേരിൽ എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന ഒരു വിശേഷാൽ സംഗീതോത്സവമാണ് ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് എല്ലാവർഷവും ഏകാദശിനാളിൽ കച്ചേരി നടത്തിവന്നിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യത്തെത്തുടർന്ന് 1974-ലെ ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചാണ് ഈ പരിപാടി ആരംഭിച്ചത്. ആദ്യം ഒരുദിവസം മാത്രമായിരുന്ന ഈ പരിപാടി, പിന്നീട് മൂന്നും അതിനുശേഷം അഞ്ചും ഏഴും പത്തും പതിമൂന്നും ഒടുവിൽ പതിനഞ്ചും ദിവസങ്ങളായി ഉയർത്തി. പ്രഗല്ഭരും അപ്രഗല്ഭരുമായ നിരവധി കലാകാരന്മാരും കലാകാരികളും ഈയവസരത്തിൽ തങ്ങളുടെ സിദ്ധികൾ പ്രകടിപ്പിയ്ക്കാനായി ഗുരുവായൂരിൽ വരാറുണ്ട്. ഹിന്ദുക്കൾക്ക് മാത്രമേ ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവകാശമുള്ളൂ. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ രാത്രിയാണ് പ്രഗല്ഭരുടെ സംഗീതപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നതെങ്കിൽ അവസാനമാകുമ്പോഴേയ്ക്കും ദിവസം മുഴുവൻ പ്രഗല്ഭരുടെ പരിപാടികളാകും. ദശമിനാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന പഞ്ചരത്നകീർത്തനാലാപനമാണ് സംഗീതോത്സവത്തിലെ പ്രധാന പരിപാടി. കർണാടക സംഗീതത്തിലെ ത്രിമൂർത്തികളിലൊരാളായ [[ത്യാഗരാജ സ്വാമികൾ]] ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ പഞ്ചരത്നകീർത്തനങ്ങളും അവയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ഗണപതിസ്തുതിയും പ്രശസ്തരായ കർണാടക സംഗീതജ്ഞർ ഒന്നിച്ച് ആലപിയ്ക്കുന്നതാണ് ചടങ്ങ്. അകമ്പടിയായി വയലിൻ, [[വീണ]], പുല്ലാങ്കുഴൽ, മൃദംഗം, [[ഘടം]], [[ഗഞ്ചിറ]], [[മുഖർശംഖ്]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുമുണ്ടാകും. ഏകാദശിനാളിൽ രാത്രി ചെമ്പൈയുടെ ശിഷ്യരും ഉപശിഷ്യരുമായ ഗായകർ ഒരുമിച്ച് ചെമ്പൈയുടെ ഇഷ്ടകീർത്തനങ്ങൾ ആലപിച്ച് [[മധ്യമാവതി]] രാഗത്തിൽ മംഗളം പാടി അവസാനിപ്പിയ്ക്കുന്നതോടെ സംഗീതോത്സവം സമാപിയ്ക്കുന്നു. ==== ഗജരാജൻ ഗുരുവായൂർ കേശവൻ അനുസ്മരണം ==== കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ഗജവീരന്മാരിലൊരാളായിരുന്ന ഗുരുവായൂർ കേശവൻ ചരിഞ്ഞത് 1976-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിനാളിൽ (ഡിസംബർ 2) പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്കാണ്. തുടർന്നുവന്ന എല്ലാ വർഷവും ഏകാദശിയുടെ തലേദിവസമായ ദശമിനാളിൽ, ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വകയായുള്ള എല്ലാ ആനകളും ചേർന്ന് കേശവന് പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. മറ്റൊരിടത്തും കാണാത്ത ഈ വിശേഷച്ചടങ്ങ് തുടങ്ങുന്നത് ഗുരുവായൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള തിരുവെങ്കടാചലപതിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ്. നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ നടത്തുന്ന ഈ യാത്രയിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെയും രണ്ടാമത്തെ മുതിർന്ന ആന ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും ചിത്രങ്ങൾ വഹിയ്ക്കും. റെയിൽവേ ഗേറ്റ് മുറിച്ചുകടന്ന് പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിലെ സ്വീകരണവും പിന്നിട്ടാണ് ആനകൾ തെക്കേ നടയിൽ ശ്രീവത്സം റസ്റ്റ് ഹൗസിനുമുന്നിലുള്ള കേശവന്റെ പൂർണ്ണകായ പ്രതിമയ്ക്കുമുന്നിലെത്തുന്നത്. തുടർന്ന് മുതിർന്ന ആന കേശവന്റെ പ്രതിമയിൽ ഹാരാർപ്പണം നടത്തുന്നു. മറ്റുള്ള ആനകൾ അതിനനുസരിച്ചുള്ള പ്രണാമമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. വളരെ വികാരനിർഭരമായ ഈ ചടങ്ങ് കാണാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. === അഷ്ടമിരോഹിണി === {{main|അഷ്ടമിരോഹിണി}} ചിങ്ങമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിദിവസമാണ് ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരസുദിനമായ അഷ്ടമിരോഹിണിയായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഈ ദിവസം അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. അവതാരകൃഷ്ണസങ്കല്പത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠയുള്ള ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും അഷ്ടമിരോഹിണി വിശേഷമാണ്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കാഴ്ചശീവേലിയും അവതാരസമയമായ അർദ്ധരാത്രിയിൽ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിലെ പ്രസാദ ഊട്ട് ഭഗവാന്റെ പിറന്നാൾ സദ്യയായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന അപ്പം വഴിപാട് വളരെ വിശേഷമാണ്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് ക്ഷേത്രനട തുറക്കുന്നതോടെയാണ് ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിയ്ക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ ദീപക്കാഴ്ച നടത്തുന്നു. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഓടക്കുഴലൂതുന്ന ഉണ്ണിക്കണ്ണനായും പിന്നീട് ഇരുകൈകളിലും വെണ്ണ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന വെണ്ണക്കണ്ണനായും ഭഗവാനെ അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. രാവിലെ ഏഴുമണിയോടെ സ്വർണ്ണക്കോലത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി എഴുന്നള്ളിപ്പ് നടത്തുന്നു. ഉത്സവക്കാലവും ഏകാദശിയുമല്ലാതെ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്നത് അഷ്ടമിരോഹിണിയ്ക്ക് മാത്രമാണ്. പഞ്ചാരിമേളത്തോടുകൂടിയ കാഴ്ചശീവേലി അതിവിശേഷാൽ ചടങ്ങാണ്. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയോടെ ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും പുറത്തുള്ള അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലും പിറന്നാൾ സദ്യ തുടങ്ങും. വിഭവസമൃദ്ധമായ പിറന്നാൾ സദ്യ കഴിയ്ക്കാൻ നിരവധി ഭക്തരാണ് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണി വരെ സദ്യ തുടരും. മൂന്നുമണിയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ രണ്ടാമത്തെ കാഴ്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ കാഴ്ചശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകൾ തന്നെയാണ് ഇതിനും. വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് [[ബലരാമൻ|ബലരാമന്റെ]] എഴുന്നള്ളത്തുമുണ്ട്. തന്റെ അനുജനായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനാണ് ബലരാമന്റെ എഴുന്നള്ളത്ത് എന്നാണ് സങ്കല്പം. അത്താഴപ്പൂജയ്ക്ക് വിശേഷാൽ അപ്പം വഴിപാട് നടത്തും. ഒരു ലക്ഷത്തിനടുത്ത് അപ്പങ്ങളാണ് അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഭഗവാന് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഇവ കൂടാതെ ഏകദേശം അഞ്ഞൂറുലിറ്റർ പാൽപ്പായസവും നേദിയ്ക്കുന്നുണ്ടാകും. രാത്രി പത്തുമണിയോടെ വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടങ്ങും. ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ അവതാരത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്നതാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ്. അഞ്ചു പ്രദക്ഷിണങ്ങളാണ് വിളക്കെഴുന്നള്ളിപ്പിനുണ്ടാകുക. ആദ്യത്തെ രണ്ടിനും സാധാരണ വാദ്യോപകരണങ്ങളും മൂന്നാമത്തെ പ്രദക്ഷിണത്തിന് പഞ്ചവാദ്യവും നാലാമത്തേതിന് ഇടയ്ക്കയും നാദസ്വരവും അഞ്ചാമത്തേതിന് പഞ്ചാരിമേളവുമാണ് അകമ്പടിയുണ്ടാകുക. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാത്രി ക്ഷേത്രനട അടയ്ക്കില്ല. പകരം, ആ സമയത്ത് അവതാരവിളംബര ഘോഷയാത്രയുണ്ടാകും. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതുകാണാൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടുന്നത്. ==== ഭാഗവതസപ്താഹം, അവതാരം കളി, ശോഭായാത്ര ==== അഷ്ടമിരോഹിണിയോടനുബന്ധിച്ച് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം വിശേഷാൽ ഭാഗവതസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഭാഗവതത്തിലെ കൃഷ്ണാവതരഭാഗം അഷ്ടമിരോഹിണിദിവസം വരുന്ന രീതിയിലാണ് ഇത് നടത്തിവരുന്നത്. സപ്താഹത്തിന്റെ മൂന്നാം ദിവസമാണ് അഷ്ടമിരോഹിണി വരുന്നത്. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെയാണ് കൃഷ്ണാവതാരപാരായണം നടത്തുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ എല്ലാ ഭാഗവതാചാര്യന്മാരും ഈ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. രാത്രി പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് കൃഷ്ണനാട്ടത്തിലെ അവതാരം കളിയുമുണ്ടാകും. പുതിയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരും പരിശീലനത്തിലായതിനാൽ പഴയ കലാകാരന്മാരും കലാകാരിമാരുമാണ് കൃഷ്ണനാട്ടം നടത്തുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിവിധ സംഘടനകളും ഈ ദിവസം പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിയ്ക്കാറുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ നായർ സമാജം നടത്തുന്ന ഉറിയടിയും ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്രയുമാണ് അവയിൽ വിശേഷം. രാവിലെ ഒമ്പതുമണിയ്ക്ക് മമ്മിയൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ് നായർ സമാജം നടത്തുന്ന കലാപരിപാടികൾ തുടങ്ങുന്നത്. വിവിധ നൃത്തകലാകാരിമാർ പങ്കെടുക്കുന്ന ഗോപികാനൃത്തവും താലപ്പൊലിയോടെയുള്ള ജീവത എഴുന്നള്ളിപ്പുമെല്ലാം ഇതിന് അകമ്പടിയായി ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം കിഴക്കേ നടയിൽ വച്ചാണ് ഉറിയടി മത്സരം നടക്കുന്നത്. വൈകീട്ട് ബാലഗോകുലം നടത്തുന്ന ശോഭായാത്ര മമ്മിയൂർ, തിരുവെങ്കടം, പെരുന്തട്ട ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നായി വീതിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണനായും [[രാധ|രാധയായും]] [[കുചേലൻ|കുചേലനായും]] വേഷം കെട്ടിയ നിരവധി കുട്ടികൾ ഒത്തുചേർന്ന് ഗുരുവായൂരിനെ അമ്പാടിയാക്കുന്ന കാഴ്ച മനോഹരമാണ്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് വിവിധ പുരാണദൃശ്യങ്ങൾ കോർത്തിണക്കിക്കൊണ്ടുള്ള ഫ്ലോട്ടുകളും ശ്രീകൃഷ്ണരഥവും പഞ്ചവാദ്യവുമെല്ലാമുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രത്തിന് കിഴക്കുള്ള മഞ്ജുളാൽത്തറയിൽ വച്ച് ഇവ മൂന്നും കൂടിച്ചേർന്ന ശേഷമാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. തുടർന്നുനടത്തുന്ന ഘോഷയാത്ര ഏറ്റവും മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ്. രാത്രി ഏറെ വൈകുവോളം ഇത്തരം പരിപാടികൾ തുടരും. ഇതുകാണാൻ നിരവധി പേർ ഉറക്കമൊഴിച്ച് എത്താറുണ്ട്. === വിഷു === മേടമാസം ഒന്നാം തീയതിയാണ് കേരളത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പുതുവർഷദിനമായ വിഷു. പണ്ടുകാലത്ത് മലയാളികളുടെ വിളവിറക്കൽ ഉത്സവമായിരുന്ന വിഷു, ഇപ്പോൾ കാലമേറെ കഴിഞ്ഞിട്ടും വലിയൊരു ആഘോഷമായിത്തുടരുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളികൾ കണി കണ്ടും പടക്കം പൊട്ടിച്ചും വിഷുദിനം ആഘോഷമാക്കുന്നു. പകലും രാത്രിയും തുല്യമായി വരുന്ന ദിവസമായ ഈ ദിനത്തിൽ സൂര്യൻ നേരെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഉദിയ്ക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഉദിച്ചുവരുന്ന സൂര്യന്റെ ആദ്യകിരണങ്ങൾ ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ പതിയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതുതന്നെ. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിഷു വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ആഘോഷമാണ്. അന്നേ ദിവസം ഭഗവാനെ കണികാണുന്നത് അതിവിശേഷമായ ചടങ്ങായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇതിനായി ക്ഷേത്രത്തിൽ തടിച്ചുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകുക. എല്ലാദിവസവും പുലർച്ചെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് തുറക്കുന്ന നട, ഈ ദിവസം രണ്ടരയ്ക്കുതന്നെ തുറക്കും. അതിനുമുന്നോടിയായി തന്ത്രിയും മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിക്കാരും ഉണർന്ന് രുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചുവന്ന് കണിയ്ക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങും. <ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ ഭദ്രദീപത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ ആനത്തലേക്കെട്ടുവച്ച് അതിന്മേൽ ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണത്തിടമ്പ് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവന്നുവയ്ക്കുന്നു. അതിനുമുന്നിലായി ഓട്ടുരുളിയിലാണ് കണിയൊരുക്കുന്നത്. ഉരുളിയിൽ അക്ഷതം (ഉണങ്ങലരിയും നെല്ലും ചേർന്നുള്ള ഒരു മിശ്രിതം) വിതറി, അതിനുമുന്നിൽ അലക്കിയ മുണ്ട് (കോടിവസ്ത്രം), ഗ്രന്ഥം, വാൽക്കണ്ണാടി, കണ്ണിവെള്ളരി, കണിക്കൊന്ന, ചക്ക, മാങ്ങ, നാളികേരം, ഉടച്ച രണ്ടുമുറി നാളികേരത്തിൽ നെയ്യ് ചേർത്തത് എന്നിവ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുശേഷം മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിമാരും ശ്രീലകത്ത് പ്രവേശിച്ച് നെയ്വിളക്കുകൾ കൊളുത്തിവയ്ക്കും. തുടർന്ന് രണ്ടര മണിയോടെ നടതുറന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യം ഭഗവാനെ കണികാണിയ്ക്കും. തുടർന്നാണ് ഭക്തർക്ക് കണിദർശനം. കണ്ണടച്ചും കണ്ണുകെട്ടിയുമിരിയ്ക്കുന്ന ഭക്തർ ശ്രീകോവിലിനകത്തേയ്ക്ക് ചെല്ലുകയും ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വച്ച് കണ്ണുതുറന്ന് കണികാണുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുളിച്ചുവന്ന് നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തിരിച്ചുകടന്ന് ഗണപതിയെയും സുബ്രഹ്മണ്യനെയും ഹനുമാനെയും തൊഴുത് ആദ്യം ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വിഷുക്കൈനീട്ടം കിട്ടും. അതിനുശേഷം പുറത്തുകടന്ന് ഭഗവതിയെയും ശിവനെയും അയ്യപ്പനെയും തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി പുറത്തുകടക്കുന്നതോടെ കണിദർശനം പൂർത്തിയാകും.<ref name="vns5">ഗുരു, ഗുരുവായൂർ,പേജ്37, ഏപ്രിൽ2013- ഭക്തപ്രിയ മാസിക.</ref> മറ്റുദിവസങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഗുരുവായൂരിൽ വിഷുത്തലേന്ന് ഭക്തർക്ക് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വിരിവയ്ക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്. പിറ്റേന്ന് കണികാണേണ്ടതുകൊണ്ടാണ് ഈ സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഷുക്കണി ദർശനവും മേൽശാന്തിയിൽ നിന്ന് വാങ്ങുന്ന വിഷുക്കൈനീട്ടവും ഭക്തർ അതിവിശേഷമായി കരുതുന്നു. വിഷുദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിൽ വിഭവസമൃദ്ധമായ വിഷുസദ്യയുമുണ്ട്. === ഓണം === കേരളത്തിന്റെ ദേശീയോത്സവമാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ ഓണം. കൃഷി നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന കാലത്ത് കേരളത്തിലെ വിളവെടുപ്പുത്സവമായിരുന്നു ഓണം. ഇന്നും മലയാളിമനസ്സുകളിൽ ഗൃഹാതുരത നിറയുന്ന ഒരു അവസരമാണ് ഓണം. വിവിധ കലാപരിപാടികളോടുകൂടി ഓണം ഇന്നും ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അഞ്ചാം അവതാരമായ വാമനനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഓണത്തിനുള്ള ഐതിഹ്യം അതിപ്രസിദ്ധമാണ്. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നക്ഷത്രവും ദ്വാദശിതിഥിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് വാമനാവതാരം നടന്നതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യപ്രകാരം അസുരചക്രവർത്തിയായ [[മഹാബലി]]യുടെ ദുർമ്മദമടക്കാൻ അവതരിച്ച വാമനൻ, ആദ്യത്തെ അടികൊണ്ട് ആകാശവും രണ്ടാമത്തെ അടികൊണ്ട് ഭൂമിയും അളക്കുകയും മൂന്നാമത്തെ അടി വയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ലാതെ വന്നപ്പോൾ മഹാബലി സ്വന്തം ശിരസ്സ് കാട്ടിക്കൊടുക്കുകയും വാമനൻ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗ്രഹിച്ച് സുതലം എന്ന ലോകത്തേയ്ക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തശേഷം എല്ലാ വർഷവും ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണത്തിന് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അനുവാദം കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[തൃക്കാക്കര]] എന്ന സ്ഥലത്തായിരുന്നു മഹാബലിയുടെ രാജധാനിയെന്നും വാമനമൂർത്തിയായ ഭഗവാന്റെ കാൽ വന്നുപതിച്ച സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ആ പേരു വന്നതെന്നും കഥയുണ്ട്. തൃക്കാക്കരയിലെ പ്രസിദ്ധമായ [[തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രം|വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രത്തിൽ]] ഓണാഘോഷം ഭംഗിയായി നടന്നുവരുന്നു. അത്രയൊന്നുമില്ലെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിലും ഓണം പ്രധാനമാണ്. ഓണാഘോഷങ്ങളുടെ ആരംഭദിനമായ [[അത്തം]] മുതൽ പത്തുദിവസവും ക്ഷേത്രനടയിൽ പൂക്കളങ്ങളിടും. ഓരോ ദിവസവും വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് പൂക്കളം. ഇവയിൽ വിവിധ ദേവതാരൂപങ്ങൾ വരച്ചുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. ഇതിനുള്ള പൂക്കളെല്ലാം ക്ഷേത്രപരിസരത്തെ പൂക്കടകളിൽ നിന്നാണ് ലഭിയ്ക്കുന്നത്. ഓണത്തിന്റെ അവസാനദിവസങ്ങളായ ഉത്രാടം, തിരുവോണം ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നവർക്ക് വിഭവസമൃദ്ധമായ ഓണസദ്യയുണ്ടാകും. ഇതിനായി നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഉത്രാടദിനത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങ് കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പണമാണ്. മേൽശാന്തിയും ദേവസ്വം പ്രതിനിധികളും ഭക്തരും മൂത്തുവിളഞ്ഞ പഴക്കുലകൾ ഭഗവാന് സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ആദ്യകാലത്ത് ദേവസ്വം ഭൂമി പാട്ടത്തിനെടുത്തവർ മാത്രം നടത്തിയിരുന്ന ഈ ചടങ്ങ് പാട്ടവക നിർത്തിയതോടെയാണ് ഭക്തരുടെ വകയായത്. കൊടിമരച്ചവട്ടിലാണ് കാഴ്ചക്കുലകൾ സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത്. സമർപ്പണത്തിനു മുന്നോടിയായി കൊടിമരച്ചുവട്ടിലെ തറയിൽ അരിമാവുകൊണ്ട് കോലം വരച്ചശേഷം അതിനുമുകളിൽ നാക്കില വച്ചശേഷം സമീപത്ത് നിലവിളക്ക് കൊളുത്തി ഗണപതിയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് മേൽശാന്തി ആദ്യത്തെ കാഴ്ചക്കുല സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. പിന്നീട് ദേവസ്വം ചെയർമാൻ, അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ, അംഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയവർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നു. അവസാനമാണ് ഭക്തരുടെ സമർപ്പണം. ഭക്തർ ഓരോരുത്തരായി സമർപ്പിച്ചുവരുമ്പോഴേയ്ക്കും സമയം രാത്രിയാകും. അത്രയധികം കുലകളാണ് സമർപ്പിച്ചുപോരുന്നത്. തിരുവോണം നാളിൽ ഭഗവാനെ വാമനമൂർത്തിയായി അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു. മഹാബലിയുടെ ശിരസ്സിൽ പാദം വയ്ക്കുന്ന ത്രിവിക്രമന്റെ രൂപത്തിലാണ് വാമനാലങ്കാരം. അന്നത്തെ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണവും നമസ്കാരസദ്യയുമാണ്. പുലർച്ചെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഭഗവാന് ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കാൻ ഭക്തജനങ്ങളുടെ ഒരു നീണ്ട നിരതന്നെ വന്നിട്ടുണ്ടാകും. ക്ഷേത്രം ഊരാളനായ മല്ലിശ്ശേരി നമ്പൂതിരി തന്നെ ആദ്യത്തെ ഓണപ്പുടവ സമർപ്പിയ്ക്കും. തുടർന്ന് ദേവസ്വം അധികാരികളും അവസാനം ഭക്തർ ഓരോരുത്തരുമായി സമർപ്പിയ്ക്കുന്നു. രാത്രിയാകുവോളം ഓണപ്പുടവ സമർപ്പണം നടന്നുവരും. ഉച്ചയ്ക്കാണ് ദേവസ്വം വക ഓണസദ്യ വിളമ്പുന്നത്. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാനും നിരവധി ഭക്തർ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നു. ചോറ്, സാമ്പാർ, അവിയൽ, കാളൻ, ഓലൻ, പപ്പടം, നാലുതരം പായസങ്ങൾ തുടങ്ങിവയാണ് സദ്യയ്ക്ക് വിളമ്പുന്നത്. ക്ഷേത്രം ഊട്ടുപുരയിലും തെക്കേ നടയിലെ പ്രത്യേകം പന്തലിലും പടിഞ്ഞാറേ നടയിലെ അന്നലക്ഷ്മി ഹാളിലുമായാണ് സദ്യ നടത്തപ്പെടുന്നത്. അന്ന് മൂന്നുനേരവും ഭഗവാന് പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളുണ്ടാകും. അന്നത്തെ ചുറ്റുവിളക്ക് '''തിരുവോണവിളക്ക്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എഴുന്നള്ളത്തിന് ഭഗവാന്റെ സ്വർണ്ണക്കോലം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം തൊഴാൻ വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടായിരിയ്ക്കും. === [[വൈശാഖം|വൈശാഖമാസം]] === [[മേടം|മേടമാസത്തിലെ]] [[അമാവാസി]] മുതലുള്ള ഒരുമാസക്കാലമാണ് ''വൈശാഖമാസം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. രാജ്യമൊട്ടുക്കും ആചരിച്ചുവരുന്ന ചാന്ദ്രകലണ്ടറിലെ രണ്ടാമത്തെ മാസമാണിത്. മഹാവിഷ്ണുഭജനത്തിനും ഭാഗവതപാരായണത്തിനും ഉത്തമമായി ഈ മാസം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ''മാധവമാസം'' എന്നും ഈ മാസം അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഭാഗവതസപ്താഹങ്ങളും മറ്റും നടക്കുന്ന സമയമാണിത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലും ഈ സമയം അതിവിശേഷമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന സമയങ്ങളിലൊന്നാണ് വൈശാഖപുണ്യകാലം. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മുഴുവൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭാഗവതപാരായണമുണ്ടാകും. 29 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വൈശാഖമാസക്കാലത്തെ നാല് സപ്താഹങ്ങളാക്കി തിരിച്ചാണ് ഭാഗവതപാരായണം നടക്കുന്നത്. പ്രഗല്ഭരായ നിരവധി ഭാഗവതാചാര്യന്മാർ ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം വക അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിലാണ് സപ്താഹം മുഴുവൻ നടക്കുന്നത്. ==== അക്ഷയതൃതീയ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[തൃതീയ]] ദിവസമാണ് [[അക്ഷയതൃതീയ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം ഏറ്റവും പുണ്യം നിറഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഈ ദിലസം ചെയ്യുന്ന സത്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം ക്ഷയിയ്ക്കില്ലെന്നാണ് വിശ്വാസം.'അക്ഷയതൃതീയ' എന്ന പേരുതന്നെ ഈ വിശ്വാസത്തിന് ഉപോദ്ബലകമാണ്. ചതുർയുഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായ സത്യയുഗം (കൃതയുഗം) തുടങ്ങിയത് അക്ഷയതൃതീയനാളിലാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ [[യുധിഷ്ഠിരൻ|യുധിഷ്ഠിരന്ന്]] സൂര്യഭഗവാൻ അക്ഷയപാത്രം നൽകിയ ദിവസമായും [[ഭഗീരഥൻ|ഭഗീരഥന്റെ]] തപസ്സിൽ സംപ്രീതയായി [[ഗംഗാനദി]] ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് ഒഴുകിവന്ന ദിവസമായും ഉപനയനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ഭിക്ഷ യാചിയ്ക്കാൻ ചെന്ന ശങ്കരാചാര്യർ അവിടത്തെ അന്തർജനത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]] ചൊല്ലിയ ദിവസമായുമെല്ലാം ഈ ദിവസം അറിയപ്പെടുന്നു. സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ ജ്യോതിഷപ്രകാരം ഉച്ചത്തിലെത്തുന്ന ഈ ദിവസം തന്നെയാണ് ബലരാമജയന്തിയായും ആചരിച്ചുവരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ അക്ഷയതൃതീയ വൻ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അക്ഷയതൃതീയയോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ പഞ്ചാരിമേളത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കാഴ്ചശീവേലിയും രാത്രി കഴക്കാരുടെ വക വിശേഷാൽ ചുറ്റുവിളക്കുമുണ്ടാകും. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ പൂജിച്ച സ്വർണ്ണം, വെള്ളി ലോക്കറ്റുകളുടെ വിതരണമുണ്ടാകും. ഇവ വാങ്ങാൻ ആയിരങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുള്ളത്. ദേവസ്വം കീഴേടമായ നെന്മിനി ബലരാമക്ഷേത്രത്തിലും ഈ ദിവസം വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ബലരാമജയന്തി എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് അവിടെയും ആഘോഷം. അഷ്ടമിരോഹിണിനാളിൽ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന അതേ ചടങ്ങുകളാണ് അക്ഷയതൃതീയനാളിൽ നെന്മിനി ക്ഷേത്രത്തിലും നടക്കുന്നത്. അന്നത്തെ പ്രസാദ ഊട്ടിന് പിറനാൾ സദ്യയാണ് വിളമ്പുന്നത്. അന്നേദിവസം വൈകീട്ട് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പുമുണ്ടാകും. ജ്യേഷ്ഠനായ ബലരാമന്റെ പിറന്നാളാഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാൻ എഴുന്നള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. അന്ന് രാത്രി വരെ വിശേഷാൽ പൂജകൾ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകും. ==== മറ്റുള്ള വിശേഷങ്ങൾ ==== വൈശാഖമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശി നരസിംഹജയന്തിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ അന്ന് വിശേഷാൽ പൂജകളൊന്നുമുണ്ടാകാറില്ലെങ്കിലും ഭാഗവതത്തിലെ നരസിംഹാവതാരഭാഗം വായിയ്ക്കുന്നത് വിശേഷമാണ്. വൈശാഖപുണ്യകാലത്തുതന്നെയാണ് ശങ്കരാചാര്യജയന്തിയും [[ബുദ്ധപൂർണ്ണിമ]]യുമെല്ലാം വരുന്നത്. ഗുരുവായൂർ കിഴക്കേ നടയിലുള്ള പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രത്തിൽ ശങ്കരാചാര്യജയന്തി വിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഇടവമാസത്തിലെ [[അമാവാസി]]നാളിലാണ് വൈശാഖമാസം സമാപിയ്ക്കുന്നത്. === മണ്ഡലകാലം === വൃശ്ചികമാസം ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങി ധനുമാസം പതിനൊന്നാം തീയതി വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന 41 ദിവസങ്ങളാണ് ''മണ്ഡലകാലം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലം കൂടിയായ ഈ കാലത്ത് കേരളീയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതും ഈ കാലത്താണ്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലകാലത്ത് വിപുലമായ ചടങ്ങുകളാണ് നടത്തിവരുന്നത്. ശബരിമല തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം. നിരവധി ശബരിമല തീർത്ഥാടകരാണ് മണ്ഡലകാലത്ത് ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്നത്. അവർക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനുമെല്ലാം വിപുലമായ സൗകര്യങ്ങൾ ദേവസ്വം ഒരുക്കുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രമതിലകത്തുള്ള അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിലാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. ഗുരുവായൂരപ്പസന്നിധിയിലെ കെട്ടുനിറ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മണ്ഡലകാലം തുടങ്ങുന്നതിനുമുന്നോടിയായി തുലാം 29, 30 ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണ്ഡലശുദ്ധി പതിവുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ശുദ്ധിക്രിയയാണിത്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളിലൊന്നായ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി വരുന്നതും മണ്ഡലകാലത്താണ്. മണ്ഡലകാലത്ത് മൂന്നുനേരവും വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലികളും ചുറ്റുവിളക്കുകളും പതിവാണ്. അഞ്ച് ആനകളാണ് ഇത്തരം അവസരങ്ങളിൽ എഴുന്നള്ളുന്നത്. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുള്ള വാദ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം [[ഇടുതുടി]], [[വീരാണം]] തുടങ്ങിയ വിശേഷവാദ്യങ്ങളും ഈ ദിവസങ്ങളിലെ ശീവേലികൾക്കുണ്ടാകും. ഇവയിൽ ഇടുതുടി കാഴ്ചയിൽ [[തബല|തബലയോടും]] വീരാണം മൃദംഗത്തോടും സാമ്യമുള്ള വാദ്യങ്ങളാണ്. മണ്ഡലകാലം ഗുരുവായൂരപ്പന്നും വിശേഷപ്പെട്ടതാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭഗവാന് വേദമന്ത്രധാരയും പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകവും നടത്തുന്നത്. ഉഷഃശീവേലിയ്ക്കും പന്തീരടിപൂജയ്ക്കുമിടയിലാണ് ഋഗ്വേദമന്ത്രധാര നടത്തുന്നത്. ക്ഷേത്രക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന ജലം കൊണ്ടാണ് അഭിഷേകം. ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ [[ശിവലിംഗം|ശിവലിംഗത്തിൽ]] ധാര നടത്തുമ്പോൾ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലൊരു വെള്ളിപ്പാത്രത്തിൽ ദർഭപ്പുല്ല് സൂക്ഷിച്ചശേഷം അതിൽ വെള്ളം നിറച്ച് വിഗ്രഹത്തിൽ വെള്ളം തുള്ളിയായി വീഴ്ത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഈ സമയത്ത് ക്ഷേത്രം ഓതിയ്ക്കന്മാർ കൂട്ടംകൂടിയിരുന്ന് വേദമന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലും. മണ്ഡലകാലത്ത് ഇതിനുശേഷമേ നവകാഭിഷേകം പതിവുള്ളൂ. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. പാൽ, നെയ്യ്, തൈര്, ചാണകം, ഗോമൂത്രം എന്നിവ നിശ്ചിത അളവിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു മിശ്രിതമാണ് പഞ്ചഗവ്യം. ഗോവിൽ (പശു) നിന്നെടുക്കുന്ന അഞ്ച് വസ്തുക്കൾ എന്നാണ് പഞ്ചഗവ്യം എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കുമുമ്പാണ് പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകം നടത്തുന്നത്. ഔഷധവീര്യം കൂടിയ ശിലയിൽ തീർത്ത വിഗ്രഹത്തിൽ ഔഷധവീര്യമുള്ള ദർഭപ്പുല്ലിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന തീർത്ഥജലവും പഞ്ചഗവ്യവും സർവ്വരോഗനിവാരകമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. 40 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പഞ്ചഗവ്യാഭിഷേകത്തിനൊടുവിൽ മണ്ഡലകാലാവസാനദിവസമായ ധനു പതിനൊന്നിന് ഉച്ചപ്പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് ഭഗവാന് വിശേഷാൽ കളഭാഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഭഗവാന് കളഭം ചാർത്താറുണ്ടെങ്കിലും കളഭം അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത് ധനു പതിന്നൊന്നിന് മാത്രമാണ്. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയുടെ വകയാണ് കളഭാഭിഷേകം. മറ്റുദിവസങ്ങളിലെ കളഭച്ചാർത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന കശ്മീർ കുങ്കുമപ്പൂവ്, മൈസൂർ ചന്ദനം, പച്ചക്കർപ്പൂരം എന്നിവ സാധാരണയിലും ഇരട്ടി അളവിൽ ചേർത്താണ് അഭിഷേകത്തിനുള്ള കളഭം തയ്യാറാക്കുന്നത്. കീഴ്ശാന്തിമാർ തയ്യാറാക്കുന്ന കളഭം, തുടർന്ന് ഒരു സ്വർണ്ണക്കലശത്തിലേയ്ക്ക് പകർന്നശേഷം വാദ്യമേളങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളിച്ചുകൊണ്ടുവരികയും തന്ത്രി ഏറ്റുവാങ്ങുകയും അതിൽ വിശേഷാൽ പൂജകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് തന്ത്രി കലശം ശ്രീകോവിലിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും മന്ത്രപുരഃസരം വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭഗവാനെ തൊഴുത് ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. എന്തെങ്കിലും അശുദ്ധി സംഭവിച്ചില്ലെങ്കിൽ പിറ്റേന്നുള്ള നിർമ്മാല്യദർശനം വരെ ഭഗവാൻ കളഭത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കും. === ഇടത്തരികത്തുകാവ് താലപ്പൊലികൾ === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷമാണ് ധനു, മകരം എന്നീ മാസങ്ങളിൽ ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്ന രണ്ട് താലപ്പൊലികൾ. അവയിൽ ആദ്യത്തേത് ''പിള്ളേര് താലപ്പൊലി'' എന്നും രണ്ടാമത്തേത് ''ദേവസ്വം താലപ്പൊലി'' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവ യഥാക്രമം ഗുരുവായൂർ ദേശത്തെ ഭക്തരും ദേവസ്വവും നടത്തിപ്പോരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവയ്ക്ക് ഈ പേരുകൾ വന്നുചേർന്നത്. ഗുരുവായൂർ ദേശം സാമൂതിരിയുടെ അധീനതയിലായിരുന്ന കാലത്തുതന്നെ ഇവ നടന്നുവന്നിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് വെടിക്കെട്ട് നടക്കുന്നത് ഈ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഉച്ചയ്ക്ക് പറയെടുപ്പും നടക്കുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഈ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. പറയെടുപ്പുസമയത്ത് വെളിച്ചപ്പാട് പുറത്തുവന്ന് മഞ്ഞളിൽ ആറാടി പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കുന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാഴ്ചയാണ്. രാവിലെ വിശേഷാൽ കാഴ്ചശീവേലിയും ഉച്ചയ്ക്ക് പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടിയ പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളിപ്പും ഭഗവതിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്കൊപ്പം ഭഗവാനും പങ്കെടുക്കും. തന്റെ സഹോദരിയായ ഭഗവതിയുടെ ആഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭഗവാനും കൂടെ വരുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. തന്മൂലം ക്ഷേത്രനട പതിവിലും ഒരു മണിക്കൂർ നേരത്തേ (പതിനൊന്നരയ്ക്ക്) അടയ്ക്കുന്നു. പഞ്ചവാദ്യത്തോടുകൂടി പുറത്തേയ്ക്കെഴുന്നള്ളുന്ന ഭഗവതി തിരിച്ചെഴുന്നുള്ളുന്നത് ചെണ്ടമേളത്തോടെയാണ്. പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെല്ലാം നിർത്താതെ കതിനവെടിയുണ്ടാകും. ഈ ചടങ്ങിനുശേഷമാണ് പറവെപ്പ് തുടങ്ങുന്നത്. നെല്ല്, അരി, അവിൽ, മലർ, ശർക്കര, പഴം, പൂക്കൾ, മഞ്ഞൾ, കുങ്കുമം തുടങ്ങിയ ദ്രവ്യങ്ങൾ ഭക്തരുടെ വഴിപാടായി 1001 പറകളിലായി നിറച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ പറകൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി വെളിച്ചപ്പാട് വാളും ചിലമ്പുമേന്തി പുറത്തുവരും. തുടർന്ന് അവയിലുള്ള ദ്രവ്യങ്ങൾ മുഴുവൻ വാരിവിതറി പൂക്കൾ മുഴുവൻ ദേഹത്തണിഞ്ഞുവന്ന് വെളിച്ചപ്പാട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കും. അതിനുശേഷം നാദസ്വരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കുളപ്രദക്ഷിണവും അർദ്ധരാത്രി കളമെഴുത്തും പാട്ടും നടക്കുന്നതോടെ താലപ്പൊലി പൂർത്തിയാകും. === നവരാത്രി === ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് നവരാത്രി. [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ പ്രഥമ ([[അമാവാസി|അമാവാസിയുടെ]] പിറ്റേദിവസം) മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസമാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള എല്ലാ ദേവീസന്നിധികളിലും ഈ ദിവസങ്ങൾ അതിവിശേഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നവരാത്രിനാളുകളിൽ ഭഗവതിയ്ക്ക് വിശേഷാൽ പൂജകളും വഴിപാടുകളും നടക്കാറുണ്ട്. ഒമ്പതുദിവസങ്ങളിലും വിശേഷാൽ അലങ്കാരം ദേവിയ്ക്കുണ്ടാകും. ഓരോന്നും ഭക്തരുടെ വഴിപാടായാണ് നടത്തിപ്പോരുന്നത്. ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിദിവസം സന്ധ്യയ്ക്ക് പൂജവെപ്പ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ കൂത്തമ്പലത്തിൽ നെറ്റിപ്പട്ടം, ആലവട്ടം, വെൺചാമരം തുടങ്ങിയവയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും സരസ്വതിയുടെയും ഗണപതിയുടെയും ചിത്രങ്ങളും പീഠത്തിൽ ഒരുക്കിവച്ചശേഷം അവയ്ക്കുമുമ്പിൽ പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും മറ്റും പൂജയ്ക്കുവയ്ക്കുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് ഗണപതിനടയ്ക്കുമുമ്പിലെ സരസ്വതി അറയിലാണ് പൂജവെപ്പ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് സ്ഥലപരിമിതി കാരണം കൂത്തമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. മഹാനവമിദിവസം മുഴുവൻ അടച്ചുപൂജ. വിജയദശമിദിവസം രാവിലെ പൂജകഴിഞ്ഞ് പുസ്തകങ്ങളും സംഗീതോപകരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. അന്നേദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആദ്യാക്ഷരം കുറിയ്ക്കുന്നു. ക്ഷേത്രം കീഴ്ശാന്തിമാരാണ് വിദ്യാരംഭത്തിന് കാർമ്മികത്വം വഹിയ്ക്കുന്നത്. വർഷങ്ങൾ നീണ്ട പരിശീലനത്തിനുശേഷം പുതിയ കൃഷ്ണനാട്ടം കലാകാരന്മാർ അരങ്ങേറ്റം കുറിയ്ക്കുന്നതും അന്നേദിവസം തന്നെയാണ്. === ഉപദേവതകളുടെ കലശം === ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു ആണ്ടുവിശേഷമാണ് [[മിഥുനം|മിഥുനമാസത്തിൽ]] നടത്തിവരുന്ന ഉപദേവതകളുടെ കലശം. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകളായ ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, ഭഗവതി എന്നിവർക്ക് ഉത്സവക്കാലത്ത് കലശം നടത്താറില്ല. അതിനുപകരമാണ് മിഥുനമാസത്തിലെ കലശം. ഉത്സവക്കാലത്ത് സാധാരണയായി നടത്തിവരുന്ന കലശത്തിനുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഇതിനും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ആദ്യദിവസങ്ങളിൽ അയ്യപ്പന്നും, പിന്നീട് ഗണപതിയ്ക്കും, അവസാനം ഭഗവതിയ്ക്കുമാണ് കലശം നടത്തിവരുന്നത്. === നാരായണീയദിനം === മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരി നാരായണീയസ്തോത്രം രചിച്ച് ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചത് കൊല്ലവർഷം 763 വൃശ്ചികം 28-നാണ്. അതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം നാരായണീയദിനം ആചരിച്ചുവരുന്നത്. നാരായണീയദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഏഴുദിവസം നാരായണീയസപ്താഹം നടത്തിവരുന്നു. ഭാഗവതസപ്താഹത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിലാണ് ഇതും നടത്തിവരുന്നത്. ക്ഷേത്രം അദ്ധ്യാത്മിക ഹാളിൽ വച്ചാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തുന്നത്. ദേശീയതലത്തിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്ന നാരായണീയ പണ്ഡിതന്മാർ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചുവരാറുണ്ട്. === പൂന്താനദിനം === ഭക്തകവിയായിരുന്ന പൂന്താനം നമ്പൂതിരിയുടെ ജന്മദിനമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം പൂന്താനദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കുംഭമാസത്തിലെ [[അശ്വതി]] നക്ഷത്രത്തിലാണ് പൂന്താനദിനം. '''കുംഭമാസത്തിലാകുന്നു നമ്മുടെ ജന്മനക്ഷത്രം അശ്വതിനാളെന്നും..''' എന്നുതുടങ്ങുന്ന ജ്ഞാനപ്പാനയിലെ വരികളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിന്റെ മൂലഹേതു. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളില്ലെങ്കിലും ധാരാളം കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരാറുണ്ട്. ഈ ദിവസമാണ് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വം ജ്ഞാനപ്പാന പുരസ്കാരം നൽകുന്നത്. ആത്മീയരംഗത്തെ പ്രമുഖ വ്യക്തികൾക്കാണ് സാധാരണയായി ഈ പുരസ്കാരം നൽകിവരാറുള്ളത്. എന്നാൽ, ഇതിന് വിപരീതമായും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലപ്പുറം കീഴാറ്റൂരിലുള്ള പൂന്താനത്തിന്റെ ജന്മഗൃഹത്തിലും ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് പരിപാടികൾ നടക്കാറുണ്ട്. === കൃഷ്ണഗീതിദിനം === കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയും ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പരമഭക്തനുമായിരുന്ന മാനവേദൻ രാജ, തന്റെ മഹാകാവ്യമായ കൃഷ്ണഗീതി ഭഗവാനുമുന്നിൽ സമർപ്പിച്ച തുലാം 30 ആണ് കൃഷ്ണഗീതിദിനമായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|title=ഗുരുവായൂരിൽ കൃഷ്‌ണഗീതി പാരായണം തുടങ്ങി|access-date=2021-01-03|language=en|archive-date=2021-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925180154/https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/08nov2020-1.5191993|url-status=dead}}</ref> ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് ഒരാഴ്ച്ച കൃഷ്ണഗീതി പാരായണം നടത്തിവരുന്നു. == ഗുരുവായൂരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ == === മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം === ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് ഗുരുവായൂരിനടുത്തുള്ള മമ്മിയൂരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങളിലൊന്നായ]] ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി കോഴിക്കോട്/[[പൊന്നാനി]] റൂട്ടിലാണ്. പാർവ്വതീസമേതനായ പരമശിവനാണ് ഇവിടത്തെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. കൂടാതെ, തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ മഹാവിഷ്ണുവും ക്ഷേത്രത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ പരമശിവനാണ് ഇപ്പോൾ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥാനത്ത് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. ബൃഹസ്പതിയ്ക്കും വായുദേവന്നും വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠ നടത്താനായി ഭഗവാൻ തന്റെ വാസസ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞുകൊടുക്കുകയായിരുന്നുവെന്നും പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചശേഷം ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രത്തിൽ ശക്തിപഞ്ചാക്ഷരീധ്യാനത്തോടെ സ്വയംഭൂവായി അവതരിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവെന്നുമാണ് ബാക്കി കഥ. അതിനാൽ, ഗുരുവായൂർ ദർശനം നടത്തുന്നവരെല്ലാവരും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലും ദർശനം നടത്തണമെന്നും എന്നാലേ ഗുരുവായൂർ ദർശനം പൂർത്തിയാകൂ എന്നുമാണ് ചിട്ട. എന്നാൽ, അതിന് കഴിയാത്തവർ ഗുരുവായൂരിലെ ഉപദേവതയായ ഇടത്തരികത്തുകാവ് ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തേയ്ക്ക് നോക്കിത്തൊഴുതാലും മതി എന്നും പറയാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശിവൻ, മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന സ്വയംഭൂലിംഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. പാർവ്വതീദേവിയെ തന്റെ ഇടത്തേ തുടയിലിരുത്തി ദർശനം നൽകുന്ന മഹാദേവനായാണ് സങ്കല്പം. ദേവിയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രത്യേകം പ്രതിഷ്ഠയില്ല. എന്നാൽ, ഭഗവാന്റെ ശ്രീകോവിലിന് പുറകിൽത്തന്നെ ചുവർച്ചിത്രരൂപത്തിൽ ദേവിയ്ക്ക് സാന്നിദ്ധ്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശ്രീകോവിൽ ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ് എന്നിവർക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ സന്നിധികളുണ്ട്. കുംഭമാസത്തിലെ കറുത്തപക്ഷത്തിലെ ചതുർദ്ദശിദിവസം ആഘോഷിയ്ക്കുന്ന [[ശിവരാത്രി|ശിവരാത്രിയാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷം. ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും എഴുന്നള്ളിപ്പുകളും നടക്കും. ധനുമാസത്തിൽ [[തിരുവാതിര ആഘോഷം|തിരുവാതിരയും]] പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. വിഷ്ണുസാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതിനാൽ അഷ്ടമിരോഹിണിയും ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷമാണ്. നിത്യേന മൂന്നുപൂജകളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ഇപ്പോൾ [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. === അമ്പലപ്പുഴ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം === കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രം, [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ]] [[അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അമ്പലപ്പുഴ വടക്ക്]], [[അമ്പലപ്പുഴ തെക്ക് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തെക്ക്]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ നടുക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ''തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഗുരുവായൂർ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാൻ, ഗോശാലകൃഷ്ണനായും പാർത്ഥസാരഥിയായും സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം അറുന്നൂറിലധികം വർഷം പഴക്കം പറയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഏക ബ്രാഹ്മണ രാജവംശമായിരുന്ന ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന്റെ പരദേവതാക്ഷേത്രമായിരുന്ന അമ്പലപ്പുഴ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം, പ്രസ്തുത രാജവംശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ഒരിയ്ക്കൽ, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവായിരുന്ന [[പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണൻ|പൂരാടം തിരുനാൾ ദേവനാരായണനും]] കൂടി ഇപ്പോൾ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പുഴയിലൂടെ തോണിയിൽ പോകുമ്പോൾ എവിടെനിന്നോ കർണ്ണാനന്ദകരമായ വേണുനാദം അവർക്ക് കേൾക്കാനിടയാകുകയും, അത് ഭഗവാന്റേതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഇരുവരും ശബ്ദം കേട്ട ഭാഗത്തേയ്ക്ക് യാത്രചെയ്യുകയും ഒരു ആൽമരച്ചുവട്ടിൽ വച്ച് ഭഗവാനെ കാണാനിടയാകുകയും ചെയ്ത സംഭവത്തെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം നടത്തിയത്. ഈ ആൽമരം ഇപ്പോഴുമുണ്ട്. അതിന് വളരെയധികം മഹത്വം കല്പിച്ചുവരുന്നു. മേല്പുത്തൂർ നാരായണഭട്ടതിരിയും [[കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ|കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുമടക്കം]] നിരവധി മഹാത്മാക്കൾ ഈ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നവരാണ്. കേരളത്തിന്റെ ക്ലാസിക് കലകളിലൊന്നായ തുള്ളലിന്റെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനം എന്ന നിലയിലും ഈ ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശം തിരുവിതാംകൂർ കീഴടക്കിയപ്പോൾ ക്ഷേത്രം തിരുവിതാംകൂറിലായി. ഗുരുവായൂരപ്പന് അഭയം നൽകിയ ക്ഷേത്രം എന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ മലബാർ ആക്രമണകാലത്ത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹം ഇവിടെ കൊണ്ടുവരികയും, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിൽ പണിത് അവിടെ കുടിയിരുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇന്നും അമ്പലപ്പുഴയിൽ ആ ശ്രീകോവിലും തിടപ്പള്ളിയും കിണറുമെല്ലാം കാണാം. [[അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം|ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പാൽപ്പായസം]] ലോകപ്രസിദ്ധമാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പേരുകേട്ട ക്ഷേത്രനിവേദ്യമായ അമ്പലപ്പുഴ പാൽപ്പായസം ഇവിടെ ഉച്ചപ്പൂജയ്ക്കാണ് നേദിയ്ക്കുന്നത്. ഒരു ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവ്, ഇപ്പോൾ ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ തന്നെയുള്ള [[തലവടി]] സ്വദേശിയായ ഒരു തമിഴ് ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്നു കടം വാങ്ങിയ കാശ് തിരിച്ചടയ്ക്കാതെ വന്നതിനെത്തുടർന്ന് അതിനുപകരമായി തുടങ്ങിവച്ചതാണ് ഈ പാൽപ്പായസം എന്നാണ് കഥ. ആറുമണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന അതിവിദഗ്ധമായ നിർമ്മാണപ്രക്രിയയാണ് ഈ പാൽപ്പായസത്തിന്. ശുദ്ധമായ പശുവിൻപാലും മണിക്കിണറ്റിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന വെള്ളവും കുട്ടനാടൻ പുഞ്ചനെല്ലിൽ നിന്നെടുക്കുന്ന അരിയും പഞ്ചസാരയും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് തയ്യാറാക്കുന്നത്. ഇതിന് പൊൻനിറമാണെന്നതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. പാൽപ്പായസത്തിനായി പ്രത്യേകം തിടപ്പള്ളി ക്ഷേത്രത്തിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. പാൽപ്പായസം എഴുന്നള്ളിയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് വടക്കേ നടയിൽ ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ടുപറക്കുന്ന കാഴ്ച കാണാം. ഇത് ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. അമ്പലപ്പുഴയിലെ പ്രധാനമൂർത്തിയായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ശിലാനിർമ്മിതമാണ്. ഒരുകയ്യിൽ ചാട്ടയും മറുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ഭദ്രകാളി എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊണ്ടാടുന്നത്. അതിൽ തന്നെ, ഉത്രാടം നാളിൽ നടക്കുന്ന ഒമ്പതാമുത്സവവും അന്നത്തെ നാടകശാലസദ്യയുമാണ് ഏറ്റവും വിശേഷം. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിമാർ പുതുമന, കടിയക്കോൽ നമ്പൂതിരിമാരാണ്. ഇപ്പോൾ [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ===[[തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]]=== എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേരാനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] [[ചിറ്റൂർ (എറണാകുളം ജില്ല)|ചിറ്റൂർ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് തെക്കൻ ചിറ്റൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം. ഐതിഹ്യമാലയിൽ പരാമർശിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, എല്ലാ മാസവും മുടങ്ങാതെ ഗുരുവായൂരിൽ പോയിവന്നിരുന്ന, പരമഭക്തനായിരുന്ന ചേരാനല്ലൂർ രാമൻ കർത്താവിന് പ്രായാധിക്യം മൂലം ഗുരുവായൂർ ദർശനം അസാധ്യമായപ്പോൾ ഭഗവാൻ തന്നെ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം വരികയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുണ്ടായിരുന്ന ഭഗവതിക്ഷേത്രത്തിനടുത്ത് കുടികൊള്ളുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ''തെക്കൻ ഗുരുവായൂർ'' എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണുവാണെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്ണനായാണ് സങ്കല്പം. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ അഞ്ജനശിലയിലാണ് ഇവിടെയും വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ തനിപ്പകർപ്പായ, ഏകദേശം നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം, കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. അതേ സമയം, ഗുരുവായൂരപ്പൻ തന്നെയാണെങ്കിലും കംസവധം കഴിഞ്ഞ് രൗദ്രഭാവത്തിൽ നിൽക്കുന്ന കൃഷ്ണഭഗവാനാണ് പ്രതിഷ്ഠ എന്നും സങ്കല്പമുള്ളതിനാൽ ഇവിടെ ഉത്സവത്തിന് ആനകളെ ഉപയോഗിയ്ക്കാറില്ല. ഗരുഡവാഹനത്തിലാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. ഗുരുവായൂരിലേതുപോലെ ഇവിടെയും വടക്കുഭാഗത്ത് അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശിവൻ, ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, കണ്ടങ്കുളങ്ങര ഭഗവതി, ഹനുമാൻ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. മേടമാസത്തിൽ തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഈ പത്തുദിവസങ്ങളും വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, മണ്ഡലകാലത്തെ കളമെഴുത്തും പാട്ടും എന്നിവയും ക്ഷേത്രത്തിലെ ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിയും പുഴക്കര ചേന്നാസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടാണ്. ചേരാനല്ലൂർ കർത്താക്കന്മാരുടെ കുടുംബക്ഷേത്രമായ ഈ ക്ഷേത്രം, പക്ഷേ ഇപ്പോൾ [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ്. == കേരളത്തിന് പുറത്തുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ == ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. ഇവയെല്ലാം പണികഴിപ്പിച്ചത് തദ്ദേശത്തെ മലയാളിസംഘടനകളാണ്. വിദേശങ്ങളിലെ ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാവിധികൾ തന്നെ പിന്തുടരുന്നവയാണ്. [[ഡെൽഹി]], [[മുംബൈ]], [[ചെന്നൈ]], [[ബെംഗളൂരു]], [[ഹൈദരാബാദ്]], [[കൊൽക്കത്ത]], [[അഹമ്മദാബാദ്]], [[ലണ്ടൻ]], [[ന്യൂയോർക്ക്]] ,ഹൂസ്റ്റൺ ,ഡാലസ്‌ , [[ദുബായ്]] തുടങ്ങി നിരവധി നഗരങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരപ്പക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. === [[ഡൽഹി മയൂർ വിഹാർ ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം]] === ഡൽഹി നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കേ അതിരായ [[മയൂർ വിഹാർ|മയൂർ വിഹാറിൽ]], [[യമുന|യമുനാനദിയുടെ]] കരയിൽ നിന്ന് അല്പം കിഴക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''ഉത്തര ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം'''. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കിൽ (വടക്കുഭാഗത്ത്) സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഈ ക്ഷേത്രം ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1989-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിൽ പണികഴിപ്പിച്ചതും ഗുരുവായൂരിലെ അതേ പൂജാവിധികൾ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പിൻതുടരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, അയ്യപ്പൻ, ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ, നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവർക്കും സന്നിധികളുണ്ട്. [[ഇടവം|ഇടവമാസത്തിലാണ്]] ക്ഷേത്രത്തിലെ കൊടിയേറ്റുത്സവം നടക്കുന്നത്. എട്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവം, വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളോടെ നടത്തിപ്പോരുന്നു. കൂടാതെ അഷ്ടമിരോഹിണി, ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി, ചോറ്റാനിക്കര മകം, ശിവരാത്രി, വിനായക ചതുർത്ഥി എന്നിവയും പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങളാണ്. === ചെന്നൈ മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === ചെന്നൈ നഗരത്തിന്റെ തിരക്കേറിയ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[നുങ്കമ്പാക്കം|നുങ്കമ്പാക്കത്തിനടുത്ത്]] മഹാലിംഗപുരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് '''അയ്യപ്പൻ-ഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം.''' കേരളത്തിനുപുറത്ത് ആദ്യമായി പണികഴിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട കേരളീയക്ഷേത്രമാണിത്. ഈ ക്ഷേത്രം 1974-ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. എല്ലാ വർഷവും ശബരിമല ദർശനം നടത്തിപ്പോന്നിരുന്ന ചില മലയാളികൾക്ക് മാലയിടാനും കെട്ടുനിറയ്ക്കാനും സൗകര്യമൊരുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന് കാരണം. [[കാണിപ്പയ്യൂർ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] തയ്യാറാക്കിയ രൂപകല്പനയനുസരിച്ചാണ് ക്ഷേത്രം പണിതത്. ആദ്യം അയ്യപ്പക്ഷേത്രം മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന ഇവിടെ 1989-ലാണ് ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ഇപ്പോൾ ഇരുമൂർത്തികൾക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശിവൻ, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ഹനുമാൻ, [[മാളികപ്പുറത്തമ്മ]], [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], നാഗദൈവങ്ങൾ, ഗരുഡൻ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ധനുമാസത്തിൽ അയ്യപ്പന്റെയും ഇടവമാസത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെയും നടകളിൽ നടക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവങ്ങളാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങൾ. മഹാലിംഗപുരം അയ്യപ്പഭക്തസഭ എന്ന സംഘടനയാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്. === മുംബൈ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം === മുംബൈ നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ [[മട്ടുംഗ]] ദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് ശ്രീ കൊച്ചുഗുരുവായൂരപ്പൻ ക്ഷേത്രം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗുരുവായൂരപ്പനെക്കൂടാതെ ശ്രീരാമനെയും തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. തമിഴ് ശൈലിയിൽ തീർത്ത, നിരവധി ദേവതാരൂപങ്ങളോടുകൂടിയ ഗോപുരമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ, പ്രധാന ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗുരുവായൂരപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist-lr}} {{notelist}} == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രൂപഭേദങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം]] tti3rmda7ove3tk74icrm27osl9dx3a 0 221999 4675240 4074374 2026-10-11T12:15:05Z Dvellakat 4080 [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4675240 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Velakkaran (Film)}} {{Infobox film | name = വേലക്കാരൻ | image = | image size = | caption = | director = [[ഇ.ആർ.കൂപ്പർ]] | producer = കെ ജി ശ്രീധരൻനായ | writer = | narrator = | starring = <br>[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]]<br>വാണക്കുറ്റി<br>എസ് ആർ പല്ലാട്ട് ശങ്കർ<br>കെ പി കേശവൻ<br>പങ്കജവല്ലി<br>കെ ജി ശ്രീധരൻനായർ<br>നാണുക്കുട്ടൻനായർ<br>സുമതി<br>ജഗദമ്മ<br>പി കെ സരസ്വതി<br>[[ മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള|മുതുകുളം]]<br>അഗസ്റ്റ്യൻ ജോസഫ്<br>എൻ ആർ തങ്കം<br>[[എസ് പി പിളള]] | music = [[വി ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] | cinematography = | editing = | studio = | released = 12 February 1953 | runtime = | country = ഇന്ത്യ | language = മലയാളം | budget = | gross = | preceded by = | followed by = }} 1953-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള ചലച്ചിത്രമാണ് '''വേലക്കാരൻ'''. ഭദ്രാ പ്രൊഡക്ഷൻ ബാനറിൽ [[ഇ.ആർ.കൂപ്പർ]] ആണ് ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ സംവിധാനവും ഛായാഗ്രഹണവും നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്. നിർമ്മാണം: കെ. ജി. ശ്രീധരൻനായർ. [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] കഥയും സംഭാഷണവും നിർവ്വഹിച്ചു. [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]]യുടെ സംഗീതത്തിന് [[അഭയദേവ്]], [[തിരുനായനാർക്കുറുച്ചി മാധവൻനായർ]] ഗാനങ്ങളെഴുതി. ആലാപനം: [[പി ലീല|പി. ലീല]], സി. കെ. രേവമ്മ, ജാനമ്മ ഡേവിഡ്, എം. എൽ. വസന്തകുമാരി, അഗസ്റ്റ്യൻ ജോസഫ്, [[ജോസ്പ്രകാശ്]]. ==അഭിനയിച്ചവർ== *[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻനായർ]] *വാണക്കുറ്റി *എസ് ആർ പല്ലാട്ട്*ശങ്കർ *കെ പി കേശവൻ *പങ്കജവല്ലി *കെ ജി ശ്രീധരൻനായർ *നാണുക്കുട്ടൻനായർ *സുമതി *ജഗദമ്മ *പി കെ സരസ്വതി *മുതുകുളം *അഗസ്റ്റ്യൻ ജോസഫ് *എൻ ആർ തങ്കം *എസ് പി പിളള ==അവലംബം== * {{IMDB title|0253887}} *http://www.inbaminge.com/m/v/Velakkaran/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130930093155/http://inbaminge.com/m/v/Velakkaran/ |date=2013-09-30 }} *http://www.vellithira.in/2009/09/09/velakkaran/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130127030404/http://www.vellithira.in/2009/09/09/velakkaran/ |date=2013-01-27 }} *http://www.metromatinee.com/movies/index.php?FilmID=1724-Velakkaran {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011657/http://www.metromatinee.com/movies/index.php?FilmID=1724-Velakkaran |date=2016-03-05 }} *http://cinemalayalam.net/movie/Velakkaran/1033 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100620163438/http://cinemalayalam.net/movie/Velakkaran/1033 |date=2010-06-20 }} [[വർഗ്ഗം:1953-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 6fwgk0oudvcqehugiy9mwlxskwxsize 4675241 4675240 2026-10-11T12:15:19Z Dvellakat 4080 [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4675241 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Velakkaran (Film)}} {{Infobox film | name = വേലക്കാരൻ | image = | image size = | caption = | director = [[ഇ.ആർ.കൂപ്പർ]] | producer = കെ ജി ശ്രീധരൻനായ | writer = | narrator = | starring = <br>[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]]<br>വാണക്കുറ്റി<br>എസ് ആർ പല്ലാട്ട് ശങ്കർ<br>കെ പി കേശവൻ<br>പങ്കജവല്ലി<br>കെ ജി ശ്രീധരൻനായർ<br>നാണുക്കുട്ടൻനായർ<br>സുമതി<br>ജഗദമ്മ<br>പി കെ സരസ്വതി<br>[[ മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള|മുതുകുളം]]<br>അഗസ്റ്റ്യൻ ജോസഫ്<br>എൻ ആർ തങ്കം<br>[[എസ് പി പിളള]] | music = [[വി ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] | cinematography = | editing = | studio = | released = 12 February 1953 | runtime = | country = ഇന്ത്യ | language = മലയാളം | budget = | gross = | preceded by = | followed by = }} 1953-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള ചലച്ചിത്രമാണ് '''വേലക്കാരൻ'''. ഭദ്രാ പ്രൊഡക്ഷൻ ബാനറിൽ [[ഇ.ആർ.കൂപ്പർ]] ആണ് ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ സംവിധാനവും ഛായാഗ്രഹണവും നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്. നിർമ്മാണം: കെ. ജി. ശ്രീധരൻനായർ. [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] കഥയും സംഭാഷണവും നിർവ്വഹിച്ചു. [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]]യുടെ സംഗീതത്തിന് [[അഭയദേവ്]], [[തിരുനായനാർക്കുറുച്ചി മാധവൻനായർ]] ഗാനങ്ങളെഴുതി. ആലാപനം: [[പി ലീല|പി. ലീല]], സി. കെ. രേവമ്മ, ജാനമ്മ ഡേവിഡ്, എം. എൽ. വസന്തകുമാരി, അഗസ്റ്റ്യൻ ജോസഫ്, [[ജോസ്പ്രകാശ്]]. ==അഭിനയിച്ചവർ== *[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻനായർ]] *വാണക്കുറ്റി *എസ് ആർ പല്ലാട്ട്*ശങ്കർ *കെ പി കേശവൻ *പങ്കജവല്ലി *കെ ജി ശ്രീധരൻനായർ *നാണുക്കുട്ടൻനായർ *സുമതി *ജഗദമ്മ *പി കെ സരസ്വതി *മുതുകുളം *അഗസ്റ്റ്യൻ ജോസഫ് *എൻ ആർ തങ്കം *എസ് പി പിളള ==അവലംബം== * {{IMDB title|0253887}} *http://www.inbaminge.com/m/v/Velakkaran/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130930093155/http://inbaminge.com/m/v/Velakkaran/ |date=2013-09-30 }} *http://www.vellithira.in/2009/09/09/velakkaran/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130127030404/http://www.vellithira.in/2009/09/09/velakkaran/ |date=2013-01-27 }} *http://www.metromatinee.com/movies/index.php?FilmID=1724-Velakkaran {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011657/http://www.metromatinee.com/movies/index.php?FilmID=1724-Velakkaran |date=2016-03-05 }} *http://cinemalayalam.net/movie/Velakkaran/1033 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100620163438/http://cinemalayalam.net/movie/Velakkaran/1033 |date=2010-06-20 }} [[വർഗ്ഗം:1953-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 0j0a7jnqsqfspanr98pckhk016pl2xk 0 237517 4675242 4574041 2026-10-11T12:15:46Z Dvellakat 4080 [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4675242 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Film | name = ലോകനീതി | image = | caption = | director = [[ആർ. വേലപ്പൻ നായർ]] | producer = സ്വാമി നാരായണൻ | writer = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | screenplay = [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | starring = [[സത്യൻ]]<br>[[കൊട്ടാരക്കര ശ്രീധരൻ നായർ]]<br>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br>കാലായ്ക്കൽ കുമാരൻ<br>പങ്കജവല്ലി<br> [[ബി.എസ്. സരോജ]]<br>[[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]]<br>[[ടി.എസ്. മുത്തയ്യ]]<br>നാണുക്കുട്ടൻ<br>[[ജഗതി എൻ.കെ. ആചാരി]]<br>[[കുമാരി തങ്കം]]<br>[[ആറന്മുള പൊന്നമ്മ]] തുടങ്ങിയവർ | music = [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി ]] | cinematography = [[എൻ.എസ് മണി]] | editing = [[കെ.ഡി. ജോർജ്]] | studio = | distributor = | released = 17/04/1953 | runtime = | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = | gross = }} 1953-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[മലയാളം|മലയാള]] [[ചലച്ചിത്രം|ചലച്ചിത്രമാണ്]] '''ലോകനീതി'''. കൈലാസ് പിക്ചേഴ്സിനു വേണ്ടി കെ.കെ. നാരായണൻ നിർമിച്ച ചിത്രമാണ് ഇത്. [[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള|മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ളയുടെ]] കഥയ്ക്ക് അദ്ദേഹംതന്നെ സംഭാഷണം എഴുതി. [[അഭയദേവ്]] രചിച്ച ഗാനങ്ങൾക്ക് [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി|വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തിയാണ്]] [[സംഗീതം]] നൽകിയത്. രേവതി സ്റ്റുഡിയോയിൽ വച്ച് റ്റി.എൻ. രംഗസ്വാമി ഗാനങ്ങൾ റിക്കോർഡ് ചെയ്തു. ആർ. വേലപ്പനും എൻ.എസ്. മണിയും കൂടി മെരിലാഡ് സ്റ്റുഡിയോയിൽ വച്ച് ഈ ചിത്രം [[ക്യാമറ|ക്യാമറയിലാക്കി]]. വി.സി. ഐസക് ശബ്ദലേഖനവും, സി.വി. ശങ്കർ വേഷവിധാനവും, കെ.ഡി. ജോർജ് ചിത്രസംയോജനവും, റ്റി.എൻ. എസ്. കുറുപ്പ് വസ്ത്രാലങ്കാരവും, എം.വി. കൊച്ചപ്പു കലാസംവിധാനവും, അമ്പലപ്പിഴ രാവുണ്ണി നൃത്തസംവിധാനവും നിർവഹിച്ചു. [[ആർ. വേലപ്പൻ നായർ|ആർ. വേലപ്പനാണ്]] ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത്.<ref>{{Cite web |url=http://www.malayalasangeetham.info/m.php?2523 |title=മലയാളം മ്യൂസിക് & മൂവി എൻസൈക്ലോപീഡിയ |access-date=2013-03-22 |archive-date=2013-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130207010927/http://malayalasangeetham.info/m.php?2523 |url-status=dead }}</ref> ==അഭിനേതക്കൾ== [[സത്യൻ]]<br>[[കൊട്ടാരക്കര ശ്രീധരൻ നായർ]]<br>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br>കാലായ്ക്കൽ കുമാരൻ<br>പങ്കജവല്ലി<br> [[ബി.എസ്. സരോജ]]<br>[[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]]<br>[[ടി.എസ്. മുത്തയ്യ]]<br>നാണുക്കുട്ടൻ<br>[[ജഗതി എൻ.കെ. ആചാരി]]<br>[[കുമാരി തങ്കം]]<br>[[ആറന്മുള പൊന്നമ്മ]] തുടങ്ങിയവർ ==പിന്നണിഗായകർ== [[എ.എം. രാജ]]<br>ഘണ്ഠശാല<br>ഗോകുലപാലൻ<br>[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]<br>[[പി. ലീല]] ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://www.imdb.com/title/tt0252647/ ഇന്റർനെറ്റ് മൂവി ഡാറ്റാബേസിൽ നിന്ന്] {{സത്യൻ അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:1953-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കെ.ഡി. ജോർജ്ജ് ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണാമൂർത്തി സംഗീതം പകർന്ന ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കൊട്ടാരക്കര ശ്രീധരൻ നായർ അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:എൻ.എസ് മണി കാമറ ചലിപ്പിച്ച ചിത്രങ്ങാൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 8zo6q8rqadw5lyryg6184jkm8071xl2 0 237592 4675243 4581187 2026-10-11T12:16:14Z Dvellakat 4080 [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4675243 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Film | name = പൊൻകതിർ | image = | caption = | director = ഇ.ആർ. കൂപ്പർ | producer = [[പി. സുബ്രഹ്മണ്യം]] | writer = [[കെ.പി. കൊട്ടാരക്കര]]<br>[[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]] | screenplay = [[കെ.പി. കൊട്ടാരക്കര]]<br>മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള | starring = [[സി.ഐ. പരമേശ്വരൻ പിള്ള]]<br>[[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]]<br>[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]]<br>[[പ്രേം നസീർ]]<br>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br>[[ടി.എസ്. മുത്തയ്യ]]<br>[[ടി.ആർ. ഓമന]]<br>[[ലളിത]]<br>[[ഭാരതി]]<br>ശാന്തി<br>[[കുമാരി തങ്കം]]<br>[[അടൂർ പങ്കജം]]<br>[[ആറന്മുള പൊന്നമ്മ]] | music = [[ബ്രദർ ലക്ഷ്മണൻ]] | cinematography = [[എൻ.എസ് മണി]] | editing = [[കെ.ഡി. ജോർജ്]] | studio = | distributor = | released = 14/10/1953 | runtime = | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = | gross = }} 1953-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[മലയാളം|മലയാള]] [[ചലച്ചിത്രം|ചലച്ചിത്രമാണ്]] '''പൊൻകതിർ'''. നീലാപ്രൊഡക്ഷൻസിന്റെ ബാനറിൽ [[മെരിലാൻഡ്]] സ്റ്റുഡിയോയിൽ പി. സുബ്രഹ്മണ്യം നിർമിച്ച രണ്ടാമത്തെ ചിത്രമാണിത്. കെ.പി. കൊട്ടാരക്കരയാണ് കഥയും സംഭാഷണവും എഴുതിയത്. ഇ.ആർ. കൂപ്പർ സംവിധാനം നിർവഹിച്ച ഈ ചിത്രത്തിൽ തിരുനായിനാർകുറിച്ചി രചിച്ച 12 ഗാനങ്ങൾക്ക് ഈണം നൽകിയത് ബ്രദർ ലക്ഷ്മണൻ ആണ്. കൃഷ്ണ ഇളമൺ ശബ്ദലേഖനവും, വി. രാമമൂർത്തി ഛായഗ്രഹണവും, എം.വി. കൊച്ചാപ്പു രംഗസംവിധാനവും, സി.വി. ശങ്കർ മേക്കപ്പും കെ.ഡി. ജോർജ്ജ് ചിത്രസംയോജനവും നിർവഹിച്ചു. 1953 [[ഒക്ടോബർ]] 14-ന് ഈ ചിത്രം പ്രദർശനം ആരംഭിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.malayalasangeetham.info/m.php?3975 |title=മലയാളം മ്യൂസിക് & മൂവി എൻസൈക്ലോപീഡിയ |access-date=2013-03-23 |archive-date=2013-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130207041652/http://malayalasangeetham.info/m.php?3975 |url-status=dead }}</ref> ==അഭിനേതാക്കൾ== സി.ഐ. പരമേശ്വരൻ പിള്ള<br>[[മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള]]<br>[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]]<br>[[പ്രേം നസീർ]]<br>[[എസ്.പി. പിള്ള]]<br>[[ടി.എസ്. മുത്തയ്യ]]<br>[[ടി.ആർ. ഓമന]]<br>[[ലളിത]]<br>[[ഭാരതി]]<br>ശാന്തി<br>[[കുമാരി തങ്കം]]<br>[[അടൂർ പങ്കജം]]<br>[[ആറന്മുള പൊന്നമ്മ]] ==പിന്നണിഗായകർ== ജിക്കി<br>കമുകറ പുരുഷോത്തമൻ<br>[[കവിയൂർ രേവമ്മ]]<br>[[മെഹബൂബ്]]<br>[[പി. ലീല]]<br>എൻ.ലളിത<br>നാഗഭൂഷണം ലളിത<br>ഗോകുലപാലൻ ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://www.imdb.com/title/tt0253495/ ഇന്റർനെറ്റ് മൂവി ഡാറ്റാബേസിൽ നിന്ന്] {{പ്രേംനസീർ അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:1953-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരുനായിനാർ കുറിച്ചി എഴുതിയ ഗാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ബ്രദർ ലക്ഷ്മണൻ സംഗീതം നൽകിയ ഗാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരുനായിനാർകുറിച്ചി-ബ്രദർലക്ഷ്മൺ ഗാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കെ.ഡി. ജോർജ്ജ് ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:എൻ.എസ് മണി കാമറ ചലിപ്പിച്ച ചിത്രങ്ങാൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുതുകുളം തിരക്കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 3v6qmv51we52yvohtnfbqj1anw676le 0 274613 4675299 4667914 2026-10-11T20:03:26Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675299 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Turing Award}} {{Infobox award | name = എസിഎം ട്യൂറിംഗ് അവാർഡ് | image = Turing-statue-Bletchley_11.jpg | caption = ബ്ലെച്ച്‌ലി പാർക്കിലെ അലൻ ട്യൂറിങ്ങിന്റെ സ്റ്റീഫൻ കെറ്റിൽ സ്ലേറ്റ് പ്രതിമ | image_size = | awarded_for = Outstanding contributions in [[computer science]] | presenter = [[Association for Computing Machinery]] (ACM) | country = [[United States]] | reward = US $1,000,000<ref name="million">{{cite journal | doi = 10.1145/2685372 | title = ACM's Turing Award prize raised to $1 million | journal = Communications of the ACM | volume = 57 | issue = 12 | page = 20 | year = 2014| author = Cacm Staff }}</ref> | year = {{start date and age|1966}} | year2 = 2021 | website = {{URL|http://amturing.acm.org}} }} [[അസോസിയേഷൻ ഫോർ കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ് മെഷീനറി ]]എന്ന സംഘടന വർഷം തോറും കമ്പ്യൂട്ടർ രംഗത്തു പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രതിഭകൾക്കു നൽകുന്ന പുരസ്കാരമാണ് '''എ. സി. എം. എ. എം. ടൂറിങ് അവാർഡ്'''. ഈ അവാർഡിനെ കമ്പ്യൂട്ടർ രംഗത്തു നിന്നുള്ള നോബൽ സമ്മാനം എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു വരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.acm.org/press-room/news-releases-2007/turingaward/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-03-03 |archive-date=2008-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081230233653/http://www.acm.org/press-room/news-releases-2007/turingaward/ |url-status=dead }}</ref>കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് രംഗത്തെ അത്യുന്നതമായ പുരസ്കാരമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>http://amturing.acm.org/</ref>കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പുരസ്കാരമായി ഇത് പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു, കൂടാതെ ഇത് "കമ്പ്യൂട്ടിംഗിന്റെ നോബൽ സമ്മാനം" എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു അല്ലെങ്കിൽ പലപ്പോഴും വിളിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite book | last1=Dasgupta | first1=Sanjoy | last2=Papadimitriou | first2=Christos |author2-link=Christos Papadimitriou | last3=Vazirani | first3=Umesh | author3-link=Umesh Vazirani | title=Algorithms | url=https://archive.org/details/algorithms00dasg_934 | url-access=limited | publisher=[[McGraw-Hill]] | year=2008 | isbn=978-0-07-352340-8 | page = [https://archive.org/details/algorithms00dasg_934/page/n316 317] }}</ref><ref>[http://www.informatik.uni-trier.de/~ley/db/journals/cacm/turing.html Bibliography of Turing Award lectures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150102222046/http://www.informatik.uni-trier.de/~ley/db/journals/cacm/turing.html |date=2015-01-02 }}, [[DBLP]]</ref><ref>{{cite web |url = http://www.acm.org/press-room/news-releases-2007/turingaward/ |title = ACM'S Turing Award Prize Raised To $250,000 |publisher=[[Association for Computing Machinery|ACM]] press release |date=July 27, 2007|access-date=October 16, 2008 |first=Steven |last = Geringer |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20081230233653/http://www.acm.org/press-room/news-releases-2007/turingaward/ |archive-date=December 30, 2008}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.networkworld.com/article/2177705/data-center/why-there-s-no-nobel-prize-in-computing.html | title = Why there's no Nobel Prize in Computing | last = Brown | first = Bob <!-- http://www.networkworld.com/author/Bob-Brown/ --> | website = [[Network World]] | date = June 6, 2011 | access-date = June 3, 2015 }}</ref> മഞ്ചെസ്റ്റെർ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ ഗണിതാദ്ധ്യാപകനും ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞനുമായിരുന്ന [[അലൻ ട്യൂറിംഗ്|അലൻ ടൂറിങിന്റെ]] പേരിലുള്ള പുരസ്കാരമാണ് ഇത്. ടൂറിങിനെ [[കൃത്രിമ ബുദ്ധി]], തിയററ്റിക്കൽ [[കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്]] എന്നിവയുടെ പിതാവായി കരുതിവരുന്നു. 2007 മുതൽ [[ഇന്റൽ കോർപ്പറേഷൻ|ഇന്റെൽ]], [[ഗൂഗിൾ ]]ഇവയുടെ സഹായത്തോടെ 250000 ഡോളറാണ് അവാർഡ് തുക. 2014 മുതൽ, ഗൂഗിൾ നൽകുന്ന സാമ്പത്തിക പിന്തുണയോടെ, അവാർഡിനോടൊപ്പം ഒരു മില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ സമ്മാനമുണ്ട്. കാർനെജീ മെല്ലൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ [[അലൻ പെർളിസ്]] ആണ് ഈ അവാർഡിന്റെ ആദ്യ ജേതാവ്. [[ഐ.ബി.എം.]] കമ്പനിയിലെ ഫ്രാൻകിസ് അല്ലൻ ആണ് ആദ്യ വനിത പുരസ്കാരജേതാവ്, 2006ലാണ് ഈ പുരസ്കാരം നേടിയത്<ref name=informationweek>{{cite web|title=There's Still A Shortage Of Women In Tech, First Female Turing Award Winner Warns|url=http://www.informationweek.com/theres-still-a-shortage-of-women-in-tech-first-female-turing-award-winner-warns/d/d-id/1052276|publisher=informationweek.com|accessdate=7 march 2014|archive-date=2014-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140307051107/http://www.informationweek.com/theres-still-a-shortage-of-women-in-tech-first-female-turing-award-winner-warns/d/d-id/1052276|url-status=bot: unknown}}</ref>. ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും രാജ് റെഡ്ഡിക്കു മാത്രമേ ഈ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുള്ളൂ. 2021-ലെ ഏറ്റവും പുതിയ അവാർഡ് ജേതാവ് ടെന്നസി സർവകലാശാലയിലെ ജാക്ക് ഡോങ്കാർറയാണ്. ==അവാർഡ് ജേതാക്കൾ== {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#ccccc" ! style="width:10px" |വർഷം ! style="width:150px" |സ്വീകർത്താക്കൾ ! ഫോട്ടോ ! റാഷണൽ ! അഫിലിയേറ്റഡ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്(കൾ) |- |1966 |അലൻ പെർലിസ് | |നൂതന കമ്പ്യൂട്ടർ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ടെക്നിക്കുകളിലും കമ്പൈലർ നിർമ്മാണത്തിലും അദ്ദേഹം ചെലുത്തിയ സ്വാധീനത്തിനായിരുന്നു<ref>{{cite journal | last1 = Perlis | first1 = A. J. | doi = 10.1145/321371.321372 | title = The Synthesis of Algorithmic Systems | journal = Journal of the ACM | volume = 14 | pages = 1–9 | year = 1967 | s2cid = 12937998 }}</ref> |കാർണഗീ മെലോൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി |- |1967 |മൗറീസ് വിൽക്സ് |[[File:Maurice Vincent Wilkes 1980 (3, cropped).jpg|80px]] |ആന്തരികമായി സംഭരിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രോഗ്രാമുള്ള ആദ്യത്തെ കമ്പ്യൂട്ടറായ എഡ്സാക്കി(EDSAC)ന്റെ നിർമ്മാതാവും ഡിസൈനറുമാണ് വിൽക്കെസ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 1949-ൽ നിർമ്മിച്ച എഡ്സാക്കിൽ മെർക്കുറി ഡിലേ ലൈൻ മെമ്മറി ഉപയോഗിച്ചു. 1951-ൽ "ഇലക്‌ട്രോണിക് ഡിജിറ്റൽ കമ്പ്യൂട്ടറുകൾക്കായുള്ള പ്രോഗ്രാമുകൾ തയ്യാറാക്കൽ" എന്ന വാല്യത്തിൽ വീലറും ഗില്ലും ചേർന്ന് ഒരു പുസ്തകം തയ്യാറാക്കി, അതിൽ പ്രോഗ്രാം ലൈബ്രറികൾ ഫലപ്രദമായി അവതരിപ്പിച്ചു.<ref>{{cite journal | doi = 10.1145/321439.321440| title = Computers then and Now | journal = Journal of the ACM | volume = 15| pages = 1–7 | year = 1968| last1 = Wilkes | first1 = M. V. | s2cid = 9846847 }}</ref> |കേംബ്രിഡ്ജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി |- |1968 |റിച്ചാർഡ് ഹാമിംഗ് | |സംഖ്യാ രീതികൾ, ഓട്ടോമാറ്റിക് കോഡിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങൾ, പിശക് കണ്ടെത്തൽ, പിശക് തിരുത്തൽ കോഡുകൾ എന്നിവയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിനാണ് അവാർഡ്.<ref>{{cite journal | doi = 10.1145/321495.321497 | title = One Man's View of Computer Science | journal = Journal of the ACM | volume = 16| pages = 3–12 | year = 1969 | last = Hamming | first = R. W.| s2cid = 6868310 }}</ref> ബെൽ ലാബ്സ് |- |1969 |മാർവിൻ മിൻസ്കി |[[File:Marvin Minsky at OLPCc.jpg|80px]] |ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് ഫീൽഡ് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലും രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിലും മുന്നേറുന്നതിലും അദ്ദേഹത്തിന് പ്രധാന പങ്കുണ്ട്.<ref>{{cite journal | doi = 10.1145/321574.321575 | title = Form and Content in Computer Science (1970 ACM turing lecture) |journal = Journal of the ACM |volume = 17 |issue = 2 |pages = 197–215 |year = 1970 |last = Minsky |first = M. | s2cid = 15661281 }}</ref> |മസാച്ചുസെറ്റ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി |- |1970 |ജെയിംസ് എച്ച്.വിൽകിൻസൺ | |ലീനിയർ ബീജഗണിതത്തിലും "പിന്നോക്ക" പിശക് വിശകലനത്തിലും അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രവർത്തനത്തിന് പ്രത്യേക അംഗീകാരം ലഭിച്ചതിനാൽ, ഹൈ-സ്പീഡ് ഡിജിറ്റൽ കമ്പ്യൂട്ടറിന്റെ ഉപയോഗം സുഗമമാക്കുന്നതിനുള്ള സംഖ്യാ വിശകലനത്തിൽ അദ്ദേഹം നടത്തിയ ഗവേഷണത്തിനായിരുന്നു.<ref>{{cite journal | doi = 10.1145/321637.321638 | title = Some Comments from a Numerical Analyst | journal = Journal of the ACM | volume = 18 | issue = 2 | pages = 137–147 | year = 1971 | last = Wilkinson | first = J. H.| s2cid = 37748083 }}</ref> |നാഷണൽ ഫിസിക്കൽ ലബോറട്ടറി |- |1971 |ജോൺ മക്കാർത്തി |[[File:John McCarthy Stanford.jpg|80px]] |മക്കാർത്തിയുടെ "ദി പ്രസന്റ് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് റിസർച്ച് ഓൺ ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ്" എന്ന പ്രഭാഷണം തന്റെ പ്രവർത്തനത്തിന് ഗണ്യമായ അംഗീകാരം നേടിയ മേഖലയെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു വിഷയമാണ്.<ref>{{cite journal | doi = 10.1145/33447.33448| title = Generality in artificial intelligence| journal = Communications of the ACM| volume = 30| issue = 12| pages = 1030–1035| year = 1987| last1 = McCarthy | first1 = J. | s2cid = 1045033| url = http://www-formal.stanford.edu/jmc/generality.ps }}</ref> |സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി |- |1972 |എഡ്സ്കാർ ഡബ്ല്യൂ. ഡിജ്സ്കട്രാ |[[File:Edsger Wybe Dijkstra.jpg|80px]] |മോഡൽ ഓഫ് ക്ലാരിറ്റി, മാത്തമാറ്റിക്കൽ റിഗർ മുതലായ തലത്തിലേക്ക് മാറിയ ഉന്നത തല പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയായ അൽഗോൾ(ALGOL)-ന്റെ വികസനത്തിന് 1950 കളുടെ അവസാനത്തിൽ എഡ്‌സ്‌ഗർ ഡിജ്‌ക്‌സ്‌ട്ര പ്രധാന സംഭാവന നൽകിയിരുന്നു. പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളിൽ ഉള്ള ശാസ്ത്രത്തേയും അതിന്റെ അർട്ടിനെയും പരിപോഷിപ്പിച്ച പ്രധാന വക്താക്കളിൽ ഒരാളാണ് അദ്ദേഹം, കൂടാതെ അവയുടെ ഘടന, പ്രാതിനിധ്യം, നടപ്പാക്കൽ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ ഇപ്പോഴുള്ള വിവരങ്ങൾക്ക് വളരെയധികം സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഗ്രാഫ് സിദ്ധാന്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സൈദ്ധാന്തിക ലേഖനങ്ങൾ മുതൽ അടിസ്ഥാന മാനുവലുകൾ, എക്‌സ്‌പോസിറ്ററി ടെക്‌സ്റ്റുകൾ, പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളുടെ മേഖലയിലെ തത്ത്വചിന്തകൾ എന്നിവ വരെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പതിനഞ്ച് വർഷത്തെ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite journal | doi = 10.1145/355604.361591 | title = The humble programmer | journal = Communications of the ACM | volume = 15 | issue = 10 | pages = 859–866 | year = 1972 | last = Dijkstra | first = E. W. | doi-access = free }}</ref> |[[Centrum Wiskunde & Informatica|മാത്തമാറ്റിക്സ് & കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് കേന്ദ്രം]], <br>[[Eindhoven University of Technology|ഐൻഹോവൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടെക്നോളജി]] |- |1973 |ചാൾസ് ബാച്ച്മാൻ |[[File:Charles Bachman 2012.jpg|80px]] |ഡാറ്റാബേസ് സാങ്കേതികവിദ്യയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മികച്ച സംഭാവനകൾക്കായിരുന്നു അവാർഡ്<ref>{{cite journal | doi = 10.1145/355611.362534 | title = The programmer as navigator | journal = Communications of the ACM | volume = 16 | issue = 11 | pages = 653–658 | year = 1973 | last = Bachman | first = C. W. | doi-access = free }}</ref> |ജനറൽ ഇലക്ട്രിക് റിസർച്ച് ലബോറട്ടറി (ഇപ്പോൾ ഗ്രൂപ്പ് ബുള്ളിന്റെ കീഴിലുള്ള, ഒരു Atos കമ്പനി) |- |1974 |ഡൊണാൾഡ് നൂത്ത് |[[File:KnuthAtOpenContentAlliance.jpg|80px]] |അൽഗോരിതങ്ങളുടെ വിശകലനത്തിലും പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളുടെ രൂപകല്പനയിലും അദ്ദേഹം നൽകിയ പ്രധാന സംഭാവനകൾ, പ്രത്യേകിച്ച് തന്റെ അറിയപ്പെടുന്ന പുസ്തകങ്ങളിലൂടെ "കമ്പ്യൂട്ടർ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ആർട്ട്" എന്നതിലേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകൾക്കായിരുന്നു അവാർഡ്<ref>{{cite journal |doi = 10.1145/361604.361612 |title = Computer programming as an art |url = https://archive.org/details/sim_association-for-computing-machinery-communications_1974-12_17_12/page/667 |journal = Communications of the ACM |volume = 17 |issue = 12 |pages = 667–673 |year = 1974 |last = Knuth |first = D. E. |doi-access = free }}</ref> |കാലിഫോർണിയ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി, സെന്റർ ഫോർ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് റിസർച്ച്, സെന്റർ ഫോർ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് ആൻഡ് കംപ്യൂട്ടിംഗ്, ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ ഡിഫൻസ് അനാലിസിസ്, സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി |- |rowspan=2|1975 |അലൻ ന്യൂവെൽ | |rowspan=2|തുടക്കത്തിൽ റാൻഡ്(RAND) കോർപ്പറേഷനിലെ ജെ.സി. ഷായുടെ സഹകരണത്തോടെയും തുടർന്ന് കാർണഗീ മെലോൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ നിരവധി ഫാക്കൽറ്റികളുമായും വിദ്യാർത്ഥികളുമായും സഹകരിച്ച് ഇരുപത് വർഷത്തിലേറെ നീണ്ട സംയുക്തമായ ശാസ്ത്ര ശ്രമങ്ങളാൽ, അവർ കൃത്രിമബുദ്ധി, മനുഷ്യ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ മനഃശാസ്ത്രം, ലിസ്റ്റ് പ്രോസസ്സിംഗ് എന്നിവയ്ക്ക് അടിസ്ഥാന സംഭാവനകൾ നൽകി. <ref>{{cite journal | doi = 10.1145/360018.360022 | title = Computer science as empirical inquiry: Symbols and search | journal = Communications of the ACM| volume = 19 | issue = 3 | page = 113 | year = 1976 | last1 = Newell | first1 = A. | last2 = Simon | first2 = H. A. | doi-access = free }}</ref> |rowspan=2|റാൻഡ് കോർപ്പറേഷൻ,കാർണഗീ മെലോൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി |- |ഹെർബർട്ട് എ. സൈമൺ |[[File:Herbert simon red cropped.jpg|80px]] |- |rowspan=2|1976 |മൈക്കൽ ഒ. റാബിൻ |[[File:M O Rabin.jpg|80px]] |rowspan=2|അവരുടെ സംയുക്ത പേപ്പറിനായി "ഫിനൈറ്റ് ഓട്ടോമാറ്റയും അവരുടെ തീരുമാന പ്രശ്നവും",<ref>{{Cite journal | last1 = Rabin | first1 = M. O. | last2 = Scott | first2 = D. | doi = 10.1147/rd.32.0114 | title = Finite Automata and Their Decision Problems | journal = IBM Journal of Research and Development | volume = 3 | issue = 2 | pages = 114 | year = 1959 | s2cid = 3160330 | url = https://semanticscholar.org/paper/5b5ddfc2a0bfc5a048461eb11c191831cd226014 }}</ref>നോൺഡിസ്റ്റർമിനിസ്റ്റിക്ക് മെഷീൻ എന്ന ആശയം അവതരിപ്പിച്ചത്, അത് വളരെ മൂല്യവത്തായ ഒരു ആശയമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അവരുടെ (സ്കോട്ട് & റാബിൻ) ക്ലാസിക് പേപ്പർ ഈ മേഖലയിലെ തുടർന്നുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് പ്രചോദനം നൽകുന്ന ഉറവിടമാണ്.<ref>{{cite journal | doi = 10.1145/359810.359816 | title = Complexity of computations | journal = Communications of the ACM | volume = 20| issue = 9 | pages = 625–633 | year = 1977 | last = Rabin | first = M. O. | doi-access = free }}</ref><ref>{{cite journal | doi = 10.1145/359810.359826 | title = Logic and programming languages | journal = Communications of the ACM| volume = 20| issue = 9 | pages = 634–641| year = 1977| last = Scott | first = D. S. | doi-access = free }}</ref> |പ്രിൻസ്റ്റൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി |- |ഡാന സ്കോട്ട് |[[File:Scott Dana small.jpg|80px]] |ചിക്കാഗോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി |- |1977 |ജോൺ ബാക്കസ് |[[File:John Backus 2.jpg|80px]] |പ്രായോഗികമായ ഉന്നത തല പ്രോഗ്രാമിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങളുടെ രൂപകല്പനയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഫോർട്രാനിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയും, പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളുടെ സ്പെസിഫിക്കേഷനായുള്ള ഔപചാരികമായ നടപടിക്രമങ്ങളുടെ പ്രസദ്ധീകരണങ്ങളുടെയും, അഗാധവും സ്വാധീനവും നിലനിൽക്കുന്നതുമായ സംഭാവനകൾക്കായിരുന്നു അവാർഡ്.<ref>{{cite journal | doi = 10.1145/359576.359579 | title = Can programming be liberated from the von Neumann style?: A functional style and its algebra of programs | journal = Communications of the ACM | volume = 21 | issue = 8 | pages = 613–641 | year = 1978 | last = Backus | first = J. | doi-access = free }}</ref> |ഐ.ബി.എം |- |1978 |റോബർട്ട് ഡബ്ല്യു. ഫ്ലോയ്ഡ് | |കാര്യക്ഷമവും വിശ്വസനീയവുമായ സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ സൃഷ്‌ടിക്കുന്നതിനുള്ള മെത്തഡോളജികളിൽ വ്യക്തമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നതിനും കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിന്റെ ഇനിപ്പറയുന്ന പ്രധാന ഉപവിഭാഗങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കുന്നതിനും: പാഴ്‌സിംഗ് സിദ്ധാന്തം, പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളുടെ അർത്ഥശാസ്‌ത്രം, ഓട്ടോമാറ്റിക് പ്രോഗ്രാം വെരിഫിക്കേഷൻ, ഓട്ടോമാറ്റിക് പ്രോഗ്രാം സിന്തസിസ്, അൽഗോരിതങ്ങളുടെ വിശകലനം മുതലയാവ.<ref>{{cite journal | last1 = Floyd | first = R. W. | title = The paradigms of programming | url = http://dl.acm.org/ft_gateway.cfm?id=359140&ftid=289772&dwn=1&CFID=285645736&CFTOKEN=55009136| doi = 10.1145/359138.359140 | journal = Communications of the ACM | volume = 22 | issue = 8 | pages = 455–460 | year = 1979 | doi-access = free }}</ref> |കാർണഗീ മെലോൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി |- |1979 |കെന്നത്ത് ഇ ഐവർസൺ | |പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളിലെയും ഗണിതശാസ്ത്ര നൊട്ടേഷനിലെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പയനിയറിംഗ് പ്രയത്നത്തിന്, കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് ഫീൽഡ് ഇപ്പോൾ എപിഎൽ(APL)എന്നറിയപ്പെടുന്നു, സംവേദനാത്മക സംവിധാനങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിലും എപിഎല്ലിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസപരമായ ഉപയോഗങ്ങളിലും പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷാ സിദ്ധാന്തത്തിനും പ്രയോഗത്തിനും അദ്ദേഹം നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കായിരുന്നു.<ref>{{cite journal | doi = 10.1145/358896.358899 | title = Notation as a tool of thought | journal = Communications of the ACM | volume = 23 | issue = 8 | pages = 444–465 | year = 1980 | last = Iverson | first = K. E. | doi-access = free }}</ref> |[[IBM|ഐ.ബി.എം]] |- |1980 |ടോണി ഹോരെ |[[File:Sir Tony Hoare IMG 5125.jpg|80px]] |പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളുടെ നിർവചനത്തിനും രൂപകല്പനയിലും അദ്ദേഹം നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കായിരുന്നു.<ref>{{cite journal | doi = 10.1145/358549.358561| title = The emperor's old clothes | url = https://archive.org/details/sim_association-for-computing-machinery-communications_1981-02_24_2/page/75| journal = Communications of the ACM | volume = 24 | issue = 2 | pages = 75–83 | year = 1981 | last = Hoare | first = C. A. R. | doi-access = free }}</ref> |ക്വീൻസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ബെൽഫാസ്റ്റ്, ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി |- |1981 |[[Edgar F. Codd|എഡ്ഗർ എഫ്. കോഡ്]] | |ഡാറ്റാബേസ് മാനേജുമെൻ്റ് സിസ്റ്റങ്ങളുടെ സിദ്ധാന്തത്തിലും പ്രയോഗത്തിലും അദ്ദേഹം നൽകിയ അടിസ്ഥാനപരവും തുടർന്ന് വരുന്ന സംഭാവനകളുടെ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, പ്രത്യേകിച്ചും റിലേഷണൽ ഡാറ്റാബേസുകൾ.<ref>{{cite journal | last1 = Codd | first1 = E. F. | author-link = Edgar F. Codd | title = Relational database: A practical foundation for productivity | doi = 10.1145/358396.358400 | journal = Communications of the ACM | volume = 25 | issue = 2 | pages = 109–117 | year = 1982 | doi-access = free }}</ref> |[[IBM|ഐബിഎം]] |- |1982 |[[Stephen Cook|സ്റ്റീഫൻ കുക്ക്]] |[[File:Prof.Cook (cropped).jpg|80px]] |സ്റ്റീഫൻ കുക്ക്, കമ്പ്യൂട്ടേഷൻ്റെ സങ്കീർണതകളെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ ധാരണ ലളിതമാക്കി, ഫീൽഡിനെ പുനർനിർമ്മിച്ച പുതിയ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ വെളിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite journal | doi = 10.1145/358141.358144 | title = An overview of computational complexity | journal = Communications of the ACM | volume = 26 | issue = 6 | pages = 400–408 | year = 1983 | last = Cook | first = S. A. | doi-access = free }}</ref> |[[University of Toronto|ടൊറൻ്റോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] |- |rowspan=2|1983 |[[കെൻ തോംപ്സൺ]] |[[File:Ken Thompson 02.jpg|80px]] |rowspan=2|ജനറിക് ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം സിദ്ധാന്തത്തിൻ്റെ വികസനത്തിനും പ്രത്യേകമായി [[യുണിക്സ്]] [[operating system|ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റത്തിൻ്റെ]] നടപ്പാക്കലിനും ആണ് ഈ അവാർഡ്.<ref name="Thompson">{{cite web | title = A.M. Turing Award Laureate - Kenneth Lane Thompson | website=amturing.acm.org | url = https://amturing.acm.org/award_winners/thompson_4588371.cfm | access-date=November 4, 2018 }}</ref><ref name="Ritchie">{{cite web | title = A.M. Turing Award Laureate - Dennis M. Ritchie | website=amturing.acm.org | url = https://amturing.acm.org/award_winners/ritchie_1506389.cfm | access-date=November 4, 2018 }}</ref> |rowspan=2|[[Bell Labs|ബെൽ ലാബ്സ്]] |- |[[Dennis Ritchie|ഡെന്നിസ് റിച്ചി]] |[[File:Dennis Ritchie 2011.jpg|80px]] |- |1984 |[[Niklaus Wirth|നിക്ലസ് വിർത്ത്]] |[[File:Niklaus Wirth, UrGU (cropped).jpg|80px]] |യൂളർ, അൽഗോൾ-ഡബ്ല്യു(ALGOL-W), [[Pascal (programming language)|പാസ്കൽ]], മോഡുല(MODULA), ഒബ്രോൺ(Oberon) എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള നൂതന കമ്പ്യൂട്ടർ ഭാഷകളുടെ ഒരു ശ്രേണി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. |[[Stanford University|സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[University of Zurich|സൂറിച്ച് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[ETH Zurich|ഇടിഎച്ച് സൂറിച്ച്]] |- |1985 |[[Richard M. Karp|റിച്ചാർഡ് എം. കാർപ്പ്]] |[[File:Karp mg 7725-b.cr2.jpg|80px]] |[[computer network|നെറ്റ്‌വർക്കുകളിലെയും]] ഒപ്റ്റിമൈസേഷനിലെയും സങ്കീർണ്ണമായ പ്രശ്‌നങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനുള്ള വേഗതയേറിയ അൽഗോരിതങ്ങൾ സൃഷ്‌ടിക്കുന്നതിനുള്ള അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പ്രവർത്തനത്തിന് അദ്ദേഹം അംഗീകാരം നേടി. കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിൽ കാര്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്ന ചില പ്രശ്നങ്ങൾ കാര്യക്ഷമമായി പരിഹരിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണെന്ന് കാണിച്ചതിന് അദ്ദേഹത്തിന് ഈ ബഹുമതി അർഹിക്കുന്നു. |[[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ, ബെർക്ക്ലി]] |- |rowspan=2|1986 |[[John Hopcroft|ജോൺ ഹോപ്ക്രോഫ്റ്റ്]] |[[File:hopcrofg (cropped).jpg|80px]] |rowspan=2|അൽഗോരിതങ്ങളുടെയും ഡാറ്റാ ഘടനകളുടെയും രൂപകൽപ്പനയിലും വിശകലനത്തിലും നേട്ടങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നത് കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ എങ്ങനെ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നുവെന്നും വിവരങ്ങൾ കാര്യക്ഷമമായി കൈകാര്യം ചെയ്യാമെന്നും മനസ്സിലാക്കിത്തരുന്നു. |[[Cornell University|കോർണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] |- |[[Robert Tarjan|റോബർട്ട് ടാർജൻ]] |[[File:Bob Tarjan.jpg|80px]] |[[സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[കോർണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ, ബെർക്ക്ലി]] |- |1987 |[[John Cocke (computer scientist)|ജോൺ കോക്ക്]] | |"കംപൈലറുകളുടെ രൂപകല്പനയിലും സിദ്ധാന്തത്തിലും, വലിയ സിസ്റ്റങ്ങളുടെ ആർക്കിടെക്ചറിലും, ഇൻസ്ട്രക്ഷൻ സെറ്റ് കമ്പ്യൂട്ടറുകളുടെ (RISC) വികസനത്തിലും ഗണ്യമായ സംഭാവനകൾക്കായാണ് പുരസ്ക്കാരം". |[[IBM|ഐബിഎം]] |- |1988 |[[ഇവാൻ സതർലാൻഡ്]] |[[File:Ivan Sutherland at CHM.jpg|80px]] |"കമ്പ്യൂട്ടർ ഗ്രാഫിക്സിൽ തുടങ്ങി സ്കെച്ച്പാഡിൽ തുടരുകയും അതിനുശേഷവും അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മുൻകൈയെടുക്കലും ദീർഘവീക്ഷണമുള്ളതുമായ സംഭാവനകൾക്കായാണ് പുരസ്ക്കാരം" |[[Stanford University|സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[Harvard University|ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[University of Utah|യൂട്ടാ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[California Institute of Technology|കാലിഫോർണിയ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി]] |- |1989 |[[William Kahan|വില്യം കഹാൻ]] |[[File:William Kahan 2008 (cropped).jpg|80px]] |"സംഖ്യാ വിശകലനത്തിനുള്ള അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അടിസ്ഥാന സംഭാവനകൾക്കായിരുന്നു പുരസ്ക്കാരം ലഭിച്ചത്. ഫ്ലോട്ടിംഗ് പോയിൻ്റ് കംപ്യൂട്ടേഷനുകളിലെ മുൻനിര വിദഗ്ധരിൽ ഒരാളായ കഹാൻ, 'സംഖ്യാ കണക്കുകൂട്ടലുകൾക്കായി ലോകത്തെ സുരക്ഷിതമാക്കുന്നതിന്' സ്വയം സമർപ്പിച്ചു." |[[University of California, Berkeley|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ, ബെർക്ക്ലി]] |- |1990 |[[Fernando J. Corbató|ഫെർണാണ്ടോ ജെ. കോർബറ്റോ]] |[[File:Fernando Corbato.jpg|80px]] |"കൺസെപ്റ്റുകൾ സംഘടിപ്പിക്കുകയും ജനറൽ-പർപ്പസ്സ്, വലിയ തോതിലുള്ള, ടൈം ഷെയറിംഗ്, റിസോഴ്സ്-ഷെയറിങ് കമ്പ്യൂട്ടർ സിസ്റ്റങ്ങൾ, സിടിഎസ്എസ്(CTSS), [[മൾട്ടിക്സ്]] എന്നിവയുടെ വികസനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പയനിയറിംഗ് പ്രവർത്തനത്തിനാണ് പുരസ്ക്കാരം". |[[Massachusetts Institute of Technology|എംഐടി]] |- |1991 |[[Robin Milner|റോബിൻ മിൽനർ]] | |"വ്യത്യസ്തവും സമ്പൂർണ്ണവുമായ മൂന്ന് നേട്ടങ്ങൾക്കായാണ് പുരസ്ക്കാരം: എൽസിഎഫ്, സ്കോട്ടിൻ്റെ ലോജിക് ഓഫ് കമ്പ്യൂട്ടബിൾ ഫംഗ്‌ഷനുകളുടെ മെക്കനൈസേഷൻ, ഒരുപക്ഷേ മെഷീൻ അസിസ്റ്റഡ് പ്രൂഫ് നിർമ്മാണത്തിനുള്ള ആദ്യത്തെ സൈദ്ധാന്തികമായി അധിഷ്ഠിതവും പ്രായോഗികവുമായ ഉപകരണമായിരിക്കാം ഇത്; എംഎൽ(ML), ടൈപ്പ്-സേഫ് എക്‌സ്‌പ്‌ഷൻ-ഹാൻഡ്‌ലിംഗ് മെക്കാനിസത്തിനൊപ്പം പോളിമോർഫിക് ടൈപ്പ് ഇൻഫെറൻസ് ഉൾപ്പെടുത്തിയ ആദ്യത്തെ ഭാഷ; സിസിഎ(CCS), ഒരു പൊതു സിദ്ധാന്തം കൂടാതെ, അദ്ദേഹം പൂർണ്ണമായ അബ്സ്ട്രാക്ഷൻ രൂപപ്പെടുത്തുകയും ശക്തമായി വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു, ഓപറേഷണൽ ആന്റ് ഡിനൊട്ടേഷണൽ സെമാന്റിക്സ് തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം നടത്തി.<ref>{{cite journal | last = Milner | first = R. | doi = 10.1145/151233.151240 | title = Elements of interaction: Turing award lecture | journal = Communications of the ACM | volume = 36 | pages = 78–89 | year = 1993 | doi-access = free }}</ref> |[[Stanford University|സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവകലാശാല]], <br>[[University of Edinburgh|എഡിൻബർഗ് സർവകലാശാല]] |- |1992 |[[Butler W. Lampson|ബട്ട്ലർ ഡബ്ല്യു. ലാംപ്സൺ]] |[[File:Professional Developers Conference 2009 Technical Leaders Panel 6 (cropped).jpg|80px]] |"ഡിസ്ട്രിബ്യൂഷൻ, പേഴ്സണൽ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് എൺവയൺമെന്റ്, അവ നടപ്പിലാക്കുന്നതിനുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യ എന്നിവയുടെ വികസനത്തിനായുള്ള സംഭാവനകൾക്കായിരുന്നു പുരസ്കാരം: [[workstation|വർക്ക്സ്റ്റേഷനുകൾ]], [[computer network|നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ]], ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങൾ, പ്രോഗ്രാമിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങൾ, ഡിസ്പ്ലേകൾ, സുരക്ഷ, ഡോക്യുമെന്റ് പബ്ലിഷിംഗ് എന്നിവ". |[[Xerox PARC|പാർക്]], <br>[[Digital Equipment Corporation|ഡിഇസി]] |- |rowspan=2|1993 |[[Juris Hartmanis|ജൂറിസ് ഹാർട്ട്മാനിസ്]] |[[File:Juris_Hartmanis(2002).jpg|80px]] |rowspan=2|കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ കോംപ്ലക്‌സിറ്റി തിയറിയുടെ മേഖലയ്ക്ക് അടിത്തറ പാകിയ അവരുടെ സെമിനൽ പേപ്പറിൻ്റെ അംഗീകാരമായിട്ടാണ് പുരസ്ക്കാരം ലഭിച്ചത്.<ref>{{cite journal | doi = 10.1145/188280.188379 | title = Turing Award lecture: It's time to reconsider time | url = https://archive.org/details/sim_association-for-computing-machinery-communications_1994-11_37_11/page/95 | journal = Communications of the ACM | volume = 37 | issue = 11 | pages = 95–99 | year = 1994 | last = Stearns | first = R. E. | doi-access = free }}</ref> |rowspan=2|ജനറൽ ഇലക്ട്രിക് റിസർച്ച് ലബോറട്ടറി (ഇപ്പോൾ ഗ്രൂപ്പ് ബുൾ, ഒരു അടോസ്(Atos) കമ്പനിയുടെ കീഴിൽ) |- |[[Richard E. Stearns|റിച്ചാർഡ് ഇ. സ്റ്റേൺസ്]] |[[File:Dick Stearns (cropped).jpg|80px]] |- |rowspan=2|1994 |[[Edward Feigenbaum|എഡ്വേർഡ് ഫെയ്ഗൻബോം]] |[[File:27. Dr. Edward A. Feigenbaum 1994-1997.jpg|80px]] |rowspan=2|ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇൻ്റലിജൻസ് സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പ്രായോഗിക പ്രാധാന്യവും വാണിജ്യ സ്വാധീനവും പ്രകടമാക്കിക്കൊണ്ട്, വലിയ തോതിലുള്ള ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇൻ്റലിജൻസ് സിസ്റ്റങ്ങളുടെ രൂപകല്പനയും നിർമ്മാണവും മുൻകൈയെടുത്തതിനാണ് പുരസ്ക്കാരം.<ref>{{cite journal | last1 = Reddy | first1 = R. | title = To dream the possible dream | doi = 10.1145/229459.233436 | journal = Communications of the ACM | volume = 39 | issue = 5 | pages = 105–112 | year = 1996 | doi-access = free }}</ref> |[[Stanford University|സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] |- |[[Raj Reddy|രാജ് റെഡ്ഡി]] |[[File:ProfReddys Photo Cropped.jpg|80px]] |[[Stanford University|സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[Carnegie Mellon University|കാർണഗീ മെലോൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] |- |1995 |[[Manuel Blum|മാനുവൽ ബ്ലം]] |[[File:Blum manuel (cropped).jpg|80px]] |കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ കോംപ്ലക്‌സിറ്റി തിയറിയുടെ അടിത്തറയിലും ക്രിപ്‌റ്റോഗ്രഫിയിലും പ്രോഗ്രാം ചെക്കിംഗിലുമുള്ള അതിൻ്റെ പ്രയോഗത്തിലും അദ്ദേഹം നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായിട്ടാണ് പുരസ്ക്കാരം ലഭിച്ചത്.<ref name="Blum">{{cite web |title = A.M. Turing Award Laureate - Manuel Blum |website=amturing.acm.org |url = https://amturing.acm.org/award_winners/blum_4659082.cfm |access-date=November 4, 2018 }}</ref> |[[University of California, Berkeley|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ, ബെർക്ക്ലി]] |- |1996 |[[Amir Pnueli|അമീർ പ്നുഎലി]] |[[File:Amir Pnueli.jpg|80px]] |"കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് സയൻസിൽ ടെമ്പറൽ ലോജിക് അവതരിപ്പിക്കുന്ന സെമിനൽ വർക്കിനും പ്രോഗ്രാമിലും സിസ്റ്റം വെരിഫിക്കേഷനിലുമുള്ള മികച്ച സംഭാവനകൾക്കുമായാണ് പുരസ്ക്കാരം".<ref name="Pnueli">{{cite web |title = A.M. Turing Award Laureate - Amir Pnueli |website=amturing.acm.org |url = https://amturing.acm.org/award_winners/pnueli_4725172.cfm |access-date=November 4, 2018 }}</ref> |[[Stanford University|സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[Tel Aviv University|ടെൽ അവീവ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[Weizmann Institute of Science|വീസ്മാൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്]] |- |1997 |[[Douglas Engelbart|ഡഗ്ലസ് ഏംഗൽബാർട്ട്]] |[[File:Douglas Engelbart in 2008.jpg|80px]] |സംവേദനാത്മക കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൻ്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രചോദനാത്മകമായ കാഴ്ചപ്പാടിനും ഈ കാഴ്ചപ്പാട് സാക്ഷാത്കരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പ്രധാന സാങ്കേതികവിദ്യകളുടെ കണ്ടുപിടുത്തത്തിനുമാണ് പുരസ്ക്കാരം.<ref name="Engelbart" >{{cite web |title = A.M. Turing Award Laureate - Douglas Engelbart |website = amturing.acm.org |url = https://amturing.acm.org/award_winners/engelbart_5078811.cfm |access-date=November 4, 2018 }}</ref> |[[SRI International|എസ്ആർഐ ഇൻ്റർനാഷണൽ]], <br>[[Tymshare|ടിംഷെയർ]], <br>[[McDonnell Douglas|മക്ഡൊണൽ ഡഗ്ലസ്]], <br>ബൂട്ട്സ്ട്രാപ്പ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്/അലയൻസ്,<ref>{{cite web |url=http://www.dougengelbart.org/about/dei-footnote.html |title=The Doug Engelbart Institute |publisher=[[The Doug Engelbart Institute]] |access-date=June 17, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120714013459/http://www.dougengelbart.org/about/dei-footnote.html |archive-date=July 14, 2012 |url-status=dead }}</ref> <br>[[The Doug Engelbart Institute|ഡഗ് ഏംഗൽബാർട്ട് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] |- |1998 |[[Jim Gray (computer scientist)|ജിം ഗ്രേ]] |[[File:Jim Gray Computing in the 21st Century 2006 (cropped).jpg|80px]] |"ഡാറ്റാബേസ്, ട്രാൻസാക്ഷൻ പ്രോസസ്സിംഗ് ഗവേഷണം, സിസ്റ്റം ഇമ്പ്ലിമെന്റേഷനിലുള്ള സാങ്കേതിക നേതൃത്വം എന്നിവയ്ക്കുള്ള സെമിനൽ സംഭാവനകൾക്കായാണ് പുരസ്ക്കാരം". |[[IBM]], <br>[[Microsoft|മൈക്രോസോഫ്റ്റ്]] |- |1999 |[[Frederick P. Brooks|ഫ്രെഡറിക് പി ബ്രൂക്ക്സ്]] |[[File:Fred Brooks (cropped).jpg|80px]] |"കമ്പ്യൂട്ടർ ആർക്കിടെക്ചർ, ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങൾ, സോഫ്റ്റ്വെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗ് എന്നിവയിലെ പ്രധാന സംഭാവനകൾക്കായിരുന്നു പുരസ്ക്കാരം". |[[IBM|ഐബിഎം]], <br>[[University of North Carolina at Chapel Hill|ചാപ്പൽ ഹില്ലിലെ നോർത്ത് കരോലിന സർവകലാശാല]] |- |2000 |[[Andrew Yao|ആൻഡ്രൂ യാവോ]] |[[File:Andrew Yao MFO (cropped).jpg|80px]] |"സ്യൂഡോറാൻഡം നമ്പർ ജനറേഷൻ, ക്രിപ്‌റ്റോഗ്രഫി, കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ കോംപ്ലക്‌സിറ്റി എന്നിവയുടെ സങ്കീർണ്ണത അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സിദ്ധാന്തം ഉൾപ്പെടെ, കമ്പ്യൂട്ടേഷൻ സിദ്ധാന്തത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അടിസ്ഥാന സംഭാവനകൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായിട്ടാണ് പുരസ്ക്കാരം ലഭിച്ചത്". |[[Stanford University|സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവ്വകലാശാല]], <br>[[University of California, Berkeley|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ, ബെർക്ക്ലി]], <br>[[Princeton University|പ്രിൻസ്റ്റൺ സർവ്വകലാശാല]] |- |rowspan=2|2001 |[[Ole-Johan Dahl|ഒലെ-ജോഹാൻ ഡാൽ]] | |rowspan=2|"സിമുല I, സിമുല 67 എന്നീ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളുടെ രൂപകല്പനയിലൂടെ ഒബ്ജക്റ്റ് ഓറിയൻ്റഡ് പ്രോഗ്രാമിംഗിൻ്റെ ആവിർഭാവത്തിന് ഇടയാക്കിയ അടിസ്ഥാനപരമായ ആശയങ്ങൾക്കായിരുന്നു പുരസ്ക്കാരം". |rowspan=2|[[Norwegian Computing Center|നോർവീജിയൻ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് സെൻ്റർ]] |- |[[Kristen Nygaard|ക്രിസ്റ്റൻ നൈഗാർഡ്]] |[[File:Kristen-Nygaard-SBLP-1997-head.png|80px]] |- |rowspan=3|2002 |[[Ron Rivest|റോൺ റിവസ്റ്റ്]] |[[File:Ronald L Rivest photo.jpg|80px]] |rowspan=3|"പബ്ലിക്-കീ ക്രിപ്റ്റോഗ്രഫി പ്രായോഗികമായി ഉപയോഗപ്രദമാക്കുന്നതിനുള്ള അവരുടെ സമർത്ഥമായ സംഭാവനയ്ക്കാണ് പുരസ്ക്കാരം". |rowspan=2|[[Massachusetts Institute of Technology|എംഐടി]] |- |[[Adi Shamir|ആദി ഷമീർ]] |[[File:Adi Shamir at TU Darmstadt (2013).jpg|80px]] |- |[[Leonard Adleman|ലിയോനാർഡ് അഡ്ലെമാൻ]] |[[File:Len-mankin-pic.jpg|80px]] |[[University of Southern California|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സതേൺ കാലിഫോർണിയ]] |- |2003 |[[Alan Kay|അലൻ കേ]] |[[File:Alan Kay (3097597186) (cropped).jpg|80px]] |"സമകാലിക ഒബ്ജക്റ്റ്-ഓറിയൻ്റഡ് പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളുടെ അടിത്തട്ടിൽ നിരവധി ആശയങ്ങൾക്ക് തുടക്കമിട്ടതിനും, സ്മോൾടോക്ക് വികസിപ്പിച്ച ടീമിനെ നയിച്ചതിനും, പേഴ്സണൽ കമ്പ്യൂട്ടിംഗിലെ അടിസ്ഥാന സംഭാവനകൾ നൽകുകയും ചെയ്തതിനാണ് പുരസ്ക്കാരം". |[[University of Utah|യൂട്ടാ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[Xerox PARC|പാർക്]], <br>[[Stanford University|സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[Atari Inc.|അടാരി]], <br>[[Apple Inc.|ആപ്പിൾ]] [[Apple Advanced Technology Group|എടിജി]], <br>[[Walt Disney Imagineering|വാൾട്ട് ഡിസ്നി ഇമാജിനിയറിംഗ്]], <br>[[Viewpoints Research Institute|വ്യൂപോയിൻ്റ്സ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]], <br>[[HP Inc.|എച്ച്പി]] [[HP Labs|ലാബ്സ്]] |- |rowspan=2|2004 |[[Vint Cerf|വിൻ്റ് സെർഫ്]] |[[File:Dr_Vint_Cerf_ForMemRS (cropped).jpg|80px]] |rowspan=2|"ഇൻ്റർനെറ്റിൻ്റെ അടിസ്ഥാന കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ, [[TCP/IP|ടിസിപി/ഐപി]] എന്നിവയുടെ രൂപകല്പനയും നടപ്പിലാക്കലും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇൻ്റർനെറ്റ് വർക്കിംഗിലെ പയനിയറിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും നെറ്റ്‌വർക്കിംഗിലെ പ്രചോദനാത്മക നേതൃത്വത്തിനുമാണ് പുരസ്ക്കാരം കിട്ടിയത്". |[[University of California, Los Angeles|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ, ലോസ് ഏഞ്ചൽസ്]], <br> [[Stanford University|സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], [[DARPA|ഡാർപ]], <br>[[MCI Communications|എംസിഐ]] (ഇപ്പോൾ [[Verizon Communications|വെരിസണി]]ന്റെ കീഴിൽ), <br>[[CNRI|സിഎൻആർഐ]], [[Google|ഗൂഗിൾ]] |- |[[Bob Kahn|ബോബ് കാൻ]] |[[File:Bob_Kahn.jpg|80px]] |[[MIT|എംഐടി]], <br> [[Bolt Beranek and Newman|ബോൾട്ട് ബെരാനെക്ക് ആന്റ് ന്യൂമാൻ]], <br>[[DARPA|ഡാർപ]], <br>[[CNRI|സിഎൻആർഐ]] |- |2005 |[[Peter Naur|പീറ്റർ നൗർ]] |[[File:Peternaur.JPG|80px]] |"പ്രോഗ്രാമിംഗ് ലാംഗ്വേജ് ഡിസൈൻ, [[ALGOL 60|അൽഗോൾ 60]]-യെപ്പറ്റിയുള്ള നിർവചനം, കമ്പൈലർ ഡിസൈൻ, കമ്പ്യൂട്ടർ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഉപയോഗം, പ്രയോഗം എന്നിവയ്ക്കുള്ള അടിസ്ഥാന സംഭാവനകൾക്കായിരുന്നു പുരസ്ക്കാരലബ്ദി". |[[Regnecentralen|റൈനെസെന്റാലൻ]] (ഇപ്പോൾ [[Fujitsu|ഫുജിസ്റ്റു]] കമ്പനിയുടെ കീഴിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്), <br>[[University of Copenhagen|കോപ്പൻഹേഗൻ സർവകലാശാല]] |- |2006 |[[Frances E. Allen|ഫ്രാൻസിസ് ഇ. അലൻ]] |[[File:Allen mg 2528-3750K-b.jpg|80px]] |ആധുനിക ഒപ്റ്റിമൈസിംഗ് കംപൈലറുകൾക്കും ഓട്ടോമാറ്റിക് പാരലൽ എക്സിക്യൂഷനും അടിത്തറയിട്ട കമ്പൈലർ ടെക്നിക്കുകൾ ഒപ്റ്റിമൈസ് ചെയ്യുന്നതിനുള്ള സിദ്ധാന്തത്തിലും പ്രയോഗത്തിലും നൽകിയിട്ടുള്ള പയനിയറിംഗ് സംഭാവനകൾക്കായിരുന്നു പുരസ്ക്കാരം. |[[IBM|ഐബിഎം]] |- |rowspan=3|2007 |[[Edmund M. Clarke|എഡ്മണ്ട് എം. ക്ലാർക്ക്]] |[[File:Edmund Clarke FLoC 2006 (cropped).jpg|80px]] |rowspan=3|"ഹാർഡ്‌വെയർ, സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ വ്യവസായങ്ങളിൽ വ്യാപകമായി സ്വീകരിച്ചിട്ടുള്ള, വളരെ ഫലപ്രദമായ ഒരു വേരിഫിക്കേഷൻ സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്ക് വേണ്ടി മോഡൽ ചെക്കിംഗ് വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ അവർ വഹിച്ച പങ്കിനാണ് പുരസ്ക്കാരം"<ref>{{cite web| url = http://www.ddj.com/206103622| title = 2007 Turing Award Winners Announced}}</ref> |[[Harvard University]], <br>[[Carnegie Mellon University|കാർണഗീ മെലോൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] |- |[[E. Allen Emerson|ഇ. അലൻ എമേഴ്സൺ]] | |[[Harvard University|ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] |- |[[Joseph Sifakis|ജോസഫ് സിഫാകിസ്]] |[[File:Joseph Sifakis img 0966.jpg|80px]] |[[CNRS|French National Centre for Scientific Research|ഫ്രഞ്ച് നാഷണൽ സെൻ്റർ ഫോർ സയൻ്റിഫിക് റിസർച്ച്]] |- |2008 |[[Barbara Liskov|ബാർബറ ലിസ്കോവ്]] |[[File:Barbara_Liskov_MIT_computer_scientist_2010.jpg|80px]] |പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയുടെയും സിസ്റ്റം ഡിസൈനിൻ്റെയും പ്രായോഗികവും സൈദ്ധാന്തികവുമായ അടിത്തറയിലേക്കുള്ള സംഭാവനകൾക്കായി, പ്രത്യേകിച്ച് ഡാറ്റ അബ്സ്ട്രാക്ഷൻ, ഫോൾട്ട് ടോളറൻസ്, ഡിസ്ട്രിബ്യൂട്ടിംഗ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടത്. |[[Massachusetts Institute of Technology|എംഐടി]] |- |2009 |[[Charles P. Thacker|ചാൾസ് പി താക്കർ]] |[[File:Chuckthacker (cropped).jpg|80px]] |ആദ്യത്തെ ആധുനിക പേഴ്‌സണൽ കമ്പ്യൂട്ടറായ സെറോക്‌സ് ആൾട്ടോയുടെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മുൻനിര രൂപകല്പനയ്ക്കും സാക്ഷാത്കാരത്തിനും, കൂടാതെ ഇഥർനെറ്റിനും ടാബ്‌ലെറ്റ് പിസിക്കും നൽകിയ സംഭാവനകൾക്കുമായാണ് പുരസ്ക്കാരം. |[[Xerox PARC|പാർക്]], <br>[[Digital Equipment Corporation|ഡെക്]], <br>[[Microsoft|മൈക്രോസോഫ്റ്റ്]] [[Microsoft Research|റിസർച്ച്]] |- |2010 |[[Leslie Valiant|ലെസ്ലി വാലിയൻ്റ്]] |[[File:Leslie Valiant (cropped).jpg|80px]] |ഡാറ്റയിൽ നിന്ന് പഠിക്കുന്ന അൽഗോരിതങ്ങൾ മുതൽ പാരലൽ കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൻ്റെ കാര്യക്ഷമത വരെയും, മെഷീൻ ലേണിംഗ്, ഡിസ്ട്രിബ്യൂഡ് സിസ്റ്റങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളെ സ്വാധീനിക്കുന്ന, കണക്കുകൂട്ടൽ ഞങ്ങൾ എങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കുന്നു എന്നതിൽ ഈ വ്യക്തി തകർപ്പൻ മുന്നേറ്റം നടത്തി. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇൻ്റലിജൻസ് മുതൽ കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ ബയോളജി വരെയുള്ള വൈവിധ്യമാർന്ന ആപ്ലിക്കേഷനുകളെ സ്വാധീനിച്ചുകൊണ്ട് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൻ്റെ പിന്നിലെ പ്രധാന സിദ്ധാന്തങ്ങളെ അവരുടെ പ്രവർത്തനം പുനർരൂപകൽപ്പന ചെയ്തു. |[[Harvard University|ഹാവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] |- |2011 |[[Judea Pearl|ജൂഡിയ പേൾ]]<ref>{{cite book | last1 = Pearl | first1 = Judea | year = 2011 | title = The Mechanization of Causal Inference: A "mini" Turing Test and Beyond | journal = ACM Turing Award Lectures | isbn = 978-1-4503-1049-9 | doi = 10.1145/1283920 | url = https://dl.acm.org/doi/10.1145/1283920.2351636 | format = mp4 }}</ref> |[[File:Judea Pearl at NIPS 2013 (11781981594) (cropped).jpg|80px]] |പ്രോബബിലിസ്‌റ്റിക്കും ക്യാഷ്വൽ റീസണിംഗിന് വേണ്ടിയുള്ള ഒരു കാൽക്കുലസ് വികസിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇൻ്റലിജൻസിൻ്റെ അടിസ്ഥാന സംഭാവനകൾക്കായിരുന്നു പുരസ്ക്കാരം.<ref>{{cite web |url = http://amturing.acm.org/award_winners/pearl_2658896.cfm |title=Judea Pearl |publisher=ACM }}</ref> |[[University of California, Los Angeles|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ, ലോസ് ഏഞ്ചൽസ്]] |- |rowspan=2|2012 |[[Silvio Micali|സിൽവിയോ മിക്കാലി]] |[[File:Silvio Micali (cropped).jpg|80px]] |rowspan=2|ക്രിപ്റ്റോഗ്രഫി ശാസ്ത്രത്തിന് സങ്കീർണ്ണത-സൈദ്ധാന്തിക അടിത്തറ പാകിയ പരിവർത്തന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി, സങ്കീർണ്ണത സിദ്ധാന്തത്തിലെ ഗണിതശാസ്ത്ര തെളിവുകൾ കാര്യക്ഷമമായി പരിശോധിക്കുന്നതിനുള്ള പുതിയ രീതികൾക്ക് തുടക്കമിട്ടു.<ref>{{cite web |url = http://www.acm.org/press-room/news-releases/2013/turing-award-12/ |title=Turing award 2012 |publisher=ACM |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130318034311/http://www.acm.org/press-room/news-releases/2013/turing-award-12/ |archive-date=March 18, 2013 }}</ref> |[[Massachusetts Institute of Technology]] |- |[[Shafi Goldwasser|ഷാഫി ഗോൾഡ്വാസർ]] |[[File:Shafi Goldwasser.JPG|80px]] |[[Massachusetts Institute of Technology|എംഐടി]], <br>[[Weizmann Institute of Science|വീസ്മാൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ്]] |- |2013 |[[Leslie Lamport|ലെസ്ലി ലാംപോർട്ട്]] |[[File:Leslie Lamport.jpg|80px]] |ഡിസ്ട്രിബ്യൂഡ് സിസ്റ്റങ്ങളുടെ സിദ്ധാന്തത്തിലും പ്രയോഗത്തിലും ഉള്ള സംഭാവനകൾ, കാഷാലിറ്റികളും, ലോജിക്കൽ ക്ലോക്കുകളും, സെക്യുരിറ്റി, ലൈവ്‌നെസ് പ്രോപ്പർട്ടികൾ, റെപ്ലിക്കേറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ് മെഷീനുകൾ, സീക്വൻഷ്യൽ കൺസ്റ്റൻസി തുടങ്ങിയ പ്രധാന ആശയങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, ഡിസ്ട്രിബ്യൂട്ടഡ് ആന്റ് കൺകറണ്ട് സിസ്റ്റങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കുകയും രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ആധുനിക വിതരണ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് പരിതസ്ഥിതികളിൽ വിശ്വാസ്യതയും സ്ഥിരതയും ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള സൈദ്ധാന്തിക അടിത്തറ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ വർക്കുകൾ വഴി ഉറപ്പിച്ചു.<ref>{{cite web |url = http://amturing.acm.org/award_winners/lamport_1205376.cfm |title=Turing award 2013 |publisher=ACM }}</ref><ref>{{cite journal |last1 = Lamport | first = L. |author-link = Leslie Lamport |title = Time, clocks, and the ordering of events in a distributed system | doi = 10.1145/359545.359563 | journal = [[Communications of the ACM]] | volume = 21 | issue = 7 | pages = 558–565 |year = 1978 | url = http://research.microsoft.com/users/lamport/pubs/time-clocks.pdf |citeseerx = 10.1.1.155.4742 | s2cid = 215822405 }}</ref><nowiki/> |[[Massachusetts Computer Associates]] (now under Essig PLM), <br>[[SRI International]], <br>[[Digital Equipment Corporation|ഡെക്]], <br>[[Compaq|കോമ്പാക്]] (ഇപ്പോൾ [[HP Inc.|എച്ച്പി]]യുടെ കീഴിൽ), <br>[[Microsoft|മൈക്രോസോഫ്റ്റ്]] [[Microsoft Research|റിസേർച്ച്]] |- |2014 |[[Michael Stonebraker|മൈക്കൽ സ്റ്റോൺബ്രേക്കർ]] |[[File:Michael Stonebraker P1120062.jpg |80px]] |ആധുനിക ഡാറ്റാബേസ് സിസ്റ്റങ്ങൾക്ക് മികച്ച ആശയങ്ങൾക്കും പ്രയോഗങ്ങൾക്കും അടിസ്ഥാന സംഭാവനകൾക്കായിരുന്നു പുരസ്ക്കാരം.<ref>{{cite web |url = http://amturing.acm.org/award_winners/stonebraker_1172121.cfm |title=Turing award 2014 |publisher=ACM }}</ref> |[[University of California, Berkeley|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ, ബെർക്ക്ലി]], <br>[[Massachusetts Institute of Technology|എംഐടി]] |- |rowspan=2|2015 |[[Whitfield Diffie|വിറ്റ്ഫീൽഡ് ഡിഫി]] |[[File:Whitfield Diffie Royal Society (cropped).jpg|80px]] |rowspan=2|ആധുനിക ക്രിപ്റ്റോഗ്രഫിയിലെ അടിസ്ഥാന സംഭാവനകൾക്കായിരുന്നു പുരസ്ക്കാരം. ഡിഫിയുടെയും ഹെൽമാൻ്റെയും 1976 ലെ "ക്രിപ്റ്റോഗ്രഫിയിലെ പുതിയ ദിശകൾ" എന്ന പ്രബന്ധം,<ref name="DiffieHellman1976">{{cite journal |last1=Diffie|first1=W. |last2=Hellman |first2=M. |title=New directions in cryptography |journal=IEEE Transactions on Information Theory |volume=22|issue=6|year=1976|pages=644–654 |url = https://www-ee.stanford.edu/~hellman/publications/24.pdf |doi=10.1109/TIT.1976.1055638 |citeseerx=10.1.1.37.9720 }}</ref>പബ്ലിക്-കീ ക്രിപ്‌റ്റോഗ്രഫിയുടെയും ഡിജിറ്റൽ സിഗ്നേച്ചറുകളുടെയും ആശയങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു, അവ ഇന്ന് ഇൻ്റർനെറ്റിൽ പതിവായി ഉപയോഗിക്കുന്ന സുരക്ഷാ പ്രോട്ടോക്കോളുകളുടെ അടിത്തറയാണ്.<ref>{{cite web |url = http://amturing.acm.org/award_winners/diffie_8371646.cfm |title=Cryptography Pioneers Receive 2015 ACM A.M. Turing Award |publisher=ACM }}</ref> |rowspan=2|[[Stanford University|സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സ്റ്റി]] |- |[[Martin Hellman|മാർട്ടിൻ ഹെൽമാൻ]] |[[File:Martin-Hellman.jpg|80px]] |- |2016 |[[Tim Berners-Lee|ടിം ബെർണേഴ്സ്-ലീ]] |[[File:Sir Tim Berners-Lee (cropped).jpg|80px]] |"വേൾഡ് വൈഡ് വെബ്, ആദ്യത്തെ വെബ് ബ്രൗസറും, വെബിനെ സ്കെയിൽ ചെയ്യാൻ അനുവദിക്കുന്ന ബേസിക് പ്രോട്ടോക്കോളുകളും അൽഗോരിതങ്ങളും കണ്ടുപിടിച്ചതിനാണ് പുരസ്ക്കാരം ലഭിച്ചത്".<ref>{{cite web |url=http://amturing.acm.org/award_winners/berners-lee_8087960.cfm|title=Turing award 2016 |publisher=ACM}}</ref> |[[CERN|സേൺ]], <br>[[Massachusetts Institute of Technology|എംഐടി]], <br>[[World Wide Web Consortium|ഡബ്ല്യൂഡബ്ല്യൂസി]] |- |rowspan=2|2017 |[[John L. Hennessy|ജോൺ എൽ. ഹെന്നസി]] |[[File:John_L_Hennessy (cropped).jpg|80px]] |rowspan=2|മൈക്രോപ്രൊസസർ വ്യവസായത്തിൽ ശാശ്വതമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്ന കമ്പ്യൂട്ടർ ആർക്കിടെക്ചറുകളുടെ രൂപകല്പനയിലും മൂല്യനിർണ്ണയത്തിലും ചിട്ടയായതും ക്വാണ്ടിറ്റേറ്റീവ് സമീപനത്തിന് തുടക്കമിടുന്നതിനായിരുന്നു പുരസ്ക്കാരലബ്ദി<ref>{{cite web |url = https://www.acm.org/media-center/2018/march/turing-award-2017 |title=Pioneers of Modern Computer Architecture Receive ACM A.M. Turing Award |publisher=ACM }}</ref> |[[Stanford University|സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] |- |[[David Patterson (computer scientist)|ഡേവിഡ് പാറ്റേഴ്സൺ]] |[[File:David_A_Patterson.jpg|80px]] |[[University of California, Berkeley|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ, ബെർക്ക്ലി]] |- |rowspan=3|2018 |[[Yoshua Bengio|ജോഷ്വ ബെൻജിയോ]] |[[File:Yoshua Bengio - 2017.jpg|80px]] |rowspan=3|"ഡീപ് ന്യൂറൽ നെറ്റ്‌വർക്കുകളെ കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൻ്റെ നിർണായക ഘടകമാക്കി മാറ്റിയ ആശയപരമായ എഞ്ചിനീയറിംഗ് മുന്നേറ്റങ്ങൾക്കായാണ് പുരസ്ക്കാരം"<ref>{{cite web| url = https://www.acm.org/media-center/2019/march/turing-award-2018| title = Fathers of the Deep Learning Revolution Receive ACM A.M. Turing Award}}</ref> |[[Université de Montréal|മോൺട്രിയൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[Mila (research institute)|മില]] |- |[[Geoffrey Hinton|ജെഫ്രി ഹിൻ്റൺ]] |[[File:Geoffrey Hinton at UBC (cropped).jpg|80px]] |[[University of Toronto|ടൊറൻ്റോ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br> [[University of California, San Diego|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ, സാൻ ഡീഗോ]], <br>[[Carnegie Mellon University|കാർണഗീ മെലോൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[University College London|യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ലണ്ടൻ]], <br>[[University of Edinburgh|എഡിൻബർഗ് സർവകലാശാല]], <br> [[Google AI|ഗൂഗിൾ എഐ]] |- |[[Yann LeCun|യാൻ ലേക്കാൻ]] |[[File:Yann LeCun - 2018 (cropped).jpg|80px]] |[[Bell Labs|ബെൽ ലാബ്സ്]], <br>[[New York University|ന്യൂയോർക്ക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[Meta AI|മെറ്റാ എഐ]] |- |rowspan=2|2019 |[[Edwin Catmull|എഡ്വിൻ കാറ്റ്മുൾ]] |[[File:VES_Awards_89_cropped.jpg|80px]] |rowspan=2|3-ഡി കമ്പ്യൂട്ടർ ഗ്രാഫിക്സിലേക്കുള്ള അടിസ്ഥാന സംഭാവനകൾക്കും, ഫിലിം മേക്കിംഗിലും മറ്റ് ആപ്ലിക്കേഷനുകളിലും കമ്പ്യൂട്ടർ ജനറേറ്റഡ് ഇമേജറിയിൽ (CGI) ഈ സാങ്കേതിക വിദ്യകളുടെ വിപ്ലവകരമായ സ്വാധീനത്തിനുമാണ് പുരസ്ക്കാരം.<ref>[https://awards.acm.org/about/2019-turing Pioneers of Modern Computer Graphics Recognized with ACM A.M. Turing Award – Hanrahan and Catmull’s Innovations Paved the Way for Today’s 3-D Animated Films]. Retrieved March 19, 2020.</ref> |[[University of Utah|യൂട്ടാ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[Pixar|പിക്സാർ]], <br>[[Walt Disney Animation Studios|വാൾട്ട് ഡിസ്നി ആനിമേഷൻ സ്റ്റുഡിയോസ്]] |- |[[Pat Hanrahan|പാറ്റ് ഹൻറഹാൻ]] |[[File:Pat Hanrahan Tableau Customer Conference 2009.jpg|80px]] |[[Pixar|പിക്സാർ]], <br>[[Princeton University|പ്രിൻസ്റ്റൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[Stanford University|സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] |- |rowspan=2|2020 |[[Alfred Aho|ആൽഫ്രഡ് അഹോ]] | |rowspan=2|പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷാ നിർവ്വഹണത്തിന് പിന്നിലെ അടിസ്ഥാന അൽഗോരിതങ്ങളും സിദ്ധാന്തങ്ങളും ഭാഷകൾ എങ്ങനെ പാഴ്‌സ് ചെയ്യുകയും വിശകലനം ചെയ്യുകയും നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കുന്നു, അതേസമയം ഈ ഡൊമെയ്‌നിലെ സ്വാധീനമുള്ള പുസ്തകങ്ങൾ സങ്കീർണ്ണമായ ആശയങ്ങളെ ആക്‌സസ് ചെയ്യാവുന്ന ഉൾക്കാഴ്ചകളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും, കാര്യക്ഷമവും ശക്തവുമായ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളും കംപൈലറുകളും നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ തലമുറകളെ നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകൾ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള അടിസ്ഥാനപരമായ ധാരണ ഈ കൃതികൾ നൽകുന്നു, കൂടാതെ നൂതന സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ പരിഹാരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ പ്രാക്‌ടീഷണർമാരെ പ്രാപ്‌തരാക്കുന്നു.<ref>[https://awards.acm.org/about/2020-turing ACM Turing Award Honors Innovators Who Shaped the Foundations of Programming Language Compilers and Algorithms]. Retrieved March 31, 2021.</ref> |[[Bell Labs|ബെൽ ലാബ്സ്]], <br>[[Columbia University|കൊളംബിയ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] |- |[[Jeffrey Ullman|ജെഫ്രി ഉൽമാൻ]] | |[[Bell Labs|ബെൽ ലാബ്സ്]], <br>[[Princeton University|പ്രിൻസ്റ്റൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[Stanford University|സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] |- |2021 |[[Jack Dongarra|ജാക്ക് ഡോങ്കറ]] |[[File:Jack-dongarra-2022.jpg|80px]] |നാല് പതിറ്റാണ്ടിലധികമായി എക്‌സ്‌പോണൻഷ്യൽ ഹാർഡ്‌വെയർ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾക്കൊപ്പം ഉയർന്ന പ്രകടനശേഷിയുള്ള കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ പ്രാപ്‌തമാക്കിയ സംഖ്യാ അൽഗോരിതങ്ങളിലേക്കും ലൈബ്രറികളിലേക്കും ഉള്ള പയനിയറിംഗ് സംഭാവനകൾക്കായിരുന്നു പുരസ്ക്കാരം.<ref>{{Cite web |title=Open Graph Title: University of Tennessee's Jack Dongarra receives 2021 ACM A.M. Turing Award |url=https://awards.acm.org/about/2021-turing |access-date=2022-03-30 |website=awards.acm.org |language=en}}</ref> |[[Argonne National Laboratory|ആർഗോൺ നാഷണൽ ലബോറട്ടറി]], <br>[[Oak Ridge National Laboratory|ഓക്ക് റിഡ്ജ് നാഷണൽ ലബോറട്ടറി]], <br>[[University of Manchester|മാഞ്ചസ്റ്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], <br>[[Texas A&M University|ടെക്സസ് എ ആൻഡ് എം യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] [[Texas A&M University Institute for Advanced Study|ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡി]], <br>[[University of Tennessee|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടെന്നസി]] |- ! scope="row" | 2022 |[[Robert Metcalfe|റോബർട്ട് മെറ്റ്കാൾഫ്]] |[[File:With Bob Metcalfe (cropped).jpg|alt=Robert Metcalfe |80px]] |"[[Ethernet|ഇഥർനെറ്റിൻ്റെ]] കണ്ടുപിടുത്തത്തിനും സ്റ്റാൻഡേർഡൈസേഷനും വാണിജ്യവൽക്കരണത്തിനുമാണ് പുരസ്ക്കാരം"<ref name="metcalfe">{{cite web |url=https://amturing.acm.org/award_winners/metcalfe_3968158.cfm |publisher=[[Association for Computing Machinery]] |author= |title=Robert Melancton Metcalfe - A.M. Turing Award Laureate |access-date=4 March 2024 |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113155322/https://amturing.acm.org/award_winners/metcalfe_3968158.cfm |url-status=live }}</ref> |[[Massachusetts Institute of Technology|എംഐടി]], [[Harvard University|ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], [[PARC (company)|സെറോക്സ് പാർക്ക്]], [[University of Texas at Austin|ഓസ്റ്റിനിലെ ടെക്സസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] |- !2023 |[[Avi Wigderson|അവി വിഗ്ഡേഴ്സൺ]] |[[File:Avi Wigderson (London 2012) Cropped.jpg|alt=Avi Wigderson |80px]] |കമ്പ്യൂട്ടറുകളിലെ ക്രമരഹിതതയെക്കുറിച്ച്(randomness) നമ്മൾ എങ്ങനെ ചിന്തിക്കുന്നു എന്നതിനെ ഈ വ്യക്തി സാരമായി സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ വർഷങ്ങളായി തിയറിറ്റിക്കൽ കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിലെ ഒരു മുൻനിര വ്യക്തികൂടിയാണ് ഇദ്ദേഹം.<ref name="wigderson">{{Cite web |title=Avi Wigderson of the Institute for Advanced Study is the recipient of the 2023 ACM A.M. Turing Award |url=https://awards.acm.org/about/2023-turing |access-date=2024-04-10 |website=awards.acm.org |language=en |archive-date=April 10, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410094325/https://awards.acm.org/about/2023-turing |url-status=live }}</ref> |[[Institute for Advanced Study|ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡി]], [[Princeton University|പ്രിൻസ്റ്റൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], [[Hebrew University of Jerusalem|ഹുജി]] |- |} ==ഇതും കാണൂ== *https://en.wikipedia.org/wiki/IEEE_John_von_Neumann_Medal *https://en.wikipedia.org/wiki/Nobel_Prize *[[ടൂറിങ് ടെസ്റ്റ്]] ==പുറം കണ്ണികൾ== *http://amturing.acm.org/ *http://www.informatik.uni-trier.de/~ley/db/journals/cacm/turing.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150102222046/http://www.informatik.uni-trier.de/~ley/db/journals/cacm/turing.html |date=2015-01-02 }} ==റഫറൻസ്== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:പുരസ്കാരങ്ങൾ]] {{Turing award}} br1qmkghkyovx40axb5b20f383ciog8 0 278307 4675357 3984433 2026-10-12T02:13:45Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675357 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = വൈശാലി Vaishali | native_name = वैशाली | native_name_lang = hi | other_name = Vaiśālī | nickname = | settlement_type = city | image_skyline = Ashoka pillar at Vaishali, Bihar, India 2007-01-29.jpg | image_alt = | image_caption = വൈശാലിയിലെ [[Asokan pillar|അശോകസ്തംഭം]] | pushpin_map = India Bihar | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Bihar, India | latd = 25.99 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 85.13 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|സംസ്ഥാനം]] | subdivision_name1 = [[ബീഹാർ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ജില്ല]] | subdivision_name2 = [[Vaishali district|വൈശാലി]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Maithili language|മൈഥിലി]], [[Hindi language|ഹിന്ദി]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | website = | footnotes = }} [[ബിഹാർ|ബീഹാറിലെ]] ഒരു നഗരവും ചരിത്രകേന്ദ്രവുമാണ് '''വൈശാലി''' (സംസ്കൃതം: '''वैशाली'''). [[വജ്ജി]] മാഹാജനപദത്തിന്റെ തലസ്ഥാനനഗരമായിരുന്നു വൈശാലി. ലോകത്തിലെതന്നെ ആദ്യത്തെ [[ഗണതന്ത്രം|റിപ്പബ്ലിക്കുകളിൽ]] ഒന്നായാണ് [[വജ്ജി]] രാജ്യത്തെ കരുതുന്നത്. 24-ആമത്തെ [[ജൈനമതം|ജൈന]] തീർത്ഥങ്കരനായ [[വർദ്ധമാന മഹാവീരൻ]] ജനിച്ചുവളർന്നത് വൈശാലിക്കടുത്തുള്ള [[കുന്ദലഗ്രാമം]] എന്ന പ്രദേശത്താണ്.<ref>http://mal.sarva.gov.in/index.php?title=%E0%B4%A4%E0%B5%80%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%A5%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%B0%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ബുദ്ധമതസ്ഥർക്കിടയിലും വളരെയേറെ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു സ്ഥലമാണ് വൈശാലി. മഹാനായ [[അശോകചക്രവർത്തി]] സ്ഥാപിച്ച സ്തംഭങ്ങളിൽ ഒറ്റ സിംഹമകുടത്തോടുകൂടിയ ഒരു സ്തംഭം ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. മഹാഭാരതകാലഘട്ടത്തിലെ രാജാവായിരുന്ന [[King Vishal|വിശാലന്റെ]] പേരിൽനിന്നാണ് വൈശാലി എന്ന നാമം ഉദ്ഭവിച്ചത്. ''വിശാല'' എന്ന പേരിലും ഈ നഗരം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>E.g., AA.i.47; Cv.xcix.98</ref> അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇന്ത്യയിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന [[ബുദ്ധഘോഷൻ]] എന്ന ഥേരവാദ ബുദ്ധമതപണ്ഡിതന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ വൈശാലി ആ നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്, അത് തീർത്തും ബൃഹത്തും വിശാലവുമായതിനാലാണ്.<ref>e.g., Sp.ii.393</ref><ref>visālíbhútatā Vesāli ti uccati; cf. UdA.184 (tikkhattum visālabhútattā; and MA.i.259</ref> ==അവലംബം== {{Reflist|2}} ==ഇതും കാണുക== *[https://web.archive.org/web/20190722130625/https://malayalam.nativeplanet.com/vaishali/ വൈശാലി-ബുദ്ധന് ഒരു അർച്ചനാഗീതം,Native planet} blxqlbduy89bnwv1mmcxjsnru00dirl 0 306016 4675368 4110087 2026-10-12T02:39:56Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675368 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Varkala Tunnel}} [[File:Varkala Tunnel D'Cruz, Zachariah 1900..jpg|thumb|വർക്കല തുരപ്പ് 1900]] ആയില്യം തിരുനാൾ മഹാരാജാവിന്റെ കാലത്ത് പാർവ്വതി പുത്തനാറിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഒരു തുരങ്കമാണു് വർക്കലതുരപ്പ്.(വർക്കല തുരങ്കം - Varkala Tunnel) <ref>{{Cite web |url=http://www.perumathura.in/foundations.php?fid=178&place=history |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-03-18 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305012716/http://www.perumathura.in/foundations.php?fid=178&place=history |url-status=dead }}</ref> ==ചരിത്രം== [[പ്രമാണം:Varkala Tunnel North End.jpg|ലഘുചിത്രം|തുരപ്പിന്റെ വടക്കേയറ്റം]] 1824-ൽ തിരുവനന്തപുരം വള്ളക്കടവ് (കല്പാക്കടവ്) മുതൽ വർക്കല കുന്നുവരെയുള്ള പ്രധാന കായലുകളെ ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് തോടുകൾ വെട്ടി ബന്ധപ്പെടുത്തി നിർമ്മിച്ച കനാലാണ് [[പാർവ്വതി പുത്തനാർ]]. തിരുവിതാംകൂറിലെ സ്വാതിതിരുനാൾ മഹാരാജാവിന് മുമ്പ് റീജന്റായി (പകരം ഭരണം) ഭരണം നടത്തിയിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇളയമ്മ റാണി ഗൗരി പാർവ്വതി ഭായിയാണ് ഈ കനാൽ നിർമ്മിച്ചത്. ഇതിന്റ നിർമ്മാണം വർക്കലവരെയുള്ള ഗതാഗതത്തിനെ വളരെയേറെ സഹായിച്ചു. പക്ഷേ, വർക്കല കുന്ന് എന്ന കടമ്പയാണ് മറ്റു സ്ഥലങ്ങളിലേക്കുള്ള പോക്കുവരവിന് മാർഗ്ഗതടസ്സമായി അവശേഷിച്ചത്. അനന്തപുരിയിൽ നിന്നും വരുന്ന കെട്ടുവള്ളങ്ങളും യാത്രാ വള്ളങ്ങളും വർക്കല കുന്നുവരെ മാത്രമെ വരുമായിരുന്നുള്ളു. ശേഷം കാൽനടയായി കുന്നുകയറി വേണം ആലപ്പുഴയിലേക്കും കൊച്ചിയിലേക്കുമൊക്കെ ജനങ്ങൾക്കു പോയിവരാൻ. വർക്കല കുന്നിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഒരു തീരുമാനമാകാൻ പിന്നേയും വർഷങ്ങൾ കാത്തിരിക്കേണ്ടി വന്നു. ആയില്യം തിരുനാളിന്റെ കാലത്ത് സർ ടി. മാധവറാവു ദിവാനയിരുന്നപ്പോൾ ബ്രിട്ടനിൽ നിന്നും വന്ന വില്യം ബാർട്ടനെ ദിവാനായി നിയമിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1877-ൽ വർക്കല കുന്ന് തുരന്ന് ഗതാഗതമാർഗ്ഗം നീട്ടുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെയാണ് 'വർക്കല തുരപ്പ്' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://www.varkalamunicipality.in/ml/history |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-03-18 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304125748/http://www.varkalamunicipality.in/ml/history |url-status=dead }}</ref> രണ്ട് തുരങ്കമുള്ളതിൽ 2370 അടി നീളമുള്ള ആദ്യത്തേതിന്റെ പണി 1877ലും 1140 അടി നീളമുള്ള രണ്ടാമത്തേതിന്റെ 1877ലും പൂർത്തിയായി. നിർമ്മാണം 14 വർഷങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് പൂർത്തിയായത്. വർക്കല വിളക്കുമാടം ഇതിനടുത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://malayalam.nativeplanet.com/varkala/attractions/varkala-tunnel/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221042/http://malayalam.nativeplanet.com/varkala/attractions/varkala-tunnel/ |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead}}</ref> വലിയകോയി തമ്പുരാന്റെ മയൂരസന്ദേശത്തിൽ വർക്കല തുരപ്പ് പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/varkala/varkala-tunnel.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-03-18 |archive-date=2014-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906094520/http://www.keralatourism.org/varkala/varkala-tunnel.php |url-status=dead }}</ref> ==നിലവിൽ== [[പ്രമാണം:Varkala Tunnel South End.jpg|ലഘുചിത്രം|തുരപ്പിന്റെ തെക്കേയറ്റം]] ഇപ്പോൾ ഉപയോഗയോഗ്യമല്ലാത്ത തുരപ്പ് അടുത്തിടെ ഇതു നവീകരിക്കാൻ സർക്കാർ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു. കൈയേറ്റം ഒഴിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തതും സമീപപ്രദേശത്തെ കെട്ടിടങ്ങളുമാണ് പ്രധാന തടസ്സം. 4.88 മീറ്റർ വീതിയുള്ള തുരങ്കം നിലനിർത്തി ഇരുഭാഗങ്ങളിലുള്ള കനാൽ ഗതാഗതയോഗ്യമാക്കാനാണ് ആലോചന. കനാലിൻെറ ആഴം കൂട്ടുമ്പോൾ സമീപത്തുള്ള വീടുകൾക്ക് കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കുമോയെന്ന ആശങ്കയുണ്ട്.<ref>http://www.madhyamam.com/node/243002{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==അവലംബം== <references/> {{commons category|Varkala Tunnel}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ തുരങ്കങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം]] ecmljea058ipn62lxl5loipbvblmp2y 0 307066 4675304 4675096 2026-10-11T20:13:28Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675304 wikitext text/x-wiki {{PU|Fridtjof Nansen}} {{Infobox person | name = ഫ്രിഡ്ചോഫ് നാൻസെൻ | image = Fridtjof Nansen LOC 03377u-3.jpg | image_size = | alt = Head and shoulders portrait of Fridtjof Nansen, facing half-right. He has close-cropped hair, a wide, fair moustache and is wearing a heavy fur coat. | birth_date = {{birth date|df=yes|1861|10|10}} | death_date = {{death date and age|df=yes|1930|5|13|1861|10|10}} | birth_place = സ്റ്റോർ ഫ്രോവൻ, [[ഓസ്ലൊ|ക്രിസ്റ്റ്യാനിയ]], [[സ്വീഡൻ-നോർവേ]] | death_place = [[പോൾഹോഗ്ദ]], ലൈസാക്കർ, നോർവേ | education = [[ഓസ്‌ലോ സർവകലാശാല|റോയൽ ഫ്രെഡറിക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] | spouse = {{ubl|{{marriage|[[ഇവ നാൻസെൻ|ഇവ സാർസ്]]|1889|1907|reason=died}}|{{marriage|സിഗ്രൺ മുന്തെ|1919}}}} | children = 5 | parents = ബാൾഡൂർ നാൻസെൻ, അഡിലെയ്ഡ് നാൻസെൻ | occupation = ശാസ്ത്രജ്ഞൻ, പര്യവേക്ഷകൻ, മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകൻ | awards = {{ubl|[[സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം]] (1922)|[[കോൺസ്റ്റന്റൈൻ മെഡൽ]] (1907)|[[കല്ലം ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ മെഡൽ]] (1897)|[[Great Gold Medal of Exploration and Journeys of Discovery]] (1897)|[[Patron's Medal]] (1891)|[[Swedish Society for Anthropology and Geography|''Vega'' Medal]] (1889)}} | religion = None<ref>{{cite journal |last=Nansen |first=Fridtjof |title=Min tro |url=http://www.amscan.org/SR%20Spring%2005%20p01-53_SR%20Spring%2005%20p01-57.pdf |journal=Nansens røst, andre bind |year=1929 |page=1 |accessdate=1942 |archive-date=2013-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131228165313/http://www.amscan.org/SR%20Spring%2005%20p01-53_SR%20Spring%2005%20p01-57.pdf |url-status=dead }}</ref> | influences = | signature = Fridtjof Nansen (signature).svg }} '''ഫ്രിഡ്ചോഫ് നാൻസെൻ''' (Fridtjof Wedel-Jarlsberg Nansen; {{IPA|no|ˈfrɪ̂tːjɔf ˈnɑ̀nsn̩|lang}}; 10 ഒക്ടോബർ 1861 - 13 മേയ് 1930) 1922 ലെ സമാധാനത്തിനുള്ള [[നോബൽ സമ്മാനം]] നേടിയ [[നോർവെ|നോർവെക്കാരൻ]] ആയിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം പര്യവേക്ഷകൻ, ശാസ്ത്രജ്ഞൻ, നയതന്ത്രജ്ഞൻ, മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകൻ എന്നീ നിലകളിലും പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു. ബാല്യകാലത്ത്‌ ഐസ് സ്കേറ്റിംഗിൽ അസാമാന്യ പാടവം ഇദ്ദേഹം പ്രകടമാക്കിയിരുന്നു. 1888ൽ [[ഗ്രീൻലാൻഡ്|ഗ്രീൻലാൻഡിന്റെ]] അറിയപ്പെടാത്ത ഉൾഭാഗങ്ങളിലേക്ക് ഇദ്ദേഹം പര്യവേഷണം നയിച്ചു. ആ സമയത്ത് 86°14′ എന്ന അക്ഷാംശ രേഖാപ്രദേശത്ത് ആദ്യമായി എത്തിയതിന്റെ ബഹുമതി ഇദ്ദേഹം കരസ്ഥമാക്കി. ആ കാലത്ത് മനുഷ്യൻ എത്തിയ ഭൂമിയുടെ ഏറ്റവും വടക്കുള്ള പ്രദേശമായിരുന്നു അത്. 1893–96 കാലത്തെ ആ പര്യവേഷണത്തിനു ശേഷം അദ്ദേഹം പര്യവേഷണ യാത്രകൾക്ക് വിരാമമിട്ടു. നാൻസെൻ ആവിഷ്കരിച്ച ധ്രുവപ്രദേശ യാത്രകൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള തരം വസ്ത്രങ്ങൾ, യാത്രാ സാമഗ്രികൾ, പര്യവേഷണ രീതികൾ തുടങ്ങിയവ തുടർന്നുള്ള പര്യവേഷകർ പിൻതുടർന്നു. [[ഓസ്ലൊ|ക്രിസ്റ്റ്യാനിയയിലെ]] [[റോയൽ ഫ്രെഡറിക് സർവകലാശാല|റോയൽ ഫ്രെഡറിക് സർവകലാശാലയിൽ]] നിന്ന് [[ജന്തുശാസ്ത്രം]] പഠിച്ച നാൻസെൻ, പിന്നീട് ബെർഗൻ സർവകലാശാലാ മ്യൂസിയത്തിൽ ക്യൂറേറ്ററായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. അവിടെ താഴ്ന്ന വർഗ്ഗത്തിൽപ്പെട്ട സമുദ്രജീവികളുടെ കേന്ദ്ര നാഡീവ്യൂഹത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം നടത്തിയ ഗവേഷണം അദ്ദേഹത്തിന് ഡോക്ടറേറ്റ് നേടിക്കൊടുക്കുകയും, [[ന്യൂറോൺ സിദ്ധാന്തം]] (neuron doctrine) രൂപീകരിക്കുന്നതിന് സഹായിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട്, ഇതേ വിഷയത്തിലുള്ള ഗവേഷണത്തിന് ന്യൂറോ സയന്റിസ്റ്റായ [[സാന്തിയാഗോ റമോൺ ഐ കക്സാൽ]] 1906-ൽ [[വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം]] നേടി.<ref>{{Cite journal | author = J. S. Edwards & R. Huntford | title = Fridtjof Nansen: from the neuron to the North Polar Sea | url = https://archive.org/details/sim_endeavour_1998-06_22_2/page/76 | journal = [[Endeavour (journal)|Endeavour]] | volume = 22 | issue = 2 | pages = 76–80 | year = 1998 | doi = 10.1016/s0160-9327(98)01118-1 | pmid = 9719772 }}</ref> 1896-നുശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന ശാസ്ത്രീയ താൽപ്പര്യം [[സമുദ്രശാസ്ത്രം|സമുദ്രശാസ്ത്രത്തിലേക്ക്]] മാറി; ഗവേഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി പ്രധാനമായും വടക്കൻ അറ്റ്ലാന്റിക് സമുദ്രത്തിൽ നിരവധി ശാസ്ത്രീയ പര്യവേഷണയാത്രകൾ നടത്തിയ അദ്ദേഹം, ആധുനിക സമുദ്രശാസ്ത്ര ഉപകരണങ്ങളുടെ വികസനത്തിലും നിർണ്ണായക സംഭാവനകൾ നൽകി. ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന ദശകത്തിൽ അദ്ദേഹം [[സർവ്വരാജ്യസഖ്യം|സർവ്വരാജ്യസഖ്യത്തിന്]] വേണ്ടി പ്രവർത്തിച്ചു. 1921 ൽ സർവ്വരാജ്യസഖ്യത്തിന്റെ [[അഭയാർത്ഥികൾക്കായുള്ള ഹൈക്കമ്മീഷണർ]] ആയിരുന്നു നാൻസെൻ. [[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം|ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ]] ഇരകളായ അനവധി അഭയാർഥികളെ പുനരധിവസിപ്പിക്കാൻ നാൻസെൻ അക്ഷീണം പ്രയത്നിച്ചു. ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹത്തിനു 1922 ലെ [[സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം]] ലഭിച്ചു. അദ്ദേഹം കൊണ്ടുവന്ന പദ്ധതികളിൽ ഒന്നായിരുന്നു പൗരത്വമില്ലാത്തവർക്കായുള്ള ''[[നാൻസെൻ പാസ്‌പോർട്ട്]]''; 50-ലധികം രാജ്യങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചിരുന്ന ഒരു രേഖയായിരുന്നു അത്. ധ്രുവ പ്രദേശങ്ങളിലെ നിരവധി പ്രദേശങ്ങൾക്ക് നാൻസെന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം നാമകരണം നടന്നിട്ടുണ്ട്. ==അവലംബം== {{reflist}} {{Nobel Peace Prize}} [[വർഗ്ഗം:സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചവർ]] cvc4czzfzjjgz9zjgc0lijhkabydpby 0 310233 4675295 4674406 2026-10-11T19:38:53Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675295 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്)." ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[ഖൊമേനിസം]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[അറബ് ദേശീയത]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[പാൻ-അറബിസം]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[ജനപക്ഷവാദം]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|ഇറാഖ്}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. യെമനിൽ ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയാണ് ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. ഇറാൻ്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനകത്ത് തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> 2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു. കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു. 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു. നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> avhgvau7h4kxqpf4v4kqhzcofpzicx0 4675417 4675295 2026-10-12T06:12:16Z Malikaveedu 16584 4675417 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്)." ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[ഖൊമേനിസം]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[അറബ് ദേശീയത]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[പാൻ-അറബിസം]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[ജനപക്ഷവാദം]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|ഇറാഖ്}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ രൂപംകൊണ്ട തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> 2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു. കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു. 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു. നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> 7zyvshj1l7ftjtnv9y000yv0zo9s6q3 4675418 4675417 2026-10-12T06:16:07Z Malikaveedu 16584 4675418 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്)." ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[ഖൊമേനിസം]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[അറബ് ദേശീയത]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[പാൻ-അറബിസം]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[ജനപക്ഷവാദം]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|ഇറാഖ്}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ രൂപംകൊണ്ട തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> 2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു. കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു. 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു. നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു. 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തേത്തുടർന്നു നടന്ന ദേശീയ സംവാദ സമ്മേളനത്തിലും (NDC) ഹൂതികൾ പങ്കെടുത്തു. എന്നാൽ, യെമനെ ദരിദ്രവും സമ്പന്നവെന്ന നിലയിൽ രണ്ട് മേഖലകളായി വിഭജിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും, എൻ.ഡി.സി.യിലെ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി വധിക്കപ്പെട്ടതിലും പ്രതിഷേധിച്ച്, 2011 നവംബറിലെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ അവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> s1083c4ewz21px3jov9noizvkzn1hiw 4675419 4675418 2026-10-12T06:22:28Z Malikaveedu 16584 4675419 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്)." ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[ഖൊമേനിസം]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[അറബ് ദേശീയത]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[പാൻ-അറബിസം]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[ജനപക്ഷവാദം]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|ഇറാഖ്}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ രൂപംകൊണ്ട തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> 2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു. കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു. 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു. നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു. 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തേത്തുടർന്നു നടന്ന ദേശീയ സംവാദ സമ്മേളനത്തിലും (NDC) ഹൂതികൾ പങ്കെടുത്തു. എന്നാൽ, യെമനെ ദരിദ്രവും സമ്പന്നവെന്ന നിലയിൽ രണ്ട് മേഖലകളായി വിഭജിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും, എൻ.ഡി.സി.യിലെ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി വധിക്കപ്പെട്ടതിലും പ്രതിഷേധിച്ച്, 2011 നവംബറിലെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ അവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു. വിപ്ലവം പുരോഗമിക്കവേ, ഹൂതികൾ യെമിലനെ കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നേടി. 2011 നവംബർ 9-ഓടെ, യെമനിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഗവർണറേറ്റുകളുടെ (സാദ, അൽ ജൗഫ്) നിയന്ത്രണം ഹൂതികളുടെ കൈവശമായതോടൊപ്പം; മൂന്നാമതൊരു ഗവർണറേറ്റ് (ഹജ്ജ) കൂടി അവരുടെ കൈവശത്തിലാകുമെന്ന സ്ഥിതി സംജാതമായി. ഇത് യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സൻആയ്‌ക്കെതിരെ നേരിട്ടൊരു ആക്രമണം നടത്താൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുമായിരുന്നു. 2012 മെയ് മാസത്തിൽ, സാദ, അൽ ജൗഫ്, ഹജ്ജ എന്നീ ഗവർണറേറ്റുകളുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, അവർക്ക് ചെങ്കടലിലേക്ക് സുഗമമായ പ്രവേശനം ലഭിക്കുകയും, കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾക്കുള്ള മുന്നൊരുക്കമെന്ന നിലയിൽ സനായുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് തടസ്സങ്ങൾസ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> jijt0zedd3s9ahqx8lb1bi240crizuh 4675421 4675419 2026-10-12T06:25:34Z Malikaveedu 16584 4675421 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്)." ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[ഖൊമേനിസം]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[അറബ് ദേശീയത]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[പാൻ-അറബിസം]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[ജനപക്ഷവാദം]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|ഇറാഖ്}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ രൂപംകൊണ്ട തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> 2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു. കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു. 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു. നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു. 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തേത്തുടർന്നു നടന്ന ദേശീയ സംവാദ സമ്മേളനത്തിലും (NDC) ഹൂതികൾ പങ്കെടുത്തു. എന്നാൽ, യെമനെ ദരിദ്രവും സമ്പന്നവെന്ന നിലയിൽ രണ്ട് മേഖലകളായി വിഭജിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും, എൻ.ഡി.സി.യിലെ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി വധിക്കപ്പെട്ടതിലും പ്രതിഷേധിച്ച്, 2011 നവംബറിലെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ അവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു. വിപ്ലവം പുരോഗമിക്കവേ, ഹൂതികൾ യെമിലനെ കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നേടി. 2011 നവംബർ 9-ഓടെ, യെമനിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഗവർണറേറ്റുകളുടെ (സാദ, അൽ ജൗഫ്) നിയന്ത്രണം ഹൂതികളുടെ കൈവശമായതോടൊപ്പം; മൂന്നാമതൊരു ഗവർണറേറ്റ് (ഹജ്ജ) കൂടി അവരുടെ കൈവശത്തിലാകുമെന്ന സ്ഥിതി സംജാതമായി. ഇത് യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സൻആയ്‌ക്കെതിരെ നേരിട്ടൊരു ആക്രമണം നടത്താൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുമായിരുന്നു. 2012 മെയ് മാസത്തിൽ, സാദ, അൽ ജൗഫ്, ഹജ്ജ എന്നീ ഗവർണറേറ്റുകളുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, അവർക്ക് ചെങ്കടലിലേക്ക് സുഗമമായ പ്രവേശനം ലഭിക്കുകയും, കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾക്കുള്ള മുന്നൊരുക്കമെന്ന നിലയിൽ സനായുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് തടസ്സങ്ങൾസ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു. 2014 സെപ്റ്റംബറോടെ, യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സനായിലെ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളും ഒരു റേഡിയോ സ്റ്റേഷനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. സനയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളിലേക്കും റദാ പോലുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങളിലേക്കും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണം വ്യാപിച്ചെങ്കിലും, [[അൽ ഖാഇദ|അൽ-ഖ്വയ്ദയിൽ]] നിന്ന് അവർക്ക് ശക്തമായ വെല്ലുവിളി നേരിടേണ്ടിവന്നു. [[സൗദി അറേബ്യ]] യെമനിലെ അവരുടെ എതിരാളികളെ സഹായിക്കുമ്പോൾ, ഹൂതികൾ ഇറാനിൽ നിന്ന് സഹായം സ്വീകരിച്ചിരുന്നതായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> hin4cfveehi2fsf5dttem5wgb573xh1 4675424 4675421 2026-10-12T06:30:34Z Malikaveedu 16584 /* ചരിത്രം */ 4675424 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്)." ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[ഖൊമേനിസം]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[അറബ് ദേശീയത]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[പാൻ-അറബിസം]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[ജനപക്ഷവാദം]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|ഇറാഖ്}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ രൂപംകൊണ്ട തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> 2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു.<ref name="IRIN22" /> കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.<ref name="BBC-News-2004a2" /> 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു.<ref name="AlJazIntro2" /> നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു.<ref name="Riedel-2017">{{cite news|last=Riedel|first=Bruce|author-link=Bruce Riedel|date=18 December 2017|title=Who are the Houthis, and why are we at war with them?|url=https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163411/https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|archive-date=12 June 2018|access-date=12 June 2018|work=[[Brookings Institution]]}}</ref> 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തേത്തുടർന്നു നടന്ന ദേശീയ സംവാദ സമ്മേളനത്തിലും (NDC) ഹൂതികൾ പങ്കെടുത്തു. എന്നാൽ, യെമനെ ദരിദ്രവും സമ്പന്നവെന്ന നിലയിൽ രണ്ട് മേഖലകളായി വിഭജിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും, എൻ.ഡി.സി.യിലെ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി വധിക്കപ്പെട്ടതിലും പ്രതിഷേധിച്ച്, 2011 നവംബറിലെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ അവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു. വിപ്ലവം പുരോഗമിക്കവേ, ഹൂതികൾ യെമിലനെ കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നേടി. 2011 നവംബർ 9-ഓടെ, യെമനിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഗവർണറേറ്റുകളുടെ (സാദ, അൽ ജൗഫ്) നിയന്ത്രണം ഹൂതികളുടെ കൈവശമായതോടൊപ്പം; മൂന്നാമതൊരു ഗവർണറേറ്റ് (ഹജ്ജ) കൂടി അവരുടെ കൈവശത്തിലാകുമെന്ന സ്ഥിതി സംജാതമായി. ഇത് യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സൻആയ്‌ക്കെതിരെ നേരിട്ടൊരു ആക്രമണം നടത്താൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുമായിരുന്നു. 2012 മെയ് മാസത്തിൽ, സാദ, അൽ ജൗഫ്, ഹജ്ജ എന്നീ ഗവർണറേറ്റുകളുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, അവർക്ക് ചെങ്കടലിലേക്ക് സുഗമമായ പ്രവേശനം ലഭിക്കുകയും, കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾക്കുള്ള മുന്നൊരുക്കമെന്ന നിലയിൽ സനായുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് തടസ്സങ്ങൾസ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു. 2014 സെപ്റ്റംബറോടെ, യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സനായിലെ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളും ഒരു റേഡിയോ സ്റ്റേഷനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. സനയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളിലേക്കും റദാ പോലുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങളിലേക്കും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണം വ്യാപിച്ചെങ്കിലും, [[അൽ ഖാഇദ|അൽ-ഖ്വയ്ദയിൽ]] നിന്ന് അവർക്ക് ശക്തമായ വെല്ലുവിളി നേരിടേണ്ടിവന്നു. [[സൗദി അറേബ്യ]] യെമനിലെ അവരുടെ എതിരാളികളെ സഹായിക്കുമ്പോൾ, ഹൂതികൾ ഇറാനിൽ നിന്ന് സഹായം സ്വീകരിച്ചിരുന്നതായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> p454r0vbghgev3xz6hhei137vqcymqd 4675426 4675424 2026-10-12T06:38:35Z Malikaveedu 16584 /* ചരിത്രം */ 4675426 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്)." ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[ഖൊമേനിസം]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[അറബ് ദേശീയത]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[പാൻ-അറബിസം]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[ജനപക്ഷവാദം]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|ഇറാഖ്}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ രൂപംകൊണ്ട തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> 2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു.<ref name="IRIN22" /> കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.<ref name="BBC-News-2004a2" /> 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു.<ref name="AlJazIntro2" /> നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു.<ref name="Riedel-2017">{{cite news|last=Riedel|first=Bruce|author-link=Bruce Riedel|date=18 December 2017|title=Who are the Houthis, and why are we at war with them?|url=https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163411/https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|archive-date=12 June 2018|access-date=12 June 2018|work=[[Brookings Institution]]}}</ref> 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തേത്തുടർന്നു നടന്ന ദേശീയ സംവാദ സമ്മേളനത്തിലും (NDC) ഹൂതികൾ പങ്കെടുത്തു.<ref>{{cite web|url=http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|title=The Huthis: From Saada to Sanaa|access-date=29 November 2014|date=10 June 2014|series=Middle East Report N°154|publisher=International Crisis Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409032931/http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|archive-date=9 April 2015|url-status=dead}}</ref> എന്നാൽ, യെമനെ ദരിദ്രവും സമ്പന്നവെന്ന നിലയിൽ രണ്ട് മേഖലകളായി വിഭജിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും, എൻ.ഡി.സി.യിലെ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി വധിക്കപ്പെട്ടതിലും പ്രതിഷേധിച്ച്, 2011 നവംബറിലെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ അവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.<ref>{{cite news|date=11 February 2014|title=Yemen Al Houthi rebels slam federation plan as unfair|url=http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312050925/http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|archive-date=12 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Gulf News}}</ref><ref>{{cite news|last=al-Hassani|first=Mohammed|date=6 February 2014|title=Houthi Spokesperson Talks to the Yemen Times|url=http://www.yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140316103201/http://yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|archive-date=16 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Yemen Times}}</ref> വിപ്ലവം പുരോഗമിക്കവേ, ഹൂതികൾ യെമിലനെ കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നേടി. 2011 നവംബർ 9-ഓടെ, യെമനിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഗവർണറേറ്റുകളുടെ (സാദ, അൽ ജൗഫ്) നിയന്ത്രണം ഹൂതികളുടെ കൈവശമായതോടൊപ്പം; മൂന്നാമതൊരു ഗവർണറേറ്റ് (ഹജ്ജ) കൂടി അവരുടെ കൈവശത്തിലാകുമെന്ന സ്ഥിതി സംജാതമായി.<ref>{{cite news|date=29 November 2011|title=Houthis Close to Control Hajjah Governorate, Amid Expectations of Expansion of Control over Large Parts of Northern Yemen|url=http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405064347/http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|archive-date=5 April 2012|access-date=9 November 2011|work=Islam Times}}</ref> ഇത് യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സൻആയ്‌ക്കെതിരെ നേരിട്ടൊരു ആക്രമണം നടത്താൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുമായിരുന്നു.<ref>{{cite news|date=9 November 2011|title=Al-Houthi Expansion Plan in Yemen Revealed|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4288&MainCat=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20111109115052/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4288&MainCat=3|archive-date=9 November 2011|newspaper=Yemen Post}}</ref> 2012 മെയ് മാസത്തിൽ, സാദ, അൽ ജൗഫ്, ഹജ്ജ എന്നീ ഗവർണറേറ്റുകളുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, അവർക്ക് ചെങ്കടലിലേക്ക് സുഗമമായ പ്രവേശനം ലഭിക്കുകയും, കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾക്കുള്ള മുന്നൊരുക്കമെന്ന നിലയിൽ സനായുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് തടസ്സങ്ങൾസ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=New war with al-Houthis is looming|url=http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520160942/http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|archive-date=20 May 2012|access-date=23 January 2013|work=Yemen observer}}</ref> 2014 സെപ്റ്റംബറോടെ, യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സനായിലെ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളും ഒരു റേഡിയോ സ്റ്റേഷനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite news|title=Houthis seize government buildings in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922084435/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|archive-date=22 September 2014|access-date=21 September 2014|publisher=Al Jazeera}}</ref> സനയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളിലേക്കും റദാ പോലുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങളിലേക്കും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണം വ്യാപിച്ചെങ്കിലും, [[അൽ ഖാഇദ|അൽ-ഖ്വയ്ദയിൽ]] നിന്ന് അവർക്ക് ശക്തമായ വെല്ലുവിളി നേരിടേണ്ടിവന്നു. [[സൗദി അറേബ്യ]] യെമനിലെ അവരുടെ എതിരാളികളെ സഹായിക്കുമ്പോൾ, ഹൂതികൾ ഇറാനിൽ നിന്ന് സഹായം സ്വീകരിച്ചിരുന്നതായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.<ref name="NYT010715">{{cite news|author1=Kareem Fahim|date=7 January 2015|title=Violence Grows in Yemen as Al Qaeda Tries to Fight Its Way Back|url=https://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108151459/http://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|archive-date=8 January 2015|access-date=8 January 2015|work=The New York Times}}</ref> ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> jaeprwv2iv1bz1y15oeixzsj48p9w4c 4675427 4675426 2026-10-12T06:50:24Z Malikaveedu 16584 4675427 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്)." ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[ഖൊമേനിസം]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[അറബ് ദേശീയത]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[പാൻ-അറബിസം]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[ജനപക്ഷവാദം]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|ഇറാഖ്}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|United States}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ രൂപംകൊണ്ട തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> 2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു.<ref name="IRIN22" /> കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.<ref name="BBC-News-2004a2" /> 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു.<ref name="AlJazIntro2" /> നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു.<ref name="Riedel-2017">{{cite news|last=Riedel|first=Bruce|author-link=Bruce Riedel|date=18 December 2017|title=Who are the Houthis, and why are we at war with them?|url=https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163411/https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|archive-date=12 June 2018|access-date=12 June 2018|work=[[Brookings Institution]]}}</ref> 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തേത്തുടർന്നു നടന്ന ദേശീയ സംവാദ സമ്മേളനത്തിലും (NDC) ഹൂതികൾ പങ്കെടുത്തു.<ref>{{cite web|url=http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|title=The Huthis: From Saada to Sanaa|access-date=29 November 2014|date=10 June 2014|series=Middle East Report N°154|publisher=International Crisis Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409032931/http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|archive-date=9 April 2015|url-status=dead}}</ref> എന്നാൽ, യെമനെ ദരിദ്രവും സമ്പന്നവെന്ന നിലയിൽ രണ്ട് മേഖലകളായി വിഭജിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും, എൻ.ഡി.സി.യിലെ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി വധിക്കപ്പെട്ടതിലും പ്രതിഷേധിച്ച്, 2011 നവംബറിലെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ അവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.<ref>{{cite news|date=11 February 2014|title=Yemen Al Houthi rebels slam federation plan as unfair|url=http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312050925/http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|archive-date=12 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Gulf News}}</ref><ref>{{cite news|last=al-Hassani|first=Mohammed|date=6 February 2014|title=Houthi Spokesperson Talks to the Yemen Times|url=http://www.yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140316103201/http://yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|archive-date=16 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Yemen Times}}</ref> വിപ്ലവം പുരോഗമിക്കവേ, ഹൂതികൾ യെമിലനെ കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നേടി. 2011 നവംബർ 9-ഓടെ, യെമനിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഗവർണറേറ്റുകളുടെ (സാദ, അൽ ജൗഫ്) നിയന്ത്രണം ഹൂതികളുടെ കൈവശമായതോടൊപ്പം; മൂന്നാമതൊരു ഗവർണറേറ്റ് (ഹജ്ജ) കൂടി അവരുടെ കൈവശത്തിലാകുമെന്ന സ്ഥിതി സംജാതമായി.<ref>{{cite news|date=29 November 2011|title=Houthis Close to Control Hajjah Governorate, Amid Expectations of Expansion of Control over Large Parts of Northern Yemen|url=http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405064347/http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|archive-date=5 April 2012|access-date=9 November 2011|work=Islam Times}}</ref> ഇത് യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സൻആയ്‌ക്കെതിരെ നേരിട്ടൊരു ആക്രമണം നടത്താൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുമായിരുന്നു.<ref>{{cite news|date=9 November 2011|title=Al-Houthi Expansion Plan in Yemen Revealed|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4288&MainCat=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20111109115052/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4288&MainCat=3|archive-date=9 November 2011|newspaper=Yemen Post}}</ref> 2012 മെയ് മാസത്തിൽ, സാദ, അൽ ജൗഫ്, ഹജ്ജ എന്നീ ഗവർണറേറ്റുകളുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, അവർക്ക് ചെങ്കടലിലേക്ക് സുഗമമായ പ്രവേശനം ലഭിക്കുകയും, കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾക്കുള്ള മുന്നൊരുക്കമെന്ന നിലയിൽ സനായുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് തടസ്സങ്ങൾസ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=New war with al-Houthis is looming|url=http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520160942/http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|archive-date=20 May 2012|access-date=23 January 2013|work=Yemen observer}}</ref> 2014 സെപ്റ്റംബറോടെ, യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സനായിലെ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളും ഒരു റേഡിയോ സ്റ്റേഷനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite news|title=Houthis seize government buildings in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922084435/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|archive-date=22 September 2014|access-date=21 September 2014|publisher=Al Jazeera}}</ref> സനയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളിലേക്കും റദാ പോലുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങളിലേക്കും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണം വ്യാപിച്ചെങ്കിലും, [[അൽ ഖാഇദ|അൽ-ഖ്വയ്ദയിൽ]] നിന്ന് അവർക്ക് ശക്തമായ വെല്ലുവിളി നേരിടേണ്ടിവന്നു. [[സൗദി അറേബ്യ]] യെമനിലെ അവരുടെ എതിരാളികളെ സഹായിക്കുമ്പോൾ, ഹൂതികൾ ഇറാനിൽ നിന്ന് സഹായം സ്വീകരിച്ചിരുന്നതായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.<ref name="NYT010715">{{cite news|author1=Kareem Fahim|date=7 January 2015|title=Violence Grows in Yemen as Al Qaeda Tries to Fight Its Way Back|url=https://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108151459/http://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|archive-date=8 January 2015|access-date=8 January 2015|work=The New York Times}}</ref> 2015 ജനുവരി 20-ന് ഹൂതി വിമതർ തലസ്ഥാനത്തെ പ്രസിഡൻ്റിൻ്റെ കൊട്ടാരം പിടിച്ചെടുത്തു. പിടിച്ചെടുക്കുന്ന സമയത്ത് പ്രസിഡൻ്റ് അബ്ദ്രാബ്ബു മൻസൂർ ഹാദി കൊട്ടാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് പരിക്കൊന്നും സംഭവിച്ചില്ല.<ref>{{cite news|date=20 January 2015|title=Yemen Houthi rebels 'seize presidential palace'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528095042/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|archive-date=28 May 2018|access-date=21 June 2018|work=BBC News}}</ref> 2015 ഫെബ്രുവരി 6-ന് ഈ പ്രസ്ഥാനം യെമൻ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ നിയന്ത്രണം ഔദ്യോഗികമായി ഏറ്റെടുത്തുകൊണ്ട് പാർലമെൻ്റ് പിരിച്ചുവിടുകയും തങ്ങളുടെ 'വിപ്ലവ സമിതി'യെ യെമനിലെ ഭരണാധികാര സമിതിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="government2" /> മാർച്ച് 20-ന് ഉച്ചയ്ക്കുള്ള പ്രാർത്ഥനാവേളയിൽ അൽ-ബദർ, അൽ-ഹഷൂഷ് എന്നീ പള്ളികൾക്കുനേരെ ചാവേറാക്രമണം നടക്കുകയും, ഇസ്‌ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് അതിൻ്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഉടനടി ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സ്ഫോടനങ്ങളിൽ 142 ഹൂതി വിശ്വാസികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും 351-ലധികം പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു; യെമൻ്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മാരകമായ ഭീകരാക്രമണമായിരുന്നു ഇത്.<ref>{{cite news|date=20 March 2015|title=Death toll hits 142 from attacks in Yemen mosques|url=http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322235853/http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|archive-date=22 March 2015|newspaper=Al Bawaba}}</ref> ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> blirjiim9z10k85d7e1woq6k3epwpyt 4675428 4675427 2026-10-12T06:55:59Z Malikaveedu 16584 4675428 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്)." ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[ഖൊമേനിസം]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[അറബ് ദേശീയത]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[പാൻ-അറബിസം]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[ജനപക്ഷവാദം]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|ഇറാഖ്}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|<ref>{{cite news |date=20 March 2015 |title=Death toll hits 142 from attacks in Yemen mosques |url=http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150322235853/http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470 |archive-date=22 March 2015 |newspaper=Al Bawaba}}</ref>}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|ന്യൂസിലാന്റ്}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ രൂപംകൊണ്ട തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> 2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു.<ref name="IRIN22" /> കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.<ref name="BBC-News-2004a2" /> 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു.<ref name="AlJazIntro2" /> നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു.<ref name="Riedel-2017">{{cite news|last=Riedel|first=Bruce|author-link=Bruce Riedel|date=18 December 2017|title=Who are the Houthis, and why are we at war with them?|url=https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163411/https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|archive-date=12 June 2018|access-date=12 June 2018|work=[[Brookings Institution]]}}</ref> 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തേത്തുടർന്നു നടന്ന ദേശീയ സംവാദ സമ്മേളനത്തിലും (NDC) ഹൂതികൾ പങ്കെടുത്തു.<ref>{{cite web|url=http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|title=The Huthis: From Saada to Sanaa|access-date=29 November 2014|date=10 June 2014|series=Middle East Report N°154|publisher=International Crisis Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409032931/http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|archive-date=9 April 2015|url-status=dead}}</ref> എന്നാൽ, യെമനെ ദരിദ്രവും സമ്പന്നവെന്ന നിലയിൽ രണ്ട് മേഖലകളായി വിഭജിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും, എൻ.ഡി.സി.യിലെ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി വധിക്കപ്പെട്ടതിലും പ്രതിഷേധിച്ച്, 2011 നവംബറിലെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ അവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.<ref>{{cite news|date=11 February 2014|title=Yemen Al Houthi rebels slam federation plan as unfair|url=http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312050925/http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|archive-date=12 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Gulf News}}</ref><ref>{{cite news|last=al-Hassani|first=Mohammed|date=6 February 2014|title=Houthi Spokesperson Talks to the Yemen Times|url=http://www.yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140316103201/http://yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|archive-date=16 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Yemen Times}}</ref> വിപ്ലവം പുരോഗമിക്കവേ, ഹൂതികൾ യെമിലനെ കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നേടി. 2011 നവംബർ 9-ഓടെ, യെമനിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഗവർണറേറ്റുകളുടെ (സാദ, അൽ ജൗഫ്) നിയന്ത്രണം ഹൂതികളുടെ കൈവശമായതോടൊപ്പം; മൂന്നാമതൊരു ഗവർണറേറ്റ് (ഹജ്ജ) കൂടി അവരുടെ കൈവശത്തിലാകുമെന്ന സ്ഥിതി സംജാതമായി.<ref>{{cite news|date=29 November 2011|title=Houthis Close to Control Hajjah Governorate, Amid Expectations of Expansion of Control over Large Parts of Northern Yemen|url=http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405064347/http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|archive-date=5 April 2012|access-date=9 November 2011|work=Islam Times}}</ref> ഇത് യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സൻആയ്‌ക്കെതിരെ നേരിട്ടൊരു ആക്രമണം നടത്താൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുമായിരുന്നു.<ref>{{cite news|date=9 November 2011|title=Al-Houthi Expansion Plan in Yemen Revealed|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4288&MainCat=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20111109115052/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4288&MainCat=3|archive-date=9 November 2011|newspaper=Yemen Post}}</ref> 2012 മെയ് മാസത്തിൽ, സാദ, അൽ ജൗഫ്, ഹജ്ജ എന്നീ ഗവർണറേറ്റുകളുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, അവർക്ക് ചെങ്കടലിലേക്ക് സുഗമമായ പ്രവേശനം ലഭിക്കുകയും, കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾക്കുള്ള മുന്നൊരുക്കമെന്ന നിലയിൽ സനായുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് തടസ്സങ്ങൾസ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=New war with al-Houthis is looming|url=http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520160942/http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|archive-date=20 May 2012|access-date=23 January 2013|work=Yemen observer}}</ref> 2014 സെപ്റ്റംബറോടെ, യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സനായിലെ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളും ഒരു റേഡിയോ സ്റ്റേഷനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite news|title=Houthis seize government buildings in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922084435/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|archive-date=22 September 2014|access-date=21 September 2014|publisher=Al Jazeera}}</ref> സനയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളിലേക്കും റദാ പോലുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങളിലേക്കും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണം വ്യാപിച്ചെങ്കിലും, [[അൽ ഖാഇദ|അൽ-ഖ്വയ്ദയിൽ]] നിന്ന് അവർക്ക് ശക്തമായ വെല്ലുവിളി നേരിടേണ്ടിവന്നു. [[സൗദി അറേബ്യ]] യെമനിലെ അവരുടെ എതിരാളികളെ സഹായിക്കുമ്പോൾ, ഹൂതികൾ ഇറാനിൽ നിന്ന് സഹായം സ്വീകരിച്ചിരുന്നതായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.<ref name="NYT010715">{{cite news|author1=Kareem Fahim|date=7 January 2015|title=Violence Grows in Yemen as Al Qaeda Tries to Fight Its Way Back|url=https://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108151459/http://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|archive-date=8 January 2015|access-date=8 January 2015|work=The New York Times}}</ref> 2015 ജനുവരി 20-ന് ഹൂതി വിമതർ തലസ്ഥാനത്തെ പ്രസിഡൻ്റിൻ്റെ കൊട്ടാരം പിടിച്ചെടുത്തു. പിടിച്ചെടുക്കുന്ന സമയത്ത് പ്രസിഡൻ്റ് അബ്ദ്രാബ്ബു മൻസൂർ ഹാദി കൊട്ടാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് പരിക്കൊന്നും സംഭവിച്ചില്ല.<ref>{{cite news|date=20 January 2015|title=Yemen Houthi rebels 'seize presidential palace'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528095042/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|archive-date=28 May 2018|access-date=21 June 2018|work=BBC News}}</ref> 2015 ഫെബ്രുവരി 6-ന് ഈ പ്രസ്ഥാനം യെമൻ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ നിയന്ത്രണം ഔദ്യോഗികമായി ഏറ്റെടുത്തുകൊണ്ട് പാർലമെൻ്റ് പിരിച്ചുവിടുകയും തങ്ങളുടെ 'വിപ്ലവ സമിതി'യെ യെമനിലെ ഭരണാധികാര സമിതിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="government2" /> മാർച്ച് 20-ന് ഉച്ചയ്ക്കുള്ള പ്രാർത്ഥനാവേളയിൽ അൽ-ബദർ, അൽ-ഹഷൂഷ് എന്നീ പള്ളികൾക്കുനേരെ ചാവേറാക്രമണം നടക്കുകയും, ഇസ്‌ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് അതിൻ്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഉടനടി ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സ്ഫോടനങ്ങളിൽ 142 ഹൂതി വിശ്വാസികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും 351-ലധികം പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു; യെമൻ്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മാരകമായ ഭീകരാക്രമണമായിരുന്നു ഇത്.<ref>{{cite news|date=20 March 2015|title=Death toll hits 142 from attacks in Yemen mosques|url=http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322235853/http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|archive-date=22 March 2015|newspaper=Al Bawaba}}</ref> ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> fzasgub8nv5n0vlev3b3jyx9ufmpazh 4675429 4675428 2026-10-12T07:00:31Z Malikaveedu 16584 4675429 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്)." ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[ഖൊമേനിസം]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[അറബ് ദേശീയത]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[പാൻ-അറബിസം]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[ജനപക്ഷവാദം]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|ഇറാഖ്}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|ന്യൂസിലാന്റ്}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ രൂപംകൊണ്ട തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> 2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു.<ref name="IRIN22" /> കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.<ref name="BBC-News-2004a2" /> 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു.<ref name="AlJazIntro2" /> നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു.<ref name="Riedel-2017">{{cite news|last=Riedel|first=Bruce|author-link=Bruce Riedel|date=18 December 2017|title=Who are the Houthis, and why are we at war with them?|url=https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163411/https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|archive-date=12 June 2018|access-date=12 June 2018|work=[[Brookings Institution]]}}</ref> 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തേത്തുടർന്നു നടന്ന ദേശീയ സംവാദ സമ്മേളനത്തിലും (NDC) ഹൂതികൾ പങ്കെടുത്തു.<ref>{{cite web|url=http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|title=The Huthis: From Saada to Sanaa|access-date=29 November 2014|date=10 June 2014|series=Middle East Report N°154|publisher=International Crisis Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409032931/http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|archive-date=9 April 2015|url-status=dead}}</ref> എന്നാൽ, യെമനെ ദരിദ്രവും സമ്പന്നവെന്ന നിലയിൽ രണ്ട് മേഖലകളായി വിഭജിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും, എൻ.ഡി.സി.യിലെ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി വധിക്കപ്പെട്ടതിലും പ്രതിഷേധിച്ച്, 2011 നവംബറിലെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ അവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.<ref>{{cite news|date=11 February 2014|title=Yemen Al Houthi rebels slam federation plan as unfair|url=http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312050925/http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|archive-date=12 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Gulf News}}</ref><ref>{{cite news|last=al-Hassani|first=Mohammed|date=6 February 2014|title=Houthi Spokesperson Talks to the Yemen Times|url=http://www.yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140316103201/http://yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|archive-date=16 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Yemen Times}}</ref> വിപ്ലവം പുരോഗമിക്കവേ, ഹൂതികൾ യെമിലനെ കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നേടി. 2011 നവംബർ 9-ഓടെ, യെമനിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഗവർണറേറ്റുകളുടെ (സാദ, അൽ ജൗഫ്) നിയന്ത്രണം ഹൂതികളുടെ കൈവശമായതോടൊപ്പം; മൂന്നാമതൊരു ഗവർണറേറ്റ് (ഹജ്ജ) കൂടി അവരുടെ കൈവശത്തിലാകുമെന്ന സ്ഥിതി സംജാതമായി.<ref>{{cite news|date=29 November 2011|title=Houthis Close to Control Hajjah Governorate, Amid Expectations of Expansion of Control over Large Parts of Northern Yemen|url=http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405064347/http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|archive-date=5 April 2012|access-date=9 November 2011|work=Islam Times}}</ref> ഇത് യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സൻആയ്‌ക്കെതിരെ നേരിട്ടൊരു ആക്രമണം നടത്താൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുമായിരുന്നു.<ref>{{cite news|date=9 November 2011|title=Al-Houthi Expansion Plan in Yemen Revealed|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4288&MainCat=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20111109115052/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4288&MainCat=3|archive-date=9 November 2011|newspaper=Yemen Post}}</ref> 2012 മെയ് മാസത്തിൽ, സാദ, അൽ ജൗഫ്, ഹജ്ജ എന്നീ ഗവർണറേറ്റുകളുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, അവർക്ക് ചെങ്കടലിലേക്ക് സുഗമമായ പ്രവേശനം ലഭിക്കുകയും, കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾക്കുള്ള മുന്നൊരുക്കമെന്ന നിലയിൽ സനായുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് തടസ്സങ്ങൾസ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=New war with al-Houthis is looming|url=http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520160942/http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|archive-date=20 May 2012|access-date=23 January 2013|work=Yemen observer}}</ref> 2014 സെപ്റ്റംബറോടെ, യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സനായിലെ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളും ഒരു റേഡിയോ സ്റ്റേഷനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite news|title=Houthis seize government buildings in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922084435/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|archive-date=22 September 2014|access-date=21 September 2014|publisher=Al Jazeera}}</ref> സനയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളിലേക്കും റദാ പോലുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങളിലേക്കും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണം വ്യാപിച്ചെങ്കിലും, [[അൽ ഖാഇദ|അൽ-ഖ്വയ്ദയിൽ]] നിന്ന് അവർക്ക് ശക്തമായ വെല്ലുവിളി നേരിടേണ്ടിവന്നു. [[സൗദി അറേബ്യ]] യെമനിലെ അവരുടെ എതിരാളികളെ സഹായിക്കുമ്പോൾ, ഹൂതികൾ ഇറാനിൽ നിന്ന് സഹായം സ്വീകരിച്ചിരുന്നതായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.<ref name="NYT010715">{{cite news|author1=Kareem Fahim|date=7 January 2015|title=Violence Grows in Yemen as Al Qaeda Tries to Fight Its Way Back|url=https://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108151459/http://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|archive-date=8 January 2015|access-date=8 January 2015|work=The New York Times}}</ref> 2015 ജനുവരി 20-ന് ഹൂതി വിമതർ തലസ്ഥാനത്തെ പ്രസിഡൻ്റിൻ്റെ കൊട്ടാരം പിടിച്ചെടുത്തു. പിടിച്ചെടുക്കുന്ന സമയത്ത് പ്രസിഡൻ്റ് അബ്ദ്രാബ്ബു മൻസൂർ ഹാദി കൊട്ടാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് പരിക്കൊന്നും സംഭവിച്ചില്ല.<ref>{{cite news|date=20 January 2015|title=Yemen Houthi rebels 'seize presidential palace'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528095042/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|archive-date=28 May 2018|access-date=21 June 2018|work=BBC News}}</ref> 2015 ഫെബ്രുവരി 6-ന് ഈ പ്രസ്ഥാനം യെമൻ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ നിയന്ത്രണം ഔദ്യോഗികമായി ഏറ്റെടുത്തുകൊണ്ട് പാർലമെൻ്റ് പിരിച്ചുവിടുകയും തങ്ങളുടെ 'വിപ്ലവ സമിതി'യെ യെമനിലെ ഭരണാധികാര സമിതിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="government2" /> മാർച്ച് 20-ന് ഉച്ചയ്ക്കുള്ള പ്രാർത്ഥനാവേളയിൽ അൽ-ബദർ, അൽ-ഹഷൂഷ് എന്നീ പള്ളികൾക്കുനേരെ ചാവേറാക്രമണം നടക്കുകയും, ഇസ്‌ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് അതിൻ്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഉടനടി ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സ്ഫോടനങ്ങളിൽ 142 ഹൂതി വിശ്വാസികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും 351-ലധികം പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു; യെമൻ്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മാരകമായ ഭീകരാക്രമണമായിരുന്നു ഇത്.<ref>{{cite news|date=20 March 2015|title=Death toll hits 142 from attacks in Yemen mosques|url=http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322235853/http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|archive-date=22 March 2015|newspaper=Al Bawaba}}</ref> ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> h0ned6zuh772k9vztrrx6in5wxh36cg 4675448 4675429 2026-10-12T08:13:55Z Malikaveedu 16584 4675448 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്)." ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[ഖൊമേനിസം]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[അറബ് ദേശീയത]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[പാൻ-അറബിസം]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[ജനപക്ഷവാദം]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|ഇറാഖ്}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|ന്യൂസിലാന്റ്}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ രൂപംകൊണ്ട തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> 2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു.<ref name="IRIN22" /> കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.<ref name="BBC-News-2004a2" /> 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു.<ref name="AlJazIntro2" /> നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു.<ref name="Riedel-2017">{{cite news|last=Riedel|first=Bruce|author-link=Bruce Riedel|date=18 December 2017|title=Who are the Houthis, and why are we at war with them?|url=https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163411/https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|archive-date=12 June 2018|access-date=12 June 2018|work=[[Brookings Institution]]}}</ref> 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തേത്തുടർന്നു നടന്ന ദേശീയ സംവാദ സമ്മേളനത്തിലും (NDC) ഹൂതികൾ പങ്കെടുത്തു.<ref>{{cite web|url=http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|title=The Huthis: From Saada to Sanaa|access-date=29 November 2014|date=10 June 2014|series=Middle East Report N°154|publisher=International Crisis Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409032931/http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|archive-date=9 April 2015|url-status=dead}}</ref> എന്നാൽ, യെമനെ ദരിദ്രവും സമ്പന്നവെന്ന നിലയിൽ രണ്ട് മേഖലകളായി വിഭജിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും, എൻ.ഡി.സി.യിലെ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി വധിക്കപ്പെട്ടതിലും പ്രതിഷേധിച്ച്, 2011 നവംബറിലെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ അവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.<ref>{{cite news|date=11 February 2014|title=Yemen Al Houthi rebels slam federation plan as unfair|url=http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312050925/http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|archive-date=12 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Gulf News}}</ref><ref>{{cite news|last=al-Hassani|first=Mohammed|date=6 February 2014|title=Houthi Spokesperson Talks to the Yemen Times|url=http://www.yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140316103201/http://yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|archive-date=16 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Yemen Times}}</ref> വിപ്ലവം പുരോഗമിക്കവേ, ഹൂതികൾ യെമിലനെ കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നേടി. 2011 നവംബർ 9-ഓടെ, യെമനിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഗവർണറേറ്റുകളുടെ (സാദ, അൽ ജൗഫ്) നിയന്ത്രണം ഹൂതികളുടെ കൈവശമായതോടൊപ്പം; മൂന്നാമതൊരു ഗവർണറേറ്റ് (ഹജ്ജ) കൂടി അവരുടെ കൈവശത്തിലാകുമെന്ന സ്ഥിതി സംജാതമായി.<ref>{{cite news|date=29 November 2011|title=Houthis Close to Control Hajjah Governorate, Amid Expectations of Expansion of Control over Large Parts of Northern Yemen|url=http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405064347/http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|archive-date=5 April 2012|access-date=9 November 2011|work=Islam Times}}</ref> ഇത് യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സൻആയ്‌ക്കെതിരെ നേരിട്ടൊരു ആക്രമണം നടത്താൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുമായിരുന്നു.<ref>{{cite news|date=9 November 2011|title=Al-Houthi Expansion Plan in Yemen Revealed|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4288&MainCat=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20111109115052/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4288&MainCat=3|archive-date=9 November 2011|newspaper=Yemen Post}}</ref> 2012 മെയ് മാസത്തിൽ, സാദ, അൽ ജൗഫ്, ഹജ്ജ എന്നീ ഗവർണറേറ്റുകളുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, അവർക്ക് ചെങ്കടലിലേക്ക് സുഗമമായ പ്രവേശനം ലഭിക്കുകയും, കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾക്കുള്ള മുന്നൊരുക്കമെന്ന നിലയിൽ സനായുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് തടസ്സങ്ങൾസ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=New war with al-Houthis is looming|url=http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520160942/http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|archive-date=20 May 2012|access-date=23 January 2013|work=Yemen observer}}</ref> 2014 സെപ്റ്റംബറോടെ, യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സനായിലെ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളും ഒരു റേഡിയോ സ്റ്റേഷനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite news|title=Houthis seize government buildings in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922084435/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|archive-date=22 September 2014|access-date=21 September 2014|publisher=Al Jazeera}}</ref> സനയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളിലേക്കും റദാ പോലുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങളിലേക്കും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണം വ്യാപിച്ചെങ്കിലും, [[അൽ ഖാഇദ|അൽ-ഖ്വയ്ദയിൽ]] നിന്ന് അവർക്ക് ശക്തമായ വെല്ലുവിളി നേരിടേണ്ടിവന്നു. [[സൗദി അറേബ്യ]] യെമനിലെ അവരുടെ എതിരാളികളെ സഹായിക്കുമ്പോൾ, ഹൂതികൾ ഇറാനിൽ നിന്ന് സഹായം സ്വീകരിച്ചിരുന്നതായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.<ref name="NYT010715">{{cite news|author1=Kareem Fahim|date=7 January 2015|title=Violence Grows in Yemen as Al Qaeda Tries to Fight Its Way Back|url=https://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108151459/http://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|archive-date=8 January 2015|access-date=8 January 2015|work=The New York Times}}</ref> 2015 ജനുവരി 20-ന് ഹൂതി വിമതർ തലസ്ഥാനത്തെ പ്രസിഡൻ്റിൻ്റെ കൊട്ടാരം പിടിച്ചെടുത്തു. പിടിച്ചെടുക്കുന്ന സമയത്ത് പ്രസിഡൻ്റ് അബ്ദ്രാബ്ബു മൻസൂർ ഹാദി കൊട്ടാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് പരിക്കൊന്നും സംഭവിച്ചില്ല.<ref>{{cite news|date=20 January 2015|title=Yemen Houthi rebels 'seize presidential palace'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528095042/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|archive-date=28 May 2018|access-date=21 June 2018|work=BBC News}}</ref> 2015 ഫെബ്രുവരി 6-ന് ഈ പ്രസ്ഥാനം യെമൻ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ നിയന്ത്രണം ഔദ്യോഗികമായി ഏറ്റെടുത്തുകൊണ്ട് പാർലമെൻ്റ് പിരിച്ചുവിടുകയും തങ്ങളുടെ 'വിപ്ലവ സമിതി'യെ യെമനിലെ ഭരണാധികാര സമിതിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="government2" /> മാർച്ച് 20-ന് ഉച്ചയ്ക്കുള്ള പ്രാർത്ഥനാവേളയിൽ അൽ-ബദർ, അൽ-ഹഷൂഷ് എന്നീ പള്ളികൾക്കുനേരെ ചാവേറാക്രമണം നടക്കുകയും, ഇസ്‌ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് അതിൻ്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഉടനടി ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സ്ഫോടനങ്ങളിൽ 142 ഹൂതി വിശ്വാസികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും 351-ലധികം പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു; യെമൻ്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മാരകമായ ഭീകരാക്രമണമായിരുന്നു ഇത്.<ref>{{cite news|date=20 March 2015|title=Death toll hits 142 from attacks in Yemen mosques|url=http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322235853/http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|archive-date=22 March 2015|newspaper=Al Bawaba}}</ref> മേഖലയിൽ അധിവസിക്കുന്ന സുന്നി വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ഹൂതികളിൽ നിന്ന് ഭാവിലുണ്ടായേക്കാവുന്ന ഭീഷണികൾ കണക്കിലെടുത്ത്, 2015 മാർച്ച് 27-ന് [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ബഹ്റൈൻ|ബഹ്‌റൈൻ]], [[ഖത്തർ]], [[കുവൈറ്റ്]], [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യു.എ.ഇ]], [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്ത്]], [[ജോർദാൻ]], [[മൊറോക്കൊ|മൊറോക്കോ]], [[സുഡാൻ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഗൾഫ് സഖ്യം യെമനിൽ വ്യോമാക്രമണം നടത്തി. വ്യോമാക്രമണങ്ങളുടെ ആസൂത്രണത്തിലും, അതുപോലെ തന്നെ ലോജിസ്റ്റിക്, രഹസ്യാന്വേഷണ പിന്തുണ നൽകുന്നതിലും സഹായിച്ചുകൊണ്ട് അമേരിക്കയും ഈ സൈനിക സഖ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി. ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള യെമനിലെ പ്രദേശങ്ങളിൽ സൗദി നേതൃത്വത്തിൽ ഏർപ്പെടുത്തിയ നാവിക ഉപരോധത്തിൽ യു.എസ്. നാവികസേനയും സജീവമായി പങ്കുചേർന്നിരുന്നു; യെമനിൽ ക്ഷാമം പടർന്നുപിടിക്കുന്നതിന് പ്രധാന കാരണമായത് ഈ ഉപരോധമാണെന്ന് മാനുഷിക സഹായ സംഘടനകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> qm3nl35flb3f9lgu4h9yaocf6s9dyzu 4675449 4675448 2026-10-12T08:15:17Z Malikaveedu 16584 4675449 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = അൻസാർ അള്ളാഹ് | native_name = {{nobold|{{lang|ar|أنصار الله}}}} | native_name_lang = ar | predecessor = [[Believing Youth (Yemen)|ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്]]<ref>{{Cite web |date=28 February 2015 |title=The rise of Yemen's Houthi rebels |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31645145 |work=BBC News}}</ref> | caption = ഹൂതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലോഗോ. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇതാണ്: "വിശ്വസിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരാകൂ (അൻസാർ അല്ലാഹ്)." ([[Quran 61:14]]) | image = | logo = Ansar Allah Logo.svg | membership = 100,000 (2011)<ref>Almasmari, Hakim. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html "Medics: Militants raid Yemen town, killing dozens"]. [https://edition.cnn.com/2011/11/27/world/meast/yemen-clashes/index.html], [[CNN]], 27 November 2011.</ref><ref>[http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 Houthis Kill 24 in North Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019231456/http://www.yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4393&MainCat=3 |date=19 October 2017}}, 27 November 2011.</ref><br />200,000 (2020)<ref>{{cite web |date=10 February 2021 |title=The myth of stability: Infighting and repression in Houthi-controlled territories |url=https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519061231/https://reliefweb.int/report/yemen/myth-stability-infighting-and-repression-houthi-controlled-territories |archive-date=19 May 2022 |access-date=10 February 2021 |publisher=OCHA}}</ref><br />220,000 (2022)<ref name=AAFC /><br />350,000 (2024)<ref name="AAFC">{{cite web |date=3 November 2024 |title=UN expert: Iran transformed Yemen's Houthi rebels into potent military force |url=https://www.voanews.com/a/un-expert-iran-transformed-yemen-s-houthi-rebels-into-potent-military-force/7849814.html? |access-date=21 August 2025}}</ref> | religion = [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം]] ([[Zaydism|സയിദി]]){{efn|name=twelver}} | flag = Ansarullah Flag Vector.svg | founded = {{start date and age|1994}} | ideology = {{tree list}} * [[ഖൊമേനിസം]]<ref name="Sana"/><ref name="The World Almanac of Islamism"/><ref name="congress">{{cite news |date=8 December 2020 |title=Yemen: Civil War and Regional Intervention |url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210807074027/https://fas.org/sgp/crs/mideast/R43960.pdf |archive-date=7 August 2021 |access-date=13 February 2021 |work=Congressional Research |quote=The Houthi movement (formally known as Ansar Allahor Partisans of God) is a predominantly Zaydi Shia revivalist political and insurgent movement formed in the northern Yemeni governorate of Saada under the leadership of members of the Houthi family.}}</ref> ** [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Sana">{{Cite web |author1=Mohammed Almahfali |author2=James Root |date=13 February 2020 |title=How Iran's Islamic Revolution Does, and Does Not, Influence Houthi Rule in Northern Yemen |url=https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404044731/https://sanaacenter.org/publications/analysis/9050 |archive-date=4 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Sana'a Center For Strategic Studies |language=en}}</ref><ref name="The World Almanac of Islamism">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |title=The World Almanac of Islamism |date=27 October 2011 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=9781442207158 |access-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130601/https://books.google.com/books?id=9OmjMIXfbD8C&q=Abdul-Malik+Badreddin+al-Houthi&pg=PA250 |archive-date=17 January 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2017 |title=The Islamist philosophy 'Qutbism' could be entering America's national security vernacular |url=https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817155724/https://thehill.com/opinion/international/365552-the-islamist-philosophy-qutbism-could-be-entering-americas-national/ |archive-date=17 August 2021 |access-date=19 December 2017 |website=The Hill |quote=McMaster's Qutbism comments are occurring simultaneously with U.S. ambassador to the United Nations Nikki Halley's proof of Iranian support for Houthi missiles. The timing of the Trump administration's push connects the dots between Iran, Houthis and Qutabists supported by Turkey and Qatar.}}</ref> ** [[പാൻ-ഇസ്‌ലാമിസം]]<ref name="Houthis">{{cite web |date=7 October 2022 |title=Houthis |url=https://sawabcenter.org/extremist-organizations/houtis/ |access-date=18 September 2023 |website=Sabwa Center}}</ref><ref name="wilson"/> ** [[സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധത]]<ref name="Sana"/><ref name="Yemen in crisis"/> ** [[സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധത]]<ref name="Yemen in crisis"/> * [[അറബ് ദേശീയത]]<ref name="Houthis"/><ref name="wilson"/><ref name="Orkaby" /> ** [[പാൻ-അറബിസം]]<ref name=Houthis/> * [[Yemenis|യമനി ദേശീയത]]<ref name="wilson" /><ref name="Orkaby" /> * [[Zaydism|സൈദി]] [[Islamic revival|പുനരുജ്ജീവനവാദം]]<ref>{{cite web |date=25 September 2014 |title=What is the Houthi Movement? |url=http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006141708/http://tonyblairfaithfoundation.org/religion-geopolitics/commentaries/backgrounder/what-houthi-movement |archive-date=6 October 2014 |access-date=2 October 2014 |publisher=Tony Blair Faith Foundation}}</ref> * [[ജനപക്ഷവാദം]]<ref name="wilson" /> {{tree list/end}} | lang1 = Ansar Allah | name_lang1 = | leader = [[അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി]] (since 2004)<br />[[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]]{{KIA}}<br />(1994–2004) | leader2_title = [[Party spokesperson|വക്താവ്]] | leader2_name = മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ സലാം<ref>{{cite news |date=25 April 2018 |title=Mohammed Abdul Salam denies news in Saudi channel |url=https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827144012/https://www.yemenpress.org/yemen/mohammed-abdul-salam-denies-news-in-saudi-channel/ |archive-date=27 August 2018 |access-date=28 August 2018 |website=Yemen Press}}</ref> | headquarters = [[സാദ]] (1994-2014)<br />[[സനാ]] (since [[Houthi takeover in Yemen|2014]]) | country = [[Houthi-controlled territory of Yemen|Yemen]], including [[Saudi Arabia–Yemen border]]<ref>{{cite news |title=Infographic: Yemen's war explained in maps and charts |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209125157/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/yemens-war-explained-in-maps-and-charts-interactive |archive-date=9 February 2022 |access-date=9 February 2022 |publisher=Al Jazeera}}</ref> | affiliation1_title = Allies | affiliation1 = {{collapsible list|title = State allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|China}} (alleged)<ref name="g416">{{cite web | last=Salami | first=Mohammad | title=China Sends Houthis Dual-Use Technology to Boost Influence and Undercut the US • Stimson Center | website=Stimson Center | date=2025-08-12 | url=https://www.stimson.org/2025/china-sends-houthis-dual-use-technology-to-boost-influence-and-undercut-the-us/ | access-date=2026-07-25}}</ref> | {{flag|Iran}}<ref>{{Cite journal |last1=Delband |first1=Mehdi |last2=Abdakhodaei |first2=Mojtaba |date=16 February 2022 |title=The foreign policy of the Islamic Republic of Iran regarding the Yemen crisis (original in Persian:سیاست خارجی جمهوری اسالمی ای ران در قبال بحران یمن) |url=https://www.bsrq.ir/article_149537_2928162beced93bf7d9d395d23dbe7d6.pdf |journal=Research Institute for Islamic Revolution Studies and Research (Original in Persian: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات انقلاب اسلامی) |volume=1 |pages=1 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 January 2024 |title=Ali Khamenei, supporting the Houthi attacks on ships, expressed hope that "these efforts will continue." |url=https://parsi.euronews.com/2024/01/16/ali-khameneis-support-for-yemens-houthi-attacks-in-red-sea-we-hope-it-will-continue |access-date=9 January 2025 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref name=Iran_support /> | {{flag|North Korea}} (alleged){{efn|<ref name="Korea">{{cite news |date=17 August 2015 |title=North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf |url=https://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817222418/http://www.huffingtonpost.com/samuel-ramani/north-koreas-balancing-ac_b_7995688.html |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |work=The Huffington Post |quote=North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces.}}</ref><ref>{{cite web |date=30 September 2019 |title=The September 14 drone attack on Saudi oil fields: North Korea's potential role &#124; NK News |url=https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011033136/https://www.nknews.org/2019/09/the-september-14-drone-attack-on-saudi-oil-fields-north-koreas-potential-role/ |archive-date=11 October 2019 |access-date=11 October 2019}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 1">{{cite news |date=5 February 2019 |title=North Korea is hiding nukes and selling weapons, alleges confidential UN report |url=https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601084141/https://www.cnn.com/2019/02/05/asia/north-korea-nuclear-sanctions-prep-intl/index.html |archive-date=1 June 2022 |access-date=5 February 2019 |quote=The summary also accuses North Korea of violating a UN arms embargo and supplying small arms, light weapons and other military equipment to Libya, Sudan, and Houthi rebels in Yemen, through foreign intermediaries. |agency=CNN}}</ref><ref name="North Korean weapons aid 2">{{cite news |date=4 August 2018 |title=Secret UN report reveals North Korea attempts to supply Houthis with weapons |url=https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804070407/https://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2018/08/04/Secret-UN-report-reveals-North-Korea-weapons-sale-attempts-to-Yemen-s-Houthis.html |archive-date=4 August 2018 |access-date=4 August 2018 |quote=The report said that experts were investigating efforts by the North Korean Ministry of Military Equipment and Korea Mining Development Trading Corporation (KOMID) to supply conventional arms and ballistic missiles to Yemen's Houthi group. |agency=Al-Arabiya}}</ref><ref>{{cite web |date=3 March 2021 |title=Panel investigates North Korean weapon used in Mogadishu attack on UN compound |url=https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140554/https://www.nknews.org/pro/panel-investigates-north-korean-weapon-used-in-mogadishu-attack-on-un-compound/ |archive-date=8 April 2022 |access-date=13 March 2021}}</ref>}} | {{flag|Oman}} (alleged,<ref>{{Cite web |author1=Ahmad Sharawi |author2=Jonathan Schanzer|date=March 7, 2025 |title=Oman Is Supporting The Houthis: It Should Be Held To Account |url=https://www.fdd.org/analysis/op_eds/2025/03/07/oman-is-supporting-the-houthis-it-should-be-held-to-account/ |access-date=2026-02-23 |website=FDD |language=en}}</ref><ref name="Oman 01">{{cite news |date=12 October 2016 |title=Just how neutral is Oman in Yemen war? |url=https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003115/https://www.al-monitor.com/pulse/ru/contents/articles/originals/2016/10/oman-neutral-saudi-war-iran-houthis.html |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Just how neutral is Oman in Yemen war? |agency=Al-Monitor}}</ref><ref name="Oman 02">{{cite news |date=6 July 2017 |title=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |url=http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018003134/http://www.mei.edu/content/article/oman-s-high-stakes-yemen |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Yemen War and Qatar Crisis Challenge Oman's Neutrality |agency=Middle East Institute}}</ref> denied by Oman)<ref name="Oman 03">{{cite news |date=22 July 2017 |title=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018004634/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/07/22/oman-is-a-mediator-in-yemen-can-it-play-the-same-role-in-qatar/ |archive-date=18 October 2018 |access-date=17 October 2018 |quote=Oman is a mediator in Yemen. Can it play the same role in Qatar? |agency=The Washington Post}}</ref><ref>{{cite web |title=Oman denies arms smuggled through border to Houthis |url=http://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426151625/https://www.middleeasteye.net/news/oman-denies-arms-smuggled-through-border-houthis |archive-date=26 April 2019 |access-date=13 June 2018 |website=Middle East Eye}}</ref> | {{flag|Russia}} (alleged)<ref name="Mathews2024"/> }} }} {{collapsible list|title = Non-state allies|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flagicon|Yemen}} [[Popular Committees (Yemen)|Houthi Popular Committees in Yemen]]<ref>{{cite web |date=19 March 2018 |title=Yemen's Military: From the Tribal Army to the Warlords |url=https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044831/https://www.ispionline.it/en/pubblicazione/yemens-military-tribal-army-warlords-19919 |archive-date=14 June 2018 |access-date=2 July 2018}}</ref> | {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-[[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] faction, 2014–2017;<ref name=Iran_support/><ref>{{cite web |date=3 December 2017 |title=Yemen's General People's Congress calls for 'uniting against Iranian project' |url=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010534/http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/12/03/Yemen-s-General-People-s-Congress-calls-for-uniting-against-Iranian-project-.html |archive-date=24 June 2018 |access-date=1 January 2018 |website=English.AlArabiya.net}}</ref> pro-Houthi faction since 2017)<ref>{{cite news |date=23 January 2018 |title=Death of a leader: Where next for Yemen's GPC after murder of Saleh? |url=http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123134235/http://www.middleeasteye.net/news/when-leader-dies-how-yemen-gpc-fell-apart-after-murder-saleh-tareq-saudi-uae-aden-sanaa-1966816018 |archive-date=23 January 2018 |access-date=31 May 2018 |work=[[Middle East Eye]]}}</ref> | {{flag|Hezbollah}}<ref>{{cite news |date=27 September 2014 |title=Source: Hezbollah, Iran helping Hawthi rebels boost control of Yemen's capital |url=https://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140036/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.617924 |archive-date=2 April 2015 |access-date=31 March 2015 |newspaper=Haaretz}}</ref><ref name="Najran">{{cite news |last=Rafi |first=Salman |date=2 October 2015 |title=How Saudi Arabia's aggressive foreign policy is playing against itself |url=https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929083129/https://asiatimes.com/2015/10/how-saudi-arabias-aggressive-foreign-policy-is-playing-against-itself/ |archive-date=29 September 2020 |access-date=23 January 2016 |agency=Asia Times}}</ref> | {{flagicon image|Single Color Flag - ffd700.png}} [[Harakat Hezbollah al-Nujaba]]<ref>{{cite web |title=Iraq's Nujaba, Yemen's Ansarullah Discuss US Threats – World news |url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511131929/https://www.tasnimnews.com/en/news/2019/05/11/2008991/iraq-s-nujaba-yemen-s-ansarullah-discuss-us-threats/amp |archive-date=11 May 2019 |access-date=9 October 2019 |work=Tasnim News Agency}}</ref> | {{flagicon image| Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} [[Liwa Fatemiyoun]]{{efn|<ref>{{cite web |date=28 September 2018 |title=State Department Report 1: Iran's Support for Terrorism |url=https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502080710/https://iranprimer.usip.org/blog/2018/oct/04/state-department-report-1-iran%E2%80%99s-support-terrorism |archive-date=2 May 2022 |access-date=28 February 2022 |work=The Iran Primer}} "A report by the Foundation for the Defense of Democracy noted that some Afghan Fatemiyoun also deployed to Yemen to fight alongside the Houthis."</ref><ref>{{cite news |date=11 November 2017 |title=Iran Sent Them to Syria. Now Afghanistani Fighters Are a Worry at Home. |url=https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817195228/https://www.nytimes.com/2017/11/11/world/asia/afghanistan-iran-syria-revolutionary-guards.html |archive-date=17 August 2019 |access-date=12 November 2017 |work=[[New York Times]] |quote=Not only did Iran send smaller units of the Fatemiyoun to cross Syrian borders and fight in Yemen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran boosting Yemeni Houthis with Syrian fighters: Local sources |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-boosting-yemeni-houthis-with-syrian-fighters-local-sources/2233092 |access-date=29 May 2025 |website=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |last=al-Tamimi |first=Nabil Abdullah |title=IRGC smuggles foreign fighters into Yemen |url=https://diyaruna.com/en_GB/articles/cnmi_di/features/2021/07/28/feature-01 |access-date=22 June 2025 |website=Diyaruna |language=en-GB}}</ref>}} | {{flag|Hamas}} (since 2021)<ref>{{cite web |date=5 January 2021 |title=Houthis, Hamas merge diplomacy around prisoner releases – Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East |url=https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021081505/https://www.al-monitor.com/originals/2021/01/yemen-houthis-release-saudi-palestinian-hamas-prisoners.html |archive-date=21 October 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=16 June 2021 |title=Hamas awards 'Shield of Honor' to Houthi representative in Yemen, sparking outrage in Saudi Arabia |url=https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224133811/https://www.jns.org/hamas-awards-shield-of-honor-to-houthi-representative-in-yemen-sparking-outrage-in-saudi-arabia/ |archive-date=24 February 2023 |access-date=24 February 2023}}</ref> | {{flagicon image|Flag of Edward England.svg}} [[Somali pirates]]<ref>{{cite news |date=24 February 2025 |title=Somali pirates have used the Red Sea Crisis and war in Gaza to stage a return |url=https://edition.cnn.com/2025/02/22/world/somali-pirates-red-sea-gaza-dg/index.html |work=CNN |quote=The Houthis rely on pirates for smuggling oil and weapons, Ahmed said. They also share intelligence on ships heading towards the Red Sea through the Gulf of Aden, he added.}}</ref> | {{flag|al-Shabaab}} (alleged)<ref>{{cite news |date=28 May 2025 |title=Expanding Al Shabaab–Houthi Ties Escalate Security Threats to Red Sea Region |url=https://africacenter.org/spotlight/al-shabaab-houthi-security-red-seal |work=Africa Center for Strategic Studies |quote=Al Shabaab gains improved materiel (weaponized drones, ballistic missiles) and training from this relationship. Al Shabaab is simultaneously able to further expand and entrench the criminal enterprises that fund its operations.The Houthis benefit from Al Shabaab's support of disruptive piracy activity in the Gulf of Aden and Western Indian Ocean as well as from more diversified supply arteries. This strengthens the Houthis' ability to threaten maritime traffic in the region while deepening their leverage vis-à-vis the United Nations-backed government in Yemen. }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Former allies |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Ba'athist Syria}}<ref>{{cite news |date=12 November 2020 |title=Yemen's Houthi-led govt appoints new envoy to Syria |url=https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113161417/https://www.middleeastmonitor.com/20201112-yemens-houthi-led-govt-appoints-new-envoy-to-syria/ |archive-date=13 November 2020 |access-date=30 March 2021 |work=Middle East Monitor |quote=Yemen's Houthi-led National Salvation Government (NSG) has appointed a new ambassador to Syria, one of the countries alongside Iran which recognises the Sanaa-based government.}}</ref> (until 2023)<ref>{{cite news |date=12 October 2023 |title=Syria expels Houthi 'diplomatic mission' in Damascus |url=https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101052143/https://www.arabnews.com/node/2390246/middle-east |archive-date=1 November 2023 |access-date=1 November 2023 |work=Arab News}}</ref> | {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} (until 2011, alleged)<ref>{{cite web |date=4 September 2011 |title=Mana'a and al-Ahmar received money from Gaddafi to shake security of KSA, Yemen |url=http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911043823/http://www.yobserver.com/front-page/10021347.html |archive-date=11 September 2011 |access-date=2 March 2021}}</ref>}} }} | affiliation2_title = Opponents | affiliation2 = {{collapsible list|title = State opponents |<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members --> {{unbulletedlist| {{flag|Yemen}} ([[Presidential Leadership Council]]) | {{flag|Saudi Arabia}} | {{flag|United Arab Emirates}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Egypt}}<ref name="offensive"/><ref name="cnn">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Saudi Arabia launches airstrikes in Yemen |url=http://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620050554/https://www.cnn.com/2015/03/25/middleeast/yemen-unrest/ |archive-date=20 June 2019 |access-date=25 March 2015 |agency=CNN}}</ref> | {{flag|Jordan}}<ref name="offensive" /> | {{flagicon|Sudan}} [[Republic of the Sudan (1985–2019)|Sudan]] (until 2019)<ref name="offensive" /> | {{flag|Bahrain}}<ref name="offensive">{{cite news |date=26 March 2015 |title=Egypt, Jordan, Sudan and Pakistan ready for ground offensive in Yemen: report |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326221558/http://www.theglobeandmail.com/news/world/saudi-arabia-has-150000-troops-for-yemen-operation-report/article23628188/ |archive-date=26 March 2015 |access-date=26 March 2015 |work=[[The Globe and Mail]]}}</ref> | {{flag|Morocco}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news |date=12 January 2024 |title=Kosovo came out in support of the USA and Britain against the Houthi rebels |url=https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312075811/https://www.koha.net/en/arboretum/405605/Kosovo-came-out-in-support-of-the-United-States-and-Britain-against-the-Houthi-rebels/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=25 March 2024 |work=[[Koha Ditore]]}}</ref> | {{flag|Somalia}}<ref>{{cite web |date=21 March 2021 |title=Somalia condemns Houthi attack on Saudi Arabia |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913000616/https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-condemns-houthi-attack-on-saudi-arabia |archive-date=13 September 2024 |access-date=18 January 2024 |work=[[Garowe Online]]}}</ref><ref>{{cite web |date=7 April 2015 |title=Somalia lends support to Saudi-led fight against Houthis in Yemen |url=https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180506042850/https://www.theguardian.com/world/2015/apr/07/somalia-aids-saudi-led-fight-against-houthis-yemen |archive-date=6 May 2018 |access-date=18 January 2024 |work=[[The Guardian]]}}</ref> | {{flag|Senegal}}<ref name="offensive" /> | {{flag|Belgium}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Belgium supports US-UK operation against Houthi rebels |url=https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210626/https://www.brusselstimes.com/873518/belgium-supports-us-uk-operation-against-houthi-rebels |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |work=[[The Brussels Times]]}}</ref> | {{flag|France}}<ref>{{cite web |date=17 May 2019 |title=France Should Stop Fueling Saudi War Crimes in Yemen |url=https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526203048/https://www.hrw.org/news/2019/05/17/france-should-stop-fueling-saudi-war-crimes-yemen |archive-date=26 May 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Human Rights Watch}}</ref><ref name="BBC22032022">{{cite web |date=22 March 2022 |title=Yemen: Why is the war there getting more violent? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728081557/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 |archive-date=28 July 2018 |access-date=28 March 2022 |work=BBC News}}</ref> | {{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Americans and British attack Houthi targets in Yemen, the Netherlands supports |url=https://nos.nl/artikel/2504571-amerikanen-en-britten-vallen-houthi-doelen-in-jemen-aan-nederland-ondersteunt |website=[[NOS Nieuws]] |publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting]]}}</ref> | {{flag|United States}}<ref name="Riedel-2017"/><ref name="m.jpost.com">{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=http://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |access-date=1 January 2018 |website=JPost.com}}</ref> | {{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite web |date=7 January 2016 |title=Exclusive: UK Helping Saudi's Yemen Campaign |url=https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328052313/https://news.sky.com/story/exclusive-uk-helping-saudis-yemen-campaign-10333596 |archive-date=28 March 2022 |access-date=28 March 2022 |work=Sky News}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=Biden says Canada among nations supporting operation to stop Houthi attacks on commercial ships |url=https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083455/https://www.cbc.ca/news/world/yemen-houthis-u-s-british-missile-strikes-1.7081398 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[CBC News]] |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref>{{cite web |last=Lyons |first=John |author-link=John Lyons (journalist) |date=12 January 2024 |title=Today, Biden said Australia was one of a number of allies that had provided support for the initial strikes. |url=https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112083613/https://www.abc.net.au/news/2024-01-12/uk-us-strike-houthi-targets-inside-yemen-over-red-sea-attacks/103313318 |archive-date=12 January 2024 |access-date=12 January 2024 |website=[[ABC News (Australia)]] |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> | {{flag|Israel}}<ref>{{cite web |date=28 May 2017 |title=Yemen's Houthis: New members of Iran's anti-Israeli/anti-American axis |url=https://m.jpost.com/Opinion/Yemens-Houthis-New-members-of-Irans-anti-Israelianti-American-axis-494170 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117130534/https://www.jpost.com/opinion/yemens-houthis-new-members-of-irans-anti-israelianti-american-axis-494170 |archive-date=17 January 2023 |access-date=5 October 2018 |work=Jerusalem Post}}</ref> | {{flag|Seychelles}}<ref>{{cite web |title=The US and Allies Take Aim at Houthis and Iran With New Maritime Security Force |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629213615/https://www.msn.com/en-us/news/world/the-us-and-allies-take-aim-at-houthis-and-iran-with-new-maritime-security-force/ar-AA1lQyfk |archive-date=29 June 2024 |access-date=22 December 2023 |website=[[MSN]]}}</ref> | {{flag|New Zealand}}<ref>{{cite web |date=12 January 2024 |title=New Zealand backs UK, US attacks on Houthi rebels in Yemen |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116210511/https://www.rnz.co.nz/news/political/506575/new-zealand-backs-uk-us-attacks-on-houthi-rebels-in-yemen |archive-date=16 January 2024 |access-date=16 January 2024 |website=[[Radio New Zealand]] |agency=Reuters}}</ref> | {{flag|South Korea}}<ref>{{cite web |last1=Baldor |first1=Lolita C. |last2=Copp |first2=Tara |date=11 January 2024 |title=US, British militaries launch massive retaliatory strike against Iranian-backed Houthis in Yemen |url=https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112000252/https://apnews.com/article/yemen-houthis-biden-retaliation-attacks-0804b93372cd5e874a0dd03513fe36a2 |archive-date=12 January 2024 |website=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2024 |title=Korea joins statement backing U.S., British strikes on Houthis |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-01-24/national/diplomacy/Korea-joins-statement-backing-US-British-strikes-on-Houthis/1966052 |access-date=24 January 2024 |website=Korea JoongAng Daily}}</ref> | {{flag|Sri Lanka}}<ref>{{Cite web |last=Mallawarachi |first=Bharatha |date=9 January 2024 |title=Sri Lanka to join US-led naval operations against Houthi rebels in Red Sea |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110012021/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sri-lanka-join-us-led-naval-operations-houthi-106217965 |archive-date=10 January 2024 |access-date=10 January 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}</ref> | {{flag|Ukraine}}<ref name="Ukraine">{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Yemen's Houthi rebels declare support for Russia's Ukraine annexation |url=https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213150057/https://www.newarab.com/news/yemen-houthi-rebels-declare-support-russia-over-ukraine |archive-date=13 December 2023 |access-date=13 December 2023 |work=The New Arab}}</ref> }} }} {{collapsible list|title = Non-state opponents|<!-- "state" implies international recognition, essentially UN members -->{{tree list}} * {{flagicon image|General People's Congress flag.svg}} [[General People's Congress (Yemen)|General People's Congress]] (pro-Hadi/Alimi faction) * {{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.png}} [[Muslim Brotherhood]]<ref>{{cite web |date=5 April 2015 |title=Rebels in Yemen abduct Sunni rivals amid Saudi airstrikes |url=https://www.cbsnews.com/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515231326/https://www.cbsnews.com/amp/news/rebels-in-yemen-abduct-sunni-rivals-amid-saudi-airstrikes/ |archive-date=15 May 2021 |access-date=20 December 2018 |via=The CBS News |quote=Muslim Brotherhood's branch in Yemen and a traditional power player in Yemen, had declared its support for the Saudi-led coalition bombing campaign against the rebels and their allies.}}</ref> ** {{flag|Hamas}} (until 2021)<ref>{{cite news |date=29 March 2015 |title=Hamas supports military operation for political legitimacy in Yemen |url=https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408140610/https://www.arabnews.com/saudi-arabia/news/725241 |archive-date=8 April 2022 |access-date=17 August 2021}}</ref> ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Congregation for Reform (al-Islah).svg}} [[Al-Islah (Yemen)|Al-Islah]]<ref>{{cite web |date=14 February 2016 |title=Saudi Arabia's Problematic Allies against the Houthis |url=https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418020920/https://www.thecairoreview.com/tahrir-forum/saudi-arabias-problematic-allies-against-the-houthis/ |archive-date=18 April 2021 |access-date=20 December 2018 |via=www.thecairoreview.com |quote=Saudi Arabia made sure to repair its relations with the MB Islah Party.. Consequently, Islah, which can get the job done in parts of northern Yemen, is one of a wide range of anti-Houthi/Saleh elements}}</ref><ref name="wilson"/> {{tree list/end}}{{unbulletedlist| {{flag|Al-Qaeda}} (intermittent)<ref>{{cite web |title=Al-Qaeda Announces Holy War against Houthis- Yemen Post English Newspaper Online |url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021204912/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=3077 |archive-date=21 October 2017 |access-date=6 November 2011 |work=yemenpost.net}}</ref><ref name=salafi/> | {{flag|Islamic State}}<ref>{{cite news |date=13 November 2014 |title=Islamic State leader urges attacks in Saudi Arabia: speech |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219020159/http://www.reuters.com/article/2014/11/13/us-mideast-crisis-baghdadi-idUSKCN0IX1Y120141113 |archive-date=19 February 2015 |access-date=26 February 2015 |work=Reuters}}</ref> | {{flag|Southern Transitional Council}} (until 2026)<ref>{{cite web |title=Two Yemen separatist force fighters killed in clashes with Houthis |url=https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |access-date=30 October 2022 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329155343/https://www.newarab.com/news/two-yemen-separatist-fighters-killed-clashes-houthis |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=المجلس الانتقالي الجنوبي في اليمن يتعهد بمواجهة الحوثيين (صور) |trans-title=Yemen's Southern Transitional Council pledges to confront the Houthis (photos) |url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/cp7zbc5 |access-date=13 October 2025 |publisher=Erem News |language=ar}}</ref>}} }} | blank1_title = Designated as terror group by | blank1 = {{unbulletedlist| {{flag|യെമൻ}} ([[Presidential Leadership Council]])<ref>{{cite web |title=Yemen's National Defense Council labels Houthis as terror group |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230708/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/yemens-national-defense-council-labels-houthis-as-terror-group/2718571 |archive-date=14 June 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=25 October 2022 |title=Houthis added to Yemen's terrorist list |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112165230/https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/houthis-added-yemens-terrorist-list/20221025180946158792.html |archive-date=12 November 2023 |access-date=22 August 2023}}</ref> | {{flag|കോസ്റ്റാറിക്ക}}<ref name="CostaRica" /> | {{flag|ഇറാഖ്}}<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=Iraq designates Hezbollah and Yemen's Houthis as terrorist organisations, freezes assets |url=https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |website=The New Arab |access-date=4 December 2025 |archive-date=4 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204103854/https://www.newarab.com/news/iraq-designates-hezbollah-houthis-terrorists-freezes-assets |url-status=dead }}</ref> (November–December 2025)<ref>{{Cite news |date=4 December 2025 |title=Iraq retracts a terror designation it imposed on Lebanon's Hezbollah and Yemen's Houthis |url=https://www.msn.com/en-ca/news/world/iraq-retracts-a-terror-designation-it-imposed-on-lebanon-s-hezbollah-and-yemen-s-houthis/ar-AA1RIYjf?ocid=winp1taskbar&cvid=2573abdd93d0491baf00c640d6ca5f0a&ei=4 |access-date=5 December 2025 |publisher=[[The Canadian Press]]}}</ref> | {{flag|സൗദി അറേബ്യ}}<ref>{{cite news |date=7 March 2014 |title=Saudi Arabia designates Muslim Brotherhood terrorist group |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627144610/https://www.reuters.com/article/us-saudi-security/saudi-arabia-designates-muslim-brotherhood-terrorist-group-idUSBREA260SM20140307 |archive-date=27 June 2018 |access-date=27 June 2018 |newspaper=Reuters}}</ref> | {{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{cite web |title=مجلس الوزراء يعتمد قائمة التنظيمات الإرهابية. &#124; Wam |url=http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141117230142/http://www.wam.ae/ar/news/emirates-arab-international/1395272465559.html |archive-date=17 November 2014}}</ref> | {{flag|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ}}<ref>{{cite web |last1=Hansler |first1=Jennifer |date=17 January 2024 |title=Biden administration re-designates Houthis as Specially Designated Global Terrorists |url=https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117155534/https://edition.cnn.com/2024/01/16/politics/biden-administration-houthis-global-terrorist-entity/index.html |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> | {{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web |title=List of Individuals, Entities and Other Groups and Undertakings Declared by the Minister of Home Affairs As Specified Entity Under Section 66B(1) |url=http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.moha.gov.my/images/maklumat_bahagian/KK/kdndomestic.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=4 March 2020 |publisher=Ministry of Home Affairs of Malaysia}}</ref> | {{flag|Australia}}<ref name="Aussie Terror">{{cite web |title=Listed terrorist organisations: Ansar Allah |url=https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526203031/https://www.nationalsecurity.gov.au/what-australia-is-doing/terrorist-organisations/listed-terrorist-organisations/ansar-allah |archive-date=26 May 2024 |access-date=25 June 2024 |publisher=Australia Government}}</ref><ref name="JP - Aus">{{Cite web |date=24 May 2024 |title=Australia officially designates Houthis as a terrorist organization |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714071835/https://www.jpost.com/breaking-news/article-802520 |archive-date=14 July 2024 |access-date=24 May 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> | {{flag|ന്യൂസിലാന്റ്}}<ref>{{Cite web |date=20 November 2024 |title=Government designates Hezbollah as terrorist entity |url=https://www.rnz.co.nz/news/political/534333/government-designates-hezbollah-as-terrorist-entity |access-date=20 November 2024 |website=[[RNZ]] |language=en-nz}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 November 2024 |title=New Zealand designates entire Hezbollah as terrorist entity, after listing just military wing since 2010 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/new-zealand-designates-entire-hezbollah-as-terrorist-entity-after-listing-just-military-wing-since-2010/ |access-date=20 November 2024 |work=The Times of Israel}}</ref> | {{flag|Canada}}<ref>{{Cite news |last=Zimonjic |first=Peter |date=2 December 2024 |title=Federal government adds Yemen-based Houthis to terror list |url=https://www.cbc.ca/news/politics/canada-ads-houthis-to-terror-list-1.7398808 |access-date=2 December 2024 |work=CBC}}</ref>}} | founder = [[ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി]] | international = [[Axis of Resistance]] (informal) | website = {{URL|https://ansarollah.com.ye/en/}} | wing1_title = | wing1 = | colorcode = {{party color|Houthis}} | blank2 = {{tree list}} * [[Iran–Saudi Arabia proxy conflict]] ** [[Houthi insurgency]] ** [[Yemeni revolution]] *** [[Yemeni crisis]] **** [[Yemeni civil war (2014–present)|Yemeni civil war]] ***** [[Saudi-led intervention in the Yemeni civil war]] ***** [[Houthi–Saudi Arabian conflict]] * [[Al-Qaeda insurgency in Yemen]] * [[Arab–Israeli conflict]] ** [[Middle Eastern crisis (2023–present)]] *** [[Red Sea crisis]] **** [[Operation Prosperity Guardian]] **** [[Missile strikes in Yemen (2024–present)|US & UK missile strikes in Yemen]] *** [[2026 Iran war]] **** [[Houthi blockade of Saudi Arabia|Blockade of Saudi Arabia]] {{tree list/end}} | blank2_title = Battles and wars }} [[യെമൻ|യെമനിലെ]] [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിം]] ഇസ്ലാമിക വിഭാഗമാണ് '''ഹുതി'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508125746/http://www.madhyamam.com/news/339856/150207 |url-status=dead }}</ref> '''അൻസാർ അല്ലാഹ് ''' (''{{transl|ar|[[:wikt:نصر|anṣār]] [[അല്ലാഹ്|allāh]]}}'' {{lang|ar|أنصار الله}} "ദൈവത്തിൻറെ പിന്തുണക്കാർ", എന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി '''''ഹൂതികൾ''''' അറിയപ്പെടുന്നത് ({{lang-ar|الحوثيون}} ''al-Ḥūthiyyūn''), <ref>{{cite web|title = Ansar Allah vows to defeat al-Qaeda in Yemen |date=October 2014|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/10/yemen-ansar-allah-clashes-al-qaeda.html##ixzz3QMhAWUuR|accessdate=6 April 2015}}</ref> 1992ൽ ‘അൻസാറുള്ളാ‘ എന്ന പേരിൽ ഹുസൈൻ ബദ്‌റുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതി സൈദിയുടെ നേൃത്വത്തിൽ ശിയാക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മക്ക് തുടക്കം കുറിക്കപ്പെട്ടു. [[യെമൻ|യെമനിൽ]] ഉദയം ചെയ്ത ഒരു സെയ്ദി നവോത്ഥാന-ഷിയാ ഇസ്‌ലാമിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ-അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയായിരുന്നു ഇത്. ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നത് വലിയൊരളവോളം യെമനിലെ 'അൽ-ഹൂതി' കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. [[ഇറാൻ|ഇറാൻ്റെ]] പിന്തുണയുള്ള ഹൂതികളെ, ഇറാൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പ്രതിരോധ നിര'യുടെ (ആക്സിസ് ഓഫ് റെസിസ്റ്റൻസ്) ഭാഗമായാണ് വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="Naar-2024" /><ref>{{Cite news|date=3 October 2024|title=What is Iran's so-called Axis of Resistance?|url=https://www.abc.net.au/news/2024-10-03/what-is-irans-axis-of-resistance-who-is-part-of-it/104423298|access-date=26 January 2025|work=ABC News|language=en-AU}}</ref> ‘ബിലീവ് യൂത്ത്’ എന്ന സംഘടനയുടെ പോഷക ഘടകമായിരുന്നു അത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> പുരോഗമന വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ബഹുസ്വരതയിലുമൊക്കെ ഊന്നിയുള്ള മതസാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തനമാണ് ഇവർ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രസഥാനത്തിനുള്ളിൽ രൂപംകൊണ്ട തീവ്രവാദ ആശയത്തിൻറെയും മിതവാദ ആശയത്തിൻറെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വിഭാഗീയത സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Yemeni Civil War.svg|left|thumb|200x200px|ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം പച്ച നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുടെ]] [[അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം (2001- നിലവിൽ)|അഫ്ഗാൻ]], [[ഇറാഖ് അധിനിവേശ യുദ്ധം|ഇറാഖ്]] ആക്രമണങ്ങളാണ് ഇവരെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്. അവർ ആദ്യമായി ഏറ്റുമുട്ടിയത് യെമനിലെ സാലിഹ് ഭരണകൂടത്തോടായിരുന്നു. 2004ൽ സഅദ പ്രവിശ്യയിൽ സർക്കാർ സേന നടത്തിയ ഓപ്പറേഷനിലാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ ഹൂതി കൊല്ലപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> തുടർന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ അബ്ദുൽ മലിക് അൽ ഹൂതി സംഘടനയുടെ നേതൃത്വമേറ്റെടുത്തു. ഹൂതികളുടെ ആഭ്യന്തരശത്രുക്കൾ ഇസ്‌ലാഹികളാണ്. ‘അത്തജമ്മുഉൽയമനി ലിൽഇസ്‌ലാഹ്’ എന്ന കൂട്ടായ്മയുമായാണ് സൈദി ശിയാക്കൾ ഇക്കാലമത്രയും പോരാടിയതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-31 |archive-date=2015-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510024454/http://risalaonline.com/2015/05/05/4200/ |url-status=dead }}</ref> യമനിലെ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സംഘം, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതും<ref name="Al-HajYoussef">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|title=Death toll from Yemen rebel shelling doubles to nearly 100|access-date=21 July 2015|last1=Al-Haj|first1=Ahmed|last2=Youssef|first2=Nour|work=Yahoo! News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720160828/http://news.yahoo.com/aid-group-yemens-death-toll-rebel-shelling-nearly-104006790.html|archive-date=20 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2016" /> ബാലസൈനികരെ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ പേരിൽ വ്യാപകമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശനം നേരിടുന്നുണ്ട്.<ref name="HRW070415">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|title=Q & A on The Conflict in Yemen and International Law – Human Rights Watch|access-date=4 December 2016|date=7 April 2015|work=hrw.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211155505/https://www.hrw.org/news/2015/04/06/q-conflict-yemen-and-international-law|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref> ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഒരു ഭീകര സംഘടനയായി മുദ്രകുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Peace Research Institute Oslo-20222" /><ref name="Euronews-2019" />സെയ്ദി മതനേതാവായ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഴിമതി ആരോപണത്തോടൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും പിന്തുണയോടെ ഭരണം നടത്തുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന യെമൻ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലെഹിനെതിരായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ആദ്യം ഹൂത്തികൾ ഉയർന്നുവന്നത്.<ref name="BBC-News-2004a">{{cite news|date=10 September 2004|title=Yemeni forces kill rebel cleric|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061121091116/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3643600.stm|archive-date=21 November 2006|work=BBC News}}</ref><ref name="Streuly-2015">{{cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|title=5 Things to Know About the Houthis of Yemen|access-date=4 July 2018|last=Streuly|first=Dick|date=12 February 2015|website=Wall Street Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163429/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/02/12/5-things-houthis-yemen/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> ലെബനനിലെ ഷിയാ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംഘടനയായ ഹിസ്ബുള്ളയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 2003-ൽ ഹൂതികൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും ജൂത ജനതയ്ക്കുമെതിരായ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="alaraby">{{cite news|title=Houthi propaganda: following in Hizbullah's footsteps|url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214159/https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2015/4/12/houthi-propaganda-following-in-hizballahs-footsteps|archive-date=18 October 2016|access-date=15 October 2016|publisher=alaraby}}</ref> തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള സാലിഹിന്റെ ഉത്തരവിനെ അൽ-ഹൂത്തി എതിർക്കുകയും തുടർന്ന് 2004-ൽ സാദയിൽ വെച്ച് യെമൻ സൈന്യം അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഹൂത്തി കലാപത്തിന് കാരണമായി.<ref name="IRIN2">{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=29 November 2014|date=24 July 2008|publisher=IRIN|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204185707/http://www.refworld.org/docid/488f180d1e.html|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="GlobalVoicesorg-2015">{{cite web|url=https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|title=Debunking Media Myths About the Houthis in War-Torn Yemen · Global Voices|access-date=1 January 2018|date=1 April 2015|website=GlobalVoices.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901025621/https://globalvoices.org/2015/04/01/debunking-media-myths-about-the-houthis-in-war-torn-yemen/|archive-date=1 September 2017|url-status=live}}</ref> ഈ സംഭവത്തേത്തുടർന്ന്, പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രധാനമായും നയിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനായ അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂത്തിയാണ്.<ref name="IRIN2" /> തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തും മറ്റ് യെമൻ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ചും 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തിൽ ഈ സംഘടന നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അവർ യെമനിലെ 'നാഷണൽ ഡയലോഗ് കോൺഫറൻസിൽ' പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് 2011-ലെ അനുരഞ്ജന കരാർ തള്ളി.<ref name="nagi" /><ref name="JUNEAU2" /> 2014-ന്റെ അവസാനത്തോടെ ഹൂതികൾ സാലെയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള ഗവൺമെൻ്റിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യവുമായി സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതോടെ ഹൂതികൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്കും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകൾക്കുമെതിരായ മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും രാജ്യം ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴുകയും ചെയ്തു.<ref name="Human Rights Watch-20162">{{cite news|title=Yemen|url=https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423005013/https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/yemen|archive-date=23 April 2017|access-date=15 October 2016|publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="government">{{cite news|date=6 February 2015|title=Yemen's Houthis form own government in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011010/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/yemen-houthi-rebels-announce-presidential-council-150206122736448.html|archive-date=2 July 2018|access-date=7 February 2015|work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Islam Hassan2">{{cite journal |author=Hassan |first=Islam |date=31 March 2015 |title=GCC's 2014 Crisis: Causes, Issues and Solutions |url=https://www.academia.edu/12696782 |url-status=live |journal=Gulf Cooperation Council's Challenges and Prospects |publisher=Al Jazeera Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904020157/http://www.academia.edu/12696782/GCCs_2014_Crisis_Causes_Issues_and_Solutions |archive-date=4 September 2015 |access-date=4 June 2015}}</ref> ഗാസ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, ഫലസ്തീനികളോടുള്ള തങ്ങളുടെ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനും ഗാസ മുനമ്പിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം സുഗമമായി എത്തിക്കുന്നതിനുമായി ഹൂതികൾ ഇസ്രായേലിനു നേരെ മിസൈലുകൾ തൊടുത്തുവിടാനും [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] യെമൻ തീരത്തിനടുത്ത് കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാനും ആരംഭിച്ചു.<ref name="bbc111" /><ref name="te111" /> തങ്ങൾക്കിടയിലെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സെയ്ദി ഷിയാ വിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാർശ്വവൽക്കരണം<ref name="JUNEAU22">{{cite journal |last1=Juneau |first1=Thomas |date=May 2016 |title=Iran's policy towards the Houthis in Yemen: a limited return on a modest investment |url=https://archive.org/details/international-affairs_2016-05_92_3/page/647 |journal=International Affairs |volume=92 |issue=3 |pages=647–663 |doi=10.1111/1468-2346.12599}}</ref> അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പോരാടുന്നവരായി സ്വയം ചിത്രീകരിച്ചും, പ്രാദേശികമായ രാഷ്ട്രീയ-മത വിഷയങ്ങൾ തങ്ങളുടെ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിപ്പിച്ചുമാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം യെമനിൽ അനുയായികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്. യമനിലെ [[സുന്നി]] വിഭാഗങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അവരോട് വിവേചനം കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുന്നതുലും തങ്ങളുടെ പക്ഷത്തേക്ക് ചേർക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.<ref name="bbc who">{{cite news|date=2018|title=Yemen crisis: Who is fighting whom?|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710104339/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29319423|archive-date=10 July 2018|access-date=5 July 2018|work=BBC News}}</ref><ref name="refworld">{{cite web|url=https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|title=Yemen: Treatment of Sunni Muslims by Houthis in areas under Houthi control (2014 – September 2017)|access-date=7 July 2019|website=Refworld|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141649/https://www.refworld.org/docid/5a09aa064.html|archive-date=17 June 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nagi2">{{cite web|url=https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|title=Yemen's Houthis Used Multiple Identities to Advance|access-date=12 February 2021|first=Ahmed|date=19 March 2019|work=Carnegie Middle East Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527014007/https://carnegie-mec.org/2019/03/19/yemen-s-houthis-used-multiple-identities-to-advance-pub-78623|archive-date=27 May 2022|author=Nagi|url-status=dead}}</ref> യെമൻ പൂർണ്ണമായി തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുന്നതിനും അമേരിക്ക, ഇസ്രായേൽ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ പടനയിക്കുന്ന ബാഹ്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഹൂതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.<ref name="Peace Research Institute Oslo-2022">{{cite web|url=https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|title=Rebel Governance: Ansar Allah in Yemen and the Democratic Union Party in Syria|access-date=8 April 2023|date=2022|website=Peace Research Institute Oslo|publisher=PRIO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414231015/https://www.prio.org/download/publicationfile/2539/Palik%20%26%20Tank%20-%20Rebel%20Governance%20Ansar%20Allah%20in%20Yemen%20and%20the%20Democratic%20Union%20Party%20in%20Syria%2C%20MidEast%20Policy%20Brief%201-2022.pdf|archive-date=14 April 2023|url-status=dead}}</ref> ഹൂതികളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം കാരണം, യെമനിലെ സംഘർഷം [[ഇറാൻ|ഇറാനും]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയും]] തമ്മിലുള്ള പരോക്ഷ യുദ്ധത്തിന്റെ (proxy war) ഒരു ഭാഗമായി വ്യാപകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Euronews-20192">{{cite web|url=https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|title=Yemeni government, separatists seen inking deal to end Aden standoff|access-date=25 October 2019|date=23 October 2019|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023212228/https://www.euronews.com/2019/10/16/yemeni-government-separatists-seen-inking-deal-to-end-aden-standoff|archive-date=23 October 2019|url-status=live|agency=Agence France-Presse}}</ref> == ചരിത്രം == സന സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ അഹമ്മദ് അദ്ദഗാഷിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സഹിഷ്ണുത പ്രസംഗിക്കുകയും യെമനിലെ എല്ലാ ജനവിഭാഗങ്ങളോടും വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മിതവാദ, മതവിശ്വാസ പ്രസ്ഥാനമായാണ് ഹൂതി പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="AlJazIntro">{{cite news|last=Al Batati|first=Saeed|date=21 August 2014|title=Who are the Houthis in Yemen?|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140823035209/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html|archive-date=23 August 2014|newspaper=Al Jazeera}}</ref> മുഹമ്മദ് അൽ-ഹൂതി<ref name="RAND2">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂതി<ref name="BBCAbd-al-Malak">{{cite news|date=3 October 2014|title=Yemen's Abd-al-Malik al-Houthi|url=https://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302202714/http://www.bbc.co.uk/monitoring/yemens-abd-almalik-alhouthi|archive-date=2 March 2015|access-date=29 November 2014|work=BBC News}}</ref> 1992-ൽ സാദ ഗവർണറേറ്റിലാണ്<ref name="RAND">{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|access-date=23 January 2013|year=2010|publisher=RAND|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106115042/http://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|archive-date=6 January 2012|url-status=live}}</ref>{{rp|98}} ഇവരുടെ ആദ്യ സംഘടനയായ "ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്" സ്ഥാപിച്ചത്. സാദയിൽ "സെയ്ദി നവോത്ഥാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി<ref name="BBCAbd-al-Malak2" /> " 'ദ ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' വിദ്യാലയങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ലബ്ബുകളും സമ്മർ ക്യാമ്പുകളും ആരംഭിച്ചു.<ref name="RAND3" />{{rp|98}} 1994-95 കാലയളവിനുള്ളിൽ, 15,000 മുതൽ 20,000 വരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവരുടെ സമ്മർ ക്യാമ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഹമ്മദ് ഹുസൈൻ ഫദ്‌ലല്ല (ലെബനീസ് ഷിയാ പണ്ഡിതൻ), ഹസ്സൻ നസ്‌റല്ല (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഈ മതപരമായ പഠനപരിപാടികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="RAND4" />{{rp|99}}<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|title=Profile: The crisis in Yemen|access-date=11 April 2015|date=23 March 2015|work=thenational.scot|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415141147/http://www.thenational.scot/world/profile-the-crisis-in-yemen.1317|archive-date=15 April 2015|url-status=live}}</ref> യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ ആദം ബാരൺ, ഹൂതികളുടെ ഈ സംഘടനാ രൂപീകരണത്തെ വിദേശ ഇടപെടലുകൾക്കെതിരെയുള്ള അവരുടെ ഒരു പ്രതികരണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. യമനിൽ സൗദി-സ്വാധീനമുള്ള ആശയധാരകളിൽ നിന്നുണ്ടാകാവുന്ന ഭീഷണിക്കെതിരെ സെയ്ദി വിഭാഗത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉറപ്പിക്കുക, മുൻ യമൻ സർക്കാർ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ഉണ്ടാക്കിയ സഖ്യത്തെ പരസ്യമായി എതിർക്കുക എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ പൊതുവായ നിലപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അഴിമതി, ഹൂതികളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായ സാദ മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തിന്റെ അവഗണ എന്നിവയും ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രധാന ആവലാതികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="PoliticoMagazt,ine">{{cite news|author=Adam Baron|date=25 March 2015|title=What Went Wrong with Yemen|url=https://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812213233/http://www.politico.com/magazine/story/2015/03/yemen-intervention-116396.html|archive-date=12 August 2015|access-date=18 September 2015|work=Politico}}</ref> 2004-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകനേതാവായിരുന്ന ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിക്ക് 'ബിലീവിംഗ് യൂത്ത്' എന്ന സംഘടനയുമായി ഔദ്യോഗിക ബന്ധമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, 2003-ലെ ഇറാഖ് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ചില സെയ്ദി വിഭാഗക്കാരെ തീവ്രവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹവും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ബിലീവിംഗ് യൂത്തുമായി ബന്ധമുള്ള യമനിലെ യുവജനങ്ങൾ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനും എതിരായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഹൃദയത്തിലേറ്റിക്കൊണ്ട് സനയിലെ അൽ-സാലിഹ് പള്ളിയിൽ വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം അവ മുഴക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നതിൽ ഹൂതി അനുയായികൾ കാണിച്ച നിഷ്കർഷ അധികൃതരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, ഹൂതി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാധീനവ്യാപ്തിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഇന്ന് ഹൂതികൾ 'അമേരിക്കയ്ക്ക് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചാൽ, നാളെ അവർ '[യമൻ] പ്രസിഡന്റിന് മരണം' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചേക്കാമെന്ന് സുരക്ഷാ അധികൃതർ വിശ്വസിച്ചു."<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/yemen/yemen-conflict-saada-governorate-analysis|title=Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis|access-date=3 June 2025|date=24 July 2008|website=[[ReliefWeb]]}}</ref> 2004-ൽ സനയിൽ വെച്ച് ബിലീവിംഗ് യൂത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ 800 അനുയായികൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് അലി അബ്ദുള്ള സാലിഹ്, സനയിൽ വെച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കായി ഹുസൈൻ അൽ-ഹൂത്തിയെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും ഹുസൈൻ ക്ഷണം നിരസിച്ചു. ജൂൺ 18-ന്, ഹുസൈനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിനായി സാലിഹ് സർക്കാർ സേനയെ അയച്ചു.<ref name="IRIN22" /> കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ കലാപം അഴിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ഹുസൈൻ ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ചെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 10 ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.<ref name="BBC-News-2004a2" /> 2010-ൽ ഒരു വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഉണ്ടാകുന്നത് വരെ ആ സായുധ കലാപം ഇടയ്ക്കിടെ തുടർന്നിരുന്നു.<ref name="AlJazIntro2" /> നീണ്ടുനിന്ന ഈ സംഘർഷത്തിനിടയിൽ, വടക്കൻ യെമനിലെ ഹൂതി കലാപം അടിച്ചമർത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യെമൻ അവരുടെ കരസേനയെയും വ്യോമസേനയെയും ഉപയോഗിച്ചു. സൗദി അറേബ്യ ഹൂത്തി-വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ യെമനോട് പങ്കുചേർന്നെങ്കിലും, സാലിഹിനെയും സൗദി സൈന്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഹൂത്തികൾ വിജയിച്ചു. ബ്രൂക്കിംഗ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഒരു കണക്കനുസരിച്ച്, ഹൂതികളെ എതിരിടുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിച്ച സൗദികൾക്കിടയിൽ ഹൂതികളുടെ ഈ വിജയം നാണംകെടുത്തുന്ന ഒന്നായിത്തീർന്നു.<ref name="Riedel-2017">{{cite news|last=Riedel|first=Bruce|author-link=Bruce Riedel|date=18 December 2017|title=Who are the Houthis, and why are we at war with them?|url=https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163411/https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them/|archive-date=12 June 2018|access-date=12 June 2018|work=[[Brookings Institution]]}}</ref> 2011-ലെ യെമൻ വിപ്ലവത്തേത്തുടർന്നു നടന്ന ദേശീയ സംവാദ സമ്മേളനത്തിലും (NDC) ഹൂതികൾ പങ്കെടുത്തു.<ref>{{cite web|url=http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|title=The Huthis: From Saada to Sanaa|access-date=29 November 2014|date=10 June 2014|series=Middle East Report N°154|publisher=International Crisis Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20150409032931/http://www.crisisgroup.org/en/regions/middle-east-north-africa/iraq-iran-gulf/yemen/154-the-huthis-from-saada-to-sanaa.aspx|archive-date=9 April 2015|url-status=dead}}</ref> എന്നാൽ, യെമനെ ദരിദ്രവും സമ്പന്നവെന്ന നിലയിൽ രണ്ട് മേഖലകളായി വിഭജിക്കുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും, എൻ.ഡി.സി.യിലെ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി വധിക്കപ്പെട്ടതിലും പ്രതിഷേധിച്ച്, 2011 നവംബറിലെ ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ അവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.<ref>{{cite news|date=11 February 2014|title=Yemen Al Houthi rebels slam federation plan as unfair|url=http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312050925/http://gulfnews.com/news/gulf/yemen/yemen-al-houthi-rebels-slam-federation-plan-as-unfair-1.1289512|archive-date=12 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Gulf News}}</ref><ref>{{cite news|last=al-Hassani|first=Mohammed|date=6 February 2014|title=Houthi Spokesperson Talks to the Yemen Times|url=http://www.yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140316103201/http://yementimes.com/en/1753/intreview/3454/Houthi-spokesperson-talks-to-the-Yemen-Times.htm|archive-date=16 March 2014|access-date=16 March 2014|newspaper=Yemen Times}}</ref> വിപ്ലവം പുരോഗമിക്കവേ, ഹൂതികൾ യെമിലനെ കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നേടി. 2011 നവംബർ 9-ഓടെ, യെമനിലെ രണ്ട് പ്രധാന ഗവർണറേറ്റുകളുടെ (സാദ, അൽ ജൗഫ്) നിയന്ത്രണം ഹൂതികളുടെ കൈവശമായതോടൊപ്പം; മൂന്നാമതൊരു ഗവർണറേറ്റ് (ഹജ്ജ) കൂടി അവരുടെ കൈവശത്തിലാകുമെന്ന സ്ഥിതി സംജാതമായി.<ref>{{cite news|date=29 November 2011|title=Houthis Close to Control Hajjah Governorate, Amid Expectations of Expansion of Control over Large Parts of Northern Yemen|url=http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405064347/http://www.islamtimes.org/vdcirrazyt1azq2.ilct.html|archive-date=5 April 2012|access-date=9 November 2011|work=Islam Times}}</ref> ഇത് യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സൻആയ്‌ക്കെതിരെ നേരിട്ടൊരു ആക്രമണം നടത്താൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുമായിരുന്നു.<ref>{{cite news|date=9 November 2011|title=Al-Houthi Expansion Plan in Yemen Revealed|url=http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4288&MainCat=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20111109115052/http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=4288&MainCat=3|archive-date=9 November 2011|newspaper=Yemen Post}}</ref> 2012 മെയ് മാസത്തിൽ, സാദ, അൽ ജൗഫ്, ഹജ്ജ എന്നീ ഗവർണറേറ്റുകളുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, അവർക്ക് ചെങ്കടലിലേക്ക് സുഗമമായ പ്രവേശനം ലഭിക്കുകയും, കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾക്കുള്ള മുന്നൊരുക്കമെന്ന നിലയിൽ സനായുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് തടസ്സങ്ങൾസ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=New war with al-Houthis is looming|url=http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520160942/http://www.yobserver.com/front-page/10022057.html|archive-date=20 May 2012|access-date=23 January 2013|work=Yemen observer}}</ref> 2014 സെപ്റ്റംബറോടെ, യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സനായിലെ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളും ഒരു റേഡിയോ സ്റ്റേഷനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite news|title=Houthis seize government buildings in Sanaa|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922084435/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/houthis-control-government-buildings-sanaa-2014921141611393880.html|archive-date=22 September 2014|access-date=21 September 2014|publisher=Al Jazeera}}</ref> സനയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളിലേക്കും റദാ പോലുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങളിലേക്കും ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണം വ്യാപിച്ചെങ്കിലും, [[അൽ ഖാഇദ|അൽ-ഖ്വയ്ദയിൽ]] നിന്ന് അവർക്ക് ശക്തമായ വെല്ലുവിളി നേരിടേണ്ടിവന്നു. [[സൗദി അറേബ്യ]] യെമനിലെ അവരുടെ എതിരാളികളെ സഹായിക്കുമ്പോൾ, ഹൂതികൾ ഇറാനിൽ നിന്ന് സഹായം സ്വീകരിച്ചിരുന്നതായി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.<ref name="NYT010715">{{cite news|author1=Kareem Fahim|date=7 January 2015|title=Violence Grows in Yemen as Al Qaeda Tries to Fight Its Way Back|url=https://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108151459/http://www.nytimes.com/2015/01/08/world/violence-grows-in-yemen-as-al-qaeda-tries-to-fight-its-way-back.html|archive-date=8 January 2015|access-date=8 January 2015|work=The New York Times}}</ref> 2015 ജനുവരി 20-ന് ഹൂതി വിമതർ തലസ്ഥാനത്തെ പ്രസിഡൻ്റിൻ്റെ കൊട്ടാരം പിടിച്ചെടുത്തു. പിടിച്ചെടുക്കുന്ന സമയത്ത് പ്രസിഡൻ്റ് അബ്ദ്രാബ്ബു മൻസൂർ ഹാദി കൊട്ടാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് പരിക്കൊന്നും സംഭവിച്ചില്ല.<ref>{{cite news|date=20 January 2015|title=Yemen Houthi rebels 'seize presidential palace'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528095042/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30903516|archive-date=28 May 2018|access-date=21 June 2018|work=BBC News}}</ref> 2015 ഫെബ്രുവരി 6-ന് ഈ പ്രസ്ഥാനം യെമൻ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ നിയന്ത്രണം ഔദ്യോഗികമായി ഏറ്റെടുത്തുകൊണ്ട് പാർലമെൻ്റ് പിരിച്ചുവിടുകയും തങ്ങളുടെ 'വിപ്ലവ സമിതി'യെ യെമനിലെ ഭരണാധികാര സമിതിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="government2" /> മാർച്ച് 20-ന് ഉച്ചയ്ക്കുള്ള പ്രാർത്ഥനാവേളയിൽ അൽ-ബദർ, അൽ-ഹഷൂഷ് എന്നീ പള്ളികൾക്കുനേരെ ചാവേറാക്രമണം നടക്കുകയും, ഇസ്‌ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് അതിൻ്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഉടനടി ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സ്ഫോടനങ്ങളിൽ 142 ഹൂതി വിശ്വാസികൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും 351-ലധികം പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു; യെമൻ്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മാരകമായ ഭീകരാക്രമണമായിരുന്നു ഇത്.<ref>{{cite news|date=20 March 2015|title=Death toll hits 142 from attacks in Yemen mosques|url=http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322235853/http://www.albawaba.com/news/two-mosques-yemen-attacked-suicide-bombers-during-friday-prayers-many-injured-671470|archive-date=22 March 2015|newspaper=Al Bawaba}}</ref> മേഖലയിൽ അധിവസിക്കുന്ന സുന്നി വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ഹൂതികളിൽ നിന്ന് ഭാവിലുണ്ടായേക്കാവുന്ന ഭീഷണികൾ കണക്കിലെടുത്ത്, 2015 മാർച്ച് 27-ന് [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ബഹ്റൈൻ|ബഹ്‌റൈൻ]], [[ഖത്തർ]], [[കുവൈറ്റ്]], [[ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകൾ|യു.എ.ഇ]], [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്ത്]], [[ജോർദാൻ]], [[മൊറോക്കൊ|മൊറോക്കോ]], [[സുഡാൻ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഗൾഫ് സഖ്യം യെമനിൽ വ്യോമാക്രമണം നടത്തി. വ്യോമാക്രമണങ്ങളുടെ ആസൂത്രണത്തിലും, അതുപോലെ തന്നെ ലോജിസ്റ്റിക്, രഹസ്യാന്വേഷണ പിന്തുണ നൽകുന്നതിലും സഹായിച്ചുകൊണ്ട് അമേരിക്കയും ഈ സൈനിക സഖ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി. ഹൂതികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള യെമനിലെ പ്രദേശങ്ങളിൽ സൗദി നേതൃത്വത്തിൽ ഏർപ്പെടുത്തിയ നാവിക ഉപരോധത്തിൽ യു.എസ്. നാവികസേനയും സജീവമായി പങ്കുചേർന്നിരുന്നതോടെ യെമനിൽ ക്ഷാമം പടർന്നുപിടിക്കുന്നതിന് പ്രധാന കാരണമായത് ഈ ഉപരോധമാണെന്ന് മാനുഷിക സഹായ സംഘടനകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:മത ദേശീയവാദം]] <references /> 3psj8vh1offo2yo3r7q43u63pexeyx3 0 325877 4675318 3441008 2026-10-11T20:58:26Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675318 wikitext text/x-wiki {{PU|Patrick Bateson}} {{Infobox scientist | name = Sir Pat Bateson | honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|FRS|size=100}} | birth_name = Paul Patrick Gordon Bateson | image = <!--(filename only, i.e. without "File:" prefix)--> | image_size = | image_upright = | alt = | caption = | birth_date = {{birth date |df=yes|1938|03|31}} | birth_place = | fields = [[Ethology]]<br>[[Phenotypic plasticity|Plasticity]]<ref name=gs/> | death_date = {{death date and age |df=yes|2017|08|01 |1938|03|31}}<ref name=nobit>{{cite journal|last1=Laland|first1=Kevin N.|title=Patrick Bateson (1938–2017) Biologist who unravelled how animal behaviour develops|url=https://archive.org/details/nature-uk_2017-08-24_548_7668/page/394|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=548|issue=7668|year=2017|pages=394–394|issn=0028-0836|doi=10.1038/548394a|pmid= 28836598|doi-access=free}}</ref> | death_place = | workplaces = [[University of Cambridge]]<br>[[Stanford University]]<ref name=nobit/> | education = [[Westminster School]]<ref name=whoswho/> | alma_mater = [[University of Cambridge]] (BA, PhD) | thesis_title = The Development of Filial and Avoidance behaviour in the domestic chicken | thesis_url = http://ethos.bl.uk/OrderDetails.do?uin=uk.bl.ethos.449192 | thesis_year = 1963 | doctoral_advisor = [[Robert Hinde]]<ref name=nobit/> | influences = [[Niko Tinbergen]]<ref name=nobit/> | doctoral_students = [[Mark H. Johnson]]<ref name=markphd>{{cite thesis|degree=PhD|publisher=University of Cambridge|url=https://copac.jisc.ac.uk/id/21829713?style=html|title=An analysis of the neural systems underlying filial preference behaviour in the domestic chick|first=Mark H.|last=Johnson|date=1985|id={{EThOS|uk.bl.ethos.356655}}|website=Jisc.ac.uk|oclc=59349905|hdl=}}{{Dead link|date=May 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://neurotree.org/neurotree/peopleinfo.php?pid=7532|title=Neurotree - Patrick Bateson|website=Neurotree.org|accessdate=9 April 2019}}</ref> | notable_students = | known_for = [[Bateson's cube]] }} '''പാട്രിക് ബെയ്റ്റ്സൺ''' എന്ന സർ പോൾ പാട്രിക് ഗോർഡൺ ബെയ്റ്റ്സൺ FRS (born 31 March 1938) ഇംഗ്ലിഷുകരനായ ജീവശാസ്ത്രജ്ഞനും ശാസ്ത്രഎഴുത്തുകാരനും ആണ്. സൂളൊജിക്കൽ സൊസൈറ്റിയുടെ പ്രസിഡന്റാണ്. ==തിരഞ്ഞെടുത്ത കൃതികൾ== *"Growing Points in Ethology", with Robert Hinde (1976) *Mate Choice]] (1983) *The Development and Integration of Behaviour (1991) *Behavioural Mechanisms in Evolutionary Perspective (1992) *Measuring Behaviour, with Paul Martin (3rd edition 2007) *"The Behavioural and Physiological Effects of Culling Red Deer" (1997) *Perspectives in Ethology (series) *Design For A Life, with Paul Martin (1999) *"Independent Inquiry into Dog Breeding" (2010) *"Review of Research using Non-Human Primates" (2011) *Plasticity, Robustness, Development and Evolution, with Peter Gluckman (2011) ==ഇതും കാണൂ== *Bateson's cube ==അവലംബം== Patrick Bateson - website Edge.org [[വർഗ്ഗം:ജീവശാസ്ത്രജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:ശാസ്ത്രസാഹിത്യകാർ]] [[വർഗ്ഗം:1938-ൽ ജനിച്ചവർ]] 5bt8m05xtcoemx5j7kb8ujuylu5qd23 0 348524 4675345 3987790 2026-10-11T22:52:17Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675345 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name = Sydney Brenner |image = EMLederberg_GStent_SBrenner_JLederberg_1965_wiki.jpg |image_size = 270px |caption = [[Esther Lederberg]], [[Gunther Stent]], Sydney Brenner and [[Joshua Lederberg]] pictured in 1965 |birth_name = Sydney Brenner |birth_date = {{birth date and age|1927|01|13|df=yes}}<ref name=whoswho/> |birth_place = [[Germiston, Gauteng]], [[South Africa]] |death_date = |death_place = |nationality = [[South Africa]]n |field = [[Biology]] |work_institutions = {{Plainlist| * [[University of the Witwatersrand]] * [[University of Cambridge]]<ref name=whoswho/> * [[University of California, Berkeley]] * [[Molecular Sciences Institute]] * [[Scripps Research Institute]]<ref name=scripps/> * [[Salk Institute for Biological Studies]] * [[Howard Hughes Medical Institute]]<ref name=hhmi>{{cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071227182819/http://www.hhmi.org/janelia/brenner.html|archivedate=2007-12-27|url=http://www.hhmi.org/janelia/brenner.html|title=Janelia Farm: Sydney Brenner|publisher=hhmi.org}}</ref> * [[Laboratory of Molecular Biology]] *[[Okinawa Institute of Science and Technology]]<ref>[http://www.oist.jp/research-units "Faculty and Research Units"], ''OIST Faculty and Research Units'', 5 February 2016.</ref>}} |alma_mater = {{Plainlist| * [[University of the Witwatersrand]] (MSc, MBBCh) * [[University of Oxford]] (DPhil)}} | thesis_title = The physical chemistry of cell processes: a study of bacteriophage resistance in Escherichia coli, strain B | thesis_url = http://solo.bodleian.ox.ac.uk/OXVU1:oxfaleph020307634 | thesis_year = 1954 | doctoral_advisor = [[Cyril Norman Hinshelwood|Cyril Hinshelwood]]<ref name=acadtree>{{cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120908183346/http://neurotree.org/neurotree/peopleinfo.php?pid=2851|archivedate=8 September 2012|url=http://neurotree.org/neurotree/peopleinfo.php?pid=2851|title=Sydney Brenner Academic Tree|publisher=neurotree.org}}</ref><ref name=cyril>{{Cite journal|last1=Thompson|first1=H.|doi=10.1098/rsbm.1973.0015|title=[[Cyril Norman Hinshelwood]] 1897-1967|publisher=[[Royal Society]]|location=London|journal=[[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]]|volume=19|page=374|year=1973}}</ref> |doctoral_students = {{Plainlist| * [[Gerald M. Rubin]]<ref name=acadtree/><ref name=rubinphd>{{cite thesis|degree=PhD|publisher=University of Cambridge|title=Studies on 5.8 S Ribosomal RNA.|first=Gerald Mayer|last=Rubin|date=1974|url=http://ethos.bl.uk/OrderDetails.do?uin=uk.bl.ethos.471132|oclc=500553465|access-date=2016-09-04|archive-date=2020-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128143635/https://ethos.bl.uk/OrderDetails.do?uin=uk.bl.ethos.471132|url-status=dead}}</ref> * [[John Graham White|John G. White]]<ref name=acadtree/><ref name=whitephd>{{cite thesis|degree=PhD|publisher=University of Cambridge|title=Computer Aided Reconstruction of the Nervous System of Caenorhabditis Elegans.|first=John Graham|last=White|date=1974|url=http://ethos.bl.uk/OrderDetails.do?uin=uk.bl.ethos.477040|oclc=180702071|access-date=2016-09-04|archive-date=2020-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200517193833/https://ethos.bl.uk/OrderDetails.do?uin=uk.bl.ethos.477040|url-status=dead}}</ref>}} |known_for = {{Plainlist| * [[Genetics]] of ''[[Caenorhabditis elegans]]''<ref name=celegans>{{Cite journal | last1 = Brenner | first1 = S. | title = The genetics of Caenorhabditis elegans | url = https://archive.org/details/sim_genetics_1974-05_77_1/page/71 | journal = Genetics | volume = 77 | issue = 1 | pages = 71–94 | year = 1974 | pmid = 4366476 | pmc = 1213120 }}</ref><ref>{{Cite journal | last1 = Sulston | first1 = J. | last2 = Brenner | first2 = S. | title = The DNA of Caenorhabditis elegans | journal = Genetics | volume = 77 | issue = 1 | pages = 95–104 | year = 1974 | pmid = 4858229 | pmc = 1213121 }}</ref> * Nobel prize}} |influences =[[Fred Sanger]]<ref>{{cite web|url=http://kingsreview.co.uk/magazine/blog/2014/02/24/how-academia-and-publishing-are-destroying-scientific-innovation-a-conversation-with-sydney-brenner/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150205215312/http://kingsreview.co.uk/magazine/blog/2014/02/24/how-academia-and-publishing-are-destroying-scientific-innovation-a-conversation-with-sydney-brenner|archivedate=5 February 2015|title=How Academia and Publishing are Destroying Scientific Innovation: A Conversation with Sydney Brenner|year=2014|publisher=kingsreview.co.uk|author=Elizabeth Dzeng}}</ref> |influenced = |prizes = {{Plainlist| * [[EMBO Membership]] <small>(1964)</small><ref name=membo>{{cite web|url=http://people.embo.org/profile/sydney-brenner|website=people.embo.org|publisher=[[European Molecular Biology Organization]]|location=Heidelberg|title=Sydney Brenner EMBO profile}}</ref> * [[Fellow of the Royal Society|FRS]] <small>(1965)</small><ref name=whoswho/> * [[William Bate Hardy Prize]] <small>(1969)</small> * [[Albert Lasker Medical Research Award]] <small>(1971)</small> * [[Royal Medal]] <small>(1974)</small> * [[Gairdner Foundation International Award]] <small>(1978)</small> * [[Krebs Medal]] <small>(1980)</small> * [[Rosenstiel Award]] <small>(1986)</small> * [[Harvey Prize]] <small>(1987)</small> * [[Genetics Society of America Medal]] <small>(1987)</small> * [[Kyoto Prize]] <small>(1990)</small> * [[Copley Medal]] <small>(1991)</small> * [[Gairdner Foundation International Award]] <small>(1991)</small> * [[King Faisal International Prize|King Faisal International Prize in Medicine]] <small>(1992)</small> * [[Nobel prize in Physiology or Medicine]] <small>(2002)</small> * [[Dan David Prize]] <small>(2002)</small>}} |religion = |footnotes = |signature = |spouse={{marriage|May Brenner (née Covitz)|1952|2010}} (her death) |children=3 | website = {{Plainlist| * {{URL|salk.edu/faculty/brenner.html}} * {{URL|hhmi.org/scientists/sydney-brenner}}}}}} '''സിഡ്നി ബ്രെന്നർ'''(born 13 January 1927) ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ ജീവശാസ്ത്രജ്ഞനും 2002ലെ വൈദ്യശാസ്ത്ര നോബൽസമ്മാന ജേതാവും ആണ്. ജനിതക കോഡിന്റെ മേഖലയിലാണ് അദ്ദേഹം സംഭാവനകൾ നൽകിയത്. ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]] [[വർഗ്ഗം:ജീവശാസ്ത്രജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:1927-ൽ ജനിച്ചവർ]] i9ut5bt09sfaesnkeh1uxmn3hgoh4hl 0 350669 4675316 4645124 2026-10-11T20:54:10Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675316 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = യോഷിനോറി ഉഷുമി | image =Yoshinori Osumi 201511.jpg | image_size = | alt = | caption = Yoshinori Ōsumi | birth_date = {{birth date and age |1945|02|09}} | birth_place = [[Fukuoka, Japan]] | death_date = <!--{{death date and age |YYYY|MM|DD |YYYY|MM|DD}} (death date then birth date)--> | death_place = | nationality = [[Japan]]ese | fields = [[cell biology|Cell biologist]] | workplaces = [[Tokyo Institute of Technology]] | alma_mater = [[University of Tokyo]] | thesis_title = <!--(or | thesis1_title = and | thesis2_title = )--> | thesis_url = <!--(or | thesis1_url = and | thesis2_url = )--> | thesis_year = <!--(or | thesis1_year = and | thesis2_year = )--> | doctoral_advisor = <!--(or | doctoral_advisors = )--> | academic_advisors = | doctoral_students = | notable_students = | known_for = [[Autophagy]] | influences = | influenced = | awards = [[Nobel Prize in Physiology or Medicine]] (2016) | website = {{URL|http://www.ohsumilab.aro.iri.titech.ac.jp}} }} ''' യോഷിനോറി ഉഷുമി ''' [[ടോക്കിയോ|ടോക്കിയോയിലെ]] ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി ഫ്രണ്ടിയേഴ്സ് റിസർച്ച് സെന്ററിലെ [[Autophagy|ഓട്ടോഫാഗി]]<nowiki/>യിൽ പഠനം നടത്തുന്ന [[Cell biology|സെൽ ബയോളജിസ്റ്റാണ്]] .2012-ൽ അദ്ദേഹം ബേസിക് സയൻസിൽ ക്യോറ്റോ പ്രൈസ് സ്വന്തമാക്കി.<ref name="CHE">Lawrence Biemiller, "Kyoto Prize Is Awarded to 3 Scholars" ''The Chronicle of Higher Education'' Nov. 10, 2012 [http://chronicle.com/blogs/ticker/kyoto-prize-is-awarded-to-3-scholars/51696?cid=gn&utm_source=gn&utm_medium=en]</ref>കൂടാതെ 2016-ൽ തന്റെ ഓട്ടോഫാഗിയിലെ കണ്ടുപിടിത്തത്തിന് [[വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം|വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ നോബേൽ സമ്മാനം]] കരസ്ഥമാക്കി.<ref name="nobelprize">{{Cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2016/press.html|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2016|date=3 October 2016|publisher=The Nobel Foundation|access-date=3 October 2016}}</ref> == ജീവിതം == ഉഷുമി ജപ്പാനിലെ [[ഫുക്കുഓക്ക|ഫുക്കുവോക്കയിൽ]] 1945 ഫെബ്രുവരി 9 ന് ജനിച്ചു.അദ്ദേഹം 1967-ൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് സയൻസും, 1974-ൽ ഡോക്ടറേറ്റ് ഇൻ സയൻസും സ്വന്തമാക്കി. രണ്ടും യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടോക്കിയോയിൽ നിന്നുതന്നെയായിരുന്നു.1974-77 കാലഘട്ടത്ത് ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റിയിലെ റോക്ക് ഫെല്ലർ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് പോസ്റ്റ്ഡോക്ടറാൽ ഫെല്ലോ കരസ്ഥമാക്കി. 1977-ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടോക്കിയോയിലേക്ക് തന്നെ തിരിച്ചെത്തി.1986-ൽ അവിടെ അദ്ദേഹം ലെക്ചററായി നിയമിക്കപ്പെട്ടു. കൂടാതെ 1988-ൽ അസോസിയേറ്റഡ് പ്രൊഫസറായി നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു. 1996-ന് ജപ്പാനിലെ ഓകാസാക്കി സിറ്റിയിലെ നാഷ്ണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ബേസിക് ബയോളജി -യിലേക്ക് മാറി.അവിടെവച്ചാണ് അദ്ദേഹം പ്രൊഫസറാകുന്നത്. 2004 തൊട്ട് 2009 വരെയും അദ്ദേഹം ജപ്പാനിലെ ഗ്രാജുവേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഫോർ അഡ്വാൻസെഡ് സ്റ്റഡീസിൽ പ്രൊഫസറായിരുന്നു. 2009-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് യൂണിവേഴ്സിറ്റികളിൽ നിന്ന് അപ്പോയിന്റ്മെന്റ് വന്നു, എമരിറ്റസ് പ്രൊഫസർ അറ്റ് ദി നാഷ്ണൽഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ ബേസിക് ബയോളജി, ഗ്രാജുവേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഫോർ അഡ്വാൻസെഡ് സ്റ്റഡീസ്, പ്രൊഫസർഷിപ്പ് അറ്റ് അഡ്വാൻസ് റിസർച്ച് ഓർജനൈസേഷൻ എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു അത്. 2014 -ലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ റിട്ടയർമെന്റിന് ശേഷം [[ടോക്കിയോ]] ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജിയുടെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്നോവേറ്റീവ് റിസെർച്ചിൽ പ്രൊഫസറായി തുടർന്നു. ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹം ഇൻസ്റ്റീറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്നോവേറ്റീവ് റിസർച്ചിലെ സെൽ ബയോളജി വിഭാഗത്തിന്റെ തലവനാണ്. 2016-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് ഓട്ടോഫാഗിയുടെ മെക്കാനിസത്തിന്റെ കണ്ടുപിടിത്തത്തിന് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബേൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു.. == അവാർഡുകൾ == * Fujihara Award, Fujihara Foundation of Science (2005) * Japan Academy Prize, Japan Academy (2006) * Asahi Prize, ''Asahi Shimbun'' (2009) * Kyoto Prize in Basic Sciences (2012)<ref>{{Cite web|url=http://www.kyotoprize.org/en/laureates/yoshinori-ohsumi/|title=Yoshinori Ohsumi|website=Kyoto Prize|access-date=3 October 2016}}</ref> * Gairdner Foundation International Award (2015) * International Prize for Biology (2015) * Keio Medical Science Prize (2015) * Rosenstiel Award (2015) * Wiley Prize in Biomedical Sciences (2016) * [[വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം|Nobel Prize in Physiology or Medicine]] (2016)<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/science/2016/oct/03/yoshinori-ohsumi-wins-nobel-prize-in-medicine|title=Yoshinori Ohsumi wins Nobel prize in medicine for work on autophagy|website=The Guardian|access-date=3 October 2016}}</ref> == പബ്ലിക്കേഷൻസ് == {{colbegin||35em}} * {{cite journal|last1=Tsukada|first1=M|last2=Ohsumi|first2=Y|title=Isolation and characterization of autophagy-defective mutants of Saccharomyces cerevisiae.|url=https://archive.org/details/sim_febs-letters_1993-10-25_333_1-2/page/169|journal=FEBS letters|date=25 October 1993|volume=333|issue=1-2|pages=169-74|pmid=8224160}} * {{cite journal|last1=Mizushima|first1=N|last2=Noda|first2=T|last3=Yoshimori|first3=T|last4=Tanaka|first4=Y|last5=Ishii|first5=T|last6=George|first6=MD|last7=Klionsky|first7=DJ|last8=Ohsumi|first8=M|last9=Ohsumi|first9=Y|title=A protein conjugation system essential for autophagy.|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1998-09-24_395_6700/page/395|journal=Nature|date=24 September 1998|volume=395|issue=6700|pages=395-8|pmid=9759731}} * {{Cite journal | last1 = Kabeya | first1 = Y. | last2 = Mizushima | first2 = N. | last3 = Ueno | first3 = T. | last4 = Yamamoto | first4 = A. | last5 = Kirisako | first5 = T. | last6 = Noda | first6 = T. | last7 = Kominami | first7 = E. | last8 = Ohsumi | first8 = Y. | last9 = Yoshimori | first9 = T. | title = LC3, a mammalian homologue of yeast Apg8p, is localized in autophagosome membranes after processing | url = https://archive.org/details/sim_embo-journal_2000-11-01_19_21/page/5720 | doi = 10.1093/emboj/19.21.5720 | journal = The EMBO Journal | volume = 19 | issue = 21 | pages = 5720–5728 | year = 2000 | pmid = 11060023| pmc =305793 }} * {{cite journal|last1=Ichimura|first1=Y|last2=Kirisako|first2=T|last3=Takao|first3=T|last4=Satomi|first4=Y|last5=Shimonishi|first5=Y|last6=Ishihara|first6=N|last7=Mizushima|first7=N|last8=Tanida|first8=I|last9=Kominami|first9=E|last10=Ohsumi|first10=M|last11=Noda|first11=T|last12=Ohsumi|first12=Y|title=A ubiquitin-like system mediates protein lipidation.|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2000-11-23_408_6811/page/488|journal=Nature|date=23 November 2000|volume=408|issue=6811|pages=488-92|pmid=11100732}} * {{cite journal|last1=Ohsumi|first1=Y|title=Molecular dissection of autophagy: two ubiquitin-like systems.|journal=Nature reviews. Molecular cell biology|date=March 2001|volume=2|issue=3|pages=211-6|pmid=11265251}} * {{cite journal|last1=Kuma|first1=A|last2=Hatano|first2=M|last3=Matsui|first3=M|last4=Yamamoto|first4=A|last5=Nakaya|first5=H|last6=Yoshimori|first6=T|last7=Ohsumi|first7=Y|last8=Tokuhisa|first8=T|last9=Mizushima|first9=N|title=The role of autophagy during the early neonatal starvation period.|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_december-23-30-2004_432_7020/page/1032|journal=Nature|date=23 December 2004|volume=432|issue=7020|pages=1032-6|pmid=15525940}} * {{cite journal|last1=Hanada|first1=T|last2=Noda|first2=NN|last3=Satomi|first3=Y|last4=Ichimura|first4=Y|last5=Fujioka|first5=Y|last6=Takao|first6=T|last7=Inagaki|first7=F|last8=Ohsumi|first8=Y|title=The Atg12-Atg5 conjugate has a novel E3-like activity for protein lipidation in autophagy.|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_2007-12-28_282_52/page/37298|journal=The Journal of biological chemistry|date=28 December 2007|volume=282|issue=52|pages=37298-302|pmid=17986448}} {{Div col end}} == അധിക ലിങ്കുകൾ == {{commons category}} *[http://search.star.titech.ac.jp/titech-ss/lang.act?forward=pursuer.act?from=outside&lang=en&&ssToken=3be7470225029b9fdbbea16877b2fc97_UEcNdZiGKy&key_t2r2Rid=CTT100585137 ജപ്പാനീസ് വെബ്സൈറ്റിലെ അക്കാദമിക്ക് പ്രൊഫൈൽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200605062022/https://search.star.titech.ac.jp/titech-ss/search.act |date=2020-06-05 }} *[http://www.ohsumilab.aro.iri.titech.ac.jp/ohsumieng.html Curriculum vitae on his homesite] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161007182221/http://www.ohsumilab.aro.iri.titech.ac.jp/ohsumieng.html |date=2016-10-07 }} (in English) *[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2016/press.html An official press release announcing Ohsumi will receive the 2016 Nobel Prize in Physiology or Medicine] == അവലംബം == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:1945-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാന ജേതാക്കൾ]] {{Nobel Prize in Physiology or Medicine}} g86xwzrygkv7kdoatbxj8d34qdvr5ok 0 353943 4675263 4072992 2026-10-11T16:01:22Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675263 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|Lincoln County, Nebraska}} {{Infobox settlement | name = ലിങ്കൺ, നെബ്രാസ്ക | settlement_type = [[City]] | nickname = <BR>Hartford of the West<ref>{{cite news |last=Widmer |first=Ted |date=May 18, 2008 |title=Kennedy's Voice |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/05/15/AR2008051504157.html |newspaper=The Washington Post |location=Washington, DC |access-date=August 18, 2016}}</ref><BR>Star City<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Campus Guide: Lincoln lexicon |url=http://journalstar.com/article_6c3cf07d-ca9c-5e5b-85bb-466341c2a3da.html |newspaper=Lincoln Journal Star |location=Lincoln, NE |date=August 22, 2011 |access-date=August 18, 2016 |archive-date=2019-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191010155034/https://journalstar.com/article_6c3cf07d-ca9c-5e5b-85bb-466341c2a3da.html |url-status=dead}}</ref> | motto = | image_skyline = Skyline of Downtown Lincoln, Nebraska, USA (2015).jpg | image_caption = Downtown Lincoln skyline | image_flag = Flag_of_the_City_of_Lincoln,_Nebraska.jpg | image_seal = Lincoln-NE-seal-gold.png | image_map = Lancaster_County_Nebraska_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Lincoln_Highlighted.svg | mapsize = 250px | map_caption = Location in Nebraska | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | pushpin_map = USA | pushpin_map_caption = Location in the [[United States]] | coordinates_display = inline,title | coordinates_region = US-NE | subdivision_type = [[List of sovereign states|Country]] | subdivision_name = {{nowrap|{{flag|United States of America}}}} | subdivision_type1 = [[U.S. state|State]] | subdivision_name1 = {{flag|Nebraska}} | subdivision_type2 = [[List of counties in Nebraska|County]] | subdivision_name2 = {{flagicon image|Flag of Lancaster County, Nebraska.gif}} [[Lancaster County, Nebraska|Lancaster]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_type = [[Mayor-council government|Strong Mayor-Council]] | leader_title = [[List of mayors of Lincoln, Nebraska|Mayor]] | leader_name = [[Chris Beutler]] ([[United States Democratic Party|D]]) | leader_title1 = [[City Council]] | leader_name1 = {{Collapsible list |title = '''Members list''' |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:none; |1=Jon Camp |2=Roy Christensen |3=Carl Eskridge |4=Leirion Gaylor Baird |5=Cyndi Lamm |6=Trent Fellers |7=Jane Raybould }} | leader_title2 = [[Nebraska's 1st congressional district|U.S. Congress]] | leader_name2 = [[Jeff Fortenberry]] ([[Republican Party (United States)|R]]) <!-- established -->| established_title = Founded <!-- Founded --> | established_date = Lancaster 1856 | established_title1 = Renamed | established_date1 = Lincoln July 29, 1867 | established_title2 = Incorporated | established_date2 = April 1, 1869 | named_for = [[അബ്രഹാം ലിങ്കൺ]] <!-- Area -->| unit_pref = Imperial | area_footnotes = <ref name="Gazetteer files" /><ref>{{cite web |url=http://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2015_Gazetteer/2015_Gaz_ua_national.zip |title=Urban Areas Gazetteer File |website=2015 U.S. Gazetteer Files |publisher=United States Census Bureau, U.S. Department of Commerce |accessdate=May 19, 2016}}</ref><ref name="countypop">{{cite web |url=http://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2015_Gazetteer/2015_gaz_counties_31.txt |title=State-Based Counties Gazetteer Files - Nebraska |website=2015 U.S. Gazetteer Files |publisher=[[United States Census Bureau]], U.S. Department of Commerce |accessdate=May 19, 2016}}</ref> | area_magnitude = | area_total_km2 = 240.37 | area_land_km2 = 236.86 | area_water_km2 = 3.51 | area_total_sq_mi = 92.81 | area_land_sq_mi = 91.45 | area_water_sq_mi = 1.35 | area_urban_sq_mi = 89.61 | area_urban_km2 = 232.09 | area_metro_sq_mi = 1,422.27 | area_metro_km2 = 3,683.66 <!--DO NOT CHANGE this section; yearly estimates are found in the Demographics section -->| population_as_of = [[2010 United States Census|2010]] | population_est = 277,348 | pop_est_as_of = 2015<ref name="2015 Pop Estimate">{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/PEP/2015/PEPANNRSIP.US12A |title=Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places of 50,000 or More, Ranked by July 1, 2015 Population: April 1, 2010 to July 1, 2015 - United States -- Places of 50,000+ Population |date=May 2016 |website=American FactFinder |publisher=United States Census Bureau, Population Division |accessdate=May 19, 2016 |archive-date=2020-02-13 |archive-url=https://archive.today/20200213005405/http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/PEP/2015/PEPANNRSIP.US12A |url-status=dead }}</ref> | population_footnotes = <ref name="FactFinder" /> | population_total = 258,379 (US: [[List of United States cities by population|72nd]]) | population_density_km2 = 1,148.6 | population_density_sq_mi = 2,974.8 | population_urban = 258,719 (US: [[List of United States urban areas|145th]]) | population_metro = 318,945 (US: [[List of Metropolitan Statistical Areas|155th]]) | population_demonym = Lincolnite | timezone = [[North American Central Time Zone|CST]] | utc_offset = -6 | timezone_DST = [[North American Central Time Zone|CDT]] | utc_offset_DST = -5 | latd = 40 | latm = 48 | lats = 38 | latNS = N | longd = 96 | longm = 40 | longs = 49 | longEW = W | elevation_m = 358 | elevation_ft = 1176 | postal_code_type = [[ZIP code|ZIP code(s)]] | postal_code = 68501-68510, 68512, 68514, 68516-68517, 68520-68524, 68526-68529, 68531-68532, 68542, 68544, 68583, 68588 | area_code = [[Area code 402|402]], [[Area code 531|531]] | blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] | blank_info = 31-28000 | blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID | blank1_info = 0837279<ref name="GR3">{{cite web |url=http://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:0837279 |title=Feature Detail Report for: Lincoln |date=March 9, 1979 |website=USGS Geographic Information System (GNIS) |publisher=[[United States Geological Survey]], [[United States Department of the Interior]] |access-date=October 17, 2015 |archive-date=2018-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180923235648/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:0837279 |url-status=dead }}</ref> | website = [http://www.lincoln.ne.gov/ lincoln.ne.gov] | footnotes = | official_name = }} '''ലിങ്കൺ പട്ടണം''' (pronounced [[സഹായം:IPA for English|/ˈlɪŋkən/]]) [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ‌ ഐക്യനാടുകളിലെ]] സംസ്ഥാനമായ [[നെബ്രാസ്ക|നെബ്രാസ്കയുടെ]] തലസ്ഥാനവും [[ലങ്കാസ്റ്റർ കൌണ്ടി|ലങ്കാസ്റ്റർ കൌണ്ടിയുടെ]] കൌണ്ടി സീറ്റുമാണ്. പട്ടണത്തിൻറെ ആകെ വിസ്തൃതി 92.81 ചതുരശ്ര മൈലാണ് (240.38 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ) ജനസംഖ്യ 2015 ലെ കണക്കെടുപ്പിൽ 277,348 ആയിരുന്നു. ഈ പട്ടണം നെബ്രാസ്ക സംസ്ഥാനത്തെ രണ്ടാമത്തെ ജനസാന്ദ്രതയുള്ള പട്ടണവും യു.എസിലെ എഴുപത്തി രണ്ടാമത്തെ വലിയ പട്ടണവുമാണ്. == അവലംബം == cygzczlomx5ri5dp9trj5ookmsqe657 2 355544 4675262 4675173 2026-10-11T15:53:54Z Vijayanrajapuram 21314 /* ഞാൻ */ 4675262 wikitext text/x-wiki <center class="usermessage plainlinks" >'''[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:Vijayanrajapuram&action=edit&section=new എന്നോട് സം‌വദിക്കാം] | [http://ml.wikipedia.org/wiki/Special:Emailuser/Vijayanrajapuram എനിക്ക് ഇ-സന്ദേശമയക്കാം]'''</center> ==ഞാൻ== [[File:Jimmy Wales and Vijayanrajapuram 2026.jpg|With Jimmy Wales at KLF 2026|പകരം=With Jimmy Wales at KLF 2026|ലഘുചിത്രം|400x400px|ഇടത്ത്‌]] * Rtd. Headmaster, Dept. of Education, Govt. of Kerala * കാര്യനിർവാഹകൻ - [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയ]] * [[schoolwiki:sw/994|സ്റ്റേറ്റ് കോർഡിനേറ്റർ - സ്കൂൾവിക്കി]] * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles?limit=3000&user=Vijayanrajapuram കോമൺസിൽ ചേർത്ത ചിത്രങ്ങൾ] * [https://tools.wmflabs.org/xtools/pages/?user=Vijayanrajapuram&lang=ml&wiki=wikipedia&namespace=0&redirects=none&limit=1000 വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർത്ത ലേഖനങ്ങൾ] *[https://xtools.wmflabs.org/ec/ml.wikipedia.org/Vijayanrajapuram തിരുത്തലുകൾ] *[https://xtools.wmflabs.org/adminstats/ml.wikipedia.org/2020-11-01/2021-07-27 അഡ്മിൻ തിരുത്തലുകൾ] *[https://pageviews.toolforge.org/userviews/?project=ml.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&namespace=0&redirects=0&range=latest-2000&sort=views&direction=1&view=list&user=Vijayanrajapuram Reading Counter] * [[incubator:Special:Contributions/Vijayanrajapuram|വിക്കിവോയേജ്]] , [https://inkpen.toolforge.org/contributors.php Edits] {{ഉദ്ധരണി| എരിയേണം ദീപനാളം പോൽ</br> വിരിയേണം പ്രഭയെന്നുമേ</br> ചൊരിയേണമറിവിന്നഗ്നി; കനൽ-</br> ച്ചിരിനാളമായതു നിൽക്കണം.</br> --------- വിജയൻ രാജപുരം }} * [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/Wiki Loves Schools 2026|Wiki Loves Schools 2026]] *[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/ചിത്രഗാലറി|ചിത്രഗാലറി]] *'''[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/പണിപ്പെട്ടി|പണിപ്പെട്ടി]]''' *[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/സ്ലേറ്റ്|സ്ലേറ്റ്]] *[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/Sandbox|Sandbox]] *[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/പരീക്ഷണം|പരീക്ഷണം]] *[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/Gurudeva smaraka|gurudeva skaraka]] ==താരകം== {{award2| border=#d13b06| color=#defe92| image=Barnstar Ente gramam.svg| size=150px| topic=എന്റെ ഗ്രാമം 2024| text= 2024 ഡിസംബർ മാസത്തിൽ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:EG2024| എന്റെ ഗ്രാമം 2024]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് ഗ്രാമങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് താരകം സമ്മാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ഈ ചെറിയ ഉപഹാരം പ്രചോദനമാവട്ടെ എന്നാശംസിക്കുന്നു. :--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 14:39, 18 ജനുവരി 2025 (UTC) }} {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Wikipedia Asian Month Logo.svg| size=150px| topic=ഏഷ്യൻ മാസം താരകം 2021| text= 2021 നവംബർ 1 മുതൽ നവംബർ 30 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WAM2021| ഏഷ്യൻ മാസം 2021]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ഈ ചെറിയ ഉപഹാരം പ്രചോദനമാവട്ടെ എന്നാശംസിക്കുന്നു. :----[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 17:23, 1 ഡിസംബർ 2021 (UTC) }} {| style="background-color:#fdffe7; border: 1px solid #1e90ff;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Administrator Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |<font color=darkgreen> '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം'''</font> |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |കാര്യനിർവാഹകനെന്ന നിലയിൽ വിക്കീപീഡിയയിൽ താങ്കൾ നടത്തുന്ന അക്ഷീണ യത്നങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കും ഒരു താരകം --[[ഉപയോക്താവ്:Wikiking666|<span style="color:red;font-size:16px;"> '''Wikiking666'''</span>]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Wikiking666|<span style="color:Skyblue;font-size:16px;">[Talk]</span>]] 13:33, 21 ജൂലൈ 2022 (UTC) |} {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Classical Barnstar.png | size=180px| topic=സംഗീതത്തെ ചിട്ടപ്പെടുത്തുന്നതിന്. 2021| text= ആരും എഴുതാൻ മടിക്കുന്ന ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് ഒരു താരകം! [[User:Challiyan|'''<span style="color:red">Challiovsky</span> ''']] [[User talk:Challiyan|^{<b>Talkies ♫♫} </b>]] 09:12, 18 ജൂലൈ 2021 (UTC) }} {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Administrator Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | കാര്യനിർവാഹകനെന്ന നിലയിൽ വിക്കീപീഡിയയിൽ താങ്കൾ നടത്തുന്ന അക്ഷീണ യത്നങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കും ഒരു താരകം :) നന്ദി .. [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 08:53, 31 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC) |} {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Flower pot (7965479110).jpg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ആശംസകൾ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | പുതിയ കാര്യനിർവാഹകന് ഹൃദയംഗമമായ ആശംസകൾ :-) --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:48, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) |} {{award2| border=#1e90ff| color=#e9e6f2| image=Wiki Loves Women South Asia 2020-ml.svg | size=180px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2020| text= 2020 ഫെബ്രുവരി 1 മുതൽ മാർച്ച് 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WLW20|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020ൽ]]''' പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 06:41, 11 ഏപ്രിൽ 2020 (UTC) }} {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Wikipedia Asian Month Logo.svg| size=150px| topic=ഏഷ്യൻ മാസം താരകം 2019| text= 2019 നവംബർ 1 മുതൽ ഡിസംബർ 7 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WAM2019| ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ഈ ചെറിയ ഉപഹാരം പ്രചോദനമാവട്ടെ എന്നാശംസിക്കുന്നു. :--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:39, 8 ഡിസംബർ 2019 (UTC)}} {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Wiki Loves Women logo.svg| size=180px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2019| text= 2019 ഫെബ്രുവരി 10 മുതൽ മാർച്ച് 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WLW19|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019ൽ]]''' പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 03:23, 1 ഏപ്രിൽ 2019 (UTC) }} ==[[WP:TIGER| പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ എഡിറ്റത്തോൺ 2018]]ലെ മികച്ച പ്രകടനത്തിന് അഭിനന്ദനങ്ങൾ!== {{award2| border=red| color=gold | Barnstar for Project Tiger Ediatathon 2018 Malayalam 02.png| size=200px| topic='''വിക്കിപ്പുലി താരകം - 2018'''| text=[[WP:TIGER|പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ ലേഖനനിർമ്മാണയജ്ഞം 2018]]നു വേണ്ടി മികച്ച ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയെ കൂടുതൽ സമ്പന്നമാക്കിയതിനു് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. : [[ഉപയോക്താവ്:Kaitha Poo Manam|കൈതപ്പൂമണം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kaitha Poo Manam|സംവാദം]]) 20:07, 21 ജൂൺ 2018 (UTC)}} {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Marie Curie c1920.jpg| size=150px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2018| text= 2018 മാർച്ച് 1 മുതൽ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN18|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]]''' പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 02:32, 5 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC) }} {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Diwali lamp.jpg| size=180px| topic=ആയിരം വിക്കി ദീപങ്ങൾ താരകം 2018| text= 2017 ഡിസംബർ 1 മുതൽ 2018 ജനുവരി 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:TWL| ആയിരം വിക്കിദീപങ്ങൾ]]''' പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. :--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 03:03, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC) എന്റ്റേയും ചെറിയൊരു കൈയ്യൊപ്പ് ..! :--[[ഉപയോക്താവ്:Kaitha Poo Manam|Kaitha Poo Manam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kaitha Poo Manam|സംവാദം]]) 08:08, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)~ }} {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Sun_Wiki.svg| size=150px| topic=ഏഷ്യൻ മാസം താരകം 2017| text= 2017 നവംബർ 1 മുതൽ 30 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WAM2017| ഏഷ്യൻ മാസം 2017]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. :---[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 07:27, 2 ഡിസംബർ 2017 (UTC) }} {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Women_in_Red_logo.svg| size=150px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2017| text= 2017 മാർച്ച് 1 മുതൽ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN17|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]]''' പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:02, 1 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC) :ആശംസകൾ മാഷെ --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|മനോജ്‌ .കെ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|സംവാദം]]) 21:02, 4 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC) }} {{award2| border=#1E90FF| color=#fdffe7| image=Ecologia.jpg| size=80px| topic=ലോക പരിസ്ഥിതിദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017| text= 2017 ജൂൺ 1 മുതൽ 30 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WED17|ലോക പരിസ്ഥിതിദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2017]]'''ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. ഈ താരകം ഭാവിയിലേക്കുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഒരു പ്രചോദനമായിത്തീരട്ടെയെന്ന് ആശംസിക്കുന്നു. സ്നേഹമോടെ --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 01:56, 1 ജൂലൈ 2017 (UTC) }} {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Logo Wikipedia en el aula.png| size=150px| topic=വിദ്യാഭ്യാസ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017 താരകം| text= 2017 ആഗസ്റ്റ് 31 മുതൽ ഒക്ടോബർ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:EDU17| വിദ്യാഭ്യാസ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. :---[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 03:11, 1 നവംബർ 2017 (UTC) }} #തിരിച്ചുവിടുക [[വിക്കിപീഡിയ:TWA/ബാഡ്ജ്/7ഫലകം2]] [[വർഗ്ഗം:വിക്കിപീഡിയ കാര്യനിർവാഹകർ]] mqm7eso1pfgzlwxykkgzw1754n6wmkb 4675404 4675262 2026-10-12T05:06:11Z Vijayanrajapuram 21314 /* താരകം */ 4675404 wikitext text/x-wiki <center class="usermessage plainlinks" >'''[http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:Vijayanrajapuram&action=edit&section=new എന്നോട് സം‌വദിക്കാം] | [http://ml.wikipedia.org/wiki/Special:Emailuser/Vijayanrajapuram എനിക്ക് ഇ-സന്ദേശമയക്കാം]'''</center> ==ഞാൻ== [[File:Jimmy Wales and Vijayanrajapuram 2026.jpg|With Jimmy Wales at KLF 2026|പകരം=With Jimmy Wales at KLF 2026|ലഘുചിത്രം|400x400px|ഇടത്ത്‌]] * Rtd. Headmaster, Dept. of Education, Govt. of Kerala * കാര്യനിർവാഹകൻ - [[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകർ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയ]] * [[schoolwiki:sw/994|സ്റ്റേറ്റ് കോർഡിനേറ്റർ - സ്കൂൾവിക്കി]] * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles?limit=3000&user=Vijayanrajapuram കോമൺസിൽ ചേർത്ത ചിത്രങ്ങൾ] * [https://tools.wmflabs.org/xtools/pages/?user=Vijayanrajapuram&lang=ml&wiki=wikipedia&namespace=0&redirects=none&limit=1000 വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർത്ത ലേഖനങ്ങൾ] *[https://xtools.wmflabs.org/ec/ml.wikipedia.org/Vijayanrajapuram തിരുത്തലുകൾ] *[https://xtools.wmflabs.org/adminstats/ml.wikipedia.org/2020-11-01/2021-07-27 അഡ്മിൻ തിരുത്തലുകൾ] *[https://pageviews.toolforge.org/userviews/?project=ml.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&namespace=0&redirects=0&range=latest-2000&sort=views&direction=1&view=list&user=Vijayanrajapuram Reading Counter] * [[incubator:Special:Contributions/Vijayanrajapuram|വിക്കിവോയേജ്]] , [https://inkpen.toolforge.org/contributors.php Edits] {{ഉദ്ധരണി| എരിയേണം ദീപനാളം പോൽ</br> വിരിയേണം പ്രഭയെന്നുമേ</br> ചൊരിയേണമറിവിന്നഗ്നി; കനൽ-</br> ച്ചിരിനാളമായതു നിൽക്കണം.</br> --------- വിജയൻ രാജപുരം }} * [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/Wiki Loves Schools 2026|Wiki Loves Schools 2026]] *[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/ചിത്രഗാലറി|ചിത്രഗാലറി]] *'''[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/പണിപ്പെട്ടി|പണിപ്പെട്ടി]]''' *[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/സ്ലേറ്റ്|സ്ലേറ്റ്]] *[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/Sandbox|Sandbox]] *[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/പരീക്ഷണം|പരീക്ഷണം]] *[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/Gurudeva smaraka|gurudeva smaraka]] *[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram/GV Rajah|GV Rajah]] ==താരകം== {{award2| border=#d13b06| color=#defe92| image=Barnstar Ente gramam.svg| size=150px| topic=എന്റെ ഗ്രാമം 2024| text= 2024 ഡിസംബർ മാസത്തിൽ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:EG2024| എന്റെ ഗ്രാമം 2024]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് ഗ്രാമങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് താരകം സമ്മാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ഈ ചെറിയ ഉപഹാരം പ്രചോദനമാവട്ടെ എന്നാശംസിക്കുന്നു. :--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 14:39, 18 ജനുവരി 2025 (UTC) }} {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Wikipedia Asian Month Logo.svg| size=150px| topic=ഏഷ്യൻ മാസം താരകം 2021| text= 2021 നവംബർ 1 മുതൽ നവംബർ 30 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WAM2021| ഏഷ്യൻ മാസം 2021]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ഈ ചെറിയ ഉപഹാരം പ്രചോദനമാവട്ടെ എന്നാശംസിക്കുന്നു. :----[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 17:23, 1 ഡിസംബർ 2021 (UTC) }} {| style="background-color:#fdffe7; border: 1px solid #1e90ff;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Administrator Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |<font color=darkgreen> '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം'''</font> |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |കാര്യനിർവാഹകനെന്ന നിലയിൽ വിക്കീപീഡിയയിൽ താങ്കൾ നടത്തുന്ന അക്ഷീണ യത്നങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കും ഒരു താരകം --[[ഉപയോക്താവ്:Wikiking666|<span style="color:red;font-size:16px;"> '''Wikiking666'''</span>]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Wikiking666|<span style="color:Skyblue;font-size:16px;">[Talk]</span>]] 13:33, 21 ജൂലൈ 2022 (UTC) |} {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Classical Barnstar.png | size=180px| topic=സംഗീതത്തെ ചിട്ടപ്പെടുത്തുന്നതിന്. 2021| text= ആരും എഴുതാൻ മടിക്കുന്ന ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് ഒരു താരകം! [[User:Challiyan|'''<span style="color:red">Challiovsky</span> ''']] [[User talk:Challiyan|^{<b>Talkies ♫♫} </b>]] 09:12, 18 ജൂലൈ 2021 (UTC) }} {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Administrator Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | കാര്യനിർവാഹകനെന്ന നിലയിൽ വിക്കീപീഡിയയിൽ താങ്കൾ നടത്തുന്ന അക്ഷീണ യത്നങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കും ഒരു താരകം :) നന്ദി .. [[ഉപയോക്താവ്:Malikaveedu|Malikaveedu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Malikaveedu|സംവാദം]]) 08:53, 31 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC) |} {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Flower pot (7965479110).jpg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ആശംസകൾ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | പുതിയ കാര്യനിർവാഹകന് ഹൃദയംഗമമായ ആശംസകൾ :-) --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:48, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) |} {{award2| border=#1e90ff| color=#e9e6f2| image=Wiki Loves Women South Asia 2020-ml.svg | size=180px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2020| text= 2020 ഫെബ്രുവരി 1 മുതൽ മാർച്ച് 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WLW20|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020ൽ]]''' പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 06:41, 11 ഏപ്രിൽ 2020 (UTC) }} {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Wikipedia Asian Month Logo.svg| size=150px| topic=ഏഷ്യൻ മാസം താരകം 2019| text= 2019 നവംബർ 1 മുതൽ ഡിസംബർ 7 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WAM2019| ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. തുടർന്നും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതാൻ ഈ ചെറിയ ഉപഹാരം പ്രചോദനമാവട്ടെ എന്നാശംസിക്കുന്നു. :--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:39, 8 ഡിസംബർ 2019 (UTC)}} {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Wiki Loves Women logo.svg| size=180px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2019| text= 2019 ഫെബ്രുവരി 10 മുതൽ മാർച്ച് 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WLW19|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019ൽ]]''' പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 03:23, 1 ഏപ്രിൽ 2019 (UTC) }} ==[[WP:TIGER| പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ എഡിറ്റത്തോൺ 2018]]ലെ മികച്ച പ്രകടനത്തിന് അഭിനന്ദനങ്ങൾ!== {{award2| border=red| color=gold | Barnstar for Project Tiger Ediatathon 2018 Malayalam 02.png| size=200px| topic='''വിക്കിപ്പുലി താരകം - 2018'''| text=[[WP:TIGER|പ്രോജക്റ്റ് ടൈഗർ ലേഖനനിർമ്മാണയജ്ഞം 2018]]നു വേണ്ടി മികച്ച ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയെ കൂടുതൽ സമ്പന്നമാക്കിയതിനു് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. : [[ഉപയോക്താവ്:Kaitha Poo Manam|കൈതപ്പൂമണം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kaitha Poo Manam|സംവാദം]]) 20:07, 21 ജൂൺ 2018 (UTC)}} {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Marie Curie c1920.jpg| size=150px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2018| text= 2018 മാർച്ച് 1 മുതൽ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN18|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]]''' പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 02:32, 5 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC) }} {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Diwali lamp.jpg| size=180px| topic=ആയിരം വിക്കി ദീപങ്ങൾ താരകം 2018| text= 2017 ഡിസംബർ 1 മുതൽ 2018 ജനുവരി 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:TWL| ആയിരം വിക്കിദീപങ്ങൾ]]''' പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. :--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 03:03, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC) എന്റ്റേയും ചെറിയൊരു കൈയ്യൊപ്പ് ..! :--[[ഉപയോക്താവ്:Kaitha Poo Manam|Kaitha Poo Manam]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kaitha Poo Manam|സംവാദം]]) 08:08, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)~ }} {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Sun_Wiki.svg| size=150px| topic=ഏഷ്യൻ മാസം താരകം 2017| text= 2017 നവംബർ 1 മുതൽ 30 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WAM2017| ഏഷ്യൻ മാസം 2017]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. :---[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 07:27, 2 ഡിസംബർ 2017 (UTC) }} {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Women_in_Red_logo.svg| size=150px| topic=വനിതാദിന പുരസ്കാരം 2017| text= 2017 മാർച്ച് 1 മുതൽ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN17|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]]''' പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:02, 1 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC) :ആശംസകൾ മാഷെ --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|മനോജ്‌ .കെ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|സംവാദം]]) 21:02, 4 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC) }} {{award2| border=#1E90FF| color=#fdffe7| image=Ecologia.jpg| size=80px| topic=ലോക പരിസ്ഥിതിദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017| text= 2017 ജൂൺ 1 മുതൽ 30 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WED17|ലോക പരിസ്ഥിതിദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2017]]'''ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് സ്നേഹപൂർവ്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. ഈ താരകം ഭാവിയിലേക്കുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് ഒരു പ്രചോദനമായിത്തീരട്ടെയെന്ന് ആശംസിക്കുന്നു. സ്നേഹമോടെ --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 01:56, 1 ജൂലൈ 2017 (UTC) }} {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Logo Wikipedia en el aula.png| size=150px| topic=വിദ്യാഭ്യാസ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017 താരകം| text= 2017 ആഗസ്റ്റ് 31 മുതൽ ഒക്ടോബർ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:EDU17| വിദ്യാഭ്യാസ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. :---[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 03:11, 1 നവംബർ 2017 (UTC) }} #തിരിച്ചുവിടുക [[വിക്കിപീഡിയ:TWA/ബാഡ്ജ്/7ഫലകം2]] [[വർഗ്ഗം:വിക്കിപീഡിയ കാര്യനിർവാഹകർ]] 86lbvg7n4pc1h4t93hoq07xx55xvgpl 0 407046 4675281 3644202 2026-10-11T18:34:50Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675281 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ലോസ് ബനോസ് | official_name = City of Los Banos | settlement_type = [[City (California)|City]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_seal = | image_map = Merced_County_California_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Los_Banos_Highlighted.svg | mapsize = 250x200px | map_caption = Location in [[Merced County, California|Merced County]] and the state of [[California]] | pushpin_map = USA | pushpin_map_caption = Location in the United States | pushpin_relief = 1 | coordinates = {{coord|37|03|30|N|120|51|00|W|region:US-CA|display=inline,title}} | subdivision_type = [[List of sovereign states|Country]] | subdivision_name = {{USA}} | subdivision_type1 = [[U.S. state|State]] | subdivision_type2 = [[List of counties in California|County]] | subdivision_name1 = {{flag|California}} | subdivision_name2 = [[Merced County, California|Merced]] | established_title = [[Municipal corporation|Incorporated]] | established_date = May 8, 1907<ref>{{Cite web |url=http://www.calafco.org/docs/Cities_by_incorp_date.doc |title=California Cities by Incorporation Date |format=Word |publisher=California Association of [[Local Agency Formation Commission]]s |accessdate=August 25, 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130221091414/http://www.calafco.org/docs/Cities_by_incorp_date.doc |archivedate=February 21, 2013 |df= }}</ref> | government_type = | leader_title = [[Mayor]] | leader_name = Mike Villalta<ref name=cc>{{Cite web | url = http://www.losbanos.org/city-government/mayor-city-council-members/ | title = Mayor & City Council Members | publisher = City of Los Banos | accessdate = November 23, 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200409130004/http://www.losbanos.org/city-government/mayor-city-council-members/ | archive-date = 2020-04-09 | url-status = dead}}</ref> <!-- Area------------------>| unit_pref = Imperial | area_footnotes = <ref name="CenPopGazetteer2016">{{cite web|title=2016 U.S. Gazetteer Files|url=https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2016_Gazetteer/2016_gaz_place_06.txt|publisher=United States Census Bureau|accessdate=Jun 28, 2017}}</ref> | area_total_km2 = 26.20 | area_total_sq_mi = 10.12 | area_land_km2 = 25.88 | area_land_sq_mi = 9.99 | area_water_km2 = 0.32 | area_water_sq_mi = 0.12 | area_water_percent = 1.22 | elevation_footnotes = <ref name=gnis>{{Cite GNIS|277547|Los Banos}}</ref> | elevation_m = 36 <!-- Population ----------->| elevation_ft = 118 | population_total = 35972 | population_as_of = [[2010 United States Census|2010]] | population_footnotes = <ref name=quif>{{Cite web|url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/06/0644028.html|title=Los Banos (city) QuickFacts|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=March 18, 2015|archive-date=2015-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322235253/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/06/0644028.html|url-status=dead}}</ref> | population_density_km2 = 1454.37 | population_density_sq_mi = 3766.94 | population_est = 37643 | pop_est_as_of = 2016 | pop_est_footnotes = <ref name="USCensusEst2016"/> | population_metro = | postal_code_type = [[ZIP code]] | postal_code = 93635 | area_code = [[Area code 209|209]] | area_code_type = [[North American Numbering Plan|Area code]] | unemployment_rate = | website = {{URL|www.losbanos.org}} | timezone = [[Pacific Time Zone|Pacific]] | utc_offset = -8 | timezone_DST = [[Pacific Daylight Time|PDT]] | utc_offset_DST = -7 | blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS]] code | blank_info = {{FIPS|06|44028}} | blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature IDs | blank1_info = {{GNIS 4|277547}}, {{GNIS 4|2410878}} }}'''ലോസ് ബനോസ്''', [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ]], മദ്ധ്യ [[കാലിഫോർണിയ|കാലിഫോർണിയിൽ]] [[മെർസ്ഡ് കൗണ്ടി|മെർസ്ഡ് കൌണ്ടിയിൽ‌]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു നഗരമാണ്. [[സ്റ്റേറ്റ് റൂട്ട് 152]], [[ഇന്റ്‍ർസ്റ്റേറ്റ് 5]] എന്നിവയുടെ വിഭജന രേഖയിലായി [[സാൻ ജൊവാക്വിൻ താഴ്‍വര]]<nowiki/>യിലാണ് ഈ നഗരം നിലനിൽക്കുന്നത്. 2010 ലെ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ സെൻസസ് രേഖകൾ പ്രകാരം ഈ നഗരത്തിലെ ആകെ ജനസംഖ്യ 35,972 ആയിരുന്നു. 2000 ലെ സെൻസസിലെ ജനസംഖ്യയായ 25,869 നേക്കാൾ ജനസംഖ്യയിൽ വർദ്ധനവുണ്ടായിരുന്നു. വ്യോമ ഗതാഗതത്തിനായി ‘ലോസ് ബനോസ് മുനിസിപ്പൽ എയർപോർട്ട്’ ഈ ഈ നഗരം ഉപയോഗിക്കുന്നു. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == [[സാൻ ജൊവാക്വിൻ താഴ്‍‍വര|സാൻ ജൊവാക്വിൻ താഴ്‍വരയുടെ]] പടിഞ്ഞാറുവശത്തു സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ നഗരം മെർസ്ഡ് നഗരത്തിന് 26 മൈൽ (42 കിലോമീറ്റർ) തെക്കുപടിഞ്ഞാറായി സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്ന് ഏകദേശം 118 അടി (36 മീറ്റർ) ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കാലിഫോർണിയയിലെ നഗരങ്ങൾ]] cba89jfve6fpr8galol2ekelzcosx63 0 417730 4675278 3644001 2026-10-11T17:32:06Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675278 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ലെമൺ ഗ്രോവ്, കാലിഫോർണിയ | official_name = City of Lemon Grove | native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> | other_name = | settlement_type = [[City (California)|City]] | image_skyline = Lemon grove monument.jpg | imagesize = 200px | image_caption = Lemon Grove Monument | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | nickname = | motto = Best Climate on Earth | image_map = File:San Diego County California Incorporated and Unincorporated areas Lemon Grove Highlighted 0641124.svg | map_caption = Location of Lemon Grove in San Diego County, California. | pushpin_map = USA | pushpin_map_caption = Location in the United States | pushpin_relief = 1 | coordinates = {{coord|32|44|29|N|117|01|54|W|region:US_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[List of sovereign states|Country]] | subdivision_name = {{USA}} | subdivision_type1 = [[U.S. state|State]] | subdivision_type2 = [[List of counties in California|County]] | subdivision_name1 = {{flag|California}} | subdivision_name2 = [[San Diego County, California|San Diego]] | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title3 = [[Municipal corporation|Incorporated]] | established_date3 = July 1, 1977<ref>{{Cite web |url=http://www.calafco.org/docs/Cities_by_incorp_date.doc |title=California Cities by Incorporation Date |format=Word |publisher=California Association of [[Local Agency Formation Commission]]s |accessdate=August 25, 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130221091414/http://www.calafco.org/docs/Cities_by_incorp_date.doc |archivedate=February 21, 2013 |df= }}</ref> <!-- Area------------------>| government_type = [[Council–manager government|Council–manager]] | leader_title = [[Mayor]] | leader_name = Racquel Vasquez<ref>{{Cite web|url=http://www.lemongrove.ca.gov/departments/government/mayor-council|title=Mayor & Council|publisher=City of Lemon Grove|accessdate=February 24, 2015|archive-date=2018-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716033111/http://www.lemongrove.ca.gov/departments/government/mayor-council|url-status=dead}}</ref> | leader_title1 = [[City manager]] | leader_name1 = Lydia Romero<ref>{{Cite web|url=https://www.lemongrove.ca.gov/departments/city-manager|title=City Manager|publisher=City of Lemon Grove|accessdate=February 24, 2015|archive-date=2017-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010072716/https://www.lemongrove.ca.gov/departments/city-manager|url-status=dead}}</ref> | unit_pref = Imperial | area_footnotes = <ref name="CenPopGazetteer2016">{{cite web|title=2016 U.S. Gazetteer Files|url=https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2016_Gazetteer/2016_gaz_place_06.txt|publisher=United States Census Bureau|accessdate=Jul 19, 2017}}</ref> | area_total_km2 = 10.05 | area_total_sq_mi = 3.88 | area_land_km2 = 10.05 | area_land_sq_mi = 3.88 | area_water_km2 = 0.00 | area_water_sq_mi = 0.00 | area_water_percent = 0 | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | elevation_footnotes = <ref>{{Cite GNIS|1660902|Lemon Grove|accessdate=February 24, 2015}}</ref> | elevation_m = 136 | elevation_ft = 446 | population_total = 25320 | population_as_of = [[2010 United States Census|2010]] | population_footnotes = | population_density_km2 = 2673.85 | population_density_sq_mi = 6924.47 | population_est = 26860 | pop_est_as_of = 2016 | pop_est_footnotes = <ref name="USCensusEst2016"/> | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | postal_code_type = [[ZIP code]] | postal_code = 91945 | area_code = [[Area code 619|619]] | area_code_type = [[North American Numbering Plan|Area code]] | unemployment_rate = | website = {{URL|www.lemongrove.ca.gov}} | timezone = [[Pacific Time Zone|Pacific]] | utc_offset = -8 | timezone_DST = [[Pacific Daylight Time|PDT]] | utc_offset_DST = -7 | blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS]] code | blank_info = {{FIPS|06|41124}} | blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature IDs | blank1_info = {{GNIS 4|1660902}}, {{GNIS 4|2410818}} }}'''ലെമൺ ഗ്രോവ്''', [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] സംസ്ഥാനമായ [[കാലിഫോർണിയ|കാലിഫോർണിയയിൽ]], [[സാൻ ഡിയേഗോ കൗണ്ടി|സാൻ ഡിയേഗോ കൌണ്ടി]]<nowiki/>യിലുൾപ്പെട്ട ഒരു നഗരമാണ്. ഈ നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ 2010 ലെ സെൻസസ് 25,320 ആയിരുന്നു. ഇത് 2000 ലെ കണക്കിലുണ്ടായിരുന്ന സംഖ്യയായ  24,918 നേക്കാൾ കൂടുതലായിരുന്നു. 1963 മുതൽ ഇവിടെ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഒരു വലിയ നാരങ്ങ സ്മാരകം നഗരത്തിൻറെ അടയാളമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. == ചരിത്രം == ലെമൺ ഗ്രോവ് നഗരമായി പിന്നീടു മാറിയ പ്രദേശം കാലിഫോർണിയയിലെ [[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|സ്പാനിഷ്]] മതപ്രവർത്തക സംഘത്തിലൊന്നായിരുന്ന മിഷൻ സാൻ ഡിയേഗോ ഡി അൽകാലായുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. [[മെക്സിക്കോ]] സ്പെയിനിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി മാറിയശേഷം, കാലിഫോർണിയോസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[അൾട്ട കാലിഫോർണിയ|അൾട്ടാ കാലിഫോർണിയ]] നിവാസികൾ വിവിധ ലാന്റ് ഗ്രാന്റുകളിലായി മേച്ചിൽ പ്രദേശങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ലെമൺ ഗ്രോവിലലുൾപ്പെട്ട പ്രദേശത്തെ 59,000 ഏക്കറിലധികം ഭൂമി സാന്റിയാഗോ ആർഗ്യൂല്ലൊ എന്ന വ്യക്തിക്കു നൽകപ്പെട്ടിരുന്നു. 1850 ൽ ലെമൺ ഗ്രോവിലെ ആദ്യ ഭൂജന്മിയായ റോബർട്ട ആല്ലിസൺ സാക്രമെന്റോയിൽനിന്ന് ഈ പ്രദേശത്തെത്തി.  ആർഗ്യൂസോയുടെ അനന്തരഗാമികളുടെ ഭൂസ്വത്തിൽ നിന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് ഏക്കർ ഭൂമി അദ്ദേഹം വിലക്കു വാങ്ങി. ആത്യന്തികയമായി ഈ പ്രദേശം ലെമൻ ഗ്രോവ്, [[ലാ മെസ]], [[എൻകാന്റോ]], [[സ്പ്രിംഗ് വാലി]]<nowiki/>യുടെ ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവയായി മാറി. 1886 ൽ സാൻ ഡിയേഗോ, കുയാമക്ക റെയിൽ റോഡുകളുടെ ഓഹരിയുടമസ്ഥനായി മാറിയ ആല്ലിസൺ ഇവിടെ ആല്ലിസൺ ചാനൽ നിർമ്മിച്ചു. ആല്ലിസണന്റെ പുത്രനായ ജോസഫ് 1892 ൽ ലെമൺ ഗ്രോവിനായി ഉപവിഭാഗം ഭപടങ്ങൾ തയ്യാറാക്കി സൂക്ഷിച്ചു. പ്രദേശത്തെ കാലാവസ്ഥ ഉഷ്ണമേഖലാ പഴങ്ങളും പച്ചക്കറികളും കൃഷിചെയ്യാൻ അനുയോജ്യമായതായിരുന്നതിനാൽ കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽനിന്നും മദ്ധ്യ പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശങ്ങളിൽനിന്നും  കർഷകർ കൂട്ടമായി ഈ മേഖലയിലേക്ക് എത്തി. 1893 ൽ ദി ലെമൺ ഗ്രോവ് ഫ്രൂട്ട് ഗ്രോയേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ രൂപീകരിക്കപ്പെടുകയും 1894-ൽ സാൻ ഡിയാഗോ യൂണിയൻ പത്രം ലെമൺ ഗ്രോവിനെ "എ സീ ഓഫ് ലെമൺ ട്രീസ്" എന്ന പേരിൽ പരാമർശിക്കുകയും ചെയ്തു. [[ബൊഹെമിയ|ബോഹീമിയയിൽനിന്നുള്ള]] കുടിയേറ്റക്കാരും സഹോദരന്മാരുമായ ജോസഫ്, ആന്റൺ സോൻക എന്നിവർ ലെമൺ ഗ്രോവിലേയക്കു താമസത്തിനെത്തുകയും അവിടെ  അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ജനറൽ സ്റ്റോർ, ‘എ. സോൻക ആന്റ് സൺ’ എന്ന പേരിൽ പടുത്തുയർത്തുകയും ചെയ്തു.  അന്റോൺ സോങ്കയുടെ മൂത്ത പുത്രനായിരുന്ന ആൻറണി "ടോണി" എഫ്. സോൻകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജർമൻ-അമേരിക്കൻ പത്നിയുമായിരുന്ന ഹന്നാ ക്ലെയ്ൻ സോൻകയും നഗരത്തിൽ പ്രാദേശികമായി അറിയപ്പെടുന്ന പ്രമുഖ വ്യക്തികളായിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത് നഗരത്തിന്റെ ചിഹ്നവും പ്രാദേശിക അടയാളവുമായി മാറിയ ഒരു വലിയ നാരങ്ങായുടെ രൂപം നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ അതിയായി താത്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്ന വ്യക്തിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. നഗരത്തിന്റെ ആത്യന്തിക ഉദ്ദേശ്യമായി സമൃദ്ധി, ശുഭാപ്തിവിശ്വാസം എന്നിവയാണെന്നു പ്രസ്താവിച്ചുകൊണ്ട്,  വലിയൊരു നാരങ്ങയുടെ രൂപം നിർമ്മിക്കാനായി പ്രാദേശിക വാസ്തുശില്പിയായ അൽബെർട്ടോ ട്രെഗാൻസയെ സോൻകയും പ്രാദേശിക മേച്ചിൽപ്പുറ ഉടമകളും ചേർന്നു ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. 1931 ലെ ലെമൺ ഗ്രോവ് സംഭവത്തിൽ, മെക്സിക്കൻ അമേരിക്കൻ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി ഒരു പ്രത്യേക വിദ്യാലയം നിർമ്മിക്കാനുള്ള പ്രാദേശിക സ്കൂൾ ബോർഡിന്റെ തീരുമാനത്തെ, ലെമൻ ഗ്രോവിലെ മെക്സിക്കൻ അമേരിക്കൻ മാതാപിതാക്കൾ വിജയകരമായ ജുഡീഷ്യൽ വെല്ലുവിളിയായി ഏറ്റെടുക്കുകയും വേർപെടുത്തലിനെതിരെ ഉന്നത കോടതിയുടെ അനുകൂല വിധി  സമ്പാദിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് നാരങ്ങാ തോട്ടങ്ങളിൽ മിക്കതും അപ്രത്യക്ഷമാവുകയും നഗരപ്രാന്തങളുടെ വികസനം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. 1950 കൾ മുതൽ 1970 വരെ നഗരം കോർപ്പറേഷനാക്കുന്നതിനുള്ള നാലു തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടന്നരുന്നു.  ഈ പ്രശ്നം നഗരത്തിൽചൂടൻ സംവാദത്തിനു കാരണമായിത്തീർന്നു. അവസാനം 1977 ജൂലൈ 1 ന് നഗരം പൂർണമായി സംയോജിപ്പിക്കപ്പെടുകയും  കാലിഫോർണിയയിലെ 414- ആമത്തെ നഗരമായിത്തീരുകയും ചെയ്തു. ലെമൺ ഗ്രോവ് ഒരു പൊതു നിയമ സംവിധാനമുള്ള നഗരമായിട്ടാണ് സംയോജിപ്പക്കപ്പെട്ടത്.  എന്നിരുന്നാലും സാൻ ഡീഗോ കൗണ്ടി ഷെരിഫ് ഡിപ്പാർട്ട്മെൻറിൽ നിന്ന് കരാർ വഴി നിയമം നടപ്പാക്കൽ സേവനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നത് തുടരുന്നു. == അവലംബം == <references/> ==പുറം കണ്ണികൾ== * {{Official website}} * [https://web.archive.org/web/20170921004534/http://www.city-data.com/city/Lemon-Grove-California.html City Data] * [http://www.lghistorical.org/ Lemon Grove Historical Society] - Official Website {{San Diego County, California}} {{San Diego metropolitan area}} [[വർഗ്ഗം:കാലിഫോർണിയയിലെ നഗരങ്ങൾ]] eya3qiobk6by44pdckmsxc45ep7jiw8 0 421619 4675282 3644236 2026-10-11T18:48:06Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675282 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Template:Infobox settlement for all fields and descriptions of their usage.--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = വക്കാവില്ലെ നഗരം | native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> | other_name = | settlement_type = [[City (California)|City]] <!-- images and maps ----------->| image_skyline = Vacaville, California, USA.jpg | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | nickname = | motto = | image_map = Solano_County_California_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Vacaville_Highlighted.svg | mapsize = 250x200px | map_caption = Location in [[Solano County, California|Solano County]] and the state of California | pushpin_map = USA | pushpin_map_caption = Location in the United States | pushpin_relief = 1 <!-- Location ------------------>| coordinates = {{coord|38|21|14|N|121|58|22|W|region:US-CA|display=inline,title}} | subdivision_type = [[List of sovereign states|Country]] | subdivision_name = [[United States]] | subdivision_type1 = [[U.S. state|State]] | subdivision_type2 = [[List of counties in California|County]] | subdivision_name1 = [[California]] | subdivision_name2 = [[Solano County, California|Solano]] <!-- Politics ----------------->| established_title = [[Municipal corporation|Incorporated]] | established_date = August 9, 1892<ref>{{Cite web | url = http://www.calafco.org/docs/Cities_by_incorp_date.doc | title = California Cities by Incorporation Date | format = Word | publisher = California Association of [[Local Agency Formation Commission]]s | accessdate = August 25, 2014 | archive-date = 2014-11-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141103002921/http://www.calafco.org/docs/Cities_by_incorp_date.doc | url-status = dead }}</ref> | government_type = | leader_title = [[Mayor]] | leader_name = Len Augustine<ref>{{Cite web | url = http://www.cityofvacaville.com/index.aspx?page=655 | title = City Council | publisher = City of Vacaville, CA | accessdate = December 16, 2014 | archive-date = 2016-11-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161123002529/http://cityofvacaville.com/index.aspx?page=655 | url-status = dead }}</ref> | leader_title1 = [[California's 3rd State Senate district|State Senator]] | leader_name1 = {{Representative|casd|3|fmt=sleader}}<ref name=swd>{{Cite web |url=http://statewidedatabase.org/gis/gis2011/index_2011.html |title=Statewide Database |publisher=UC Regents |accessdate=November 23, 2014}}</ref> | unit_pref = Imperial | area_footnotes = <ref name="CenPopGazetteer2016">{{cite web|title=2016 U.S. Gazetteer Files|url=https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2016_Gazetteer/2016_gaz_place_06.txt|publisher=United States Census Bureau|accessdate=Jun 28, 2017}}</ref> | area_total_km2 = 75.16 | area_total_sq_mi = 29.02 | area_land_km2 = 74.62 | area_land_sq_mi = 28.81 | area_water_km2 = 0.54 | area_water_sq_mi = 0.21 | area_water_percent = 0.74 | area_metro_sq_mi = | elevation_footnotes = <ref>{{Cite GNIS|277624|Vacaville|accessdate=November 18, 2014}}</ref> | elevation_m = 53 | elevation_ft = 174 | elevation_min_ft = 90 <!-- Population ----------->| elevation_max_footnotes = <ref name=about>{{Cite web|url=http://www.cityofvacaville.com/index.aspx?page=267|title=About Vacaville|publisher=City of Vacaville, CA|accessdate=January 26, 2015|archive-date=2016-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20161123002431/http://cityofvacaville.com/index.aspx?page=267|url-status=dead}}</ref> | elevation_min_footnotes = <ref name=about/> | population_total = 92428 | population_as_of = [[2010 United States Census|2010]] | population_footnotes = <ref name=quif>{{Cite web|url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/06/0681554.html|title=Vacaville (city) QuickFacts|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=April 18, 2015|archive-date=2015-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150418200815/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/06/0681554.html|url-status=dead}}</ref> | population_density_km2 = 1317.45 | population_density_sq_mi = 3412.23 | population_est = 98303 | pop_est_as_of = 2016 | pop_est_footnotes = <ref name="USCensusEst2016"/> | population_metro = | population_density_metro_sq_mi = <!-- General information ---------------> | postal_code_type = [[ZIP code]]s | postal_code = 95687, 95688, 95696 | area_code = [[Area code 707|707]] | area_code_type = [[North American Numbering Plan|Area code]] | unemployment_rate = | website = {{URL|www.cityofvacaville.com}} | leader_title2 = [[California's 11th State Assembly district|Assemblymember]] | leader_name2 = {{Representative|caad|11|fmt=sleader}}<ref name=swd/> | leader_title3 = [[California's 3rd congressional district|U. S. Rep.]] | leader_name3 = {{Representative|cacd|3|fmt=usleader}}<ref>{{Cite GovTrack|CA|3}}</ref> <!-- Area------------------>| elevation_max_ft = 300 | timezone = [[Pacific Time Zone|Pacific]] | utc_offset = −8 | timezone_DST = PDT | utc_offset_DST = −7 <!-- Area/postal codes & others -------->| blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS]] code | blank_info = {{FIPS|06|81554}} | blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature IDs | blank1_info = {{GNIS 4|277624}}, {{GNIS 4|2412139}} }}'''വക്കാവില്ലെ''' [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ]] വടക്കൻ [[കാലിഫോർണിയ|കാലിഫോർണിയയിലെ]] [[സൊലാനോ കൗണ്ടി|സോളാനോ കൗണ്ടി]]<nowiki/>യിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു നഗരമാണ്. സക്രാമെന്റോയിൽ നിന്ന് 35 മൈലുകൾ (56 കിലോമീറ്റർ) അകലെയും സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോയിൽ നിന്ന് 55 മൈൽ (89 കിലോമീറ്റർ) അകലെയുമായി സ്ഥിതിചെയ്യിന്ന ഈ നഗരം [[സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോ ബേ ഏരിയ|സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോ ബേ പ്രദേശത്തിന്റെ]] ഭാഗമാണ്. എന്നാൽ ചില ഏജൻസികളെങ്കിലും<ref>[https://ca.water.usgs.gov/projects/central-valley/sacramento-valley.html USGS: "The Central Valley: Sacramento Valley"]</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arb.ca.gov/ei/maps/basins/absvmap.htm|title=Emission Inventory Data - Sacramento Valley|accessdate=30 September 2017|work=[[California Air Resources Board]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161222090158/https://www.arb.ca.gov/ei/maps/basins/absvmap.htm|archive-date=2016-12-22|url-status=dead}}</ref> ഈ നഗരത്തെ സാക്രമെന്റോ താഴ്വരയുടെ ഭാഗമായും പരിഗണിക്കുന്നു. 2010 ലെ സെൻസസ് രേഖകൾ പ്രകാരം 92,428 ജനസംഖ്യയുണ്ടായിരുന്ന '''വക്കാവില്ലെ''' ജനസംഖ്യയനുസരിച്ച് സോളാന കൗണ്ടിയിൽ മൂന്നാമത്തെ വലിയ നഗരമാണ്. == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:കാലിഫോർണിയയിലെ നഗരങ്ങൾ]] rc4oyis2iv45m2e01jp1tb8y4liz6qm 0 437439 4675431 4656043 2026-10-12T07:13:47Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675431 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Samir Amin}} {{Infobox person | name = സമീർ അമീൻ | image = Samir Amin.jpg | alt = | caption = സമീർ അമീൻ | birth_name = സമീർ അമീൻ | birth_date = <!-- {{birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living people. For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}}. --> | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = ഈജിപ്ഷ്യൻ - ഫ്രഞ്ച് | other_names = | occupation = സാമൂഹ്യശാസ്ത്രജ്ഞൻ | years_active = | known_for = | notable_works = }} വിഖ്യാതനായ മാർക്സിസ്റ്റ് ചിന്തകനും സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞനുമായിരുന്നു '''സമീർ അമീൻ'''(3 സെപ്റ്റംബർ 1931 – 12 ഓഗസ്റ്റ് 2018). മൂന്നാംലോക രാജ്യങ്ങളിലെ രാഷ്ട്രീയ സാമ്പത്തിക ഘടനകളെയും ആഗോളവൽക്കരണ പ്രവണതകളെയും ആഴത്തിൽ പഠിച്ച അമീൻ, നവ ഉദാര നയങ്ങളുടെ തകർച്ച അനിവാര്യമാണെന്നു പ്രവചിച്ചു. സർഗാത്മക മാർക്സിസ്റ്റ‌് എന്നാണ് സ്വയം വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്<ref>http://www.deshabhimani.com/articles/samir-amin/744207</ref>. അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ച യൂറോസെൻട്രിസം എന്ന ആശയം ഏറെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.questia.com/magazine/1G1-12663251/a-brief-biography-of-samir-amin|title=A Brief Biography of Samir Amin|publisher=''Monthly Review'', Vol. 44, Issue 4, September 1992 {{!}} Online Research Library: Questia|website=www.questia.com|language=en|access-date=2017-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806214637/https://www.questia.com/magazine/1G1-12663251/a-brief-biography-of-samir-amin|archive-date=2020-08-06|url-status=dead}}</ref> ==ജീവിതരേഖ== ഈജിപ്ഷ്യൻ-ഫ്രഞ്ച് ദമ്പതികളുടെ മകനായ സമീർ അമീൻ 1957 മുതൽ 1960 വരെ ഈജിപ്തിലെ പ്ലാനിങ് ഏജൻസിയിൽ ജോലി ചെയ്തു. അക്കാലത്തെ അവിടുത്തെ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഗമാൽ അബ്ദുൽ നാസർ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകളെ വേട്ടയാടാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ അദ്ദേഹം അദ്ദേഹം അവിടം വിട്ടു. മാലിയിലെ ആസുത്രണ സംവിധാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. 1966 മുതൽ ഫ്രാൻസിൽ പ്രൊഫസറായി നിയമിതനായി. പാരിസിൽ എത്തിയ ശേഷം ഫ്രഞ്ച് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ അംഗമായെങ്കിലും സോവിയറ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പ്രയോഗത്തോട് വിയോജിച്ച് പാർട്ടി വിട്ടു. മാവോയിസ്റ്റുകളുമായും അദ്ദേഹം ബന്ധം പുലർത്തി. കെയ്റോയിൽ പഠിപ്പിക്കുന്ന കാലത്ത് ഈജിപ്തിലെ നാസർ, ടാൻസാനിയയിലെ നെരേര, ഘാനയിലെ എൻക്രുമ തുടങ്ങിയവരുമെല്ലാമായി ഇടപെട്ട് പ്രവർത്തിച്ചു.1980 മുതൽ തേഡ് വേൾഡ് ഫോറത്തിന്റെ ഡയറക്ടറായി പ്രവർത്തിച്ചു. മസ്തിഷ്‌ക ട്യൂമറിനെ തുടർന്ന് ഏറെക്കാലമായി ചികിത്സയിലായിരുന്ന അമീൻ 2018 ഓഗസ്റ്റ് 12 ന് അന്തരിച്ചു. == ആഗോളവൽക്കരണത്തിന്റെ വിമർശകൻ == ധനിക രാജ്യങ്ങൾ സംഘടിതമായി വിപണി നിയന്ത്രിക്കുന്ന മുതലാളിത്ത ഭരണക്രമമെന്ന് ആഗോളവൽക്കരണത്തെ നിർവചിച്ചു. സാങ്കേതികവിദ്യ, പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ, ധനസമ്പത്ത്, ആഗോള മാധ്യമം, ആയുധസാമഗ്രികൾ എന്നിങ്ങനെ അഞ്ച് മേഖലയിലെ കുത്തകവൽക്കരണത്തിലൂടെയാണ് ആഗോളവൽക്കരണം മേധാവിത്വം നിലനിർത്തുന്നതെന്ന് നിരീക്ഷിച്ചു. == പ്രധാന സംഭാവനകൾ == മൂന്നാം ലോക രാജ്യങ്ങളിലെ മുതലാളിത്ത വികസനത്തെക്കുറിച്ചും അവികസിതവാസ്ഥയെക്കുറിച്ചുമുള്ള മാർക്സിസ്റ്റ് പഠനമാണ് സമീർ അമീന്റെ പ്രധാന സംഭാവന. മൂന്നാം ലോക രാജ്യങ്ങളെ പാപ്പരീകരിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഒന്നാം ലോക രാജ്യങ്ങൾ വികസിക്കുന്നതെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹം മുഖ്യമായും വാദിച്ചത്. സാമ്രാജ്യത്വമെന്നത് മുതലാളിത്ത വികസനത്തിന്റെ ഒരു ഘട്ടത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നതല്ലെന്നും മുതലാളിത്തത്തിൽ അന്തർലീനമായ സ്വഭാവസവിശേഷതയാണെന്നുമായിരുന്നു സമീർ അമീന്റെ വാദം. മുതലാളിത്തം അതിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ രണ്ട് പ്രതിസന്ധികളാണ് നേരിട്ടതെന്നാണ് സമീർ അമീൻ വാദിക്കുന്നത്. 1871 മുതൽ 1945വരെയായിരുന്നു ആദ്യഘട്ടം. രണ്ടാമത്തത് 1971ൽ തുടങ്ങിയെന്നും സമീർ അമീൻ വാദിച്ചു. ഒരു സാമൂഹ്യ സംവിധാനം എന്ന നിലയിൽ മുതലാളിത്തം തീർത്തും അപ്രസക്തമായി എന്നായിരുന്നു സമീർ അമീന്റെ വിലയിരുത്തൽ. തൊഴിലാളികളുടെ മുന്നേറ്റങ്ങളെയും സംഘടനകളെയും അംഗീകരിക്കാത്ത ഈജിപ്തിലെ മുസ്‌ലിം ബ്രദർഹുഡ് പ്രതിലോമ പ്രസ്ഥാനമാണെന്ന് കടുത്ത വിമർശനമുയർത്തി. സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെയും മുതലാളിത്തത്തിന്റെയും ഏജന്റുമാരായാണ് പൊളിറ്റിക്കൽ ഇസ്ലാമിസ്റ്റുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നതെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം. ==കൃതികൾ== മുതലാളിത്തത്തെക്കുറിച്ചും മാർക്‌സിസത്തെക്കുറിച്ചും മുപ്പതിലധികം പുസ്തകങ്ങൾ അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രാമാണികമായ ഗ്രന്ഥം “അവികസനത്തിന്റെ തുടക്കം– ആഗോളതലത്തിലെ മുതലാളിത്ത മൂലധന സ്വരൂപണം” എന്നതാണ്. അദ്ദേഹം 1957ൽ സമർപ്പിച്ച പിഎച്ച്ഡി പ്രബന്ധത്തിന്റ വികസിത രൂപമാണ് ഈ ഗ്രന്ഥം.<ref>{{Cite web |url=http://www.deshabhimani.com/epaper/view |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-08-15 |archive-date=2018-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180815213450/http://www.deshabhimani.com/epaper/view |url-status=dead }}</ref> * “ഇംപ്ലോഷൻ ഓഫ് കണ്ടംപററി ക്യാപിറ്റലിസം”, * “എൻഡിങ‌് ക്രൈസിസ് ഓഫ് ക്യാപിറ്റലിസം ഓർ എൻഡിങ‌് ക്യാപിറ്റലിസം” എ * ദി വേൾഡ് വി വിഷ് ടു സി, റവലുഷണറി ഒബ്ജക്റ്റീവ്സ് ഇൻ ദി ട്വന്റി ഫസ്റ്റ്സെഞ്ച്വറി * യൂറോസെൻട്രിസം (1988) * ദ് ലിബറൽ വൈറസ് (2003) * എ ലൈഫ് ലുക്കിങ് ഫോർവേഡ് (2006), * ക്യാപിറ്റലിസം ഇൻ ദി ഏജ് ഓഫ് ഗ്ലോബലൈസേഷൻ (1997). * ആഗോളവത്‌കരണ കാലത്തെ മുതലാളിത്തം(ക്യാപിറ്റലിസം ഇൻ ദി എയ്‌ജ്‌ ഓഫ്‌ ഗ്ലോബലൈസേഷൻ ) * അക്യുമുലേഷൻ ഓഫ്‌ വേൾഡ്‌ സ്‌കെയിൽ * അൻ ഈക്യൽ ഡെപലപ്പ്‌മെന്റ്‌ * ക്രിട്ടിക് ഓഫ് യൂറോസെൻട്രിസം ആൻഡ് കൾച്ചറിലിസം: മോഡേണിറ്റി ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== * ഇബ്ൻ റഷീദ് പ്രൈസ്ഫോർ ഫ്രീഡം ഓഫ് തോട്ട് ==അവലംബം== <references/> ==അധിക വായനയ്ക്ക്== *Aidan Forster-Carter: "The Empirical Samir Amin", in S. Amin: ''The Arab Economy Today'', London, 1982, pp.&nbsp;1–40 *Duru Tobi: "On Amin's Concepts - autocentric/ blocked development in Historical Perspectives", in: ''Economic Papers'' (Warsaw), No. 15, 1987, pp.&nbsp;143–163 *Fouhad Nohra: ''Théories du capitalisme mondial''. Paris, 1997 *Gerald M. Meier, Dudley Seers (eds.): ''Pioneers in Development''. Oxford, 1984 ==പുറം കണ്ണികൾ== *[https://web.archive.org/web/20090502013308/http://www.zmag.org/zmag/viewArticle/13656 "Third World Forum: An Interview with Samir Amin,"] ''[[Z Magazine]]'' *Empire of Chaos Challenged: An Interview with Samir Amin [https://web.archive.org/web/20051217203836/http://weekly.ahram.org.eg/2002/609/intrvw.htm] Some writings by Samir Amin available on-line: *[http://www.monthlyreview.org/1104amin.htm U.S. Imperialism, Europe, and the Middle East] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041109050510/http://www.monthlyreview.org/1104amin.htm |date=2004-11-09 }} *{{cite journal|url=http://monthlyreview.org/2005/02/01/india-a-great-power/|title=India, a Great Power?|work=Monthly Review|year=2005|volume=56|issue=09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727092400/http://monthlyreview.org/2005/02/01/india-a-great-power|archivedate=2011-07-27}} *[http://www.monthlyreview.org/0601amin.htm Imperialism and Globalization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051220103502/http://www.monthlyreview.org/0601amin.htm |date=2005-12-20 }} *[http://www.monthlyreview.org/1003amin.htm World Poverty, Pauperization & Capital Accumulation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051124232959/http://www.monthlyreview.org/1003amin.htm |date=2005-11-24 }} *[http://www.monthlyreview.org/1101amin.htm U.S. Hegemony and the Response to Terror] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051102040458/http://monthlyreview.org/1101amin.htm |date=2005-11-02 }} *[http://www.monthlyreview.org/1105amin.htm Empire and Multitude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051124212206/http://www.monthlyreview.org/1105amin.htm |date=2005-11-24 }} *[http://www.monthlyreview.org/0405amin.htm A Note on the Death of André Gunder Frank (1929–2005)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110317032329/http://www.monthlyreview.org/0405amin.htm |date=2011-03-17 }} *[http://www.monthlyreview.org/600amin.htm The Political Economy of the Twentieth Century] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051102025002/http://monthlyreview.org/600amin.htm |date=2005-11-02 }} *[http://monthlyreview.org/2000/06/01/the-political-economy-of-the-twentieth-century The Political Economy of the Twentieth Century], ''[[Monthly Review]]'', Volume 52, Issue 02 (June 2000) *[http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1132/is_10_53/ai_84184716#continue Africa: Living on the Fringe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311040631/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1132/is_10_53/ai_84184716#continue |date=2007-03-11 }} *[http://www.humaniteinenglish.com/article826.html The New Challenge of the Peoples' Internationalism] *[http://monthlyreview.org/2012/01/01/the-center-will-not-hold ''The Center Will not Hold, the Rise and Decline of Liberalism''], Review of [[Immanuel Wallerstein|Wallerstein]]s ''The Modern World System IV: Centrist Liberalism Triumphant'' *[http://krasnoe.tv/node/19402 Samir Amin. New Empire? In Search of Alternatives to Global Hegemony of Capital.] (video at ''Red TV'') Critical review: *[http://www.communistvoice.org/12cAmin.html A review of Samir Amin's Re-reading the Postwar Period: An Intellectual Itinerary] {{wikiquote}} [[വർഗ്ഗം:മാർക്സിസ്റ്റ് സാമ്പത്തികശാസ്ത്രജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:1931-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 3-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2018-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 12-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ]] [[വർഗ്ഗം:ആഗോളവത്കരണ വിരുദ്ധ എഴുത്തുകാർ]] cg40noem9udfcr50u9h6yds7ut9p9co 0 440176 4675303 4657339 2026-10-11T20:12:34Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675303 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Hippocampus}} {{Infobox Brain | Name = Hippocampus | Latin = Hippocampus | Image = Gray739-emphasizing-hippocampus.png | Caption = The hippocampus is located in the [[temporal lobe|medial temporal lobe]] of the [[brain]]. In this lateral view of the human brain, the frontal lobe is at the left, the occipital lobe at the right, and the temporal and parietal lobes have largely been removed to reveal the hippocampus underneath. | Image2 = 1511 The Limbic Lobe.jpg | Caption2 = Hippocampus (lowest pink bulb)<br />as part of the [[limbic system]] | Width = 200 | IsPartOf = [[Temporal lobe]] | Components = | Artery = | Vein = }} മനുഷ്യരുടെയും മറ്റ് നട്ടല്ലുള്ള ജീവികളുടെയും തലച്ചോറിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഘടകം ആണ് '''ഹിപ്പോകാംപസ്.''' മനുഷ്യർക്കും മറ്റ് സസ്തനികൾക്കും രണ്ട് ഹിപ്പോകാംപസ് കാണപ്പെടുന്നു. ഇവ ഓരോന്നും മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ രണ്ട് വശത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇത് മസ്തിഷ്കത്തിലെ ലിംപിക് സംവിധാനത്തിൽ പെടുന്നതും ഹ്രസ്വകാല മെമ്മറിയിൽ നിന്നും ദീർഘകാല മെമ്മറിയിലേയ്ക്കുള്ള നാവിഗേഷൻ സാധ്യമാക്കുന്ന സ്പേഷ്യൽ മെമ്മറിയിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങളുടെ ദൃഢീകരണത്തിൽ പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു ഹിപ്പോകാംപസ് സെറിബ്രൽ കോർട്ടക്സിൻറെ (അലോക്കോർട്ടിക്കൽ) കീഴിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. <ref> Martin, JH (2003). "Lymbic system and cerebral circuits for emotions, learning, and memory". Neuroanatomy: text and atlas (third ed.). McGraw-Hill Companies. p. 382. ISBN 978-0-07-121237-3. </ref><ref> Amaral D, Lavenex P (2007). "Hippocampal neuroanatomy". In Anderson P, Morris R, Amaral, Bliss T, O'Keefe J. The hippocampus book (first ed.). New York: Oxford University Press. p. 37. ISBN 978-0-19-510027-3. </ref><ref> Anderson P, Morris R, Amaral, Bliss T, O'Keefe J (2007). "The hippocampal formation". In Anderson P, Morris R, Amaral, Bliss T, O'Keefe J. The hippocampus book (first ed.). New York: Oxford University Press. p. 3. ISBN 978-0-19-510027-3. </ref> ആൾകുരങ്ങുകളിൽ മധ്യ ടെമ്പോറൽ ലോബിലാണ് ഇത് കാണപ്പെടുന്നത്. ഇതിൽ രണ്ട് പ്രധാന ഇന്റർലോക്കിംഗ് ഭാഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു: [[Hippocampus proper|ഹിപ്പോകാംപസ് പ്രോപർ]],(ഇത് അമ്മോൺസ് ഹോൺ എന്നു വിളിക്കുന്നു), [[Dentate gyrus|ഡെൻറേറ്റ് ഗൈറസ്]].<ref name="Pearce01">[[#refPearce2001|Pearce, 2001]]</ref> [[അൽഷിമേഴ്സ്]] , [[മേധാക്ഷയം|ഡിമൻഷ്യ]] പോലുള്ള രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ  തലച്ചോറിൽ ആദ്യം നാശം സംഭവിക്കുന്നത് ഹിപ്പോകാമ്പസിനാണ്. ഹ്രസ്വകാല മെമ്മറി നഷ്ടവും അസ്വാസ്ഥ്യവും ആദ്യ ലക്ഷണങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്നു. [[കടൽ കുതിര]]യെ പോലെ നീണ്ടു വളഞ്ഞ ആകൃതിയാണ് ഹിപ്പോ കാമ്പസിന്റെത്. മെമ്മറി കൂടാതെ പഠനം, വികാരങ്ങൾ എന്നിവക്കും ഹിപ്പോകാമ്പസ്സ് പ്രധാന പങ്കു വഹിക്കുന്നു. == കൂടുതൽ ചിത്രങ്ങൾ == <gallery> File: Hippocampus small.gif|Hippocampus animation File:Hippocampus-Bird brain.png|Pigeon hippocampus (HP) File:Hippocampus-Hippocampal morphology of the four rodent species.jpg|Morphology in four [[rodent]] species File:Hippocpus-Principal hippocampal subdivisions in the marmoset.jpg|Main hippocampal regions in [[marmoset]] File:Hippocampus-Principal hippocampal cell number distribution in the phylogenetic tree.jpg|Cell number distribution across species File:Hippocampus-Hippocampal cell number and body weight relationships in the rodent group.jpg|Cell number to body weight ratios in rodent species File:Hippocampal -Cornu Ammonis.png| Neuronal loss shown in rat CA1 following [[ischemia]] </gallery> == ഇതും കാണുക == {{Portal bar|Neuroscience|Medicine}} ==Notes== {{Academic peer reviewed | journal = WikiJournal of Medicine | doi = 10.15347/wjm/2017.003 <!-- Doi links to published article --> | link = | review = https://en.wikiversity.org/wiki/Talk:WikiJournal_of_Medicine/The_Hippocampus <!-- acadmic peer review at WikiJournal of Medicine --> | title = The Hippocampus | vauthors = Wright M, etal | date = 2017 | volume = 4 | issue = 1 | pages = 3 | pmid = | pmc = }} == അവലംബങ്ങൾ == {{Refbegin|30em}} *<cite id=refAboitiz2003>{{cite journal | vauthors = Aboitiz F, Morales D, Montiel J | title = The evolutionary origin of the mammalian isocortex: towards an integrated developmental and functional approach | url = https://archive.org/details/sim_behavioral-and-brain-sciences_2003-10_26_5/page/n6 | journal = The Behavioral and Brain Sciences | volume = 26 | issue = 5 | pages = 535–52 | date = Oct 2003 | pmid = 15179935 | doi = 10.1017/S0140525X03000128 }}</cite> *{{cite book | vauthors = Amaral D, Lavenex P | veditors = Andersen P, Morris R, Amaral D, Bliss T, O'Keefe J | title=The Hippocampus Book | year=2006 | chapter=Ch 3. Hippocampal Neuroanatomy | publisher=Oxford University Press | isbn=978-0-19-510027-3 | name-list-format = vanc |ref=refAmaral2006}} *<cite id=refAnagnostaras2002>{{cite journal | vauthors = Anagnostaras SG, Gale GD, Fanselow MS | title = The hippocampus and Pavlovian fear conditioning: reply to Bast et al | journal = Hippocampus | volume = 12 | issue = 4 | pages = 561–565 | year = 2002 | pmid = 12201641 | doi = 10.1002/hipo.10071 | url = http://homepage.mac.com/sanagnos/19bastreply2002.pdf | url-status = dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20050216104718/http://homepage.mac.com/sanagnos/19bastreply2002.pdf | archivedate = 2005-02-16 | df = }}</cite> *<cite id=refBest1999>{{cite journal | vauthors = Best PJ, White AM | title = Placing hippocampal single-unit studies in a historical context | url = https://archive.org/details/sim_hippocampus_1999_9_4/page/346 | journal = Hippocampus | volume = 9 | issue = 4 | pages = 346–51 | year = 1999 | pmid = 10495017 | doi = 10.1002/(SICI)1098-1063(1999)9:4<346::AID-HIPO2>3.0.CO;2-3 }}</cite> *<cite id=refBliss1973>{{cite journal | vauthors = Bliss TV, Lomo T | title = Long-lasting potentiation of synaptic transmission in the dentate area of the anaesthetized rabbit following stimulation of the perforant path | journal = The Journal of Physiology | volume = 232 | issue = 2 | pages = 331–56 | date = Jul 1973 | pmid = 4727084 | pmc = 1350458 | doi=10.1113/jphysiol.1973.sp010273}} *<cite id=refBoyer2007>{{cite journal | vauthors = Boyer P, Phillips JL, Rousseau FL, Ilivitsky S | title = Hippocampal abnormalities and memory deficits: new evidence of a strong pathophysiological link in schizophrenia | url = https://archive.org/details/sim_brain-research-reviews_2007-04_54_1/page/92 | journal = Brain Research Reviews | volume = 54 | issue = 1 | pages = 92–112 | date = Apr 2007 | pmid = 17306884 | doi = 10.1016/j.brainresrev.2006.12.008 }}</cite> *<cite id=refBroglio2005>{{cite journal | vauthors = Broglio C, Gómez A, Durán E, Ocaña FM, Jiménez-Moya F, Rodríguez F, Salas C | title = Hallmarks of a common forebrain vertebrate plan: specialized pallial areas for spatial, temporal and emotional memory in actinopterygian fish | url = https://archive.org/details/sim_brain-research-bulletin_2005-09-15_66_4-6/page/397 | journal = Brain Research Bulletin | volume = 66 | issue = 4–6 | pages = 397–99 | date = Sep 2005 | pmid = 16144602 | doi = 10.1016/j.brainresbull.2005.03.021 }}</cite> *<cite id=refBurke2006>{{cite journal | vauthors = Burke SN, Barnes CA | title = Neural plasticity in the ageing brain | journal = Nature Reviews. Neuroscience | volume = 7 | issue = 1 | pages = 30–40 | date = Jan 2006 | pmid = 16371948 | doi = 10.1038/nrn1809 }}</cite> *<cite id=refBuzsaki1986>{{cite journal | vauthors = Buzsáki G | title = Hippocampal sharp waves: their origin and significance | url = https://archive.org/details/sim_brain-research_1986-11-26_398_2/page/242 | journal = Brain Research | volume = 398 | issue = 2 | pages = 242–52 | date = Nov 1986 | pmid = 3026567 | doi = 10.1016/0006-8993(86)91483-6 }}</cite> *<cite id=refBuzsaki1989>{{cite journal | vauthors = Buzsáki G | title = Two-stage model of memory trace formation: a role for "noisy" brain states | journal = Neuroscience | volume = 31 | issue = 3 | pages = 551–70 | year = 1989 | pmid = 2687720 | doi = 10.1016/0306-4522(89)90423-5 | url = http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/0306-4522(89)90423-5 }}</cite> *<cite id=refBuzsaki1990>{{cite journal | vauthors = Buzsáki G, Chen LS, Gage FH | title = Spatial organization of physiological activity in the hippocampal region: relevance to memory formation | volume = 83 | pages = 257–68 | year = 1990 | pmid = 2203100 | doi = 10.1016/S0079-6123(08)61255-8 | isbn = 9780444811493 | series = Progress in Brain Research }}</cite> *<cite id=refBuzsaki2002>{{cite journal | vauthors = Buzsáki G | title = Theta oscillations in the hippocampus | journal = Neuron | volume = 33 | issue = 3 | pages = 325–40 | date = Jan 2002 | pmid = 11832222 | doi = 10.1016/S0896-6273(02)00586-X | url = http://osiris.rutgers.edu/BuzsakiHP/Publications/PDFs/BuzsakiTheta.pdf | format = PDF | url-status = dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080625161337/http://osiris.rutgers.edu/BuzsakiHP/Publications/PDFs/BuzsakiTheta.pdf | archivedate = 2008-06-25 | df = }}</cite> d*{{cite book | last =Buzsáki | first =G | title =Rhythms of the Brain | url =https://archive.org/details/rhythmsofbrain0000buzs_h3e9 | publisher =Oxford University Press | year =2006 | isbn =978-0-19-530106-9 | name-list-format = vanc |ref=refBuzsaki2006}} *{{cite journal | author = Ramón y Cajal S | title = The Croonian Lecture: La Fine Structure des Centres Nerveux | journal = Proceedings of the Royal Society | volume = 55 | pages = 444–68 | year = 1894 | doi = 10.1098/rspl.1894.0063 | issue = 331–335 |ref=refCajal1894}} *<cite id=refCampbell2004>{{cite journal | vauthors = Campbell S, Macqueen G | title = The role of the hippocampus in the pathophysiology of major depression | journal = Journal of Psychiatry & Neuroscience | volume = 29 | issue = 6 | pages = 417–26 | date = Nov 2004 | pmid = 15644983 | pmc = 524959 }}</cite> *<cite id=refCantero2003>{{cite journal | vauthors = Cantero JL, Atienza M, Stickgold R, Kahana MJ, Madsen JR, Kocsis B | title = Sleep-dependent theta oscillations in the human hippocampus and neocortex | journal = The Journal of Neuroscience | volume = 23 | issue = 34 | pages = 10897–903 | date = Nov 2003 | pmid = 14645485 | url = http://www.jneurosci.org/cgi/content/full/23/34/10897 }}</cite> *{{cite news | last=Carey | first=B | title=H. M., an Unforgettable Amnesiac, Dies at 82 | work=The New York Times | date=2008-12-04 | url=https://www.nytimes.com/2008/12/05/us/05hm.html | accessdate=2009-04-27 | name-list-format=vanc | ref=refhMObit }} *<cite id=refChiu2004>{{cite journal | vauthors = Chiu YC, Algase D, Whall A, Liang J, Liu HC, Lin KN, Wang PN | title = Getting lost: directed attention and executive functions in early Alzheimer's disease patients | journal = Dementia and Geriatric Cognitive Disorders | volume = 17 | issue = 3 | pages = 174–80 | year = 2004 | pmid = 14739541 | doi = 10.1159/000076353 }}</cite> *<cite id=refChang2003>{{cite journal | vauthors = Chang BS, Lowenstein DH | title = Epilepsy | url = https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2003-09-25_349_13/page/1256 | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 349 | issue = 13 | pages = 1257–66 | date = Sep 2003 | pmid = 14507951 | doi = 10.1056/NEJMra022308 | authorlink2 = Daniel H. Lowenstein (physician) }}</cite> *{{cite book |vauthors=Cho RY, Gilbert A, Lewis DA |veditors=Charney DS, Nestler EJ | title=Neurobiology of Mental Illness |url=https://archive.org/details/neurobiologyofme0000unse_n7i9 | year=2005 | chapter=Ch 22. The neurobiology of schizophrenia | publisher=Oxford University Press US | isbn=978-0-19-518980-3|ref=refCho2005}} *<cite id=refCenquizca2007>{{cite journal | vauthors = Cenquizca LA, Swanson LW | title = Spatial organization of direct hippocampal field CA1 axonal projections to the rest of the cerebral cortex | journal = Brain Research Reviews | volume = 56 | issue = 1 | pages = 1–26 | date = Nov 2007 | pmid = 17559940 | pmc = 2171036 | doi = 10.1016/j.brainresrev.2007.05.002 }}</cite> *<cite id=refClark2005>{{cite journal | vauthors = Clark RE, Broadbent NJ, Squire LR | title = Hippocampus and remote spatial memory in rats | journal = Hippocampus | volume = 15 | issue = 2 | pages = 260–72 | year = 2005 | pmid = 15523608 | pmc = 2754168 | doi = 10.1002/hipo.20056 }}</cite> *<cite id=refColombo2000>{{cite journal | vauthors = Colombo M, Broadbent N | title = Is the avian hippocampus a functional homologue of the mammalian hippocampus? | url = https://archive.org/details/sim_neuroscience-and-biobehavioral-reviews_2000-06_24_4/page/465 | journal = Neuroscience and Biobehavioral Reviews | volume = 24 | issue = 4 | pages = 465–84 | date = Jun 2000 | pmid = 10817844 | doi = 10.1016/S0149-7634(00)00016-6 }}</cite> *<cite id=refCooke2006>{{cite journal | vauthors = Cooke SF, Bliss TV | title = Plasticity in the human central nervous system | url = https://archive.org/details/sim_brain_2006-07_129_7/page/1659 | journal = Brain | volume = 129 | issue = Pt 7 | pages = 1659–73 | date = Jul 2006 | pmid = 16672292 | doi = 10.1093/brain/awl082 }}</cite> *<cite id=refdeOlmos1978>{{cite journal | vauthors = de Olmos J, Hardy H, Heimer L | title = The afferent connections of the main and the accessory olfactory bulb formations in the rat: an experimental HRP-study | url = https://archive.org/details/the-journal-of-comparative-neurology_1978-09-15_181_2/page/213 | journal = The Journal of Comparative Neurology | volume = 181 | issue = 2 | pages = 213–244 | date = Sep 1978 | pmid = 690266 | doi = 10.1002/cne.901810202 }}</cite> *<cite id=refDiana2007>{{cite journal | vauthors = Diana RA, Yonelinas AP, Ranganath C | title = Imaging recollection and familiarity in the medial temporal lobe: a three-component model | journal = Trends in Cognitive Sciences | volume = 11 | issue = 9 | pages = 379–86 | date = Sep 2007 | pmid = 17707683 | doi = 10.1016/j.tics.2007.08.001 }}</cite> *{{cite book |last1= Duvernoy |first1= HM |title= The Human Hippocampus |edition= 3rd |year= 2005 |publisher= Springer-Verlag |location= Berlin |isbn= 978-3-540-23191-2 |page= 1 |chapter= Introduction |chapterurl= https://books.google.com/books?id=5GkpPjk5z1IC&pg=PP1 |name-list-format= vanc |ref= refDuvernoy2005 }} *{{cite book | vauthors = Eichenbaum H, Otto TA, Wible CG, Piper JM | veditors = Davis JL, Eichenbaum H | title=Olfaction | url = https://archive.org/details/olfactionmodelsy0000unse | year=1991 | chapter=Ch 7. Building a model of the hippocampus in olfaction and memory | publisher=MIT Press | isbn=978-0-262-04124-9 |ref=refEichenbaum1991}} *{{cite book | last = Eichenbaum H, Cohen NJ | title = Memory, Amnesia, and the Hippocampal System | year =1993 | publisher =MIT Press | ref = refEichenbaum1993 }} *<cite id=refEichenbaum2007>{{cite journal | vauthors = Eichenbaum H, Yonelinas AP, Ranganath C | title = The medial temporal lobe and recognition memory | journal = Annual Review of Neuroscience | volume = 30 | pages = 123–52 | year = 2007 | pmid = 17417939 | pmc = 2064941 | doi = 10.1146/annurev.neuro.30.051606.094328 }}</cite> *<cite id=refEkstrom2003>{{cite journal | vauthors = Ekstrom AD, Kahana MJ, Caplan JB, Fields TA, Isham EA, Newman EL, Fried I | title = Cellular networks underlying human spatial navigation | journal = Nature | volume = 425 | issue = 6954 | pages = 184–88 | date = Sep 2003 | pmid = 12968182 | doi = 10.1038/nature01964 | url = http://memory.psych.upenn.edu/Publications#EkstEtal03 | format = PDF | bibcode = 2003Natur.425..184E | citeseerx = 10.1.1.408.4443 }} </cite> *<cite id=refErickson2011>{{cite journal | vauthors = Erickson KI, Voss MW, Prakash RS, Basak C, Szabo A, Chaddock L, Kim JS, Heo S, Alves H, White SM, Wojcicki TR, Mailey E, Vieira VJ, Martin SA, Pence BD, Woods JA, McAuley E, Kramer AF | title = Exercise training increases size of hippocampus and improves memory | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 108 | issue = 7 | pages = 3017–3022 | date = Feb 2011 | pmid = 21282661 | pmc = 3041121 | doi = 10.1073/pnas.1015950108 | bibcode = 2011PNAS..108.3017E | displayauthors = 1 }}</cite> *<cite id=refFanselow2010>{{cite journal | vauthors = Fanselow MS, Dong HW | title = Are the dorsal and ventral hippocampus functionally distinct structures? | journal = Neuron | volume = 65 | issue = 1 | pages = 7–19 | date = Jan 2010 | pmid = 20152109 | pmc = 2822727 | doi = 10.1016/j.neuron.2009.11.031 | url = http://ac.els-cdn.com/S0896627309009477/1-s2.0-S0896627309009477-main.pdf?_tid=d96d552c725aa5a9ed5f5a3580256c8c&acdnat=1333939643_6dc0deb7c07606f3917d144d8d2d4fa5 }}</cite> *{{cite book | last=Finger | first=S | title=Origins of Neuroscience: A History of Explorations Into Brain Function | url=https://archive.org/details/originsofneurosc0000fing | year=2001 | publisher=Oxford University Press US | isbn=978-0-19-514694-3|ref=refFinger}} *{{cite book | author = Garcia-Segura LM | title = Hormones and Brain Plasticity | url = https://archive.org/details/hormonesbrainpla0000garc | year = 2009 | publisher =Oxford University Press US | isbn = 978-0-19-532661-1 |ref=refGarciaSegura2009}} *<cite id=Fu2010>{{cite journal | vauthors = Woon FL, Sood S, Hedges DW | title = Hippocampal volume deficits associated with exposure to psychological trauma and posttraumatic stress disorder in adults: a meta-analysis | journal = Progress in Neuro-Psychopharmacology & Biological Psychiatry | volume = 34 | issue = 7 | pages = 1181–1188 | date = Oct 2010 | pmid = 20600466 | doi = 10.1016/j.pnpbp.2010.06.016 }}</cite> *<cite id=refGorwood2008>{{cite journal | vauthors = Gorwood P, Corruble E, Falissard B, Goodwin GM | title = Toxic effects of depression on brain function: impairment of delayed recall and the cumulative length of depressive disorder in a large sample of depressed outpatients | url = https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychiatry_2008-06_165_6/page/731 | journal = The American Journal of Psychiatry | volume = 165 | issue = 6 | pages = 731–9 | date = Jun 2008 | pmid = 18381906 | doi = 10.1176/appi.ajp.2008.07040574 }}</cite> *<cite id=refGoto2008>{{cite journal | vauthors = Goto Y, Grace AA | title = Limbic and cortical information processing in the nucleus accumbens | journal = Trends in Neurosciences | volume = 31 | issue = 11 | pages = 552–8 | date = Nov 2008 | pmid = 18786735 | pmc = 2884964 | doi = 10.1016/j.tins.2008.08.002 }}</cite> *{{cite book | vauthors = Gray JA, McNaughton N | title = The Neuropsychology of Anxiety: An Enquiry into the Functions of the Septo-Hippocampal System | url = https://archive.org/details/neuropsychologyo0000gray | year =2000 | publisher =Oxford University Press |ref=refGray2000}} *<cite id=refGross1993>{{cite journal | vauthors = Gross CG | title = Hippocampus minor and man's place in nature: a case study in the social construction of neuroanatomy | journal = [[Hippocampus (journal)|Hippocampus]] | volume = 3 | issue = 4 | pages = 403–416 | date = Oct 1993 | pmid = 8269033 | doi = 10.1002/hipo.450030403 }}</cite> *<cite id=refHampel2008>{{cite journal | vauthors = Hampel H, Bürger K, Teipel SJ, Bokde AL, Zetterberg H, Blennow K | title = Core candidate neurochemical and imaging biomarkers of Alzheimer's disease | journal = Alzheimer's & Dementia | volume = 4 | issue = 1 | pages = 38–48 | date = Jan 2008 | pmid = 18631949 | doi = 10.1016/j.jalz.2007.08.006 }}</cite> *<cite id=refHarrison2004>{{cite journal | vauthors = Harrison PJ | title = The hippocampus in schizophrenia: a review of the neuropathological evidence and its pathophysiological implications | url = https://archive.org/details/sim_psychopharmacology_2004-06_174_1/page/151 | journal = Psychopharmacology | volume = 174 | issue = 1 | pages = 151–62 | date = Jun 2004 | pmid = 15205886 | doi = 10.1007/s00213-003-1761-y }}</cite> *{{cite book | author=Hebb DO | title=Organization of Behavior: a Neuropsychological Theory | location=New York | publisher=John Wiley | year=1949 | isbn=978-0-471-36727-7 |ref=refHebb1948}} *<cite id=refHuerta1993>{{cite journal | vauthors = Huerta PT, Lisman JE | title = Heightened synaptic plasticity of hippocampal CA1 neurons during a cholinergically induced rhythmic state | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1993-08-19_364_6439/page/722 | journal = Nature | volume = 364 | issue = 6439 | pages = 723–5 | date = Aug 1993 | pmid = 8355787 | doi = 10.1038/364723a0 | bibcode = 1993Natur.364..723H }}</cite> *<cite id=refJackson2006>{{cite journal | vauthors = Jackson JC, Johnson A, Redish AD | title = Hippocampal sharp waves and reactivation during awake states depend on repeated sequential experience | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-neuroscience_2006-11-29_26_48/page/12414 | journal = The Journal of Neuroscience | volume = 26 | issue = 48 | pages = 12415–26 | date = Nov 2006 | pmid = 17135403 | doi = 10.1523/JNEUROSCI.4118-06.2006 }}</cite> *<cite id=refJacobs1990>{{cite journal | vauthors = Jacobs LF, Gaulin SJ, Sherry DF, Hoffman GE | title = Evolution of spatial cognition: sex-specific patterns of spatial behavior predict hippocampal size | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 87 | issue = 16 | pages = 6349–52 | date = Aug 1990 | pmid = 2201026 | pmc = 54531 | doi = 10.1073/pnas.87.16.6349 | bibcode = 1990PNAS...87.6349J }}</cite> *<cite id=refJacobs2003>{{cite journal | vauthors = Jacobs LF | title = The evolution of the cognitive map | journal = Brain, Behavior and Evolution | volume = 62 | issue = 2 | pages = 128–39 | year = 2003 | pmid = 12937351 | doi = 10.1159/000072443 }}</cite> *<cite id=refJung1994>{{cite journal | vauthors = Jung MW, Wiener SI, McNaughton BL | title = Comparison of spatial firing characteristics of units in dorsal and ventral hippocampus of the rat | journal = The Journal of Neuroscience | volume = 14 | issue = 12 | pages = 7347–7356 | date = Dec 1994 | pmid = 7996180 | url = http://www.jneurosci.org/content/14/12/7347.full.pdf+html }}</cite> *<cite id=refKahana2001>{{cite journal | vauthors = Kahana MJ, Seelig D, Madsen JR | title = Theta returns | journal = Current Opinion in Neurobiology | volume = 11 | issue = 6 | pages = 739–44 | date = Dec 2001 | pmid = 11741027 | doi = 10.1016/S0959-4388(01)00278-1 }}</cite> *<cite id=refKotter1997>{{cite journal | vauthors = Kötter R, Stephan KE | title = Useless or helpful? The "limbic system" concept | journal = Reviews in the Neurosciences | volume = 8 | issue = 2 | pages = 139–45 | year = 1997 | pmid = 9344183 | doi = 10.1515/REVNEURO.1997.8.2.139 }} *<cite id=refJoels2008>{{cite journal | vauthors = Joëls M | title = Functional actions of corticosteroids in the hippocampus | journal = European Journal of Pharmacology | volume = 583 | issue = 2–3 | pages = 312–321 | date = Apr 2008 | pmid = 18275953 | doi = 10.1016/j.ejphar.2007.11.064 }}</cite> *<cite id=refKuruba2009>{{cite journal | vauthors = Kuruba R, Hattiangady B, Shetty AK | title = Hippocampal neurogenesis and neural stem cells in temporal lobe epilepsy | journal = Epilepsy & Behavior | volume = 14 Suppl 1 | pages = 65–73 | date = Jan 2009 | pmid = 18796338 | pmc = 2654382 | doi = 10.1016/j.yebeh.2008.08.020 }}</cite> *<cite id=refLubenov2009>{{cite journal | vauthors = Lubenov EV, Siapas AG | title = Hippocampal theta oscillations are travelling waves | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2009-05-28_459_7246/page/534 | journal = Nature | volume = 459 | issue = 7246 | pages = 534–9 | date = May 2009 | pmid = 19489117 | doi = 10.1038/nature08010 | bibcode = 2009Natur.459..534L }}</cite> *<cite id=refMaguire1998>{{cite journal | vauthors = Maguire EA, Burgess N, Donnett JG, Frackowiak RS, Frith CD, O'Keefe J | title = Knowing where and getting there: a human navigation network | url = https://archive.org/details/sim_science_1998-05-08_280_5365/page/920 | journal = Science | volume = 280 | issue = 5365 | pages = 921–24 | date = May 1998 | pmid = 9572740 | doi = 10.1126/science.280.5365.921 | bibcode = 1998Sci...280..921M | citeseerx = 10.1.1.23.4963 }}</cite> *<cite id=refMaguireFrith2000>{{cite journal | vauthors = Maguire EA, Gadian DG, Johnsrude IS, Good CD, Ashburner J, Frackowiak RS, Frith CD | title = Navigation-related structural change in the hippocampi of taxi drivers | url = https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2000-04-11_97_8/page/4398 | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 97 | issue = 8 | pages = 4398–403 | date = Apr 2000 | pmid = 10716738 | pmc = 18253 | doi = 10.1073/pnas.070039597 | bibcode = 2000PNAS...97.4398M }}</cite> *<cite id=refMalenka2004>{{cite journal | vauthors = Malenka RC, Bear MF | title = LTP and LTD: an embarrassment of riches | journal = Neuron | volume = 44 | issue = 1 | pages = 5–21 | date = Sep 2004 | pmid = 15450156 | doi = 10.1016/j.neuron.2004.09.012 }}</cite> *<cite id=refMatsumura1999>{{cite journal | vauthors = Matsumura N, Nishijo H, Tamura R, Eifuku S, Endo S, Ono T | title = Spatial- and task-dependent neuronal responses during real and virtual translocation in the monkey hippocampal formation | journal = The Journal of Neuroscience | volume = 19 | issue = 6 | pages = 2381–93 | date = Mar 1999 | pmid = 10066288 | url = http://www.jneurosci.org/cgi/content/full/19/6/2381 }}</cite> *<cite id=refMcNaughton2006>{{cite journal | vauthors = McNaughton BL, Battaglia FP, Jensen O, Moser EI, Moser MB | title = Path integration and the neural basis of the 'cognitive map' | journal = Nature Reviews. Neuroscience | volume = 7 | issue = 8 | pages = 663–78 | date = Aug 2006 | pmid = 16858394 | doi = 10.1038/nrn1932 | url = http://www.nature.com/nrn/journal/v7/n8/abs/nrn1932.html }}</cite> *<cite id=refMizunami1998>{{cite journal | vauthors = Mizunami M, Weibrecht JM, Strausfeld NJ | title = Mushroom bodies of the cockroach: their participation in place memory | journal = The Journal of Comparative Neurology | volume = 402 | issue = 4 | pages = 520–37 | date = Dec 1998 | pmid = 9862324 | doi = 10.1002/(SICI)1096-9861(19981228)402:4<520::AID-CNE6>3.0.CO;2-K }}</cite> *<cite id=refMorris1982>{{cite journal | vauthors = Morris RG, Garrud P, Rawlins JN, O'Keefe J | title = Place navigation impaired in rats with hippocampal lesions | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1982-06-24_297_5868/page/680 | journal = Nature | volume = 297 | issue = 5868 | pages = 681–83 | date = Jun 1982 | pmid = 7088155 | doi = 10.1038/297681a0 | bibcode = 1982Natur.297..681M }}</cite> *<cite id=refMoser1998>{{cite journal | vauthors = Moser MB, Moser EI | title = Functional differentiation in the hippocampus | url = https://archive.org/details/sim_hippocampus_1998_8_6/page/608 | journal = Hippocampus | volume = 8 | issue = 6 | pages = 608–19 | year = 1998 | pmid = 9882018 | doi = 10.1002/(SICI)1098-1063(1998)8:6<608::AID-HIPO3>3.0.CO;2-7 }}</cite> *<cite id=refMoser2008>{{cite journal | vauthors = Moser EI, Kropff E, Moser MB | title = Place cells, grid cells, and the brain's spatial representation system | journal = Annual Review of Neuroscience | volume = 31 | pages = 69–89 | year = 2008 | pmid = 18284371 | doi = 10.1146/annurev.neuro.31.061307.090723 }}</cite> *<cite id=refNadel1975>{{cite journal | vauthors = Nadel L, O'Keefe J, Black A | title = Slam on the brakes: a critique of Altman, Brunner, and Bayer's response-inhibition model of hippocampal function | journal = Behavioral Biology | volume = 14 | issue = 2 | pages = 151–62 | date = Jun 1975 | pmid = 1137539 | doi = 10.1016/S0091-6773(75)90148-0 }}</cite> *<cite id=refNakazawa2004>{{cite journal | vauthors = Nakazawa K, McHugh TJ, Wilson MA, Tonegawa S | title = NMDA receptors, place cells and hippocampal spatial memory | journal = Nature Reviews. Neuroscience | volume = 5 | issue = 5 | pages = 361–72 | date = May 2004 | pmid = 15100719 | doi = 10.1038/nrn1385 }}</cite> *{{cite journal | last =Nieuwenhuys | first =R | title =An Overview of the Organization of the Brain of Actinopterygian Fishes |journal =Am. Zool. | volume = 22 | pages = 287–310 | year =1982 | doi =10.1093/icb/22.2.287 | issue =2 |ref=refNieuwenhuys1982}} *<cite id=refOKane2004>{{cite journal | vauthors = O'Kane G, Kensinger EA, Corkin S | title = Evidence for semantic learning in profound amnesia: an investigation with patient H.M | journal = Hippocampus | volume = 14 | issue = 4 | pages = 417–25 | year = 2004 | pmid = 15224979 | doi = 10.1002/hipo.20005 }}</cite> *<cite id=refOKeefe1971>{{cite journal | vauthors = O'Keefe J, Dostrovsky J | title = The hippocampus as a spatial map. Preliminary evidence from unit activity in the freely-moving rat | url = https://archive.org/details/brain-research_1971-11-12_34_1/page/171 | journal = Brain Research | volume = 34 | issue = 1 | pages = 171–75 | date = Nov 1971 | pmid = 5124915 | doi = 10.1016/0006-8993(71)90358-1 }}</cite> *{{cite book | vauthors = O'Keefe J, Nadel L | title = The Hippocampus as a Cognitive Map | year = 1978 | publisher = Oxford University Press | url = http://www.cognitivemap.net/HCMpdf/HCMChapters.html | ref = refOKeefe1978 | access-date = 2018-09-05 | archive-date = 2011-03-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110324042731/http://www.cognitivemap.net/HCMpdf/HCMChapters.html | url-status = dead }} *<cite id=refPortavella2002>{{cite journal | vauthors = Portavella M, Vargas JP, Torres B, Salas C | title = The effects of telencephalic pallial lesions on spatial, temporal, and emotional learning in goldfish | journal = Brain Research Bulletin | volume = 57 | issue = 3–4 | pages = 397–99 | year = 2002 | pmid = 11922997 | doi = 10.1016/S0361-9230(01)00699-2 }}</cite> *<cite id=refPearce2001>{{cite journal | vauthors = Pearce JM | title = Ammon's horn and the hippocampus | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-neurology-neurosurgery-and-psychiatry_2001-09_71_3/page/351 | journal = Journal of Neurology, Neurosurgery, and Psychiatry | volume = 71 | issue = 3 | pages = 351 | date = Sep 2001 | pmid = 11511709 | pmc = 1737533 | doi = 10.1136/jnnp.71.3.351 }}</cite> *<cite id=refPothuizen2004>{{cite journal | vauthors = Pothuizen HH, Zhang WN, Jongen-Rêlo AL, Feldon J, Yee BK | title = Dissociation of function between the dorsal and the ventral hippocampus in spatial learning abilities of the rat: a within-subject, within-task comparison of reference and working spatial memory | journal = The European Journal of Neuroscience | volume = 19 | issue = 3 | pages = 705–712 | date = Feb 2004 | pmid = 14984421 | doi = 10.1111/j.0953-816X.2004.03170.x }}</cite> *{{cite book |vauthors=Prull MW, Gabrieli JD, Bunge SA |veditors=Craik FI, Salthouse TA | title=The handbook of aging and cognition |url=https://archive.org/details/handbookofagingc0000unse | year=2000 | chapter=Ch 2. Age-related changes in memory: A cognitive neuroscience perspective | publisher=Erlbaum | isbn=978-0-8058-2966-2|ref=refPrull2000}} *<cite id=refRodriguez2002>{{cite journal | vauthors = Rodríguez F, López JC, Vargas JP, Broglio C, Gómez Y, Salas C | title = Spatial memory and hippocampal pallium through vertebrate evolution: insights from reptiles and teleost fish | journal = Brain Research Bulletin | volume = 57 | issue = 3–4 | pages = 499–503 | year = 2002 | pmid = 11923018 | doi = 10.1016/S0361-9230(01)00682-7 }}</cite> *<cite id=refRolls2006>{{cite journal | vauthors = Rolls ET, Xiang JZ | title = Spatial view cells in the primate hippocampus and memory recall | journal = Reviews in the Neurosciences | volume = 17 | issue = 1–2 | pages = 175–200 | year = 2006 | pmid = 16703951 | doi = 10.1515/REVNEURO.2006.17.1-2.175 }}</cite> *<cite id=refRosenzweig2003>{{cite journal | vauthors = Rosenzweig ES, Barnes CA | title = Impact of aging on hippocampal function: plasticity, network dynamics, and cognition | url = https://archive.org/details/progress-in-neurobiology_2003-02_69_3/page/143 | journal = Progress in Neurobiology | volume = 69 | issue = 3 | pages = 143–79 | date = Feb 2003 | pmid = 12758108 | doi = 10.1016/S0301-0082(02)00126-0 }}</cite> *<cite id=refScoville1957>{{cite journal | vauthors = Scoville WB, Milner B | title = Loss of recent memory after bilateral hippocampal lesions | journal = Journal of Neurology, Neurosurgery, and Psychiatry | volume = 20 | issue = 1 | pages = 11–21 | date = Feb 1957 | pmid = 13406589 | pmc = 497229 | doi = 10.1136/jnnp.20.1.11 }}</cite> *<cite id=refShettleworth2003>{{cite journal | vauthors = Shettleworth SJ | title = Memory and hippocampal specialization in food-storing birds: challenges for research on comparative cognition | journal = Brain, Behavior and Evolution | volume = 62 | issue = 2 | pages = 108–16 | year = 2003 | pmid = 12937349 | doi = 10.1159/000072441 }}</cite> *<cite id=refSkaggs1996>{{cite journal | vauthors = Skaggs WE, McNaughton BL, Wilson MA, Barnes CA | title = Theta phase precession in hippocampal neuronal populations and the compression of temporal sequences | journal = Hippocampus | volume = 6 | issue = 2 | pages = 149–76 | year = 1996 | pmid = 8797016 | doi = 10.1002/(SICI)1098-1063(1996)6:2<149::AID-HIPO6>3.0.CO;2-K }}</cite> *<cite id=refSkaggs2007>{{cite journal | vauthors = Skaggs WE, McNaughton BL, Permenter M, Archibeque M, Vogt J, Amaral DG, Barnes CA | title = EEG sharp waves and sparse ensemble unit activity in the macaque hippocampus | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-neurophysiology_2007-08_98_2/page/898 | journal = Journal of Neurophysiology | volume = 98 | issue = 2 | pages = 898–910 | date = Aug 2007 | pmid = 17522177 | doi = 10.1152/jn.00401.2007 }}</cite> *<cite id=refSloviter2005>{{cite journal | vauthors = Sloviter RS | title = The neurobiology of temporal lobe epilepsy: too much information, not enough knowledge | journal = Comptes Rendus Biologies | volume = 328 | issue = 2 | pages = 143–53 | date = Feb 2005 | pmid = 15771000 | doi = 10.1016/j.crvi.2004.10.010 }}</cite> *<cite id=refSmith2006>{{cite journal | vauthors = Smith DM, Mizumori SJ | title = Hippocampal place cells, context, and episodic memory | journal = Hippocampus | volume = 16 | issue = 9 | pages = 716–29 | year = 2006 | pmid = 16897724 | doi = 10.1002/hipo.20208 | citeseerx = 10.1.1.141.1450 }}</cite> *<cite id=refSolstad2008>{{cite journal | vauthors = Solstad T, Boccara CN, Kropff E, Moser MB, Moser EI | title = Representation of geometric borders in the entorhinal cortex | url = https://archive.org/details/sim_science_2008-12-19_322_5909/page/1864 | journal = Science | volume = 322 | issue = 5909 | pages = 1865–68 | date = Dec 2008 | pmid = 19095945 | doi = 10.1126/science.1166466 | bibcode = 2008Sci...322.1865S }}</cite> *<cite id=refSquire1992>{{cite journal | vauthors = Squire LR | title = Memory and the hippocampus: a synthesis from findings with rats, monkeys, and humans | url = https://archive.org/details/sim_psychological-review_1992-04_99_2/page/195 | journal = Psychological Review | volume = 99 | issue = 2 | pages = 195–231 | date = Apr 1992 | pmid = 1594723 | doi = 10.1037/0033-295X.99.2.195 }}</cite> *{{cite book | vauthors = Squire LR, Schacter DL | title = The Neuropsychology of Memory | url = https://archive.org/details/neuropsychologyo0000unse_f6g6 | year =2002 | publisher =Guilford Press | ref = refSquire2002}} *<cite id=refSquire2009>{{cite journal | vauthors = Squire LR | title = The legacy of patient H.M. for neuroscience | journal = Neuron | volume = 61 | issue = 1 | pages = 6–9 | date = Jan 2009 | pmid = 19146808 | pmc = 2649674 | doi = 10.1016/j.neuron.2008.12.023 }}</cite> *<cite id=refSutherland2000>{{cite journal | vauthors = Sutherland GR, McNaughton B | title = Memory trace reactivation in hippocampal and neocortical neuronal ensembles | journal = Current Opinion in Neurobiology | volume = 10 | issue = 2 | pages = 180–86 | date = Apr 2000 | pmid = 10753801 | doi = 10.1016/S0959-4388(00)00079-9 }}</cite> *<cite id=refSutherland1982>{{cite journal | vauthors = Sutherland RJ, Kolb B, Whishaw IQ | title = Spatial mapping: definitive disruption by hippocampal or medial frontal cortical damage in the rat | url = https://archive.org/details/neuroscience-letters_1982-08-31_31_3/page/271 | journal = Neuroscience Letters | volume = 31 | issue = 3 | pages = 271–6 | date = Aug 1982 | pmid = 7133562 | doi = 10.1016/0304-3940(82)90032-5 }}</cite> *<cite id=refSutherland2001>{{cite journal | vauthors = Sutherland RJ, Weisend MP, Mumby D, Astur RS, Hanlon FM, Koerner A, Thomas MJ, Wu Y, Moses SN, Cole C, Hamilton DA, Hoesing JM | title = Retrograde amnesia after hippocampal damage: recent vs. remote memories in two tasks | url = https://archive.org/details/sim_hippocampus_2001_11_1/page/27 | journal = Hippocampus | volume = 11 | issue = 1 | pages = 27–42 | year = 2001 | pmid = 11261770 | doi = 10.1002/1098-1063(2001)11:1<27::AID-HIPO1017>3.0.CO;2-4 }}</cite> *<cite id=refSuzuki2005>{{cite journal | vauthors = Suzuki M, Hagino H, Nohara S, Zhou SY, Kawasaki Y, Takahashi T, Matsui M, Seto H, Ono T, Kurachi M | title = Male-specific volume expansion of the human hippocampus during adolescence | journal = Cerebral Cortex | volume = 15 | issue = 2 | pages = 187–93 | date = Feb 2005 | pmid = 15238436 | doi = 10.1093/cercor/bhh121 }}</cite> *<cite id=refVanderwolf2001>{{cite journal | vauthors = Vanderwolf CH | title = The hippocampus as an olfacto-motor mechanism: were the classical anatomists right after all? | journal = Behavioural Brain Research | volume = 127 | issue = 1–2 | pages = 25–47 | date = Dec 2001 | pmid = 11718883 | doi = 10.1016/S0166-4328(01)00354-0 }}</cite> *<cite id=refVargas2006>{{cite journal | vauthors = Vargas JP, Bingman VP, Portavella M, López JC | title = Telencephalon and geometric space in goldfish | journal = The European Journal of Neuroscience | volume = 24 | issue = 10 | pages = 2870–78 | date = Nov 2006 | pmid = 17156211 | doi = 10.1111/j.1460-9568.2006.05174.x }}</cite> *<cite id=refVanElzakker2008>{{cite journal | vauthors = VanElzakker M, Fevurly RD, Breindel T, Spencer RL | title = Environmental novelty is associated with a selective increase in Fos expression in the output elements of the hippocampal formation and the perirhinal cortex | journal = Learning & Memory | volume = 15 | issue = 12 | pages = 899–908 | date = Dec 2008 | pmid = 19050162 | pmc = 2632843 | doi = 10.1101/lm.1196508 }}</cite> *{{cite book |author= Wechsler RT, Morss, AM, Wustoff, CJ, & Caughey, AB |title= Blueprints notes & cases: Neuroscience |year= 2004 |publisher= Blackwell Publishing |location= Oxford |isbn= 978-1-4051-0349-7 |page= 37 |chapter= |url= https://books.google.com/books?id=k8qv-6tqZL0C&pg=PA37 |ref= refWech04 }} *<cite id=refWest1990>{{cite journal | vauthors = West MJ | title = Stereological studies of the hippocampus: a comparison of the hippocampal subdivisions of diverse species including hedgehogs, laboratory rodents, wild mice and men | volume = 83 | pages = 13–36 | year = 1990 | pmid = 2203095 | doi = 10.1016/S0079-6123(08)61238-8 | isbn = 9780444811493 | series = Progress in Brain Research }}</cite> *<cite id=refWilson1994>{{cite journal | vauthors = Wilson MA, McNaughton BL | title = Reactivation of hippocampal ensemble memories during sleep | url = https://archive.org/details/sim_science_1994-07-29_265_5172/page/676 | journal = Science | volume = 265 | issue = 5172 | pages = 676–79 | date = Jul 1994 | pmid = 8036517 | doi = 10.1126/science.8036517 | bibcode = 1994Sci...265..676W }}</cite> *<cite id=refWinson1978>{{cite journal | vauthors = Winson J | title = Loss of hippocampal theta rhythm results in spatial memory deficit in the rat | url = https://archive.org/details/sim_science_1978-07-14_201_4351/page/160 | journal = Science | volume = 201 | issue = 4351 | pages = 160–63 | date = Jul 1978 | pmid = 663646 | doi = 10.1126/science.663646 | bibcode = 1978Sci...201..160W }}</cite> {{Refend}} == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == === ജേണലുകൾ === *[http://www.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-HIPO.html ''Hippocampus''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171126154241/http://www.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-HIPO.html |date=2017-11-26 }} (Wiley) === പുസ്തകങ്ങൾ === {{refbegin}} *{{cite book |title=The Hippocampus Book | veditors = Anderson P, Morris R, Amaral, Bliss T, O'Keefe J |year=2007 |isbn=978-0-19-510027-3 |publisher=[[Oxford University Press]]}} *{{cite book |title=Space, Time and Memory in the Hippocampal Formation | veditors = Derdikman D, Knierim JJ |year=2014 |isbn=978-3-7091-1292-2 |publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]]}} *{{cite book | vauthors = Duvernoy HM, Cattin F | title = The Human Hippocampus: Functional Anatomy, Vascularization, and Serial Sections with MRI| url = https://archive.org/details/humanhippocampus0000duve | publisher = Springer| year = 2005| isbn = 978-3-540-23191-2}} *{{cite book| first = Howard | last = Eichenbaum | name-list-format = vanc | title = The Cognitive Neuroscience of Memory| url = https://archive.org/details/cognitiveneurosc0000eich | publisher = Oxford University Press US| year = 2002| isbn = 978-0-19-514175-7}} *{{cite book| veditors = Sharp PE | title = The Neural Basis of Navigation: Evidence from Single Cell Recording| url = https://archive.org/details/neuralbasisofnav0000unse | publisher = Springer| year = 2002| isbn = 978-0-7923-7579-1 }} *{{cite book |title=The Hippocampus: Neurotransmission and Plasticity in the Nervous System | first = Philippe | last = Taupin | name-list-format = vanc |year=2007 |isbn=978-1-60021-914-6 |publisher=Nova Publishers}} *{{cite book |title=Learning and Memory: A comprehensive reference |url=https://archive.org/details/learningmemoryco0002unse | editor-first = John H | editor-last = Byrne | name-list-format = vanc |year=2008 |isbn=978-0-12-370509-9 |publisher=Elsevier}} {{refend}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * {{BrainMaps|hippocampus}} * [http://www.stanford.edu/group/maciverlab/hippocampal.html Diagram of a Hippocampal Brain Slice] * [http://ccdb.ucsd.edu/sand/main?stype=lite&keyword=hippocampus&Submit=Go&event=display&start=1 Hippocampus – Cell Centered Database] * [http://www.temporal-lobe.com Temporal-lobe.com An interactive diagram of the rat parahippocampal-hippocampal region] * [http://www.brainnav.com/browse?highlight=8d89b5&specid=2 Search Hippocampus on BrainNavigator] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120309084137/http://www.brainnav.com/browse?highlight=8d89b5&specid=2 |date=2012-03-09 }} via BrainNavigator * {{cite journal | vauthors = Buzsaki G | year = 2010 | title = Hippocampus | url = | journal = Scholarpedia | volume = 6 | issue = 1| page = 1468 | doi=10.4249/scholarpedia.1468| bibcode = 2011SchpJ...6.1468B}} {{Commons category|Hippocampus (anatomy)|Hippocampus}} {{Hippocampal formation}} {{Papez circuit}} [[വർഗ്ഗം:മസ്തിഷ്കം]] skv3idmfmpxqcgkf5tvqyxtw84tiob7 0 452408 4675309 3974021 2026-10-11T20:37:11Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675309 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Lauric acid}} {{chembox | Verifiedfields = changed | Watchedfields = changed | verifiedrevid = 417697408 | ImageFile = Lauric acid.svg | ImageSize = | ImageName = Skeletal formula of lauric acid | ImageFile2 = Lauric-acid-3D-balls.png | ImageSize1 = | ImageName1 = Ball-and-stick model of lauric acid | IUPACName = Dodecanoic acid | OtherNames =''n''-Dodecanoic acid, Dodecylic acid, Dodecoic acid, Laurostearic acid, Vulvic acid, 1-Undecanecarboxylic acid, Duodecylic acid, C12:0 ([[Fatty acid#Nomenclature|Lipid numbers]]) |Section1={{Chembox Identifiers | IUPHAR_ligand = 5534 | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | CASNo = 143-07-7 | ChEBI_Ref = {{ebicite|changed|EBI}} | ChEBI = 30805 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|changed|EBI}} | ChEMBL = 108766 | PubChem = 3893 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|changed|chemspider}} | ChemSpiderID = 3756 | KEGG_Ref = {{keggcite|changed|kegg}} | KEGG = D10714 | SMILES = O=C(O)CCCCCCCCCCC | InChI = 1/C12H24O2/c1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12(13)14/h2-11H2,1H3,(H,13,14) | InChIKey = POULHZVOKOAJMA-UHFFFAOYAP | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|changed|chemspider}} | StdInChI = 1S/C12H24O2/c1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12(13)14/h2-11H2,1H3,(H,13,14) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|changed|chemspider}} | StdInChIKey = POULHZVOKOAJMA-UHFFFAOYSA-N | EINECS = 205-582-1 }} |Section2={{Chembox Properties | C=12 | H=24 | O=2 | Appearance= White powder | Odor = Slight odor of [[bay oil]] | Density = 1.007 g/cm³ (24 °C) <ref>Mezaki, Reiji; Mochizuki, Masafumi; Ogawa, Kohei (2000). Engineering data on mixing (1st ed.). Elsevier Science B.V. p. 278. ISBN 0-444-82802-8.</ref> <br/> 0.8744 g/cm³ (41.5 °C)<ref name=edm /><br/> 0.8679 g/cm³ (50 °C) | MeltingPtC = 43.8 | MeltingPt_ref = <ref>Lide, David R., ed. (2009). CRC Handbook of Chemistry and Physics (90th ed.). Boca Raton, Florida: CRC Press. ISBN 978-1-4200-9084-0.</ref> {{CRC90}}</ref> | BoilingPtC = 297.9 | BoilingPt_notes = <br/> {{convert|282.5|C|F K}}<br/> at 512 mmHg{{cite web|url=http://dspace.unimap.edu.my/dspace/bitstream/123456789/14118/1/008_010_012_014-015_fatty%20a.pdf |title=Fatty acids used as phase change materials (PCMs) for thermal energy storage in building material applications |last=G. |first=Chuah T. |last2=D. |first2=Rozanna |last3=A. |first3=Salmiah |last4=Y. |first4=Thomas Choong S. |last5=M. |first5=Sa'ari |publisher=University Putra Malaysia |accessdate=2014-06-22 |year=2006 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141103225311/http://dspace.unimap.edu.my/dspace/bitstream/123456789/14118/1/008_010_012_014-015_fatty%20a.pdf |archivedate=2014-11-03 |df= }}</ref><br/> {{convert|225.1|C|F K}}<br/> at 100 mmHg<ref name=nist /> | Viscosity = 6.88 cP (50 °C)<br/> 5.37 cP (60 °C)<ref name=edm /> | RefractIndex = 1.423 (70 °C)<br/> 1.4183 (82 °C) | Solubility= 37 mg/L (0 °C)<br/> 55 mg/L (20 °C)<br/> 63 mg/L (30 °C)<br/> 72 mg/L (45 °C)<br/> 83 mg/L (100 °C)<ref name=sioc>{{cite book|last = Seidell|first = Atherton|last2 = Linke|first2 = William F.|year = 1952|title = Solubilities of inorganic and organic compounds|publisher = D. Van Nostrand Company|place = New York|edition = 3rd|pages = 742–743}}</ref> | VaporPressure = 2.13·10⁻⁶ kPa (25 °C)<ref name=pubchem /><br/> 0.42 kPa (150 °C)<ref name=nist /><br/> 6.67 kPa (210 °C) | pKa = 5.3 (20 °C)<ref name=pubchem>{{PubChemLink|3893}}</ref> | LogP = 4.6<ref name=pubchem /> | Solubility1 = 12.7 g/100 g (0 °C)<br/> 120 g/100 g (20 °C)<br/> 2250 g/100 g (40 °C)<ref name=sioc /> | Solvent1 = methanol | Solubility2 = 8.95 g/100 g (0 °C)<br/> 60.5 g/100 g (20 °C)<br/> 1590 g/100 g (40 °C)<ref name=sioc /> | Solvent2 = acetone | Solubility3 = 9.4 g/100 g (0 °C)<br/> 52 g/100 g (20°C)<br/> 1250 g/100 g (40°C)<ref name=sioc /> | Solvent3 = ethyl acetate | Solubility4 = 15.3 g/100 g (0 °C)<br/> 97 g/100 g (20°C)<br/> 1410 g/100 g (40°C)<ref name=sioc /> | Solvent4 = toluene | SolubleOther = Soluble in [[alcohol]]s, [[diethyl ether|(C₂H₅)₂O]], [[phenyl]]s, [[haloalkane]]s, [[acetate]]s<ref name=sioc /> | ThermalConductivity = 0.442 W/m·K (solid)<ref name=edm>{{cite book|last = Mezaki|first = Reiji|last2 = Mochizuki|first2 = Masafumi|last3 = Ogawa|first3 = Kohei|year = 2000|title = Engineering data on mixing|publisher = Elsevier Science B.V.|isbn = 0-444-82802-8|page = 278|url = https://books.google.com/books?id=6PDnxdmwlKUC&pg=PA278|edition = 1st}}</ref><br/> 0.1921 W/m·K (72.5 °C)<br/> <ref>0.1748 W/m·K (106 °C) G., Chuah T.; D., Rozanna; A., Salmiah; Y., Thomas Choong S.; M., Sa'ari (2006). "Fatty acids used as phase change materials (PCMs) for thermal energy storage in building material applications" (PDF). University Putra Malaysia. Archived from the original (PDF) on 2014-11-03. Retrieved 2014-06-22.</ref> }} |Section3={{Chembox Structure | Dipole = | CrystalStruct = [[monoclinic crystal system|Monoclinic]] (α-form)<ref name=csba /><br/> [[triclinic crystal system|Triclinic]], [[pearson symbol|aP228]] (γ-form)<ref name=acta>{{cite web|url = http://actachemscand.org/pdf/acta_vol_10_p0001-0008.pdf|title = On the structure of the crystal form A of lauric acid|last = Sydow|first = Erik von|website = actachemscand.org|publisher = Acta Chemica Scandinavica|accessdate = 2014-06-14|year = 1956|volume = 10|archive-date = 2014-07-14|archive-url = https://web.archive.org/web/20140714173350/http://actachemscand.org/pdf/acta_vol_10_p0001-0008.pdf|url-status = dead}}</ref> | SpaceGroup = P2₁/a, No. 14 (α-form)<ref name=csba /><br/> P{{overline|1}}, No. 2 (γ-form)<ref name=acta /> | PointGroup = 2/m (α-form)<ref name=csba /><br/> {{overline|1}} (γ-form)<ref name=acta /> | LattConst_a = 9.524&nbsp;Å | LattConst_b = 4.965&nbsp;Å | LattConst_c = 35.39&nbsp;Å (α-form)<ref name=csba>{{Cite journal | doi = 10.1107/S0365110X51001069| title = The crystal structure of lauric acid| journal = Acta Crystallographica| volume = 4| issue = 4| pages = 324–329| year = 1951| last1 = Vand | first1 = V.| last2 = Morley | first2 = W. M.| last3 = Lomer | first3 = T. R.}}</ref> | LattConst_alpha = | LattConst_beta = 129.22 | LattConst_gamma = }} |Section4={{Chembox Thermochemistry | DeltaHc = 7377 kJ/mol<br/> 7425.8 kJ/mol (292 K)<ref name=nist>{{nist|name=Dodecanoic acid|id=C143077|accessdate=2014-06-14|mask=FFFF|units=SI}}</ref> | HeatCapacity = 404.28 J/mol·K<ref name=nist /> | DeltaHf = −775.6 kJ/mol<ref name=pubchem /> }} |Section5={{Chembox Hazards | MainHazards = | GHSPictograms = {{GHS05}} | GHSSignalWord = Danger | HPhrases = {{H-phrases|412}} | PPhrases = {{P-phrases|273}} | FlashPtC = 113 | FlashPt = > | FlashPt_ref =<ref>Sigma-Aldrich Co., Lauric acid. Retrieved on 2014-06-14. {{Sigma-Aldrich|id=w261416|name=Lauric acid|accessdate=2014-06-14}}</ref> | AutoignitionPt = | NFPA-H = 1 | NFPA-F = 1 | NFPA-R = 1 | NFPA-S = }} |Section6={{Chembox Related | OtherCompounds = [[Glyceryl laurate]] }} |Section8={{Chembox Related | OtherCompounds = [[Undecanoic acid]], [[Tridecanoic acid]] }} }} 12-[[കാർബൺ]] ആറ്റം ചെയിൻ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പൂരിത ഫാറ്റി ആസിഡാണ് '''ലോറിക് ആസിഡ്''' അല്ലെങ്കിൽ '''ഡോഡെകനോയിക് ആസിഡ്.''' ഇടത്തരം ചെയിൻ ഫാറ്റി ആസിഡുകളുടെ ധാരാളം സ്വഭാവങ്ങൾ ഇവയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രകാശമുള്ള വെളുത്ത, പൊടിയായിട്ടുള്ള ഖരപദാർത്ഥത്തിന് ബേ ഓയിൽ അല്ലെങ്കിൽ സോപ്പിൻറെ ചെറിയ മണം അനുഭവപ്പെടുന്നു. ലോറിക് ആസിഡുകളുടെ ലവണങ്ങളെയും, [[എസ്റ്റർ|എസ്റ്ററുകളെയും]] '''ലോറേറ്റ്സ്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. == വിവരണം == [[File:ローレルオイル.JPG|200px|thumbnail|left|Laurel oil contains lauric acid.]] ട്രൈഗ്ലിസറൈഡുകളുടെ ഘടകമായ ലോറിക് ആസിഡ്, തേങ്ങാപ്പാൽ, വെളിച്ചെണ്ണ, ലോറൽ ഓയിൽ, പാം കേർണൽ ഓയിൽ എന്നിവയിൽ ഫാറ്റി-ആസിഡിന്റെ പകുതിയോളം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.(പാം ഓയിലുമായി തെറ്റിദ്ധരിക്കരുത്)<ref name="lexicon">{{cite journal |year=2001 |title=Lexicon of lipid nutrition (IUPAC Technical Report) |journal=Pure and Applied Chemistry |volume=73 |issue=4 |pages=685–744 |url=http://iupac.org/publications/pac/73/4/0685/ |doi=10.1351/pac200173040685 |last1=Beare-Rogers |first1=J. |last2=Dieffenbacher |first2=A. |last3=Holm |first3=J.V.}}</ref><ref name=Ullmann>David J. Anneken, Sabine Both, Ralf Christoph, Georg Fieg, Udo Steinberner, Alfred Westfechtel "Fatty Acids" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry 2006, Wiley-VCH, Weinheim. {{DOI|10.1002/14356007.a10_245.pub2}}</ref>മറ്റുവിധത്തിൽ, ഈ ആസിഡ് താരതമ്യേന അപൂർവ്വമാണ്. മനുഷ്യ മുലപ്പാൽ (മൊത്തം കൊഴുപ്പിന്റെ 6.2%), പശുവിൻ പാൽ (2.9%), ആടിന്റെ പാൽ (3.1%) എന്നിവയിലും ഈ ആസിഡ് കാണപ്പെടുന്നു. <ref name="lexicon" /> ===വിവിധ സസ്യങ്ങളിൽ=== *[[ഈന്തപ്പന]]യുടെ സ്പീഷീസായ ''[[Attalea speciosa|അറ്റാലിയ സ്പെഷ്യോസ]]'', ബ്രസീലിൽ '' ബാബാസു '' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ഇനം - 50% ബാബാസു ഓയിൽ *''[[Attalea cohune|അറ്റാലിയ കോഹൂൺ]]'', കോഹൂൺ പാം (മഴവൃക്ഷം, അമേരിക്കൻ ഓയിൽ പാം, കൊറോസോ പാം അല്ലെങ്കിൽ മനക പാം) - [[കോഹൂൺ ഓയിൽ]] 46.5% *''[[Astrocaryum murumuru|ആസ്ട്രോകറിയം മുരുമുരു]]'' ([[Arecaceae|അരെക്കേസീ]]) ആമസോൺ സ്വദേശിയായ ഒരു ഈന്തപ്പന - "മുരുമുരു വെണ്ണ" യിൽ 47.5% *[[Coconut oil|വെളിച്ചെണ്ണ]]യിൽ 49% *''[[Pycnanthus angolensis|പൈകാൻതസ് കൊമ്പോ]]'' (ആഫ്രിക്കൻ ജാതിക്ക) *''[[Virola surinamensis|വൈറോള സുരിനാമെൻസിസ്]]'' (കാട്ടുജാതിക്ക) 7.8–11.5% *[[Bactris gasipaes|പീച്ച് പാം]] seed 10.4% *[[Areca nut|അടയ്ക്ക]] 9% *[[Date palm|ഈന്തപ്പന]] seed 0.56–5.4% *''[[Durio graveolens|ഡ്യൂറിയോ ഗ്രേവിയോലെൻസ്]]'' ([[durian|ഡ്യൂറിയൻറെ]] ഒരു സ്പീഷീസ്) 1.31%. *[[Macadamia|മകാഡാമിയ നട്ട്]] 0.072–1.1% *[[Plum|പ്ലം]] 0.35–0.38% *[[തണ്ണിമത്തൻ]] seed 0.33% *''[[Citrullus lanatus|സിട്രല്ലസ് ലനാറ്റസ്]]'' (egusi melon) *[[മത്തങ്ങ]] flower 205 ppm, pumpkin seed 472 ppm == സവിശേഷത == 95% ഇടത്തരം ചെയിൻ ട്രൈഗ്ലിസറൈഡുകൾ പോർട്ടൽ സിരയിലൂടെ ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും 25-30% ലോറിക് ആസിഡ് മാത്രമേ അതിലൂടെ ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നുള്ളൂ.<ref name="pmid26946252">{{cite journal | vauthors=Eyres L, Eyres MF, Chisholm A, Brown RC | title=Coconut oil consumption and cardiovascular risk factors in humans | journal= [[Nutrition Reviews]] | volume=74 | issue=4 | pages=267–280 | year=2016 | url=https://academic.oup.com/nutritionreviews/article-lookup/doi/10.1093/nutrit/nuw002 | doi= 10.1093/nutrit/nuw002 | pmc= 4892314 | pmid = 26946252 }}</ref> മറ്റ് പല ഫാറ്റി ആസിഡുകളേയും പോലെ, ലോറിക് ആസിഡും ആദായകരവും കൂടുതൽ സംഭരണ കാലാവധിയുള്ളതും, വിഷമയമല്ലാത്തതും കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ സുരക്ഷിതവും ആണ്. സോപ്പുകളുടെയും സൗന്ദര്യവർദ്ധക വസ്തുക്കളുടെയും ഉൽ‌പാദനത്തിനായി ഇത് പ്രധാനമായും ഉപയോഗിക്കുന്നു.ഈ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി, ലോറിക് ആസിഡ് സോഡിയം ഹൈഡ്രോക്സൈഡുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിച്ച് സോഡിയം ലോറേറ്റ് നൽകുന്നു, ഇത് ഒരു സോപ്പാണ്. വെളിച്ചെണ്ണ പോലുള്ള വിവിധ എണ്ണകളുടെ സാപ്പോണിഫിക്കേഷനിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി സോഡിയം ലോറേറ്റ് ലഭിക്കുന്നത്. ഈ പ്രികർസേഴ്സിലുടെ സോഡിയം ലോറേറ്റ്, മറ്റ് സോപ്പുകൾ എന്നിവയുടെ മിശ്രിതങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു.<ref name="Ullmann" /> == ലബോറട്ടറി ഉപയോഗം == ലബോറട്ടറിയിൽ, ലോറിക് ആസിഡ് ഫ്രീസിംഗ്-പോയിന്റ് ഡിപ്രഷൻ വഴി ഒരു അജ്ഞാത പദാർത്ഥത്തിന്റെ മോളാർ പിണ്ഡം കണ്ടുപിടിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ലോറിക് ആസിഡിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് സൗകര്യപ്രദമാണ്, കാരണം ശുദ്ധമായ സംയുക്തത്തിന്റെ ദ്രവണാങ്കം താരതമ്യേന ഉയർന്നതാണ് (43.8 ° C). ഇതിന്റെ [[Cryoscopic constant|ക്രയോസ്‌കോപ്പിക് സ്ഥിരാങ്കം]] 3.9 ° C · kg / mol ആണ്. ലോറിക് ആസിഡ് അജ്ഞാത പദാർത്ഥത്തിനോടൊപ്പം ഉരുകി തണുപ്പിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നതിലൂടെയും മിശ്രിതം മരവിപ്പിക്കുന്ന താപനില രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെയും അജ്ഞാത സംയുക്തത്തിന്റെ മോളാർ പിണ്ഡം നിർണ്ണയിക്കാം.<ref>{{cite web|url=https://eee.uci.edu/programs/gchem/02MANfrzptdep.pdf |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160523055404/https://eee.uci.edu/programs/gchem/02MANfrzptdep.pdf |url-status=dead |archive-date=2016-05-23 |publisher=[[University of California, Irvine]] |title=Using Freezing Point Depression to find Molecular Weight |date=2010-04-12 }}</ref> == ഔഷധ ഗുണങ്ങൾ == മുഖക്കുരുവിനുള്ള ചികിത്സയിൽ ലോറിക് ആസിഡ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ചില ഫാറ്റി ആസിഡുകൾ ഉപയോഗപ്രദമാകുമെന്ന് വിട്രോ പരീക്ഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, എന്നാൽ മനുഷ്യരിൽ ഈ സാധ്യതയുള്ള ഗുണം വിലയിരുത്തുന്നതിന് ഇതുവരെ ക്ലിനിക്കൽ പരീക്ഷണങ്ങളൊന്നും നടത്തിയിട്ടില്ല.<ref>{{cite journal|last1=Nakatsuji|first1=T|last2=Kao|first2=MC|last3=Fang|first3=JY|last4=Zouboulis|first4=CC|last5=Zhang|first5=L|last6=Gallo|first6=RL|last7=Huang|first7=CM|title=Antimicrobial Property of Lauric Acid Against Propionibacterium acnes: Its Therapeutic Potential for Inflammatory Acne Vulgaris|journal=The Journal of Investigative Dermatology|volume=129|issue=10|pages=2480–8|year=2009|pmid=19387482|pmc=2772209|doi=10.1038/jid.2009.93}}</ref><ref>{{cite journal|last1 = Yang|first1 = D|last2 = Pornpattananangkul|first2 = D|last3 = Nakatsuji|first3 = T|last4 = Chan|first4 = M|last5 = Carson|first5 = D|last6 = Huang|first6 = CM|last7 = Zhang|first7 = L|title = The Antimicrobial Activity of Liposomal Lauric Acids Against Propionibacterium acnes|url = https://archive.org/details/sim_biomaterials_2009-10_30_30/page/6035|journal = Biomaterials|volume = 30|issue = 30|pages = 6035–40|year = 2009|pmid = 19665786|pmc = 2735618|doi = 10.1016/j.biomaterials.2009.07.033}}</ref> ലോറിക് ആസിഡ് മറ്റ് പല ഫാറ്റി ആസിഡുകളേക്കാളും മൊത്തം സെറം കൊളസ്ട്രോൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഉയർന്ന സാന്ദ്രതയുള്ള ലിപ്പോപ്രോട്ടീൻ (എച്ച്ഡിഎൽ) ("നല്ല" ബ്ലഡ് കൊളസ്ട്രോൾ) വർദ്ധനവാണ് ഇതിന് കാരണം. തൽഫലമായി, ലോറിക് ആസിഡ് "പൂരിതമോ അപൂരിതമോ ആയ മറ്റേതൊരു ഫാറ്റി ആസിഡിനേക്കാളും പരിശോധിച്ച മൊത്തം എച്ച്ഡിഎൽ കൊളസ്ട്രോളിനെക്കാൾ കൂടുതൽ അനുകൂലമായ പ്രഭാവം ചെലുത്തുന്നു."<ref name=Mensink2003>{{cite journal | title = Effects of dietary fatty acids and carbohydrates on the ratio of serum total to HDL cholesterol and on serum lipids and apolipoproteins: a meta-analysis of 60 controlled trials | url=http://www.ajcn.org/content/77/5/1146.full?ijkey=846a72387ebc0d82545acd5442a0c3a9e9fc3566 | journal =American Journal of Clinical Nutrition |vauthors=Mensink RP, Zock PL, Kester AD, Katan MB | volume=77 | issue=5 | pages = 1146–1155 |date=May 2003 | issn = 0002-9165 | pmid = 12716665}}</ref> പൊതുവേ, കുറഞ്ഞ മൊത്തം / എച്ച്ഡിഎൽ സെറം കൊളസ്ട്രോൾ അനുപാതം രക്തപ്രവാഹത്തിന് അപകടസാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നു.<ref name=Thijssen>Thijssen, M.A. and R.P. Mensink. (2005). [https://books.google.com/books?id=kvo6BN1AGNAC&pg=PA171&dq=#v=onepage&q&f=false Fatty Acids and Atherosclerotic Risk]. In Arnold von Eckardstein (Ed.) ''Atherosclerosis: Diet and Drugs''. Springer. pp. 171–172. {{ISBN|978-3-540-22569-0}}.</ref> എന്നിരുന്നാലും, കൊറോണറി ആർട്ടറി രോഗ ഫലങ്ങളിൽ ലോറിക് ആസിഡിന്റെ മൊത്തം ഫലങ്ങൾ അനിശ്ചിതത്വത്തിലാണെന്ന് 2003 ൽ കണ്ടെത്തിയ മൊത്തം എൽഡിഎൽ / സെറം കൊളസ്ട്രോൾ അനുപാതത്തെ ബാധിക്കുന്ന ഭക്ഷണങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിപുലമായ വിശകലനത്തിൽ കാണിക്കുന്നു.<ref>[http://ajcn.nutrition.org/content/77/5/1146.full?ijkey=846a72387ebc0d82545acd5442a0c3a9e9fc3566 Effects of dietary fatty acids and carbohydrates on the ratio of serum total to HDL cholesterol and on serum lipids and apolipoproteins: a meta-analysis of 60 controlled trials]</ref>വെളിച്ചെണ്ണയുടെ 2016 ലെ ഒരു അവലോകനത്തിൽ (ഏതാണ്ട് പകുതി ലോറിക് ആസിഡ്) ഹൃദയ സംബന്ധമായ അസുഖങ്ങൾ ബാധിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് തീർച്ചയില്ലായിരുന്നു.<ref name="pmid26946252" /> ==അവലംബം== {{reflist}} == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == * Berner, Louise A. (1993). Defining the Role of Milkfat in Balanced Diets. In John E. Kinsella (Ed.) ''Advances in Food and Nutrition Research – Volume 37''. Academic Press. pp. [https://books.google.com/books?id=wflcBD1PKx8C&pg=PA159&dq=#v=onepage&q&f=false 159–166]. {{ISBN|978-0-12-016437-0}}. * Kabara, Jon J. (1978). [https://books.google.com/books?id=zQSzj1hcYVkC&printsec=frontcover&dq=#v=onepage&q&f=false ''The Pharmacological Effect of Lipids'']. Champaign IL: American Oil Chemist's Society. {{ISBN|9991817697}}. * Kabara, Jon J. (2008). [https://books.google.com/books?id=z8EoP-5sZ6sC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false ''Fats Are Good for You and Other Secrets – How Saturated Fat and Cholesterol Actually Benefit the Body'']. North Atlantic Books. {{ISBN|1-55643-690-4}}. == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == {{Commons category|Lauric acid}} * [http://gmd.mpimp-golm.mpg.de/Spectrums/82155059-5257-4809-a5d5-c30751495378.aspx Lauric acid MS Spectrum] {{Fatty acids}} {{Lipids}} {{Palm oil}} [[വർഗ്ഗം:പാമോയിൽ]] [[വർഗ്ഗം:ഫാറ്റി ആസിഡുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആൽക്കനോയിക് അസിഡുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:അമ്ലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പോഷണം]] 592ca4p78b9u3h3deaf5jmy4tajwcnl 0 453171 4675302 4657323 2026-10-11T20:09:24Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675302 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Oxidative phosphorylation}} [[File:Mitochondrial electron transport chain—Etc4.svg|thumb|400px|The [[electron transport chain]] in the [[cell (biology)|cell]] is the site of oxidative phosphorylation in [[prokaryote]]s. The NADH and succinate generated in the [[citric acid cycle]] are oxidized, releasing energy to power the [[ATP synthase]].]] [[രാസാഗ്നി|രാസാഗ്നികൾ]] ഉപയോഗിച്ച് [[കോശം|കോശങ്ങൾ]] പോഷകാഹാരങ്ങൾ [[റിഡോക്സ് പ്രവർത്തനം|ഓക്സീകരിക്കപ്പെടുന്ന]] മെറ്റബോളിക് പാത്ത് വേ ([[ഉപാപചയ വഴി]]) ആണ് '''ഓക്സിഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷൻ''' (UK /ɒkˈsɪd.ə.tɪv/, US /ˈɑːk.sɪˌdeɪ.tɪv/)<ref>{{cite web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/oxidative|title=oxidative Meaning in the Cambridge English Dictionary|author=|date=|website=dictionary.cambridge.org|accessdate=28 April 2018|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180124195701/https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/oxidative|archivedate=24 January 2018|df=}}</ref> അതുവഴി ഊർജ്ജം സ്വതന്ത്രമാക്കപ്പെടുകയും ആ ഊർജ്ജം [[അഡിനോസിൻ ട്രൈഫോസ്ഫേറ്റ്]] (ATP)<ref>Budavari, Susan, ed. (2001), The Merck Index: An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals (13th ed.), Merck, ISBN 0911910131</ref> ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. [[യൂക്കാരിയോട്ടുകൾ|യൂക്കാരിയോട്ടുകളിൽ]] ഈ രാസപ്രവർത്തനം [[മൈറ്റോകോൺട്രിയ|മൈറ്റോകോൺട്രിയയ്ക്കുള്ളിൽ]]<ref>"mitochondria". Online Etymology Dictionary.</ref> ആണ് നടക്കുന്നത്. മിക്കവാറും എല്ലാ [[എയ്റോബിക് ഓർഗാനിസം|എയറോബിക് ജീവികളിലും]]<ref>"aerobe" at Dorland's Medical Dictionary</ref> ഓക്സിഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷൻ നടക്കുന്നു. അനെയ്റോബിക് [[ഗ്ലൈക്കോളിസിസ്]] പോലെയുള്ള ഒന്നിടവിട്ടുള്ള ഫെർമെൻറേഷൻ പ്രക്രിയയിൽ ഊർജ്ജം സ്വതന്ത്രമാക്കാനുള്ള ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ വഴിയാണ് ഇത്. [[File:Atp synthase.PNG|left|250px|ATP സിന്തേസ്]] ഓക്സിഡേഷൻ ഫോസ്ഫോറിലേഷൻ പ്രവർത്തനം നടക്കുമ്പോൾ, ഇലക്ട്രോണുകൾ ഇലക്ട്രോൺ ദാതാക്കളിൽ നിന്നും ഓക്സിജൻ പോലുള്ള സ്വീകർത്താക്കൾക്ക് [[റിഡോക്സ് പ്രവർത്തനം|റിഡോക്സ് പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ]] കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നു. ഈ റിഡോക്സ് പ്രവർത്തനം ഊർജ്ജം സ്വതന്ത്രമാക്കുകയും, ഇത് എ.ടി.പി. രൂപീകരിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. യൂക്കാരിയോട്ടുകളിൽ, ഈ റിഡോക്സ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ കോശത്തിന്റെ മൈറ്റോകോൺട്രിയയുടെ ഉൾഭാഗത്ത് ഉള്ള പ്രോട്ടീൻ സംയുക്തങ്ങളിൽ നടത്തപ്പെടുന്നു. [[പ്രോകാരിയോട്ടുകൾ|പ്രോകാരിയോട്ടുകളിൽ]], ഈ പ്രോട്ടീനുകൾ ചർമ്മപാളികൾക്കിടയിലുള്ള കോശങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രോട്ടീനുകളുടെ കൂട്ടത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കണ്ണിയെ [[ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖല]]<ref>Alberts, Bruce; Johnson, Alexander; Lewis, Julian; Raff, Martin; Roberts, Keith; Walter, Peter (2002-01-01). "Electron-Transport Chains and Their Proton Pumps".</ref> എന്നു വിളിക്കുന്നു. യൂക്കാരിയോട്ടുകളിൽ, അഞ്ച് പ്രധാന പ്രോട്ടീൻ സംയുക്തങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ പ്രോകാരിയോട്ടുകളിൽ ധാരാളം വ്യത്യസ്ത എൻസൈമുകളും കാണപ്പെടുന്നു, വിവിധതരത്തിലുള്ള ഇലക്ട്രോൺ ദാതാക്കളായും സ്വീകർത്താക്കളായും ഇവ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈ ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖല മുഖേന ഇലക്ട്രോണുകൾ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ പുറത്തുവിടുന്ന ഊർജ്ജം ആന്തരിക മൈറ്റോകോൺട്രിയൽ സ്തരങ്ങളിലൂടെ പ്രോട്ടോണുകളെ കൊണ്ടുവരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈ പ്രക്രിയയെ ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഇത് പി.എച്ച് ഗ്രേഡിയൻറിന്റെ രൂപത്തിൽ സ്ഥിതികോർജ്ജം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇത് സ്തരങ്ങളിലുടനീളം വൈദ്യുത സാധ്യതയുണ്ടാക്കുന്നു. പ്രോട്ടോണുകൾ സ്തരങ്ങൾക്കു പുറത്തേക്ക് സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, ശേഷിച്ച സ്ഥിതികോർജ്ജ ഗ്രേഡിയന്റ് ഒരു വലിയ എൻസൈം വഴി കുറയുന്നു. ഈ എൻസൈമിനെ ATP സിന്തേസ് എന്നുവിളിക്കുന്നു. ഈ പ്രക്രിയയെ [[കെമിയോസ്മോസിസ്]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു. [[ഫോസ്ഫോറിലേഷൻ]] രാസപ്രവർത്തനത്തിൽ ATP സിന്തേസ് [[അഡിനോസിൻ ഡൈഫോസ്ഫേറ്റ്]] (ADP)<ref>Cox, Michael; Nelson, David R.; Lehninger, Albert L (2008). Lehninger principles of biochemistry. San Francisco: W.H. Freeman. ഐ.എസ്.ബി.എൻ. 0-7167-7108-X.</ref> അഡിനോസിൻ ട്രൈഫോസ്ഫേറ്റ് ആയി മാറ്റുന്നതിന് ഈ ഊർജ്ജത്തെ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈ രാസപ്രവർത്തനം പ്രോട്ടോൺ പ്രവാഹത്താൽ നയിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് എൻസൈമിൻറെ ഒരു ഭാഗത്തിന്റെ ഭ്രമണം നിയന്ത്രിക്കുന്നു. ATP സിന്തേസ് ഒരു റോട്ടറി മെക്കാനിക്കൽ മോട്ടർ ആയി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഓക്സിഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷൻ ഉപാപചയ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഒരു സുപ്രധാന ഭാഗമാണെങ്കിലും [[സൂപ്പർ ഓക്സൈഡ്]], [[ഹൈഡ്രജൻ പെറോക്സൈഡ്]], എന്നിവ പോലുള്ള രാസപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ [[റിയാക്ടീവ് ഓക്സിജൻ സ്പീഷീസ്|ഓക്സിജൻ സ്പീഷീസുകളെ]] സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇത് ഫ്രീ റാഡിക്കലുകളുടെ രൂപീകരണത്തിലേയ്ക്ക് രാസപ്രവർത്തനത്തെ നയിക്കുന്നു. ഈ ഫ്രീ റാഡിക്കലുകൾ, കോശങ്ങളുടെ നാശം, വാർദ്ധക്യം (senescence), രോഗങ്ങൾ എന്നിവയിലേയ്ക്ക് നയിക്കുന്നു. ഈ ഉപാപചയ വഴികളെ നയിക്കുന്ന എൻസൈമുകൾ നിരവധി മരുന്നുകളുടെയും വിഷാംശങ്ങളുടെയും പ്രവർത്തനങ്ങളെ തടയുന്നു. ഇത് യൂക്കാരിയോട്ടുകളിൽ [[Cellular respiration|കോശ ശ്വസനത്തിന്റെ]] അവസാന പ്രക്രിയയാണ്. ഇതിൻറെ ഫലമായി ഉയർന്ന അളവിൽ ATP ലഭിക്കുന്നു. == കെമിയോസ്മോസിസ് == '''കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ: കെമിയോസ്മോസിസ് ആൻഡ് ബയോഎനർജെറ്റിക്സ്''' [[File:Chemiosmosis.svg|thumb|left|300px|[[കെമിയോസ്മോസിസ്|കെമിയോസ്മോസിസിൽ]] ഒരു അയോൺ ഗ്രേഡിയൻറിൽ കാണപ്പെടുന്ന സ്ഥിതികോർജ്ജം ചാനലിലൂടെ അയോൺ കടന്നുപോകുമ്പോൾ പവർ കെമിക്കൽ റിയാക്ഷനിൽ ഉപയോഗിക്കാനും കഴിയുന്നു.(ചുവപ്പ്)]] ഊർജ്ജം സ്വതന്ത്രമാകുന്ന രാസപ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ ഓക്സിഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷൻ പ്രവർത്തിക്കുകയും അത് ഊർജ്ജം ആവശ്യമുള്ള രാസപ്രവർത്തനങ്ങളിലേയ്ക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഊർജ്ജം സ്വതന്ത്രമാകുന്ന രാസപ്രവർത്തനവും ഊർജ്ജം ആവശ്യമായ രാസപ്രവർത്തനവും തമ്മിൽ കൂടിച്ചേരുകയും ചെയ്യുന്നു. രണ്ടു രാസപ്രവർത്തനങ്ങളും ഒന്നിനോടൊന്നു ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതായി മനസ്സിലാക്കാം. അതായത് എൻഎഡിഎച്ച് പോലുള്ള ഇലക്ട്രോൺ ദാതാക്കളിൽ നിന്നും [[ഓക്സിജൻ]] പോലെയുള്ള ഇലക്ട്രോണൻ സ്വീകർത്താക്കളിലൂടെ എക്സെർഗോണിക് പ്രക്രിയയിലൂടെ ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ചെയിൻ വഴി ഇലക്ട്രോൺ പ്രവാഹമുണ്ടാകുന്നു. അതു ഊർജ്ജം പുറത്തേയ്ക്കു വിടുന്നു. എന്നാൽ എ.ടി.പി സിന്തസിസ് ഒരു [[endergonic|എൻഡർഗോണിക്]] പ്രക്രിയയാണ്. ഇതിന് ഊർജ്ജം നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖലയും എ.ടി.പി സിന്തേസും ഒരു സ്തരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ചെയിനിൽ നിന്ന് എ.ടി.പി സിന്തേസിലേക്ക് കോശസ്തരങ്ങളിലുടനീളം പ്രോട്ടോണുകളുടെ ചലനങ്ങൾ വഴി ഊർജ്ജം കൈമാറുന്നു. ഈ പ്രക്രിയയെ കെമിയോസ്മോസിസ് എന്നു വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Mitchell P, Moyle J | title = Chemiosmotic hypothesis of oxidative phosphorylation | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1967-01-14_213_5072/page/136 | journal = Nature | volume = 213 | issue = 5072 | pages = 137–9 | year = 1967 | pmid = 4291593 | doi = 10.1038/213137a0 | bibcode = 1967Natur.213..137M }}</ref> പ്രായോഗികമായി, ഇത് ഒരു ലളിതമായ വൈദ്യുത വലയം പോലെയാണ്. ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ചെയിന്റെ പ്രോട്ടോൺ-പമ്പിങ് എൻസൈമുകൾ മുഖേന നെഗറ്റീവ് N-സൈഡിലെ കോശസ്തരങ്ങളിൽ നിന്നും പോസിറ്റീവ് പി-സൈഡിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ഈ എൻസൈമുകൾ ഒരു ബാറ്ററി പോലെയാണ്. സർക്യൂട്ട് വഴി വൈദ്യൂതി കടത്തിവിടുന്നതിലേയ്ക്കായി ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. പ്രോട്ടോണുകളുടെ ചലനം ഒരു കോശസ്തരങ്ങളിലൂടെ [[Electrochemical gradient|ഇലക്ട്രോകെമിക്കൽ ഗ്രേഡിയന്റ്]] സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇത് പ്രോട്ടോൺ-പ്രേരണ ശക്തി എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിന് രണ്ട് ഘടകങ്ങളുണ്ട്: N-സൈഡ് നെഗറ്റീവ് ചാർജ്ജാകുമ്പോൾ പ്രോട്ടോൺ കോൺസെട്രേഷനിലും (H + ഗ്രേഡിയൻറ്, Δഎച്ച്) ഇലക്ട്രിക് പൊട്ടൻഷ്യലിലും വ്യത്യാസവും ഉണ്ടാകുന്നു.<ref name=Dimroth2000>{{cite journal | vauthors = Dimroth P, Kaim G, Matthey U | title = Crucial role of the membrane potential for ATP synthesis by F(1)F(o) ATP synthases | journal = J. Exp. Biol. | volume = 203 | issue = Pt 1 | pages = 51–9 | date = 1 January 2000 | pmid = 10600673 | url = http://jeb.biologists.org/cgi/reprint/203/1/51 |url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070930044752/http://jeb.biologists.org/cgi/reprint/203/1/51 | archivedate = 30 September 2007 | df = }}</ref> സർക്യൂട്ട് പൂർത്തിയാക്കുന്നതോടെ എ.ടി.പി സിന്തേസ് സംഭരണ ഊർജ്ജത്തെ സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നതോടെ പ്രോട്ടോണുകളുടെ പ്രവാഹം സുഗമമാകുകയും ഇലക്ട്രൊകെമിക്കൽ ഗ്രേഡിയൻറ് താഴുകയും കോശസ്തരങ്ങളിലെ N-സൈഡിലേയ്ക്ക് മടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name=Schultz>{{cite journal|authorlink2=Sunney Chan | vauthors = Schultz BE, Chan SI | title = Structures and proton-pumping strategies of mitochondrial respiratory enzymes | journal = Annu Rev Biophys Biomol Struct | volume = 30 | pages = 23–65 | year = 2001 | pmid = 11340051 | doi = 10.1146/annurev.biophys.30.1.23 }}</ref> ഇലക്ട്രോകെമിക്കൽ ഗ്രേഡിയന്റ് എൻസൈം ഘടനയുടെ ഭാഗത്തിന്റെ ഭ്രമണം ചെയ്യുകയും ഈ ചലനങ്ങൾ എ.ടി.പിയുടെ നിർമ്മാണത്തിലേയ്ക്ക് സമന്വയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രോട്ടോൺ-പ്രേരണ ശക്തിയുടെ രണ്ട് ഘടകങ്ങൾ താപഗതികമായി തുല്യമാണ്: മൈറ്റോകോണ്ട്രിയയിൽ, ഊർജ്ജത്തിന്റെ വലിയ ഭാഗം പൊട്ടൻഷ്യലിന് വഴിതെളിക്കുന്നു. [[ആൽക്കലിഫൈൽ]] ബാക്ടീരിയയിൽ വൈദ്യുതോർജ്ജം വിപരീത ദിശയിൽ പി.എച്ച് വ്യത്യാസത്തിന് കാരണമായിതീരുകയും ചെയ്യുന്നു. [[പ്രൊപ്പിയോണിയേനിയം മോഡേസ്റ്റം]] എന്ന [[Fusobacteria|ഫ്യൂസോബാക്ടീരിയത്തിനെ]] എടുക്കുകയാണെങ്കിൽ അത് ഉപയൂണീറ്റുകളുടെ എ.ടി.പി സിന്തേസിലെ F_O മോട്ടോറിൻറെ ഒരു കൗണ്ടർ-റൊട്ടേഷൻ a, c എന്നിവയിലേയ്ക്കു നയിക്കുന്നു.<ref name=Dimroth2000 /> ഓക്സിഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷൻ പുറത്തുവിടുന്ന ഊർജ്ജത്തിൻറെ അളവ് അനെയ്റോബിക് ഫെർമെൻറേഷൻ വഴി പുറത്തുവിടുന്നതിനേക്കാൾ വളരെ ഉയർന്നതാണ്. ഗ്ലൈക്കോളിസിസ് വഴി 2 ATP തന്മാത്രകൾ മാത്രമേ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നുള്ളൂ. എന്നാൽ 30-നും 36-നും ഇടയ്ക്കുള്ള ATP- കൾ ഓക്സിഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷനു കാരണമായിതീരുകയും അതിലെ 10 NADH ഉം 2 തന്മാത്രകളും ഗ്ലൂക്കോസിൻറെ ഒരു തന്മാത്രയെ കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡും ജലവും ആക്കി മാറ്റുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Rich PR | title = The molecular machinery of Keilin's respiratory chain | journal = Biochem. Soc. Trans. | volume = 31 | issue = Pt 6 | pages = 1095–105 | year = 2003 | pmid = 14641005 | doi = 10.1042/bst0311095 }}</ref> ഒരു ഫാറ്റി ആസിഡിന്റെ ഓരോ ബീറ്റാ ഓക്സിഡേഷൻ ചക്രത്തിലും 14 ATP ലഭിക്കുന്നു. സൈദ്ധാന്തികപരമായി ഈ ATP പരമാവധി ലഭിക്കുന്ന സംഖ്യയാണ്. പ്രായോഗികമായി, ഏതാനും പ്രോട്ടോണുകൾ കോശസ്തരങ്ങളുടെ പുറത്തേയ്ക്ക് ചോർന്നുപോകുകയും ATP ലഭിക്കുന്നത് കുറയുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Porter RK, Brand MD | title = Mitochondrial proton conductance and H+/O ratio are independent of electron transport rate in isolated hepatocytes | journal = Biochem. J. | volume = 310 | issue = Pt 2 | pages = 379–82 | year = 1995 | pmid = 7654171 | pmc = 1135905 | doi=10.1042/bj3100379}}</ref> == ഇലക്ട്രോൺ, പ്രോട്ടോൺ ട്രാൻസ്ഫർ തന്മാത്രകൾ == '''കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ: കോഎൻസൈം, കോഫാക്ടർ (ജൈവരസതന്ത്രം)''' [[File:Ubiquinone–ubiquinol conversion.svg|thumb|250px|left|Reduction of [[coenzyme Q]] from its [[ubiquinone]] form (Q) to the reduced ubiquinol form (QH₂).]] ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ചെയിൻ പ്രോട്ടോണുകളും ഇലക്ട്രോണുകളും വഹിക്കുന്നു, പ്രോട്ടോണുകൾ കോശസ്തരങ്ങളിൽ എത്തിക്കുകയും ദാതാവിൽ നിന്നും സ്വീകർത്താക്കളിലേക്ക് ഇലക്ട്രോണുകൾ കടന്നുപോകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ പ്രക്രിയകൾ ലയിക്കുന്ന പ്രോട്ടീൻ-ബന്ധിത ട്രാൻസ്ഫർ തന്മാത്രകളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു. മൈറ്റോകോണ്ട്രിയയിൽ, ജലത്തിൽ ലയിക്കുന്ന ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്ഫർ പ്രോട്ടീൻ സൈറ്റോക്രോം സി ഉപയോഗിച്ച് ഇലക്ട്രോണുകൾ കോശസ്തരങ്ങളിലെ ഇടയിലുള്ള സ്ഥലത്തേയ്ക്ക് മാറ്റുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Mathews FS | title = The structure, function and evolution of cytochromes | journal = Prog. Biophys. Mol. Biol. | volume = 45 | issue = 1 | pages = 1–56 | year = 1985 | pmid = 3881803 | doi = 10.1016/0079-6107(85)90004-5 }}</ref> ഇത് ഇലക്ട്രോണുകളെ മാത്രമേ വഹിക്കുന്നുള്ളു. ഇരുമ്പ് ആറ്റത്തിൻറെ ഓക്സീഡേഷൻ, റിഡക്ഷൻ രാസപ്രവർത്തനത്തിലൂടെ ഇലക്ട്രോണുകൾ കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നതിനാൽ അതിന്റെ ഘടനയിൽ ഒരു ഹെമി ഗ്രൂപ്പിനുള്ളിൽ പ്രോട്ടീൻ നിലനിർത്തുന്നു. ചില ബാക്ടീരിയകളിൽ സൈറ്റോക്രോം സി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. [[Periplasm|പെരിപ്ലാസ്മിക് സ്പേസിൽ]] ഇത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Wood PM | title = Why do c-type cytochromes exist? | journal = FEBS Lett. | volume = 164 | issue = 2 | pages = 223–6 | year = 1983 | pmid = 6317447 | doi = 10.1016/0014-5793(83)80289-0 }}</ref> ഒരു [[റിഡോക്സ് പ്രവർത്തനം|റിഡോക്സ്]] ചക്രം വഴി അകത്തെ മൈറ്റോകോണ്ട്രിയൽ കോശസ്തരത്തിനുള്ളിൽ ലിപിഡ്-സോലുബിൾ ഇലക്ട്രോൺ കാരിയർ [[Coenzyme Q10|കോഎൻസൈം ക്യു 10 (Q)]] ഇലക്ട്രോണുകളെയും പ്രോട്ടോണുകളെയും വഹിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Crane FL | title = Biochemical functions of coenzyme Q10 | journal = J Am Coll Nutr | volume = 20 | issue = 6 | pages = 591–8 | date = 1 December 2001 | pmid = 11771674 | doi = 10.1080/07315724.2001.10719063 }}</ref> ഈ ചെറിയ ബെൻസോക്വിനോൺ തന്മാത്രകൾ വളരെ [[hydrophobic|ഹൈഡ്രോഫോബിക്]] ആണ്. അതിനാൽ അത് കോശസ്തരത്തിൽ സ്വതന്ത്രമായി വ്യാപിക്കുന്നു. രണ്ട് ഇലക്ട്രോണുകളും രണ്ട് പ്രോട്ടോണുകളും Q സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ, ഇത് റിഡക്ഷനിലൂടെ [[Hydroquinone|യൂബിക്വിനോൾ]] രൂപത്തിലേക്ക് (QH₂) മാറുന്നു; QH₂ രണ്ട് ഇലക്ട്രോണുകളും രണ്ട് പ്രോട്ടോണുകളും പുറത്തുവിടുമ്പോൾ, ഓക്സീകരണത്തിലൂടെ അത് യൂബിക്വിനോൺ (Q) രൂപത്തിലേക്ക് മാറുന്നു. അതിന്റെ ഫലമായി, രണ്ട് എൻസൈമുകൾ കോശസ്തരത്തിൻറെ ഒരുവശത്ത് Q വിന് റിഡക്ഷനും QH₂ വിന് ഓക്സിഡേഷനും സംഭവിക്കുന്നു. യൂബിക്വിനോൺ ഈ രാസപ്രവർത്തനങ്ങളെ യോജിപ്പിക്കുകയും പ്രോട്ടോണിനെ കോശസ്തരത്തിൽ മുന്പോട്ടും പിറകോട്ടും ചലിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Mitchell P | title = Keilin's respiratory chain concept and its chemiosmotic consequences | url = https://archive.org/details/sim_science_1979-12-07_206_4423/page/1148 | journal = Science | volume = 206 | issue = 4423 | pages = 1148–59 | year = 1979 | pmid = 388618 | doi = 10.1126/science.388618 | bibcode = 1979Sci...206.1148M }}</ref> ചില ബാക്ടീരിയൽ ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖലകൾ മെനാക്വിനോൺ, യൂബിക്വിനോൺ തുടങ്ങിയ വ്യത്യസ്ത ക്വിനോണുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name="Søballe">{{cite journal | vauthors = Søballe B, Poole RK | title = Microbial ubiquinones: multiple roles in respiration, gene regulation and oxidative stress management | journal = Microbiology | volume = 145 | issue = 8 | pages = 1817–30 | year = 1999 | pmid = 10463148 | doi = 10.1099/13500872-145-8-1817 | url = http://mic.sgmjournals.org/cgi/reprint/145/8/1817.pdf | format = PDF |url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080529070520/http://mic.sgmjournals.org/cgi/reprint/145/8/1817.pdf | archivedate = 2008-05-29 | df = }}</ref> പ്രോട്ടീനുകൾക്കുള്ളിൽ ഇലക്ട്രോണുകൾ [[Flavin group|ഫ്ലേവിൻ]] കോഫാക്ടറുകൾ, ഇരുമ്പ് സൾഫർ ക്ലസ്റ്ററുകൾ, സൈട്ടോക്രോമുകൾ, എന്നിവക്കിടയിൽ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref name="Schultz BE 2001">Schultz BE, Chan SI (2001). "Structures and proton-pumping strategies of mitochondrial respiratory enzymes". Annu Rev Biophys Biomol Struct. 30: 23–65. doi:10.1146/annurev.biophys.30.1.23. PMID 11340051.</ref><ref name=Johnson>{{cite journal | vauthors = Johnson DC, Dean DR, Smith AD, Johnson MK | title = Structure, function, and formation of biological iron-sulfur clusters | url = https://archive.org/details/sim_annual-review-of-biochemistry_2005_74/page/247 | journal = Annu. Rev. Biochem. | volume = 74 | pages = 247–81 | year = 2005 | pmid = 15952888 | doi = 10.1146/annurev.biochem.74.082803.133518 }}</ref> അവിടെ പല തരത്തിലുള്ള ഇരുമ്പ് സൾഫർ ക്ലസ്റ്റർ ഉണ്ട്. ഏറ്റവും ലളിതമായ ഇനം ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്ഫർ ചെയിനിൽ രണ്ട് അകാർബണിക സൾഫറിന്റെ ആറ്റങ്ങളോടൊപ്പം രണ്ട് ഇരുമ്പ് ആറ്റങ്ങളും ചേരുന്നു. ഇവയെ [2Fe-2S] ക്ലസ്റ്ററുകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. രണ്ടാം തരം, [4Fe-4S] നാല് ഇരുമ്പ് ആറ്റങ്ങളും നാല് സൾഫർ ആറ്റങ്ങളും ഉള്ള ഒരു ക്യൂബ് അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. സാധാരണയായി [[Cysteine|സിസ്റ്റീൻറെ]] ആറ്റത്തിൽ സൾഫർ ഈ ഗ്രൂപ്പുകളിലെ ഓരോ ഇരുമ്പ് ആറ്റത്തിനും ഒരു [[അമിനോ അമ്ലം|അമിനോ ആസിഡും]] കോർഡിനേറ്റു ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അങ്ങനെ ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്ഫർ ചെയിനിൽ ലോഹ അയോൺ കോഫാക്ടറുകൾ റിഡോക്സ് റിയാക്ഷന് വിധേയമാകുകയും പ്രോട്ടോണുകളെ യോജിപ്പിക്കുകയോ സ്വതന്ത്രമാക്കുകയോ ചെയ്യാതെ പ്രോട്ടീനുകൾ വഴി ഇലക്ട്രോണുകളെ കൊണ്ടുപോകാൻ മാത്രം അവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ കോഫാക്ടറുകളുടെ ചങ്ങലയ്ക്കരികിൽ ഇലക്ട്രോണുകൾ പ്രോട്ടീനുകളുടെ അടുത്തുനിന്നും വളരെ ദൂരത്തേയ്ക്ക് നീങ്ങുന്നു<ref>{{cite journal | vauthors = Page CC, Moser CC, Chen X, Dutton PL | title = Natural engineering principles of electron tunnelling in biological oxidation-reduction | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1999-11-04_402_6757/page/46 | journal = Nature | volume = 402 | issue = 6757 | pages = 47–52 | year = 1999 | pmid = 10573417 | doi = 10.1038/46972 | bibcode = 1999Natur.402...47P }}</ref> 1.4 × 10-9 മീറ്റർ ദൂരം കുറവുള്ള വേഗതയിലുള്ള [[ടണലിങ് (ഇലക്ട്രോണികം)|ക്വാണ്ടം ടണലിംഗിലാണ്]] ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal | vauthors = Leys D, Scrutton NS | title = Electrical circuitry in biology: emerging principles from protein structure | journal = Curr. Opin. Struct. Biol. | volume = 14 | issue = 6 | pages = 642–7 | year = 2004 | pmid = 15582386 | doi = 10.1016/j.sbi.2004.10.002 }}</ref> == യൂക്കാരിയോട്ടിക്ക് ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖലകൾ == '''കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ: ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ചെയിൻ ആൻഡ് കെമിയോസ്മോസിസ് ''' [[ഗ്ലൈക്കോളിസിസ്]], [[ക്രെബ്സ് പരിവൃത്തി|സിട്രിക് ആസിഡ് സൈക്കിൾ]], [[ബീറ്റാ ഓക്സിഡേഷൻ]] തുടങ്ങി പല കാറ്റബോളിക് ബയോകെമിക്കൽ പ്രക്രിയകളിൽ റിഡക്ഷനിലൂടെ കോഎൻസൈം [[Nicotinamide adenine dinucleotide|NADH]] ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നു. ഈ കോഎൻസൈമിൽ ഉയർന്ന പൊട്ടൻഷ്യലുള്ള ട്രാൻസ്ഫർ ഇലക്ട്രോണുകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. മറ്റൊരർത്ഥത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ, ഓക്സീഡേഷൻ വഴി വലിയ തോതിൽ ഊർജ്ജം സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കോശം ഈ ഊർജ്ജത്തെ ഒന്നിച്ച് പുറത്തുവിടുകയില്ല, കാരണം ഇത് അനിയന്ത്രിതമായ രാസപ്രവർത്തനത്തിന് കാരണമാകുന്നു. പകരം, [[ഇലക്ട്രോണുകൾ]] NADH ൽ നിന്നും നീക്കംചെയ്യുകയും ഒരു എൻസൈം പരമ്പരയിലൂടെ [[ഓക്സിജൻ]] കടന്നുപോവുകയും ഓരോന്നും ചെറിയ ഊർജ്ജം സ്വതന്ത്രമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ സെറ്റ് എൻസൈമുകളിൽ സംയുക്തം I മുതൽ IV വരെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഇതിനെ ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്ഫർ ചെയിൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇത് മൈറ്റോകോട്രിയയുടെ കോശസ്തരങ്ങളുടെ ഉൾഭാഗത്ത് കാണപ്പെടുന്നു. ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖലയിൽ [[Succinate|സക്സിനേറ്റ്]] ഓക്സീകരിക്കപ്പെടുകയും, പക്ഷേ വ്യത്യസ്ത ഘട്ടങ്ങളിലൂടെ പാതകൾ കടന്നുപോകുന്നു. യൂക്കാരിയോട്ടുകളിൽ ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് സിസ്റ്റത്തിലെ എൻസൈമുകൾ മൈറ്റോകോൺട്രിയയുടെ ഉൾഭാഗത്ത് പ്രോട്ടോണുകൾ പമ്പ് ചെയ്യുന്നതിന് NADH ഓക്സീകരണത്തിൽ നിന്നും പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന ഊർജ്ജം ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇത് കോശസ്തരങ്ങൾക്കിടയിൽ പ്രോട്ടോണുകളെ സൃഷ്ടിക്കാൻ കാരണമാകുന്നു. കൂടാതെ കോശസ്തരങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒരു ഇലക്ട്രോകെമിക്കൽ ഗ്രേഡിയൻറ് സൃഷ്ടിക്കുന്നു. സംഭരിച്ചിട്ടുള്ള ഈ ഊർജ്ജം ATP സിന്തേസ് ഉപയോഗിച്ച് ATP ഉത്പ്പാദിപ്പിക്കുന്നു. യൂക്കാരിയോട്ടിക് മൈറ്റോകോട്രിയയിലെ ഓക്സിഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷൻ ആണ് ഈ പ്രക്രിയയ്ക്ക് ഏറ്റവും നന്നായി മനസ്സിലാക്കപ്പെട്ട ഉദാഹരണം. . Trichomonas vaginalis പോലുള്ള അനെയ്റോബിക് [[പ്രോട്ടോസോവ]] ഒഴികെ മിക്കവാറും എല്ലാ യൂക്കാരിയോട്ടുകളിൽ മൈറ്റോൺകോട്രിയ കാണപ്പെടുന്നു. പകരം ഇത് പ്രോട്ടോണുകളെ ഹൈഡ്രജനിൽ നിന്നും റിഡക്ഷൻ നടത്തുകയും ശേഷിക്കുന്ന മൈറ്റോകോൺട്രിയയെ [[Hydrogenosome|ഹൈഡ്രോജിനോസോം]] എന്നു വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Boxma B, de Graaf RM, van der Staay GW, van Alen TA, Ricard G, Gabaldón T, van Hoek AH, Moon-van der Staay SY, Koopman WJ, van Hellemond JJ, Tielens AG, Friedrich T, Veenhuis M, Huynen MA, Hackstein JH | title = An anaerobic mitochondrion that produces hydrogen | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2005-03-03_434_7029/page/74 | journal = Nature | volume = 434 | issue = 7029 | pages = 74–9 | year = 2005 | pmid = 15744302 | doi = 10.1038/nature03343 | bibcode = 2005Natur.434...74B }}</ref> {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; text-align:center" |+ Typical respiratory enzymes and substrates in eukaryotes. |- !ശ്വാസകോശ രാസാഗ്നി ![[redox|റെഡോക്സ് ജോഡി]] ! [[Standard electrode potential#Non-standard condition|Midpoint potential]]&nbsp; (Volts) |- | [[NADH ഡിഹൈഡ്രോജിനേസ്]] | [[Nicotinamide adenine dinucleotide|NAD⁺]] / [[Nicotinamide adenine dinucleotide|NADH]] | −0.32<ref name=Pedersen>Medical CHEMISTRY Compendium. By Anders Overgaard Pedersen and Henning Nielsen. Aarhus University. 2008</ref> |- | [[സക്സിനേറ്റ് ഡിഹൈഡ്രോജിനേസ്]] | [[Flavin mononucleotide|FMN]] or [[Flavin adenine dinucleotide|FAD]] / FMNH₂ or FADH₂ | −0.20<ref name=Pedersen/> |- | [[കോഎൻസൈം Q - സൈറ്റോക്രോം c reductase|സൈറ്റോക്രോം bc₁ സംയുക്തം]] | [[കോഎൻസൈം Q10]]_ox / Coenzyme Q10_red | +0.06<ref name=Pedersen/> |- | സൈറ്റോക്രോം bc₁ സംയുക്തം | [[സൈറ്റോക്രോം b]]_ox / സൈറ്റോക്രോം b_red | +0.12<ref name=Pedersen/> |- |align=left|[[Cytochrome c oxidase|സംയുക്തം IV]] | [[സൈറ്റോക്രോം c]]_ox / സൈറ്റോക്രോം c_red | +0.22<ref name=Pedersen/> |- |align=left|സംയുക്തം IV | [[സൈറ്റോക്രോം a]]_ox / സൈറ്റോക്രോം a_red | +0.29<ref name=Pedersen/> |- |align=left|സംയുക്തം IV | O₂ / HO⁻ | +0.82<ref name=Pedersen/> |- |align=left colspan=3|<span style="font-size:87%;"> Conditions: pH = 7<ref name=Pedersen/> |} === NADH-കോഎൻസൈം Q ഓക്സിഡോറിഡക്ടേസ് (സംയുക്തം I) === [[File:Complex I.svg|350px|thumb|right|Complex I or [[NADH dehydrogenase|NADH-Q oxidoreductase]]. The abbreviations are discussed in the text. In all diagrams of respiratory complexes in this article, the matrix is at the bottom, with the intermembrane space above.]] കോഎൻസൈം Q ഓക്സിഡോറിഡക്ടേസ് NADH ഡൈഹൈഡ്രോജിനേസ് അല്ലെങ്കിൽ സംയുക്തം I എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ചെയിനിലെ ആദ്യത്തെ പ്രോട്ടീൻ ആണ് ഇത്.<ref name=Hirst>{{cite journal | vauthors = Hirst J | title = Energy transduction by respiratory complex I--an evaluation of current knowledge | journal = Biochem. Soc. Trans. | volume = 33 | issue = Pt 3 | pages = 525–9 | year = 2005 | pmid = 15916556 | doi = 10.1042/BST0330525 | url = http://www.biochemsoctrans.org/bst/033/0525/0330525.pdf | format = PDF }}</ref> ഭീമൻ എൻസൈം ആയ സംയുക്തം I നോടൊപ്പം ഉള്ള സസ്തനികളിലെ സംയുക്തം I ന് 46 ഉപയൂണീറ്റുകളും 1,000 [[അറ്റോമിക് മാസ്സ് യൂണിറ്റ്|കി.ഡാൽട്ടൻസ്]] (kDa) തന്മാത്ര പിണ്ഡവും കാണപ്പെടുന്നു.<ref name=Lenaz2006>{{cite journal | vauthors = Lenaz G, Fato R, Genova ML, Bergamini C, Bianchi C, Biondi A | title = Mitochondrial Complex I: structural and functional aspects | journal = Biochim. Biophys. Acta | volume = 1757 | issue = 9–10 | pages = 1406–20 | year = 2006 | pmid = 16828051 | doi = 10.1016/j.bbabio.2006.05.007 }}</ref> ഒരു ബാക്ടീരിയമിൽ നിന്നുമാത്രം ഈ ഘടന വിശദമായി അറിയപ്പെടുന്നു.<ref name="thermophilus1">{{cite journal | vauthors = Sazanov LA, Hinchliffe P | title = Structure of the hydrophilic domain of respiratory complex I from Thermus thermophilus | url = https://archive.org/details/sim_science_2006-03-10_311_5766/page/1430 | journal = Science | volume = 311 | issue = 5766 | pages = 1430–6 | year = 2006 | pmid = 16469879 | doi = 10.1126/science.1123809 | bibcode = 2006Sci...311.1430S }}</ref><ref name=Ecoli>Efremov R.G., Baradaran R., & Sazanov L.A., (2010) The arcdhitecture of respiratory complex I, Nature 465, 441-445</ref> കോശസ്തരത്തിൽ നിന്നും മൈറ്റോകോൺട്രിയയിലേക്ക് പുറത്തുവിടുന്ന ഒരു വലിയ "ബോൾ" പോലുള്ള സംയുക്തം മിക്ക ജീവജാലങ്ങളിലും സാമ്യത കാണുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Baranova EA, Holt PJ, Sazanov LA | title = Projection structure of the membrane domain of Escherichia coli respiratory complex I at 8 A resolution | journal = J. Mol. Biol. | volume = 366 | issue = 1 | pages = 140–54 | year = 2007 | pmid = 17157874 | doi = 10.1016/j.jmb.2006.11.026 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Friedrich T, Böttcher B | title = The gross structure of the respiratory complex I: a Lego System | journal = Biochim. Biophys. Acta | volume = 1608 | issue = 1 | pages = 1–9 | year = 2004 | pmid = 14741580 | doi = 10.1016/j.bbabio.2003.10.002 }}</ref> വ്യക്തിഗത പ്രോട്ടീനുകൾ എൻകോഡ് ചെയ്തിരിക്കുന്ന ജീനുകളിൽ [[കോശമർമ്മം|കോശമർമ്മവും]] [[Mitochondrial DNA|മൈറ്റോകോൺട്രിയൽ]] ജിനോമും മൈറ്റോകോൺട്രിയയിൽ അടങ്ങിയിട്ടുള്ള മറ്റു എൻസൈമുകളുടെയും അവസ്ഥ ഒരു പോലെയാണ്. NADH ൻറെ രണ്ട് ഇലക്ട്രോൺ ഓക്സിഡേഷൻ സംഭവിക്കുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന എൻസൈം ആയ കോഎൻസൈം Q10 അഥവാ യൂബിക്വിനോൺ ഈ രാസപ്രക്രിയയ്ക്ക് ഊർജ്ജം നല്കുന്ന ഉൾപ്രേരകമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.(താഴെയുള്ള സമവാക്യത്തിൽ Q എന്ന രീതിയിൽ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു) മൈറ്റോകോൺട്രിയ കോശസ്തരത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന ലിപിഡിൽ ലയിക്കുന്ന ക്വിനോൺ: {{NumBlk|:|<chem>NADH + Q + 5H+_{matrix} -> NAD+ + QH2 + 4H+_{intermembrane}</chem>|{{EquationRef|1}}}} രാസപ്രവർത്തനത്തിൻറെ ആരംഭത്തിൽ, മുഴുവൻ ഇലക്ട്രോൺ ശൃംഖലയിൽ, NADH തന്മാത്ര യോജിച്ച് സംയുക്തം I ലേക്ക് രണ്ട് ഇലക്ട്രോണുകളെ നൽകുന്നു. ഫ്ലേവിൻ മോണോന്യൂക്ലിയോടൈഡ് (FMN) സംയുക്തങ്ങളുടെ ഒരു [[Cofactor (biochemistry)|പ്രോസ്തെറ്റിക് ഗ്രൂപ്പ്]] വഴി ഇലക്ട്രോണുകൾ സംയുക്തം I ലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു. FMN ന് ഇലക്ട്രോണുകളുടെ കൂട്ടിച്ചേർക്കൽ FMNH₂ എന്ന ചുരുക്ക രൂപത്തിലേക്ക് അതിനെ മാറ്റുന്നു. ഇലക്ട്രോണുകൾ പിന്നീട് ഇരുമ്പ്-സൾഫർ ക്ലസ്റ്ററുകളിലൂടെയാണ് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. രണ്ട് തരം പ്രോസ്തെറ്റിക് ഗ്രൂപ്പുകൾ സംയുക്തത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു.<ref name="thermophilus1"/> സംയുക്തം I ൽ രണ്ട് [2Fe–2S], [4Fe–4S] ഇരുമ്പ് സൾഫർ ക്ലസ്റ്ററുകൾ കാണപ്പെടുന്നു. ഇലക്ട്രോണുകൾ ഈ സംയുക്തത്തിലൂടെ കടന്നു പോകുമ്പോൾ നാലു പ്രോട്ടോണുകൾ മാട്രിക്സിൽ നിന്നും കോശസ്തരങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള സ്ഥലത്തേക്ക് പമ്പ് ചെയ്യപ്പെടുന്നു. കൃത്യമായി ഇത് എങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നു എന്നത് വ്യക്തമല്ല, പക്ഷേ ഇത് സംയുക്തം I ലെ മാറ്റങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവയാണെന്ന് കരുതുന്നു. ഇത് പ്രോട്ടീൻ കോശസ്തരത്തിന്റെ N-സൈഡിലെ പ്രോട്ടോണുകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും കോശസ്തരത്തിന്റെ P-സൈഡ് അവയെ സ്വതന്ത്രമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Hirst J | title = Towards the molecular mechanism of respiratory complex I | journal = Biochem. J. | volume = 425 | issue = 2 | pages = 327–39 | date = January 2010 | pmid = 20025615 | doi = 10.1042/BJ20091382 }}</ref> ഒടുവിൽ ഇരുമ്പ് സൾഫർ ക്ലസ്റ്ററുകളുടെ ശൃംഖലയിൽ നിന്ന് കോശസ്തരങ്ങളിലെ യൂബിക്വിനോൺ തന്മാത്രയിൽ ഇലക്ട്രോണുകൾ കൈമാറുന്നു.<ref name=Hirst/> യൂബിക്വിനോണിന് റിഡക്ഷൻ സംഭവിക്കുമ്പോൾ ഒരു പ്രോട്ടോൺ ഗ്രേഡിയന്റ് തലമുറയെ സംഭാവന ചെയ്യുന്നു. രണ്ട് പ്രോട്ടോണുകൾ മാട്രിക്സിൽ നിന്ന് എടുക്കുന്നതിനാൽ യൂബിക്വിനോൺ (QH₂) റിഡക്ഷൻ സംഭവിക്കുന്നു. == സക്സിനേറ്റ്- Q ഓക്സിഡോറിഡക്ടേസ് (സംയുക്തം II) == [[File:Complex II.svg|250px|thumb|right|Complex II: [[Succinate - coenzyme Q reductase|Succinate-Q oxidoreductase]].]] [[Succinate dehydrogenase|സക്സിനേറ്റ്- Q ഓക്സിഡോറിഡക്ടേസ്]] സംയുക്തം II അല്ലെങ്കിൽ സക്സിനേറ്റ് ഡൈഹൈഡ്രോജിനേസ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖലയുടെ രണ്ടാമത്തെ പ്രവേശന പോയിന്റ് ആണിത്.<ref>{{cite journal | vauthors = Cecchini G | title = Function and structure of complex II of the respiratory chain | url = https://archive.org/details/sim_annual-review-of-biochemistry_2003_72/page/77 | journal = Annu. Rev. Biochem. | volume = 72 | pages = 77–109 | year = 2003 | pmid = 14527321 | doi = 10.1146/annurev.biochem.72.121801.161700 }}</ref> ഇത് അസാധാരണമാണ് കാരണം സിട്രിക് ആസിഡ് സൈക്കിൾ, ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്ഫർ ചെയിൻ എന്നിവയുടെ ഭാഗമായ ഒരേ ഒരു എൻസൈം ആണിത്. സംയുക്തം II നാല് പ്രോട്ടീൻ സബ് യൂണീറ്റുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഇതിൽ ഒരു [[Flavin adenine dinucleotide|ഫ്ലേവിൻ അഡിനീൻ ഡൈന്യൂക്ലിയോടൈഡ്]] (FAD) കോഫാക്ടർ, ഇരുമ്പ് സൾഫർ ക്ലസ്റ്ററുകൾ, ഒരു ഹെമി ഗ്രൂപ്പ് എന്നിവയും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഹെമി ഗ്രൂപ്പ് കോഎൻസൈം Q ലേക്ക് ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്ഫറിൽ പങ്കെടുക്കുന്നില്ല. എന്നാൽ ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഓക്സിജൻ ഇനങ്ങളുടെ ഉൽപാദനത്തിൽ കുറവുണ്ടാകുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Yankovskaya V, Horsefield R, Törnroth S, Luna-Chavez C, Miyoshi H, Léger C, Byrne B, Cecchini G, Iwata S, etal | title = Architecture of succinate dehydrogenase and reactive oxygen species generation | url = https://archive.org/details/sim_science_2003-01-31_299_5607/page/700 | journal = Science | volume = 299 | issue = 5607 | pages = 700–4 | year = 2003 | pmid = 12560550 | doi = 10.1126/science.1079605 | bibcode = 2003Sci...299..700Y}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Horsefield R, Iwata S, Byrne B | title = Complex II from a structural perspective | journal = Curr. Protein Pept. Sci. | volume = 5 | issue = 2 | pages = 107–18 | year = 2004 | pmid = 15078221 | doi = 10.2174/1389203043486847 }}</ref> ഇത് ഓക്സിഡൈസേഷൻ വഴി [[സക്സിനേറ്റ്|സക്സിനേറ്റിനെ]] [[Fumaric acid|ഫ്യുമറേറ്റ്]] ആയി മാറ്റുകയും യൂബിക്വിനോൺ റിഡക്ഷന് വിധേയമാകുകയും ചെയ്യുന്നു. NADH ന് ഓക്സിഡേഷൻ സംഭവിക്കുമ്പോൾ സ്വതന്ത്രമാക്കുന്ന ഊർജ്ജത്തെക്കാൾ വളരെക്കുറച്ച് ഊർജ്ജം മാത്രമേ ഈ രാസപ്രവർത്തനത്തിൽ പുറത്തുവിടുന്നുള്ളൂ. സംയുക്തം II, കോശസ്തരത്തിൽ പ്രോട്ടോണുകളെ കടത്തിവിടുന്നില്ലെന്നു മാത്രമല്ല പ്രോട്ടോൺ ഗ്രേഡിയൻറ് സൃഷ്ടിക്കുന്നുമില്ല. {{NumBlk|:|<chem>{Succinate} + Q -> {Fumarate} + QH2</chem>|{{EquationRef|2}}}} [[Parasitic worm|പരാദവിരയായ]] [[Ascaris suum|നാടവിര]] (Ascaris suum) പോലുള്ള ചില യൂക്കാരിയോട്ടുകളിൽ, സംയുക്തം II വിന് സമാനമായ ഒരു എൻസൈം, ഫ്യൂമറേറ്റ് റിഡക്ടേസ് (മെനാക്വിനോൾ: ഫ്യൂമറേറ്റ് ഓക്സിഡോറിഡക്ടേസ്, അല്ലെങ്കിൽ QFR), എതിരായി പ്രവർത്തിച്ച് യൂബിക്വിനോണിനെ ഓക്സിഡൈസ് ചെയ്യുകയും ഫ്യൂമറേറ്റ് റിഡക്ഷന് വിധേയമാകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് വൻകുടലിൽ ഓക്സിജൻ ലഭ്യമല്ലാത്ത ചുറ്റുപാടിൽ പരാദത്തിനെ വളരാൻ സഹായിക്കുന്നു. അനെയ്റോബിക് ഓക്സിഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷൻ സംഭവിക്കുകയും ഫ്യൂമെറേറ്റ് ഇലക്ട്രോൺ സ്വീകർത്താവായി മാറുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Kita K, Hirawake H, Miyadera H, Amino H, Takeo S | title = Role of complex II in anaerobic respiration of the parasite mitochondria from Ascaris suum and Plasmodium falciparum | journal = Biochim. Biophys. Acta | volume = 1553 | issue = 1–2 | pages = 123–39 | year = 2002 | pmid = 11803022 | doi = 10.1016/S0005-2728(01)00237-7 }}</ref> സംയുക്തം II വിൻറെ പാരമ്പര്യബന്ധമില്ലാത്ത മറ്റൊരു പ്രവർത്തനം മലമ്പനി പാരസൈറ്റായ [[Plasmodium falciparum|പ്ലാസ്മോഡിയം ഫാൽസിപറമിലാണ്]] കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവിടെ സംയുക്തം II വിന് വിപരീത പ്രവർത്തനം ആണ് സംഭവിക്കുന്നത്. യൂബിക്വിനോൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ ഓക്സിഡേസ് വളരെ പ്രധാനമാണ്. ഇവിടെ പാരസൈറ്റ് അസാധാരണ രൂപത്തിലുള്ള [[Pyrimidine|പിരിമിഡിൻ]] ബയോസിന്തസിസ് ആണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal | vauthors = Painter HJ, Morrisey JM, Mather MW, Vaidya AB | title = Specific role of mitochondrial electron transport in blood-stage Plasmodium falciparum | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2007-03-01_446_7131/page/88 | journal = Nature | volume = 446 | issue = 7131 | pages = 88–91 | year = 2007 | pmid = 17330044 | doi = 10.1038/nature05572 | bibcode = 2007Natur.446...88P }}</ref> == ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്ഫർ ഫ്ളാവോപ്രോട്ടീൻ- Q ഓക്സിഡോറിഡക്ടേസ് == [[Electron-transferring-flavoprotein dehydrogenase|ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്ഫർ ഫ്ളാവോപ്രോട്ടീൻ -യൂബിക്വിനോൺ ഓക്സിഡോറിഡക്ടേസ്]] (ETF-Q ഓക്സിഡോറിഡക്ടേസ്) ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്ഫറിംഗ് ഫ്ളാവോപ്രോട്ടീൻ ഡൈഹൈഡ്രോജിനേസ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖലയുടെ മൂന്നാം പ്രവേശന പോയിന്റ് ആണിത്. മൈറ്റോകോണ്ട്രിയൽ മാട്രിക്സിലെ [[Electron-transferring flavoprotein|ഇലക്ട്രോൺ-ട്രാൻസ്ഫെറിംഗ് ഫ്ളാവോപ്രോട്ടീനിൽ]] നിന്ന് ഇലക്ട്രോൺ സ്വീകരിക്കുന്ന ഒരു എൻസൈം ആണ് ഇത്- യൂബിക്വിനോണിനെ റിഡക്ഷന് വിധേയമാക്കാൻ ഈ ഇലക്ട്രോണുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Ramsay RR, Steenkamp DJ, Husain M | title = Reactions of electron-transfer flavoprotein and electron-transfer flavoprotein: ubiquinone oxidoreductase | journal = Biochem. J. | volume = 241 | issue = 3 | pages = 883–92 | year = 1987 | pmid = 3593226 | pmc = 1147643 | doi = 10.1042/bj2410883}}</ref> ഈ എൻസൈമിൽ ഫ്ലേവിനും ഒരു [4Fe-4S] ക്ലസ്റ്ററും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ, മറ്റു ശ്വസനസംയുക്തങ്ങളിൽ നിന്നു വ്യത്യസ്തമായി, ഇത് ലിപിഡ് കൊണ്ടുള്ള രണ്ടു പാളികളെ മറികടക്കാതെ കോശസ്തരങ്ങളുടെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ചേർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Zhang J, Frerman FE, Kim JJ | title = Structure of electron transfer flavoprotein-ubiquinone oxidoreductase and electron transfer to the mitochondrial ubiquinone pool | journal = Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. | volume = 103 | issue = 44 | pages = 16212–7 | year = 2006 | pmid = 17050691 | pmc = 1637562 | doi = 10.1073/pnas.0604567103 | bibcode = 2006PNAS..10316212Z }}</ref> {{NumBlk|:|<chem>ETF_{red}{} + Q -> ETF_{ox}{} + QH2</chem>|{{EquationRef|3}}}} സസ്തനികളിൽ, ഈ ഉപാപചയ വഴി മൾട്ടിപ്പിൾ [[Acetyl-CoA|അസെറ്റൈൽ- CoA]] ഡീഹൈഡ്രോജിനേസുകളിൽ നിന്ന് ഇലക്ട്രോണുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നതിനാൽ ഫാറ്റി ആസിഡുകളുടെ ബീറ്റാ ഓക്സിഡേഷൻ, അമിനോ ആസിഡുകളുടെ കാറ്റബോളിസം, കോളിൻ എന്നിവ പ്രധാനമാണ്.<ref>{{cite journal | vauthors = Ikeda Y, Dabrowski C, Tanaka K | title = Separation and properties of five distinct acyl-CoA dehydrogenases from rat liver mitochondria. Identification of a new 2-methyl branched chain acyl-CoA dehydrogenase | journal = J. Biol. Chem. | volume = 258 | issue = 2 | pages = 1066–76 | date = 25 January 1983 | pmid = 6401712 | url = http://www.jbc.org/cgi/reprint/258/2/1066 |url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070929111233/http://www.jbc.org/cgi/reprint/258/2/1066 | archivedate = 29 September 2007 | df = }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Ruzicka FJ, Beinert H | title = A new iron-sulfur flavoprotein of the respiratory chain. A component of the fatty acid beta oxidation pathway | journal = J. Biol. Chem. | volume = 252 | issue = 23 | pages = 8440–5 | year = 1977 | pmid = 925004 | url = http://www.jbc.org/cgi/reprint/252/23/8440.pdf | format = PDF |url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070927135249/http://www.jbc.org/cgi/reprint/252/23/8440.pdf | archivedate = 2007-09-27 | df = }}</ref> സസ്യങ്ങളിൽ, ETF-Q ഓക്സിഡോറിഡക്ടേസ് ഉപാപചയ പ്രതികരണങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്. ഇരുണ്ട ദീർഘകാലഘട്ടങ്ങളിൽ അതിജീവിക്കാൻ ഇത് സഹായിച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Ishizaki K, Larson TR, Schauer N, Fernie AR, Graham IA, Leaver CJ | title = The critical role of Arabidopsis electron-transfer flavoprotein:ubiquinone oxidoreductase during dark-induced starvation | journal = Plant Cell | volume = 17 | issue = 9 | pages = 2587–600 | year = 2005 | pmid = 16055629 | pmc = 1197437 | doi = 10.1105/tpc.105.035162 }}</ref> == Q-സൈറ്റോക്രോം c ഓക്സിഡോറിഡക്ടേസ് (സംയുക്തം III) == [[File:Complex III reaction.svg|420px|thumb|right|The two electron transfer steps in complex III: [[Coenzyme Q - cytochrome c reductase|Q-cytochrome c oxidoreductase]]. After each step, Q (in the upper part of the figure) leaves the enzyme.]] [[Q-cytochrome c oxidoreductase|Q-സൈറ്റോക്രോം c ഓക്സിഡോറിഡക്ടേസ്]] സൈറ്റോക്രോം c റിഡക്ടേസ്, സൈറ്റോക്രോം bc₁ സംയുക്തം അല്ലെങ്കിൽ ലഘുവായി സംയുക്തം III എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു,<ref>{{cite journal | vauthors = Berry EA, Guergova-Kuras M, Huang LS, Crofts AR | title = Structure and function of cytochrome bc complexes | journal = Annu. Rev. Biochem. | volume = 69 | pages = 1005–75 | year = 2000 | pmid = 10966481 | doi = 10.1146/annurev.biochem.69.1.1005 | url = http://www.life.illinois.edu/crofts/pdf_files/ARB_review.pdf |url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151228224336/http://www.life.illinois.edu/crofts/pdf_files/ARB_review.pdf | archivedate = 2015-12-28 | df = }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Crofts AR | title = The cytochrome bc1 complex: function in the context of structure | url = https://archive.org/details/sim_annual-review-of-physiology_2004_66/page/689 | journal = Annu. Rev. Physiol. | volume = 66 | pages = 689–733 | year = 2004 | pmid = 14977419 | doi = 10.1146/annurev.physiol.66.032102.150251 }}</ref> സസ്തനികളിൽ, ഈ എൻസൈം [[Protein dimer|ഡൈമർ]] ആണ്. ഓരോ സബ് യൂണീറ്റ് സംയുക്തങ്ങളിലും 11 പ്രോട്ടീൻ സബ് യൂണീറ്റുകൾ . ഒരു [2Fe-2S] ഇരുമ്പ് സൾഫർ ക്ലസ്റ്റർ, മൂന്ന് സൈറ്റൊക്രോമുകൾ: ഒരു സൈറ്റോക്രോം c₁, രണ്ട് b [[Cytochrome|സൈറ്റൊക്രോമുകൾ]] എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Iwata S, Lee JW, Okada K, Lee JK, Iwata M, Rasmussen B, Link TA, Ramaswamy S, Jap BK | title = Complete structure of the 11-subunit bovine mitochondrial cytochrome bc1 complex | url = https://archive.org/details/sim_science_1998-07-03_281_5373/page/64 | journal = Science | volume = 281 | issue = 5373 | pages = 64–71 | year = 1998 | pmid = 9651245 | doi = 10.1126/science.281.5373.64 | bibcode = 1998Sci...281...64I }}</ref> സൈറ്റോക്രോം ഒരു ഹെമി ഗ്രൂപ്പെങ്കിലും അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്ഫർ പ്രോട്ടീൻ പോലെയാണ്. സംയുക്തം III നകത്തുള്ള ഹെമി ഗ്രൂപ്പുകളിലെ അയേൺ ആറ്റങ്ങൾ ഒന്നിടവിട്ട് ഫെറസ് (+2) റിഡക്ഷന് വിധേയമാകുകയും ഫെറിക് (+3) ഓക്സിഡൈസ് ചെയ്യുകയും ഇലക്ട്രോണുകൾ പ്രോട്ടീൻ വഴി കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഉൾപ്രേരകം ഉപയോഗിച്ച് രാസപ്രവർത്തനത്തെ ത്വരിതപ്പെടുത്തുമ്പോൾ യൂബിക്വിനോളിൻറെ ഒരു തന്മാത്രയ്ക്ക് ഓക്സിഡേഷൻ സംഭവിക്കുമ്പോൾ സംയുക്തം III ആകുന്നു. സൈറ്റോക്രോം c യുടെ രണ്ട് തന്മാത്രകൾ റിഡക്ഷന് വിധേയമാകുകയും മൈറ്റോകോണ്ട്രിയോണുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു ഹെമി പ്രോട്ടീൻ ചേർച്ചയില്ലാത്ത രീതിയിൽ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. രണ്ട് ഇലക്ട്രോണുകൾ വഹിക്കുന്ന കോഎൻസൈം Q ൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി സൈറ്റോക്രോം സി ഒരു ഇലക്ട്രോണിനെ മാത്രമേ വഹിക്കുന്നുള്ളൂ. {{NumBlk|:|<chem>QH2{} + 2 Cyt\, c_{ox}{} + 2H+_{matrix} -> Q{} + 2 Cyt\, c_{red}{} + 4H+_{intermembrane}</chem>|{{EquationRef|4}}}} ഒരേ ഒരു ഇലക്ട്രോൺ മാത്രം QH₂ ദാതാവിൽ നിന്ന് ഒരു സൈറ്റോക്രം c സ്വീകർത്താവിലേയ്ക്ക് ഒരേസമയം കൈമാറ്റം ചെയ്യാവുന്നതാണ്. സംയുക്തം III ൻറെ പ്രവർത്തനരീതി മറ്റ് ശ്വസന സംയുക്തങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂടുതൽ വിശാലമാണ്. [[Q cycle|Q ചക്രം]] എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളിലാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്<ref>{{cite journal | vauthors = Trumpower BL | title = The protonmotive Q cycle. Energy transduction by coupling of proton translocation to electron transfer by the cytochrome bc1 complex | journal = J. Biol. Chem. | volume = 265 | issue = 20 | pages = 11409–12 | year = 1990 | pmid = 2164001 | url = http://www.jbc.org/cgi/reprint/265/20/11409.pdf | format = PDF |url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070927135240/http://www.jbc.org/cgi/reprint/265/20/11409.pdf | archivedate = 2007-09-27 | df = }}</ref> ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ, എൻസൈം മൂന്ന് സബ്സ്ട്രാറ്റുകളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ആദ്യം QH₂ ഓക്സീഡൈസ് ചെയ്യപ്പെടുകയും രണ്ടാമത്തെ പ്രോട്ടീൻ ആയ സൈറ്റോക്രോം c യിലേക്ക് ഒരു ഇലക്ട്രോൺ കടന്നുപോകുകയും ചെയ്യുന്നു. QH₂ വിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമാകുന്ന രണ്ട് ഇലക്ട്രോണുകൾ കോശസ്തരങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള സ്പേസിലേയ്ക്ക് കടക്കുന്നു. മൂന്നാമത്തെ പ്രോട്ടീൻ Q രണ്ടാമത്തെ ഇലക്ട്രോൺ QH₂വിൽ നിന്ന് സ്വീകരിക്കുകയും തുടർന്ന് റിഡക്ഷന് വിധേയമാകുകയും Q.− ആയിതീരുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് യുബിസെമിക്വിനോൺ ഫ്രീ റാഡിക്കലാണ്. ആദ്യത്തെ രണ്ട് സബ്സ്ട്രേറ്റുകൾ സ്വതന്ത്രമാകുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഇത് യുബിസെമിക്വിനോൺ ഇന്റർമീഡിയറ്റ് ബന്ധിതമായി അവശേഷിക്കുന്നു. രണ്ടാം ഘട്ടത്തിൽ QH₂വിന്റെ രണ്ടാമത്തെ തന്മാത്ര യോജിക്കുകയും ഇതിൻറെ ആദ്യത്തെ ഇലക്ട്രോൺ സൈറ്റോക്രോം c യിലേയ്ക്ക് കടക്കുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഇലക്ട്രോൺ യുബിസെമിക്വിനോണിലൂടെ ബന്ധിച്ച് കടന്നുപോകുന്നു. അതിനെ റിഡക്ഷനിലൂടെ QH₂ ആകുകയും മൈറ്റോകോണ്ട്രിയൽ മാട്രിക്സിൽ നിന്ന് രണ്ട് പ്രോട്ടോണുകൾ നേടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ QH₂ പിന്നീട് എൻസൈമിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Hunte C, Palsdottir H, Trumpower BL | title = Protonmotive pathways and mechanisms in the cytochrome bc1 complex | journal = FEBS Lett. | volume = 545 | issue = 1 | pages = 39–46 | year = 2003 | pmid = 12788490 | doi = 10.1016/S0014-5793(03)00391-0 }}</ref> കോശസ്തരങ്ങൾക്കകത്ത് വശങ്ങളിലുള്ള യുബിക്വിനോൾ കോഎൻസൈം Q വിന്റെ സഹായത്തോടെ റിഡക്ഷന് വിധേയമാകുകയും യുബിക്വിനോൺ ആയി ഓക്സിഡൈസ് ചെയ്യുകയും കോശസ്തരങ്ങളിലുടനീളം പ്രോട്ടോണുകളുടെ പ്രവാഹം സംഭവിക്കുകയും പ്രോട്ടോൺ ഗ്രേഡിയന്റിനൊപ്പം കൂട്ടിചേർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രോട്ടോൺ കൈമാറ്റത്തിന്റെ കാര്യക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ ഇത് സംഭവിക്കുന്ന സംയുക്തങ്ങളുടെ രണ്ടാം-ഘട്ട സംവിധാനം വളരെ പ്രധാനമാണ്. Q സൈക്കിളിനുപകരം, QH₂ ന്റെ ഒരു തന്മാത്ര സൈറ്റോക്രോം c യുടെ രണ്ട് തന്മാത്രകളെ നേരിട്ട് കുറയ്ക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. കാര്യക്ഷമത പകുതിയായി കുറയുകയും സൈറ്റോക്രോം c യിൽ ഒരു പ്രോട്ടോൺ മാത്രം കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Schultz BE 2001"/> == സൈറ്റോക്രോം c ഓക്സിഡേസ് (സംയുക്തം IV) == '''കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ: സൈറ്റോക്രോം c ഓക്സിഡേസ്''' [[File:Complex IV.svg|thumb|right|Complex IV: [[cytochrome c oxidase]].]] [[Cytochrome c oxidase|സൈറ്റോക്രോം c ഓക്സിഡേസ്]] സംയുക്തം IV എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖലയുടെ അന്തിമ പ്രോട്ടീൻ സംയുക്തം ആണ്.<ref>{{cite journal | vauthors = Calhoun MW, Thomas JW, Gennis RB | title = The cytochrome oxidase superfamily of redox-driven proton pumps | url = https://archive.org/details/sim_trends-in-biochemical-sciences_1994-08_19_8/page/325 | journal = Trends Biochem. Sci. | volume = 19 | issue = 8 | pages = 325–30 | year = 1994 | pmid = 7940677 | doi = 10.1016/0968-0004(94)90071-X }}</ref> സസ്തനികളിലുള്ള എൻസൈം വളരെ സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ഘടനയാണ്. ഇതിൽ 13 ഉപവിഭാഗങ്ങൾ, രണ്ട് ഹെമി ഗ്രൂപ്പുകൾ, അനവധി ലോഹ അയോൺ കോഫാക്ടേർസ് ഇവയിൽ എല്ലാം, [[കോപ്പർ]] മൂന്ന് ആറ്റങ്ങളും, ഒരു മഗ്നീഷ്യം ഒരു സിങ്കും കാണപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Tsukihara T, Aoyama H, Yamashita E, Tomizaki T, Yamaguchi H, Shinzawa-Itoh K, Nakashima R, Yaono R, Yoshikawa S | title = The whole structure of the 13-subunit oxidized cytochrome c oxidase at 2.8 A | url = https://archive.org/details/sim_science_1996-05-24_272_5265/page/1136 | journal = Science | volume = 272 | issue = 5265 | pages = 1136–44 | year = 1996 | pmid = 8638158 | doi = 10.1126/science.272.5265.1136 | bibcode = 1996Sci...272.1136T }}</ref> ഈ എൻസൈം ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖലയിലെ അന്തിമ രാസപ്രവർത്തനത്തിൽ മധ്യസ്ഥത വഹിക്കുകയും ഓക്സിജനു ഇലക്ട്രോണുകളെ കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയും, അതേ സമയം കോശസ്തരങ്ങൾക്കു ചുറ്റും പ്രോട്ടോണുകൾ പമ്പ് ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Yoshikawa S, Muramoto K, Shinzawa-Itoh K, Aoyama H, Tsukihara T, Shimokata K, Katayama Y, Shimada H | title = Proton pumping mechanism of bovine heart cytochrome c oxidase | journal = Biochim. Biophys. Acta | volume = 1757 | issue = 9–10 | pages = 1110–6 | year = 2006 | pmid = 16904626 | doi = 10.1016/j.bbabio.2006.06.004 }}</ref> അവസാന [[electron acceptor|ഇലക്ട്രോൺ സ്വീകർത്താവായ]] ഓക്സിജൻ, ടെർമിനൽ ഇലക്ട്രോൺ സ്വീകർത്താവ് എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഈ ഘട്ടത്തിൽ വെള്ളം കുറയ്ക്കുന്നു. ഈ ഘട്ടത്തിൽ ജലത്തിന് റിഡക്ഷൻ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രോട്ടോണുകളുടെ നേരിട്ടുള്ള പമ്പിംഗും മാട്രിക്സ് പ്രോട്ടോണുകളുടെ ഉപഭോഗം ഓക്സിജന് റിഡക്ഷൻ സംഭവിക്കുകയും പ്രോട്ടോൺ ഗ്രേഡിയന്റ് ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു. സൈറ്റോക്രോം c ക്ക് ഓക്സിഡേഷൻ സംഭവിക്കുകയും ഓക്സിജന് റിഡക്ഷൻ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. {{NumBlk|:|<chem>4 Cyt\,c_{red}{} + O2{} + 8H+_{matrix} -> 4 Cyt\,c_{ox}{} + 2H2O{} + 4H+_{intermembrane}</chem>|{{EquationRef|5}}}} == ആൾട്ടർണേറ്റീവ് റിഡക്ടേസെസ്, ഓക്സിഡേസെസ് == ധാരാളം യൂക്കാരിയോട്ടിക്കുകളിൽ ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖല കാണപ്പെടുന്നു. അത് മുകളിൽ വിശദമായി പഠിക്കുന്ന സസ്തനികളിലെ എൻസൈമുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, സസ്യങ്ങൾക്ക് ആൾട്ടർണേറ്റീവ് NADH ഓക്സിഡേസെസ് കാണപ്പെടുന്നു. ഇത് മൈറ്റോകോണ്ട്രിയൽ മാട്രിക്സിനെക്കാൾ സൈറ്റോസോളിലെ NADH ഓക്സിഡൈസ് ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ഇലക്ട്രോണുകൾ യൂബിക്വിനോൺ കുളത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Rasmusson AG, Soole KL, Elthon TE | title = Alternative NAD(P)H dehydrogenases of plant mitochondria | url = https://archive.org/details/sim_annual-review-of-plant-biology_2004_55/page/23 | journal = Annu Rev Plant Biol | volume = 55 | pages = 23–39 | year = 2004 | pmid = 15725055 | doi = 10.1146/annurev.arplant.55.031903.141720 }}</ref> ഈ എൻസൈമുകൾ പ്രോട്ടോണുകൾ കൈമാറുന്നില്ല. അതിനാൽ, ആന്തരിക കോശസ്തരങ്ങളിലൂടെ ഇലക്ട്രോകെമിക്കൽ ഗ്രേഡിയന്റ് മാറ്റം സംഭവിക്കാതെ യൂബിക്വിനോൺ റിഡക്ഷന് വിധേയമാകുന്നു<ref>{{cite journal | vauthors = Menz RI, Day DA | title = Purification and characterization of a 43-kDa rotenone-insensitive NADH dehydrogenase from plant mitochondria | journal = J. Biol. Chem. | volume = 271 | issue = 38 | pages = 23117–20 | year = 1996 | pmid = 8798503 | doi = 10.1074/jbc.271.38.23117 | url = http://www.jbc.org/cgi/content/full/271/38/23117 |url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070929091302/http://www.jbc.org/cgi/content/full/271/38/23117 | archivedate = 2007-09-29 | df = }}</ref>. വിവിധ ദിശയിലേയ്ക്കുള്ള ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖലക്ക് മറ്റൊരു ഉദാഹരണം [[alternative oxidase|ആൾട്ടർണേറ്റീവ് ഓക്സിഡേസെസ്]] ആണ്. സസ്യങ്ങളിൽ, ചില പൂപ്പൽ, [[പ്രോട്ടിസ്റ്റ]]കൾ, ചില മൃഗങ്ങൾ എന്നിവയിൽ കാണപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = McDonald A, Vanlerberghe G | title = Branched mitochondrial electron transport in the Animalia: presence of alternative oxidase in several animal phyla | journal = IUBMB Life | volume = 56 | issue = 6 | pages = 333–41 | year = 2004 | pmid = 15370881 | doi = 10.1080/1521-6540400000876 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Sluse FE, Jarmuszkiewicz W | title = Alternative oxidase in the branched mitochondrial respiratory network: an overview on structure, function, regulation, and role | journal = Braz. J. Med. Biol. Res. | volume = 31 | issue = 6 | pages = 733–47 | year = 1998 | pmid = 9698817 | doi = 10.1590/S0100-879X1998000600003 }}</ref> ഈ എൻസൈം യൂബിക്വിനോളിൽ നിന്ന് ഓക്സിജൻ നേരിട്ട് ഇലക്ട്രോണുകളെ കൈമാറുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Moore AL, Siedow JN | title = The regulation and nature of the cyanide-resistant alternative oxidase of plant mitochondria | url = https://archive.org/details/sim_bioenergetics_1991-08-23_1059_2/page/121 | journal = Biochim. Biophys. Acta | volume = 1059 | issue = 2 | pages = 121–40 | year = 1991 | pmid = 1883834 | doi = 10.1016/S0005-2728(05)80197-5 }}</ref> ഈ ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് പാത്ത്വേയിൽ ആൾട്ടർണേറ്റീവ് NADH, യൂബിക്വിനോൺ ഓക്സിഡേസെസ് എന്നിവയിൽ നിന്നും മുഴുവൻ പാത്ത്വേക്കാളിലും താഴ്ന്ന ATP ലഭിക്കുന്നു. ഒരു ഹ്രസ്വമായ പാത്ത്വേയിലൂടെയുള്ള ഗുണഫലങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും വ്യക്തമല്ല. എന്നിരുന്നാലും, സ്ട്രെസ്സ്, കോൾഡ്, പ്രവർത്തനനിരതമായ ഓക്സിജൻ സ്പീഷീസുകൾ, രോഗസംക്രമകാരികൾ, മുഴുവൻ ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖലയെ തടയുകയും ചെയ്യുന്ന മറ്റ് ഘടകങ്ങളും ആൾട്ടർണേറ്റീവ് ഓക്സിഡേസെസ് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Vanlerberghe GC, McIntosh L | title = ALTERNATIVE OXIDASE: From Gene to Function | journal = Annu. Rev. Plant Physiol. Plant Mol. Biol. | volume = 48 | issue = | pages = 703–734 | year = 1997 | pmid = 15012279 | doi = 10.1146/annurev.arplant.48.1.703 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Ito Y, Saisho D, Nakazono M, Tsutsumi N, Hirai A | title = Transcript levels of tandem-arranged alternative oxidase genes in rice are increased by low temperature | url = https://archive.org/details/gene_1997-12-12_203_2/page/121 | journal = Gene | volume = 203 | issue = 2 | pages = 121–9 | year = 1997 | pmid = 9426242 | doi = 10.1016/S0378-1119(97)00502-7 }}</ref> ആൾട്ടർണേറ്റീവ് പാത്ത്വേയിൽ ഓക്സിഡേറ്റീവ് സ്ട്രെസ്സ് കുറയ്ക്കുന്നതിലൂടെ ജീവികൾക്ക് മുറിവുകൾക്കെതിരെ പ്രതിരോധം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Maxwell DP, Wang Y, McIntosh L | title = The alternative oxidase lowers mitochondrial reactive oxygen production in plant cells | journal = Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. | volume = 96 | issue = 14 | pages = 8271–6 | year = 1999 | pmid = 10393984 | pmc = 22224 | doi = 10.1073/pnas.96.14.8271 | url = http://www.pnas.org/cgi/content/full/96/14/8271 | bibcode = 1999PNAS...96.8271M |url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070516085350/http://www.pnas.org/cgi/content/full/96/14/8271 | archivedate = 2007-05-16 | df = }}</ref> == ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് കോംപ്ലെക്സെസ് == ശ്വസന ശൃംഖലകളുടെ സംയുക്തങ്ങൾ എങ്ങനെ സംഘടിപ്പിക്കാറുണ്ട് എന്നതിന്റെ യഥാർത്ഥ മാതൃകയിൽ അവ മൈറ്റോകോണ്ട്രിയൽ കോശസ്തരത്തിൽ സ്വതന്ത്രമായും വിന്യസിക്കുന്നു.<ref name=Lenaz2001>{{cite journal | vauthors = Lenaz G | title = A critical appraisal of the mitochondrial coenzyme Q pool | journal = FEBS Lett. | volume = 509 | issue = 2 | pages = 151–5 | year = 2001 | pmid = 11741580 | doi = 10.1016/S0014-5793(01)03172-6 }}</ref> എന്നിരുന്നാലും, സമീപകാല വിവരങ്ങൾ പറയുന്നത് സംയുക്തങ്ങളുടെ ഉയർന്ന നിരയിലുള്ള ഘടനയെ സൂപ്പർ കോംപോക്സുകൾ അല്ലെങ്കിൽ [[respirasome|റെസ്പിറസോംസ്]] എന്നു വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Heinemeyer J, Braun HP, Boekema EJ, Kouril R | title = A structural model of the cytochrome C reductase/oxidase supercomplex from yeast mitochondria | journal = J. Biol. Chem. | volume = 282 | issue = 16 | pages = 12240–8 | year = 2007 | pmid = 17322303 | doi = 10.1074/jbc.M610545200 | url = http://www.jbc.org/content/282/16/12240.full.pdf |url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20180428181117/http://www.jbc.org/content/282/16/12240.full.pdf | archivedate = 2018-04-28 | df = }}</ref> ഈ മാതൃകയിൽ, വിവിധ സംയുക്തങ്ങൾ പരസ്‌പരം പ്രവർത്തനം നടത്തുന്ന എൻസൈമുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളായി സംഘടിച്ച് നിലനിൽക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Schägger H, Pfeiffer K | title = Supercomplexes in the respiratory chains of yeast and mammalian mitochondria | journal = EMBO J. | volume = 19 | issue = 8 | pages = 1777–83 | year = 2000 | pmid = 10775262 | pmc = 302020 | doi = 10.1093/emboj/19.8.1777 }}</ref> ഈ അസോസിയേഷനുകൾ വിവിധ എൻസൈം സംയുക്തങ്ങൾക്കിടയിൽ സബ്സ്ട്രേറ്റുകൾക്ക് ചാനലുണ്ടാക്കുന്നു. ഇത് ഇലക്ട്രോൺ കൈമാറ്റനിരക്കിൻറെ കാര്യക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Schägger H | title = Respiratory chain supercomplexes of mitochondria and bacteria | journal = Biochim. Biophys. Acta | volume = 1555 | issue = 1–3 | pages = 154–9 | year = 2002 | pmid = 12206908 | doi = 10.1016/S0005-2728(02)00271-2 }}</ref> സസ്തനികളിലെ സൂപ്പർ സംയുക്തങ്ങളിൽ, ചില ഘടകങ്ങൾ മറ്റുള്ളവയെക്കാൾ ഉയർന്ന അളവിൽ ഉണ്ടായിരിക്കും. ഒന്നു മുതൽ നാലുവരെയുള്ള സംയുക്തങ്ങൾക്ക് ഇടയിലുള്ള അനുപാതം നിർണ്ണയിക്കുന്ന ചില ഡാറ്റകളിൽ ATP സിൻന്തേസ് ഏകദേശം 1: 1: 3: 7: 4 ആയിരിക്കും.<ref>{{cite journal | vauthors = Schägger H, Pfeiffer K | title = The ratio of oxidative phosphorylation complexes I-V in bovine heart mitochondria and the composition of respiratory chain supercomplexes | journal = J. Biol. Chem. | volume = 276 | issue = 41 | pages = 37861–7 | year = 2001 | pmid = 11483615 | doi = 10.1074/jbc.M106474200 | url = http://www.jbc.org/cgi/content/full/276/41/37861 |url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070929115026/http://www.jbc.org/cgi/content/full/276/41/37861 | archivedate = 2007-09-29 | df = }}</ref> ഈ അസോസിയേഷനുകൾ വിവിധ എൻസൈം കോംപ്ലക്സുകൾക്ക് ചാനലുകൾ സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ട് ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്ഫറിന്റെ നിരക്ക്, കാര്യക്ഷമത എന്നിവ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.<ref>Lenaz G, Fato R, Genova ML, Bergamini C, Bianchi C, Biondi A (2006). "Mitochondrial Complex I: structural and functional aspects". Biochim. Biophys. Acta. 1757 (9–10): 1406–20. doi:10.1016/j.bbabio.2006.05.007. PMID 16828051.</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Gupte S, Wu ES, Hoechli L, Hoechli M, Jacobson K, Sowers AE, Hackenbrock CR | title = Relationship between lateral diffusion, collision frequency, and electron transfer of mitochondrial inner membrane oxidation-reduction components | journal = Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. | volume = 81 | issue = 9 | pages = 2606–10 | year = 1984 | pmid = 6326133 | pmc = 345118 | doi = 10.1073/pnas.81.9.2606 | bibcode = 1984PNAS...81.2606G }}</ref> == പ്രോകാരിയോട്ടിക്ക് ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖലകൾ == '''കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ: മൈക്രോബിയൽ മെറ്റാബോളിസം''' യൂകാരിയോട്ടുകൾ, ബാക്ടീരിയ, ആർക്കിയ, എന്നിവയിലെ ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖലയുടെ ഘടനയിലും പ്രവർത്തനത്തിലും സാമാന്യ സമാനതയ്ക്ക് വിപരീതമായി, ഇലക്ട്രോൺ-ട്രാൻസ്ഫർ എൻസൈമുകളുടെ നിരവധി വൈവിധ്യങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു. ഇത് സമാനമായ രാസപദാർത്ഥങ്ങളാണ് സബ്സ്ട്രേറ്റുകളായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal | vauthors = Nealson KH | title = Post-Viking microbiology: new approaches, new data, new insights | url = https://archive.org/details/sim_origins-of-life-and-evolution-of-biospheres_1999-01_29_1/page/73 | journal = Orig Life Evol Biosph | volume = 29 | issue = 1 | pages = 73–93 | year = 1999 | pmid = 11536899 | doi = 10.1023/A:1006515817767 }}</ref> യൂകാരിയോട്ടുകളോടൊപ്പം പൊതുവായി പ്രോകാരിയോട്ടിക്ക് ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ടിൽ സബ്സ്ട്രേറ്റുകൾക്ക് ഓക്സിഡേഷൻ സംഭവിക്കുമ്പോൾ ഊർജ്ജം സ്വതന്ത്രമാകുകയും കോശസ്തരങ്ങൾക്കിടയിൽ അയേൺ പമ്പുചെയ്യുകയും ഒരു ഇലക്ട്രൊകെമിക്കൽ ഗ്രേഡിയൻറ് സംജാതമാകുകയും ചെയ്യുന്നു. ബാക്ടീരിയയിലെ എസ്ക്ചേച്ചിയ കോള ബാക്ടീരിയയിൽ ഓക്സിഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷൻ കൂടുതൽ വിശദമായി മനസ്സിലാക്കാം, ഇപ്പോൾ ആർക്കിയൽ സിസ്റ്റത്തിൽ വളരെക്കുറച്ചു മാത്രമേ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടുള്ളൂ.<ref>{{cite journal | vauthors = Schäfer G, Engelhard M, Müller V | title = Bioenergetics of the Archaea | journal = Microbiol. Mol. Biol. Rev. | volume = 63 | issue = 3 | pages = 570–620 | year = 1999 | pmid = 10477309 | pmc = 103747 }}</ref> യൂകാരിയോട്ടിക്കുകളുടെയും പ്രോകാരിയോട്ടിക്കുകളുടെയും ഓക്സിഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷൻ തമ്മിലുള്ള പ്രധാന വ്യത്യാസം ബാക്ടീരിയയും ആർക്കിയയും ഇലക്ട്രോണുകൾ സംഭാവന ചെയ്യുന്നതോ സ്വീകരിക്കുന്നതോ ആയ പല പദാർത്ഥങ്ങളും ഉപയോഗിക്കുന്നു. വൈവിധ്യമാർന്ന പരിസ്ഥിതി വ്യവസ്ഥകൾക്കനുസരിച്ച് പ്രോകാരിയോട്ടിക്കുകളെ വളരാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു.<ref name=Ingledew>{{cite journal | vauthors = Ingledew WJ, Poole RK | title = The respiratory chains of Escherichia coli | journal = Microbiol. Rev. | volume = 48 | issue = 3 | pages = 222–71 | year = 1984 | pmid = 6387427 | pmc = 373010 }}</ref> ഉദാഹരണത്തിന്, ഇ. കോളിയിൽ, ഓക്സിഡൈസിങ് ഏജൻറുകളുടേയും റെഡൂസിങ് ഏജൻറുകളുടേയും ഒരു കൂട്ടം ജോഡികൾ ഓക്സിഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷൻറെ പ്രവർത്തനത്തിന് സഹായിക്കുന്നു. രാസപ്രവർത്തനത്തിലെ [[Standard electrode potential|മിഡ്പോയിൻറിലെ പൊട്ടൻഷ്യൽ]] ഓക്സിഡൈസ് ചെയ്യുമ്പോഴോ റെഡൂസ് ചെയ്യുമ്പോഴോ എത്രത്തോളം ഊർജ്ജം പുറത്തുവരുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. റെഡൂസിങ് ഏജൻറുകൾക്ക് നെഗറ്റീവ് പൊട്ടൻഷ്യലും ഓക്സിഡൈസിങ് ഏജൻറുകൾക്ക് പോസിറ്റീവ് പൊട്ടൻഷ്യലും ലഭിക്കുന്നു. {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |+ Respiratory enzymes and substrates in ''E. coli''.<ref name=Unden>{{cite journal | vauthors = Unden G, Bongaerts J | title = Alternative respiratory pathways of Escherichia coli: energetics and transcriptional regulation in response to electron acceptors | url = https://archive.org/details/sim_bioenergetics_1997-07-04_1320_3/page/217 | journal = Biochim. Biophys. Acta | volume = 1320 | issue = 3 | pages = 217–34 | year = 1997 | pmid = 9230919 | doi = 10.1016/S0005-2728(97)00034-0 }}</ref> |- !ശ്വാസകോശ രാസാഗ്നികൾ ![[redox|റെഡോക്സ് ജോഡി]] ! [[Standard electrode potential#Non-standard condition|Midpoint potential]]&nbsp; (Volts) |- | [[ഫോർമേറ്റ് ഡിഹൈഡ്രോജിനേസ്]] | [[ബൈകാർബണേറ്റ്]] / [[ഫോർമേറ്റ്]] | align=center | −0.43 |- | [[ഡിഹൈഡ്രോജിനേസ്]] | [[പ്രോട്ടോൺ]] / [[ഹൈഡ്രജൻ]] | align=center | −0.42 |- | [[NADH ഡിഹൈഡ്രോജിനേസ്]] | [[Nicotinamide adenine dinucleotide|NAD⁺]] / [[Nicotinamide adenine dinucleotide|NADH]] | align=center | −0.32 |- | [[Glycerol-3-phosphate ഡിഹൈഡ്രോജിനേസ്]] | [[dihydroxyacetone phosphate|DHAP]] / [[Glycerol 3-phosphate|Gly-3-P]] | align=center | −0.19 |- | [[Pyruvate dehydrogenase#Other forms|പൈറുവേറ്റ് ഓക്സിഡെയ്സ്]] | [[acetic acid|അസറ്റേറ്റ്]] + [[കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ്]] / [[pyruvic acid|പൈറുവേറ്റ്]] | align=center | ? |- | [[ലാക്റ്റേറ്റ് ഡിഹൈഡ്രോജിനേസ്]] | [[pyruvic acid|പൈറുവേറ്റ്]] / [[Lactic acid|ലാക്റ്റേറ്റ്]] | align=center | −0.19 |- | [[D-amino acid ഡിഹൈഡ്രോജിനേസ്|<small>D</small>-അമിനോ ആസിഡ് ഡിഹൈഡ്രോജിനേസ്]] | [[Oxoacid|2-ഓക്സൊസിഡ്]] + [[അമോണിയ]] / [[Amino acid|<small>D</small>-അമിനോ അമ്ലം]] | align=center | ? |- | [[Quinoprotein glucose dehydrogenase|ഗ്ലൂക്കോസ് ഡിഹൈഡ്രോജിനേസ്]] | [[gluconic acid|ഗ്ലൂക്കോണേറ്റ്]] / [[ഗ്ലൂക്കോസ്]] | align=center | −0.14 |- | [[Succinate - coenzyme Q reductase|സക്സിനേറ്റ് ഡിഹൈഡ്രോജിനേസ്]] | [[Fumaric acid|ഫ്യൂമെറേറ്റ്]] / [[Succinic acid|സക്സിനേറ്റ്]] | align=center| +0.03 |- | [[യൂബിക്വിനോൾ ഓക്സിഡേസ്]] | [[ഓക്സിജൻ]] / [[ജലം]] | align=center | +0.82 |- | [[നൈട്രേറ്റ് റിഡക്ടേസ്]] | [[നൈട്രേറ്റ്]] / [[നൈട്രൈറ്റ്]] | align=center | +0.42 |- | [[നൈട്രൈറ്റ് റിഡക്ടേസ്]] | [[നൈട്രൈറ്റ്]] / [[അമോണിയ]] | align=center | +0.36 |- | [[DMSO reductase|ഡൈമീഥൈൽ സൾഫോക്സൈഡ് റിഡക്ടേസ്]] | [[dimethyl sulfoxide|DMSO]] / [[Dimethyl sulfide|DMS]] | align=center | +0.16 |- | [[Trimethylamine N-oxide reductase|ട്രൈമീഥൈലമൈൻ ''N''-ഓക്സൈഡ് റിഡക്ടേസ്]] | [[Trimethylamine N-oxide|TMAO]] / [[Trimethylamine|TMA]] | align=center | +0.13 |- | [[ഫ്യൂമെറേറ്റ് റിഡക്ടേസ്]] | [[Fumaric acid|ഫ്യൂമെറേറ്റ്]] / [[Succinic acid|സക്സിനേറ്റ്]] | align=center | +0.03 |} മുകളിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, റെഡൂസിങ് ഏജൻറുകളായ ഫോർമേറ്റ്, ഹൈഡ്രജൻ, അല്ലെങ്കിൽ ഇലക്ട്രോൺ ദാതാക്കളായ ലാക്റ്റേറ്റ്, സ്വീകർത്താക്കൾ ആയ നൈട്രേറ്റ്, ഡിഎംഎസ്ഒ, ഓക്സിജൻ എന്നിവയോടൊപ്പം ഇ. കോളിക്ക് വളരാൻ കഴിയുന്നു.<ref name=Ingledew/> ഓക്സിഡൈസിങ് ഏജൻറിൻറെയും റെഡൂസിങ് ഏജൻറിൻറെയും ഇടയിലുള്ള മിഡ്പോയിൻറ് പൊട്ടൻഷ്യലിലെ വലിയ വ്യത്യാസം അവ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ കൂടുതൽ ഊർജ്ജം പുറത്തുവരുന്നു. ഈ സംയുക്തങ്ങളിൽ നിന്നും സക്സിനേറ്റ് / ഫ്യൂമെറേറ്റ് ജോഡി അസാധാരണമാണ്. അതിന്റെ മദ്ധ്യബിന്ദു പൊട്ടൻഷ്യൽ പൂജ്യത്തോട് വളരെ അടുത്താണ്. അതുകൊണ്ട് ഓക്സിജൻ പോലെയുള്ള ശക്തമായ ഓക്സിഡൈസിങ് ഏജന്റ് ലഭ്യമാണെങ്കിൽ സക്സിനേറ്റ് ഫ്യൂമെറേറ്റായി ഓക്സിഡൈസ് ചെയ്യപ്പെടുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ ഫോർമേറ്റ് പോലുള്ള ശക്തമായ ഒരു റെഡൂസിങ് ഏജന്റ് ഉപയോഗിച്ച് ഫ്യൂമെറേറ്റ് റിഡക്ഷനു വിധേയമായി സക്സിനേറ്റ് ആകാൻ കഴിയുന്നു. ഈ ഇടവിട്ടുള്ള രാസപ്രവർത്തനത്തിന്റെ തീവ്രത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി സക്സിനേറ്റ് ഡിഹൈഡ്രോജിനേസ്, ഫ്യൂമെറേറ്റ് റിഡക്ടേസ് എന്നീ എൻസൈമുകൾ ഉൾപ്രേരകമായി യഥാക്രമം പ്രവർത്തിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Cecchini G, Schröder I, Gunsalus RP, Maklashina E | title = Succinate dehydrogenase and fumarate reductase from Escherichia coli | journal = Biochim. Biophys. Acta | volume = 1553 | issue = 1–2 | pages = 140–57 | year = 2002 | pmid = 11803023 | doi = 10.1016/S0005-2728(01)00238-9 }}</ref> ചില പ്രോകാരിയോട്ട്സുകൾ റെഡോക്സ് ജോഡികൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനാൽ അവയുടെ മിഡ്പോയിൻറ് പൊട്ടൻഷ്യലിൽ വളരെക്കുറച്ച് വ്യത്യാസം മാത്രമേ കാണപ്പെടുന്നുള്ളൂ. ഉദാഹരണത്തിന്, നൈട്രൊബാക്ടർ പോലുള്ള നൈട്രിഫൈയിംഗ് ബാക്ടീരിയകൾ നൈട്രൈറ്റ് ഓക്സിഡൈസിന് വിധേയമാക്കി നൈട്രേറ്റ് ആയിമാറുകയും ഓക്സിജന് ഇലക്ട്രോണുകളെ ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രോട്ടോണുകൾ പമ്പ് ചെയ്ത് ATP സൃഷ്ടിക്കാൻ ഈ രാസപ്രവർത്തനത്തിൽ പുറത്തുവിടുന്ന ചെറിയ അളവ് ഊർജ്ജം ധാരാളമാണ്. എന്നാൽ NADH അല്ലെങ്കിൽ NADPH ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നതിന് ഉപചയത്തിൽ (അനാബോളിസം) നേരിട്ട് ഉപയോഗിക്കാൻ ഈ ഊർജ്ജം മതിയാകില്ല.<ref>{{cite journal |author=Freitag A, Bock E|year=1990 |title=Energy conservation in Nitrobacter |url=https://archive.org/details/sim_fems-microbiology-letters_1990-01-01_66_1-3/page/157|journal=FEMS Microbiology Letters |volume=66 |issue=1–3 |pages=157–62 |doi=10.1111/j.1574-6968.1990.tb03989.x|last2=Bock }}</ref> നൈട്രൈറ്റ് ഓക്സിഡോറിഡക്ടേസ് ഉപയോഗിച്ച് തിരിച്ചുള്ള ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖലയുടെ ഭാഗമായി പ്രോട്ടോൺ-പ്രേരണ ശക്തി ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ഈ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Starkenburg SR, Chain PS, Sayavedra-Soto LA, Hauser L, Land ML, Larimer FW, Malfatti SA, Klotz MG, Bottomley PJ, Arp DJ, Hickey WJ | title = Genome sequence of the chemolithoautotrophic nitrite-oxidizing bacterium Nitrobacter winogradskyi Nb-255 | journal = Appl. Environ. Microbiol. | volume = 72 | issue = 3 | pages = 2050–63 | year = 2006 | pmid = 16517654 | pmc = 1393235 | doi = 10.1128/AEM.72.3.2050-2063.2006 | url = http://aem.asm.org/cgi/content/full/72/3/2050?view=long&pmid=16517654 |url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071013152820/http://aem.asm.org/cgi/content/full/72/3/2050?view=long&pmid=16517654 | archivedate = 2007-10-13 | df = }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Yamanaka T, Fukumori Y | title = The nitrite oxidizing system of Nitrobacter winogradskyi | journal = FEMS Microbiol. Rev. | volume = 4 | issue = 4 | pages = 259–70 | year = 1988 | pmid = 2856189 | doi=10.1111/j.1574-6968.1988.tb02746.x}}</ref> ഏത് എൻസൈമുകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നുവോ, അതനുസരിച്ച് ഈ ഇലക്ട്രോൺ ദാതാക്കളുടേയും സ്വീകർത്താക്കളുടേയും ഉപയോഗം പരിസ്ഥിതി വ്യവസ്ഥകളനുസരിച്ച് പ്രോകാരിയോട്ട്സുകൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Iuchi S, Lin EC | title = Adaptation of Escherichia coli to redox environments by gene expression | url = https://archive.org/details/sim_molecular-microbiology_1993-07_9_1/page/9 | journal = Mol. Microbiol. | volume = 9 | issue = 1 | pages = 9–15 | year = 1993 | pmid = 8412675 | doi = 10.1111/j.1365-2958.1993.tb01664.x }}</ref> വ്യത്യസ്തമായ ഓക്സിഡേസും റിഡക്ടേസും ഒരേ യൂബിക്വിനോൺ പൂൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനാൽ ഈ സൌകര്യം സാധ്യമാണ്. ഇത് എൻസൈമിൻറെ പല സംയുക്തങ്ങളും ചേർന്നു പ്രവർത്തിക്കുകയും സാധാരണ യൂബിക്വിനോൾ ഇന്റർമീഡിയറ്റ് വഴി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name=Unden/> ഈ ശ്വസനശൃംഖലയിൽ ഒരു [[modular design|മോഡുലാർ ഡിസൈൻ]] കാണപ്പെടുന്നതിനാൽ എൻസൈം സംവിധാനങ്ങളുടെ സെറ്റുകളെ എളുപ്പത്തിൽ പരസ്പരം മാറ്റാനും സാധിക്കുന്നു. ഈ ഉപാപചയ വൈവിധ്യത്തിനു പുറമേ പ്രോകാരിയോട്ട്സുകളുടെ [[isozymes|ഐസോസൈമുകൾക്ക്]] ഒരു പരിധി ഉണ്ട്. വിവിധ എൻസൈമുകൾ ഒരേ രാസപ്രവർത്തനത്തെ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, ഇ. കോളിയിൽ ഓക്സിജൻ ഇലക്ട്രോൺ സ്വീകർത്താവായി ഉപയോഗിക്കുന്ന രണ്ട് വ്യത്യസ്ത തരം യൂബിക്വിനോൾ ഓക്സിഡേസ് കാണപ്പെടുന്നു. വളരെ ഉയർന്ന എയ്റോബിക് അവസ്ഥകളിൽ കോശം ഒരു ഓക്സിഡേസിനെ ഉപയോഗിക്കുകയും ഓക്സിജൻ താഴ്ന്ന അഫിനിറ്റി കാണിക്കുന്നതിനാൽ രണ്ട് പ്രോട്ടോണുകൾക്ക് ഒരു ഇലക്ട്രോൺ എന്ന അനുപാതത്തിൽ ഇലക്ട്രോണുകളെ കടത്തിവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഓക്സിജന്റെ അളവ് കുറയുകയാണെങ്കിൽ ഒരു ഇലക്ട്രോണിന് ഒരു പ്രോട്ടോൺ മാത്രം കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്ന വിധത്തിൽ ഓക്സിഡേസ് മാറുന്നു. എന്നാൽ ഓക്സിജനുമായി ഉയർന്ന അഫിനിറ്റി കാണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Calhoun MW, Oden KL, Gennis RB, de Mattos MJ, Neijssel OM | title = Energetic efficiency of Escherichia coli: effects of mutations in components of the aerobic respiratory chain | journal = J. Bacteriol. | volume = 175 | issue = 10 | pages = 3020–5 | year = 1993 | pmid = 8491720 | pmc = 204621 | url = http://jb.asm.org/cgi/reprint/175/10/3020.pdf | format = PDF |url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070927135240/http://jb.asm.org/cgi/reprint/175/10/3020.pdf | archivedate = 2007-09-27 | df = }}</ref> == ATP സിന്തേസ് (സംയുക്തം V) == '''കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ: ATP സിന്തേസ്''' ATP സിന്തേസ്, സംയുക്തം V എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഓക്സിഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷൻ വഴിയിലെ അവസാന എൻസൈം ആണ് ഇത്. പ്രോകാരിയോട്ടുകളിലും, യൂകാരിയോട്ടുകളിലും ഈ എൻസൈം എല്ലാ തരത്തിലുള്ള ജീവിതരീതികളിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.<ref name=Boyer>{{cite journal | vauthors = Boyer PD | title = The ATP synthase--a splendid molecular machine | url = https://archive.org/details/sim_annual-review-of-biochemistry_1997_66/page/717 | journal = Annu. Rev. Biochem. | volume = 66 | pages = 717–49 | year = 1997 | pmid = 9242922 | doi = 10.1146/annurev.biochem.66.1.717 }}</ref> എ.ഡി.പി, ഫോസ്ഫേറ്റ് (Pi) എന്നിവയിൽ നിന്ന് എ.ടി.പി യുടെ സിന്തസിസ് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് കോശസ്തരങ്ങളിലൂടെ പ്രോട്ടോൺ ഗ്രേഡിയന്റിൽ ഊർജ്ജത്തെ സൂക്ഷിക്കാൻ എൻസൈം ഉപയോഗിക്കുന്നു. ATP സമന്വയിപ്പിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ പ്രോട്ടോണുകളുടെ എണ്ണം മൂന്നോ നാലോ ആയി വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Van Walraven HS, Strotmann H, Schwarz O, Rumberg B | title = The H+/ATP coupling ratio of the ATP synthase from thiol-modulated chloroplasts and two cyanobacterial strains is four | url = https://archive.org/details/sim_febs-letters_1996-02-05_379_3/page/308 | journal = FEBS Lett. | volume = 379 | issue = 3 | pages = 309–13 | year = 1996 | pmid = 8603713 | doi = 10.1016/0014-5793(95)01536-1 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Yoshida M, Muneyuki E, Hisabori T | title = ATP synthase--a marvellous rotary engine of the cell | journal = Nat. Rev. Mol. Cell Biol. | volume = 2 | issue = 9 | pages = 669–77 | year = 2001 | pmid = 11533724 | doi = 10.1038/35089509 }}</ref> ചില നിർദ്ദേശിക്കുന്ന കോശങ്ങൾക്ക് വ്യത്യസ്ത വ്യവസ്ഥകൾക്കനുസരിച്ച് ഈ അനുപാതം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref>{{cite journal | vauthors = Schemidt RA, Qu J, Williams JR, Brusilow WS | title = Effects of carbon source on expression of F0 genes and on the stoichiometry of the c subunit in the F1F0 ATPase of Escherichia coli | journal = J. Bacteriol. | volume = 180 | issue = 12 | pages = 3205–8 | year = 1998 | pmid = 9620972 | pmc = 107823 }}</ref> {{NumBlk|:|<chem>ADP + P_i + 4H+_{intermembrane} <=> ATP + H2O + 4H+_{matrix}</chem>|{{EquationRef|6}}}} ഈ ഫോസ്ഫോറിലേഷൻ പ്രവർത്തനം ഒരു സംതുലിതാവസ്ഥയിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഒന്നിടവിട്ടുള്ള പ്രോട്ടോൺ-പ്രേരണ ശക്തിയിൽ വ്യത്യാസം വരുത്തിക്കൊണ്ട് ഇതിനെ മാറ്റാം. ഒരു പ്രോട്ടോൺ-പ്രേരണശക്തിയുടെ അഭാവത്തിൽ ATP സിന്തേസിൻറെ പ്രവർത്തനം വലതു നിന്ന് ഇടത്തേക്കാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ATP ഹൈഡ്രോലൈസിങിന് വിധേയമാകുമ്പോൾ കോശസ്തരങ്ങൾക്കു കുറുകെ മാട്രിക്സിനുപുറത്ത് പ്രോട്ടോണുകളെ പമ്പ് ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രോട്ടോൺ-പ്രേരണ ശക്തി ഉയരുമ്പോൾ രാസപ്രവർത്തനം എതിർ ദിശയിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ നിർബന്ധിതമാകുന്നു. ഇത് ഇടതു നിന്ന് വലത്തേക്ക് തുടരുന്നു. അവയുടെ കോൺസെൻട്രേഷൻ ഗ്രേഡിയൻറ് താഴുകയും പ്രോട്ടോണുകൾ ഒഴുകാൻ അനുവദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എഡിപി എടിപിയിലേക്ക് മാറ്റപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name=Boyer/>[[V-ATPase|വാക്യൂലാർ തരം H + -ATPases]] ഹൈഡ്രോളിസിസ് പ്രവർത്തനം വഴി സെല്ലുലാർ കംപാർട്ട്മെൻറുകളെ അമ്ളത്വമുള്ളതാക്കി മാറ്റുകയും പ്രോട്ടോണുകൾ പമ്പ് ചെയ്തുകൊണ്ട് ATP ഹൈഡ്രോളിസിസിന് വിധേയമാകുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Nelson N, Perzov N, Cohen A, Hagai K, Padler V, Nelson H | title = The cellular biology of proton-motive force generation by V-ATPases | journal = J. Exp. Biol. | volume = 203 | issue = Pt 1 | pages = 89–95 | date = 1 January 2000 | pmid = 10600677 | url = http://jeb.biologists.org/cgi/reprint/203/1/89 |url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070930043711/http://jeb.biologists.org/cgi/reprint/203/1/89 | archivedate = 30 September 2007 | df = }}</ref> ATP സിന്തേസ്, കൂൺ പോലുള്ള രൂപത്തിലുള്ള വലിയ പ്രോട്ടീൻ സംയുക്തം ആണ്. സസ്തനികളിലെ എൻസൈം സംയുക്തങ്ങളിൽ 16 ഉപവിഭാഗങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു. 600 [[kilodaltons|കിലോഡാൾട്ടൻസ്]] ഭാരവും ഇതിനുണ്ട്.<ref name=Boyer/> സ്തരത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഭാഗത്തെ എഫ്.ഒ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ഇതിൽ കാർബൺ വലയങ്ങളുടെ സബ് ഉപവിഭാഗങ്ങളും പ്രോട്ടോൺ ചാനലും ഉൾപ്പെടുന്നു. തണ്ടിന്റെയും പന്ത് രൂപത്തിലുള്ള തലഭാഗത്തെ F1 എന്ന് വിളിക്കുന്നു, ഇത് എ ടി പി സ്ഥാനം ആണ്. F1 ഭാഗത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ പന്ത് ആകൃതിയിലുള്ള സംയുക്തത്തിൽ രണ്ട് വ്യത്യസ്ത തരത്തിലുള്ള ആറ് പ്രോട്ടീനുകൾ കാണപ്പെടുന്നു. (മൂന്ന് α ഉപയൂണീറ്റുകളും മൂന്ന് β ഉപയൂണീറ്റുകളും), അതേസമയം, "തണ്ടിൽ" ഒരു പ്രോട്ടീൻ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു: γ ഉപയൂണീറ്റിനോടൊപ്പം തണ്ടിൻറെ അറ്റം α , β എന്നീ ഉപയൂണീറ്റുകളുള്ള പന്ത് ആകൃതിയിലുള്ള സംയുക്തം വരെ എത്തുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Leslie AG, Walker JE | title = Structural model of F1-ATPase and the implications for rotary catalysis | journal = Philos. Trans. R. Soc. Lond. B Biol. Sci. | volume = 355 | issue = 1396 | pages = 465–71 | year = 2000 | pmid = 10836500 | pmc = 1692760 | doi = 10.1098/rstb.2000.0588 }}</ref> α , β എന്നീ ഉപയൂണീറ്റുകൾ ന്യൂക്ലിയോടൈഡുകളുമായി ബന്ധിക്കുന്നു. എന്നാൽ β ഉപയൂണീറ്റ് മാത്രം ATP നിർമ്മാണത്തിലെ രാസപ്രവർത്തനത്തെ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നു. നീണ്ട വടി പോലുള്ള β ഉപയൂണീറ്റ് F1 ഭാഗത്തിന്റെ വശങ്ങളിൽ എത്തിച്ചേരുകയും കോശസ്തരങ്ങളിലേയ്ക്ക് മടങ്ങുകയും α, β ഉപഘടകങ്ങൾ എൻസൈമിൻറെ അടിസ്ഥാനം ആയി മാറുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രോട്ടോണുകൾ ചാനൽ വഴി കോശസ്തരങ്ങൾ കടന്നു പോകുമ്പോൾ ATP നിർമ്മാണത്തിൻറെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ FO പ്രോട്ടോൺ മോട്ടോർ ഭ്രമണം ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Noji H, Yoshida M | title = The rotary machine in the cell, ATP synthase | journal = J. Biol. Chem. | volume = 276 | issue = 3 | pages = 1665–8 | year = 2001 | pmid = 11080505 | doi = 10.1074/jbc.R000021200 | url = http://www.jbc.org/cgi/content/full/276/3/1665 |url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070929121707/http://www.jbc.org/cgi/content/full/276/3/1665 | archivedate = 2007-09-29 | df = }}</ref> അമിനോ ആസിഡുകളുടെ കാർബൺ വലയത്തിലെ ഉപഘടകങ്ങളിൽ അയോണൈസേഷനിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങളിലൂടെ ഭ്രമണം ഉണ്ടാകാം. ഇലക്ട്രോസ്റ്റാറ്റിക് ഇടപെടലുകൾക്ക് ഇത് കാരണമാകുകയും കാർബൺ വലയത്തിലെ നിന്നുപോയ പ്രോട്ടീൻ ചാനലിനെ ചലിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Capaldi RA, Aggeler R | title = Mechanism of the F(1)F(0)-type ATP synthase, a biological rotary motor | journal = Trends Biochem. Sci. | volume = 27 | issue = 3 | pages = 154–60 | year = 2002 | pmid = 11893513 | doi = 10.1016/S0968-0004(01)02051-5 }}<!--PubMed listing does use incorrect "F0" notation--></ref> ഈ ഭ്രമണം ചെയ്യുന്ന റിങ് α, β ഉപയൂണീറ്റുകൾക്കുള്ളിലെ കേന്ദ്ര ആക്സിൽ (γ ഉപയുണിറ്റ് തണ്ടിൽ) ഭ്രമണം ചെയ്യുന്നു. α , β എന്നീ ഉപയൂണീറ്റുകൾ സൈഡ്-കൈപയോഗിച്ച് സ്വയം ഭ്രമണം ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്നും തടയുകയും ഇത് ഒരു സ്റ്റാറ്ററായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. α, β ഉപയൂണീറ്റിലെ പന്തിനകത്തെ γ ഉപയൂണീറ്റിലെ അറ്റത്തുള്ള ചലനം β ഉപയൂണീറ്റിലെ പ്രവർത്തനനിരതമായ ഭാഗങ്ങൾക്കുള്ള ഊർജ്ജം നൽകുന്നു. ചലനങ്ങളുടെ ചക്രം പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ ATP നിർമ്മാണം നടക്കുകയും സ്വതന്ത്രമാകുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name=Dimroth2006>{{cite journal | vauthors = Dimroth P, von Ballmoos C, Meier T | title = Catalytic and mechanical cycles in F-ATP synthases. Fourth in the Cycles Review Series | journal = EMBO Rep. | volume = 7 | issue = 3 | pages = 276–82 | year = 2006 | pmid = 16607397 | pmc = 1456893 | doi = 10.1038/sj.embor.7400646 }}</ref> [[File:ATPsyn.gif|thumb|220px|right|Mechanism of [[ATP synthase]]. ATP is shown in red, ADP and phosphate in pink and the rotating γ subunit in black.]] ഈ ATP നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനത്തെ ബൈൻഡിങ് ചെയിഞ്ച് മെക്കാനിസം എന്ന് വിളിക്കുന്നു.<ref name=Gresser>{{cite journal | vauthors = Gresser MJ, Myers JA, Boyer PD | title = Catalytic site cooperativity of beef heart mitochondrial F1 adenosine triphosphatase. Correlations of initial velocity, bound intermediate, and oxygen exchange measurements with an alternating three-site model | journal = J. Biol. Chem. | volume = 257 | issue = 20 | pages = 12030–8 | date = 25 October 1982 | pmid = 6214554 | url = http://www.jbc.org/cgi/reprint/257/20/12030 |url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070929103100/http://www.jbc.org/cgi/reprint/257/20/12030 | archivedate = 29 September 2007 | df = }}</ref> "തുറന്ന" അവസ്ഥയിൽ, ADP, ഫോസ്ഫേറ്റ് എന്നിവ പ്രവർത്തനനിരതമായ ഭാഗത്തേക്ക് (ഡയഗ്രാമിൽ തവിട്ടുനിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു). പ്രവേശിക്കുന്നു..പ്രോട്ടീൻ പിന്നെ തന്മാത്രകൾക്കു ചുറ്റും അടുത്തേയ്ക്കു വരുകയും അവയുമായി ബന്ധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.(ചുവപ്പിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു). തുടർന്ന് എൻസൈം വീണ്ടും രൂപത്തിൽ മാറ്റം വരുത്തുകയും, ഈ തന്മാത്രകളെ ഒന്നിച്ചു ചേർക്കുകയും, തത്ഫലമായുണ്ടാകുന്ന പ്രവർത്തനനിരതമായ സ്ഥാനം "ദൃഢമായ" അവസ്ഥയ്ക്ക് കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നു.(പിങ്ക് നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു). പുതുതായി നിർമ്മിച്ച വളരെ ഉയർന്ന അഫിനിറ്റിയുള്ള ATP തന്മാത്രകളുമായി ബന്ധനത്തിലേർപ്പെടുന്നു. അവസാനമായി, പ്രവർത്തനനിരതമായ സ്ഥാനത്തെ ചക്രങ്ങൾ തുറന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു. ATP സ്വതന്ത്രമാകുകയും കൂടുതൽ ATP, ഫോസ്ഫേറ്റ് എന്നിവയുമായി ബന്ധിച്ച് അടുത്ത ചക്രത്തിലേക്ക് പ്രവർത്തിക്കാൻ തയ്യാറെടുക്കുന്നു. ചില ബാക്ടീരിയയിലും ആർക്കിയയിലും, ATP നിർമ്മാണം കോശസ്തരങ്ങളിലൂടെ പ്രോട്ടോണുകളുടെ ചലനത്തേക്കാൾ പകരം സോഡിയം അയോണുകളുടെ ചലനത്താൽ നയിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Dimroth P | title = Bacterial sodium ion-coupled energetics | url = https://archive.org/details/sim_antonie-van-leeuwenhoek_1994_65_4/page/381 | journal = Antonie van Leeuwenhoek | volume = 65 | issue = 4 | pages = 381–95 | year = 1994 | pmid = 7832594 | doi = 10.1007/BF00872221 }}</ref><ref name=Becher>{{cite journal | vauthors = Becher B, Müller V | title = Delta mu Na+ drives the synthesis of ATP via an delta mu Na(+)-translocating F1F0-ATP synthase in membrane vesicles of the archaeon Methanosarcina mazei Gö1 | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-bacteriology_1994-05_176_9/page/2543 | journal = J. Bacteriol. | volume = 176 | issue = 9 | pages = 2543–50 | year = 1994 | pmid = 8169202 | pmc = 205391 }}</ref> മെത്തനോകോക്കസ് പോലെയുള്ള ആർക്കിയയിൽ കൂടുതൽ പ്രോട്ടീനുകൾ അടങ്ങിയ എൻസൈമിൻറെ ഒരു രൂപം ആയ A1Ao സിന്തേസ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ബാക്ടീരിയ, യൂകാരിയോട്ടിക് എന്നിവയുടെ എ.ടി.പി സിന്തേസ് ഉപയൂണീറ്റുകളുമായി സീക്വൻസിൽ ചെറിയ സാമ്യം കാണപ്പെടുന്നു. ചില സ്പീഷീസുകളിൽ, എൻസൈമിലെ A1Ao രൂപത്തിൽ പ്രധാനമായും സോഡിയം ATP സിന്തേസിലേക്ക് നയിക്കുന്നത് സാധ്യമാണ്.<ref>{{cite journal | vauthors = Müller V | title = An exceptional variability in the motor of archael A1A0 ATPases: from multimeric to monomeric rotors comprising 6-13 ion binding sites | url = https://archive.org/details/journal-of-bioenergetics-and-biomembranes_2004-02_36_1/page/115 | journal = J. Bioenerg. Biomembr. | volume = 36 | issue = 1 | pages = 115–25 | year = 2004 | pmid = 15168615 | doi = 10.1023/B:JOBB.0000019603.68282.04 }}</ref> എന്നാൽ ഇത് എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും ശരിയായിക്കൊള്ളണമെന്നില്ല.<ref name=Becher/> == പ്രവർത്തനക്ഷമതയുള്ള ഓക്സിജൻ സ്പീഷീസ് == '''കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ: ഓക്സിഡേറ്റീവ് സ്ട്രെസ്സ് ആൻഡ് ആന്റിഓക്സിഡന്റ്''' മോളിക്യുലർ ഓക്സിജൻ ശക്തമായ ഓക്സിഡൈസിങ് ഏജന്റ് ആയതിനാൽ ഉത്തമമായ ടെർമിനൽ ഇലക്ട്രോൺ സ്വീകർത്താവാണ്. ഓക്സിജൻറെ റിഡക്ഷൻ പ്രവർത്തനത്തിൽ തീർത്തും അപകടകരമായ ഇടനിലക്കാർ അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name=Davies>{{cite journal | vauthors = Davies KJ | title = Oxidative stress: the paradox of aerobic life | journal = Biochem. Soc. Symp. | volume = 61 | pages = 1–31 | year = 1995 | pmid = 8660387 | doi=10.1042/bss0610001}}</ref> നാല് ഇലക്ട്രോണുകളും നാല് പ്രോട്ടോണുകളും കൈമാറ്റം ചെയ്യുമ്പോൾ റിഡക്ഷൻ സംഭവിക്കുകയും ഓക്സിജൻ ജലമായി മാറുന്നു. ഇത് അപകടകരമല്ല. ഒന്നോ രണ്ടോ ഇലക്ട്രോണുകൾ കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ഇത് സൂപ്പർ ഓക്സൈഡ് അല്ലെങ്കിൽ പെറോക്സൈഡ് ആയോണുകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഇവ പ്രവർത്തനപരമായി അപകടകാരിയാണ്. {{NumBlk|:|<chem>O2 ->[\ce{e^-}] \underset{Superoxide}{O2^{\underline{\bullet}}} ->[\ce{e^-}] \underset{Peroxide}{O2^{2-}}</chem>|{{EquationRef|7}}}} ഈ പ്രവർത്തനനിരതമായ ഓക്സിജൻ സ്പീഷീസുകളും അവയുടെ ഹൈഡ്രോക്സിൽ റാഡിക്കൽ പോലുള്ള പ്രവർത്തന ഉൽപന്നങ്ങളും, കോശങ്ങൾക്ക് വളരെ ദോഷകരമാണ്, അവ പ്രോട്ടീനുകൾ ഓക്സീകരിക്കുകയും ഡിഎൻഎയിൽ മ്യൂട്ടേഷനുകൾക്ക് കാരണമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ സെല്ലുലാർ തകരാറുകൾ രോഗത്തിന് കാരണമാവുകയും, വാർധക്യത്തിന്റെ ഒരു കാരണമായി തീരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Rattan SI | title = Theories of biological aging: genes, proteins, and free radicals | journal = Free Radic. Res. | volume = 40 | issue = 12 | pages = 1230–8 | year = 2006 | pmid = 17090411 | doi = 10.1080/10715760600911303 | url = http://www.link-age.eu/Freeradicalresearch-Rattan.pdf |url-status=dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140614080412/http://www.link-age.eu/Freeradicalresearch-Rattan.pdf# | archivedate = 2014-06-14 | df = | access-date = 2017-10-27 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Valko M, Leibfritz D, Moncol J, Cronin MT, Mazur M, Telser J | title = Free radicals and antioxidants in normal physiological functions and human disease | journal = Int. J. Biochem. Cell Biol. | volume = 39 | issue = 1 | pages = 44–84 | year = 2007 | pmid = 16978905 | doi = 10.1016/j.biocel.2006.07.001 }}</ref> സൈറ്റോക്രോം സി ഓക്സിഡേസ് സംയുക്തം ഓക്സിജൻ റിഡക്ഷന് വിധേയമായി ജലമാക്കി മാറ്റാൻ വളരെ ഫലപ്രദമാണ്. ഇതിൻറെ വളരെക്കുറച്ചു മാത്രം സ്വതന്ത്രമാകുകയും എന്നാൽ ചെറിയ അളവിലുള്ള സൂപ്പർ ഓക്സൈഡ് ആനയോണും പെറോക്സൈഡും ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖല സൃഷ്ടിക്കുന്നു.<ref name=Raha>{{cite journal | vauthors = Raha S, Robinson BH | title = Mitochondria, oxygen free radicals, disease and ageing | url = https://archive.org/details/sim_trends-in-biochemical-sciences_2000-10_25_10/page/502 | journal = Trends Biochem. Sci. | volume = 25 | issue = 10 | pages = 502–8 | year = 2000 | pmid = 11050436 | doi = 10.1016/S0968-0004(00)01674-1 }}</ref> സംയുക്തം III ലെ കോഎൻസൈം Q വിൻറെ റിഡക്ഷൻ വളരെ പ്രധാനമാണ്. Q ചക്രത്തിലെ ഇൻറർമീഡിയേറ്റ് ആയി ഫ്രീ റാഡിക്കലുള്ള യൂബിസെമിക്വിനോൺ രൂപംകൊള്ളുന്നു. സ്ഥിരതയില്ലാത്ത ഈ സ്പീഷീസുകൾ ഇലക്ട്രോൺ ചോർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു. ഇലക്ട്രോണുകൾ നേരിട്ട് ഓക്സിജന് കൈമാറ്റം ചെയ്യുമ്പോൾ സൂപ്പർ ഓക്സൈഡ് രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു<ref>{{cite journal | vauthors = Finkel T, Holbrook NJ | title = Oxidants, oxidative stress and the biology of ageing | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2000-11-09_408_6809/page/238 | journal = Nature | volume = 408 | issue = 6809 | pages = 239–47 | year = 2000 | pmid = 11089981 | doi = 10.1038/35041687 }}</ref>.പ്രോട്ടോൺ-പമ്പിംഗ് സംയുക്തങ്ങളിൽ സജീവമായ ഓക്സിജൻ ഇനങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ, ഉയർന്ന കോശസ്തര പൊട്ടൻഷ്യൽ കാണപ്പെടുന്നു. കോശസ്തര പൊട്ടൻഷ്യൽ നിലനിർത്താൻ മൈറ്റോകോൺട്രിയയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ ക്രമപ്പെടുത്താൻ ഒരു ഇടുങ്ങിയ പരിധിയിലൂടെ ഓക്സിഡൻറ് ഉത്പാദനത്തിലൂടെ ATP നിർമ്മാണം സമതുലിതാവസ്ഥയിലെത്തിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Kadenbach B, Ramzan R, Wen L, Vogt S | title = New extension of the Mitchell Theory for oxidative phosphorylation in mitochondria of living organisms | journal = Biochim. Biophys. Acta | volume = 1800 | issue = 3 | pages = 205–12 | date = March 2010 | pmid = 19409964 | doi = 10.1016/j.bbagen.2009.04.019 }}</ref> ഉദാഹരണത്തിന്, ഓക്സിഡൻറുകൾക്ക് ജോഡികളാകാത്ത പ്രോട്ടീനുകളുമായി പ്രവർത്തിച്ച് കോശസ്തര പൊട്ടൻഷ്യൽ കുറയ്ക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Echtay KS, Roussel D, St-Pierre J, Jekabsons MB, Cadenas S, Stuart JA, Harper JA, Roebuck SJ, Morrison A, Pickering S, Clapham JC, Brand MD | title = Superoxide activates mitochondrial uncoupling proteins | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2002-01-03_415_6867/page/96 | journal = Nature | volume = 415 | issue = 6867 | pages = 96–9 | date = January 2002 | pmid = 11780125 | doi = 10.1038/415096a | bibcode = 2002Natur.415...96E }}</ref> ഈ പ്രവർത്തനനിരതമായ ഓക്സിജൻ സ്പീഷീസുകളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ കോശങ്ങളിൽ ധാരാളം ആന്റിഓക്സിഡന്റ് സംവിധാനങ്ങളിൽ ആൻറിഓക്സിഡന്റ് വിറ്റാമിൻനുകളായ വിറ്റാമിൻ സി, വിറ്റാമിൻ ഇ, തുടങ്ങിയവയും ആൻറിഓക്സിഡന്റ് എൻസൈമുകളായ [[superoxide dismutase|സൂപ്പർ ഓക്സൈഡ് ഡിസ്മ്യൂട്ടേസ്]], [[catalase|കാറ്റലേസ്]], [[peroxidases|പെറോക്സിഡേസ്]] എന്നിവയും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.<ref>Davies KJ (1995). "Oxidative stress: the paradox of aerobic life". Biochem. Soc. Symp. 61: 1–31. doi:10.1042/bss0610001. PMID 8660387.</ref> ഇത് പ്രവർത്തനനിരതമായ സ്പീഷീസുകളെ നിർവീര്യമാക്കുകയും കോശങ്ങളുടെ നാശം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. == ഇൻഹിബിറ്റേഴ്സ് == ഓക്സിഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷൻ തടയുന്ന നിരവധി അറിയപ്പെടുന്ന മരുന്നുകളും ടോക്സിനുകളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും ഈ ടോക്സിനുകളിൽ ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖലയെ തടയുന്ന ഒരു എൻസൈം മാത്രമേയുള്ളൂ. ഈ പ്രക്രിയയിൽ ഏതെങ്കിലും ഘട്ടത്തിൽ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നത് പ്രക്രിയയുടെ ബാക്കിയുള്ളതിനെ തടയുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, [[oligomycin|ഒലിഗോമൈസിൻ]] ATP സിന്തേസിനെ തടഞ്ഞാൽ പ്രോട്ടോണുകൾക്ക് മൈറ്റോകോൺട്രിയോണിലൂടെ തിരിച്ച് സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയില്ല.<ref name=Joshi/> അതിനെ തരണം ചെയ്യുന്നതിനായി ഗ്രേഡിയൻറ് കൂടുതൽ ശക്തമായി തീരുകയും തത്ഫലമായി, പ്രോട്ടോൺ പമ്പിംഗ് തടസ്സപ്പെടുന്നു. NADH- ൽ കൂടുതൽ ഓക്സീസൈഡ് ചെയ്യപ്പെടാത്തതിനാൽ സിഡ്രിക് ആസിഡ് സൈക്കിൾ പ്രവർത്തനം തടസ്സപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നതു കാരണം എൻ.എ.ഡി + ന്റെ സാന്ദ്രത ഈ എൻസൈമുകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്ന സാന്ദ്രതയ്ക്ക് താഴെയാണ്. {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" !Compounds !Use ! Site of action !ഓക്സിഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷൻ പ്രഭാവം |- |[[സയനൈഡ്]]<br />[[carbon monoxide|കാർബൺ&nbsp;മോണോക്സൈഡ്]]<br />[[Azide]]<br />[[ഹൈഡ്രജൻ സൾഫൈഡ്]] |align="center" |വിഷം |സംയുക്തം IV |ഇലക്ട്രോൺ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖലയിൽ അയേണിൻറെയും കോപ്പറിൻറെയും മധ്യത്തിൽ സൈറ്റോക്രോം സി ഓക്സിഡേസ് ഓക്സിജനേക്കാൾ വലിയ ബലത്തിൽ ബന്ധിക്കുന്നതിനാൽ ഓക്സിജൻറെ റിഡക്ഷനെ തടയുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Tsubaki M | title = Fourier-transform infrared study of cyanide binding to the Fea3-CuB binuclear site of bovine heart cytochrome c oxidase: implication of the redox-linked conformational change at the binuclear site | journal = Biochemistry | volume = 32 | issue = 1 | pages = 164–73 | year = 1993 | pmid = 8380331 | doi = 10.1021/bi00052a022 }}</ref> |- |[[ഒലിഗോമൈസിൻ]] |align="center" |[[ആൻറിബയോട്ടിക്]] |സംയുക്തം V ||Inhibits ATP synthase by blocking the flow of protons through the F_o subunit.<ref name=Joshi>{{cite journal | vauthors = Joshi S, Huang YG | title = ATP synthase complex from bovine heart mitochondria: the oligomycin sensitivity conferring protein is essential for dicyclohexyl carbodiimide-sensitive ATPase | url = https://archive.org/details/sim_biomembranes_1991-08-26_1067_2/page/255 | journal = Biochim. Biophys. Acta | volume = 1067 | issue = 2 | pages = 255–8 | year = 1991 | pmid = 1831660 | doi = 10.1016/0005-2736(91)90051-9 }}</ref> |- |[[Carbonyl cyanide m-chlorophenyl hydrazone|CCCP]]<br />[[2,4-ഡൈനൈട്രോഫിനോൾ]] |align="center" |വിഷം, ഭാരം-നഷ്ടം<ref group="N">DNP was extensively used as an [[anti-obesity medication]] in the 1930s but was ultimately discontinued due to its dangerous side effects. However, illicit use of the drug for this purpose continues today. See [[2,4-Dinitrophenol#Dieting aid]] for more information.</ref> | ആന്തരികകോശസ്തരങ്ങൾ ||[[Ionophore]]s that disrupt the proton gradient by carrying protons across a membrane. This ionophore [[uncouples]] proton pumping from ATP synthesis because it carries protons across the inner mitochondrial membrane.<ref>{{cite journal | vauthors = Heytler PG | title = Uncouplers of oxidative phosphorylation | journal = Meth. Enzymol. | volume = 55 | pages = 462–42 | year = 1979 | pmid = 156853 | doi = 10.1016/0076-6879(79)55060-5 | isbn = 978-0-12-181955-2 | series = Methods in Enzymology }}</ref> |- |[[റോട്ടെനോൺ]] |align="center" |[[കീടനാശിനി]] |സംയുക്തം I ||Prevents the transfer of electrons from complex I to ubiquinone by blocking the ubiquinone-binding site.<ref>{{cite journal | vauthors = Lambert AJ, Brand MD | title = Inhibitors of the quinone-binding site allow rapid superoxide production from mitochondrial NADH:ubiquinone oxidoreductase (complex I) | journal = J. Biol. Chem. | volume = 279 | issue = 38 | pages = 39414–20 | year = 2004 | pmid = 15262965 | doi = 10.1074/jbc.M406576200 | url = http://www.jbc.org/cgi/content/full/279/38/39414 |url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070929104845/http://www.jbc.org/cgi/content/full/279/38/39414 | archivedate = 2007-09-29 | df = }}</ref> |- |[[മാലൊനേറ്റ്]], [[ഓക്സാലോഅസെറ്റേറ്റ്]] |align="center" | വിഷം |സംയുക്തം II ||കോംപെറ്റേറ്റീവ് ഇൻഹിബിറ്റേഴ്സ് സക്സിനേറ്റ് ഡിഹൈഡ്രോജിനേസ് (സംയുക്തം II).<ref>{{cite journal | vauthors = Dervartanian DV, Veeger C | title = Studies on succinate dehydrogenase: I. Spectral properties of the purified enzyme and formation of enzyme-competitive inhibitor complexes | journal = Biochim. Biophys. Acta | volume = 92 | issue = 2 | pages = 233–47 | date = November 1964 | pmid = 14249115 | doi = 10.1016/0926-6569(64)90182-8 }}</ref> |- |[[ആന്റിമൈസിൻ A]] |align="center" |[[പിസ്കിസൈഡ്]] |സംയുക്തം III ||Binds to the Qi site of [[Coenzyme Q – cytochrome c reductase|cytochrome c reductase]], thereby inhibiting the [[യൂബിക്വിനോൾ]].[[ഓക്സീകരണം]] |- |} ഓക്സീഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷനിലെ എല്ലാ ഇൻഹിബിറ്ററുകളും വിഷ പദാർത്ഥങ്ങളാണ്. [[Brown adipose tissue|ബ്രൗൺ അഡിപ്പോസ് ടിഷ്യൂവിൽ]], ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ട പ്രോട്ടോൺ ചാനലുകളെ [[അൺകപ്ലിങ് പ്രോട്ടീൻസ്]] എന്നുവിളിക്കുന്നു. ഇത് ATP നിർമ്മാണത്തിൽ നിന്ന് ശ്വസനത്തെ വേർപെടുത്തുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Ricquier D, Bouillaud F | title = The uncoupling protein homologues: UCP1, UCP2, UCP3, StUCP and AtUCP | journal = Biochem. J. | volume = 345 | issue = 2 | pages = 161–79 | year = 2000 | pmid = 10620491 | pmc = 1220743 | doi = 10.1042/0264-6021:3450161 }}</ref> ഈ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള ശ്വസനം ചൂട് ഉളവാക്കുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് മൃഗങ്ങളുടെ സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്താൻ സമ്മർദ്ദം നേരിടുന്ന കോശങ്ങളിലെ പ്രോട്ടീനുകളിൽ കൂടുതൽ രാസപ്രവർത്തനം നടക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | vauthors = Borecký J, Vercesi AE | title = Plant uncoupling mitochondrial protein and alternative oxidase: energy metabolism and stress | journal = Biosci. Rep. | volume = 25 | issue = 3–4 | pages = 271–86 | year = 2005 | pmid = 16283557 | doi = 10.1007/s10540-005-2889-2 }}</ref> == ചരിത്രം == '''കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ: ജൈവരസതന്ത്രം, ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് മോളികുലർ ബയോളജി''' 1906- ൽ ആർതർ ഹാർഡൻറെ റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം ഓക്സിഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷനിൽ സെല്ലുലാർ ഫെർമെന്റേഷനിൽ ഫോസ്ഫേറ്റിന്റെ പ്രധാന പങ്ക് എന്ന പഠനമണ്‌ഡലം ആരംഭിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ പഞ്ചസാര ഫോസ്ഫേറ്റ് മാത്രമേ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നുള്ളൂ.<ref>{{cite journal |author=Harden A, Young WJ. |title=The alcoholic ferment of yeast-juice |journal=Proceedings of the Royal Society |volume=B |issue=77 |pages=405–20 |year=1906 |doi=10.1098/rspb.1906.0029|last2=Young }}</ref> എന്നിരുന്നാലും, 1940 കളുടെ ആരംഭത്തിൽ, പഞ്ചസാരയുടെ ഓക്സിഡേഷനും ATP യുടെ തലമുറയും തമ്മിലുള്ള സ്ഥിരമായ ബന്ധം [[Herman Kalckar|ഹെർമൻ കാൽക്കർ]] സ്ഥാപിച്ചു.<ref>{{cite journal | vauthors = Kalckar HM | title = Origins of the concept oxidative phosphorylation | url = https://archive.org/details/molecular-and-cellular-biochemistry_1974-11-15_5_1-2/page/55 | journal = Mol. Cell. Biochem. | volume = 5 | issue = 1–2 | pages = 55–63 | year = 1974 | pmid = 4279328 | doi = 10.1007/BF01874172 }}</ref> 1941-ൽ [[Fritz Albert Lipmann|ഫ്രിറ്റ്സ് ആൽബർട്ട് ലിപ്മാൻ]] പുറത്തിറക്കിയ ഊർജ്ജ കൈമാറ്റത്തിൽ എ.ടി.പി.യുടെ മുഖ്യ പങ്ക് തെളിയിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal |author1=Lipmann F |title=Metabolic generation and utilization of phosphate bond energy |journal=Adv Enzymol |volume=1 |pages=99–162 |year=1941 |doi=10.4159/harvard.9780674366701.c141|isbn=9780674366701 }}</ref> പിന്നീട് 1949-ൽ മോറിസ് ഫ്രീഡ്കിനും [[Albert L. Lehninger|ആൽബർട്ട് എൽ. ലേഹിനിംഗും]] കോഎൻസൈം NADH സിട്രിക് ആസിഡ് സൈക്കിൾ, എ.ടി.പി സിന്തസിസ് തുടങ്ങിയ ഉപാപചയ പാതകളുമായി കണ്ണിചേർക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതായി തെളിയിച്ചു.<ref>{{cite journal | vauthors = Friedkin M, Lehninger AL | title = Esterification of inorganic phosphate coupled to electron transport between dihydrodiphosphopyridine nucleotide and oxygen | journal = J. Biol. Chem. | volume = 178 | issue = 2 | pages = 611–44 | date = 1 April 1949 | pmid = 18116985 | url = http://www.jbc.org/cgi/reprint/178/2/611 |url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20081216081441/http://www.jbc.org/cgi/reprint/178/2/611 | archivedate = 16 December 2008 | df = }}</ref> 1939-ൽ ഓക്സിഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷൻ എന്ന പദം വൊളാഡിമിർ ബെലിറ്റ്സർ (UK) ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref>{{Cite journal | author = Kalckar, H. M. | title = 50 years of biological research--from oxidative phosphorylation to energy requiring transport regulation | url = https://archive.org/details/sim_annual-review-of-biochemistry_1991_60/page/1 | journal = [[Annual Review of Biochemistry]] | volume = 60 | pages = 1–37 | year = 1991 | month = | doi = 10.1146/annurev.bi.60.070191.000245 | pmid = 1883194}}</ref><ref>{{Cite journal | author = Belitser, V. A., Tsibakova, E. T. | title = About phosphorilation mechanism coupled with respiration | journal = [[Biokhimya]] | volume = 4| pages = 516–534 | year = 1939| month = | doi = | pmid = }}</ref> മറ്റൊരു ഇരുപത് വർഷക്കാലം, ATP സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള സംവിധാനം അജ്ഞാതമായിരുന്നു, ശാസ്ത്രീയർ ഓക്സിഡേഷനും ഫോസ്ഫോറിലേഷനും കണ്ണിചേർക്കപ്പെടുന്ന "ഉയർന്ന ഊർജ്ജമുള്ള ഒരു ഇന്റർമീഡിയറ്റ്" തിരഞ്ഞു<ref>{{cite journal | vauthors = Slater EC | title = Mechanism of phosphorylation in the respiratory chain | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1953-11-28_172_4387/page/974 | journal = Nature | volume = 172 | issue = 4387 | pages = 975–8 | year = 1953 | pmid = 13111237 | doi = 10.1038/172975a0 | bibcode = 1953Natur.172..975S }}</ref> 1961 ൽ കെമിഓസ്മോട്ടിക് സിദ്ധാന്തത്തിൻറെ പ്രസിദ്ധീകരണത്തോടെ പീറ്റേർ ഡി മിച്ചൽ ഈ പ്രശ്നം പരിഹരിച്ചു.<ref>{{cite journal | vauthors = Mitchell P | title = Coupling of phosphorylation to electron and hydrogen transfer by a chemi-osmotic type of mechanism | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1961-07-08_191_4784/page/144 | journal = Nature | volume = 191 | issue = 4784 | pages = 144–8 | year = 1961 | pmid = 13771349 | doi = 10.1038/191144a0 | bibcode = 1961Natur.191..144M }}</ref> ആദ്യം ഈ നിർദ്ദേശം വളരെ വിവാദപരമായിരുന്നു, പക്ഷെ അത് സാവകാശം സ്വീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി. 1978-ൽ മിഷേലിന് നൊബേൽ പുരസ്കാരം ലഭിക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web |url=http://www.worldcat.org/title/peter-mitchell-and-the-vital-force/oclc/55202414 |title=Peter Mitchell and the Vital Force |author=Milton H. Saier Jr |accessdate=2014-05-25 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714185254/http://www.worldcat.org/title/peter-mitchell-and-the-vital-force/oclc/55202414 |archivedate=2014-07-14 |df= }}</ref><ref>{{cite web |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1978/mitchell-lecture.pdf |title=David Keilin's Respiratory Chain Concept and Its Chemiosmotic Consequences |accessdate=2007-07-21 |last=Mitchell |first=Peter |year=1978 |format=Pdf |work=Nobel lecture |publisher=Nobel Foundation |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927135238/http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1978/mitchell-lecture.pdf |archivedate=2007-09-27 |df= }}</ref> ഇലക്ട്രോൺ-ട്രാൻസ്പോർട്ട് ശൃംഖലയിലെ സംയുക്തങ്ങളെ ഡേവിഡ് ഇ. ഗ്രീനും ATP സിന്തസെസിൽ എഫ്രയിം റാക്കറും തുടർന്നുള്ള ഗവേഷണങ്ങളിൽ എൻസൈമുകൾ ശുദ്ധീകരിക്കാനും എൻസൈമുകളുടെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കാനും ശ്രദ്ധകേന്ദ്രീകരിച്ചു.<ref>{{cite journal | vauthors = Pullman ME, Penefsky HS, Datta A, Racker E | title = Partial resolution of the enzymes catalyzing oxidative phosphorylation. I. Purification and properties of soluble dinitrophenol-stimulated adenosine triphosphatase | journal = J. Biol. Chem. | volume = 235 | issue = 11 | pages = 3322–9 | date = 1 November 1960 | pmid = 13738472 | url = http://www.jbc.org/cgi/reprint/235/11/3322 |url-status=live | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070929091858/http://www.jbc.org/cgi/reprint/235/11/3322 | archivedate = 29 September 2007 | df = }}</ref> ATP സിന്തെസിസ് മെക്കാനിസത്തിലെ നിർണ്ണായകമായ ഘട്ടത്തിലെ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിൽ 1973 ൽ പോൾ ഡി. ബോയർ, "ബൈൻഡിംഗ് ചെയിഞ്ച്" മെക്കാനിസം വികസിപ്പിക്കുന്നതിലേയ്ക്ക് വഴിതെളിയിച്ചു. 1982-ലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ റൊട്ടേഷണൽ കാറ്റലിസ്റ്റിൻറെ റാഡിക്കൽ നിർദ്ദേശം ഇതിനെ പിൻതുടർന്നു.<ref>Gresser MJ, Myers JA, Boyer PD (25 October 1982). "Catalytic site cooperativity of beef heart mitochondrial F1 adenosine triphosphatase. Correlations of initial velocity, bound intermediate, and oxygen exchange measurements with an alternating three-site model". J. Biol. Chem. 257 (20): 12030–8. PMID 6214554. Archived from the original on 29 September 2007.</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Boyer PD, Cross RL, Momsen W | title = A new concept for energy coupling in oxidative phosphorylation based on a molecular explanation of the oxygen exchange reactions | url = https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_1973-10_70_10/page/2837 | journal = Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. | volume = 70 | issue = 10 | pages = 2837–9 | year = 1973 | pmid = 4517936 | pmc = 427120 | doi = 10.1073/pnas.70.10.2837 | bibcode = 1973PNAS...70.2837B }}</ref> ജോൺ ഇ വാക്കർ ഓക്സിഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷനിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന എൻസൈമുകളിൽ ഘടനാപരമായ പഠനങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. വാക്കർ, ബോയർ എന്നിവർക്ക് 1997-ൽ ഇതിന് നോബൽ സമ്മാനം ലഭിക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1997/ |title=The Nobel Prize in Chemistry 1997 |accessdate=2007-07-21 |publisher=Nobel Foundation |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6pBo4VDby?url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1997/ |archivedate=2017-03-24 |df= }}</ref> == ഇതും കാണുക == *[[Respirometry]] *[[TIM/TOM Complex]] == അവലംബം== {{Reflist|35em}} == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == === ആമുഖം=== *{{cite book|author=Nelson DL|author2=Cox MM|title=Lehninger Principles of Biochemistry|edition=4th|publisher=W. H. Freeman|year=2004|isbn=0-7167-4339-6}} *{{cite book|author=Schneider ED|author2=Sagan D|title=Into the Cool: Energy Flow, Thermodynamics and Life|edition=1st|publisher=University of Chicago Press|year=2006|isbn=0-226-73937-6}} *{{cite book|author=[[Nick Lane|Lane N]] |title=Power, Sex, Suicide: Mitochondria and the Meaning of Life |url=https://archive.org/details/powersexsuicidem0000lane_c5y8 |edition=1st|publisher=Oxford University Press, USA |year=2006|isbn=0-19-920564-7}} === Advanced === *{{cite book|author=Nicholls DG|author2=Ferguson SJ|title=Bioenergetics 3 |url=https://archive.org/details/bioenergetics30000nich|edition=1st|publisher=Academic Press|year=2002|isbn=0-12-518121-3}} *{{cite book|author=Haynie D|title=Biological Thermodynamics |url=https://archive.org/details/biologicalthermo0000hayn_v2q5|edition=1st|publisher=Cambridge University Press|year=2001|isbn=0-521-79549-4}} *{{cite book|author=Rajan SS|title=Introduction to Bioenergetics |edition=1st|publisher=Anmol |year=2003|isbn=81-261-1364-2}} *{{cite book|author=Wikstrom M (Ed)|title=Biophysical and Structural Aspects of Bioenergetics |url=https://archive.org/details/biophysicalstruc0000unse|edition=1st|publisher=Royal Society of Chemistry |year=2005|isbn=0-85404-346-2}} === ജനറൽ ഉറവിടങ്ങൾ=== *[http://www.wiley.com/legacy/college/boyer/0470003790/animations/electron_transport/electron_transport.htm Animated diagrams illustrating oxidative phosphorylation] [[John Wiley & Sons|Wiley and Co]] ''Concepts in Biochemistry'' *[http://www.life.uiuc.edu/crofts/bioph354/ On-line biophysics lectures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090502064759/http://www.life.uiuc.edu/crofts/bioph354/ |date=2009-05-02 }} Antony Crofts, [[University of Illinois at Urbana–Champaign]] *[https://www.youtube.com/watch?v=PjdPTY1wHdQ ATP Synthase] Graham Johnson === ഘടന ഉറവിടങ്ങൾ === *[[Protein Data Bank|PDB]] molecule of the month: **[http://www.rcsb.org/pdb/static.do?p=education_discussion/molecule_of_the_month/pdb72_1.html ATP synthase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200724160107/http://www.rcsb.org/pdb/static.do?p=education_discussion%2Fmolecule_of_the_month%2Fpdb72_1.html |date=2020-07-24 }} **[http://www.rcsb.org/pdb/static.do?p=education_discussion/molecule_of_the_month/pdb36_1.html Cytochrome c] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200724160103/http://www.rcsb.org/pdb/static.do?p=education_discussion%2Fmolecule_of_the_month%2Fpdb36_1.html |date=2020-07-24 }} **[http://www.rcsb.org/pdb/static.do?p=education_discussion/molecule_of_the_month/pdb5_1.html Cytochrome c oxidase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200724160107/http://www.rcsb.org/pdb/static.do?p=education_discussion%2Fmolecule_of_the_month%2Fpdb5_1.html |date=2020-07-24 }} *Interactive molecular models at [[Universidade Fernando Pessoa]]: **[https://web.archive.org/web/20090112031333/http://www2.ufp.pt/~pedros/anim/2frame-ien.htm NADH dehydrogenase] **[https://web.archive.org/web/20090111212436/http://www2.ufp.pt/~pedros/anim/2frame-iien.htm succinate dehydrogenase] **[https://web.archive.org/web/20090112035125/http://www2.ufp.pt/~pedros/anim/2frame-iiien.htm Coenzyme Q - cytochrome c reductase] **[https://web.archive.org/web/20090111220321/http://www2.ufp.pt/~pedros/anim/2frame-iven.htm cytochrome c oxidase] {{Electron transport chain}} {{Cellular respiration}} {{MetabolismMap}} ==കുറിപ്പുകൾ== <references group="n"/> <references group="note"/> <references group="N"/> [[വർഗ്ഗം:ഉപാപചയം]] kbvmu4rdgral06omapr1lfyr8tu6ia5 0 454176 4675382 3982321 2026-10-12T03:46:51Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675382 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Shubigi Rao}} {{Infobox person | name = ശുഭഗി റാവു | image = | alt = | caption = ശുഭഗി റാവു | birth_name = ശുഭഗി റാവു | birth_date = <!-- {{birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living people. For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}}. --> | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = | other_names = | occupation = സിംഗപ്പൂർ | years_active = | known_for = | notable_works = }} സിംഗപ്പൂർ കേന്ദ്രീകരിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്ന കലാകാരിയും എഴുത്തുകാരിയുമാണ് '''ശുഭഗി റാവു'''. == ജീവിതരേഖ == ഡൽഹി സർവകലാശായിൽ നിന്നു ബിരുദവും സിംഗപ്പൂർ സർവകലാശായിൽ നിന്നു എം.എഫ്.എ ബിരുദവും നേടി. 2014 മുതൽ പുസ്തകങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ശുഭഗി ഗവേഷണം നടത്തിവരികയാണ്. ഈ ഗവേഷണ ഫലങ്ങൾ ക്രോഡീകരിച്ച് 'പൾപ്: എ ഷോർട്ട് ബയോഗ്രഫി ഓഫ് ദി ബാനിഷ്ഡ് ബുക്ക് എന്ന പേരിൽ പുസ്തകവും ശുഭഗി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിൻറെ ആദ്യ ഭാഗമായ 'റിട്ടൺ ഇൻ ദി മാർജിൻസി'ന് എപിബി സിഗ്നേച്ചർ പ്രൈസ് 2018 ൻറെ ജൂറേഴ്സ് അവാർഡ് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. സിംഗപ്പൂർ ലിറ്ററേച്ചർ പ്രൈസ് 2018 ലെ ചുരുക്കപ്പട്ടികയിലും ഈ പുസ്തകം ഇടം നേടിയിരുന്നു. ==സൃഷ്ടികൾ== * 'പൾപ്: എ ഷോർട്ട് ബയോഗ്രഫി ഓഫ് ദി ബാനിഷ്ഡ് ബുക്ക്' * 'റിട്ടൺ ഇൻ ദി മാർജിൻസ്' == കൊച്ചി മുസിരിസ് ബിനലെ 2018 == [[പ്രമാണം:Shubagi rao instllation.JPG|ലഘുചിത്രം|ശുഭഗി റാവുവിന്റെ കൊച്ചി മുസിരിസിലെ നാലാം പതിപ്പിലെ പ്രതിഷ്ഠാപനം, 'റൗളിന്റെ കാഴ്ചയും വായനാമുറിയും' (ഒരു ഭാഗം) ]] കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ നാലാം ലക്കത്തിൻറെ പ്രധാന വേദിയായ ഫോർട്ട്കൊച്ചി ആസ്പിൻവാൾ ഹൗസിലെ കടലിനോട് അഭിമുഖമായി നിൽക്കുന്ന കെട്ടിടത്തിലാണ് വായനാശാലകളെ കലാരൂപമാക്കിയ ശുഭഗി റാവുവിൻറെ പ്രതിഷ്ഠാപനം. വീഡിയോ, ഫോട്ടോ, പ്രതിഷ്ഠാപനം എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങളിലായാണ് ശുഭഗിയുടെ പ്രദർശനം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്. 'റൗളിന്റെ കാഴ്ചയും വായനാമുറിയും' എന്ന് പേരിട്ടിരിക്കുന്ന ഈ പ്രതിഷ്ഠാപനത്തിൽ വായനശാലകളെ തകർക്കുന്നതിലൂടെ എങ്ങനെയാണ് ചരിത്രം തിരുത്തിയെഴുതുന്നതെന്നും പറയുന്നു. പകുതി കഥയും പകുതി യാഥാർത്ഥ്യവുമായ രചനാരീതിയാണ് ശുഭഗി തൻറെ പ്രതിഷ്ഠാപനത്തിന് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. പുസ്തക കള്ളക്കടത്തുകാരുടെ ഭൂപടം ലഭിക്കുന്ന എസ് റൗൾ എന്ന കേണൽ ഓഫീസറിലൂടെയാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠാപനം പുരോഗമിക്കുന്നത്. കൊച്ചിയിലെ പ്രാദേശിക വായനശാലക്കാരും എഴുത്തുകാരുമെല്ലാം ഇതിൻറെ വീഡിയോ പ്രതിഷ്ഠാപനത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ശാസ്ത്രപഠനം, സാങ്കേതിക ഉത്പന്നങ്ങൾ, സാഹിത്യ രചനകൾ, മാറ്റി നിറുത്തപ്പെട്ട ചരിത്രങ്ങൾ എന്നിവയിലാണ് ശുഭഗിയുടെ താത്പര്യവും സൃഷ്ടികളുമെന്ന് അനിത ദുബെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്. അച്ചടി ശാലകളിൽ കാണാറുള്ള പഴയ അച്ചു നിരത്തുന്ന തടി ഉപകരണങ്ങളാണ് ശുഭഗിയുടെ പ്രദർശനത്തിൽ നമ്മുടെ കാഴ്ചയിൽ ആദ്യം ഉടക്കുന്നത്. പിന്നീട് കൊച്ചിയിലെ വായനശാലകളിലെ പഴയ പുസ്തകങ്ങളുടെ വലിയ ചിത്രങ്ങളും കാണാം. അതിനു ശേഷമാണ് റൗളിലൂടെ കഥ പറയുന്ന വീഡിയോ പ്രതിഷ്ഠാപനം. കാഴ്ചക്കാരെ പിടിച്ചിരുത്തുന്ന ദൃശ്യഭംഗിയും അതോടൊപ്പം ചിന്തോദ്ദീപകങ്ങളായ അടിക്കുറിപ്പുകളും ഇതിൻറെ മിഴിവ് കൂട്ടുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.kochimuzirisbiennale.org/2018_artists/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-12-24 |archive-date=2019-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190307173723/http://www.kochimuzirisbiennale.org/2018_artists/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/ernakulam/nagaram/article-1.3308984 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-12-24 |archive-date=2020-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806152759/https://www.mathrubhumi.com/ernakulam/nagaram/article-1.3308984 |url-status=dead }}</ref> ==അവലംബം== <references/> ==അധിക വായനയ്ക്ക്== * [https://www.theweek.in/theweek/leisure/2018/03/09/artist-shubigi-rao.html Her ‘his’tory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190514020859/https://www.theweek.in/theweek/leisure/2018/03/09/artist-shubigi-rao.html |date=2019-05-14 }} ==പുറം കണ്ണികൾ== * [https://web.archive.org/web/20190212011148/https://www.shubigi.com/ വെബ് സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ 2018]] [[വർഗ്ഗം:സിംഗപ്പൂരിലെ കലാകാരികൾ]] [[വർഗ്ഗം:എഴുത്തുകാർ]] 3g6cpxtj8zdspc19iqgim86e2h6p27b 0 456146 4675374 4659278 2026-10-12T02:56:32Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675374 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sabarimala}} {{about|ശബരിമല അയ്യപ്പക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ചാണ്|ശബരിമലയെന്ന സ്ഥലത്തെക്കുറിച്ചറിയാൻ|ശബരിമല}} {{നിഷ്പക്ഷത}} {{Infobox Hindu temple | name = ശബരിമല ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രം | native_name = | sanskrit_translit = śabarīmalā | native_name_lang = ml |country = India |state/province = [[കേരളം]] |district = [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]] |locale = പെരുനാട് | image = Sreekovil at sabarimala.jpg | image_alt = P | caption = ശബരിമല ശ്രീകോവിൽ | nickname = | map_alt = | map_caption = Location in Kerala | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 9.4375 | latNS = N | longd = 77.0805 | longEW = E | coordinates_display = inline,title | elevation_m =1260 | primary_deity = [[ധർമ്മശാസ്താവ്]] അഥവാ [[അയ്യപ്പൻ]], മാളികപ്പുറത്തമ്മ (ഭഗവതി) | important_festivals = [[മണ്ഡലകാലം|മണ്ഡല]]-[[മകരവിളക്ക്]] കാലം, [[പൈങ്കുനി ഉത്രം]] കൊടിയേറ്റുത്സവം, [[വിഷു]], [[തിരുവോണം]], [[പ്രതിഷ്ഠാദിനം]] |architecture = [[കേരളീയ നിർമ്മാണശൈലി|കേരളീയ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണശൈലി]] |number_of_temples = 4 |number_of_monuments = |inscriptions = |date_built = എ.ഡി. പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന് മുമ്പ് |creator = അജ്ഞാതം | website = {{URL|http://www.sabarimala.kerala.gov.in}} }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിൽ]] [[റാന്നി താലൂക്ക്|റാന്നി താലൂക്കിൽ]] [[റാന്നി-പെരുനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|റാന്നി-പെരുനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ]] ഭാഗമായ [[പെരിയാർ കടുവ സംരക്ഷിത പ്രദേശം|പെരിയാർ കടുവ സംരക്ഷിത പ്രദേശത്തിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ ഹൈന്ദവ [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ്]] '''ശബരിമല ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രം'''.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/10/18/world/asia/india-sabarimala-temple.html |title=Religion and Women's Rights Clash, Violently, at a Shrine in India |date=18 October 2018 |publisher=The New York Times}}</ref> ഒരു പ്രത്യേക കാലഘട്ടത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ [[ഭക്തി|ഭക്തരെത്തുന്ന]] ലോകത്തിലെതന്നെ ഏറ്റവും വലിയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ശബരിമല. ഇത് മണ്ഡല, മകരവിളക്ക് കാലം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നവംബർ, ഡിസംബർ, ജനുവരി തുടങ്ങിയ മാസങ്ങളിൽ ആണ് ഈ കാലയളവ് വരുന്നത്. ഏകദേശം മൂന്നു കോടിയിലധികം പേരാണ് ഓരോ വർഷവും ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നത്. ചില കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഇവ അഞ്ചു കോടിയോളം വരുമെന്നു പറയുന്നു.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/record-collection-at-sabarimala/article6730315.ece|title=Record collection at Sabarimala|date=2014-12-27|publisher=[[The Hindu]]}}</ref> കേരളീയരായ ഹിന്ദുക്കളുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് ശബരിമല. മലയാളികളെ കൂടാതെ കേരളത്തിന്റെ അടുത്ത സംസ്ഥാനങ്ങളായ [[തമിഴ്‌നാട്]], [[കർണാടക]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ആന്ധ്രാപ്രദേശ്,‌]] [[തെലംഗാണ]] തുടങ്ങിയവയിൽ നിന്ന് ഇവിടേക്ക് ധാരാളം ഭക്തർ എത്തിച്ചേരുന്നു. കൂടാതെ ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യൻ വംശജർ കുടിയേറിയ വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുമൊക്കെ ഇവിടെ ഭക്തർ എത്തിച്ചേരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/sabarimala-temple-ends-ban-on-women-kerala-1351711-2018-09-28|title=Women to enter Sabarimala temple today: Weird laws against women from all over the world|date=2018-09-28|publisher=India Today}}</ref>ഹരിഹരപുത്രനായ ([[ശിവൻ|പരമശിവൻ]], [[മഹാവിഷ്ണു]] എന്നിവരുടെ മകനായ) [[ധർമ്മശാസ്താവ്|ധർമ്മശാസ്താവാണ്]] ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഇവിടുത്തെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ എന്നാണ് വിശ്വാസം. ധർമ്മ ശാസ്താവായ അയ്യപ്പന്റെ ആസ്ഥാനം ഈ ക്ഷേത്രം ആണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/sabarimala-legend-women-lord-ayyappa-1351674-2018-09-28|publisher=India Today|date=2018-09-28|title=Legend of Sabarimala: Love story that kept women from Lord Ayyappa}}</ref> കൂടാതെ അടുത്ത് പ്രത്യേകം ക്ഷേത്രത്തിൽ (മാളികപ്പുറം ഭഗവതി ക്ഷേത്രം) [[മാളികപ്പുറത്തമ്മ]] എന്നു പേരുള്ള ശക്തിസ്വരൂപിണിയായ ഒരു [[ഭഗവതി|ഭഗവതി സങ്കല്പവും]] തുല്യപ്രാധാന്യത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. ഉപദേവതകളായി [[ഗണപതി|ആദിമൂല ഗണപതി]], വലിയ കടുത്തസ്വാമി, കൊച്ചു കടുത്തസ്വാമി, കറുപ്പുസ്വാമി, [[നവഗ്രഹങ്ങൾ]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]] എന്നിവർക്കും പ്രത്യേകം സന്നിധികളുണ്ട്. ശബരിമലയിലെ ആചാരങ്ങൾ [[ശൈവമതം]], [[വൈഷ്ണവമതം]], [[ശാക്തേയം]], [[ശ്രമണമതം]], ഗോത്രാചാരങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഒരു സമ്മിശ്രണമാണ്. വേദവാക്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രാചാരമുള്ള [[തത്ത്വമസി]] (അത് നീയാകുന്നു) എന്ന മഹാവാക്യം ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് മുൻപിലായി വലിയ അക്ഷരത്തിൽ എഴുതിവച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/news/dec/31rajeev.htm|title=The Buddhist Connection: Sabarimala and the Tibetans|date=1997-12-31|publisher=Rediff}}</ref> [[സമുദ്രനിരപ്പ്|സമുദ്രനിരപ്പിൽ]] നിന്നും ഏകദേശം 1,260 മീറ്റർ (4,134 അടി) ഉയരത്തിൽ 18 മലകൾക്കു നടുവിലായാണ് ശബരിമല ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലുള്ള പതിനെട്ടു പടികൾ പ്രസിദ്ധമാണ്. ഇവ പതിനെട്ടു ആത്മീയ തത്വങ്ങളെ പ്രതീകവത്ക്കരിക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാനമായും [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹത്തിൽ]] പൊതിഞ്ഞ പതിനെട്ട് കരിങ്കൽ പടികളോടുകൂടിയ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രവും അതിനുമുകളിലുള്ള [[സ്വർണം|സ്വർണ്ണം]] പൊതിഞ്ഞ രണ്ട് ചതുരശ്രീകോവിലുകളുമാണ് ശബരിമലയിലുള്ളത്. [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ മൂന്നാമത്തെ നദിയായ [[പമ്പാ നദി|പമ്പാ നദിയുടെ]] ഉദ്ഭവം ശബരിമലയ്ക്കടുത്തുനിന്നാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം അഞ്ചുകിലോമീറ്റർ തെക്കുപടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്തായി പമ്പാനദിയിൽ ഒരു സ്നാനഘട്ടമുണ്ട്. ഇവിടെ കുളിച്ച് കുടുംബത്തിലെ മരിച്ചവരുടെ പിതൃക്കൾക്ക് ബലിയിട്ടാണ് ഭക്തർ മല ചവിട്ടുന്നത്. നാനാ ജാതിമതസ്ഥർക്കും ഇവിടെ പ്രവേശനം അനുവദനീയമാണ്. എന്നാൽ ഇരുമുടിക്കെട്ടുമായി വരുന്നവരെ മാത്രമേ 18 പടികൾ കയറാൻ അനുവദിക്കൂ. "നെയ്യഭിഷേകമാണ്" ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാട്. [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലുള്ളതാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിനു കീഴിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമാണിത്.{{തെളിവ്}} മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വർഷത്തിൽ എല്ലാ ദിവസവും ഇവിടെ പൂജയോ തീർത്ഥാടനമോ നടക്കുന്നില്ല. [[നവംബർ]]-[[ഡിസംബർ]] മാസങ്ങളിൽ, [[വൃശ്ചികം]] ഒന്നുമുതൽ [[ധനു]] പതിനൊന്നുവരെ നീളുന്നതും മണ്ഡലക്കാലം എന്നറിയപ്പെടുന്നതുമായ 41 ദിവസങ്ങളാണ് ശബരിമലയിലെ പ്രധാന തീർത്ഥാടനകാലയളവ്. തുടർന്ന് മകരവിളക്ക് മഹോത്സവം നടത്തുന്നു.<ref>{{cite web|url= https://www.myoksha.com/sabarimala-temple/|title= ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|access-date= 2016-08-17|archive-url= https://web.archive.org/web/20160802045530/https://www.myoksha.com/sabarimala-temple/|archive-date= 2016-08-02|url-status= dead }}</ref> ഇതിനുപുറമേ എല്ലാ [[മലയാള മാസം|മലയാളമാസ]]ങ്ങളിലേയും ആദ്യത്തെ അഞ്ചുദിവസങ്ങളിലും ഇവിടെ സന്ദർശനമനുവദിക്കുന്നു. ഇത് തുടങ്ങിയിട്ട് അധികകാലമായിട്ടില്ല. [[മീനം|മീനമാസത്തിലെ]] [[ഉത്രം]] നക്ഷത്രത്തിൽ (പങ്കുനി ഉത്രം) ആറാട്ടായി പത്തുദിവസം ഉത്സവം ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഓണം]], [[വിഷു]], [[വിജയദശമി]], [[ദീപാവലി]], [[ശിവരാത്രി|മഹാശിവരാത്രി]] തുടങ്ങിയ വിശേഷ ദിവസങ്ങളിലും ഇവിടെ നടതുറന്ന് പൂജയുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇത്തരം ദിവസങ്ങളിലും ഇവിടെ ദർശനം നടത്താവുന്നതാണ്. [[വ്രതം (ഹൈന്ദവം)|വ്രതമെടുക്കാതെയും]] [[ചലച്ചിത്രം|ചലച്ചിത്ര]] നിർമ്മാണത്തിനുമായി [[വാണിജ്യം|വാണിജ്യ]]പരമായ നീക്കങ്ങളെ തുടർന്ന് [[കേരള ഹൈക്കോടതി|കേരള ഹൈക്കൊടതി]] ഋതുമതി പ്രായത്തിലുള്ള (10 മുതൽ 50 വയസ്സു വരെ) സ്ത്രീകളെ ശബരിമലയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കാൻ പാടില്ല എന്ന വിധി 1992-ൽ പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ 2018 സെപ്റ്റംബർ 28-ന് സുപ്രീം കോടതിയുടെ ചരിത്രപരമായ ഒരു വിധിയനുസരിച്ച് സ്ത്രീ പുരുഷ പ്രായഭേദമന്യേ എല്ലാവർക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കാവുന്നതാണ്. ഈ വിധി വൻ വിവാദങ്ങൾക്ക് വഴിതെളിച്ചു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചുണ്ടായ പ്രശ്നങ്ങൾ മാസങ്ങളോളം നീണ്ടുനിന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/national/2016/apr/11/189686 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-04-11 |archive-date=2016-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412194840/http://www.madhyamam.com/national/2016/apr/11/189686 |url-status=dead }}</ref> ==ഐതിഹ്യങ്ങൾ== ===സ്ഥലനാമം=== [[രാമായണം|രാമായണവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കഥ [[ശബരിമല]] എന്ന പേരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. [[ആദിവാസി]] സമുദായത്തിൽപ്പെട്ട മഹാതപസ്വിനിയായിരുന്ന [[ശബരി]] എന്ന തപസ്വിനി, [[ശ്രീരാമൻ|ശ്രീരാമഭഗവാന്റെ]] വരവും കാത്ത് തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച സ്ഥലമാണിതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. [[സീത|സീതാന്വേഷണത്തിന്]] പോകുന്ന വഴിയിൽ [[രാമൻ|ശ്രീരാമനും]] അദ്ദേഹത്തിൻറെ അനുജനായ [[ലക്ഷ്മണൻ|ലക്ഷ്മണനും]] ശബരിയുടെ ആശ്രമത്തിലെത്തുകയും സന്തുഷ്ടയായ ശബരി അവർക്ക് താൻ രുചിച്ചുനോക്കിയ [[നെല്ലിക്ക|നെല്ലിക്കകൾ]] നൽകുകയും തന്റെ ജീവിതലക്ഷ്യം സഫലമായതിന്റെ ധന്യതയിൽ അവർ യാഗാഗ്നിയിൽ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചതുമായ [[ഐതിഹ്യം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശബരിയെ അനുഗ്രഹിച്ച ഭഗവാൻ ശ്രീരാമൻ, ഇനി ഈ സ്ഥലം അവരുടെ പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാകും എന്ന് പറഞ്ഞുവത്രേ. ഇതാണ് ഈ സ്ഥലത്തിനു 'ശബരിമല' എന്ന പേര് വരാൻ കാരണമായി പറയുന്ന കഥ. ശബരി ശരീരമുപേക്ഷിച്ച സ്ഥലത്താണ് ഇന്ന് '''''ഭസ്മക്കുളം''''' സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെന്നും ഐതിഹ്യമുണ്ട്.{{തെളിവ്}} ===അയ്യപ്പന്റെ അവതാരം=== അയ്യപ്പന്റെ അവതാരത്തെക്കുറിച്ച് നിരവധി ഐതിഹ്യങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. [[പന്തളം രാജവംശം|പന്തളം രാജകുടുംബവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു [[ഐതിഹ്യം|ഐതിഹ്യമാണ്]] അവയിൽ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായത്. കുട്ടികളില്ലാതെ വിഷമിച്ചിരുന്ന തികഞ്ഞ ശിവഭക്തനായ [[പന്തളം]] രാജാവ് '''രാജശേഖരപാണ്ഡ്യൻ''' [[ശിവൻ|ശിവശക്തിമാരെ]] ആരാധിച്ചുവരവേ, ഒരിക്കൽ [[നായാട്ട്|നായാട്ടിനായി]] വനത്തിലെത്തുകയും പമ്പാതീരത്ത് വച്ച് കഴുത്തിൽ മണി കെട്ടിയ സുന്ദരനായ ഒരാൺകുഞ്ഞിനെ കാണുകയും ചെയ്തു. ശിവന് [[മോഹിനി]]രൂപത്തിലുള്ള വിഷ്ണുവിൽ ജനിച്ച പുത്രനാണിതെന്ന് വിശ്വാസം. കഴുത്തിൽ സ്വർണ്ണമണിമാല ഉണ്ടായിരുന്നതുകൊണ്ട് ശിശുവിനു "മണികണ്ഠൻ" എന്നു പേരിട്ട രാജാവ് ശിവപാർവതിമാരുടെ അനുഗ്രഹത്തോടെ കുട്ടിയെ രാജകൊട്ടാരത്തിലേക്ക് എടുത്തുകൊണ്ടുപോയി. എന്നാൽ പിന്നീട് രാജ്ഞി ഒരു ആൺ കുഞ്ഞിന് ജന്മം നൽകുക ഉണ്ടായി. [[ആയോധനകല|ആയോധനകലയിലും]] വിദ്യകളിലും അഗ്രഗണ്യനായ അയ്യപ്പനെ യുവരാജാവായി വാഴിക്കാനായിരുന്നു പന്തളം രാജാവിന്റെ ആഗ്രഹം. എന്നാൽ സ്വന്തം മകനെ യുവരാജാവാക്കുവാനായി മഹാറാണി തന്ത്രങ്ങൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി രാജ്ഞി മന്ത്രിയെ വശത്താക്കുകയും, അവരുടെ ഗൂഢപദ്ധതി പ്രകാരം രാജ്ഞി കപടമായി വയറുവേദന അഭിനയിക്കുകയും കൊട്ടാരവൈദ്യൻ രോഗത്തിനു പുലിപ്പാൽ മരുന്നായി നിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. ഗൂഢപദ്ധതിയനുസരിച്ച് പുലിപ്പാൽ കാട്ടിൽ നിന്നും കൊണ്ടുവരാൻ നിയുക്തനായത് രാജകുമാരനായ മണികണ്ഠനാണ്. അങ്ങനെയാണ് പുലിപ്പാലിനായി അയ്യപ്പനെ കൊടുംകാട്ടിലേക്ക് വളർത്തമ്മയായ രാജ്ഞി പറഞ്ഞയക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ലോകോപദ്രവകാരിണിയും പരമദുഷ്ടയുമായ മഹിഷിയെ വധിച്ച് [[പുലി]]പ്പുറത്തേറി അയ്യപ്പൻ വിജയശ്രീലാളിതനായി പന്തളദേശത്തു മടങ്ങിയെത്തി. അയ്യപ്പൻ ദൈവമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പന്തളം രാജാവ് അയ്യപ്പന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ശബരിമലയിൽ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ച് നൽകുകയായിരുന്നു. പുലിപ്പാൽ കൊണ്ടുവരാൻ കാട്ടിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ തയ്യാറാക്കിയതാണ് "ഇരുമുടിക്കെട്ട്" എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ട്. അയ്യപ്പനോട് രാജ്ഞിയും മന്ത്രിയും ചെയ്ത പാപത്തിൽ നിന്നും മുക്തി നേടാനാണ് 41 ദിവസത്തെ വ്രതവും വർഷംതോറുമുള്ള തീർത്ഥയാത്രയും എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ജീവാത്മാവായ ഭക്തൻ പരമാത്മാവായ ഭഗവാന് സമർപ്പിക്കുന്ന വസ്തു എന്ന തലത്തിലും ഇരുമുടികെട്ടിനെ വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. ശാസ്താവിൽ വിലയം പ്രാപിച്ച വീരയോദ്ധാവായി അയ്യപ്പനെ ചിത്രീകരിക്കുന്ന ഐതിഹ്യവും പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. കാട്ടിൽ നിന്നും ലഭിച്ച അയ്യപ്പനെ യുദ്ധതന്ത്രങ്ങളെല്ലാം പഠിപ്പിച്ച് പന്തളം രാജാവ് മുഖ്യസേനാനിയാക്കി. [[വാവർ|വാവരുമായി]] യുദ്ധമുണ്ടായെങ്കിലും പിന്നീട് ഇവർ ഉറ്റ ചങ്ങാതിമാരായി. വാവരുടെയും കടുത്തയുടെയും തലപ്പാറ മല്ലൻ, ഉടുമ്പാറ വില്ലൻ മുതലായവരുടെ സഹായത്തോടെ അയ്യപ്പൻ [[പന്തളം]] രാജ്യത്തെ ശത്രുക്കളിൽ നിന്നും രക്ഷിച്ചു. ചോളരുടെ സൈന്യമായ മറവപ്പട നശിപ്പിച്ച ശബരിമല ക്ഷേത്രം പുതുക്കി പണിയുകയും ചോളപ്പടയുടെ തലവനായ ഉദയനനെയും മഹിഷിയെയും വധിക്കുകയും ചെയ്തു. പടയോട്ടത്തിന്റെ ഒടുവിൽ അയ്യപ്പൻ ശബരിമലയിലെ ധർമ്മ ശാസ്താവിൽ വിലയം പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്തു എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ശബരിമലയിലെ അയ്യപ്പൻറെ സമാധി സ്ഥലം മണി മണ്ഡപം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇന്ന് ഇത് മാളികപ്പുറത്തെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. പമ്പാനദിയുടെ തീരത്ത് കഴിഞ്ഞിരുന്ന ബുദ്ധമതാനുയായി ആയിരുന്നു അയ്യപ്പൻ എന്നും ചിലർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ശത്രുക്കളെ ഭയന്ന് രാജ്യം വിട്ടോടിയ പാണ്ഡ്യരാജാവിനെ രാജ്യം വീണ്ടെടുക്കാൻ അയ്യപ്പൻ സഹായിച്ചത്രേ. വീരന്മാരെ ആരാധിക്കുന്ന സമ്പ്രദായം ഉണ്ടായിരുന്ന സംഘകാലത്ത് വീരാരാധനയിലൂടെ ദേവത്വം പകർന്നു വന്ന അയ്യപ്പൻ, [[പരശുരാമൻ]] കേരള രക്ഷയ്ക്കുവേണ്ടി പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയ ശബരിമലയിലെ <ref> http://www.sabarimalaayyappan.com/ </ref> ശാസ്താക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയിൽ ലയിച്ചു ചേർന്നു എന്നാണ് മറ്റൊരു ഐതിഹ്യം. അയ്യപ്പൻ ശാസ്താവാണെന്നും ധർമ്മ ശാസ്താവിന് ഭാര്യയും മക്കളും ഉണ്ടായിരുന്നെന്നും സത്യവാങ്മൂലം സമർത്ഥിക്കുന്നു. ഭാര്യയും മക്കളുമുണ്ടായിരുന്ന ശാസ്താവ് ഒരിക്കലും സ്ത്രീ വിരോധിയായിരുന്നില്ലെന്നാണ് നിലപാട്. അഷ്ടോത്തര ശതകം അനുസരിച്ച് പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ ഭാര്യമാരും സത്യകൻ എന്ന മകനും ശാസ്താവിനുണ്ടായിരുന്നെന്നാണ് ഐതിഹ്യം<ref>[http://thatsmalayalam.oneindia.in/news/2008/02/08/kerala-sabarimala-woman-entry-affidavit-devaswam.html ശബരിമല]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}മറ്റൊരു ഐതിഹ്യം</ref>. അയ്യപ്പന്റെ ബാല്യകാലം പന്തളമായി മാറാനും ചില കാരണങ്ങളുണ്ട്. ശബരിമലയിൽ ശാസ്താവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിക്കാനായി കൊണ്ടു വന്നെങ്കിലും ദുർഘടമായ പാത അതിന് തടസമായിരുന്നു. പാത ശരിയാകുന്നതുവരെ പന്തളം രാജാവ് അത് സൂക്ഷിക്കാമെന്നേറ്റു. നദീതീരത്ത് ഒരു ക്ഷേത്രം പണിത് അതിൽ ശാസ്താവിനെ പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയും പൂജകൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു. [[ശബരിമല]]യെ ചുറ്റിയുള്ള ഓരോ മലമുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. [[നിലയ്ക്കൽ|നിലക്കൽ]], [[കാളകെട്ടി]], [[കരിമല]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ ഇന്നും ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. മറ്റ് മലകളിൽ ക്ഷേത്രാവശിഷ്ടങ്ങളും. അയ്യപ്പൻ മഹിഷിയെ വധിച്ച ശേഷം ധ്യാനത്തിലിരുന്നത് ശബരിമലയിലാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമുള്ള 18 മലകളിലെ 18 മലദൈവങ്ങൾക്കു നടുവിലാണ് അയ്യപ്പക്ഷേത്രമെന്നും ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലുള്ള 18 പടികൾ എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ട്. മറ്റൊരു വിശ്വാസപ്രകാരം 18 പടികൾ ആത്മീയമായ 18 കാര്യങ്ങളെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. 18 പടികൾ അഥവാ 18 അവസ്ഥകൾ തരണം ചെയ്തു ഭക്തർ ഈശ്വരനിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു അഥവാ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു എന്ന സങ്കൽപ്പമാണ് ഇതിൽ ഉള്ളത്. === മാളികപ്പുറത്തമ്മ === ==== മഹിഷീ നിഗ്രഹം ==== അയ്യപ്പൻ മഹിഷിയെ നിഗ്രഹിച്ച് ശാപമോക്ഷം നൽകിയപ്പോൾ മഹിഷി ഒരു സുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീയായി മാറുകയും അയ്യപ്പനോട് തന്നെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ അഭ്യർഥന നടത്തുകയും ചെയ്തു, എന്നാൽ നിത്യബ്രഹ്മചാരിയായ അയ്യപ്പൻ, തന്നെക്കാണാൻ കന്നി അയ്യപ്പൻമാർ ആരും വരാതിരിക്കുന്ന കാലത്ത് ആ സ്ത്രീയെ വിവാഹം കഴിച്ചു കൊള്ളാമെന്ന് വാക്ക് നൽകിയതായാണ് വിശ്വാസം.  ആ ദേവി മാളികപ്പുറത്തെ ഭഗവതിയിൽ ലയിച്ചു മോക്ഷം നേടി എന്നാണ് ഐതീഹ്യം. ==== മധുര മീനാക്ഷി (ഭഗവതി/ ആദിപരാശക്തി) ==== [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യ]] പാരമ്പര്യമുള്ള [[പന്തളം രാജവംശം|പന്തളത്തെ]] രാജാവ് തന്റെ കുലദൈവമായി ആരാധിക്കുന്ന [[മധുര മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രം|മധുര മീനാക്ഷിയാണ്]] മാളികപ്പുറത്തമ്മയെന്ന് മറ്റൊരു വിശ്വാസം. ഇപ്രകാരം [[പരാശക്തി]] അഥവാ [[ദുർഗ്ഗാ]] സങ്കൽപ്പവും മാളികപ്പുറം ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ട്. ശംഖ്, ചക്രം, അഭയ, വരദ മുദ്രകൾ ധരിച്ച ചതുർ ബാഹുവായ പ്രതിഷ്ഠ പരാശക്തിയായ ഭഗവതിയെ തന്നെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭിത്തിയിൽ കൊത്തി വച്ചിരിക്കുന്ന [[അഷ്ടലക്ഷ്മി|അഷ്ടലക്ഷ്മിമാരെയും]] ഇവിടെ കാണാം. അതിനാൽ [[മഹാലക്ഷ്മി]] സങ്കല്പത്തിലും ആരാധിക്കുന്നു. ഭഗവതി സേവ, ലളിത സഹസ്രനാമം തുടങ്ങിയ ഇവിടുത്തെ എല്ലാ പൂജകളും ആരാധനകളും പരാശക്തിയായ ഭഗവതിക്കാണ് സമർപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. ==== നിലയ്ക്കൽ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം ==== ദുഷ്ട ശക്തികൾക്കെതിരെ പോരാടാൻ എല്ലാ അനുഗ്രഹങ്ങളും [[നിലയ്ക്കൽ]] മഹാദേവൻ തന്റെ പുത്രനായ ശബരിമലയിലെ [[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പന്]] പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ശബരിമലയ്ക്ക് പോകുന്ന തീർത്ഥാടകർ നിലയ്ക്കൽ മഹാദേവ ക്ഷേത്രവും തൊട്ടടുത്തുള്ള പള്ളിയറ ദേവി ക്ഷേത്രവും സന്ദർശിക്കാറുണ്ട്. === മകരവിളക്ക് === ശബരിമല മകരവിളക്കുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു പറ്റി നിർഭരമായ ഒരു ഐതീഖ്യമുണ്ട്. പ്രദാനമായും രണ്ടു കാര്യങ്ങളാണ് മകരവിളക്കുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു ഭക്‌തർ വിശ്വസിക്കുന്നത് പണ്ടുകാലത്തു മകരസാംക്രാന്തി ദിനത്തിൽ പൊന്നമ്പലമേട്ടിൽ വച്ച് വനവാസികളായ കാട്ടുനായ്ക്കർ വിളക്ക് തെളിയിച്ചു അയ്യപ്പനെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. ഇതാണ് പിൽക്കാലത്തു മകരവിളക്കായി മാറിയത്. മറ്റൊരു പ്രദാന ഐതിഹ്യം അയ്യപ്പന്റെ ബാല്യകാലവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. പന്തളം രാജാവിന്റെ പുത്രനായി വളർന്ന അയ്യപ്പൻ തന്റെ അവതാരലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കി ശബരിമലയിൽ കുടികൊണ്ടു. മകരസംക്രമ മുഹൂർത്തത്തിൽ പന്തളം കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്നും കൊണ്ടുവരുന്ന തിരുവാഭരണങ്ങൾ ചാർത്തി നിൽക്കുന്ന അയ്യപ്പനെ കാണാൻ ദേവന്മാർ എത്തുമെന്നും ആ സമയത്ത് ആകാശത്ത് ഉദിക്കുന്ന മകരജ്യോതി അയ്യപ്പന്റെ ചൈതന്യമാണെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.  പന്തളം കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്നും കാൽനടയായി കൊണ്ടുവരുന്ന തിരുവാഭരണങ്ങൾ വൈകുന്നേരം ദീപാരാധനയ്ക്ക് മുൻപായി അയ്യപ്പന് ചാർത്തുന്നു. ദീപാരാധന സമയത്ത് ആകാശത്ത് തെളിയുന്ന 'മകര' നക്ഷത്രമാണ് മകരജ്യോതി. പൊന്നമ്പലമേട്ടിൽ മൂന്ന് തവണ തെളിയുന്ന ദീപത്തെയാണ് മകരവിളക്ക് എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. സ്വാമി അയ്യപ്പൻ തന്റെ അവതാരലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കി ധർമ്മശാസ്താവിൽ ലയിച്ചതിന്റെയും, ഭക്തർക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകുന്നതിന്റെയും പ്രതീകമായാണ് മകരവിളക്ക് ആഘോഷിക്കുന്നതു. ശബരിമലയും പന്തളം കൊട്ടാരവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം, ഒരു പിതൃ-പുത്ര ബന്ധം കൂടിയാണ്. ഐതിഹ്യങ്ങൾ പ്രകാരം അയ്യപ്പസ്വാമി പന്തളം രാജാവായ രാജശേഖര പാണ്ഡ്യന്റെ വളർത്തുപുത്രനായിരുന്നു. മകരവിളക്ക് സമയത്ത് പന്തളം കൊട്ടാരത്തിന് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ചില ചുമതലകളും അവകാശങ്ങളുമുണ്ട്: മകരവിളക്ക് ദിവസം അയ്യപ്പ പ്രതിഷ്ഠയിൽ ചാർത്തുന്ന സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളെയാണ് തിരുവാഭരണം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇവ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത് പന്തളം കൊട്ടാരത്തിലെ 'ശ്രീകോവിൽ' കൊട്ടാരത്തിലാണ്. മകരസംക്രമത്തിന് മൂന്ന് ദിവസം മുൻപ് പന്തളത്ത് നിന്ന് ഈ ആഭരണങ്ങൾ ഘോഷയാത്രയായി ശബരിമലയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു. പന്തളം രാജാവിന്റെ പ്രതിനിധിയായി ഒരു രാജകുടുംബാംഗം ഈ ഘോഷയാത്രയെ നയിക്കുന്നു.  മകരവിളക്ക് ദർശിക്കാൻ പന്തളം കൊട്ടാരത്തിലെ മുതിർന്ന വ്യക്തികൾ നേരിട്ട് എത്താറില്ല. (തന്റെ പുത്രനായ അയ്യപ്പൻ ഈശ്വരനായി മാറിയതിനാൽ മകനെ തൊഴാൻ പിതാവിന് കഴിയില്ല എന്ന സങ്കല്പം ഇതിന് പിന്നിലുണ്ട്). പകരം അദേഹത്തിന്റെ പ്രധിനിധിയായി ഒരാൾ ഘോഷയാത്രയ്‌ക്കൊപ്പം മലകയറുന്നു. ശബരിമല നട അടയ്ക്കുന്നതിന് മുൻപ് അവസാനമായി ദർശനം നടത്തുന്നത് പന്തളം രാജപ്രതിനിധിയാണ്. തിരുവാഭരണ ഘോഷയാത്ര പന്തളത്ത് നിന്ന് പുറപ്പെടുമ്പോൾ ആകാശത്ത് ഒരു കൃഷ്ണപ്പരുന്ത് വട്ടമിട്ട് പറക്കാറുണ്ട്. പന്തളം കൊട്ടാരത്തിലെ കുലദൈവമായ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ വാഹനമായ ഈ പരുന്ത്, തിരുവാഭരണങ്ങൾക്ക് കാവലായി സന്നിധാനം വരെ കൂടെയുണ്ടാകും എന്നാണ് വിശ്വാസം.  മകരവിളക്ക് കഴിഞ്ഞ് കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, രാജപ്രതിനിധി ശബരിമലയിലെത്തി മാളികപ്പുറത്തമ്മയെയും അയ്യപ്പനെയും വണങ്ങിയ ശേഷം നട അടയ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് തിരുവാഭരണങ്ങളുമായി അദ്ദേഹം പന്തളത്തേക്ക് മടങ്ങുന്നു. തിരികെ വരുമ്പോൾ പെരിനാട് ധർമ്മ ശാസ്താ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഈ തിരുവാഭരണം ചാർത്തി ആരാധന നടത്തുന്നു. ശബരിമലയിൽ എത്തിച്ചേരുവാൻ സാധിക്കാത്ത ആളുകൾക്ക് പെരിനാട് ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തി അയ്യപ്പനെ കാണാൻ വേണ്ടിയാണ് ഇത്തരം ഇതെന്ന് വിശ്വാസം. ==ചരിത്രം== [[File:Ayyanar with Poorna Pushkala IMG 20170813 170522 1.jpg|thumb|അയ്യനാർ ഭാര്യമാരായ പൂർണ്ണ, പുഷ്ക്കല എന്നിവരോടൊപ്പം.]] പുരാതന കാലം മുതൽക്കേ ശബരിമല പുരാതന ദ്രാവിഡ ദൈവമായിരുന്ന ശാസ്താവിന്റെ ആരാധനാ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. ശാസ്താവ് ഒരു ആദിദ്രാവിഡ മലദൈവമായിരുന്നു. പന്തളം രാജകുമാരൻ ആയിരുന്ന മണികണ്ഠന്റെ സമാധി സ്ഥലം ഇവിടെ കാണാം. ഇത് മണിമണ്ഡപം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. മാളികപ്പുറത്തമ്മ ആകട്ടെ പുരാതന ദ്രാവിഡ മാതൃ ദൈവമായ കൊറ്റവൈ എന്ന ഭഗവതി ആയിരുന്നു എന്നും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. പുരാതന കാലത്തെ മാതൃ ദൈവാരാധന, ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, ഐശ്വര്യം, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവയുമായി ഈ ഭഗവതി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. ശൈവ വൈഷ്ണവ ബൗദ്ധ മതങ്ങളും അബ്രഹാമിക മതങ്ങളും ഉടലെടുക്കുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ ലോകത്തിൽ മാതൃദൈവാരാധന വ്യാപകമായിരുന്നു. ധർമ്മ ശാസ്താവ്‌ അഥവാ അയ്യപ്പൻ എന്നത് ഹിന്ദു ദേവനാക്കപ്പെട്ട [[ബുദ്ധൻ|ബുദ്ധനാണെന്നും]] ചിലർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.<ref> {{cite book |last=കൃഷ്ണചൈതന്യ |first=| authorlink= കൃഷ്ണചൈതന്യ|coauthors= |editor= പി.ജി. പുരുഷോത്തമൻ പിള്ള|others= |title=ഇന്ത്യയുടെ ആത്മാവ് |origdate= |origyear=1981 |origmonth= |url= |format= |accessdate= |accessyear= |accessmonth= |edition= 1996|series= |date= |year= |month= |publisher= നാഷണൽ ബുക്ക് ട്രസ്റ്റ് ഇന്ത്യ|location= ന്യൂഡൽഹി|language= മലയാളം|isbn=81-237-1849-7 |oclc= |doi= |id= |pages= |chapter= |chapterurl= |quote= }} </ref> ശബരിമല ക്ഷേത്രവും കേരളത്തിലെ പല ശാസ്താ-ദുർഗ്ഗക്ഷേത്രങ്ങളും, അഥവാ [[കാവ്|കാവുകളും]] ഹൈന്ദവപരിണാമം പ്രാപിച്ച ആദി ദ്രാവിഡ ക്ഷേത്രങ്ങളാണെന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു<ref name=":0">വി.വി.കെ. വാലത്ത്; കേരളത്തിലെ സ്ഥല ചരിത്രങ്ങൾ- തിരുവനന്തപുരം ജില്ല. കേരളസാഹിത്യ അക്കാദമി. തൃശൂർ</ref> <ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.milligazette.com/Archives/15042001/Art06.htm|title=Hinduism and Talibanism|access-date=|last=മുകുന്ദൻ സി.|first=മേനോൻ|date=2017 മാർച്ച് 5|website=|publisher=}}</ref> നിർമ്മാണത്തിന്റെ പ്രാക്തനകാലം മുതൽക്കേ നാട്ടുകാരായ ജനങ്ങൾ സംഘങ്ങളായിച്ചേർന്ന് വ്രതാനുഷ്ഠാനത്തോടെ [[പച്ചരി|പച്ചരിയും]] [[തേങ്ങ]]യും നെയ്യും ഉപ്പും [[കുരുമുളക്|കുരുമുളകും]] ചേർന്ന നിവേദ്യങ്ങളുമായി ക്ഷേത്രവിഹാരങ്ങളിൽ താമസിച്ചിരുന്ന ബുദ്ധഭിക്ഷുക്കൾ തീർത്ഥാടനം ചെയ്ത് നിവേദ്യങ്ങൾ നൽകി അവരുടെ ഉപദേശങ്ങൾ ശ്രവിച്ച് തിരിച്ചു വരുമായിരുന്നു. ബുദ്ധമതാനുയായികളുടെ ശരണം വിളിയും അയ്യപ്പ ശരണം വിളിയും തമ്മിലുള്ള സാമ്യം ഈ വാദത്തെ ന്യായീകരിക്കുന്നു. അയ്യപ്പൻ വിഷ്ണുവിന്റേയും ശിവന്റേയും പുത്രനായാണു കരുതപ്പെടുന്നത്. ഇതു ശൈവ-വൈഷ്ണവ ഐക്യത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു എന്ന വാദവും നിലവിലുണ്ട്. [[രാമായണം|രാമായണത്തിൽ]] ശബരിപീഠം എന്നും കൂടാതെ ശബരി ആശ്രമം എന്നും പറയുന്നു.<ref>Hirosaka, Shu. ''The Potiyil Mountain in Tamil Nadu and the origin of the Avalokiteśvara cult''</ref> [[അഗസ്ത്യമുനി]] ഹിന്ദുമതത്തിന്റെ പ്രചരണത്തിനു [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതത്തെ]] നശിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി [[തമിഴ്]] പഠിച്ച് ബുദ്ധവിഹാരങ്ങളിൽ കടന്നു കൂടിയെന്നും അതിനെ പതിയെ താന്ത്രിക ബുദ്ധമതത്തിലേക്ക് പരിണാമപ്പെടുത്തുന്നതിലും വിവിധ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ സംസ്കൃത വ്യാകരണങ്ങളിൽ പിശക് വരുത്തുന്നതിനും ഇടയാക്കി എന്നും ചില പിൽകാല ബുദ്ധ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പറയുന്നു. ഇത് മുതലെടൂത്ത് [[കുമാരില ഭട്ട|കുമാരീല ഭട്ടൻ]] എന്ന വൈഷണവ സന്യാസി ബുദ്ധമത പണ്ഡിതരെ പില്കാലത്ത് വാഗ്വാദത്തിൽ തോല്പിക്കുന്നു. പ്രധാനമായും അതിനു കാരണമായത് ബുദ്ധമത ഗ്രന്ഥങ്ങളിലെ വ്യാകരണ പ്രശ്നങ്ങൾ ആയിരുന്നു. പിന്നീട് ബുദ്ധ വിഹാരങ്ങളെല്ലാം സംബന്ധമൂർത്തി നയനാർ എന്ന സൈന്യാധിപന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള മറവപ്പട തമിഴ്നാട്ടിലെ ചോള രാജാക്കന്മാരുടെ പിന്തുണയോടെ തച്ചുടക്കുകയും നിരവധി സന്യാസിമാരെ ഈ മലകളിലെ വിഹാരങ്ങളിലും കേരളത്തിലെ മറ്റിടങ്ങളിലുള്ള വിഹാരങ്ങളിലും വച്ച് കൊന്നടുക്കുകയും അതിനു വർഷാവർഷം ആവർത്തനം ചെയ്ത് ഗരുഡൻ തൂക്കം പോലുള്ള അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. <ref>{{Cite book|title=സോഷ്യൽ ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് സൗത്ത് ഇന്ത്യ|last=സദാശിവൻ|first=എസ്, എൻ.|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ താല്പര്യമില്ലായിരുന്ന ശൈവ വൈഷ്ണവ പ്രയോക്താക്കൾ താമസിയാതെ ഈ ക്ഷെത്രങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ചു മടങ്ങി എങ്കിലും ആ പ്രദേശത്തു ജീവിച്ചിരുന്ന മലയരയർ ക്ഷേത്രാരാധനകൾ തുടർന്ന് പോന്നു. പിന്നീട് വളരെക്കാലം കഴിഞ്ഞ് 16 നൂറ്റാണ്ടിൽ [[ഗുപ്തസാമ്രാജ്യം|ഗുപ്ത സാമ്രാജ്യകാലത്ത്]] ഹിന്ദുമതത്തിനു പുത്തനുണർവ്വ് ഉണ്ടാകുകയും ശൈവ വൈഷ്ണവ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ഒന്നാകുകയും ഇന്ത്യയിലുള്ള നിരവധി നാട്ടു ദൈവങ്ങളെയും അവരെ ചുറ്റുപ്പറ്റിയുള്ള കഥകളും മറ്റും ഹിന്ദുമതത്തിലേക്ക് സ്വാംശീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന സമയത്താണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഹിന്ദുക്കൾ കൈവശപ്പെടുത്തുന്നത്. മലയർ ഈ സമയർത്ത് ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പൂർണ്ണ അവകാശികളായിരുന്നു. [[പന്തളം]] രാജവംശം ഈ സമയത്തിനുള്ളിൽ [[ക്ഷത്രിയൻ|ക്ഷത്രിയരാക്കപ്പെടുകയും]] ബുദ്ധഭിക്ഷുക്കൾക്ക് അവരുടെ സംരക്ഷകനെ നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതൊക്കെയാണെങ്കിലും ശബരിമല തീർത്ഥാടനം തുടർന്നു പോന്നു. 2008 ൽ സുപ്രീം കോടതിയിൽ നൽകിയ സത്യവാങ്മൂലം കേരള സർക്കാർ ഇത് പുരാതന കാലത്ത് ബുദ്ധക്ഷേത്രമാണെന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.‌ <ref>https://www.news18.com/news/india/sabarimala-a-buddhist-shrine-govt-thinks-so-282430.html </ref>. ബുദ്ധക്ഷേത്രം എന്നാണ് ഹൈന്ദവവത്കരിക്കപ്പെട്ടതെന്ന് കൃത്യമായി പറയാൻ സാധിക്കയില്ല എങ്കിലും ലഭ്യമായ ചരിത്രവസ്തുതകൾ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ 15-16 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ശൈവ-വൈഷ്ണവ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുറ്റെ രമ്യതക്കു ശേഷമാണ് ഇതുണ്ടായതെന്ന് അനുമാനിക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. ഏതാണ്ട് ഇതേ കാലത്ത് തന്നെ നമ്പൂതിരിമാരായ ആചാര്യന്മാർ ക്ഷേത്രത്തിൽ പൂജാദികർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്ന് പിന്മാറുകയും ചെമ്പകശ്ശേരി രാജവംശത്തിന് ക്ഷേത്രാധികാരത്തിൽ കൂടുതൽ സ്വാധീനം ലഭിക്കുന്നതും. കുറച്ചു കാലത്തേക്ക് ബുദ്ധമതാരചങ്ങൾ തുടർന്നു എങ്കിലും അയ്യപ്പനേയും ബുദ്ധനേയും പിന്നീടു വന്ന തലമുറകളിലെ തീർത്ഥാടകർ ഇവർ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തെ പരിഗണിക്കാതെ രണ്ടുപേരും ഒന്നായി കണ്ടു എന്നു കരുതണം. കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ വാവരുടെ പിൻഗാമി സമർപ്പിച്ച തെളിവുകൾക്ക് 1708 വർഷത്തോളം കാലപ്പ്ഴക്കമുണ്ടെന്നു കണക്കാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ചീരപ്പഞ്ചിറ കുടുംബവർക്കുള്ള പ്രകാരവും ക്ഷേത്രത്തിൽ വീണ്ടും തീർത്ഥാടനം ആരംഭിച്ചത് 15-16 നൂറ്റാണ്ടോടെയാണെന്നു കാണുന്നു. കുലദൈവമായ ശാസ്താവിനെ ക്ഷത്രിയന്മാർ അച്ഛനെന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്. ബുദ്ധനെ അച്ഛൻ എന്നും അപ്പൻ എന്നും അയ്യൻ എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു. അയ്യോ എന്ന് വിളിക്കുന്നത് അയ്യപ്പനെ ഉദ്ദേശിച്ചാണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. {{Hdeity infobox |Image = | Caption = അയ്യപ്പൻ | Name = സ്വാമി അയ്യപ്പൻ | Devanagari = | Sanskrit_Transliteration = | Pali_Transliteration = | Tamil_Transliteration = ஐயப்பன் | Malayalam_Transliteration = അയ്യപ്പൻ | Script_name = [[Malayalam script|മലയാളം]] | Malayalam t = അയ്യപ്പൻ | Tamil = ஐயப்பன் | Affiliation = [[ശിവൻ]], [[വിഷ്ണു]], [[ഭഗവതി]] | God_of = | Abode = [[ശബരിമല]] | Mantra = സ്വാമിയേ ശരണം അയ്യപ്പാ | Weapon = അമ്പും വില്ലും | Mount = [[കുതിര]]{{തെളിവ്}} | Planet = ശനി }} ക്രിസ്തുവർഷം 1821-ൽ പന്തളം രാജവംശം തിരുവിതാം കൂറുമായി ലയിക്കപ്പെട്ടതോടെ ഈ ക്ഷേത്രവും 48 മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളും തിരുവിതാംകൂറുമായി ചേർക്കപ്പെട്ടു. <ref>{{Cite web |url=http://missiongreensabarimala.com/pilgrimage/history |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-03-29 |archive-date=2016-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817043229/http://missiongreensabarimala.com/pilgrimage/history |url-status=dead }}</ref> ഈ ക്ഷേത്രം നിരവധി പ്രാവശ്യം തകർക്കപ്പെട്ടിട്ടുമുണ്ട്. ഈ നൂറ്റാണ്ടിൽ 1902-ലും 1950-ലും ക്ഷേത്രം അഗ്നിബാധക്കിരയാക്കപ്പെട്ടു <ref>{{Cite web |url=https://www.sabarimalaaccomodation.com/?page_id=1226 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-03-29 |archive-date=2017-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170213030902/http://www.sabarimalaaccomodation.com/?page_id=1226 |url-status=dead }}</ref>1902 ൽ ഉണ്ടായ അഗ്നിബാധക്ക് ശേഷം 1910-ൽ പുനരുദ്ധാരണം ചെയ്തു. 1950-ൽ ക്രിസ്തീയ മതമൗലികവാദികൾ ക്ഷേത്രം തീവയ്ക്കുകയും വിഗ്രഹം തകർക്കുകയും ചെയ്തു. <ref>https://books.google.ae/books?id=Be3PCvzf-BYC&pg=PA109&lpg=PA109&dq=sambandhamoorthi&source=bl&ots=9kanUiqhxo&sig=27CTQ0Gg7Q-5m6a0CZD_kgSK8z8&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj_yoGW-PvSAhUCQBoKHZn1BGcQ6AEILzAG#v=onepage&q=sambandhamoorthi&f=false</ref> തുടർന്ന് പുനരുദ്ധാരണം നടത്തിയാണ് ഇന്നത്തെ പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹം (ഏതാണ്ട് [[സ്വർണ്ണം]] എന്നും പറയാം) നിർമ്മിച്ച് പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. [[ചെങ്ങന്നൂർ|ചെങ്ങന്നൂരിലെ]] പ്രസിദ്ധ [[വിശ്വകർമ്മജർ|വിശ്വകർമ്മ]] കുടുംബമായ തട്ടാവിള കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളായിരുന്ന നീലകണ്ഠപണിക്കരും അയ്യപ്പപ്പണിക്കരും ചേർന്നാണ് തകർത്ത വിഗ്രഹത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിലുള്ള നിലവിലെ വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചത്. 1951 മേയ് 17-ന് പുനഃപ്രതിഷ്ഠ നടത്തി. ==സുപ്രീം കോടതി വിധി 2018== {{main|ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രത്തിലെ യുവതീപ്രവേശനം}} 28 വർഷം നീണ്ട നിയമപോരാട്ടത്തിന് ശേഷം സുപ്രീം കോടതി ശബരിമലയിൽ എല്ലാം പ്രായത്തിലുമുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് പ്രവേശനം അനുവദിച്ച് വിധി പ്രഖ്യാപിച്ചു. <ref>https://supremecourtofindia.nic.in/supremecourt/2006/18956/18956_2006_Judgement_28-Sep-2018.pdf</ref> 2006 ൽ സുപ്രീംകോടതിയിലെത്തിയ കേസിൽ 12 വർഷത്തിന് ശേഷമാണ് ശബരിമലയിൽ യുവതികൾ പ്രവേശിക്കുന്നത് ആചാരങ്ങൾക്കും വിശ്വാസത്തിനും എതിരാണെന്നും അത് ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമാണെന്നുമായിരുന്നു പറഞ്ഞ് 1991 ഏപ്രിൽ അഞ്ചിന് ശബരിമലയിലെ സ്ത്രീപ്രവേശനം നിരോധിച്ചുകൊണ്ട് ഹൈക്കോടതി വിധി വന്നു. 2019 ജനുവരി രണ്ടാം തീയതി ശബരിമലയിൽ അമ്പതു വയസിനു താഴെയുള്ള യുവതികൾ പ്രവേശിച്ചു. ബിന്ദു, കനകദുർഗ്ഗ എന്നീ സ്ത്രീകൾ ആയിരുന്നു ആദ്യമായി പ്രവേശിച്ചത്. ഇതോട്കൂടി ശബരിമല കർമ്മ സമിതിയുടേയും വിവിധ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെയും നേതൃത്വത്തിൽ കേരളത്തിൽ വ്യാപകമായ സമരങ്ങളും പ്രക്ഷോഭങ്ങളും നടന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2019/01/02/sabarimala-women-entry-live-updates.html|title=Samarimala Sthree Praveshanam|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> 15 വർഷത്തിന് ശേഷം 2006-ൽ യംങ് ലോയേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ ശബരിമലയിൽ എല്ലാ പ്രായത്തിലുള്ള സ്ത്രീകൾക്കും പ്രവേശനം ആവശ്യപ്പെട്ട് സുപ്രീംകോടതിയിൽ ഹർജി നൽകി.<ref>{{Cite web |url=https://www.sci.gov.in/supremecourt/2006/18956/18956_2006_Judgement_13-Oct-2017.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-10-14 |archive-date=2018-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180219031246/http://sci.gov.in/supremecourt/2006/18956/18956_2006_Judgement_13-Oct-2017.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref>https://www.manoramanews.com/news/kerala/2018/09/28/a-controversy-start-from-a-image-in-sabarimala.html</ref><ref>https://www.asianetnews.com/news/government-cancelled-brewer-ypermission-pgiqfg</ref> ==മണ്ഡലകാല തീർത്ഥാടനം== കൊല്ലവർഷം വൃശ്ചികമാസം ഒന്നാം തീയതി ശബരിമല തീർത്ഥാടനത്തിന് തുടക്കം കുറിയ്ക്കുന്നു. ധനുമാസം പതിനൊന്നാം തീയതി അവസാനിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ 41 ദിവസം നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഈ തീർത്ഥാടനകാലമാണ് മണ്ഡലകാലം. നവംബർ-ഡിസംബർ മാസങ്ങളിലായിട്ടാണ് ഈ കാലം.<ref>{{Cite web|url=https://www.prokerala.com/festivals/sabarimala-mandala-kalam.html|title=Sabarimala Mandala Kalam 2019 Dates|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> ശബരിമലയാത്രയ്ക്കു മുമ്പ്, തീർത്ഥാടകർ 41 ദിവസത്തെ വ്രതം അനുഷ്ഠിയ്ക്കുന്നു. ഇതിനു മുന്നോടിയായി അവർ അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനം നടത്തി തുളസിമുത്തുകൾ കൊണ്ടോ രുദ്രാക്ഷം കൊണ്ടോ ഉണ്ടാക്കിയ ഒരു മുദ്രമാല ധരിക്കുന്നു. ഇതിനെ തുടർന്ന് ഇവർ അയ്യപ്പൻ അഥവാ സ്വാമി എന്നും സ്ത്രീകളാണെങ്കിൽ മാളികപ്പുറത്തമ്മ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. മത്സ്യമാംസാദികൾ, [[മദ്യം]], [[പുകവലി]], [[ലൈംഗികബന്ധം]] തുടങ്ങിയവയും ദുഷ്ചിന്തകളും ഉപേക്ഷിച്ച് വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. കൂടാതെ വ്രത ദിവസങ്ങളിൽ ശരണം വിളി, പൂജ, പ്രാർത്ഥന, നാമജപം തുടങ്ങിയവ ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് നാല്പത്തിയൊന്നാമത്തെ ദിവസം ഗുരുസ്വാമിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രത്യേക രീതിയിൽ [[ഇരുമുടിക്കെട്ട്|കെട്ടുനിറച്ച്]] ശബരിമലയ്ക്ക് യാത്രയാകുന്നു. വാഹന ഗതാഗതം [[പമ്പ]] വരെ മാത്രമേയുള്ളൂ. പമ്പാനദിയിൽ കുളിച്ചു കുടുംബത്തിലെ മരിച്ചുപോയവരുടെ പിതൃക്കൾക്ക് ബലിയിട്ട ശേഷം, പമ്പയിലെ ഗണപതി ക്ഷേത്രത്തിൽ നാളികേരം ഉടച്ച ശേഷമാണ് മലകയറ്റം ആരംഭിക്കുന്നത്. അതിനുശേഷം തീർത്ഥാടകർ കാൽനടയായാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്കെത്തുന്നത്. ===ഇരുമുടിക്കെട്ട്=== ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ, പള്ളിക്കെട്ട് അഥവാ ഇരുമുടിക്കെട്ട് എന്നറിപ്പെടുന്ന കെട്ടിനുള്ളിൽ ശബരിമലയിലേക്കുള്ള പൂജാദ്രവ്യങ്ങൾ കൊണ്ടുപോകും. നിരവധിയായ ചടങ്ങുകളോടെയും ആചാരങ്ങളൊടെയുമാണ് ഈ കെട്ടു നിറയ്ക്കാറുള്ളത്. ചുവപ്പ്, കറുപ്പ്, നീല നിറങ്ങളിലുള്ള തുണികൾ ഉപയോഗിച്ചു ഇരുമുടിക്കെട്ടു തയ്യാറാക്കാവുന്നതാണ്. സാധാരണയായി ഇരുമുടികെട്ടിനുള്ളിൽ നെയ്ത്തേങ്ങ (തേങ്ങയ്ക്കുള്ളിലെ വെള്ളം മാറ്റിപകരം നെയ്യ് നിറയ്ക്കുന്നു, ഇത് നെയ്യഭിഷേകത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു), [[അരി]], [[അവൽ]], [[മലർ]], [[തേങ്ങ]], [[കർപ്പൂരം]], മഞ്ഞൾപൊടി (നാഗരാജാവിന് അർപ്പിയ്ക്കാനുള്ളത്), [[കുരുമുളക്]], [[പുകയില]], ഉണക്കമുന്തിരി, കൽക്കണ്ടം, മറ്റ് പൂജാസാധനങ്ങൾ എന്നിവയാണ് കൊണ്ടു പോകാറുള്ളത്. അയ്യപ്പനു നിവേദ്യത്തിനുള്ള [[ഉണക്കലരി]], [[കദളിവാഴ|കദളിവാഴപ്പഴം]], [[ശർക്കര]] എന്നിവയും ഇരുമുടിക്കെട്ടിൽ ഉൾപ്പെടുത്താറുണ്ട്. വഴിപാടു സാധനങ്ങളോടൊപ്പം യാത്രാവേളയിൽ ഭക്തന്മാർക്കു കഴിക്കാനുള്ള ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ==സ്വാമി ശരണം അർത്ഥം== [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതത്തിലെ]] ശരണത്രയങ്ങൾ ആണു ശബരിമലയിലെ ശരണം വിളിയിൽ നിഴലിക്കുന്നതെന്ന് [[ചരിത്രകാരൻ|ചരിത്രകാരന്മാരുടെയും]] ഗവേഷകരുടേയും അഭിപ്രായം. മോക്ഷമാർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വഴികൾ തേടിയുള്ള യാത്രയിൽ ഒരു ബുദ്ധസന്യാസിയോ സാധാരണക്കാരനായ അനുയായിയോ വിളിക്കേണ്ട മന്ത്രോച്ചാരണമാണ് ബുദ്ധം ശരണം സംഘം ശരണം ബുദ്ധം ശരണം എന്ന മന്ത്രം. ബുദ്ധം എന്നത് ജ്ഞാനത്തിന്റെ പര്യായമായും ശ്രീബുദ്ധന്റെ പര്യായമായും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. കേരളത്തിൽ ബുദ്ധനെ ബുദ്ധരച്ചൻ എന്നും അയ്യൻ എന്നും അയ്യന്മാരുടെ പിതാവ് എന്നർത്ഥത്തിൽ അയ്യപ്പൻ എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു. ധർമ്മശാസ്താവ് എന്നതും [[ബുദ്ധൻ|ബുദ്ധന്റെ]] പര്യായമാണ്. ``സ്വാ'' കാരോച്ചാര മാത്രേണ<br /> സ്വാകാരം ദീപ്യതേ മുഖേ<br /> മകാരാന്ത ശിവം പ്രോക്തം<br /> ഇകാരം ശക്തി രൂപ്യതേ `സ്വാ' എന്ന പദം `ആത്മ'ബോധത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{തെളിവ്}} `മ' സൂചിപ്പിക്കുന്നത്‌ [[ശിവൻ|ശിവനേയും]] `ഇ' [[ശക്തി]]യേയുമാണ്‌.{{തെളിവ്}} രണ്ടുംകൂടി ചേർന്ന്‌ `മി' ആകുമ്പോൾ `ശിവശക്തി' സാന്നിധ്യമാകുന്നു.{{തെളിവ്}} [[ശിവശക്തി]] മുൻപറഞ്ഞ `സ്വാ'യോടൊപ്പം ചേർന്നു തീർഥാടകന്‌ ആത്മസാക്ഷാത്‌ക്കാരം നേടാൻ സഹായിക്കുന്നു.{{തെളിവ്}} ``ശം'' ബീജം ശത്രുസംഹാരം<br /> രേഫം ജ്ഞാനാഗ്‌നി വാചകം<br /> ണകാരം സിദ്ധിതം ശാന്തം<br /> മുദ്രാ വിനയ സാധനം. `ശരണം' എന്ന വാക്കിലെ ആദ്യാക്ഷരമായ `ശ' ഉച്ചാരണ മാത്രയിൽ തന്നെ [[ശത്രു]]വിനെ ഇല്ലാതാക്കുന്നതാണ്‌.{{തെളിവ്}} [[തീ|അഗ്‌നി]]യെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്ന `ര' എന്ന അക്ഷരം ജ്ഞാനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.{{തെളിവ്}} `ണം' ശബ്ദം ഇതിനെല്ലാറ്റിനും ദൈവികത കൈവരുത്തി ''ശാന്തി'' പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു.{{തെളിവ്}} മനുഷ്യനിൽ എളിമ വിരിയിക്കേണ്ട ഒരു സൂത്രവാക്യം കൂടിയാണിത്‌. ''പതിനെട്ടാം പടി'' കയറുന്നവൻ ''വിനയ''മുള്ളവനായിരിക്കണം എന്നും അവൻ ''അഹങ്കാരം'' നിലനിർത്താത്തവൻ ആയിരിക്കണം എന്നുള്ളതിന്റെ പൊരുളും ഇവിടെ വ്യക്തമാകും.{{തെളിവ്}} === വാവരുടെ കഥ === [[ചിത്രം:Vavar masjid sabarimala.jpg|thumb|250px| വാവരുടെ പള്ളി (നൈനാർ മസ്ജിദ്)]] അയ്യപ്പന്റെ ഉറ്റമിത്രമായി ഐതിഹ്യത്തിൽ നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന വാവരുടെ പള്ളി അഥവാ നൈനാർ മസ്ജിദിൽ ദർശനം നടത്തിയ ശേഷം മാത്രമേ അയ്യപ്പഭക്തന്മാർ പതിനെട്ടാം പടി ചവിട്ടാവൂ എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ട്. മതസൗഹാർദ്ദത്തിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമായി വാവരുടെ പള്ളിയും അയ്യപ്പന്റെയും ക്ഷേത്രവും [[ശബരിമല]]യിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. [[പന്തളം]] രാജ്യം ആക്രമിക്കാൻ വന്ന വാവർ രാജകുമാരനായ അയ്യപ്പനുമായി ഏറ്റുമുട്ടി പരാജയപ്പെടുകയും പിന്നീട് അയ്യപ്പന്റെ ഉറ്റ സുഹൃത്തായിത്തീരുകയും ചെയ്തയാളാണ് എന്ന കഥയ്ക്കാണ് പ്രചാരം കൂടുതൽ. മക്കംപുരയിൽ ഇസ്മയിൽ ഗോത്രത്തിൽ പാത്തുമ്മയുടെ പുത്രനായി ജനിച്ചയാളാണ് വാവരെന്ന് ' ബാവർ മാഹാത്മ്യം' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. വാവരായിരുന്നത് ബാബർ തന്നെയായിരുന്നു എന്നും ചിലർ വാദിക്കുന്നു. ശാസ്താവിന്റെ അംഗരക്ഷകനായി വാവർക്ക് പന്തളം രാജാവ് ക്ഷേത്രം പണിതു നൽകിയതായി ചില സംസ്കൃതഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. കാട്ടിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നവർക്ക് ദുഷ്ടമൃഗങ്ങളുടെ ശല്യമുണ്ടാകാതെ നോക്കുവാൻ അയ്യപ്പൻ വാവരെ ചുമതലപ്പെടുത്തിയിരുന്നതായും പറയപ്പെടുന്നു. [[കുരുമുളക്|കുരുമുളകാണ്]] വാവരുടെ പള്ളിയിലെ പ്രധാന വഴിപാട്. കാണിക്കയും [[നെല്ല്]], ചന്ദനം, സാമ്പ്രാണി, [[പനിനീർ]], [[നെയ്യ്]], [[നാളികേരം]], എന്നിവയും ഇവിടെയുള്ള വഴിപാടുകളാണ്. [[എരുമേലിയുടെ ചരിത്രം|എരുമേലിയിലും]] ഒരു പള്ളിയുണ്ട്. ഇതിനെ നൈനാർ പള്ളി എന്ന്‌ വിളിക്കുന്നു. <ref>[http://thatsmalayalam.oneindia.in/travel/festivals/111300sabari10.html വാവരുടെ കഥ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} വാവരുടെ കഥ</ref> എന്നാൽ, ഈ കഥയ്ക്ക് ഒരു എതിർവാദവുമുണ്ട്. ശിവഗണങ്ങളിൽ പെട്ട വാപുരനാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ അയ്യപ്പനെ സഹായിച്ചതെന്നും, വാവർ ഒരു നാടകകഥാപാത്രം മാത്രമാണെന്നുമാണ് ഈ വാദം ഉന്നയിയ്ക്കുന്നവർ പറയുന്നത്. ശ്രീ [[ഭൂതനാഥോപാഖ്യാനം കിളിപ്പാട്ട്]] അടക്കമുള്ള കൃതികൾ ഇതിന്റെ തെളിവായി ഇവർ എടുത്തുകാട്ടുന്നു. എന്നാൽ, ഭൂതനാഥോപാഖ്യാനം ഒഴിച്ചുനിർത്തിയാൽ വാപുരനെക്കുറിച്ച് വേറെ എവിടെയും കഥകളില്ല. === മകരജ്യോതി === {{പ്രധാനലേഖനം|മകരജ്യോതി}} ശബരിമലയുടെ മൂലസ്ഥനം [[പൊന്നമ്പലമേട്|പൊന്നമ്പലമേട്ടിലായിരുന്നു]] എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ട്. ശബരിമലയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 10-16 കിലോമീറ്റർ ദൂരമുള്ള പൊന്നമ്പലമേട്ടിൽ [[പരശുരാമൻ]] സ്ഥാപിച്ച മറ്റൊരു ശാസ്താക്ഷേത്രം ഉണ്ടായിരുന്നെന്നും അവിടെയുള്ള ജ്യോതിമണ്ഡപത്തിൽ മലവേടന്മാർ മകരസംക്രമദിവസം ദീപാരാധന നടത്തിയിരുന്നതാണ് [[മകരജ്യോതി]]യായി കണ്ടിരുന്നതെന്നും വിശ്വാസമുണ്ട്. ഇവിടത്തെ മലവേടന്മാരുടെ ആഘോഷവേളയിൽ കത്തിച്ചിരുന്ന [[കർപ്പൂരം|കർപൂരമാണ്]] [[മകരജ്യോതി]] എന്നു പറയുന്നവരും ഉണ്ട്. എന്നാൽ [[മകരജ്യോതി]] എന്നത് ദേവസ്വം ബോർഡ് ജീവനക്കാരും അയ്യപ്പസേവാസംഘവും ചേർന്ന് പോലീസ് സംരക്ഷണയിൽ പൊന്നമ്പലമേട്ടിൽ [[കർപ്പൂരം]] കത്തിക്കുന്നതാണെന്നാണ് ശബരിമലയിലെ മുതിർന്ന തന്ത്രി കണ്‌ഠർ മഹേശ്വരർ സമ്മതിക്കുകയുണ്ടായി<ref name="reference1">[http://mangalam.com/index.php?page=detail&nid=43285 മംഗളം വാർത്ത മകരവിളക്ക്‌ സ്വയം തെളിയുന്നതല്ല: തന്ത്രി മഹേശ്വര്‌</ref>,<ref>{{cite news|title=മകരവിളക്ക് മനുഷ്യൻ കത്തിക്കുന്നതു തന്നെ|url=http://www.thejasnews.com:8080/index.jsp?tp=det&det=yes&news_id=201100120131910768&|agency=tejus|accessdate=19 ഫെബ്രുവരി 2015}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|title=ശബരിമല മകരവിളക്ക് വിശേഷങ്ങൾ......|url=http://chaanakyan.blogspot.in/2008/05/blog-post_944.html|accessdate=19 ഫെബ്രുവരി 2015}}</ref> മകരസംക്രമദിനത്തിലാണ് ഉത്തരായനപിറവി. പൊന്നമ്പലമേട്ടിൽ ഉള്ള ക്ഷേത്രത്തിൻറെ മുകളിൽ തെളിഞ്ഞുകത്തിയിരുന്ന നക്ഷത്രമാണ് മകരജ്യോതി എന്ന അഭിപ്രായവുമുണ്ട്.എന്നാൽ ഇതിനു പറയത്തക്കതെളിവില്ല. ഈ നക്ഷത്രത്തിൻറെ ഒരു ചിത്രവും ലഭ്യമല്ല. [[പ്രമാണം:18 steps at sabarimala.jpg|ലഘുചിത്രം|പതിനെട്ടു തൃപ്പടികൾ]] === പതിനെട്ടുപടികൾ === ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമുള്ള 18 മലകളിലേ 18 മലദൈവങ്ങൾക്കു നടുവിലാണ് അയ്യപ്പൻ എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ട്. ഇതിൻറെ പ്രതീകമാണ് 18 പടികൾ. ഈ മലദൈവങ്ങളെ പ്രീതിപ്പെടുത്താനാണ് "പടിപൂജ" അഥവാ "ഗിരിദേവതാപൂജ" നടത്തിവരുന്നതു എന്നൊരു ഐതിഹ്യമുണ്ട്. പണ്ട് മണ്ഡലകാലത്തിനുശേഷം ശബരിമല വിട്ടുപോകുന്ന പോലീസുകാർ പതിനെട്ടാം പടിക്കുതാഴെ പൂജനടത്തിയിരുന്നുവെന്നും ഇതാണ് പിന്നീട് പടിപൂജയായി പരിണമിച്ചതെന്നുമാണ് മറ്റൊരു വിശ്വാസം. അയ്യപ്പൻറെ പൂങ്കാവനം ഈ 18 മലകളാണെന്നും 18 മലകൾ 18 പുരാണങ്ങളാണെന്നും അഭിപ്രായമുണ്ട്. ജീവൻ, സത്, രജസ്, തമസ് എന്നീ മൂന്നു ഗുണങ്ങളും ഈരേഴു പതിനാലു ലോകങ്ങളുമാണ് പതിനെട്ടു പടികൾ എന്നൊരു വിശ്വാസവും ഇതിനുണ്ട്<ref>[http://malayalam.webdunia.com/miscellaneous/special08/sabarimala/0811/19/1081119121_1.htm മലയാളം വെബ് ദുനിയയിൽ നിന്നും] ശേഖരിച്ചത് 18 ഫെബ്രുവരി 2010</ref>. 18 മലകൾ : ശബരിമല, [[പൊന്നമ്പലമേട്]], [[ഗൌണ്ഡൽമല]], [[നാഗമല]], [[സുന്ദരമല]], [[ചിറ്റമ്പലമേട്]], [[ഖൽഗിമല]], [[മാതാംഗമല]], [[മൈലാടും മേട്]], [[ശ്രീപാദമല]], [[ദേവർമല]], [[നിലയ്ക്കൽമല]], [[തലപ്പാറമല]], [[നീലിമല]], [[കരിമല]], [[പുതശ്ശേരിമല]], [[കാളകെട്ടിമല]], [[ഇഞ്ചിപ്പാറമല]].<ref> പി.ജി.രാജേന്ദ്രൻ രചിച്ച "ക്ഷേത്ര വിജ്ഞാനകോശം"</ref> [[പ്രമാണം:Sreekovil at sabarimala.jpg|ലഘുചിത്രം|ശ്രീകോവിൽ]] ===ശ്രീകോവിൽ=== ശബരിമല ശ്രീകോവിലിന് ഏഴ് കോൽ ഏഴ് അംഗുലം ദീർഘവും മൂന്നു കോൽ പതിനെട്ട് അംഗുലം വിസ്താരവും ഉണ്ട്. ജഗതിപ്പുറം എട്ട് കോൽ പത്ത് അംഗുലം ദീർഘവും നാലുകോൽ പത്ത് അംഗുലം വിസ്താരവുമുണ്ട്. പാദുകപ്പുറം എട്ടുകോൽ പതിനൊന്നര അംഗുലം ദീർഘവും നാലു കോൽ പതിനൊന്നര അംഗുലം വിസ്താരവുമുണ്ട്. വലിയമ്പലത്തിന് 22 കോൽ പതിനെട്ട് അംഗുലം ദീർഘവും ആറ് കോൽ രണ്ട് അംഗുലം വിസ്താരവും ഉണ്ട്. ശ്രീകോവിലിന്റെ പ്രവേശനദ്വാരത്തിന് ഇരു വശവും ദ്വാരപാലകരുണ്ട്. ചുറ്റും ശബരിമല ശാസ്താവിന്റെ ചരിതം കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. 1998-ൽ ശ്രീകോവിലിന്റെ മേൽക്കൂരയും ചുമരുകളും വാതിലും സ്വർണ്ണം പൂശി. പ്രമുഖ വ്യവസായിയായിരുന്ന [[വിജയ് മല്ല്യ]]യുടെ വഴിപാടായാണ് സ്വർണ്ണം പൂശിയത്. == പ്രതിഷ്ഠ == ശബരിമലക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തി ധർമ്മശാസ്താവ് അഥവാ അയ്യപ്പൻ ആണ്. ധ്യാന ഭാവത്തിലുള്ള സന്യാസിയായി യോഗപട്ടകൊണ്ട് ബന്ധിച്ചു കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. സ്വർണത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകി നിർമിച്ച ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന പഞ്ചലോഹവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ആദ്യമുണ്ടായിരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹം പിൽക്കാലത്ത് തകർക്കപ്പെടുകയും ക്ഷേത്രത്തിന് തീവയ്ക്കുകയും ചെയ്തശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ വിഗ്രഹം പണിത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉപദേവതാ പ്രതിഷ്ഠ ആദിമൂല ഗണപതിയാണ്. അയ്യപ്പന്റെ ശ്രീകോവിലിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ. കഷ്ടിച്ച് അരയടി മാത്രം ഉയരം വരുന്ന ചെറിയൊരു വിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ. പണ്ട് ഇവിടെയാണ് ആഴി കൂട്ടിയിരുന്നത്. പിൽക്കാലത്ത് പുറത്തേയ്ക്ക് മാറ്റുകയായിരുന്നു. ഗണപതിയ്ക്കൊപ്പം ഇവിടെ [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യനും]] പണ്ട് സാന്നിദ്ധ്യമായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ഈ പ്രതിഷ്ഠയുടെ കാര്യം അജ്ഞാതമാണ്. കൂടാതെ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും, വാവരുസ്വാമിയുടെയും കടുത്തസ്വാമിയുടെയും സാന്നിദ്ധ്യവും അവിടെയുണ്ട്. മുഖ്യ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് ഏകദേശം ഇരുനൂറ് മീറ്റർ മാറിയാണ് മാളികപ്പുറം ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. [[ശംഖ്]], [[ശ്രീചക്രം|ചക്രം]], അഭയം, മുദ്ര എന്നിവ ധരിച്ച ചതുർബാഹുവായ (നാല് കൈകളുള്ള) ഭഗവതിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ ആണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇത് കേരളത്തിലെ മറ്റു ചില ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ പ്രതിഷ്ഠയുമായി സാമ്യം ഉള്ളതാണ്. മാളികപ്പുറം ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭിത്തിയിൽ [[അഷ്ടലക്ഷ്മി|അഷ്ടലക്ഷ്മിമാരുടെ]] രൂപങ്ങൾ കൊത്തി വച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണാം. അതിനാൽ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങൾ നൽകുന്ന അഷ്ടലക്ഷ്മിമാരുടെ സാന്നിധ്യം ഇവിടെ ഉള്ളതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മാളികപ്പുറത്തമ്മ ആദിപരാശക്തി, [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]] എന്നി പല ഭാവങ്ങളിലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. തീ പിടുത്തതിന് ശേഷം ക്ഷേത്രം പുനർ നിർമിച്ചപ്പോഴാണ് ഇന്നത്തെ രീതിയിയിലുള്ള ഭഗവതി പ്രതിഷ്ഠ നടന്നത്. അതിന് മുൻപ് ഇവിടെ ഒരു പീഠം മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. [[മാളികപ്പുറത്തമ്മ]] ശാസ്താവിന് തുല്യപ്രാധാന്യമുള്ള ഭഗവതിയായി കരുതപ്പെടുന്നു. രണ്ടുനിലയിലുള്ള മാളികയുടെ പുറത്താണ് മാളികപ്പുറത്തമ്മ വിരാജിക്കുന്നത്. ഇതുമൂലമാണ് ദേവിക്ക് ഈ പേരുവന്നത്. ഭഗവതി സേവ, ലളിതാ സഹസ്രനാമം തുടങ്ങിയ ഇവിടുത്തെ എല്ലാ ആരാധനകളും പരാശക്തിയായ ഭഗവതിക്കാണ് സമർപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. മകരവിളക്ക് ഉത്സവത്തിന് ശേഷം അവസാന ചടങ്ങായ ഗുരുസി പൂജ നടക്കുന്നത് മാളികപ്പുറത്താണ്. ശാക്തേയ ആചാരങ്ങൾ ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. മാളികപ്പുറത്തമ്മയുടെ ക്ഷേത്രത്തിലെ ശ്രീകോവിലിനോടു ചേർന്ന് മറ്റൊരു ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. ഇത് 2021-ലാണ് വന്നത്. കൂടാതെ കൊച്ചുകടുത്തസ്വാമി, നവഗ്രഹങ്ങൾ, നാഗദൈവങ്ങൾ തുടങ്ങിയവരുടെ പ്രതിഷ്ഠയും ഇവിടെയുണ്ട്. അയ്യപ്പന്റെ സമാധി സ്ഥലം അഥവാ മൂലസ്ഥാനമായ മണിമണ്ഡപവും ഇവിടെത്തന്നെയാണ്. ഈ മണിമണ്ഡപത്തിൽ നിന്നാണ് ശരംകുത്തിയിലേക്കുള്ള അയ്യപ്പന്റെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് ഉണ്ടാകാറുള്ളത്. മാളികപുറത്തെ ഭഗവതിക്ക് അങ്ങോട്ട്‌ എഴുന്നള്ളിപ്പ് ഇല്ല.<ref>{{Cite web |url=http://www.sabarimalaayyappan.com/temple.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-05-28 |archive-date=2015-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150502085259/http://www.sabarimalaayyappan.com/temple.htm |url-status=dead }}</ref> == വഴിപാടുകൾ == ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാട് നെയ്യഭിഷേകമാണ്. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ഇരുമുടിക്കെട്ടിൽ നെയ്ത്തേങ്ങയുമുണ്ടാകും. സന്നിധാനത്തെത്തുന്നതോടെ മേൽശാന്തി തേങ്ങയുടച്ച് നെയ്യ് പുറത്തെടുത്ത് വിഗ്രഹത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യും. തുടർന്നുള്ള തേങ്ങ കിഴക്കേ നടയിലെ ആഴിയിൽ എറിയുന്നു. അഭിഷേകം ചെയ്ത നെയ്യ് ഭക്തർക്ക് പ്രസാദമായി നൽകുന്നു. നട തുറന്നിരിയ്ക്കുന്ന ദിവസങ്ങളിൽ ഉഷഃപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ നടയടയ്ക്കുന്നതുവരെ തുടർച്ചയായി നെയ്യഭിഷേകമുണ്ടാകാറുണ്ട്. കൂടാതെ അപ്പം, അരവണപ്പായസം എന്നീ വഴിപാടുകളും ഇവിടെയുണ്ട്. മാളികപ്പുറത്തമ്മയ്ക്ക് നാളികേരം ഉരുട്ടൽ, ഭഗവതി സേവ എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ലളിത സഹസ്രനാമജപം, പുഷ്പാഞ്ജലി, [[പായസം]], പട്ട് ചാർത്തുക, ത്രിമധുരം, പട്ടും താലിയും നടയ്ക്ക് വയ്ക്കുക എന്നിവയാണ് ഭഗവതിയുടെ മറ്റ് വഴിപാടുകൾ. == ശബരിമലയിലേക്കുള്ള വഴി == [[ചിത്രം:Sabarimala pilgrims.jpg|thumb|തീർത്ഥാടകർ ദർശനത്തിനായി വരി നിൽക്കുന്നു]] [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ]] നിന്നും 115 കിലോമീറ്റർ അകലത്തിലും [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചിയിലെ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ]] നിന്നും 106 കിലോമീറ്റർ അകലത്തിലുമാണ് ശബരിമല സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. തീർത്ഥാടനകാലത്ത് ചാലക്കയം വഴിയോ അല്ലെങ്കിൽ [[എരുമേലി]] വഴി [[കരിമല]] നടന്നു കയറിയോ (ഏകദേശം 50 കിലോമീറ്റർ ) ഇവിടെയെത്താം. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ - [[കോട്ടയം|കോട്ടയം,]] [[ചെങ്ങന്നൂർ]]. കെഎസ്ആർടിസി ധാരാളം ബസ് സർവീസുകൾ തീർത്ഥാടന കാലത്ത് കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും നിലയ്ക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ പമ്പയിലേക്ക് നടത്താറുണ്ട്. ചെങ്ങന്നൂർ, കോട്ടയം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ചും ട്രെയിനുകളിൽ വരുന്നവർക്കായി ബസ് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. പ്രധാന വഴികൾ # [[കോട്ടയം|കോട്ടയത്തു]] നിന്നു [[എരുമേലിയുടെ ചരിത്രം|എരുമേലി]] വഴി പമ്പ; ([[മണിമല]] വഴി [[കോട്ടയം|കോട്ടയത്തു]] നിന്ന് പമ്പയിലേക്ക് 136 കിലോമീറ്റർ) പമ്പയിൽ നിന്ന് കാൽനടയായി ശബരിമല. # [[എരുമേലിയുടെ ചരിത്രം|എരുമേലിയിൽ]] നിന്ന് [[കാളകെട്ടി]], [[അഴുത ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|അഴുത]], [[ഇഞ്ചിപ്പാറ]], [[കരിമല]] വഴി പമ്പ - 45 കിലോമീറ്റർ. പമ്പയിൽ നിന്ന് ശബരിമലയിലേക്ക് കാൽനടയായി (ഇതാണ് പരമ്പരാഗത പാത). # [[എരുമേലിയുടെ ചരിത്രം|എരുമേലിയിൽ]] നിന്ന് [[മുക്കൂട്ടുതറ]], മുട്ടപ്പള്ളി, [[പാണപിലാവ്]], [[കണമല പാലം|കണമല]] വഴിയുള്ള ഗതാഗതയോഗ്യമായ പാത - 46 കിലോമീറ്റർ (28.6 മൈൽ) # [[വണ്ടിപ്പെരിയാർ]] മുതൽ മൗണ്ട് എസ്റ്റേറ്റ് വരെ വാഹനത്തിൽ. ശേഷം കാൽനടയായി ശബരിമലയിലേക്ക് # [[വണ്ടിപ്പെരിയാർ]] മുതൽ [[കോഴിക്കാനം]]വരെ 15 കിലോമീറ്റർ; കോഴിക്കാനത്ത് നിന്ന് [[ഉപ്പുപാറ]] വരെ 10 കിലോമീറ്റർ; ഉപ്പുപാറ മുതൽ ശബരിമല വരെ 3.5 കിലോമീറ്റർ. (ഉപ്പുപാറ വരെ വാഹനഗതാഗതം സാധ്യമാണ്). # [[ചെങ്ങന്നൂർ]] റയിൽവെസ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും- കോഴഞ്ചേരി വരെ( 12 കിലോമീറ്റർ); കോഴഞ്ചേരിയിൽനിന്നും റാന്നിക്ക് (13 കിലോമീറ്റർ); റാന്നി-എരുമേലി- ശബരിമല( 62 കിലോമീറ്റർ) (ആകെ: 87 കിലോമീറ്റർ) # തിരുവനന്തപുരത്തു നിന്നും അയൂർ, അഞ്ചൽ, പുനലൂർ, പത്തനംതിട്ട അല്ലെങ്കിൽ അടൂർ, തട്ട, പത്തനംതിട്ട വഴി. <!-- എരുമേലിയിൽ നിന്നും കാൽനടയായി കോട്ടപ്പടി, പേരൂർതോട്, അഴുത, കരിമല, ചെറിയാനവട്ടം, പമ്പ, നീലിമല, ശരംകുത്തിയാൽ വഴി ശബരിമലയിലെത്താം. പമ്പയിലേക്ക് നേരിട്ട് വാഹന സൌകര്യം ലഭ്യമാണ്. തീർത്ഥാടകർ കൂടുതലും വാഹനങ്ങളിൽ പമ്പയിൽ എത്തി, അവിടെനിന്ന് കാൽനടയായി സന്നിധാനത്തിൽ എത്തുകയാണ് പതിവ്. എരുമേലിയിൽ നിന്നും റാന്നിയിലേക്കും അവിടെ നിന്നും പ്ലാപ്പള്ളിയിലേക്കും പ്ലാപ്പള്ളിയിൽ നിന്നും പമ്പയിലേക്കും വാഹനങ്ങൾ പോകുന്ന വഴിയുണ്ട്. എരുമേലിയിൽ നിന്നും മുക്കൂട്ടുതറ, കണമല വഴിയാണ് ഇപ്പോൾ പമ്പയിലേക്കുള്ള പ്രധാന പാത. തീർത്ഥാടകർ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുന്നത് വടശ്ശേരിക്കര, പ്ലാപ്പള്ളി, നിലയ്ക്കൽ, ചാലക്കയം വഴിയാണ്. മണ്ണാറക്കുളഞ്ഞിയിൽ നിന്നും ചാലക്കയത്തിലേക്കുള്ള റോഡിലൂടെയുള്ള യാത്ര വളരെ സുഗമമായിരിക്കും. പമ്പയിൽ നിന്നും നീലിമല ശബരിപീഠം വഴിയും സുബ്രഹ്മണ്യൻ റോഡ് --ചന്ദ്രാനന്ദൻ റോഡ് വഴിയും സന്നിധാനത്തെത്താം. വണ്ടിപ്പെരിയാറിൽ നിന്നും മൗണ്ട് എസ്റേറ്റ് വഴി ഒരു പാത സന്നിധാനത്തിലേക്കുണ്ട്. പമ്പയുടെ ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവെ സ്റേഷൻ ചെങ്ങന്നൂരാണ്. ഇവിടെ നിന്നും പമ്പ വരെ 89 കിലോമീറ്റർ ദൂരമുണ്ട്. കോട്ടയം റെയിൽവെ സ്റേഷനിൽ നിന്നും 123 കിലോമീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചാൽ പമ്പയിലെത്താം. തീർത്ഥാടനകാലത്ത് പ്രത്യേക ട്രെയിനുകൾ ഏർപ്പെടുത്താറുണ്ട്. --> വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും പമ്പയിലേക്കുള്ള ദൂരം കിലോമീറ്ററിൽ: [[അടൂർ]]- 81 [[തിരുവനന്തപുരം]]-179 [[കിളിമാനൂർ]]-134 കൊല്ലം-135 പുനലൂർ-105 പന്തളം- 85 ചെങ്ങന്നൂർ- 89 കൊട്ടാരക്കര- 106 ഗുരുവായൂർ- 288 തൃശ്ശൂർ- 260 പാലക്കാട്- 330 കണ്ണൂർ- 486 കോഴിക്കോട്- 388 കോട്ടയം- 123 [[എരുമേലിയുടെ ചരിത്രം|എരുമേലി]]- 46 [[കുമളി]]- 180 [[പത്തനംതിട്ട]]- 65 [[റാന്നി താലൂക്ക്|റാന്നി]]- 62 ===പരമ്പരാഗത പാത=== [[എരുമേലിയുടെ ചരിത്രം|എരുമേലിയിൽ]] നിന്ന്‌ [[പമ്പ|പമ്പയിലേക്കുള്ള]] ഉദ്ദേശം 51 കിലോമീറ്റർ ദൈർഘ്യം വരുന്ന പരമ്പരാഗതമായ കാനനപാത വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതാണ്‌. ഒട്ടേറെ പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ താണ്ടി കാനനത്തിലൂടെ കാൽനടയായുള്ള ഈ യാത്ര ഭക്തർക്ക്‌ ആത്മനിർവൃതിയേകുന്ന ഒന്നാണ്‌. [[പേരൂർ തോട്‌]], [[ഇരുമ്പൂന്നിക്കര]], [[അരശുമുടിക്കോട്ട]], [[കാളകെട്ടി]], [[അഴുതയാർ|അഴുതാനദി]], [[കല്ലിടാംകുന്ന്‌]], [[ഇഞ്ചിപ്പാറക്കോട്ട]], [[മുക്കുഴി]], [[കരിയിലാം തോട്‌]], [[കരിമല]], [[വലിയാനവട്ടം]], [[ചെറിയാനവട്ടം]] എന്നിവയാണ്‌ എരുമേലിയ്‌ക്കും പമ്പയ്‌ക്കും ഇടയ്‌ക്കുള്ള പുണ്യസങ്കേതങ്ങൾ. എരുമേലിയിൽ നിന്ന്‌ കാളകെട്ടി വരെ 11 കിലോമീറ്ററും [[കാളകെട്ടി|കാളകെട്ടിയിൽ]] നിന്ന്‌ അഴുതയിലേയ്‌ക്ക്‌ രണ്ടര കിലോമീറ്ററും അഴുതയിൽ നിന്ന്‌ പമ്പവരെ 37 കിലോമീറ്ററുമാണ്‌ ദൂരം. പേരൂർ തോടിൽ നിന്ന്‌ ഇരുമ്പൂന്നിക്കരയിലേയ്‌ക്ക്‌ മൂന്നു കിലോമീറ്ററുണ്ട്‌. ഇരുമ്പൂന്നിക്കരയിൽ നിന്ന്‌ കാനനം ആരംഭിക്കുന്നു. ഇരുമ്പൂന്നിക്കരയിൽ നിന്ന്‌ അരശുമുടിക്കോട്ടയിലേക്കും മൂന്ന്‌ കിലോമീറ്ററാണ്‌ ദൂരം. അവിടെ നിന്ന്‌ കാളകെട്ടിയ്‌ക്ക്‌ 5 കിലോമീറ്ററും. അയ്യപ്പഭക്തന്മാർ ആദ്യമെത്തുന്ന പുണ്യസങ്കേതമാണ്‌ എരുമേലി. പന്തളരാജാവായിരുന്ന രാജശേഖരപാണ്ഡ്യൻ നിർമ്മിച്ച ഒരു ശാസ്‌താക്ഷേത്രം ഇവിടെയുണ്ട്‌. ശാസ്‌താക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും അധികം അകലെയല്ലാതെ അയ്യപ്പന്റെ വിശ്വസ്‌ത അനുയായിയും മുസ്ലീം യോദ്ധാവുമായിരുന്ന വാവരുടെ പള്ളി കാണാം. എരുമേലിയിൽ നിന്നും കാൽനടയായി പുറപ്പെട്ട്‌ പുണ്യസങ്കേതമായ പേരൂർ തോട്ടിലെത്തുന്ന തീർത്ഥാടകർ അവിടെ വിശ്രമിച്ചശേഷം യാത്ര തുടരുന്നു. തുടർന്ന്‌ ഇരുമ്പൂന്നിക്കരയും അരശുമുടിയും താണ്ടി ഭക്തർ കാളകെട്ടിയിലെത്തുന്നു. മണികണ്‌ഠന്റെ മഹിഷീനിഗ്രഹത്തിന്‌ സാക്ഷ്യം വഹിക്കാനെത്തിയ ശ്രീപരമേശ്വരൻ തന്റെ കാളയെ കെട്ടിയിട്ട സ്ഥലമാണത്രേ കാളകെട്ടി. കാളകെട്ടിയിലെ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനം നടത്തിയശേഷം ഭക്തർ പ്രകൃതിസുന്ദരമായ അഴുതാനദിക്കരയിലെത്തി വിശ്രമിക്കുന്നു. അടുത്തദിവസം രാവിലെ അഴുതാനദിയിൽ മുങ്ങിക്കുളിച്ച്‌ ഒരു ചെറിയ കല്ലുമെടുത്ത്‌ യാത്ര തുടരുന്ന അയ്യപ്പഭക്തർ കാനനപാത താണ്ടി കല്ലിടാംകുന്നിലെത്തുന്നു. മണികണ്‌ഠൻ മഹിഷിയുടെ ഭൗതികദേഹം കല്ലും മണ്ണും വാരിയിട്ട്‌ സംസ്‌ക്കരിച്ചതിന്റെ ഓർമ്മയ്‌ക്ക്‌ അഴുതയിൽ നിന്നെടുത്ത കല്ല്‌ ഭക്തർ ഇവിടെ ഇടുന്നു. തുടർന്ന്‌ കാട്ടുവഴിയിലൂടെ നടന്ന്‌ മുക്കുഴിയിലെത്തി വിശ്രമിക്കുന്നു. പിറ്റേദിവസം രാവിലെ കരിയിലാംതോടും കടന്ന്‌ കരിമലയുടെ അടിവാരത്തെത്തുന്നു. മണ്ണിന്‌ കറുപ്പുനിറമായതുകൊണ്ടാണ്‌ ഈ മലയ്‌ക്ക്‌ കരിമല എന്ന്‌ പേരുവന്നതത്രേ. തുടർന്ന്‌ ഭക്തർ ശരണംവിളിച്ചുകൊണ്ട്‌ കഠിനമായ കരിമല കയറ്റം ആരംഭിക്കുന്നു. കരിമലമുകളിൽ കരിമലനാഥനെ വണങ്ങി യാത്രതുടരുന്ന അയ്യപ്പന്മാർ ചെറിയാനവട്ടം, പെരിയാനവട്ടം എന്നീ സ്ഥലങ്ങൾ പിന്നിട്ട്‌ പുണ്യനദിയായ പമ്പയുടെ തീരത്ത്‌ എത്തിച്ചേരുന്നു. === പ്രധാനപ്പെട്ട ഇടത്താവളങ്ങൾ === മലയാത്രയ്‌ക്കിടയിൽ അയ്യപ്പന്മാർ ദർശനം നടത്താനോ വിശ്രമിക്കാനോ അല്ലെങ്കിൽ വിരിവെക്കാനോ ചില ക്ഷേത്രങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാറുണ്ട്‌. മധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ ചില പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളാണ്‌ മണ്‌ഡല-മകര വിളക്കു കാലത്ത്‌ അയ്യപ്പന്മാരുടെ ഇടത്താവളങ്ങളാകുക. [[വൈക്കം മഹാദേവക്ഷേത്രം]], [[ഏറ്റുമാനൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]], [[കുമാരനല്ലൂർ ഭഗവതീക്ഷേത്രം|കുമാരനല്ലൂർ ശ്രീ ഭഗവതീക്ഷേത്രം (കോട്ടയം),]] [[തിരുനക്കര മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുനക്കര മഹാദേവക്ഷേത്രം (കോട്ടയം),]] [[തിരുവാർപ്പ് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം|തിരുവാർപ്പ് ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം (കോട്ടയം),]] [[കടപ്പാട്ടൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം; പാല]], [[ഇളംകുളം ശ്രീ ധർമ്മ ശാസ്താക്ഷേത്രം, ഇളംകുളം|ഇളംകുളം ശ്രീ ധർമ്മ ശാസ്താക്ഷേത്രം]], [[പുതിയകാവ് ദേവി ക്ഷേത്രം, പൊൻകുന്നം|പൊൻകുന്നം പുതിയകാവ് ദേവി ക്ഷേത്രം]], [[കൊടുങ്ങുർ ദേവി ക്ഷേത്രം, വാഴൂർ]], [[മണക്കാട്ട്‌ ദേവി ക്ഷേത്രം|മണക്കാട്ടു ദേവി ക്ഷേത്രം]], [[ചിറക്കടവ് ശ്രീമഹാദേവക്ഷേത്രം|ചിറക്കടവ് മഹാദേവ ക്ഷേത്രം]], [[എരുമേലി ശ്രീധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രം|എരുമേലി ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രം]] (വലിയമ്പലം), [[തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭമഹാക്ഷേത്രം|തിരുവല്ല ശ്രീവല്ലഭ മഹാക്ഷേത്രം,]] [[ആറന്മുള പാർത്ഥസാരഥി ക്ഷേത്രം]], [[പന്തളം വലിയ കോയിക്കൽ ധർമശാസ്‌താക്ഷേത്രം]], [[ചെങ്ങന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] (അഥവാ ചെങ്ങന്നൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം), [[ചക്കുളത്തുകാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ചക്കുളത്തുകാവ് ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം,]] [[മലയാലപ്പുഴ ദേവീ ക്ഷേത്രം]], നിലയ്ക്കൽ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം, പള്ളിയറ ദേവി ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയ ക്ഷേത്രങ്ങൾ അയ്യപ്പഭക്തരുടെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളാണ്. വിശ്രമിക്കാനോ വിരി വെയ്ക്കാനോ ഉള്ള സ്ഥല സൗകര്യവും, കുളിയ്ക്കുവാനും മറ്റു പ്രാഥമിക കർമ്മങ്ങൾ നിർവ്വഹിയ്ക്കാനും ഉള്ള സൌകര്യങ്ങളും ആണ് പ്രധാനമായും ഭക്തരെ ഇവിടങ്ങളിലേയ്ക്ക് ആകർഷിക്കുന്നത്. വൈക്കം മുതലായ മഹാ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പതിവുള്ള അന്നദാനത്തിനു പുറമേ, ശബരിമല തീർത്ഥാടന കാലത്ത് മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും അയ്യപ്പഭക്തരെ ഉദ്ദേശിച്ച് അന്നദാനം നടത്തുന്നു. == തിരുവാഭരണം == [[Image:SabarimalaRush2010.JPG|right|thumb|200px|2010ലെ ഭക്തജനത്തിരക്ക്]] അയ്യപ്പന്റെ വളർത്തച്‌ഛനായ പന്തളത്തു തമ്പുരാൻ തന്റെ മകന്റെ ശരീരത്തിൽ അണിയിക്കാനായി പണികഴിപ്പിച്ച സ്വർ‌ണ്ണാഭരണങ്ങളാണ് ''തിരുവാഭരണം'' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവ പന്തളത്ത് വലിയകോയിക്കൽ ധർമ്മ ശാസ്താ ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപത്തുള്ള ശ്രാമ്പിക്കൽ കൊട്ടാരത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഈ തിരുവാഭരണങ്ങൾ ശബരിമലയിലേക്ക് ഘോഷയാത്രയായി കൊണ്ടുപോകുന്നു. കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്നും വലിയതമ്പുരാൻ നിർ‌ദ്ദേശിക്കുന്ന രാജപ്രതിനിധി തിരുവാഭരണത്തെ അനുഗമിക്കുന്നു. പന്തളത്തു തമ്പുരാന് അയ്യപ്പന്റെ അച്‌ഛന്റെ സ്ഥാനമായതിനാൽ അദ്ദേഹം നേരിട്ട് ശബരിമലയിൽ എത്തിയാൽ ദൈവമായ അയ്യപ്പൻ എഴുന്നേറ്റുവണങ്ങേണ്ടി വരും എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ വലിയ തമ്പുരാനാകുന്ന വ്യക്തി പിന്നീട് മല ചവിട്ടാറില്ല. അതിനാലാണ് പകരക്കാരനായി രാജപ്രതിനിധി തിരുവാഭരണത്തെ അനുഗമിക്കുന്നത്. വർഷം തോറും ധനു മാസം 28-നു തിരുവാഭരണ ഘോഷയാത്ര പന്തളത്തുനിന്നും പുറപ്പെടുന്നു. പരമ്പരാഗത [[തിരുവാഭരണപാത|തിരുവാഭരണപാതയിലൂടെ]] യാത്ര ചെയ്ത് ഘോഷയാത്ര മകരമാസം 1-നു ശബരിമലയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു. പതിനെട്ടാം‌പടിക്കു മുകളിൽ വെച്ച് സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്ന തിരുവാഭരണങ്ങൾ ചാർത്തിയാണ് അന്നു വൈകുന്നേരത്തെ ദീപാരാധന. ദീപാരാധനയ്ക്കു ശേഷം പൊന്നമ്പലമേട്ടിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്ന ജ്യോതിയാണ് മകരജ്യോതി. മകരജ്യോതി കണ്ടു തൊഴാൻ വർഷം തോറും ഈ ദിവസം ലക്ഷക്കണക്കിന് ഭക്തർ ശബരിമലയിൽ എത്തിച്ചേരാറുണ്ട്. === തങ്കയങ്കി === {{പ്രധാനലേഖനം|തങ്കയങ്കി}} [[തിരുവിതാംകൂർ]] മഹാരാജാവ്‌ [[ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ|ശ്രീ ചിത്തിരതിരുനാൾ ബാലരാമവർമ]] 1973-ൽ ക്ഷേത്രത്തിന് സംഭാവന നൽകിയ 420 പവൻ തൂക്കമുള്ള തങ്കയങ്കി മണ്‌ഡലപൂജയ്‌ക്കാണ്‌ ശബരിമലമുകളിലെ അയ്യപ്പവിഗ്രഹത്തിൽ അണിയിക്കുന്നത്. മണ്‌ഡലപൂജയ്‌ക്ക്‌ രണ്ടുനാൾ മുമ്പാണ്‌ തങ്കയങ്കി വഹിച്ചുകൊണ്ടുള്ള രഥയാത്ര ആറന്മുളയിൽ നിന്നു പുറപ്പെടുന്നത്‌. ==പ്രസാദങ്ങൾ== [[അരവണപ്പായസം|അരവണപ്പായസവും]] കൂട്ടപ്പവുമാണ് ശബരിമലയിലെ പ്രധാന [[പ്രസാദം|പ്രസാദങ്ങൾ]]. ഇവ ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള വിതരണ കൗണ്ടറുകൾ വഴിയാ‍ണ് വിതരണം ചെയ്യുന്നത്. സ്ത്രീകൾ ഋതുമതിയാകുമ്പോൾ പണ്ട് കാലങ്ങളിൽ വയ്ക്കാറൂള്ള ഋതുമതികഞ്ഞിയാണ് അരവണപ്പായസമായി മാറിയത്. അരവണപ്പായസത്തിനായുള്ള അരി [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വത്തിനു]] തന്നെ കീഴിലുള്ള ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ മാവേലിക്കരയ്ക്ക് അടുത്തുള്ള [[ചെട്ടികുളങ്ങര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ചെട്ടികുളങ്ങര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നുമാണ് കൊണ്ടുവരുന്നത്. ==ശബരിമല വ്രതാനുഷ്ഠാനം== ബുദ്ധമതത്തിലെ തത്ത്വങ്ങൾ ആണു വ്രതനിഷ്ഠയ്ക്കും ആചാരങ്ങളും അവലംബമായിട്ടുള്ളത് എന്ന് ചരിത്രകാരന്മാരും ക്ഷേത്രങ്ങളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നവരും പറയുന്നു. ബൗദ്ധ മതത്തിലെ ചതുര സത്യങ്ങൾ പ്രധാനമായ തത്ത്വങ്ങളാണ് ചതുര സത്യങ്ങൾ. ഈ സത്യങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നവനാണു മോക്ഷം എന്നാണു സങ്കല്പം. ഈ സത്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങൾ അഷ്ടമാർഗ്ഗങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നവയാണ്. 1) ശരിയായ വീക്ഷണം 2) ശരിയായ ലക്‌ഷ്യം 3)ശരിയായ ഭാഷണം 4) ശരിയായ പ്രവൃത്തി 5) ശരിയായ ഉപജീവന മാർഗ്ഗം 6) ശരിയായ അവധാനത 7) ശരിയായ ഏകാഗ്രത 8) ശരിയായ പരിശ്രമം എന്നിവയാണവ ഈ മാർഗ്ഗങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് ചതുര സത്യങ്ങൾ അറിയാൻ തീരുമാനിക്കുന്നവർ ചെയ്യേണ്ട അഞ്ച് ശീലങ്ങളാണ് എല്ലാവരും പൊതുവിൽ പഞ്ച ശീലങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.1) ജന്തു ഹിംസ ഒഴിവാക്കുക 2)മോഷ്ടിക്കാതിരിക്കുക.3) ലൈംഗികബന്ധം ഒഴിവാക്കുക.4) അസത്യം പറയാതിരിക്കുക.5) ലഹരി വർജ്ജിക്കുക എന്നിവ. ഈ അഞ്ച് നിഷേധാത്മക നിയമങ്ങളിൽ ആദ്യത്തെ നാലും യമങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ യോഗ ശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നവ തന്നെയാണ്. ഇത്തരത്തിൽ ഒരു സത്യാൻവേഷകൻ തന്റെ യാത്ര തിരിക്കുമ്പോൾ കൂടെ കൂട്ടേണ്ട മന്ത്രങ്ങളെ ശരണത്രയങ്ങൾ എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ 4 സത്യങ്ങൾ 8 മാർഗ്ഗങ്ങൾ 5 ശീലങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെയാണ് മോക്ഷം ലഭിക്കുക എന്നാണു വിശ്വാസം. ഈ പതിനേഴും പിന്നെ പരമമായ മോക്ഷവും ചേർന്ന പടികളാണ് പതിനെട്ടാം പടികൾ എന്ന് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. കാലപ്രവാഹത്തിൽ 8 നൂറ്റാണ്ടിനു ശേഷം ബൗദ്ധസന്യാസിമാർ കേരളത്തിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായതോടെ ക്ഷേത്രവും അതിനു ചുറ്റിയുള്ള വിഹാരങ്ങളും കാനന വാസികളായ മലയരയുടെ അധീനതയിൽ വന്നു ചേർന്നു. അവർ പഴയ ആചാരങ്ങൾക്ക ഭംഗവരുത്താതെ തുടർന്നുവെങ്കിലും പല അനുഷ്ഠാനങ്ങളും ആദ്യകാലത്തേതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തവും പ്രാകൃതവും ആയിത്തീർന്നു. 8 നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം ഹിന്ദുമതത്തിനെ നവോത്ഥാനം ഗുപ്തസാമ്രാജ്യകാലത്ത് തുടങ്ങിയ ശേഷമാണ് കേരളത്തിലെയും പഴയകാല കാവുകളും വിഹാരങ്ങളും ഹിന്ദുമതത്തിലേക്ക് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടത്. ആചാരങ്ങളും അനുഷ്ഠാനങ്ങളും ഹിന്ദു വത്കരിക്കപ്പെട്ടതും ബ്രാഹമണർ തങ്ങളുടെ പരമ്പാരാഗത തൊഴിലായ യാഗങ്ങളും ഭിക്ഷാടനങ്ങൾക്കും പുറമേ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ താന്ത്രിക മേൽനോട്ടങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നതും ഇക്കാലത്താണ്. ലഭ്യമായ സർക്കാർ രേഖകൾ പ്രകാരം 1992 നു ശേഷം പത്തിനും അമ്പതിനും ഇടയ്ക്ക്{{അവലംബം}} വയസുള്ള സ്ത്രീകളെ മലച്ചവിട്ടാൻ അനുവദിച്ചിരുന്നില്ല. ചില പ്രമുഖരായുള്ള സ്ത്രീകൾ സ്ന്നിധാനത്ത് നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചലച്ചിത്രപ്രവത്തനം തുടങ്ങിയവ നടക്കുകയും ചെയ്തത് ചോദ്യം ചെയ്ത് ഹൈക്കോടതിയിൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചതോടെയാണ് ഇത് ഉണ്ടായത്. എന്നാൽ അതിനുശേഷം 12 വർഷക്കാലം നടന്ന വ്യവഹാരത്തിനൊടുവിൽ ഏതു പ്രായത്തിലുള്ള സ്ത്രീകൾ‍ക്കും ശബരിമലയിൽ പ്രവേശനം അനുവദിച്ച് സുപ്രീംകോടതി വിധിയുണ്ടായു. സ്ത്രീകളെ ശബരിമലയിൽ കയറാൻ അനുവദിക്കാത്തത് ഭരണഘടനാപരമായി നിലനിൽക്കുന്നതല്ലെന്ന് സുപ്രീം കോടതി അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>http://zeenews.india.com/news/india/sc-questions-ban-on-womens-entry-in-sabarimala-temple-asks-if-tradition-is-above-constitution_1874867.html</ref> == ശബരിമല ദർശനത്തിന്റെ ചടങ്ങുകൾ == [[ആരോഗ്യം]] അനുവദിക്കുന്നവർക്ക് കുറഞ്ഞത് 41 ദിവസത്തെ വ്രതാനുഷ്ഠാനം വേണം മലകയറാൻ എന്നാണ് അലിഖിതമായ നിയമം എങ്കിലും പലരും അത് സ്വീകരിച്ചു കൊള്ളണമെന്നില്ല. എന്നാൽ 41 ദിവസത്തെ കൃത്യമായ വൃതം അനുഷ്ഠിക്കണമെന്ന കടുംപിടുത്തം ഉള്ളതായി കാണുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് തന്നെ പലരും സൗകര്യം പോലെ കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾ മാത്രം വ്രതം അനുഷ്‌ഠിക്കാറുണ്ട്. ആദ്യമായി മലകയറാൻ വ്രതം തുടങ്ങുന്ന ആളെ 'കന്നി അയ്യപ്പൻ' അഥവ 'കന്നിസ്വാമി' എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഒരു ഗുരുസ്വാമി അഥവാ പെരിയസ്വാമിയെ കണ്ടുപിടിക്കുകയാണ് ആദ്യം കന്നി അയ്യപ്പൻ ചെയ്യേണ്ടത്. മിക്കവാറും ഇതൊരു മുതിർന്ന വ്യക്തി ആയിരിക്കും. 18 കൊല്ലമെങ്കിലും മല ചവിട്ടിയ ആളായിരിയ്ക്കും ഗുരുസ്വാമിയായി നിൽക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, വൃശ്ചികമാസം ഒന്നാം തിയതി ക്ഷേത്രസന്നിധിയിൽ വച്ച് മാലയിടുന്നു. കുളിച്ചു ശുദ്ധമായി കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചു അടുത്തുള്ള ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി ശരണംവിളിയോടെ രുദ്രാക്ഷമാല ധരിക്കുന്നു. മാലയിൽ സ്വാമി അയ്യപ്പൻറെ രൂപം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ലോക്കറ്റ് ഉണ്ടായിരിക്കണം. അതോടെ ആ വ്യക്തി പുരുഷൻ ആണെങ്കിൽ അയ്യപ്പനായി മാറുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. എന്നാൽ സ്ത്രീ ആണെങ്കിൽ മാളികപ്പുറത്തമ്മയാകുന്നു എന്ന്‌ വിശ്വാസം. വൃശ്ചിക മാസം ഒന്നുമുതൽ ധനു 11 വരെ വ്രതാനുഷ്ഠാനങൾ തെറ്റാതെ അനുഷ്ഠിക്കണം. ക്ഷേത്ര ദർശനം, പ്രാർഥന, നാമജപം, ശരണം വിളി, സസ്യാഹാര ഭക്ഷണം, ബ്രഹ്മചര്യം, ലഹരി വിമോചനം, ദാനം, സേവന മനോഭാവം തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. മണ്ഡലകാലത്ത് 'വെള്ളംകുടി (ആഴിപൂജ, പടുക്ക)' എന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. ശബരിമലക്ക് പോകും മുമ്പായി ' കെട്ടുനിറ ' അഥവാ 'കെട്ടുമുറുക്ക് ' എന്ന കർമ്മം നടത്തുന്നു. ഗുരുസ്വാമിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ അയ്യപ്പന്മാർ ഇരുമുടിക്കെട്ടു നിറക്കുന്നു. കെട്ടുനിറ വീട്ടിൽ വച്ചോ അടുത്ത ക്ഷേത്രത്തിൽ വെച്ചോ ആകാം. കെട്ടുനിറച്ച്, നാളികേരം ഉടച്ച്, പിന്തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ, ശരണം വിളിയോടെ അയ്യപ്പന്മാർ യാത്ര പുറപെടുന്നു. എരുമേലി എത്തിയാൽ അവിടെ വച്ച് പേട്ടതുള്ളൽ എന്ന ചടങ്ങ് നടത്തുന്നു. പേട്ടതുള്ളൽ കഴിഞ്ഞാൽ [[എരുമേലി ശ്രീധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|എരുമേലി വലിയമ്പലം ശാസ്താക്ഷേത്രത്തിന്റെ]] മുൻവശത്തുള്ള ജലാശയത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തു ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തി കാണിക്കയിട്ടു തൊഴുതു നാളികേരം എറിഞ്ഞു കെട്ടുതാങ്ങി 'സ്വാമിയുടെ കോട്ടപ്പടി' എന്ന ആ സ്ഥാനം കടക്കുന്നു. തുടർന്ന് നൈനാർ പള്ളിയിൽ കയറി പേരൂർതോട് കടന്ന് കാളകെട്ടി വഴി അഴുതയിലെത്തുന്നു. പിന്നീട് അഴുതാനദിയിലെ സ്നാനമാണ്. പമ്പാനദിയുടെ ഒരു പോഷകനദിയാണ് അഴുതാനദി. കന്നി അയ്യപ്പന്മാർ അഴുതയിൽ മുങ്ങി ഒരു കല്ലെടുത്ത്‌ വസ്ത്രത്തിന്റെ തുമ്പിൽ കെട്ടിയിടുന്നു. പിന്നീട് കല്ലിടാംകുന്നിലെത്തി ശേഖരിച്ച കല്ലുകൾ അവിടെ നിക്ഷേപിക്കുന്നു. മുക്കുഴിതീർത്ഥവും കരിയിലംതോടും കടന്ന്, അതികഠിനമായ കരിമല കയറി, വലിയാനവട്ടവും ചെറിയാനവട്ടവും കടന്ന് പമ്പയിൽ എത്തുന്നു. ചിലർ നിലയ്ക്കൽ മഹാദേവ ക്ഷേത്രത്തിലും തൊട്ടടുത്തുള്ള പള്ളിയറ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിലും തൊഴുത് നിലയ്ക്കൽ മഹാദേവന്റേയും പള്ളിയറ ഭഗവതിയുടേയും അനുഗ്രഹം വാങ്ങുന്നു. തുടർന്ന് പമ്പ നദിക്കരയിൽ വച്ചു പമ്പവിളക്കൊരുക്കും. തുടർന്ന് പമ്പാനദിയിൽ മുങ്ങിക്കുളിച്ചു കുടുംബത്തിലെ മരിച്ചവർക്ക് വേണ്ടി പിതൃബലി ഇട്ട് പ്രാർഥിക്കുന്നു. തുടർന്ന് പമ്പസദ്യ ഒരുക്കും. ഗുരുസ്വാമിയ്ക്കുള്ള ദക്ഷിണ ഇവിടെവച്ച് നൽകണം. പമ്പസദ്യയുണ്ട് പമ്പയിലെ ഗണപതിക്ഷേത്രത്തിൽ തൊഴുത് നീലിമലകയറ്റം തുടങ്ങുന്നു. പിന്നീടുള്ള യാത്ര മദ്ധ്യേ അപ്പാച്ചിമേടും, ഇപ്പാച്ചിമേടും കാണാം. അവിടെ അരിയുണ്ടയും ശർക്കരയുണ്ടയും എറിയുന്നു. ശബരിപീഠം പിന്നീടു ശരംകുത്തിയിൽ എത്തി അവിടെ കന്നി അയ്യപ്പൻമാർ ശരക്കോൽ നിക്ഷേപിക്കുന്നു. അല്പനേരം കഴിഞ്ഞാൽ ശബരീശസന്നിധിയിൽ ഭക്തരെത്തുന്നു. പതിനെട്ടാം പടി കയറുന്നതിന് മുമ്പ് ഇരുമുടിക്കെട്ടിൽനിന്നും നെയ്യ് നിറയ്ക്കാത്ത തേങ്ങയെടുത്ത് പടിയുടെ അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ എറിഞ്ഞുടയ്ക്കുന്നു. പിന്നെ പതിനെട്ടാംപടി കയറി ക്ഷേത്രനടയിലെത്തി ഇരുമുടിക്കെട്ട് അയ്യപ്പന് കാണിച്ചു കൊടുക്കുന്നു. തുടർന്ന്, കെട്ടഴിച്ച് നെയ്തേങ്ങ പുറത്തെടുത്ത് ഉടച്ച്, തേങ്ങയുടെ ഉള്ളിൽ നിറച്ച നെയ്യ് ഒരു പത്രത്തിൽ ഒഴിച്ച് ഭഗവാന് അഭിഷേകം ചെയ്യാൻ കൊടുക്കുന്നു. നെയ്യ് ജീവാത്മാവും തേങ്ങ ശരീരവുമാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ, നെയ്യ് പുറത്തെടുക്കുന്നതോടെ തേങ്ങ ജഡമായതായി സങ്കല്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ മുറിച്ച തേങ്ങകൾ പിന്നീട് പതിനെട്ടാം പടിയ്ക്കടുത്തുള്ള ആഴിയിൽ നിക്ഷേപിയ്ക്കുന്നു. ഭക്തൻ സ്വയം ഭഗവാന് സമർപ്പിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു സങ്കല്പം ആണിത്. തുടർന്ന്, പ്രദക്ഷിണമായി വന്ന് കന്നിമൂല ഗണപതിയെയും നാഗദൈവങ്ങളെയും തൊഴുത് ഭക്തർ അടുത്തുള്ള മാളികപ്പുറം ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. പോകുന്ന വഴിയിലാണ് ഭസ്മക്കുളം. പല ഭക്തരും ഇവിടെ കുളിയ്ക്കുന്നു. മാളികപ്പുറത്തമ്മയുടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ നാളികേരം ഉരുട്ടുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ഭഗവതി സേവ, ലളിതാ സഹസ്രനാമജപം, ദേവി സ്തുതികൾ പോലെയുള്ള പല വഴിപാടുകളും നേർച്ചകളും ഇവിടെ കാണാം. പലരും ഇത് നടത്തി പ്രാർഥിക്കുന്നു. ഐശ്വര്യം, അഭിവൃദ്ധി, ദുഃഖമോചനം എന്നിവ ഉദ്ദേശിച്ചാണ് ഇവിടുത്തെ ഭഗവതിയോടുള്ള പ്രാർഥന എന്നാണ് വിശ്വാസം. തുടർന്ന് സമീപത്തുള്ള കൊച്ചുകടുത്തസ്വാമി, നവഗ്രഹങ്ങൾ, നാഗരാജാവ് തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവരെയും വണങ്ങുന്ന ഭക്തർ അവശേഷിച്ച നാളികേരങ്ങൾ നടയിൽ ഉരുട്ടുന്നു. അയ്യപ്പന്റെ സമാധിസ്ഥലം അഥവാ മൂലസ്ഥാനമായ മണിമണ്ഡപം ഇവിടെയാണ്. മണിമണ്ഡപമുറ്റത്ത് നടത്തുന്ന പറകൊട്ടിപ്പാട്ട് എന്ന വഴിപാട് പ്രശസ്തമാണ്. [[വേലൻ (സമുദായം)|വേലൻ]] സമുദായത്തിൽ പെട്ടവരാണ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്. അയ്യപ്പ സ്തുതികളാണ് ഇവർ പാടുന്നത്. സ്വാമിമാരുടെയും മാളികപ്പുറങ്ങളുടെയും സമസ്തദോഷങ്ങളും ദുഃഖദുരിതങ്ങളും ഇതോടെ തീർന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. പിന്നീട്, വീണ്ടും അയ്യപ്പന് മുന്നിലെത്തി വണങ്ങുന്ന ഭക്തർ സന്നിധാനത്തെ വാവരുനടയിലും തൊഴുത് അരവണപ്പായസവും ഉണ്ണിയപ്പവും മറ്റ് പ്രസാദങ്ങളും വാങ്ങി മടക്കയാത്ര തുടങ്ങുന്നു. വീട്ടിലെത്തി കുളിച്ച് ശരണംവിളിച്ച് മാലയൂരുന്നതോടെ വ്രതം അവസാനിയ്ക്കുന്നു. == വിശേഷദിവസങ്ങൾ == ശബരിമല ക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാ മലയാളമാസത്തിലും മകരവിളക്കിനും മണ്ഡലകാലത്തും മാത്രമേ തുറന്ന് പൂജ നടത്തിയിരുന്നുള്ളു. എന്നാൽ ഭക്തജനങ്ങളുടെ തിരക്ക് വർദ്ധിച്ചപ്പോൾ അതിൽ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായി. ഇന്ന് എല്ലാ മലയാളമാസവും ഒന്ന് മുതൽ അഞ്ചാം തിയതി വരെയും, മണ്ഡല കാലത്ത് 41 ദിവസവും, മകരം ഒന്നിനു മുമ്പ് 9 ദിവസവും, മേടം ഒന്നിനു മുമ്പ് 4 ദിവസവും എടവത്തിൽ ഉത്രം, അത്തം, തിരുവോണം നാളുകളും നടതുറക്കുന്ന ദിവസങ്ങളാണ്. എടവത്തിലെ അത്തമാണ്‌‍ പ്രതിഷ്ഠാദിവസം. ശബരിമല ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം പത്തുദിവസമാണ്. മീനമാസത്തിലെ കാർത്തികനാളിൽ കൊടികയറും. അയ്യപ്പന്റെ പിറന്നാളായ പൈങ്കുനി ഉത്രം നാളിൽ പമ്പാനദിയിലാണ് ആറാട്ട്. ശനി പീഡ കൊണ്ടു ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവിക്കുന്നവർ ഇവിടെ ശനിയാഴ്ച ദിവസം ദർശനം നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കരുതുന്നു. ===മകരജ്യോതി ദർശനം=== {{പ്രധാനലേഖനം|മകര വിളക്ക്}} ശബരിമല ശ്രീധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ ഉത്സവമാണ് മകരജ്യോതി ദർശനം. മകരമാസം തുടങ്ങുന്ന മകരം ഒന്നാം തീയതിയാണ് ഈ ഉത്സവം നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ശ്രീധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രത്തിൽ വളരെ വലിയ ഉത്സവവും വിശേഷാൽ പൂജകളും നടക്കുന്നു. അയ്യപ്പന്റെ തിരുവാഭരണം ചാർത്തി ദീപാരാധനക്ക് ശേഷമാണ് മകരജ്യോതി തെളിക്കുന്നതും മകര വിളക്ക് സമയത്താണ്. ദേവസ്വം ബോർഡ് ജീവനക്കാരും അയ്യപ്പസേവാസംഘം പ്രവർത്തകരും പൊന്നമ്പലമേട്ടിലെത്തി കർപ്പൂരം കത്തിക്കുന്നതാണ് മകരജ്യോതി.<ref name="litbyhand">{{cite news|title=Makaravilakku is lit by hand: Tantri|url=http://www.hindu.com/2008/05/28/stories/2008052855171000.htm|accessdate=14 ജനുവരി 2011|newspaper=The Hindu|date=28 മെയ് 2008|archive-date=2011-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825114009/http://www.hindu.com/2008/05/28/stories/2008052855171000.htm|url-status=dead}}</ref> == ഹരിവരാസനം == {{പ്രലേ|ഹരിവരാസനം}} ശബരിമലയിൽ ദിവസവും അത്താഴപൂജയ്ക്കു ശേഷം നട അടയ്ക്കുന്നതിനു മുമ്പ് ആലപിക്കുന്ന കീർത്തനമാണ് [[ഹരിവരാസനം]]<ref>{{cite web|url=http://www.sabarimala.org/dailypooja.htm|title=ശബരിമലയിലെ ദിവസ പൂജ|access-date=2008-05-28|archive-date=2008-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080515211752/http://www.sabarimala.org/dailypooja.htm|url-status=dead}}</ref> ഭക്തർക്കുള്ള ദർശനത്തിനുശേഷം ഭഗവാനെ പള്ളിയുറക്കാനുള്ള ഒരു ഗീതമാണ് ഇതെന്നാണ് വിശ്വാസം. [[കമ്പക്കുടി കുളത്തൂർ സുന്ദരേശയ്യർ]] ആണ് ഈ ഉറക്കുപാട്ട് കണ്ടെത്തി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. ഈ രചനയിൽ 352 അക്ഷരങ്ങളും 108 വാക്കുകളും 32 വരികളുമുണ്ട്. 1950 ലുണ്ടായ വൻ തീപ്പിടുത്തത്തിനുശേഷം പുനഃപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയ ദിവസമാണ് ആദ്യം ഈ ഗാനം ആലപിച്ചത്. ആദ്യകാലത്ത് അത്ര പ്രസിദ്ധമല്ലാതിരുന്ന ഈ ഗാനം 1975ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[സ്വാമി അയ്യപ്പൻ (ചലച്ചിത്രം)|സ്വാമി അയ്യപ്പൻ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ പ്രസിദ്ധി നേടി. ക്ഷേത്രനട അടയ്ക്കുന്നതിന് മുന്നോടിയായി [[തന്ത്രികൾ|തന്ത്രിയും]] ശാന്തിക്കാരും വിഗ്രഹത്തിന്റെ ഇരുപുറത്തുമായി ഇരിയ്ക്കും. തുടർന്ന് പാട്ടിലെ ഓരോ വരിയും അവസാനിയ്ക്കുന്നതിന് അനുസരിച്ച് വിഗ്രഹത്തിന്റെ ഇടതുഭാഗത്തെ ഓരോ വിളക്കും അണച്ചുകൊണ്ടിരിയ്ക്കും. അവസാനം വിഗ്രഹത്തിന്റെ വലതുഭാഗത്തെ വലിയ വിളക്കും അണച്ചശേഷം തന്ത്രിയും ശാന്തിക്കാരും പുറത്തിറങ്ങും. ഇതേ സമയം 1984ൽ ''ഹരിഹരസുത അഷ്ടോത്തരശതം'' എന്ന ആൽബത്തിനുവേണ്ടി [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]] ആലപിച്ച [[ഹരിവരാസനം]] പുറത്തുള്ളവർക്കുവേണ്ടി പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുന്നുണ്ടാകും. ഹരിവരാസനമെന്ന കീർത്തനത്തിന്റെ രചയിതാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന വ്യക്തിയാണ് കുളത്തൂർ സുന്ദരേശയ്യർ. ഹരിവരാസനം ശാസ്താവിന്റെ ഉറക്കുപാട്ട് എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. അഷ്ടകം എന്ന ശ്ലോക ക്രമത്തിലാണ് ഇതിന്റെ രചന. ശബരിമല നവീകരണംകഴിഞ്ഞ വേളയിൽ അന്നത്തെ മേൽശാന്തി വടാക്കം ഈശ്വരൻ നമ്പൂതിരി അത്താഴ പൂജക്കു ശേഷം തിരുമുമ്പിൽ ആലപിച്ചുകൊണ്ട് അത് ഇന്നും തുടർന്നു വരുന്നു. [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ]] [[തേനി ജില്ല]]യിലാണ്‌ കമ്പക്കുടി. 1963 നവംബറിൽ തിരുവനന്തപുരം ചാലയിലെ ജയചന്ദ്രാ ബുക്ക് ഡിപ്പോയിൽ നിന്നു പുറത്തിറക്കിയ 'ഹരിവരാസനം വിശ്വമോഹനം' എന്ന കീർത്തനസമാഹാരം പിന്നീട് ഇതേ പറ്റി അന്വേഷിച്ചവർക്ക് കണ്ടെത്താൻ സാധിച്ചിരുന്നു. ഇതിന്റെ 78ാം പേജിൽ 'ഹരിഹരാത്മജാഷ്‌ടകം' എന്ന തലക്കെട്ടിൽ ഈ കീർത്തനം അച്ചടിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിൽ 'സമ്പാദകൻ' എന്നാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. സമ്പാദകൻ ഒരിക്കലും രചയിതാവാകില്ല എന്നുണ്ട്. യഥാർഥ രചയിതാവ് [[ശാസ്താംകോട്ട]] കോന്നകത്ത് ജാനകിയമ്മയാണ് എന്ന വാദം നിലവിൽ ഉണ്ട്. ജാനകിയമ്മ എഴുതിയ 'ഹരിവരാസനം' ഗാനത്തിന്റെ കൈയെഴുത്തുപ്രതി കണ്ടെടുത്ത അവരുടെ ബന്ധുക്കൾ ഇപ്പോൾ തെളിവുകളുമായി രംഗത്തുണ്ട് എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. == അവലംബം == <references /> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commonscat|Sabarimala}} * http://www.sabarimala.kerala.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121032033/http://www.sabarimala.kerala.gov.in/ |date=2010-11-21 }} * http://www.pta.kerala.gov.in/sabari.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090921001842/http://pta.kerala.gov.in/sabari.htm |date=2009-09-21 }} * * http://www.sabarimala.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090318052142/http://www.sabarimala.org/ |date=2009-03-18 }} * http://www.sabarimalaayyappan.com/ * http://www.saranamayyappa.org/Sabarimala.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100918144543/http://www.saranamayyappa.org/sabarimala.htm |date=2010-09-18 }} * == ചിത്രസഞ്ചയം == <gallery> ചിത്രം:ശബരിമല1.JPG|പതിനെട്ട് തൃപ്പടികൾ ചിത്രം:ശബരിമല2.JPG|നാഗ പ്രതിഷ്ഠ ചിത്രം:ശബരിമല3.JPG|നവഗ്രഹ പ്രതിഷ്ഠ ചിത്രം:Sabarimala-flyover.JPG|ഫ്ലൈഓവർ ചിത്രം:ശബരിമല-ആഴി.JPG|ആഴി File:18 steps at sabarimala.jpg | പതിനെട്ടുപടി File:Nadappanthal sabarimala.jpg| വലിയ നടപ്പന്തൽ File:Sannidhanam sabarimala.jpg | സന്നിധാനം File:Sabaripeedam at sabarimala.jpg | ശബരീപീഠം File:Vavarunada sabarimala.jpg | വാവരുനട-സന്നിധാനം File:Sreekovil at sabarimala.jpg | ശബരിമല ശ്രീകോവിൽ File:Nilackal Temple entrance 1.jpg | നിലക്കൽ ക്ഷേത്രകവാടം File:Sedan chair palanquin.jpg | ട്രോളി File:Azhi at sabarimala.jpg| ആഴി </gallery> == ഇതും കൂടി കാണുക == * [[ശബരിമല]] * [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രത്തിലെ യുവതീപ്രവേശനം]] * [[പന്തളം]] * [[പന്തളം രാജവംശം]] * [[തങ്കയങ്കി]] {{ഫലകം:Famous Hindu temples in Kerala}} {{ശബരിമല}} {{പരശുരാമപ്രതിഷ്ഠിത ശാസ്താക്ഷേത്രങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[Category:കേരളത്തിലെ ശാസ്താക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ]] 13fk6trsla336tk3hv4nrcdjhnjho8f 0 462713 4675265 3064946 2026-10-11T16:11:24Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675265 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Linum}} {{taxobox |image = Linum_pubescens.jpg |image_caption = ''[[Linum pubescens]]'' | regnum = [[Plant]]ae | divisio = [[Flowering plant|Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Malpighiales]] | familia = [[Linaceae]] | genus = ''[[Linum]]'' |taxon = Linum |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |subdivision_ranks = Species |subdivision = about 200, see text }} പൂച്ചെടികളുടെ കുടുംബം ആയ [[ലിനേസീ]]യിൽ ഏകദേശം 200 ഓളം<ref name=jeps>[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4965,4980 ''Linum''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160401193240/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4965,4980 |date=2016-04-01 }} The Jepson Manual.</ref><ref>Muravenko, O. V., et al. (2010). [https://link.springer.com/article/10.1134/S1022795410100091#page-1 Karyogenomics of species of the genus ''Linum'' L.] ''Russian Journal of Genetics'' 46(10), 1182-85.</ref> സ്പീഷീസുകളുള്ള ഒരു ജീനസാണ് '''ലിനം.''' ഇവ ലോകത്തിലെ മിതോഷ്ണമേഖലയിലെയും ഉപോഷ്ണമേഖലകളിലെയും തദ്ദേശവാസിയാണ്. ലിനം സ്പീഷീസ് സസ്യങ്ങൾ [[Cabbage moth|കാബേജ് മോത്ത്]] പോലുള്ള ചില [[ലെപിഡോപ്റ്റെറ|ലപീഡോപ്റ്റെറ]] സ്പീഷിസുകളുടെ ഭക്ഷണസസ്യമായി കണ്ടുവരുന്നു. [[File:Linum narbonense flor.jpg|thumb|right|''[[Linum narbonense]]'']] == തിരഞ്ഞെടുത്ത സ്പീഷീസ് == ; *''[[Linum alatum]]'' - winged flax *''[[Linum album]]'' *''[[Linum alpinum]]'' *''[[Linum arenicola]]'' - sand flax *''[[Linum aristatum]]'' - bristle flax *''[[Linum australe]]'' - southern flax *''[[Linum austriacum]]'' - Asian flax *''[[Linum berlandieri]]'' - Berlandier's yellow flax *''[[Linum bienne]]'' (syn. ''L. angustifolium'') – pale flax *''[[Linum campanulatum]]'' *''[[Linum carteri]]'' - Carter's flax *''[[Linum catharticum]]'' – fairy flax *''[[Linum compactum]]'' - Wyoming flax *''[[Linum cratericola]]'' - Galápagos Islands flax *''[[Linum dolomiticum]]'' *''[[Linum elongatum]]'' - Laredo flax *''[[Linum flavum]]'' - golden flax *''[[Linum floridanum]]'' - Florida yellow flax *''[[Linum grandiflorum]]'' – scarlet flax, flowering flax *''[[Linum hirsutum]]'' - downy flax *''[[Linum hudsonioides]]'' - Texas flax *''[[Linum imbricatum]]'' - tufted flax *''[[Linum intercursum]]'' - sandplain flax *''[[Linum kingii]]'' - King's flax *''[[Linum leoni]]'' *''[[Linum lewisii]]'' - Lewis' blue flax, Lewis flax *[[File:Flax flowers.jpg|thumb|[[Flax|''Linum usitatissimum'']]]]''[[Linum lundellii]]'' - Sullivan City flax *''[[Linum macrocarpum]]'' - Spring Hill flax *''[[Linum marginale]]'' - Australian native flax *''[[Linum medium]]'' - stiff yellow flax *''[[Linum monogynum]]'' - New Zealand linen flax *''[[Linum narbonense]]'' - blue flax *''[[Linum neomexicanum]]'' - New Mexico yellow flax *''[[Linum perenne]]'' – perennial blue flax *''[[Linum pratense]]'' - meadow flax *''[[Linum puberulum]]'' – plains flax *''[[Linum pubescens]]'' *''[[Linum rigidum]]'' - stiffstem flax *''[[Linum rupestre]]'' - rock flax *''[[Linum schiedeanum]]'' - Schiede's flax *''[[Linum striatum]]'' - ridged yellow flax *''[[Linum subteres]]'' - Sprucemont flax, slenderfoot flax *''[[Linum suffruticosum]]'' *''[[Linum sulcatum]]'' - grooved flax *''[[Linum tenuifolium]]'' *''[[Linum trigynum]]'' - French flax *''[[Flax|Linum usitatissimum]]'' – common cultivated flax *''[[Linum vernal]]'' - Chihuahuan flax *''[[Linum virginianum]]'' - woodland flax *''[[Linum westii]]'' - West's flax ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറം കണ്ണികൾ== {{Commons category|Linum}} *[http://www.ipni.org/ipni/plantsearch?find_wholeName=&find_family=&find_infrafamily=&find_genus=linum&find_infragenus=&find_isAPNIRecord=on&find_species=&find_infraspecies=&find_isGCIRecord=on&find_authorAbbrev=&find_publicationTitle=&find_isIKRecord=on&find_rankToReturn=all&output_format=normal&find_includePublicationAuthors=on&find_includePublicationAuthors=off&find_includeBasionymAuthors=on&find_includeBasionymAuthors=off&find_sortByFamily=on&find_sortByFamily=off&query_type=by_query&back_page=query_ipni.html IPNI Query] *[https://web.archive.org/web/20110706210723/http://www.herbier.ulaval.ca/specimens_types/template.php?pid=0028026 ''Linum lepagei'' type sheet] from Louis-Marie Herbarium ([[Laval University]]). *[https://web.archive.org/web/20090420235016/http://www.flaxcouncil.ca/english/index.jsp The Flax Council of Canada] [[വർഗ്ഗം:ലിനേസീ]] [[വർഗ്ഗം:സസ്യജനുസുകൾ]] q8dc654ndvarqj2kwjgb8wiw0e384nd 0 469870 4675353 4672646 2026-10-12T02:00:06Z Asifalinair 206364 /* */ 4675353 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = | image = K. A. Thulasi.jpg | caption = | office = പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ, പിന്നാക്ക വിഭാഗ ക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രി</br>[[കേരള സർക്കാർ]] | predecessor = [[ഒ.ആർ. കേളു]] | term_start = {{Start date|2026|05|18|df=yes}} | term_end = | office1 = കേരള [[നിയമസഭാംഗം]] | term_start1 = {{Start date|2026|05|18|df=yes}} | term_end1 = | constituency1 = [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാ മണ്ഡലം|കോങ്ങാട്]] | predecessor1 = [[കെ.ശാന്തകുമാരി]] | successor1 = | birth_date = {{Birth year and age|1974}} | birth_place = [[Palakkad district|പാലക്കാട്]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യ | party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | 1blankname = ഗവർണർ | 1namedata = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] | 2blankname = മുഖ്യമന്ത്രി | 2namedata = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | occupation = {{hlist|രാഷ്ട്രീയക്കാരി|ടീച്ചർ}} | education = {{Unbulleted list|മാസ്റ്റർ ഓഫ് ആർട്സ് (എം.എ.) (History)|മാസ്റ്റർ ഓഫ് ഫിലോസഫി (എം.ഫിൽ.)}} | alma_mater = [[ഗവൺമെൻ്റ് വിക്ടോറിയ കോളേജ്, പാലക്കാട്]] <ref>https://www.myneta.info/Kerala2026/candidate.php?candidate_id=5</ref> | spouse = [[വി. കെ.ശ്രീകണ്ഠൻ]] }} പതിനാറാം കേരള മന്ത്രിസഭയിലെ ഒരു മന്ത്രിയാണ് കെ. എ തുളസി. [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോങ്ങാട്]]നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമായ തുളസി പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ-പിന്നാക്ക വിഭാഗ ക്ഷേമ വകുപ്പുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. [[പാലക്കാട് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|പാലക്കാട് ലോകസ്ഭാംഗ]]മായ [[വി.കെ. ശ്രീകണ്ഠൻ|വി.കെ ശ്രീകണ്ഠൻ]] ആണ് ഭർത്താവ്. ==വ്യക്തി ജീവിതം== 1974-ൽ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ കൊണ്ടാഴിയിലാണ് തുളസി ജനിച്ചത്.മാതാപിതാക്കൾ: കോൺഗ്രസിന്റെ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്ന കെ.എ. അയ്യപ്പന്റെയും എം.കെ. അമ്മിണിയുടെയും മകളാണ്.ഏറെ ദാരിദ്ര്യം നിറഞ്ഞ ഒരു ബാല്യകാലമായിരുന്നു അവരുടേത്. പഴയന്നൂർ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നാണ് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയത്.ഇരിങ്ങാലക്കുട സെന്റ് ജോസഫ് കോളജ്, ഗുരുവായൂർ ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ കോളജ്, പാലക്കാട് ഗവ. വിക്ടോറിയ കോളജ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ പഠനം നടത്തി. ചരിത്രത്തിൽ എം.എ. , യുജിസി നെറ്റ് നേടിയിട്ടുണ്ട്.പഠനകാലത്ത് സ്പോർട്സ്, കലാരംഗം എന്നിവയിലും അവർ തിളങ്ങിയിരുന്നു.രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമാകുന്നതിനൊപ്പംവിവിധ എൻ.എസ്.എസ്.കോളജുകളിൽ ചരിത്രാധ്യാപികയായും നെന്മാറ കോളജിലെ ചരിത്ര വിഭാഗം മേധാവിയായി അവർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. പൊതുപ്രവർത്തന രംഗത്തെ സജീവ ഇടപെടലുകൾക്കിടയിലെ പരിചയവും പ്രണയവുമാണ് വി.കെ. ശ്രീകണ്ഠനു മായി വിവാഹത്തിൽ എത്തിയത്. [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നിയമസഭയിലെ വനിതാ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പിന്നോക്കക്ഷേമവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] == രാഷ്ട്രീയരംഗം == 1994-ൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിൽ അംഗത്വം എടുത്തുകൊണ്ടാണ് തുളസി തന്റെ പൊതുപ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുന്നത്. 2004-ൽ കെ.പി.സി.സി എക്സിക്യുട്ടീവ് അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. എ.ഐ.സി.സി (AICC) അംഗമായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.കെ.പി.സി.സി ഭാരവാഹി: 2021 മുതൽ കെ.പി.സി.സി (KPCC) ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു.2012 മുതൽ 2017 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ സംസ്ഥാന വനിതാ കമ്മീഷൻ അംഗമായും അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. തൃശൂർ ജില്ലാ പഞ്ചായത്തിലെ ചേലക്കര ഡിവിഷനിൽ നിന്നുള്ള അംഗമായിരുന്നു. 2001-ൽ ചേലക്കര നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും, 2004-ൽ ഒറ്റപ്പാലം ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിലും യു.ഡി.എഫ് (UDF) സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചെങ്കിലും അന്ന് പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്. 2026ൽ [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോങ്ങാട്നിന്ന് ]]നിയമസഭാംഗവും മന്ത്രിയും ആയി. suh8cyq3lsu4dk4h82nj9fwjwycb6ry 4675354 4675353 2026-10-12T02:01:36Z Asifalinair 206364 /* */ 4675354 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = | image = K. A. Thulasi.jpg | caption = | office = പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ, പിന്നാക്ക വിഭാഗ ക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രി</br>[[കേരള സർക്കാർ]] | predecessor = [[ഒ.ആർ. കേളു]] | term_start = {{Start date|2026|05|18|df=yes}} | term_end = | office1 = കേരള [[നിയമസഭാംഗം]] | term_start1 = {{Start date|2026|05|18|df=yes}} | term_end1 = | constituency1 = [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാ മണ്ഡലം|കോങ്ങാട്]] | predecessor1 = [[കെ.ശാന്തകുമാരി]] | successor1 = | birth_date = {{Birth year and age|1974}} | birth_place = [[Palakkad district|പാലക്കാട്]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യ | party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | 1blankname = ഗവർണർ | 1namedata = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] | 2blankname = മുഖ്യമന്ത്രി | 2namedata = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | occupation = {{hlist|രാഷ്ട്രീയക്കാരി|ടീച്ചർ}} | education = {{Unbulleted list|മാസ്റ്റർ ഓഫ് ആർട്സ് (എം.എ.) (History)|മാസ്റ്റർ ഓഫ് ഫിലോസഫി (എം.ഫിൽ.)}} | alma_mater = [[ഗവൺമെൻ്റ് വിക്ടോറിയ കോളേജ്, പാലക്കാട്]] <ref>https://www.myneta.info/Kerala2026/candidate.php?candidate_id=5</ref> | spouse = [[വി.കെ. ശ്രീകണ്ഠൻ]] }} പതിനാറാം കേരള മന്ത്രിസഭയിലെ ഒരു മന്ത്രിയാണ് കെ. എ തുളസി. [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോങ്ങാട്]]നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമായ തുളസി പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ-പിന്നാക്ക വിഭാഗ ക്ഷേമ വകുപ്പുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. [[പാലക്കാട് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|പാലക്കാട് ലോകസ്ഭാംഗ]]മായ [[വി.കെ. ശ്രീകണ്ഠൻ|വി.കെ ശ്രീകണ്ഠൻ]] ആണ് ഭർത്താവ്. ==വ്യക്തി ജീവിതം== 1974-ൽ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ കൊണ്ടാഴിയിലാണ് തുളസി ജനിച്ചത്.മാതാപിതാക്കൾ: കോൺഗ്രസിന്റെ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്ന കെ.എ. അയ്യപ്പന്റെയും എം.കെ. അമ്മിണിയുടെയും മകളാണ്.ഏറെ ദാരിദ്ര്യം നിറഞ്ഞ ഒരു ബാല്യകാലമായിരുന്നു അവരുടേത്. പഴയന്നൂർ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നാണ് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയത്.ഇരിങ്ങാലക്കുട സെന്റ് ജോസഫ് കോളജ്, ഗുരുവായൂർ ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ കോളജ്, പാലക്കാട് ഗവ. വിക്ടോറിയ കോളജ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ പഠനം നടത്തി. ചരിത്രത്തിൽ എം.എ. , യുജിസി നെറ്റ് നേടിയിട്ടുണ്ട്.പഠനകാലത്ത് സ്പോർട്സ്, കലാരംഗം എന്നിവയിലും അവർ തിളങ്ങിയിരുന്നു.രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമാകുന്നതിനൊപ്പംവിവിധ എൻ.എസ്.എസ്.കോളജുകളിൽ ചരിത്രാധ്യാപികയായും നെന്മാറ കോളജിലെ ചരിത്ര വിഭാഗം മേധാവിയായി അവർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. പൊതുപ്രവർത്തന രംഗത്തെ സജീവ ഇടപെടലുകൾക്കിടയിലെ പരിചയവും പ്രണയവുമാണ് വി.കെ. ശ്രീകണ്ഠനു മായി വിവാഹത്തിൽ എത്തിയത്. [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നിയമസഭയിലെ വനിതാ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പിന്നോക്കക്ഷേമവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] == രാഷ്ട്രീയരംഗം == 1994-ൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിൽ അംഗത്വം എടുത്തുകൊണ്ടാണ് തുളസി തന്റെ പൊതുപ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുന്നത്. 2004-ൽ കെ.പി.സി.സി എക്സിക്യുട്ടീവ് അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. എ.ഐ.സി.സി (AICC) അംഗമായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.കെ.പി.സി.സി ഭാരവാഹി: 2021 മുതൽ കെ.പി.സി.സി (KPCC) ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു.2012 മുതൽ 2017 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ സംസ്ഥാന വനിതാ കമ്മീഷൻ അംഗമായും അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. തൃശൂർ ജില്ലാ പഞ്ചായത്തിലെ ചേലക്കര ഡിവിഷനിൽ നിന്നുള്ള അംഗമായിരുന്നു. 2001-ൽ ചേലക്കര നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും, 2004-ൽ ഒറ്റപ്പാലം ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിലും യു.ഡി.എഫ് (UDF) സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചെങ്കിലും അന്ന് പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്. 2026ൽ [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോങ്ങാട്നിന്ന് ]]നിയമസഭാംഗവും മന്ത്രിയും ആയി. bu5pcihv8oxwuhp7wadeawtqigibtyf 0 470493 4675356 4557819 2026-10-12T02:04:07Z Asifalinair 206364 /* */ 4675356 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|V.K. Sreekandan}} {{Infobox person | name = വി.കെ. ശ്രീകണ്ഠൻ | image = | image_size = | caption = | birth_date = | birth_place = [[ഷൊർണൂർ]], [[പാലക്കാട് ജില്ല]],[[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = | death_place = | education = | occupation = | party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | spouse = പ്രഫ. [[കെ.എ. തുളസി]] | parents = എം.കൊച്ചുകൃഷ്ണൻ നായർ, വെള്ളാടത്ത് കാർത്യായനി അമ്മ | children = | nationality = {{IND}} | Religion = | period = | notableworks = | signature = | homepage = [http://www.sreekandan.com www.sreekandan.com ] }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യിലെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] പാർട്ടിയുടെ ഒരു നേതാവാണ് '''വി.കെ. ശ്രീകണ്ഠൻ'''. [[2019ലെ ലോക്‌സഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് (കേരളം)|2019 ലെ ലോക്സഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]] [[പാലക്കാട് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|പാലക്കാട് മണ്ഡലത്തിലെ]] [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]]യുടെ  സ്ഥാനാർത്ഥിയായി സിപിഐഎം എം പി [[എം.ബി. രാജേഷ്|എം ബി രാജേഷിനെതിരെ]] മത്സരിച്ച് വിജയിച്ചു.<ref>{{Citeweb|url= https://www.manoramanews.com/news/kerala/2019/03/18/vk-sreekandan-starts-campaigning.html|title= പദയാത്രക്ക് പിന്നാലെ സീറ്റുറച്ചു; പാലക്കാട് പിടിക്കാൻ വി.കെ.ശ്രീകണ്ഠൻ -|website= www.manoramanews.com }}</ref> == ജീവിത രേഖ == എൻഎസ്എസിൽ പഠിക്കുന്ന കാലത്ത് വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാനമായ [[കേരള സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ|കെ.എസ്.യു]]വിലൂടെയാണ് രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. 1993-ൽ കെ.എസ്.യു സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡന്റായി. . 2012 മുതൽ [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കെ.പി.സി.സി]] സെക്രട്ടറിയായ വി.കെ. ശ്രീകണ്ഠൻ ജില്ലയിലെ കോൺഗ്രസ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അമരക്കാരനാകുന്നത് ദീർഘമായ സംഘടനാ പ്രവർത്തന പരിചയത്തിന്റെ പിൻബലത്തിലാണ്. സംഘടനാ പ്രവർത്തകൻ എന്നതിനപ്പുറം പാലക്കാട്ടെയും പ്രത്യേകിച്ച് സ്വദേശമായ [[ഷൊർണൂർ|ഷൊർണൂരിലെയും]] ജനകീയ പ്രശ്നങ്ങളിൽ സജീവ സാന്നിദ്ധ്യമാണ് വി.കെ. ശ്രീകണ്ഠൻ. 2000 മുതൽ [[ഷൊർണൂർ]] മുനിസിപ്പാലിയിറ്റിയിലെ കോൺഗ്രസ് അംഗം. 2005, 2010, 2015 വർഷങ്ങളിൽ തുടർച്ചയായി ഷൊർണൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിലേക്ക് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിലവിൽ ഷൊർണൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റി പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്. [[യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് കാലിക്കറ്റ്|കാലിക്കറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] സെനറ്റ് അംഗമായും കാർഷിക സർവ്വകലാശാല ജനറൽ കൗൺസിൽ അംഗമായും പ്രവത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2011ൽ [[ഒറ്റപ്പാലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഒറ്റപ്പാലത്ത്]] നിന്ന് കോൺഗ്രസ് സ്ഥാനാർഥിയായി നിയമസഭയിലേക്ക് മത്സരിച്ചു  എങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടു. ഒറ്റപ്പാലം പാർലമെന്റ് സഭാ സീറ്റിലേക്കും[ചേലക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചേലക്കര മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്ന് നിയമസഭയിലേക്കും മത്സരിച്ചിട്ടുള്ള കോൺഗ്രസ് നേതാവ് കെ.എ. തുളസിയാണ് ഭാര്യ. ഇവർ മുൻ വനിതാ കമ്മിഷൻ അംഗവും നിലവിൽ നെന്മാറ NSS പ്രിൻസിപ്പാളും ആണ്. കൊച്ചു കൃഷ്ണൻ നായർ വെള്ളാടത്ത് കാർത്യായനി അമ്മ എന്നിവരാണ് മാതാപിതാക്കൾ. രാഗിണി ഏക സഹോദരി ആണ്. . == നേട്ടങ്ങൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.sreekandan.com/profile.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-06-26 |archive-date=2019-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190217055537/http://www.sreekandan.com/profile.html |url-status=dead }}</ref> == * 1983 - [[കേരള സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ|കെ‌എസ്‌യു]] യൂണിറ്റ് പ്രസിഡന്റ് (ഗവൺമെന്റ് ഹൈസ്‌കൂൾ, ഷോർനൂർ) * 1986 - കെ‌എസ്‌യു താലൂക്ക് സെക്രട്ടറി, ഒറ്റപ്പാലം * 1988 - കെ‌എസ്‌യു താലൂക്ക് പ്രസിഡന്റ്, ഒറ്റപ്പാലം     * 1990 - കെ‌എസ്‌യു ജില്ലാ ജനറൽ സെക്രട്ടറി, പാലക്കാട് * 1993 - കെ‌എസ്‌യു സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡന്റ്, കേരളം * 2000 - [[ഷൊർണൂർ|ഷൊർണ്ണൂർ]] മുൻസിപ്പൽ കൗൺസിലറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു * 2003 - ജനറൽ സെക്രട്ടറി - [[ഇന്ത്യൻ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്സ്|യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്]] അഖിലേന്ത്യാ കമ്മിറ്റി * 2005 - കൗൺസിലർ - ഷൊർണ്ണൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റി   * 2006 - എക്സിക്യൂട്ടീവ് അംഗം കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി * 2010 - ഷൊർണ്ണൂർമൻസിപാലിറ്റി എന്ന മുൻസിപൽ കൗൺസിലറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു * 2011 - ഒറ്റപ്പാലം നിയമസഭയിൽ യുഡിഎഫ് സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരം * 2012 - [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കെപിസിസി]] സെക്രട്ടറി   * 2013 - സെനറ്റ് അംഗമായി കാലിക്കട്ട് സർവകലാശാലയിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു * 2014 - ജനറൽ കൗൺസിൽ അംഗം - [[കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല|കേരള കാർഷിക സർവകലാശാല]] * 2016 - പാലക്കാട് ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി പ്രസിഡന്റായി നിയമിതനായി-(ഡിസംബർ 14) *2019 - [[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം]] എം.പി *2024-പാലക്കാട്‌ ലോകസഭാമണ്ഡലം എം പി *തൃശ്ശൂർ ജില്ല കോൺഗ്രസ്‌ കമ്മിറ്റിയുടെ പ്രസിഡന്റ്‌ (താത്കാലിക ചുമതല ) == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ<ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-05-25 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> == {| class="wikitable sortable" |+ ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും വോട്ടും !! മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും വോട്ടും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും വോട്ടും |- |2019 ||[[പാലക്കാട് ലോകസഭാമണ്ഡലം]]||[[വി.കെ. ശ്രീകണ്ഠൻ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[എം.ബി. രാജേഷ്]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||[[സി. കൃഷ്ണകുമാർ]]||[[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |- |} == അവലംബം == <references/> {{പതിനേഴാം ലോകസഭയിൽ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള അംഗങ്ങൾ}} {{Indian National Congress}} [[വർഗ്ഗം:പതിനെട്ടാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] tlqnz6535v4jpe52zpqujmhpnczm8fj 0 476151 4675324 4547301 2026-10-11T21:24:13Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675324 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|V. Nanammal}} {{Infobox person | pre-nominals = [[Padma Shri]] | name = വി. നാണമ്മാൾ | image = V_Nanammal.jpg | imagesize = | caption = V. Nanammal | birth_date = | birth_place = Zameen Kaliayapuram, [[Coimbatore]], [[Tamil Nadu]], [[India]] | death_date = | death_place = | resting_place = | spouse = | occupation = [[Yoga]] instructor | nationality = Indian | awards = [[Nari Shakti Puraskar]] (2016),<br>Yoga Ratna award (2017)<br>[[Padma Shri]] award (2018) }} [[ഇന്ത്യ]]യിലെ ഒരു സംസ്ഥാനമായ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്‌നാട്ടിലെ]] [[കോയമ്പത്തൂർ|കോയമ്പത്തൂരിൽ]] നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പഴയ ഒരു [[യോഗാഭ്യാസം|യോഗ]] അധ്യാപികയാണ് '''വി. നാണമ്മാൾ (തമിഴ്: வி. நானம்மாள்).''' 45 വയസ്സിനു മുകളിലുള്ള 10 ലക്ഷത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികളെ പരിശീലിപ്പിക്കുകയും 100 വിദ്യാർത്ഥികളെ ദിവസവും പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന 99 കാരിയായ അവരുടെ 600-ൽപരം വിദ്യാർത്ഥികൾ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള യോഗാ പരിശീലകരായി തീർന്നിട്ടുണ്ട്<ref name="GovOfIndia">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=2WAtRvNOcVg&list=PLGqF2Eq4iV7_F-9t5WubHUOk9fljiYBn-&index=19|work=Online Edition MyGov India|author=GovOfIndia|title=Story of Smt. V Nanammal, India's oldest Yoga teacher - Padma Awardee 2018|publisher=2018, MyGov India}}</ref><ref name="padmaawards">{{cite web|url=https://padmaawards.gov.in/Pimages/awardees2018/53.jpg|work=padmaawards.gov.in|author=Govt. of India|title=Padma Awards 2018: V. Nanammal|publisher=2018, padmaawards}}</ref><ref name="TheHindu">{{cite web|url=http://www.thehindu.com/life-and-style/fitness/nanammal-the-98-year-old-yoga-instructor-on-her-the-secret-of-her-energy/article19102766.ece|work=Online Edition of The Hindu, dated 19 June 2017|author=K Jeshi |title=Bend it like Nanammal|publisher=2017, thehindu.com}}</ref>. 2016-ൽ അവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ [[നാരീശക്തി പുരസ്കാരം|നാരി ശക്തി പുരാസ്‌കർ]] ബഹുമതി നൽകി ആദരിച്ചു.<ref name="GovOfIndia2">{{cite web|url=http://wcd.nic.in/nari-shakti-awardees-ms-v-nanammal-tamil-nadu|work=Online Edition of MINISTRY OF WOMEN & CHILD DEVELOPMENT|author=Government of India|title=Nari Shakti Puraskar 2016|publisher=2016, Government of India}}</ref> രാജ്യത്തെ നാലാമത്തെ ഉയർന്ന സിവിലിയൻ ബഹുമതി ആയ [[പത്മശ്രീ]] നൽകി 2018-ൽ അവരെ ആദരിച്ചിരുന്നു.<ref name="ZeeNews">{{cite web|url=http://zeenews.india.com/photos/india/photos-illaiyaraja-ghulam-mustafa-khan-41-others-given-padma-awards-2091934/2091957|work=Online Edition of Zee News|author=Staff |title=Photos: Illaiyaraja, Ghulam Mustafa Khan, 41 others given Padma awards|publisher=2018, Express News Service }}</ref><ref name="latestly">{{cite web|url=https://www.latestly.com/social-viral/v-nanammal-receives-padmashree-the-99-year-old-yoga-practitioner-continues-to-follow-a-lifestyle-close-to-nature-74666.html|work=latestly.com|author=Madhurima Sarkar|title=V Nanammal Receives Padma Shri; The 99-Year-Old Yoga Practitioner Continues to Follow A Lifestyle Close to Nature|publisher=2018, latestly.com|access-date=2019-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324224612/https://www.latestly.com/social-viral/v-nanammal-receives-padmashree-the-99-year-old-yoga-practitioner-continues-to-follow-a-lifestyle-close-to-nature-74666.html|archive-date=2018-03-24|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://photogallery.indiatimes.com/news/india/padma-awards-2018-know-the-recipients/V-Nanammal/articleshow/63385962.cms|title=Padma Awards 2018, Know the recipients|last=|first=|date=20 Mar 2018|work=The Times of India|access-date=3 May 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/coimbatore/nanammal-the-yoga-grandma-wins-padma-shri/articleshow/62657160.cms|title=Nanammal, the yoga grandma, wins Padma Shri|last=|first=|date=26 Jan 2018|work=The Times of India|access-date=3 May 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://padmaawards.gov.in/pdfs/Padma2018List.pdf|title=Padma Awards 2018|last=|first=|date=|website=|access-date=}}</ref> ==മുൻകാലജീവിതം== ഇന്ത്യയിലെ തമിഴ്‌നാട്ടിൽ കോയമ്പത്തൂരിലെ സമീൻ കലിയപുരത്ത് ഒരു കാർഷിക കുടുംബത്തിലാണ് നാണമ്മാൾ ജനിച്ചത്. സിദ്ധ പരിശീലകയായിരുന്ന ഭർത്താവ് കാർഷിക മേഖലയിലും കൃഷിയിലുമായിരുന്നു പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. വിവാഹശേഷം നെഗാമിലേക്കും പിന്നീട് കോയമ്പത്തൂരിലെ ഗണപതിയിലേക്കും മാറി താമസിച്ചു. എട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ, അവൾ പിതാവിൽ നിന്ന് യോഗ പഠിക്കുകയും 50 ലധികം [[യോഗാഭ്യാസം|ആസനങ്ങളുടെ]] അദ്ധ്യാപികയാകുകയും ചെയ്തു. കഴിഞ്ഞ അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടുകളായി നാണമ്മാൾ 10 ലക്ഷത്തിലധികം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പരിശീലനം നൽകുകയും അവർ സ്ഥാപിച്ച 'ഓസോൺ യോഗ സെന്ററിൽ' ദിവസവും 100 വിദ്യാർത്ഥികളെ പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവരുടെ കുടുംബത്തിലെ 36 അംഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ 600 ഓളം വിദ്യാർത്ഥികൾ ലോകമെമ്പാടും 'യോഗ പരിശീലകരായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. <ref name="deccanchronicle">{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/210816/v-nanammal-the-nonagenarian-yogini.html|work=deccanchronicle.com|author=MERIN JAMES|title=V Nanammal: The nonagenarian yogini|publisher=2016, deccanchronicle.com}}</ref><ref name="timesofindia">{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/coimbatore/nanammal-the-yoga-grandma-wins-padma-shri/articleshow/62657160.cms|work=timesofindia.com|author=Staff|title=Nanammal, the yoga grandma, wins Padma Shri|publisher=2018, timesofindia.com}}</ref> == യോഗ പരിശീലനം == 8 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ നാണമ്മാൾ യോഗ പരിശീലനം ആരംഭിച്ചു. ആയോധന കലാകാരനായിരുന്ന അച്ഛനിൽ നിന്ന് അവർ യോഗ പഠിച്ചു, നാണമ്മാളിന്റെ ഭർത്താവ് ഗ്രാമത്തിൽ സിദ്ധ പരിശീലകനായിരുന്നു. കൂടാതെ കാർഷിക മേഖലയിലുമായിരുന്നു പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. വിവാഹശേഷം [[പ്രകൃതിചികിത്സ|പ്രകൃതിചികിത്സയോടുള്ള]] താൽപര്യം അവർ വളർത്തിയെടുത്തത് അങ്ങനെയാണ്. ജീവിതത്തിലെ ഒരു ഘട്ടത്തിലും അവർ യോഗ പരിശീലനം നിർത്തിയില്ല.<ref name="deccanchronicle"/> നാണമ്മാളിന്റെ അച്ഛനും മുത്തച്ഛനും 'രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത ഇന്ത്യൻ മെഡിസിൻ പ്രാക്ടീഷണേഴ്സ് (RIMP) ആയിരുന്നു. യോഗ അവരുടെ കുടുംബ പാരമ്പര്യമായിരുന്നു. അവർ കുടുംബത്തിന് പുറത്തുള്ള ആരെയും യോഗ പഠിപ്പിക്കുന്നില്ല മറിച്ച് ഗ്രൂപ്പിനുള്ളിൽ തന്നെ തുടർന്നു. അക്കാലത്ത്, പ്രാഥമിക ബിസിനസ്സ് കേരളത്തിലെ കാർഷിക മേഖലയായിരുന്നു. അവരുടെ കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിൽ [[തേങ്ങ]], കശുവണ്ടി തുടങ്ങിയ കൃഷിയിടങ്ങളും പരമ്പരാഗത സിദ്ധ മരുന്നുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Quartz">{{cite web|url=https://qz.com/1010262/international-yoga-day-indias-oldest-yogini-says-youre-doing-yoga-wrong-if-youre-working-up-a-sweat/|work=qz.com|author=Sushma UN|title=India’s oldest yogini says you’re doing yoga wrong if you’re working up a sweat|publisher=2017, Quartz India|access-date=2019-06-26|archive-date=2018-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180325045019/https://qz.com/1010262/international-yoga-day-indias-oldest-yogini-says-youre-doing-yoga-wrong-if-youre-working-up-a-sweat/|url-status=dead}}</ref> യോഗ മറ്റ് ആളുകളെയും സഹായിക്കുമെന്ന് നാണമ്മാളിന് മനസ്സിലാക്കാൻ അമ്മായിയമ്മ ഉൾപ്പെട്ട ഒരു സംഭവമുണ്ടായിരുന്നു. അവളുടെ അമ്മായിയമ്മ കൃഷിസ്ഥലത്തുണ്ടായിരുന്നപ്പോൾ അവരുടെ കാലുകൾ നനഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ സന്ധിവേദന വരികയും ഒരു ഡോക്ടറുടെ ചികിത്സ തേടുന്നതിനുപകരം, അവർക്ക് ചില യോഗ വിദ്യകൾ പഠിപ്പിക്കാമെന്ന് നാണമ്മാൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. അവർ യോഗ വിദ്യ പഠിപ്പിക്കുകയും അത് അവർക്ക് പ്രയോജനപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആ സംഭവത്തിനുശേഷം, അമ്മായിയമ്മ അവളുടെ ആദ്യത്തെ വിദ്യാർത്ഥിയായി. കാലക്രമേണ, നാണമ്മാൾ അവളുടെ അയൽക്കാരെയും മറ്റ് കുട്ടികളെയും പഠിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി, 1970 കളോടെ, ഇനിയും കൂടുതൽ ആളുകൾക്ക് യോഗ പഠിപ്പിക്കാൻ അവർ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു. അതിനാൽ, 'ഓസോൺ യോഗ സ്കൂൾ' സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. അതിനുശേഷം നാണമ്മാളും കുടുംബവും ഒരു ലക്ഷത്തിലധികം ആളുകൾക്ക് യോഗ പഠിപ്പിച്ചു.<ref name="Quartz"/> മക്കളും പേരക്കുട്ടികളും വലിയ കൊച്ചുമക്കളുമടക്കം നാണമ്മാളും കുടുംബവും തലമുറതലമുറയ്ക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്ത് യോഗ പാരമ്പര്യങ്ങൾ പിന്തുടരുന്നു. 1972-ൽ അവർ കോയമ്പത്തൂരിൽ "ഓസോൺ യോഗ സെന്റർ" സ്ഥാപിക്കുകയും അവരുടെ പരമ്പരാഗത രീതിയിലുള്ള യോഗയെ പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തുവരുന്നു. ഇത് പ്രാണായാമത്തിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു (ശ്വസന നിയന്ത്രണം)<ref name="timesofindia"/><ref name="Quartz"/> == അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും == നാണമ്മാളിന് അവരുടെ നേട്ടത്തിന്, അവാർഡുകളും സമ്മാനപത്രങ്ങളും നൽകി: *2016- ദേശീയ രാഷ്ട്ര നാരി ശക്തി പുരാസ്‌കർ അവാർഡ് മുൻ രാഷ്ട്രപതി [[Pranab Mukherjee|പ്രണബ് മുഖർജിയിൽ]] നിന്ന് ലഭിച്ചു. <ref name="GovOfIndia2"/> *2017- കർണാടക സർക്കാരിന്റെ യോഗരത്ന അവാർഡ്. <ref name="TheHindu"/> *2018- രാജ്യത്തെ മൂന്നാമത്തെ പരമോന്നത സിവിലിയൻ അവാർഡ് പത്മശ്രീ ലഭിച്ചു<ref name="ZeeNews"/> *2018- റോട്ടറി ക്ലബിന്റെ ലൈഫ് ടൈം അച്ചീവ്മെൻറ് അവാർഡ്<ref name="TheHindu2">{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/in-coimbatore-today/article23316599.ece|work=thehindu.com|author=Special Correspondent V.S. Palaniappan|title=In Coimbatore Today|publisher=2018, thehindu.com}}</ref> == നിലവിലെ പ്രവർത്തനം == കോയമ്പത്തൂരിലെ 20,000 ത്തിലധികം വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും താൽപ്പര്യക്കാർക്കും യോഗ പഠിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് [[നാണമ്മാൾ ഗിന്നസ് പുസ്തകം|ഗിന്നസ് ബുക്ക് ഓഫ് വേൾഡ്]] റെക്കോർഡിലേക്ക് കടക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. വിവാഹത്തിന് ശേഷം ആരോഗ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിന് വിവിധ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ പോയി യോഗ വിദ്യകളെക്കുറിച്ച് സ്ത്രീകളിൽ, പ്രധാനമായും പെൺകുട്ടികളിൽ അവബോധം സൃഷ്ടിക്കുക എന്നതാണ് നിലവിൽ അവരുടെ ലക്ഷ്യം. ഇന്ത്യൻ റിയാലിറ്റി ഷോയായ ''''ഇന്ത്യ'സ് ഗോട്ട് ടാലന്റ്''' മത്സരാർത്ഥിയായി പങ്കെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name="dailyhunt">{{cite web|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/english/yourstory-epaper-yourstory/nanammal+the+97+year+old+woman+from+tamil+nadu+who+teaches+yoga+to+100+students-newsid-66876813|work=dailyhunt.com|author=Staff|title=Nanammal: The 97-year-old woman from Tamil Nadu who teaches yoga to 100 students|publisher=2018, dailyhunt.com}}</ref>. ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറം കണ്ണികൾ== *[https://www.youtube.com/watch?v=FKvZAL_QXjw&list=PLGqF2Eq4iV7_F-9t5WubHUOk9fljiYBn-&index=2 #PeoplesPadma: President of India Confers Padma Awards 2018] *[https://www.youtube.com/watch?v=2WAtRvNOcVg&list=PLGqF2Eq4iV7_F-9t5WubHUOk9fljiYBn-&index=19 Story of Smt. V Nanammal, India's oldest Yoga teacher - Padma Awardee 2018] *[https://www.youtube.com/watch?v=aSxKpqfmqjg Documentary: Bend It Like Granny - BBC News] {{commons category|V. Nanammal}} {{Tamil Nadu topics}} [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:20-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ വനിതകൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാരീശക്തി പുരസ്‌കാർ നേടിയവർ]] rn0bmjf41ckfpzxe99vwal85u1bnkwx 0 480156 4675272 3257746 2026-10-11T16:23:40Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675272 wikitext text/x-wiki {{Infobox treaty | name = '''ലിയാഖത്ത്–നെഹ്രു കരാർ''' | long_name ={{small|Agreement Between The Government of India and Pakistan Regarding Security and Rights of Minorities}} | rep = <!-- [[File:Example.png|200px|alt=Example alt text]] OR: --> | image = | image_width = | image_alt = | caption =Map showing India and Pakistan | | type =Mutual understanding of protecting rights | context =[[Partition of India]]<ref>{{Cite book |title=India Since Independence |vauthors=Bipan C, Mridula M, Aditya M |isbn=8184750536}}</ref> | | date_drafted =2 April 1950 | date_signed ={{Start date and age|df=yes|1950|04|08}} | location_signed =[[New Delhi]], [[India]] | date_sealed = | date_effective = | condition_effective =Ratifications of Both Parties | date_expiration = {{End date|df=yes|1956|04|08}} | date_expiry = <!-- {{End date|df=yes|YYYY|MM|DD}} --> | mediators =Human rights ministries of [[Cabinet of India|India]] and [[Ministry of Human Rights (Pakistan)|Pakistan]] | negotiators = Foreign ministries of [[Ministry of External Affairs (India)|India]] and [[Ministry of Foreign Affairs|Pakistan]] | signatories =[[Jawahar Lal Nehru]]<br>_{([[Prime Minister of India]])}<br>[[Liaquat Ali Khan]]<br> _{([[Prime Minister of Pakistan]])} | parties ={{IND}}<br>{{PAK}} | ratifiers =[[Parliament of India]]<br>[[Parliament of Pakistan]] | depositor = <!-- OR: --> | depositories =Governments of [[Government of India|India]] and [[Government of Pakistan|Pakistan]] | | language = <!-- OR: --> | languages =*[[Hindi language|Hindi]] *[[Urdu language|Urdu]] *[[English language|English]] | | wikisource = <!-- OR: --> | wikisource1 = <!-- Up to 5 wikisourceN variables may be specified --> }} ഇന്ത്യയും പാകിസ്താനും തമ്മിലുള്ള ഉഭയകക്ഷി ഉടമ്പടിയായിരുന്നു '''ലിയാഖത്ത്–നെഹ്രു കരാർ (ഡൽഹി കരാർ)'''. 1950 ഏപ്രിൽ 8 ന് ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർ ലാൽ നെഹ്‌റുവും പാക് പ്രധാനമന്ത്രി ലിയാഖത്ത് അലി ഖാനും ചേർന്ന് ഡൽഹിയിൽ വച്ചാണ് ഈ കരാർ ഒപ്പുവെച്ചത്. <ref>https://storyofpakistan.com/liaquat-nehru-pact</ref> ==വ്യവസ്ഥകൾ== അഭയാർഥികൾക്ക് തങ്ങളുടെ സ്വത്തുവകകൾ ക്രയവിക്രയം ചെയ്യുവാനും, നിർബന്ധിതമായി പലായനം ചെയ്യപ്പെട്ടവരെ തിരിച്ചെത്തിക്കാനും അനുവാദം നൽകുന്ന ഉടമ്പടിയായിരുന്നു ഇത്. <ref>https://www.thehindu.com/features/kids/delhi-pact-was-signed-between-india-and-pakistan-on-april-8-1950/article8446823.ece</ref> വിഭജനത്തിനുശേഷം ഇരു രാജ്യങ്ങളിലെയും ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ ഉറപ്പ് വരുത്താൻ ആറു ദിവസത്തെ ചർച്ച നടത്തുകയും അനന്തരം ഈ ഉടമ്പടി രൂപപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. <ref>https://www.thequint.com/videos/the-delhi-pact-when-india-pakistan-tried-to-protect-hindus-and-muslims</ref> ഈ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളനുസരിച്ച് ഇരു രാജ്യങ്ങളിലും ന്യൂനപക്ഷ കമ്മീഷനുകൾ ആരംഭിച്ചു. <ref>https://www.revolvy.com/page/Liaquat%E2%80%93Nehru-Pact</ref> പ്രത്യേകിച്ചും കിഴക്കൻ പാകിസ്താനിൽ നിന്ന് (ഇപ്പോൾ ബംഗ്ലാദേശ്) ഇന്ത്യയിലെ പശ്ചിമ ബംഗാളിലേക്ക് ഒരു ദശലക്ഷത്തിലധികം അഭയാർഥികൾ കുടിയേറിയ പശ്ചാത്തലത്തിൽ. <ref>https://historypak.com/liaquat-nehru-pact-2/ {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} {{India-Pakistan relations}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന]] axilz84de208sbq331sjczis0axkqiz 0 493665 4675344 3254455 2026-10-11T22:40:13Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675344 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Harlequin-type ichthyosis}} {{Infobox medical condition (new) | image = Harlequin_fetus.JPG | width = 250 | caption = Harlequin fetus (1886) | name = ഹാർലെക്വിൻ-ടൈപ്പ് ഇക്ത്യോസിസ് | field = [[Dermatology]] | synonyms = Harlequin ichthyosis,<ref name="Bolognia">{{cite book |author1=Rapini, Ronald P. |author2=Bolognia, Jean L. |author3=Jorizzo, Joseph L. |title=Dermatology: 2-Volume Set |publisher=Mosby |location=St. Louis |year=2007 |pages= |isbn=1-4160-2999-0 |oclc= |doi= |accessdate=}}{{page needed|date=May 2016}}</ref> hyosis fetalis, keratosis diffusa fetalis, harlequin fetus,<ref name="Andrews">James, William; Berger, Timothy; Elston, Dirk (2005). ''Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology''. (10th ed.). Saunders. {{ISBN|0-7216-2921-0}}.</ref>{{rp|562}} ichthyosis congenita gravior<ref name="Bolognia" /> | symptoms = Very thick skin which cracks, abnormal facial features<ref name=NORD2006/><ref name=GHR2008/> | complications = Breathing problems, infection, problems with body temperature, [[dehydration]]<ref name=GHR2008/> | onset = Present from birth<ref name=NORD2006/> | duration = | causes = [[Genetics|Genetic]] ([[autosomal recessive]])<ref name=NORD2006/> | risks = | diagnosis = Based on appearance and [[genetic testing]]<ref name=Gli2017/> | differential = [[Ichthyosis congenita]], [[Lamellar ichthyosis]]<ref name=NORD2006/> | prevention = | treatment = [[Supportive care]], [[moisturizing cream]]<ref name=NORD2006/> | medication = [[Antibiotics]], [[etretinate]], [[retinoids]]<ref name=NORD2006/> | prognosis = Death in the first month is relatively common<ref name=Sc2011/> | frequency = 1 in 300,000<ref name=Ah2014/> | deaths = }} ഒരു [[പാരമ്പര്യരോഗങ്ങൾ|ജനിതക വൈകല്യമാണ്]] '''ഹാർലെക്വിൻ-ടൈപ്പ് ഇക്ത്യോസിസ്''' . ജനിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ശരീരത്തിലുടനീളം കട്ടിയുള്ള [[ചർമ്മം|ചർമ്മത്തിന് ]] ഈ രോഗം കാരണമാകുന്നു. <ref name="GHR2008">{{Cite web|url=https://ghr.nlm.nih.gov/condition/harlequin-ichthyosis|title=Harlequin ichthyosis|access-date=July 18, 2017|date=November 2008|website=Genetics Home Reference|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728015729/https://ghr.nlm.nih.gov/condition/harlequin-ichthyosis|archive-date=July 28, 2017}}</ref> ആഴത്തിലുള്ള വിള്ളലുകളാൽ വേർതിരിച്ച വലിയ, വജ്ര ആകൃതിയിലുള്ള ശൽക്കങ്ങൾ ചർമ്മങ്ങളിലുണ്ടാക്കുന്നു. അവ [[കൺപോള]]കൾ, മൂക്ക്, വായ, ചെവി എന്നിവയുടെ ആകൃതിയെ ബാധിക്കുകയും കൈകളുടെയും കാലുകളുടെയും ചലനം പരിമിതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. നെഞ്ചിന്റെ നിയന്ത്രിത ചലനം ശ്വസന ബുദ്ധിമുട്ടുകൾക്ക് കാരണമാകും. [[അകാലജനനം|അകാല ജനനം]], അണുബാധ, ശരീര താപനിലയിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ, [[നിർജ്ജലീകരണം]] എന്നിവയാണ് മറ്റ് സങ്കീർണതകൾ. <ref name="Gli2017">{{Cite journal|last=Glick|first6=E|doi=10.1542/peds.2016-1003|issue=1|volume=139|date=January 2017|journal=Pediatrics|title=Improved Management of Harlequin Ichthyosis With Advances in Neonatal Intensive Care.|first7=SA|last7=Glick|last6=Siegfried|first=JB|first5=RE|last5=Fleming|first4=H|last4=Kato|first3=KA|last3=Choate|first2=BG|last2=Craiglow|pmid=27999114}}</ref> ''എബിസി‌എ 12'' [[ജീൻ|ജീനുകളുടെ]] <nowiki>[[ഉൽപരിവർത്തനം|ഉൽപരിവർത്തനങ്ങളാണ്]]</nowiki> ഹാർലെക്വിൻ-തരം ''ഇക്ത്യോസിസ്'' ഉണ്ടാവാൻ കാരണം. <ref name="GHR2008">{{Cite web|url=https://ghr.nlm.nih.gov/condition/harlequin-ichthyosis|title=Harlequin ichthyosis|access-date=July 18, 2017|date=November 2008|website=Genetics Home Reference|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728015729/https://ghr.nlm.nih.gov/condition/harlequin-ichthyosis|archive-date=July 28, 2017}}</ref> ഇത് [[Autosome|ഓട്ടോസോമൽ]] മാന്ദ്യമാണ്. വ്യക്തിയുടെ മാതാപിതാക്കളിൽ നിന്ന് [[പാരമ്പര്യം|പാരമ്പര്യമായി]] ഇത് ലഭിക്കുന്നു . [[രോഗനിർണയം]] പലപ്പോഴും ജനനസമയത്തെ രൂപത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതും [[ജനിതക പരിശോധന|ജനിതക പരിശോധനയിലൂടെ]] സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെടുന്നതുമാണ്. <ref name="Gli2017">{{Cite journal|last=Glick|first6=E|doi=10.1542/peds.2016-1003|issue=1|volume=139|date=January 2017|journal=Pediatrics|title=Improved Management of Harlequin Ichthyosis With Advances in Neonatal Intensive Care.|first7=SA|last7=Glick|last6=Siegfried|first=JB|first5=RE|last5=Fleming|first4=H|last4=Kato|first3=KA|last3=Choate|first2=BG|last2=Craiglow|pmid=27999114}}</ref> ജനനത്തിനുമുമ്പ് [[Amniocentesis|അമ്നിയോസെന്റസിസ്]] അല്ലെങ്കിൽ [[അൾട്രാസൗണ്ട്]] രോഗനിർണയത്തെ പിന്തുണച്ചേക്കാം. ഹാർലെക്വിൻ-ടൈപ്പ് ഇക്ത്യോസിസ് ചികിത്സയിലൂടെ പൂർണ്ണമായി ഭേദമാക്കാനാവില്ല. <ref>{{Cite journal|last=Shibata|first=A|last2=Akiyama|first2=M|title=Epidemiology, medical genetics, diagnosis and treatment of harlequin ichthyosis in Japan.|journal=Pediatrics International|date=August 2015|volume=57|issue=4|pages=516–22|doi=10.1111/ped.12638|pmid=25857373}}</ref> ജീവിതത്തിന്റെ ആദ്യകാലങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായ [[Symptomatic treatment|പരിചരണം]] ആവശ്യമാണ്. <ref name="NORD2006">{{Cite web|url=https://rarediseases.org/rare-diseases/ichthyosis-harlequin-type/|title=Ichthyosis, Harlequin Type - NORD (National Organization for Rare Disorders)|access-date=April 26, 2017|date=2006|website=NORD (National Organization for Rare Disorders)|archive-url=https://web.archive.org/web/20170426152607/https://rarediseases.org/rare-diseases/ichthyosis-harlequin-type/|archive-date=April 26, 2017}}</ref> ചികിത്സകളിൽ മോയ്‌സ്ചറൈസിംഗ് ക്രീം, [[ആന്റിബയോട്ടിക്ക്|ആൻറിബയോട്ടിക്കുകൾ]], എട്രെറ്റിനേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ റെറ്റിനോയിഡുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടാം. <ref name="Gli2017">{{Cite journal|last=Glick|first6=E|doi=10.1542/peds.2016-1003|issue=1|volume=139|date=January 2017|journal=Pediatrics|title=Improved Management of Harlequin Ichthyosis With Advances in Neonatal Intensive Care.|first7=SA|last7=Glick|last6=Siegfried|first=JB|first5=RE|last5=Fleming|first4=H|last4=Kato|first3=KA|last3=Choate|first2=BG|last2=Craiglow|pmid=27999114}}</ref> 300,000 ജനനങ്ങളിൽ ഒന്ന് എന്നതോതിൽ ഹാർലെക്വിൻ-ടൈപ്പ് ഇക്ത്യോസിസ് ബാധിക്കുന്നു. <ref name="Ah2014">{{Cite journal|last=Ahmed|first=H|last2=O'Toole|first2=E|title=Recent advances in the genetics and management of Harlequin Ichthyosis|journal=Pediatric Dermatology|date=2014|volume=31|issue=5|pages=539–46|doi=10.1111/pde.12383}}</ref> ആൺകുട്ടികളേയും പെൺകുട്ടികളേയും ഒരേ നിരക്കിൽ ബാധിക്കാം. ദീർഘകാല പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാവാറുണ്ട്. ജനിച്ച് ഏതാനും ദിവസങ്ങൺക്കുള്ളിൽ മരണം താരതമ്യേന സാധാരണമാണ്. 1750 ലാണ് ഈ രോഗാവസ്ഥ ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. <ref name="Sc2011">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tAlGLYplkacC&pg=PA598|title=Pediatric Dermatology E-Book|last=Schachner|first=Lawrence A.|last2=Hansen|first2=Ronald C.|date=2011|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=0723436657|page=598|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20171105195802/https://books.google.com/books?id=tAlGLYplkacC&pg=PA598|archive-date=November 5, 2017}}</ref> == അടയാളങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും == ഹാർലെക്വിൻ-ടൈപ്പ് ഇക്ത്യോസിസ് ഉള്ള നവജാതശിശുക്കളിൽ കട്ടിയുള്ളതും വിള്ളലുള്ളതുമായ ഹൈപ്പർകെരാട്ടോസിസ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശൽക്കങ്ങളോടുകൂടിയ ത്വക്കാണുള്ളത്. <ref>{{Cite journal|last=Harris|title=Cover image: Unpeeling the layers of harlequin ichthyosis|pmid=27206363|pages=1160–1|issue=5|volume=174|date=2016|journal=Br J Dermatol|first5=DF|first=AG|last5=Murrell|first4=DP|last4=Kelsell|first3=M|last3=Pigors|first2=C|last2=Choy|doi=10.1111/bjd.14469}}</ref> ദുരിതബാധിതരിൽ കടുത്ത തലച്ചോറും മുഖത്തെ വൈകല്യങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. മൂക്ക് ചെവി എന്നിവ വികസിക്കാതിരിക്കുകയോ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാകുകയോ ചെയ്യാം. കണ്പോളകൾ എക്ട്രോപിയോൺ അവസ്ഥയിലാവാം. ഇത് കണ്ണുകളെയും അവയ്ക്ക് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശത്തെയും അണുബാധയേൽപിക്കാം. <ref>{{Cite journal|last=Kun-darbois|first6=A|pmid=26740202|pages=51–3|issue=1|volume=117|date=2016|journal=Rev Stomatol Chir Macillofac Chir Orale|title=Facial features in Harlequin ichthyosis: Clinical finding about 4 cases.|last6=Veyssiere|first=JD|first5=H|last5=Benateau|first4=A|last4=Pare|first3=C|last3=Jeanne-pasquier|first2=A|last2=Molin|doi=10.1016/j.revsto.2015.11.007}}</ref> ഈ അവസ്ഥയിലുള്ള കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ജനനസമയത്ത് രക്തസ്രാവമുണ്ടാകും. വരണ്ട ചർമ്മം, എക്ലബിയം [[ചുണ്ട്|എന്ന അവസ്ഥയിൽ ചുണ്ടുകൾ]] പിൻവലിക്കുന്നു. സന്ധികൾക്ക് ചിലപ്പോൾ ചലനശേഷിയില്ല, വളർച്ച മുരടിക്കാം. ചിലപ്പോൾ വിരലുകളിൽ ഹൈപ്പോപ്ലാസിയ കാണപ്പെടുന്നു. പോളിഡാക്റ്റൈലിയും ചില അവസരങ്ങളിൽ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ, മത്സ്യത്തിൻറെ വായയുടെ രൂപം, വായ ിൽക്കൂടിയുള്ളശ്വസനം, സീറോസ്റ്റോമിയ എന്നിവയും, ദന്തക്ഷയം ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യതയും വളരെ കൂടുതലാണ്. <ref>{{Cite journal|last=Vergotine|first=RJ|last2=De lobos|first2=MR|last3=Montero-fayad|first3=M|title=Harlequin ichthyosis: a case report|journal=Pediatr Dent|date=2013|volume=35|issue=7|pages=497–9|pmid=24553270}}</ref> ഈ അവസ്ഥയിലുള്ള രോഗികൾക്ക് ചർമ്മത്തിലെ കഠിനമായ വിള്ളൽ കാരണം [[ഊഷ്മാവ്|താപനിലയിലെ]] മാറ്റങ്ങൾ വളരെയെളുപ്പത്തിൽ ബാധിക്കുന്നു. ഇത് സാധാരണ താപനഷ്ടം തടയുന്നു. [[ശ്വസനേന്ദ്രിയവ്യൂഹം|ശ്വാസോച്ഛ്വാസം]] തടസ്സപ്പെടുന്നു. ഇത് നെഞ്ച് വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും ആവശ്യത്തിന് വായു സ്വീകരിക്കുന്നതിനും തടസ്സമാകുന്നു. ഇത് ഹൈപ്പോവെൻറിലേഷനും ശ്വസന പരാജയത്തിനും കാരണമാകും . രോഗികൾക്ക് പലപ്പോഴും [[നിർജ്ജലീകരണം|നിർജ്ജലീകരണം സംഭവിക്കുന്നു]]. == രോഗനിർണയം == ഹാർലെക്വിൻ-ടൈപ്പ് ഇക്ത്യോസിസ് രോഗനിർണയം ശാരീരിക പരിശോധനയെയും ചില ലബോറട്ടറി പരിശോധനകളെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഹാർലെക്വിൻ ഇക്ത്യോസിസിന്റെ പ്രാഥമിക രോഗനിർണയത്തിന് ജനനസമയത്ത് ശാരീരിക വിലയിരുത്തൽ പ്രധാനമാണ്. ശാരീരിക പരിശോധനയിൽ ഗർഭാവസ്ഥയുടെ സ്വഭാവ സവിശേഷതകൾ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് നവജാതശിശുക്കളുടെ ചർമ്മ ഉപരിതലത്തിലെ അസാധാരണതകൾ. ശാരീരിക വിലയിരുത്തലുകളിലെ അസാധാരണമായ കണ്ടെത്തലുകൾക്കായി മറ്റ് ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് പരിശോധനകൾ നടത്തുന്നു. ഹാർലെക്വിൻ ഇക്ത്യോസിസിനുള്ള ഏറ്റവും നല്ല ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് പരിശോധനയാണ് ജനിതക പരിശോധന. ഈ പരിശോധന ABCA12 ജീനിലെ ഫംഗ്ഷൻ മ്യൂട്ടേഷന്റെ നഷ്ടം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ചർമ്മത്തിന്റെ പാളിയുടെ വികാസത്തിന് പ്രോട്ടീൻ സിന്തസിസ് നിയന്ത്രിക്കുന്നതിൽ ഈ ജീൻ പ്രധാനമാണ്. ജീനിലെ മ്യൂട്ടേഷനുകൾ ചർമ്മ പാളിയിലെ ലിപിഡുകളുടെ ഗതാഗതത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും ചർമ്മവികസനത്തിന് കാരണമാകുന്ന പ്രോട്ടീനുകളുടെ ചുരുങ്ങിയ പതിപ്പുകളിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യും. കുറഞ്ഞ മ്യൂട്ടേഷനുകൾ ഒരു കൊളോഡിയൻ മെംബ്രെൻ, അപായ ഇക്ത്യോസിഫോം എറിത്രോഡെർമ പോലുള്ള അവതരണം എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു. <ref>{{Cite journal|last=Akiyama|first=M|title=ABCA12 mutations and autosomal recessive congenital ichthyosis: a review of genotype/phenotype correlations and of pathogenetic concepts|journal=Hum Mutat|date=2010|volume=31|pages=1090–6|pmid=20672373|doi=10.1002/humu.21326|issue=10}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Kelsell|first=DP|last2=Norgett|first2=EE|last3=Unsworth|first3=H|title=Mutations in ABCA12 underlie the severe congenital skin disease harlequin ichthyosis|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2005-05_76_5/page/794|journal=Am J Hum Genet|date=2005|volume=76|pages=794–803|pmid=15756637|display-authors=etal|doi=10.1086/429844|issue=5|pmc=1199369}}</ref> കോശങ്ങളുടെ ഹിസ്റ്റോളജിക്കൽ സവിശേഷതകൾ വിലയിരുത്തുന്നതിന് ചർമ്മത്തിന്റെ ബയോപ്സി നടത്താം. ഹിസ്റ്റോളജിക്കൽ കണ്ടെത്തലുകൾ സാധാരണയായി ഹൈപ്പർകെരാട്ടോട്ടിക് ചർമ്മകോശങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. == ചികിത്സ == ചർമ്മത്തെ മോയ്സ്ചറൈസ് ചെയ്യുന്നതിനും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും നിരന്തരമായ പരിചരണം ആവശ്യമാണ്. കട്ടിയുള്ള പുറം പാളി ക്രമേണ പുറംതൊലി കളയുന്നു. ഇത് ചർമ്മത്തിന്റെ ദുർബലമായ ആന്തരിക പാളികളെ തുറന്നുകാട്ടുന്നു. ഹൈപ്പർകെരാട്ടോട്ടിക് പ്ലേറ്റുകളുടെ വിള്ളൽ മൂലവും നെഞ്ച് വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ശാരീരിക നിയന്ത്രണം മൂലംവുംശ്വാസകോശ സംബന്ധമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ മൂലവും ഉണ്ടാകുന്ന ആദ്യകാല സങ്കീർണതകൾക്ക് ചികിത്സ ആവശ്യമായി വരുന്നു. ഈർപ്പമുള്ള ഇൻകുബേറ്റർ സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ശിശുക്കൾക്ക് ട്യൂബ് ഫീഡുകൾ വഴിയുള്ള പോഷക പിന്തുണ ആവശ്യമാണ്. [[നിർജ്ജലീകരണം]], അണുബാധ ( സെപ്സിസ് ), പ്ലേറ്റിംഗ് മൂലമുള്ള ശ്വസനതടസ്സം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് അനുബന്ധ കാരണങ്ങൾ എന്നിവ കാരണം മുൻകാലങ്ങളിൽ ഈ അസുഖം എല്ലായ്പ്പോഴും മാരകമായിരുന്നു. മരണത്തിന്റെ ഏറ്റവും സാധാരണ കാരണം അണുബാധയാണ്. എന്നിരുന്നാലും, മെച്ചപ്പെട്ട നവജാതശിശു തീവ്രപരിചരണത്തിലൂടെ അതിജീവനം മെച്ചപ്പെടുത്താം. <ref>{{Cite journal|last=Rajpopat|first=S|last2=Moss|first2=C|last3=Mellerio|first3=J|title=Harlequin ichthyosis: a review of clinical and molecular findings in 45 cases|journal=Arch Dermatol|date=2011|volume=147|pages=681–6|pmid=21339420|display-authors=etal|doi=10.1001/archdermatol.2011.9|issue=6}}</ref> 1984 ൽ ജനിച്ച നുസ്രിത് "നെല്ലി" ഷഹീൻ ആണ് ഏറ്റവും അറിയപ്പെടുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം ചെന്നയാൾ, 2017 മാർച്ച് വരെ ആരോഗ്യവതിയാണ്. <ref name="Alison Jones">{{Cite web|url=http://www.coventrytelegraph.net/news/inspirational-nusrit-shaheen-still-smiling-11179608|title=Inspirational Nusrit Shaheen is still smiling despite battling condition which makes her skin grow ten times faster than normal|access-date=January 28, 2017|last=Lillington|first=Catherine|date=April 14, 2016|website=Coventry Telegraph|publisher=Coventry Telegraph|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202134514/http://www.coventrytelegraph.net/news/inspirational-nusrit-shaheen-still-smiling-11179608|archive-date=February 2, 2017}}</ref> <ref>[http://www.channel5.com/show/the-snake-skin-woman-extraordinary-people/ ''THE SNAKE SKIN WOMAN: EXTRAORDINARY PEOPLE''], Channel 5, March 22, 2017.</ref> ഇത്തരം രോഗികളുടെ പരമാവധി ആയുസ്സ് പുതിയ ചികിത്സകളിലൂടെ ഇതുവരെ നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.   <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[വിക്കിപീഡിയ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2019)">അവലംബം ആവശ്യമാണ്</span>]]'' &#x5D;</sup> 2011 ൽ ആർക്കൈവ്സ് ഓഫ് ഡെർമറ്റോളജിയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒരു പഠനം ഇങ്ങനെ അവസാനിപ്പിച്ചു: " ''ഹാർലെക്വിൻ ഇക്ത്യോസിസ്'' ഗുരുതരമായ വിട്ടുമാറാത്ത രോഗമായി കണക്കാക്കണം, അത് പക്ഷേ, മാരകമല്ല. മെച്ചപ്പെട്ട നവജാതശിശു പരിചരണവും ഒരുപക്ഷേ ഓറൽ റെറ്റിനോയിഡുകളുടെ ആദ്യകാല പരിചയവും ഉപയോഗിച്ച്, അതിജീവിച്ചവരുടെ എണ്ണം വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. " <ref>{{Cite journal|last=Rajpopat|last8=Burrows|pmid=21339420|year=2011|pages=681–6|issue=6|volume=147|journal=Archives of Dermatology|title=Harlequin Ichthyosis|first9=Giles|last9=Lestringant|first8=Nigel|first7=Andrew|first=Shefali|last7=Ilchyshyn|first6=Maritta|last6=Hellstrom-Pigg|first5=Agneta|last5=Gånemo|first4=Anders|last4=Vahlquist|first3=Jemima|last3=Mellerio|first2=Celia|last2=Moss|doi=10.1001/archdermatol.2011.9}}</ref> == ചരിത്രം == 1750 മുതൽ ഈ രോഗം അറിയപ്പെടുന്നു. സൗത്ത് കരോലിനയിലെ ചാൾസ്റ്റണിൽ നിന്നുള്ള ഒലിവർ ഹാർട്ട് തന്റെ ഡയറിയിൽ ഇങ്ങനെ കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്: <blockquote> "1750 ഏപ്രിൽ 5 വ്യാഴാഴ്ച, ചാസ്‌ടൗണിലെ ഒരു മേരി ഇവാൻസിന്റെ തലേദിവസം രാത്രി ജനിച്ച ഒരു കുട്ടിയുടെ ഏറ്റവും നിന്ദ്യമായ ഒരു വസ്‌തു കാണാൻ ഞാൻ പോയി. കണ്ട എല്ലാവർക്കും ഇത് ആശ്ചര്യകരമായിരുന്നു, മാത്രമല്ല ഇത് എങ്ങനെ വിവരിക്കണമെന്ന് എനിക്കറിയില്ല. ചർമ്മം വരണ്ടതും കഠിനവുമായിരുന്നു, പലയിടത്തും വിള്ളൽ വീഴുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു, ഇത് ഒരു മത്സ്യത്തിന്റെ ചെതുമ്പലിനോട് സാമ്യമുള്ളതാണ്. വായ വലുതും വൃത്താകൃതിയിലുള്ളതും തുറന്നതുമായിരുന്നു. അതിന് ബാഹ്യമായ മൂക്ക് ഇല്ലായിരുന്നു, പക്ഷേ മൂക്ക് ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ട സ്ഥാനത്ത് രണ്ട് ദ്വാരങ്ങൾ. കണ്ണുകൾ കട്ടപിടിച്ച രക്തത്തിന്റെ പിണ്ഡങ്ങളായി കാണപ്പെട്ടു. അത് ഭയാനകമായിരുന്നു. അതിന് ബാഹ്യമായ ചെവികളില്ല, പക്ഷേ ചെവികൾ ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ട സ്ഥാനത്ത് ദ്വാരങ്ങൾ കണ്ടു. കയ്യും കാലും വീർത്തതായി കാണപ്പെട്ടു. തലയുടെ പിൻഭാഗം തുറന്നിരുന്നു. അത് വിചിത്രമായ ഒരു തരം ശബ്ദമുണ്ടാക്കി,.എനിക്ക് വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല. , ഞാൻ കാണുമ്പോൾ അതിന് ജീവനുണ്ടായിരുന്നു." ഏകദേശം നാല്പത്തിയെട്ട് മണിക്കൂർ അത് ജീവിച്ചു<ref>{{Cite journal|last=Waring|first=J. I.|title=Early mention of a harlequin fetus in America|journal=Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine|volume=43|issue=2|year=1932|pages=442|doi=10.1001/archpedi.1932.01950020174019}}</ref> </blockquote> == ശ്രദ്ധേയമായ കേസുകൾ == * ബെർമുഡയിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട ഒരു കേസ് (1974 ൽ ജനിച്ച പെൺകുട്ടി). * നുസ്രിത് "നെല്ലി" ഷഹീൻ (ജനനം 1984 ൽ) ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ജനിച്ചു. അതിജീവിച്ച ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ ആളായിരിക്കാം. അവളുടെ എട്ട് സഹോദരങ്ങളിൽ നാലുപേർക്കും ഈ അവസ്ഥയുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും കൊച്ചുകുട്ടികളായിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ മരിച്ചു. <ref name="Alison Jones">{{Cite web|url=http://www.coventrytelegraph.net/news/inspirational-nusrit-shaheen-still-smiling-11179608|title=Inspirational Nusrit Shaheen is still smiling despite battling condition which makes her skin grow ten times faster than normal|access-date=January 28, 2017|last=Lillington|first=Catherine|date=April 14, 2016|website=Coventry Telegraph|publisher=Coventry Telegraph|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202134514/http://www.coventrytelegraph.net/news/inspirational-nusrit-shaheen-still-smiling-11179608|archive-date=February 2, 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.itv.com/Lifestyle/ThisMorning/Health/HarlequinIchthyosis/default.html|title=Harlequin Ichthyosis|access-date=November 10, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081014173037/http://www.itv.com/Lifestyle/ThisMorning/Health/HarlequinIchthyosis/default.html|archive-date=October 14, 2008}}</ref> * ഈ രോഗം ബാധിച്ച അമേരിക്കക്കാരിൽ ഒരാളാണ് ഹണ്ടർ സ്റ്റെയ്നിറ്റ്സ് (ജനനം: ഒക്ടോബർ 17, 1994) * അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ ഏറ്റവും പ്രായം ചെന്ന വ്യക്തിയാണ് റയാൻ ഗോൺസാലസ് (1986 ൽ ജനിച്ചത്) <ref>[https://web.archive.org/web/20120205103807/http://www.10news.com/health/3919722/detail.html Man Survives Rare Skin-Shedding Disease: Harlequin Ichthyosis Usually Fatal At Birth], 10News.com San Diego; posted November 16, 2004; backup at WayBack Machine</ref> . ''മെഡിക്കൽ ഇൻക്രെഡിബിൾ എന്ന'' എപ്പിസോഡിൽ അദ്ദേഹത്തെ അവതരിപ്പിച്ചു. * * മുയി തോമസ് (1992 ൽ [[ഹോങ്കോങ്|ഹോങ്കോങ്ങിൽ]] ജനിച്ചു) ഹാർലെക്വിൻ ഇക്ത്യോസിസിനൊപ്പം ആദ്യത്തെ റഗ്ബി റഫറിയായി യോഗ്യത നേടി. <ref>{{Cite web|url=http://www.scmp.com/news/hong-kong/education-community/article/1974496/girl-behind-face-tackles-cyber-bullies|title=‘Girl behind the face’ tackles cyber bullies|website=scmp.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160614081006/http://www.scmp.com/news/hong-kong/education-community/article/1974496/girl-behind-face-tackles-cyber-bullies|archive-date=June 14, 2016}}</ref> * 2016 ജൂണിൽ ഇന്ത്യയിലെ [[നാഗ്‌പൂർ|നാഗ്പൂരിൽ]] ജനിച്ച ഒരു പെൺകുഞ്ഞ് രണ്ട് ദിവസത്തിന് ശേഷം മരിച്ചു. ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ കേസായി അവർ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു. <ref name="ht2016">{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/nagpur-harlequin-baby-dies-two-days-after-birth/story-mSPJeiA6DvTbhne7AuLcVK.html|title=Nagpur: Harlequin baby dies two days after birth|access-date=June 14, 2016|date=June 13, 2016|website=hindustantimes.com/|archive-url=https://web.archive.org/web/20160614003722/http://www.hindustantimes.com/india-news/nagpur-harlequin-baby-dies-two-days-after-birth/story-mSPJeiA6DvTbhne7AuLcVK.html|archive-date=June 11, 2016}}</ref> <ref name=":016">{{Cite web|url=http://www.indiatvnews.com/news/india-india-s-first-harlequin-baby-born-without-any-external-skin-dies-two-days-after-birth-334347|title=India's first ‘Harlequin Baby’ born without any external skin dies two days after birth|access-date=June 14, 2016|date=June 14, 2016|website=India TV|archive-url=https://web.archive.org/web/20160617123926/http://www.indiatvnews.com/news/india-india-s-first-harlequin-baby-born-without-any-external-skin-dies-two-days-after-birth-334347|archive-date=June 17, 2016}}</ref> * ഇന്ത്യയിലെ രണ്ടാമത്തെ കേസാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങൾ 2017 ജനുവരിയിൽ [[ബിഹാർ|ബീഹാറിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[പട്ന|പട്നയിൽ]] റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. സാധാരണ പ്രസവത്തിലൂടെയാണ് കുഞ്ഞ് ജനിച്ചതെന്ന് പലിഗഞ്ച് പിഎച്ച്സിയുടെ ചുമതലയുള്ള പലിഗഞ്ച് സബ് ഡിവിഷണൽ ആശുപത്രി ഡെപ്യൂട്ടി സൂപ്രണ്ട് ഡോ. ശിവ് ലാൽ ചൗധരി പറഞ്ഞു. * ഹാർലെക്വിൻ ഇക്ത്യോസിസ് ബാധിച്ച ഇന്ത്യയിലെ മൂന്നാമത്തെ കുട്ടി ദില്ലിയിൽ കസ്തൂർബ ഗാന്ധി ആശുപത്രിയിൽ 20 വയസ്സുള്ള ഒരു മുസ്ലീം സ്ത്രീയിൽ ജനിച്ചു. ശ്വാസകോശ സംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് കുട്ടി മരിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/mail-today/story/harlequin-baby-born-to-up-woman-dies-1349276-2018-09-26|title=Harlequin baby born to UP woman dies|last=Delhi September 26|first=Priyanka Sharma New|last2=September 26|first2=2018 UPDATED:|website=India Today|last3=Ist|first3=2018 07:43}}</ref> == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == {{Medical resources}} [[വർഗ്ഗം:അപൂർവ്വ രോഗങ്ങൾ]] 21wei15tbggp2zkwb4c7cjc85vsdqvt 0 495874 4675308 4645859 2026-10-11T20:35:14Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675308 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Allergy}} {{Infobox medical condition (new)|name=Allergy|risks=|frequency=Common<ref name=NIH2015Epi/>|prognosis=|medication=[[Corticosteroid|Steroids]], [[Histamine antagonist|antihistamines]], [[epinephrine]], [[mast cell stabilizer]]s, [[antileukotriene]]s<ref name=NIH2015Imm/><ref name=Review09/><ref>{{cite journal |last1=Finn |first1=DF |last2=Walsh |first2=JJ |title=Twenty-first century mast cell stabilizers. |journal=British Journal of Pharmacology |date=September 2013 |volume=170 |issue=1 |pages=23–37 |doi=10.1111/bph.12138 |pmid=23441583 |pmc=3764846}}</ref><ref>{{cite journal |last1=May |first1=JR |last2=Dolen |first2=WK |title=Management of Allergic Rhinitis: A Review for the Community Pharmacist. |journal=Clinical Therapeutics |date=December 2017 |volume=39 |issue=12 |pages=2410–19 |doi=10.1016/j.clinthera.2017.10.006 |pmid=29079387}}</ref>|treatment=Avoiding known allergens, medications, [[allergen immunotherapy]]<ref name=NIH2015Imm/>|prevention=Early exposure to potential allergens<ref name=Sic2014/>|differential=[[Food intolerances]], [[food poisoning]]<ref name=Bah2012/>|diagnosis=Based on symptoms, [[skin prick test]], [[blood test]]<ref name=NIH2012pdf/>|causes=[[Genetics|Genetic]] and environmental factors<ref name=Kay2000/>|synonyms=|types=[[Hay fever]], [[Food allergy|food allergies]], [[atopic dermatitis]], [[allergic asthma]], [[anaphylaxis]]<ref name=NIH2015Types/>|duration=|onset=|complications=|symptoms=[[allergic conjunctivitis|Red eyes]], itchy rash, [[rhinorrhea|runny nose]], [[shortness of breath]], swelling, [[sneezing]]<ref name=NIH2015Sym/>|field=[[Immunology]]|caption=[[Hives]] are a common allergic symptom|image=Hives2010.JPG|deaths=}} ചുറ്റുപാടിലെ ചില പദാർത്ഥങ്ങളോടോ അവസ്ഥയോടോ ശരീരത്തിന്റെ [[രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ|രോഗപ്രതിരോധ]] സംവിധാനത്തിനുണ്ടാകുന്ന അമിതപ്രതികരണം (ഹൈപ്പർസെൻസിറ്റിവിറ്റി) മൂലം ഉണ്ടാകുന്നതാണ് '''അലർജികൾ''' '''(അലർജി രോഗങ്ങൾ'''). <ref name="Con2007">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=chs_lilPFLwC&pg=PA159|title=The Nature of Disease: Pathology for the Health Professions|last=McConnell|first=Thomas H.|date=2007|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=978-0-7817-5317-3|location=Baltimore, MD|page=159|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908180908/https://books.google.com/books?id=chs_lilPFLwC&pg=PA159|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> ഈ രോഗങ്ങളിൽ ഹേ ഫീവർ, ഭക്ഷണ അലർജികൾ, [[അടോപിക് ഡെർമറ്റൈറ്റിസ്|അറ്റോപിക് ഡെർമറ്റൈറ്റിസ്]], [[ആസ്മ|അലർജിക് ആസ്ത്മ]], [[അനാഫൈലാക്സിസ്|അനാഫൈലക്സിസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു]] . <ref name="NIH2015Types">{{Cite web|url=https://www.niaid.nih.gov/topics/allergicdiseases/Pages/allergic-diseases-types.aspx|title=Types of Allergic Diseases|access-date=17 June 2015|date=May 29, 2015|website=NIAID|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617123632/http://www.niaid.nih.gov/topics/allergicdiseases/Pages/allergic-diseases-types.aspx|archive-date=17 June 2015}}</ref> ചുവന്ന കണ്ണുകൾ, ചൊറിച്ചിൽ, ചുണങ്ങ്, [[തുമ്മൽ]], മൂക്കൊലിപ്പ്, ശ്വാസം മുട്ടൽ, തിണർപ്പ് എന്നിങ്ങനെ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടേക്കാം. <ref name="NIH2015Sym">{{Cite web|url=https://www.niaid.nih.gov/topics/environmental-allergies/Pages/symptoms.aspx|title=Environmental Allergies: Symptoms|access-date=19 June 2015|date=April 22, 2015|website=NIAID|archive-url=https://web.archive.org/web/20150618023408/http://www.niaid.nih.gov/topics/environmental-allergies/Pages/symptoms.aspx|archive-date=18 June 2015}}</ref> ഭക്ഷ്യ അസഹിഷ്ണുതയും [[ഭക്ഷ്യജന്യ രോഗങ്ങൾ|ഭക്ഷ്യവിഷബാധയും]] പ്രത്യേക വ്യവസ്ഥകളാണ്. <ref name="NIH2012pdf">{{Cite web|url=https://www.niaid.nih.gov/topics/foodAllergy/Documents/foodallergy.pdf|title=Food Allergy An Overview|last=National Institute of Allergy and Infectious Diseases|date=July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305145206/http://www.niaid.nih.gov/topics/foodallergy/documents/foodallergy.pdf|archive-date=5 March 2016}}</ref> <ref name="Bah2012">{{Cite journal|title=Cow's milk allergy versus cow milk intolerance|journal=Annals of Allergy, Asthma & Immunology|volume=89|issue=6 Suppl 1|pages=56–60|date=December 2002|pmid=12487206|doi=10.1016/S1081-1206(10)62124-2}}</ref> ചില പൂമ്പൊടികൾ, ചില ഭക്ഷണം <ref name="Con2007">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=chs_lilPFLwC&pg=PA159|title=The Nature of Disease: Pathology for the Health Professions|last=McConnell|first=Thomas H.|date=2007|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=978-0-7817-5317-3|location=Baltimore, MD|page=159|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908180908/https://books.google.com/books?id=chs_lilPFLwC&pg=PA159|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> ലോഹങ്ങളും മറ്റ് വസ്തുക്കളും പ്രാണികളുടെ കുത്ത്, മരുന്നുകൾ എന്നിവയെല്ലാം അലർജൻ ആവാം. [[പെനിസിലിൻ|പെൻസിലിൻ]] പോലുള്ള [[ആന്റിബയോട്ടിക്ക്|ആൻറിബയോട്ടിക്കുകൾ]] മൂലം അലർജി ഉണ്ടാകാം. ഭക്ഷണ അലർജികൾ അപൂർവ്വമായി ശ്വസന (ആസ്ത്മാറ്റിക്) പ്രതികരണങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ റിനിറ്റിസ് ഉണ്ടാക്കുന്നു . <ref name="rusznak98" /> ജനിതകവും പാരിസ്ഥിതികവുമായ ഘടകങ്ങൾ മൂലമാണ് ഇതുണ്ടാവുന്നത്. <ref name="Kay2000">{{Cite journal|title=Overview of 'allergy and allergic diseases: with a view to the future'|url=https://archive.org/details/sim_british-medical-bulletin_2000_56_4/page/n6|journal=British Medical Bulletin|volume=56|issue=4|pages=843–64|year=2000|pmid=11359624|doi=10.1258/0007142001903481}}</ref> ശരീരത്തിന്റെ രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെ ഭാഗമായ ഇമ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ ഇ ആന്റിബോഡികൾ (IgE) ഒരു അലർജനുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും പിന്നീട് [[മാസ്റ്റ് കോശം|മാസ്റ്റ് സെല്ലുകളിലോ]] ബേസോഫിലുകളിലോ ഒരു റിസപ്റ്ററുമായി ബന്ധപ്പെടുകയും ഹിസ്റ്റാമൈൻ പോലുള്ള കോശജ്വലന രാസവസ്തുക്കൾ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://www.niaid.nih.gov/topics/allergicdiseases/Pages/allergic-Response.aspx|title=How Does an Allergic Response Work?|access-date=20 June 2015|date=April 21, 2015|website=NIAID|archive-url=https://web.archive.org/web/20150618023413/http://www.niaid.nih.gov/topics/allergicdiseases/Pages/allergic-Response.aspx|archive-date=18 June 2015}}</ref> രോഗനിർണയം സാധാരണയായി ഒരു വ്യക്തിയുടെ മെഡിക്കൽ ചരിത്രത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. <ref name="NIH2012pdf">{{Cite web|url=https://www.niaid.nih.gov/topics/foodAllergy/Documents/foodallergy.pdf|title=Food Allergy An Overview|last=National Institute of Allergy and Infectious Diseases|date=July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305145206/http://www.niaid.nih.gov/topics/foodallergy/documents/foodallergy.pdf|archive-date=5 March 2016}}</ref> ചർമ്മത്തിന്റെയോ രക്തത്തിന്റെയോ കൂടുതൽ പരിശോധന ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ ഉപയോഗപ്രദമാകും. <ref name="Cox2008">{{Cite journal|title=Pearls and pitfalls of allergy diagnostic testing: report from the American College of Allergy, Asthma and Immunology/American Academy of Allergy, Asthma and Immunology Specific IgE Test Task Force|url=https://archive.org/details/sim_annals-of-allergy-asthma-and-immunology_2008-12_101_6/page/580|journal=Annals of Allergy, Asthma & Immunology|volume=101|issue=6|pages=580–92|date=December 2008|pmid=19119701|doi=10.1016/S1081-1206(10)60220-7}}</ref> അറിയപ്പെടുന്ന അലർജികൾ ഒഴിവാക്കുക, സ്റ്റിറോയിഡുകൾ, ആന്റിഹിസ്റ്റാമൈൻസ് തുടങ്ങിയ മരുന്നുകളുടെ ഉപയോഗം എന്നിവ അലർജികൾക്കുള്ള ചികിത്സകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. കഠിനമായ അവസ്ഥകളിൽ [[അഡ്രിനാലിൻ]] (എപിനെഫ്രിൻ) കുത്തിവെപ്പ് ശുപാർശ ചെയ്യാറുണ്ട്. <ref name="Review09">{{Cite journal|title=Anaphylaxis: Recent advances in assessment and treatment|journal=The Journal of Allergy and Clinical Immunology|volume=124|issue=4|pages=625–36; quiz 637–38|date=October 2009|pmid=19815109|doi=10.1016/j.jaci.2009.08.025|url=https://secure.muhealth.org/~ed/students/articles/JAClinImmun_124_p0625.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130627084618/https://secure.muhealth.org/~ed/students/articles/JAClinImmun_124_p0625.pdf|archivedate=27 June 2013}}</ref> അലർജിൻ ഇമ്യൂണോതെറാപ്പി പ്രയോജനപ്രദമാണ്. റിനിറ്റിസ്, പ്രാണികളുടെ കടിയോടുള്ള പ്രതികരണങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ചിലതരം അലർജികൾക്ക് ഇത് ഉപയോഗപ്രദമാണ്. ഭക്ഷണ അലർജികളിൽ ഇതിന്റെ ഉപയോഗം വ്യക്തമല്ല. <ref name="NIH2015Imm">{{Cite web|url=https://www.niaid.nih.gov/topics/allergicdiseases/Pages/allergen-immunotherapy.aspx|title=Allergen Immunotherapy|access-date=15 June 2015|date=April 22, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617122922/http://www.niaid.nih.gov/topics/allergicdiseases/Pages/allergen-immunotherapy.aspx|archive-date=17 June 2015}}</ref> അലർജികൾ സാധാരണമാണ്. <ref name="NIH2015Epi">{{Cite web|url=https://www.niaid.nih.gov/topics/allergicdiseases/Pages/default.aspx|title=Allergic Diseases|access-date=20 June 2015|date=May 21, 2015|website=NIAID|archive-url=https://web.archive.org/web/20150618023404/http://www.niaid.nih.gov/topics/allergicdiseases/pages/default.aspx|archive-date=18 June 2015}}</ref> വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ, ഏകദേശം 20% ആളുകൾക്ക് അലർജിക് റിനിറ്റിസ് ബാധിക്കുന്നു, <ref name="NEJM2015">{{Cite journal|title=Clinical practice. Allergic rhinitis|url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_the-new-england-journal-of-medicine_2015-01-29_372_5/page/456|journal=The New England Journal of Medicine|volume=372|issue=5|pages=456–63|date=January 2015|pmid=25629743|pmc=4324099|doi=10.1056/NEJMcp1412282}}</ref> 6% ആളുകൾക്ക് കുറഞ്ഞത് ഒരു ഭക്ഷണ അലർജിയെങ്കിലും ഉണ്ട്, <ref name="NIH2012pdf">{{Cite web|url=https://www.niaid.nih.gov/topics/foodAllergy/Documents/foodallergy.pdf|title=Food Allergy An Overview|last=National Institute of Allergy and Infectious Diseases|date=July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305145206/http://www.niaid.nih.gov/topics/foodallergy/documents/foodallergy.pdf|archive-date=5 March 2016}}</ref> <ref name="Sic2014">{{Cite journal|title=Food allergy: Epidemiology, pathogenesis, diagnosis, and treatment|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-allergy-and-clinical-immunology_2014-02_133_2/page/291|journal=The Journal of Allergy and Clinical Immunology|volume=133|issue=2|pages=291–307; quiz 308|date=February 2014|pmid=24388012|doi=10.1016/j.jaci.2013.11.020}}</ref> കൂടാതെ 20% പേർക്ക് ചില സമയങ്ങളിൽ [[അടോപിക് ഡെർമറ്റൈറ്റിസ്|അറ്റോപിക് ഡെർമറ്റൈറ്റിസ് ഉണ്ട്]] . <ref>{{Cite journal|title=Atopic dermatitis: natural history, diagnosis, and treatment|journal=ISRN Allergy|volume=2014|pages=354250|date=2014|pmid=25006501|pmc=4004110|doi=10.1155/2014/354250}}</ref> 1–18% ആളുകൾക്ക് ആസ്ത്മയുണ്ട്. <ref name="GINA2015p2">{{Cite web|url=http://www.ginasthma.org/local/uploads/files/GINA_Report_2015_Aug11.pdf|title=Global Strategy for Asthma Management and Prevention: Updated 2015|year=2015|publisher=Global Initiative for Asthma|page=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017163339/http://www.ginasthma.org/local/uploads/files/GINA_Report_2015_Aug11.pdf|archive-date=17 October 2015}}</ref> <ref name="GINA2011p2">{{Cite web|url=http://www.ginasthma.org/uploads/users/files/GINA_Report2011_May4.pdf|title=Global Strategy for Asthma Management and Prevention|year=2011|publisher=Global Initiative for Asthma|pages=2–5|archive-url=https://web.archive.org/web/20121120205023/http://www.ginasthma.org/uploads/users/files/GINA_Report2011_May4.pdf|archive-date=July 2016}}</ref> 0.05–2% ആളുകൾക്കിടയിൽ അനാഫൈലക്സിസ് സംഭവിക്കുന്നു. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=MWdT7W4_N8sC&pg=PA199|title=Patterson's Allergic Diseases|last=Leslie C. Grammer|date=2012|isbn=978-1-4511-4863-3|edition=7|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908180908/https://books.google.com/books?id=MWdT7W4_N8sC&pg=PA199|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> ഇപ്പോൾ, പല അലർജി രോഗങ്ങളുടെയും തോത് വർദ്ധിക്കുന്നതായി കാണാം. <ref name="Review09">{{Cite journal|title=Anaphylaxis: Recent advances in assessment and treatment|journal=The Journal of Allergy and Clinical Immunology|volume=124|issue=4|pages=625–36; quiz 637–38|date=October 2009|pmid=19815109|doi=10.1016/j.jaci.2009.08.025|url=https://secure.muhealth.org/~ed/students/articles/JAClinImmun_124_p0625.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130627084618/https://secure.muhealth.org/~ed/students/articles/JAClinImmun_124_p0625.pdf|archivedate=27 June 2013}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Is the prevalence of asthma declining? Systematic review of epidemiological studies|journal=Allergy|volume=65|issue=2|pages=152–67|date=February 2010|pmid=19912154|doi=10.1111/j.1398-9995.2009.02244.x}}</ref> "അലർജി" എന്ന വാക്ക് ആദ്യമായി ക്ലെമെൻസ് വോൺ പിർക്വെറ്റ് 1906-ൽ ഉപയോഗിച്ചു. <ref name="Kay2000">{{Cite journal|title=Overview of 'allergy and allergic diseases: with a view to the future'|url=https://archive.org/details/sim_british-medical-bulletin_2000_56_4/page/n6|journal=British Medical Bulletin|volume=56|issue=4|pages=843–64|year=2000|pmid=11359624|doi=10.1258/0007142001903481}}</ref> == അടയാളങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും == {| class="wikitable" style="width:50%; float:right; font-size:90%; margin-left:15px" ! ബാധിച്ച അവയവം ! സാധാരണ അടയാളങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും |- | മൂക്ക് | മൂക്കിലെ മ്യൂക്കോസയുടെ വീക്കം ( അലർജിക് റിനിറ്റിസ് ) [[തുമ്മൽ|മൂക്കൊലിപ്പ്]], [[തുമ്മൽ]] |- | സൈനസുകൾ | അലർജി [[പീനസം|സൈനസിറ്റിസ്]] |- | കണ്ണുകൾ | ചൊറിച്ചിൽ |- | ശ്വസനപഥം | തുമ്മൽ, ചുമ, ശ്വാസതടസ്സം ശ്വാസതടസ്സം, [[ആസ്മ|ആസ്തമ]] |- | [[ചെവി|ചെവികൾ]] | [[യൂസ്റ്റേക്കിയൻ നാളി|യൂസ്റ്റാച്ചിയൻ ട്യൂബ്]] അടയുന്നതിനാൽ വേദന, കേൾവിക്കുറവ് എന്നിവ അനുഭവപ്പെടുന്നു. |- | [[ചർമ്മം]] | തിണർപ്പ്, ചൊറിച്ചിൽ |- | [[മനുഷ്യരിലെ പചനവ്യൂഹം|ദഹനനാളം]] | വയറുവേദന, [[ഛർദ്ദി]], [[അതിസാരം|വയറിളക്കം]] |} . <ref name="holgate98"><cite class="citation journal">Holgate ST (March 1998). "Asthma and allergy--disorders of civilization?". ''QJM''. '''91''' (3): 171–84. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1093/qjmed/91.3.171|10.1093/qjmed/91.3.171]]. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9604069 9604069].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> [[ആഹാരം|ഭക്ഷണങ്ങൾ]], പ്രാണികളുടെ കുത്ത്, [[ആസ്പിരിൻ]] പോലുള്ള [[ഔഷധം|മരുന്നുകളോടുള്ള]] പ്രതികരണങ്ങൾ, [[പെനിസിലിൻ|പെൻസിലിൻ]] പോലുള്ള [[ആന്റിബയോട്ടിക്ക്|ആൻറിബയോട്ടിക്കുകൾ]] എന്നിവ മൂലം അലർജി ഉണ്ടാകാം. വയറുവേദന, ഛർദ്ദി, [[അതിസാരം|വയറിളക്കം]], ചൊറിച്ചിൽ, ചർമ്മത്തിന്റെ വീക്കം എന്നിവ ഭക്ഷണ അലർജിയുടെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്. ഭക്ഷണ അലർജികൾ അപൂർവ്വമായി ശ്വസന (ആസ്ത്മാറ്റിക്) പ്രതികരണങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ റിനിറ്റിസ് ഉണ്ടാക്കുന്നു . <ref name="rusznak98"><cite class="citation journal">Rusznak C, Davies RJ (February 1998). [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1112683 "ABC of allergies. Diagnosing allergy"]. ''BMJ''. '''316''' (7132): 686–89. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1136/bmj.316.7132.686|10.1136/bmj.316.7132.686]]. [[PubMed Central|PMC]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1112683 1112683]</span>. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9522798 9522798].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> പ്രാണികളുടെ കുത്ത്, ഭക്ഷണം, [[ആന്റിബയോട്ടിക്ക്|ആൻറിബയോട്ടിക്കുകൾ]], ചില മരുന്നുകൾ എന്നിവ സിസ്റ്റമാറ്റിക് അലർജി പ്രതികരണമുണ്ടാക്കാം, ഇതിനെ [[അനാഫൈലാക്സിസ്|അനാഫൈലക്സിസ്]] എന്നും വിളിക്കുന്നു; [[ദഹനവ്യൂഹം|ദഹനവ്യവസ്ഥ]], [[ശ്വസനേന്ദ്രിയവ്യൂഹം|ശ്വസനവ്യവസ്ഥ]], [[രക്തചംക്രമണവ്യൂഹം|രക്തചംക്രമണവ്യൂഹം എന്നിവ]] ഉൾപ്പെടെ ഒന്നിലധികം അവയവ സംവിധാനങ്ങളെ ബാധിക്കാം. <ref name="Insect sting anaphylaxis"><cite class="citation journal">Golden DB (May 2007). [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1961691 "Insect sting anaphylaxis"]. ''Immunology and Allergy Clinics of North America''. '''27''' (2): 261–72, vii. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1016/j.iac.2007.03.008|10.1016/j.iac.2007.03.008]]. [[PubMed Central|PMC]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1961691 1961691]</span>. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17493502 17493502].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> <ref name="Penicillin allergy skin testing: what do we do now?"><cite class="citation journal">Schafer JA, Mateo N, Parlier GL, Rotschafer JC (April 2007). "Penicillin allergy skin testing: what do we do now?". ''Pharmacotherapy''. '''27''' (4): 542–5. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1592/phco.27.4.542|10.1592/phco.27.4.542]]. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17381381 17381381].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> <ref name="tang03"><cite class="citation journal">Tang AW (October 2003). "A practical guide to anaphylaxis". ''American Family Physician''. '''68''' (7): 1325–32. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14567487 14567487].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> കാഠിന്യത്തിന്റെ തോത് അനുസരിച്ച് അനാഫൈലക്സിസിൽ ചർമ്മത്തിന്റെ പ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങൾ, ബ്രോങ്കോകോൺസ്ട്രിക്ഷൻ, വീക്കം, കുറഞ്ഞ രക്തസമ്മർദ്ദം, കോമ, [[മരണം]] എന്നിവയുണ്ടാക്കാം. === ചർമ്മം === ചർമ്മവുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്ന ലാറ്റെക്സ് പോലുള്ള വസ്തുക്കളും അലർജിക്ക് കാരണങ്ങളാണ്. ഇവയെ കോൺടാക്റ്റ് ഡെർമറ്റൈറ്റിസ് അല്ലെങ്കിൽ എക്സിമ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. <ref name="Natural rubber latex allergy: a problem of interdisciplinary concern in medicine"><cite class="citation journal">Brehler R, Kütting B (April 2001). "Natural rubber latex allergy: a problem of interdisciplinary concern in medicine". ''Archives of Internal Medicine''. '''161''' (8): 1057–64. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1001/archinte.161.8.1057|10.1001/archinte.161.8.1057]]. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11322839 11322839].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> ചർമ്മത്തിലെ അലർജികൾ ഇടയ്ക്കിടെ തിണർപ്പ്, അല്ലെങ്കിൽ നീർവീക്കം, വീക്കം എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു. <ref name="Urticaria and angioedema: a practical approach"><cite class="citation journal">Muller BA (March 2004). "Urticaria and angioedema: a practical approach". ''American Family Physician''. '''69''' (5): 1123–28. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15023012 15023012].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> പ്രാണികളുടെ കടി പ്രതികരണം ഉണ്ടാക്കാം. ഇത് ഒന്ന് മുതൽ രണ്ട് ദിവസം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കും. <ref name="Lud2015">{{Cite journal|title=Stinging insect allergy: current perspectives on venom immunotherapy|journal=Journal of Asthma and Allergy|volume=8|pages=75–86|date=2015|pmid=26229493|pmc=4517515|doi=10.2147/JAA.S62288}}</ref> ഇമ്യൂണോതെറാപ്പിക്ക് ശേഷവും ഈ പ്രതികരണം സംഭവിക്കാം. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=QhNRrAeXdbAC&pg=PA222|title=Expert guide to allergy and immunology|last=Slavin|first=ed. by Raymond G.|last2=Reisman|first2=Robert E.|date=1999|publisher=American College of Physicians|isbn=978-0-943126-73-9|location=Philadelphia|page=222|access-date=7 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908180908/https://books.google.com/books?id=QhNRrAeXdbAC&pg=PA222|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> == കാരണം == അലർജിയ്ക്കുള്ള അപകട ഘടകങ്ങൾ ഹോസ്റ്റ്, പാരിസ്ഥിതിക ഘടകങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളുണ്ട്. <ref name="The genetic and environmental basis of atopic diseases"><cite class="citation journal">Grammatikos AP (2008). "The genetic and environmental basis of atopic diseases". ''Annals of Medicine''. '''40''' (7): 482–95. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1080/07853890802082096|10.1080/07853890802082096]]. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18608118 18608118].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> ആതിഥേയ ഘടകങ്ങളിൽ പാരമ്പര്യം, [[ലിംഗഭേദം|ലിംഗം]], വംശം, പ്രായം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. പാരമ്പര്യം പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ജനിതക ഘടകങ്ങളാൽ മാത്രം വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയാത്ത അലർജി വൈകല്യങ്ങളുടെ വർദ്ധനവ് ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിക്കാലത്തെ പകർച്ചവ്യാധികൾ, പരിസ്ഥിതി [[മലിനീകരണം]], അലർജന്റെ അളവ്, ഭക്ഷണത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയാണ് നാല് പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ. <ref name="Janeway"><cite class="citation book">[[Charles Janeway|Janeway, Charles]]; Paul Travers; Mark Walport; Mark Shlomchik (2001). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?call=bv.View..ShowTOC&rid=imm.TOC&depth=10 ''Immunobiology; Fifth Edition'']. New York and London: Garland Science. pp.&nbsp;e–book. [[International Standard Book Number|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-8153-4101-7|<bdi>978-0-8153-4101-7</bdi>]]. [https://web.archive.org/web/20090628195820/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?call=bv.View..ShowTOC&rid=imm.TOC&depth=10 Archived] from the original on 28 June 2009.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> === ഭക്ഷണങ്ങൾ === വൈവിധ്യമാർന്ന ഭക്ഷണം അലർജിക്ക് കാരണമാകുമെങ്കിലും 90% അലർജി പ്രതികരണങ്ങളും [[പാൽ]], [[സോയാബീൻസ്|സോയ]], മുട്ട, [[ഗോതമ്പ്]], [[നിലക്കടല]], ഇറച്ചി, [[മത്സ്യം]], [[ക്രസ്റ്റേഷ്യൻ|കക്കയിറച്ചി എന്നിവയാണ്]] . <ref name="aafa.org">{{Cite web|url=http://www.aafa.org/display.cfm?id=9&sub=20&cont=286|title=Asthma and Allergy Foundation of America|access-date=23 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121006052320/http://aafa.org/display.cfm?id=9&sub=20&cont=286|archive-date=6 October 2012}}</ref> 10,000 ജനസംഖ്യയിൽ 1 ൽ താഴെ ആളുകളെ ബാധിക്കുന്ന മറ്റ് ഭക്ഷണ അലർജികൾ "അപൂർവ്വം" ആയി കണക്കാക്കാം. <ref name="Maleki">{{Cite book|title=Food Allergy|url=https://archive.org/details/foodallergy0000unse_p6c5|last=Maleki|first=Soheilia J|last2=Burks|first2=A. Wesley|last3=Helm|first3=Ricki M.|publisher=Blackwell Publishing|year=2006|isbn=978-1-55581-375-8|pages=[https://archive.org/details/foodallergy0000unse_p6c5/page/39 39]–41|ref=harv}}</ref> പാൽ പ്രോട്ടീൻ അലർജിയാണ് കുട്ടികളിൽ കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നത്. പാൽ-പ്രോട്ടീൻ പ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏകദേശം 60% ഇമ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ ഇ- മെഡിയേറ്റഡ് ആണ്, ബാക്കിയുള്ളവ സാധാരണയായി വൻകുടലിന്റെ വീക്കം മൂലമാണ് . <ref>{{Cite web|url=http://www.worldallergy.org/professional/allergic_diseases_center/foodallergy/|title=World Allergy Organization|access-date=13 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150414054458/http://www.worldallergy.org/professional/allergic_diseases_center/foodallergy/|archive-date=14 April 2015}}</ref> ചില ആളുകൾക്ക് പാൽ, ചീസ് പോലുള്ള [[ഡയറി ഫാം|പാൽ]] ഉൽപന്നങ്ങൾ എന്നിവ അലർജനുകളാണ്. പാൽ അലർജിയുള്ള ഏകദേശം 10% പേർക്ക് [[മാട്ടിറച്ചി|ഗോമാംസം]] അലർജിയുണ്ടാക്കാം. പശുവിൻ പാലിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പ്രോട്ടീനിൽ ചെറിയ അളവിൽ ഗോമാംസം അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. <ref>Sicherer 64</ref> ലാക്ടോസ് അസഹിഷ്ണുത, ഒരു സാധാരണ പ്രതികരണമാണ്. <ref name="Sussman"><cite class="citation journal">Sussman GL, Beezhold DH (January 1995). "Allergy to latex rubber". ''Annals of Internal Medicine''. '''122''' (1): 43–46. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.7326/0003-4819-122-1-199501010-00007|10.7326/0003-4819-122-1-199501010-00007]]. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7985895 7985895].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> === മരുന്നുകൾ === ഏകദേശം 10% ആളുകൾക്ക് [[പെനിസിലിൻ|പെൻസിലിൻ]]<nowiki/>അലർജിയാണെന്ന് റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, ഗുരുതരമായ അലർജികൾ 0.03% മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ. <ref name="Al2015">{{Cite journal|title=Penicillin allergy: A practical guide for clinicians|journal=Cleveland Clinic Journal of Medicine|volume=82|issue=5|pages=295–300|date=May 2015|pmid=25973877|doi=10.3949/ccjm.82a.14111}}</ref> === ജനിതകശാസ്ത്രം === അലർജി രോഗങ്ങൾ പലതും പാരമ്പര്യമായി ലഭിക്കുന്നതാണ്. സമാന ഇരട്ടകൾക്ക് ഒരേ അലർജി രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത 70% വരെയുണ്ട്. സമാനമല്ലാത്ത ഇരട്ടകളിൽ 40% ഇതേ അലർജി ഉണ്ടാകുന്നു. <ref name="Allergy"><cite class="citation journal">Galli SJ (February 2000). "Allergy". ''Current Biology''. '''10''' (3): R93–5. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1016/S0960-9822(00)00322-5|10.1016/S0960-9822(00)00322-5]]. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10679332 10679332].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> അലർജിയുള്ള മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന കുട്ടികളിൽ അലർജി സാധ്യത കൂടുതലാണ്, <ref name="DeSwert"><cite class="citation journal">De Swert LF (February 1999). "Risk factors for allergy". ''European Journal of Pediatrics''. '''158''' (2): 89–94. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1007/s004310051024|10.1007/s004310051024]]. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10048601 10048601].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> എന്നിരുന്നാലും, ചില അലർജികൾ [[വംശാവലിപഠനം|വംശാവലിയിൽ]] കാണണമെന്നില്ല. [[നിലക്കടല]] അലർജിയുള്ള മാതാപിതാക്കൾക്ക് റാഗ്‌വീഡിന് അലർജിയുള്ള കുട്ടികൾ ഉണ്ടാകാം. അലർജികൾ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത പാരമ്പര്യമായി ഉണ്ടെന്നും രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയിലെ ക്രമക്കേടുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്നും കാണാം. അലർജി സെൻസിറ്റൈസേഷന്റെ അപകടസാധ്യതയും അലർജിയുടെ വികാസവും പ്രായത്തിനനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു, ചെറിയ കുട്ടികൾ കൂടുതൽ അപകടസാധ്യതയിലാണ്. <ref name="Croner"><cite class="citation journal">Croner S (November 1992). "Prediction and detection of allergy development: influence of genetic and environmental factors". ''The Journal of Pediatrics''. '''121''' (5 Pt 2): S58–63. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1016/S0022-3476(05)81408-8|10.1016/S0022-3476(05)81408-8]]. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1447635 1447635].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> കുട്ടിക്കാലത്ത് IgE അളവ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണെന്നും നിരവധി പഠനങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. കുട്ടികളിലും ചെറുപ്പക്കാരിലുമാണ്. 10 വയസ്സിന് താഴെയുള്ള കുട്ടികളിലാണ് ആസ്ത്മ ഉണ്ടാകുന്നത്. <ref>{{Cite book|title=Allergy and allergic diseases|vauthors=Jarvis D, Burney P|publisher=Blackwell Science|year=1997|editor-last=Kay AB|volume=2|location=London|pages=1208–24|chapter=Epidemiology of atopy and atopic disease}}</ref> മൊത്തത്തിൽ, ആൺകുട്ടികളിൽ അലർജി ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്, <ref name="DeSwert"><cite class="citation journal">De Swert LF (February 1999). "Risk factors for allergy". ''European Journal of Pediatrics''. '''158''' (2): 89–94. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1007/s004310051024|10.1007/s004310051024]]. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10048601 10048601].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> എന്നിരുന്നാലും ആസ്ത്മ പോലുള്ള ചില രോഗങ്ങൾ സ്ത്രീകളെ ബാധിക്കാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്. <ref name="Asthma from birth to age 23: incidence and relation to prior and concurrent atopic disease"><cite class="citation journal">Anderson HR, Pottier AC, Strachan DP (July 1992). [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC463865 "Asthma from birth to age 23: incidence and relation to prior and concurrent atopic disease"]. ''Thorax''. '''47''' (7): 537–42. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1136/thx.47.7.537|10.1136/thx.47.7.537]]. [[PubMed Central|PMC]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC463865 463865]</span>. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1412098 1412098].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> === സമ്മർദ്ദം === വിട്ടുമാറാത്ത സമ്മർദ്ദം അലർജി വർദ്ധിപ്പിക്കും. ഓട്ടോണമിക് നാഡീവ്യവസ്ഥയും ഹൈപ്പോഥലാമിക്-പിറ്റ്യൂട്ടറി-അഡ്രീനൽ ആക്സിസും ഇന്റർ‌ലൂക്കിൻ 12 അടിച്ചമർത്തുന്നതിലൂടെ നയിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ടി ഹെൽപ്പർ 2 (ടിഎച്ച് 2) പ്രതികരണമാണ് ഇതിന് കാരണം. വ്യക്തികളിലെ സ്ട്രെസ് മാനേജ്മെന്റ് രോഗചികിത്സയിൽ പ്രയോജനപ്പെടുത്താം. <ref>{{Cite journal|title=Stress and allergic diseases|journal=Immunology and Allergy Clinics of North America|volume=31|issue=1|pages=55–68|date=February 2011|pmid=21094923|pmc=3264048|doi=10.1016/j.iac.2010.09.009}}</ref> === മറ്റ് പാരിസ്ഥിതിക ഘടകങ്ങൾ === അലർജിയുള്ള ഒരു ജനസംഖ്യയിലെ വ്യക്തികളുടെ എണ്ണത്തിൽ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിൽ വ്യത്യാസമുണ്ട്. കൂടുതൽ പരമ്പരാഗതമോ [[കൃഷി|കാർഷികമോ]] ആയ രാജ്യങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് വ്യാവസായിക രാജ്യങ്ങളിൽ അലർജി രോഗങ്ങൾ കൂടുതലായി കണ്ടുവരുന്നു. നഗര ജനസംഖ്യയിൽ ഗ്രാമീണ ജനസംഖ്യയേക്കാളും അലർജി രോഗങ്ങളുടെ നിരക്ക് വളരെ കൂടുതലാണ്, എന്നിരുന്നാലും ഈ വ്യത്യാസങ്ങൾ നിർവചിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. <ref name="cooper04">{{Cite journal|title=Intestinal worms and human allergy|journal=Parasite Immunology|volume=26|issue=11–12|pages=455–67|year=2004|pmid=15771681|doi=10.1111/j.0141-9838.2004.00728.x}}</ref> == പാത്തോഫിസിയോളജി == [[പ്രമാണം:The_Allergy_Pathway.jpg|ലഘുചിത്രം| അലർജി എങ്ങനെ വികസിക്കുന്നുവെന്ന് വിശദീകരിക്കുന്ന ഒരു സംഗ്രഹ ഡയഗ്രം. ]] [[പ്രമാണം:Tissues_Affected_In_Allergic_Inflammation.jpg|ലഘുചിത്രം| അലർജി വീക്കം ബാധിച്ച ടിഷ്യുകൾ ]] [[പ്രമാണം:Allergy_degranulation_processes_01.svg|ലഘുചിത്രം| അലർജിയിൽ തരംതാഴ്ത്തൽ പ്രക്രിയ. അലർജിയുമായി രണ്ടാമത്തെ എക്സ്പോഷർ. '''1''' - ആന്റിജൻ; '''2''' - IgE ആന്റിബോഡി; '''3''' - FcεRI റിസപ്റ്റർ; '''4''' - മുൻ‌കൂട്ടി തയ്യാറാക്കിയ മധ്യസ്ഥർ‌ (ഹിസ്റ്റാമൈൻ‌, പ്രോട്ടീസുകൾ‌, കീമോകൈനുകൾ‌, ഹെപ്പാരിൻ‌); '''5''' - തരികൾ ; '''6''' - [[മാസ്റ്റ് കോശം|മാസ്റ്റ് സെൽ]] ; '''7''' - പുതുതായി രൂപംകൊണ്ട മധ്യസ്ഥർ (പ്രോസ്റ്റാഗ്ലാൻഡിൻസ്, ല്യൂക്കോട്രിയൻസ്, ത്രോംബോക്സെയ്ൻ, പി‌എ‌എഫ് ) ]] == രോഗനിർണയം == [[പ്രമാണം:Allergy_testing_machine.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് ഇമ്മ്യൂണോളജി ലാബിൽ ഒരു അലർജി ടെസ്റ്റിംഗ് മെഷീൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നു ]] അലർജി രോഗങ്ങളുടെ ഫലപ്രദമായ മാനേജ്മെന്റ് കൃത്യമായ രോഗനിർണയം നടത്താനുള്ള കഴിവിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|last=Portnoy JM|year=2006|title=Evidence-based Allergy Diagnostic Tests|url=|journal=Current Allergy and Asthma Reports|volume=6|issue=6|pages=455–61|doi=10.1007/s11882-006-0021-8|pmid=17026871|display-authors=etal}}</ref> അലർജി സ്ഥിരീകരിക്കാനോ നിരസിക്കാനോ അലർജി പരിശോധന സഹായിക്കും. <ref name="ReferenceA">NICE Diagnosis and assessment of food allergy in children and young people in primary care and community settings, 2011</ref> <ref name="ReferenceB">{{Cite journal|display-authors=6|title=Guidelines for the diagnosis and management of food allergy in the United States: report of the NIAID-sponsored expert panel|journal=The Journal of Allergy and Clinical Immunology|volume=126|issue=6 Suppl|pages=S1–58|date=December 2010|pmid=21134576|pmc=4241964|doi=10.1016/j.jaci.2010.10.007}}</ref> സാധുവായ അലർജി പരിശോധനാ ഫലങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ശരിയായ രോഗനിർണയം, കൗൺസിലിംഗ് എന്നിവ രോഗലക്ഷണങ്ങളും മരുന്നുകളുടെ ആവശ്യകതയും കുറയ്ക്കുകയും ജീവിതനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അലർജി-നിർദ്ദിഷ്ട IgE ആന്റിബോഡികളുടെ സാന്നിധ്യം വിലയിരുത്തുന്നതിന്, രണ്ട് വ്യത്യസ്ത രീതികൾ ഉപയോഗിക്കാം: സ്കിൻ പ്രക്ക് ടെസ്റ്റ് അല്ലെങ്കിൽ അലർജി രക്ത പരിശോധന . രണ്ട് രീതികളും ശുപാർശചെയ്യുന്നു, അവയ്ക്ക് സമാനമായ ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് മൂല്യമുണ്ട്. <ref>{{Cite journal|year=2011|title=Overview of Serological-Specific IgE Antibody Testing in Children|url=|journal=Pediatric Allergy and Immunology|volume=|issue=|page=}}</ref> സ്കിൻ പ്രക്ക് ടെസ്റ്റുകളും രക്തപരിശോധനകളും ഒരുപോലെ ചെലവ് കുറഞ്ഞവയാണ്, കൂടാതെ ആരോഗ്യ പരിശോധനകൾ രണ്ട് ടെസ്റ്റുകളും ഒരു ടെസ്റ്റുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ചെലവ് കുറഞ്ഞതാണെന്ന് കാണിക്കുന്നു. <ref name="ReferenceA">NICE Diagnosis and assessment of food allergy in children and young people in primary care and community settings, 2011</ref> നേരത്തേയും കൂടുതൽ കൃത്യവുമായ രോഗനിർണയങ്ങൾ കുറച്ച കൺസൾട്ടേഷനുകൾ, സെക്കൻഡറി കെയറിലേക്കുള്ള റഫറലുകൾ, തെറ്റായ രോഗനിർണയം, അടിയന്തര പ്രവേശനം എന്നിവ കാരണം ചെലവ് ലാഭിക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://guidance.nice.org.uk/CG116/CostingReport/pdf/English|title=CG116 Food allergy in children and young people: costing report|date=23 February 2011|website=National Institute for Health and Clinical Excellence|archive-url=https://web.archive.org/web/20120117230445/http://guidance.nice.org.uk/CG116/CostingReport/pdf/English|archive-date=17 January 2012}}</ref> Toഅലർജി കാലക്രമേണ ചലനാത്മക മാറ്റങ്ങൾക്ക് വിധേയമാകുന്നു. ആരോഗ്യവും ജീവിത നിലവാരവും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി പ്രസക്തമായ അലർജികളുടെ പതിവ് അലർജി പരിശോധന രോഗിയുടെ മാനേജ്മെൻറ് എങ്ങനെ, എങ്ങനെ മാറ്റാം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു. പാൽ, മുട്ട, സോയ, ഗോതമ്പ് എന്നിവയ്ക്കുള്ള അലർജി വർദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്ന് നിർണ്ണയിക്കുന്നതിനുള്ള പരിശീലനമാണ് വാർഷിക പരിശോധന, കൂടാതെ നിലക്കടല, വൃക്ഷത്തൈകൾ, മത്സ്യം, ക്രസ്റ്റേഷ്യൻ ഷെൽഫിഷ് എന്നിവയ്ക്കുള്ള അലർജിയ്ക്ക് പരിശോധന ഇടവേള 2-3 വർഷത്തേക്ക് നീട്ടുന്നു. <ref name="ReferenceB">{{Cite journal|display-authors=6|title=Guidelines for the diagnosis and management of food allergy in the United States: report of the NIAID-sponsored expert panel|journal=The Journal of Allergy and Clinical Immunology|volume=126|issue=6 Suppl|pages=S1–58|date=December 2010|pmid=21134576|pmc=4241964|doi=10.1016/j.jaci.2010.10.007}}</ref> ഫോളോ-അപ്പ് ടെസ്റ്റിംഗിന്റെ ഫലങ്ങൾ ഭക്ഷണത്തിൽ അലർജിക്ക് ഭക്ഷണം അവതരിപ്പിക്കുകയോ വീണ്ടും അവതരിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നത് സുരക്ഷിതമാണോ എന്ന് തീരുമാനമെടുക്കാൻ സഹായിക്കും. <ref name="United States 2010">{{Cite web|url=https://www.foodallergy.org/sites/default/files/migrated-files/file/niaid-clinician-summary.pdf|title=Guidelines for the Diagnosis and Management of Food Allergy in the United States: Summary of the NIAID-Sponsored Expert Panel Report|date=2010|publisher=NIH|id=11-7700|access-date=2019-12-30|archive-date=2019-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401215258/https://www.foodallergy.org/sites/default/files/migrated-files/file/niaid-clinician-summary.pdf|url-status=dead}}</ref> ഒരു പ്രത്യേക വസ്തു ചർമ്മത്തിന്റെ അലർജിക്ക് കാരണമാകുമോ എന്ന് നിർണ്ണയിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു രീതിയാണ് പാച്ച് ടെസ്റ്റിംഗ്. കാലതാമസമുള്ള പ്രതികരണങ്ങൾക്കായി ഇത് പരിശോധിക്കുന്നു. ചർമ്മ കോൺടാക്റ്റ് അലർജിയുടെ അല്ലെങ്കിൽ കോൺടാക്റ്റ് ഡെർമറ്റൈറ്റിസിന്റെ കാരണം കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കുന്നതിന് ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു. സാധാരണ അലർജി രാസവസ്തുക്കളോ ചർമ്മ സംവേദനക്ഷമതയോ ഉപയോഗിച്ച് ചികിത്സിക്കുന്ന പശ പാച്ചുകൾ പിന്നിലേക്ക് പ്രയോഗിക്കുന്നു. സാധ്യമായ പ്രാദേശിക പ്രതികരണങ്ങൾക്കായി കുറഞ്ഞത് രണ്ടുതവണയെങ്കിലും ചർമ്മം പരിശോധിക്കുന്നു, സാധാരണയായി പാച്ച് പ്രയോഗിച്ച് 48 മണിക്കൂറിലും, രണ്ടോ മൂന്നോ ദിവസത്തിനുശേഷവും. ഒരു അലർജി രക്ത പരിശോധന ദ്രുതവും ലളിതവുമാണ്, ഇത് ലൈസൻസുള്ള ആരോഗ്യ പരിരക്ഷാ ദാതാവ് ( ''ഉദാ'' . ഒരു അലർജി സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ്) അല്ലെങ്കിൽ ജനറൽ പ്രാക്ടീഷണർക്ക് ഓർഡർ ചെയ്യാൻ കഴിയും. സ്കിൻ-പ്രക്ക് ടെസ്റ്റിംഗിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, പ്രായം, ചർമ്മത്തിന്റെ അവസ്ഥ, മരുന്ന്, ലക്ഷണം, രോഗ പ്രവർത്തനം, ഗർഭം എന്നിവ കണക്കിലെടുക്കാതെ രക്തപരിശോധന നടത്താം. ഏത് പ്രായത്തിലുമുള്ള മുതിർന്നവർക്കും കുട്ടികൾക്കും ഒരു അലർജി രക്ത പരിശോധന നടത്താം. ശിശുക്കൾക്കും വളരെ ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും, അലർജി രക്തപരിശോധനയ്ക്കുള്ള ഒരൊറ്റ സൂചി സ്റ്റിക്ക് പലപ്പോഴും പല ചർമ്മത്തേക്കാളും സൗമ്യമാണ്. ഒരു അലർജി രക്ത പരിശോധന മിക്ക ലബോറട്ടറികളിലൂടെയും ലഭ്യമാണ്. രോഗിയുടെ രക്തത്തിന്റെ ഒരു സാമ്പിൾ വിശകലനത്തിനായി ഒരു ലബോറട്ടറിയിലേക്ക് അയയ്ക്കുകയും ഫലങ്ങൾ കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം തിരികെ അയയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒരൊറ്റ രക്ത സാമ്പിൾ ഉപയോഗിച്ച് ഒന്നിലധികം അലർജികൾ കണ്ടെത്താനാകും. അലർജി രക്തപരിശോധന വളരെ സുരക്ഷിതമാണ്, കാരണം പരിശോധന പ്രക്രിയയിൽ വ്യക്തിക്ക് ഏതെങ്കിലും അലർജിയുണ്ടാകില്ല. രക്തത്തിലെ നിർദ്ദിഷ്ട IgE ആന്റിബോഡികളുടെ സാന്ദ്രത പരിശോധന അളക്കുന്നു. ക്വാണ്ടിറ്റേറ്റീവ് IgE പരിശോധനാ ഫലങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത പദാർത്ഥങ്ങൾ രോഗലക്ഷണങ്ങളെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുമെന്ന് റാങ്കുചെയ്യാനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. IgE ആന്റിബോഡി മൂല്യം കൂടുന്തോറും രോഗലക്ഷണങ്ങളുടെ സാധ്യതയും കൂടുതലാണ് എന്നതാണ് പെരുമാറ്റച്ചട്ടം. ഇന്ന് രോഗലക്ഷണങ്ങളിൽ കലാശിക്കാത്ത താഴ്ന്ന നിലയിൽ കാണപ്പെടുന്ന അലർജികൾ ഭാവിയിലെ രോഗലക്ഷണ വികസനം പ്രവചിക്കാൻ സഹായിക്കില്ല. ക്വാണ്ടിറ്റേറ്റീവ് അലർജി രക്ത ഫലം ഒരു രോഗിക്ക് അലർജിയുണ്ടെന്ന് നിർണ്ണയിക്കാൻ സഹായിക്കും, രോഗവികസനം പ്രവചിക്കാനും പിന്തുടരാനും സഹായിക്കും, കഠിനമായ പ്രതികരണത്തിന്റെ അപകടസാധ്യത കണക്കാക്കാനും ക്രോസ്-റിയാക്റ്റിവിറ്റി വിശദീകരിക്കാനും കഴിയും. <ref>{{Cite journal|display-authors=6|title=Quantitative IgE antibody assays in allergic diseases|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-allergy-and-clinical-immunology_2000-06_105_6/page/1077|journal=Journal of Allergy and Clinical Immunology|date=June 2000|volume=105|issue=6|pages=1077–84|doi=10.1067/mai.2000.107041|pmid=10856139}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Utility of food-specific IgE concentrations in predicting symptomatic food allergy|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-allergy-and-clinical-immunology_2001-05_107_5/page/891|journal=The Journal of Allergy and Clinical Immunology|volume=107|issue=5|pages=891–96|date=May 2001|pmid=11344358|doi=10.1067/mai.2001.114708}}</ref> സാധാരണയായി ശ്വസിക്കുന്ന അലർജിയോട് സംവേദനക്ഷമത നിരസിക്കാൻ കുറഞ്ഞ മൊത്തം IgE ലെവൽ പര്യാപ്തമല്ല. <ref name="pmid12911420"><cite class="citation journal">Kerkhof M, Dubois AE, Postma DS, Schouten JP, de Monchy JG (September 2003). "Role and interpretation of total serum IgE measurements in the diagnosis of allergic airway disease in adults". ''Allergy''. '''58''' (9): 905–11. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1034/j.1398-9995.2003.00230.x|10.1034/j.1398-9995.2003.00230.x]]. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12911420 12911420].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> ആർ‌ഒ‌സി വളവുകൾ‌, പ്രവചന മൂല്യ കണക്കുകൂട്ടലുകൾ‌, സാധ്യത അനുപാതങ്ങൾ‌ എന്നിവ പോലുള്ള [[സ്ഥിതിഗണിതം|സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ‌ രീതികൾ‌]] പരസ്‌പരം വിവിധ പരിശോധനാ രീതികളുടെ ബന്ധം പരിശോധിക്കുന്നതിന് ഉപയോഗിച്ചു. ഉയർന്ന IgE ഉള്ള രോഗികൾക്ക് അലർജി സംവേദനക്ഷമതയുടെ ഉയർന്ന സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് ഈ രീതികൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം അലർജിയുണ്ടാക്കുന്ന പ്രത്യേക IgE ആന്റിബോഡികൾക്കായുള്ള അലർജി പരിശോധനകളുമായി കൂടുതൽ അന്വേഷണം ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അലർജി പരിശോധനയ്ക്കായി നിർദ്ദിഷ്ട IgE ആന്റിബോഡികൾ അളക്കുന്നതിനുള്ള ലബോറട്ടറി രീതികളിൽ എൻസൈം-ലിങ്ക്ഡ് ഇമ്മ്യൂണോസോർബന്റ് അസ്സെ (ELISA, അല്ലെങ്കിൽ EIA), <ref name="webmd">{{Cite web|url=http://www.webmd.com/allergies/guide/blood-test|title=Blood Testing for Allergies|access-date=2016-06-05|website=[[WebMD]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604101105/http://www.webmd.com/allergies/guide/blood-test|archive-date=4 June 2016}}</ref> റേഡിയോഅലർഗോസോർബന്റ് ടെസ്റ്റ് (RAST) , ഫ്ലൂറസെന്റ് എൻസൈം ഇമ്മ്യൂണോആസെ (FEIA) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref name="KhanUeno-Yamanouchi2012">{{Cite journal|title=Basophil activation test compared to skin prick test and fluorescence enzyme immunoassay for aeroallergen-specific Immunoglobulin-E|journal=Allergy, Asthma, and Clinical Immunology|volume=8|issue=1|pages=1|date=January 2012|pmid=22264407|doi=10.1186/1710-1492-8-1|pmc=3398323}}</ref> === മറ്റ് പരിശോധന === '''ചലഞ്ച് ടെസ്റ്റിംഗ്:''' അലർജിയുണ്ടെന്ന് സംശയിക്കുന്ന ചെറിയ അളവിൽ വാമൊഴിയായോ ശ്വസനത്തിലൂടെയോ മറ്റ് റൂട്ടുകളിലൂടെയോ ശരീരത്തെ പരിചയപ്പെടുത്തുമ്പോഴാണ് ചലഞ്ച് ടെസ്റ്റിംഗ്. ഭക്ഷണവും മരുന്നും അലർജികൾ പരീക്ഷിക്കുന്നത് ഒഴികെ, വെല്ലുവിളികൾ വളരെ അപൂർവമായി മാത്രമേ നടത്താറുള്ളൂ. ഇത്തരത്തിലുള്ള പരിശോധന തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ, അത് ഒരു അലർജിസ്റ്റ് സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കണം. '''എലിമിനേഷൻ / ചലഞ്ച് ടെസ്റ്റുകൾ:''' ഭക്ഷണമോ മരുന്നുകളോ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഈ പരിശോധന രീതി മിക്കപ്പോഴും ഉപയോഗിക്കുന്നത്. അലർജിയുണ്ടെന്ന് സംശയിക്കുന്ന ഒരു രോഗിക്ക് ഒരു നിശ്ചിത സമയത്തേക്ക് ആ അലർജിയെ പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കാൻ ഭക്ഷണക്രമത്തിൽ മാറ്റം വരുത്താൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. രോഗിക്ക് കാര്യമായ പുരോഗതി അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അലർജിയുണ്ടാക്കുന്നതിലൂടെ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ എന്നറിയാൻ അദ്ദേഹത്തെ വീണ്ടും വെല്ലുവിളിക്കുന്നു. '''വിശ്വസനീയമല്ലാത്ത പരിശോധനകൾ: വിശ്വസനീയമല്ലാത്ത''' മറ്റ് തരത്തിലുള്ള അലർജി പരിശോധന രീതികളുണ്ട്, അവയിൽ പ്രായോഗിക കൈനെസിയോളജി (പേശികളിലൂടെയുള്ള അലർജി പരിശോധന), സൈറ്റോടോക്സിസിറ്റി ടെസ്റ്റിംഗ്, മൂത്രം ഓട്ടോഇൻ‌ജെക്ഷൻ, സ്കിൻ [[അനുമാപനം|ടൈറ്ററേഷൻ]] (റിങ്കൽ രീതി), പ്രകോപനപരവും ന്യൂട്രലൈസേഷനും (സബ്ക്യുട്ടേനിയസ്) പരിശോധന അല്ലെങ്കിൽ സബ്ലിംഗ്വൽ പ്രകോപനം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. . <ref name="Allergy Diagnosis"><cite class="citation web">[http://www.theonlineallergist.com/index.php/article/allergy_diagnosis/ "Allergy Diagnosis"]. [https://web.archive.org/web/20100811220049/http://www.theonlineallergist.com/index.php/article/allergy_diagnosis/ Archived] from the original on 11 August 2010.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles>The Online Allergist. Retrieved 2010-10-25.</ref> === ഡിഫറൻഷ്യൽ ഡയഗ്നോസിസ് === അലർജി രോഗനിർണയം സ്ഥിരീകരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അവതരിപ്പിക്കുന്ന ലക്ഷണങ്ങളുടെ മറ്റ് കാരണങ്ങൾ പരിഗണിക്കണം. ഉദാഹരണത്തിന്, വാസോമോട്ടർ റിനിറ്റിസ്, അലർജിക് റിനിറ്റിസുമായി ലക്ഷണങ്ങൾ പങ്കിടുന്ന നിരവധി രോഗങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്, ഇത് പ്രൊഫഷണൽ ഡിഫറൻഷ്യൽ ഡയഗ്നോസിസിന്റെ ആവശ്യകത അടിവരയിടുന്നു. <ref name="pmid16190503"><cite class="citation journal">Wheeler PW, Wheeler SF (September 2005). [https://web.archive.org/web/20080821193716/http://www.aafp.org/afp/20050915/1057.html "Vasomotor rhinitis"]. ''American Family Physician''. '''72''' (6): 1057–62. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16190503 16190503]. Archived from [http://www.aafp.org/afp/20050915/1057.html the original] on 21 August 2008.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> [[ആസ്മ|ആസ്ത്മ]], റിനിറ്റിസ്, [[അനാഫൈലാക്സിസ്|അനാഫൈലക്സിസ്]] അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് അലർജി രോഗങ്ങൾ കണ്ടുപിടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, ആ അലർജിയുടെ കാരണക്കാരനെ കണ്ടെത്തുന്നതിന് നിരവധി മാർഗ്ഗങ്ങളുണ്ട്. == പ്രതിരോധം == നേരത്തേ നിലക്കടല ഉൽ‌പ്പന്നങ്ങൾ‌ നൽകുന്നത് അപകടസാധ്യത അലർ‌ജിയെ കുറയ്‌ക്കുന്നു, അതേസമയം ജീവിതത്തിൻറെ ആദ്യ മാസങ്ങളിൽ‌ മുലയൂട്ടുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ ഡെർമറ്റൈറ്റിസ് സാധ്യത കുറയുകയുള്ളൂ. <ref name="Gre2019">{{Cite journal|last=Greer|first=Frank R.|last2=Sicherer|first2=Scott H.|last3=Burks|first3=A. Wesley|title=The Effects of Early Nutritional Interventions on the Development of Atopic Disease in Infants and Children: The Role of Maternal Dietary Restriction, Breastfeeding, Hydrolyzed Formulas, and Timing of Introduction of Allergenic Complementary Foods|journal=Pediatrics|date=April 2019|volume=143|issue=4|pages=e20190281|doi=10.1542/peds.2019-0281|pmid=30886111}}</ref> <ref name="Gar2018">{{Cite journal|title=Diet during pregnancy and infancy and risk of allergic or autoimmune disease: A systematic review and meta-analysis|journal=PLoS Medicine|volume=15|issue=2|pages=e1002507|date=February 2018|pmid=29489823|doi=10.1371/journal.pmed.1002507|pmc=5830033}}</ref> [[ഗർഭം|ഗർഭകാലത്ത്]] അല്ലെങ്കിൽ മുലയൂട്ടുന്ന സമയത്ത് അമ്മയുടെ ഭക്ഷണക്രമം അപകടസാധ്യതയെ ബാധിക്കുന്നു എന്നതിന് നല്ല തെളിവുകളൊന്നുമില്ല. ചില ഭക്ഷണപദാർത്ഥങ്ങൾ‌ കാലതാമസം വരുത്തുന്നത് ഉപയോഗപ്രദമാണെന്നതിന് തെളിവുകളില്ല. സാധ്യതയുള്ള അലർജിയുമായി നേരത്തേ എക്സ്പോഷർ ചെയ്യുന്നത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സംരക്ഷണമായിരിക്കും. <ref name="Sic2014">{{Cite journal|title=Food allergy: Epidemiology, pathogenesis, diagnosis, and treatment|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-allergy-and-clinical-immunology_2014-02_133_2/page/291|journal=The Journal of Allergy and Clinical Immunology|volume=133|issue=2|pages=291–307; quiz 308|date=February 2014|pmid=24388012|doi=10.1016/j.jaci.2013.11.020}}</ref> ഗർഭാവസ്ഥയിൽ ഫിഷ് ഓയിൽ നൽകുന്നത് കുറഞ്ഞ അപകടസാധ്യതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. <ref name="Gar2018">{{Cite journal|title=Diet during pregnancy and infancy and risk of allergic or autoimmune disease: A systematic review and meta-analysis|journal=PLoS Medicine|volume=15|issue=2|pages=e1002507|date=February 2018|pmid=29489823|doi=10.1371/journal.pmed.1002507|pmc=5830033}}</ref> ഗർഭാവസ്ഥയിലോ ശൈശവത്തിലോ ഉള്ള പ്രോബയോട്ടിക് സപ്ലിമെന്റുകൾ [[അടോപിക് ഡെർമറ്റൈറ്റിസ്|അറ്റോപിക് ഡെർമറ്റൈറ്റിസ്]] തടയാൻ സഹായിക്കും. <ref>{{Cite journal|title=Probiotics supplementation during pregnancy or infancy for the prevention of atopic dermatitis: a meta-analysis|journal=Epidemiology|volume=23|issue=3|pages=402–14|date=May 2012|pmid=22441545|doi=10.1097/EDE.0b013e31824d5da2}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Sinn|first=John KH|last2=Osborn|first2=David A.|date=2007|title=Prebiotics in infants for prevention of allergy and food hypersensitivity|journal=Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|issue=2|doi=10.1002/14651858.CD006474|issn=1465-1858}}</ref> == മാനേജ്മെന്റ് == ലക്ഷണങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി അലർജിയേയും മരുന്നുകളേയും പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കുന്നത് അലർജിയുടെ മാനേജ്മെന്റിൽ സാധാരണ ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref name="NIH2015Imm">{{Cite web|url=https://www.niaid.nih.gov/topics/allergicdiseases/Pages/allergen-immunotherapy.aspx|title=Allergen Immunotherapy|access-date=15 June 2015|date=April 22, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617122922/http://www.niaid.nih.gov/topics/allergicdiseases/Pages/allergen-immunotherapy.aspx|archive-date=17 June 2015}}</ref> ചിലതരം അലർജികൾക്ക് അലർജിൻ ഇമ്മ്യൂണോതെറാപ്പി ഉപയോഗപ്രദമാകും. === മരുന്ന് === അലർജി മധ്യസ്ഥരുടെ പ്രവർത്തനം തടയുന്നതിനോ അല്ലെങ്കിൽ കോശങ്ങളുടെ സജീവമാക്കൽ തടയുന്നതിനോ ഡീഗ്രാനുലേഷൻ പ്രക്രിയകൾ തടയുന്നതിനോ നിരവധി മരുന്നുകൾ ഉപയോഗിക്കാം. ആന്റിഹിസ്റ്റാമൈൻസ്, ഗ്ലൂക്കോകോർട്ടിക്കോയിഡുകൾ, [[അഡ്രിനാലിൻ|എപിനെഫ്രിൻ]] (അഡ്രിനാലിൻ), മാസ്റ്റ് സെൽ സ്റ്റെബിലൈസറുകൾ, ആന്റിലീക്കോട്രൈൻ ഏജന്റുകൾ എന്നിവ അലർജി രോഗങ്ങളുടെ സാധാരണ ചികിത്സകളാണ്. <ref name="MCAS">{{Cite journal|title=Mast Cell Activation Syndrome|journal=Clinical Reviews in Allergy & Immunology|volume=54|issue=3|pages=353–65|date=June 2018|pmid=25944644|doi=10.1007/s12016-015-8487-6}}</ref> ആന്റി-കോളിനെർജിക്സ്, ഡീകോംഗെസ്റ്റന്റുകൾ, [[ഇയോസിനോഫിൽ ശ്വേതരക്താണു|ഇസിനോഫിൽ]] കീമോടാക്സിസിനെ തകരാറിലാക്കുന്ന മറ്റ് സംയുക്തങ്ങൾ എന്നിവയും സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. അപൂർവമാണെങ്കിലും, [[അനാഫൈലാക്സിസ്|അനാഫൈലക്സിസിന്റെ തീവ്രതയ്ക്ക്]] പലപ്പോഴും [[അഡ്രിനാലിൻ|എപിനെഫ്രിൻ]] കുത്തിവയ്പ്പ് ആവശ്യമാണ്, വൈദ്യസഹായം ലഭ്യമല്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ, എപിനെഫ്രിൻ ഓട്ടോഇൻജക്ടർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ഉപകരണം ഉപയോഗിക്കാം. <ref name="tang03"><cite class="citation journal">Tang AW (October 2003). "A practical guide to anaphylaxis". ''American Family Physician''. '''68''' (7): 1325–32. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14567487 14567487].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> === ഇമ്മ്യൂണോതെറാപ്പി === [[പ്രമാണം:Anti-Allergy_Immunotherapy.jpg|ലഘുചിത്രം| ആന്റി അലർജി ഇമ്മ്യൂണോതെറാപ്പി ]] പാരിസ്ഥിതിക അലർജികൾ, പ്രാണികളുടെ കടിയ്ക്കുള്ള അലർജി, ആസ്ത്മ എന്നിവയ്ക്ക് അലർജിൻ ഇമ്മ്യൂണോതെറാപ്പി ഉപയോഗപ്രദമാണ്. <ref name="NIH2015Imm">{{Cite web|url=https://www.niaid.nih.gov/topics/allergicdiseases/Pages/allergen-immunotherapy.aspx|title=Allergen Immunotherapy|access-date=15 June 2015|date=April 22, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617122922/http://www.niaid.nih.gov/topics/allergicdiseases/Pages/allergen-immunotherapy.aspx|archive-date=17 June 2015}}</ref> <ref name="Abra2010">{{Cite journal|title=Injection allergen immunotherapy for asthma|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=8|pages=CD001186|date=August 2010|pmid=20687065|doi=10.1002/14651858.CD001186.pub2}}</ref> ഭക്ഷണ അലർജികൾക്കുള്ള അതിന്റെ ഗുണം വ്യക്തമല്ല, അതിനാൽ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നില്ല. രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെ പ്രതികരണം മാറ്റുന്നതിനായി ഇമ്യൂണോതെറാപ്പിയിൽ ആളുകൾക്ക് വലുതും വലുതുമായ അലർജിയുണ്ടാക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. കുട്ടികളിലെ അലർജിക് റിനിറ്റിസ് <ref name="Penagos06">{{Cite journal|title=Efficacy of sublingual immunotherapy in the treatment of allergic rhinitis in pediatric patients 3 to 18 years of age: a meta-analysis of randomized, placebo-controlled, double-blind trials|url=https://archive.org/details/sim_annals-of-allergy-asthma-and-immunology_2006-08_97_2/page/141|journal=Annals of Allergy, Asthma & Immunology|volume=97|issue=2|pages=141–48|date=August 2006|pmid=16937742|doi=10.1016/S1081-1206(10)60004-X}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Allergen injection immunotherapy for seasonal allergic rhinitis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=1|pages=CD001936|date=January 2007|pmid=17253469|doi=10.1002/14651858.CD001936.pub2}}</ref>, ആസ്ത്മ എന്നിവയ്ക്കുള്ള ചികിത്സയിൽ ചർമ്മത്തിന് കീഴിലുള്ള അലർജികൾ കുത്തിവയ്ക്കുന്നത് ഫലപ്രദമാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="Abra2010">{{Cite journal|title=Injection allergen immunotherapy for asthma|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=8|pages=CD001186|date=August 2010|pmid=20687065|doi=10.1002/14651858.CD001186.pub2}}</ref> ചികിത്സ നിർത്തിയതിനുശേഷം വർഷങ്ങളോളം സംരക്ഷണം നിലനിൽക്കും. <ref name="Canonica09">{{Cite journal|display-authors=6|title=Sub-lingual immunotherapy: World Allergy Organization Position Paper 2009|journal=Allergy|volume=64 Suppl 91|pages=1–59|date=December 2009|pmid=20041860|doi=10.1111/j.1398-9995.2009.02309.x|url=http://www.worldallergy.org/publications/slit-wao-pp_final.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111112132041/http://www.worldallergy.org/publications/slit-wao-pp_final.pdf|archivedate=12 November 2011}}</ref> അലർജിക് റിനിറ്റിസ്, കൺജങ്ക്റ്റിവിറ്റിസ്, ആസ്ത്മയുടെ അലർജി രൂപങ്ങൾ, പ്രാണികൾ മൂലമുള്ള അലർജി എന്നിവയ്ക്ക് ഇത് സാധാരണയായി സുരക്ഷിതവും ഫലപ്രദവുമാണ്. <ref name="pmid17803880"><cite class="citation journal">Rank MA, Li JT (September 2007). "Allergen immunotherapy". ''Mayo Clinic Proceedings''. '''82''' (9): 1119–23. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.4065/82.9.1119|10.4065/82.9.1119]]. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17803880 17803880].</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> == മെഡിക്കൽ സ്പെഷ്യാലിറ്റി == അലർജി, [[ആസ്മ|ആസ്ത്മ]], മറ്റ് അലർജി രോഗങ്ങൾ എന്നിവ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും ചികിത്സിക്കുന്നതിനും പ്രത്യേകം പരിശീലനം ലഭിച്ചവരാണ് അലർജിസ്റ്റ്. == ഇതും കാണുക == * [[അലർജനുകളുടെ പട്ടിക]] * [[അലർജി ഷൈനർ]] * [[ഹിസ്റ്റാമിൻ അസഹിഷ്ണുത]] * [[ഓറൽ അലർജി സിൻഡ്രോം]] == അവലംബം == * [[വർഗ്ഗം:രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ]] [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] kkk50ow6ox3pbbfe4l59d6xce4b8npz 0 500526 4675369 4672836 2026-10-12T02:41:09Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675369 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = വർടിക സിങ്ങ് | image = File:Vartika Singh, Miss Universe India 2019 (cropped).jpg | birth_name = Vartika Brij Nath Singh | birth_date = {{birth date and age|1993|8|26|mf=yes}} | birth_place = [[Lucknow]], [[Uttar Pradesh|UP]], India | alma_mater = [[Isabella Thoburn College]], [[Lucknow]], India | height = {{height|m=1.71}} | occupation = Model | competitions =[[Miss Diva - 2014|Miss Diva 2014]]<br/>''(Top 7)''<br/>[[Femina Miss India 2015]]<br/>''(2nd Runner-up)''<br/>[[:es:Miss Grand International 2015|Miss Grand International 2015]]<br/>''(2nd Runner-up)''<br/>[[Miss Universe India 2019]]<br/>''(Appointed)''<br/>[[Miss Universe 2019]]<br/>''(Top 20)''<br/> | hair_color = [[Black hair|Black]] | eye_color = [[Eye color#Brown|Brown]] | website = }} മിസ്സ് ദിവാ 2019 ആയി കിരീടമണിയുകയും [[മിസ് യൂണിവേഴ്സ്|മിസ്സ് യൂണിവേഴ്സ്]] മത്സരത്തിന്റെ [[മിസ്സ് യൂണിവേഴ്സ് 2019|68-ാം പതിപ്പിൽ]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയെ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുകയും ചെയ്ത ഇന്ത്യൻ മോഡലും സൗന്ദര്യമത്സര കിരീടജേതാവുമാണ് '''വർടിക ബ്രിജ് നാഥ് സിങ്ങ്'''.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/a-traditional-homecoming-for-miss-diva-universe-2019-vartika-singh/articleshow/71377338.cms|title=A traditional homecoming for Miss Diva Universe 2019 Vartika Singh|date=13 October 2019|website=The Times of India}}</ref> മുമ്പ്, 2015-ൽ അവർ മിസ്സ് ഗ്രാൻഡ് ഇന്ത്യയായി കിരീടമണിഞ്ഞിരുന്നു.<ref name="ET_Vartika">{{Cite web|url=http://m.economictimes.com/magazines/panache/vartika-singh-crowned-second-runner-up-at-miss-grand-international/articleshow/49537518.cms|title=Femina Miss India 2015 Vartika Singh is at Miss Grand International 2015|access-date=12 September 2016|website=The Economic Times|archive-date=2019-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20191007212902/https://m.economictimes.com/magazines/panache/vartika-singh-crowned-second-runner-up-at-miss-grand-international/articleshow/49537518.cms|url-status=dead}}</ref> 2017-ൽ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ചർച്ചചെയ്യപ്പെട്ട വനിതകളിൽ ഒരാളായി ജിക്യു മാഗസിൻ വർടികയെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="GQ_Vartika">{{Cite web|url=http://www.gqindia.com/content/vartika-singh-skipped-her-phd-to-become-a-miss-india/#vartika-singh|title=Vartika Singh skipped her PhD to become a Miss India.|access-date=30 September 2014|website=GQ (India)|archive-date=2019-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412172307/https://www.gqindia.com/content/vartika-singh-skipped-her-phd-to-become-a-miss-india/#vartika-singh|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/lifestyle/vartika-singhh-on-representing-india-at-miss-universe-feel-immense-pressure-responsibility-2388241.html|title=Vartika Singh on Representing India at Miss Universe, 'Feel Immense Pressure, Responsibility'|date=15 November 2019|website=News18}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == 1993 ഓഗസ്റ്റ് 27-ന് [[ഉത്തർ‌പ്രദേശ്|ഉത്തർപ്രദേശിലെ]] [[ലഖ്‌നൗ|ലഖ്‌നൗവിലാണ്]] വർടിക സിങ്ങ് ജനിച്ചത്. ലഖ്‌നൗവിലെ കനോസ കോൺവെന്റ് സ്‌കൂളിലാണ് അവർ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയത്.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/its-very-nostalgic-to-relive-moments-youve-cherished-miss-diva-universe-2019-vartika-singh-in-lucknow/articleshow/71443525.cms|title=It’s very nostalgic to relive moments you’ve cherished: Miss Diva Universe 2019 Vartika Singh in Lucknow|access-date=23 November 2019|last=Wadhwa|first=Akash|date=5 October 2019|website=The Times of India}}</ref> പിന്നീട് അവർ ഇസബെല്ല തോബേൻ കോളേജിൽ നിന്ന് ക്ലിനിക്കൽ ന്യൂട്രീഷനിലും ഡയറ്ററ്റിക്സിലും ബിരുദം നേടി.<ref>{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/lucknow/lucknow-s-vartika-singh-to-represent-india-at-miss-universe-2019|title=Lucknow's Vartika Singh to represent India at Miss Universe 2019|access-date=23 November 2019|date=28 September 2019|website=Amarujala|language=Hindi}}</ref> അതിനുശേഷം ലഖ്‌നൗ സർവകലാശാലയിൽ ചേർന്ന് പഠനം തുടരുകയും പൊതുജനാരോഗ്യത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടുകയും ചെയ്തു. == കരിയറും മത്സരങ്ങളും == മിസ്സ് ദിവാ 2014 മത്സരത്തിൽ സിങ്ങ് പങ്കെടുത്തു. ആ മത്സരത്തിൽ അവർ ആദ്യ 7 സ്ഥാനങ്ങളിൽ ഇടം നേടി. മത്സരത്തിലെ 'മിസ് ഫോട്ടോജെനിക്' പുരസ്കാരവും വർടിക സിങ്ങ് നേടി.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/galleries/0ther/2019/oct/09/vartika-singh-all-you-need-to-know-about-the-miss-diva-universe-2019-102583.amp|title=Vartika Singh: All you need to know about the Miss Diva Universe 2019|date=9 October 2019|publisher=New Indian Expres|access-date=2020-02-23|archive-date=2023-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230301065154/https://www.newindianexpress.com/galleries/0ther/2019/oct/09/vartika-singh-all-you-need-to-know-about-the-miss-diva-universe-2019-102583.amp|url-status=dead}}</ref> 2015-ൽ [[ഫെമിന മിസ്സ് ഇന്ത്യ]] മത്സരത്തിന്റെ 52-ാം പതിപ്പിൽ മത്സരിച്ച അവർ ഫെമിന മിസ്സ് ഗ്രാൻഡ് ഇന്ത്യ 2015 ആയി കിരീടമണിഞ്ഞു.<ref>{{Cite web|url=https://wap.business-standard.com/article-amp/pti-stories/feel-confident-i-ll-bring-back-miss-universe-crown-vartika-singh-119092900222_1.html|title=Feel confident I'll bring back the crown: Vartika Singh|last=Press Trust of India|date=29 September 2019|publisher=Business Standard News|access-date=2020-02-23|archive-date=2021-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430151011/https://wap.business-standard.com/article-amp/pti-stories/feel-confident-i-ll-bring-back-miss-universe-crown-vartika-singh-119092900222_1.html|url-status=dead}}</ref> [[തായ്‌ലാന്റ്|തായ്‌ലൻഡിലെ]] [[ബാങ്കോക്ക്|ബാങ്കോക്കിൽ]] നടന്ന മിസ്സ് ഗ്രാൻഡ് ഇന്റർനാഷണൽ 2015-ൽ ഇന്ത്യയെ പ്രതിനിധീകരിച്ച അവർ രണ്ടാം റണ്ണർ-അപ്പ് സ്ഥാനം നേടി.<ref>{{Cite web|url=http://m.timesofindia.com/entertainment/events/lucknow/Miss-Grand-International-Second-Runner-up-2015-Vartika-Singh-unfurls-the-tricolour-in-Lucknow/articleshow/50730411.cms|title=MGI'15 2nd Runner-up Vartika Singh unfurls the tricolor in Lucknow|date=30 March 2016|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref name="ET_Vartika"/> ഈ മത്സരത്തിലെ 'മികച്ച സോഷ്യൽ മീഡിയ' പുരസ്കാരവും അവർ നേടി. മിസ്സ് പോപ്പുലർ വോട്ട് ഉപമത്സരത്തിൽ ആദ്യ 10 സ്ഥാനങ്ങളിലും മികച്ച ദേശീയ വേഷം ഉപമത്സരത്തിൽ ആദ്യ 20 സ്ഥാനങ്ങളിലും വർടിക ഇടം നേടി.<ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/lifestyle/vartika-singh-crowned-second-runner-up-at-miss-grand-international-1156547.html|title=Vartika Singh crowned second runner-up at Miss Grand International.|date=26 October 2015|website=News18}}</ref> വർടികയുടെ ഫൈനൽ ഗൗൺ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത് ഷെയ്നും ഫാൽഗുനി പീക്കോക്കും ചേർന്നായിരുന്നു. ഈ മത്സരത്തിനുള്ള ദേശീയ വേഷം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത് മാൽവിക ടാറ്ററാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/gurgaon-girl-aditi-arya-crowned-miss-india/|title=Miss Grand India 2015 is Vartika Singh|access-date=15 April 2015|date=30 March 2015|website=The Indian Express|location=Mumbai}}</ref> 2016-ൽ ജിക്യു (ഇന്ത്യ) മാസികയുടെ ജനുവരി പതിപ്പിൽ വർടികയുടെ അഭിമുഖവും ഫോട്ടോഷൂട്ടും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.<ref name="GQ_Vartika"/> 2016-ലെ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ചർച്ചചെയ്യപ്പെട്ട വനിതകളിൽ ഒരാളായി മാസിക അവരെ ഉൾപ്പെടുത്തി.<ref name="GQ_Vartika_2">{{Cite web|url=http://www.gqindia.com/content/bollywood-gq-hottest-women-2016/|title=GQ's hottest women of India 2016.|access-date=30 September 2014|website=GQ (India)|archive-url=https://web.archive.org/web/20171211105133/https://www.gqindia.com/content/bollywood-gq-hottest-women-2016/|archive-date=2017-12-11|url-status=dead}}</ref> 2017-ൽ കിംഗ്ഫിഷർ മോഡൽ ഹണ്ട് മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത അവർ കിംഗ്ഫിഷർ കലണ്ടറിന്റെ മാർച്ച്, ഒക്ടോബർ പേജുകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name="KF_2017_March">{{Cite web|url=http://kingfishercalendar.com/2017/march.aspx|title=Vartika Singh is Kingfisher Calendar Girl 2017.|access-date=21 December 2018|website=Kingfisher|archive-date=2019-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412125258/http://kingfishercalendar.com/2017/march.aspx|url-status=dead}}</ref><ref name="KF_2017_Oct">{{Cite web|url=http://kingfishercalendar.com/2017/october.aspx|title=Kinfisher Calender 2017 - October.|access-date=30 September 2014|website=Kingfisher|archive-date=2019-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412125414/http://kingfishercalendar.com/2017/october.aspx|url-status=dead}}</ref> [[ലോക ബാങ്ക്|ലോക ബാങ്കുമായി]] സഹകരിച്ചുള്ള ഒരു ആരോഗ്യാധിഷ്ഠിത സർക്കാർ പദ്ധതിയിൽ സാങ്കേതിക ഉപദേഷ്ടാവായി അവർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=http://tkop.org/2016/03/05/an-exclusive-interview-with-vartika-singh-miss-grand-india-2015/|title=An Exclusive Interview of Vartika Singh|access-date=5 March 2016|date=5 March 2016|website=The Kaleidoscope of Pageantry|archive-date=2019-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226041621/https://tkop.org/2016/03/05/an-exclusive-interview-with-vartika-singh-miss-grand-india-2015/|url-status=dead}}</ref> 2018-ൽ വർടിക സിങ്ങ് 'പ്യുവർ ഹ്യൂമൻസ്' എന്ന ലാഭേച്ഛയില്ലാത്ത സംഘടന സ്ഥാപിച്ചു. ഒരു പൊതുജനാരോഗ്യ വിദഗ്ദ്ധയെന്ന നിലയിൽ, രാജ്യത്ത് പൊതുജനാരോഗ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവബോധം സൃഷ്ടിക്കാനും അത് പ്രചരിപ്പിക്കാനും അവർ ലക്ഷ്യമിടുന്നു. [[ക്ഷയം|ക്ഷയരോഗത്തെക്കുറിച്ച്]] അവബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനും സമൂഹങ്ങളെ ബോധവത്കരിക്കുന്നതിനും [[ഉത്തർ‌പ്രദേശ്|ഉത്തർപ്രദേശ്]] സർക്കാരുമായി ചേർന്ന് വർടിക പ്രവർത്തിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.alive24news.com/|title=Interview of Miss Universe India 2019|access-date=1 October 2019|website=Alive24Lucknow|archive-date=2019-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20191019092016/https://www.alive24news.com/|url-status=dead}}</ref> [[മുച്ചുണ്ടും മുറിയണ്ണാക്കും|മുച്ചുണ്ടും മുറിയണ്ണാക്കുമായി]] ജനിക്കുന്ന കുട്ടികൾക്ക് സഹായവും ചികിത്സയും നൽകുന്നതിനായി സ്മൈൽ ട്രെയിൻ എന്ന സംഘടനയുടെ ഗുഡ്‌വിൽ അംബാസഡറായി അവർ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/i-intend-to-bring-a-smile-on-every-childs-face-vartika-singh/articleshow/72184980.cms|title=I intend to bring a smile on every child’s face: Vartika Singh.|date=23 November 2019|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.smiletrainindia.org/media/press/miss-diva-universe-2019-uses-her-platform-raise-awareness-smile-train-india-and-children|title=Miss Diva Universe 2019 Uses Her Platform To Raise Awareness For Smile Train India And Children With Clefts.|access-date=25 November 2019|website=[[Smile Train]]|archive-date=2021-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428153513/https://www.smiletrainindia.org/media/press/miss-diva-universe-2019-uses-her-platform-raise-awareness-smile-train-india-and-children|url-status=dead}}</ref> 2019-ൽ [[മിസ്സ് ദീവ|മിസ്സ് ദിവാ]] മത്സരം നടക്കാതിരുന്നതിനാൽ 2019 സെപ്റ്റംബർ 26-ന് വർടികയെ മിസ്സ് യൂണിവേഴ്സ് ഇന്ത്യ 2019 ആയി നിയമിച്ചു. [[മിസ്സ് യൂണിവേഴ്സ് 2019|2019]] ഡിസംബർ 8-ന് [[അറ്റ്‌ലാന്റാ നഗരം|ജോർജിയയിലെ അറ്റ്ലാന്റയിൽ]] നടന്ന [[മിസ്സ് യൂണിവേഴ്സ് 2019]] മത്സരത്തിൽ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച അവർ ടോപ്പ് 20-ൽ ഇടം നേടി. [[മിസ് യൂണിവേഴ്സ്|മിസ്സ് യൂണിവേഴ്സിൽ]] ഇന്ത്യ തുടർച്ചയായി സ്ഥാനം നേടാതിരുന്നതിന് അവർ അറുതി വരുത്തി.<ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/lifestyle/beauty-pageants-celebrate-women-says-miss-diva-universe-2019-vartika-singh-2326883.html|title=Beauty Pageants Celebrate Women, Says Miss Diva Universe 2019 Vartika Singh.|access-date=20 September 2019|website=News18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/miss-diva-universe-2019-vartika-singh-is-all-for-women-empowerment/articleshow/71555556.cms|title=Miss Diva Universe 2019 Vartika Singh is all for women empowerment.|last=Wadhwa|first=Akash|date=13 October 2019|publisher=The Times of India}}</ref> == സംഗീത വീഡിയോകൾ == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" ! വർഷം ! പാട്ടിന്റെ പേര് ! ഗായകർ ! റെക്കോർഡ് ലേബൽ ! അവലംബം |- align="center" | 2019 | ''കിഷ്മിഷ്'' | ആഷ് കിംഗും ഖറനും | ടൈംസ് മ്യൂസിക് | <ref>{{Cite web|url=http://www.radioandmusic.com/entertainment/editorial/news/190118-ash-king-momina-and-qarans-debut?amp|title=Ash King, Momina and Qaran's debut collaboration 'Kishmish' is about love at first sight at a wedding!|date=18 January 2019}}</ref> |- align="center" | 2017 | ''സാവരേ'' | അനുപം റാഗും [[റാഹത്ത് ഫത്തേ അലി ഖാൻ|റാഹത്ത് ഫത്തേ അലി ഖാനും]] | ടൈംസ് മ്യൂസിക് | <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/anupama-raag-and-rahat-fateh-ali-khan-team-up-for-the-romantic-track-saware/articleshow/56682813.cms|title='Saware' features actor Kunal Khemu and Femina Miss India Grand International, Vartika Singh.|date=26 February 2017|website=The Times of India}}</ref> |- |} == അവലംബം == {{Reflist}} == പുറംകണ്ണികൾ == * {{Instagram|vartikasinghh}} {{S-start}} {{S-ach}} {{S-bef}} {{s-ttl|title=[[Miss Diva|Miss Universe India]]|years=2019}} {{S-aft}} {{S-bef}} {{s-ttl|title=[[Femina Miss India 2015|Miss Grand India]]|years=2015}} {{S-aft}} {{S-end}} [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1991-ൽ ജനിച്ചവർ]] lab29ak6k4qjmin1aadbrjiitxryoja 0 501243 4675352 4010846 2026-10-12T01:27:11Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675352 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Virtual private network}} [[പ്രമാണം:VPN_overview-en.svg|ലഘുചിത്രം| കണക്റ്റിവിറ്റി അവലോകനം വി പി എൻ ]] ഒരു '''വെർച്വൽ പ്രൈവറ്റ് നെറ്റ്‌വർക്ക്''' ( '''വിപിഎൻ''' ) ഒരു പൊതു നെറ്റ്‌വർക്കിലുടനീളം ഒരു സ്വകാര്യ നെറ്റ്‌വർക്ക് വിപുലീകരിക്കുന്നു, ഒപ്പം പങ്കിട്ട അല്ലെങ്കിൽ പൊതു നെറ്റ്‌വർക്കുകളിലുടനീളം ഡാറ്റ അയയ്‌ക്കാനും സ്വീകരിക്കാനും ഉപയോക്താക്കളെ പ്രാപ്‌തമാക്കുന്നു, അവരുടെ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് ഉപകരണങ്ങൾ സ്വകാര്യ നെറ്റ്‌വർക്കിലേക്ക് നേരിട്ട്‌ ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത് പോലെ . ഒരു കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് ഉപകരണത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അപ്ലിക്കേഷനുകൾ, ഉദാ. ഒരു വിപിഎനിലുടനീളം ഒരു ലാപ്‌ടോപ്പ്, ഡെസ്‌ക്‌ടോപ്പ്, സ്മാർട്ട്‌ഫോൺ, അതിനാൽ സ്വകാര്യ നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ പ്രവർത്തനം, സുരക്ഷ, മാനേജുമെന്റ് എന്നിവയിൽ നിന്ന് പ്രയോജനം ലഭിച്ചേക്കാം. എൻ‌ക്രിപ്ഷൻ ഒരു സാധാരണമാണ്, അന്തർലീനമല്ലെങ്കിലും ഒരു വിപി‌എൻ കണക്ഷന്റെ ഭാഗമാണ്. വിദൂര ഉപയോക്താക്കളെയും ശാഖ ഓഫീസുകളെയും കോർപ്പറേറ്റ് ആപ്ലിക്കേഷനുകളും ഉറവിടങ്ങളും പ്രവേശനം ചെയ്യുന്നതിന് വിപിഎൻ സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതിന്, എൻ‌ക്രിപ്റ്റ് ചെയ്ത ലേയേർഡ് ടണലിംഗ് പ്രോട്ടോക്കോൾ ഉപയോഗിച്ച് സ്വകാര്യ നെറ്റ്‌വർക്ക് കണക്ഷൻ സ്ഥാപിച്ചു, കൂടാതെ വിപിഎൻ ഉപയോക്താക്കൾ വിപിഎൻ പ്രവേശനം നേടുന്നതിന് പാസ്‌വേഡുകളോ സർട്ടിഫിക്കറ്റുകളോ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രാമാണീകരണ രീതികൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. മറ്റ് ആപ്ലിക്കേഷനുകളിൽ, ജിയോ നിയന്ത്രണങ്ങളും സെൻസർഷിപ്പും മറികടക്കുന്നതിനോ ഇൻറർനെറ്റിൽ അജ്ഞാതനായി തുടരുന്നതിന് വ്യക്തിഗത ഐഡന്റിറ്റിയും ലൊക്കേഷനും പരിരക്ഷിക്കുന്നതിന് പ്രോക്സി സെർവറുകളിലേക്ക് കണക്റ്റുചെയ്യുന്നതിനോ ഇന്റർനെറ്റ് ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഒരു വിപിഎനുമായുള്ള കണക്ഷനുകൾ സുരക്ഷിതമാക്കാം. എന്നിരുന്നാലും, ചില വെബ്‌സൈറ്റുകൾ അവരുടെ ജിയോ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്നത് അറിയുന്നതിനായി അറിയപ്പെടുന്ന വിപിഎൻ സാങ്കേതികവിദ്യയിലേക്കുള്ള ആക്‌സസ്സ് തടയുന്നു, കൂടാതെ നിരവധി വിപിഎൻ ദാതാക്കൾ ഈ റോഡ് തടസ്സങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനുള്ള തന്ത്രങ്ങൾ വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. സമർപ്പിത സർക്യൂട്ടുകൾ ഉപയോഗിച്ചോ നിലവിലുള്ള നെറ്റ്‌വർക്കുകളിൽ ടണലിംഗ് പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ ഉപയോഗിച്ചോ ഒരു വെർച്വൽ പോയിന്റ്-ടു-പോയിന്റ് കണക്ഷൻ സ്ഥാപിച്ചാണ് ഒരു വിപിഎൻ സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. പബ്ലിക് ഇൻറർനെറ്റിൽ നിന്ന് ലഭ്യമായ ഒരു വിപിഎന് [[വൈഡ് ഏരിയ നെറ്റ്‌വർക്ക്|വൈഡ് ഏരിയ നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ]] (WAN) ചില ആനുകൂല്യങ്ങൾ നൽകാൻ കഴിയും. ഒരു ഉപയോക്തൃ വീക്ഷണകോണിൽ, സ്വകാര്യ നെറ്റ്‌വർക്കിനുള്ളിൽ ലഭ്യമായ ഉറവിടങ്ങൾ ആകാം == തരങ്ങൾ == [[പ്രമാണം:VPN_classification-en.svg|ലഘുചിത്രം| ആദ്യം ടോപ്പോളജി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വിപിഎൻ വർഗ്ഗീകരണം, തുടർന്ന് ഉപയോഗിച്ച സാങ്കേതികവിദ്യ. ]] [[പ്രമാണം:Site-to-site_VPN-en.svg|ലഘുചിത്രം| ഒരു സാധാരണ സൈറ്റ്-ടു-സൈറ്റ് വി പി എൻ ]] ടെലികമ്യൂണിക്കേഷൻ കാരിയറുകളുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതും പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതുമായ നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ വഴി നൽകുന്ന എക്സ് .25, ഫ്രെയിം റിലേ, അസിൻക്രണസ് ട്രാൻസ്ഫർ മോഡ് (എടിഎം) വെർച്വൽ സർക്യൂട്ടുകൾ ഉപയോഗിച്ച് [[മോഡം|ഡയൽ-അപ്പ് മോഡം]] വഴിയോ പാട്ടത്തിനെടുത്ത ലൈൻ കണക്ഷനുകൾ വഴിയോ വിപിഎൻ-സ്റ്റൈൽ കണക്ഷനുകൾ ആദ്യകാല ഡാറ്റാ നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ അനുവദിച്ചു. ലോജിക്കൽ ഡാറ്റ സ്ട്രീമുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലൂടെ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഡാറ്റയെ നിഷ്ക്രിയമായി സുരക്ഷിതമാക്കുന്നതിനാൽ ഈ നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ യഥാർത്ഥ വിപിഎൻ ആയി കണക്കാക്കില്ല. <ref>Cisco Systems, et al. ''Internet working Technologies Handbook, Third Edition''. Cisco Press, 2000, p. 232.</ref> ഐപി, ഐപി / [[മൾട്ടിപ്രോട്ടോകോൾ ലേബൽ സ്വിച്ചിങ്|മൾട്ടി-പ്രോട്ടോക്കോൾ ലേബൽ സ്വിച്ചിംഗ്]] (എം‌പി‌എൽ‌എസ്) നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വിപി‌എൻ‌മാർ‌ അവ മാറ്റിസ്ഥാപിച്ചു, കാരണം ചെലവ് ചുരുക്കലും വർദ്ധിച്ച ബാൻ‌ഡ്‌വിഡ്ത്തും <ref>Lewis, Mark. ''Comparing, Designing. And Deploying VPNs''. Cisco Press, 2006, p. 5</ref> പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകളായ ഡിജിറ്റൽ സബ്‌സ്‌ക്രൈബർ ലൈൻ (ഡി‌എസ്‌എൽ) ഫൈബർ-ഒപ്റ്റിക് നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ. ഒരു കമ്പ്യൂട്ടറിനെ ഒരു നെറ്റ്‌വർക്കിലേക്ക് കണക്റ്റുചെയ്യുന്നതിലൂടെ അല്ലെങ്കിൽ രണ്ട് നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിന് ''സൈറ്റ്-ടു-സൈറ്റ്'' ആയി വിപിഎൻമാരെ ''ഹോസ്റ്റ്-ടു-നെറ്റ്‌വർക്ക്'' അല്ലെങ്കിൽ ''വിദൂര ആക്സസ്'' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാം. ഒരു കോർപ്പറേറ്റ് ക്രമീകരണത്തിൽ, ഓഫീസിന് പുറത്ത് നിന്ന് കമ്പനിയുടെ ഇൻട്രാനെറ്റ് ആക്‌സസ് ചെയ്യാൻ വിദൂര ആക്‌സസ് വിപിഎൻ ജീവനക്കാരെ അനുവദിക്കുന്നു. ഒരേ വെർച്വൽ നെറ്റ്‌വർക്ക് പങ്കിടാൻ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി വ്യത്യസ്‌ത ഓഫീസുകളിലെ സഹകാരികളെ സൈറ്റ്-ടു-സൈറ്റ് വി പി എൻ - കൾ അനുവദിക്കുന്നു. ഒരു വി പി എൻ രണ്ട് സമാനമായ പോലുള്ള രണ്ട്, ഒരു മാതളവും ഇന്റർമീഡിയറ്റ് നെറ്റ്വർക്കിലൂടെ നെറ്റ്വർക്കുകൾ യുമായും ഉപയോഗിയ്ക്കാം [[ഐ.പി. വിലാസം വി6|, IPv6]] ഒരു മേൽ ബന്ധിപ്പിച്ച നെറ്റ്വർക്കുകളിലും IPv4, നെറ്റ്‌വർക്ക്. <ref>{{Cite web|url=http://lab.technet.microsoft.com/en-us/magazine/cc138002|title=IPv6 traffic over VPN connections|last=Technet Lab|archive-url=https://web.archive.org/web/20120615203602/http://lab.technet.microsoft.com/en-us/magazine/cc138002|archive-date=15 June 2012}}</ref> * ട്രാഫിക് തുരങ്കം വെക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ടണലിംഗ് പ്രോട്ടോക്കോൾ * തുരങ്കത്തിന്റെ ടെർമിനേഷൻ പോയിന്റ് സ്ഥാനം, ഉദാ. ഉപഭോക്തൃ അറ്റത്ത് അല്ലെങ്കിൽ നെറ്റ്‌വർക്ക് ദാതാവിന്റെ അരികിൽ * സൈറ്റ്-ടു-സൈറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ നെറ്റ്‌വർക്ക്-ടു-നെറ്റ്‌വർക്ക് പോലുള്ള കണക്ഷനുകളുടെ ടോപ്പോളജി തരം * സുരക്ഷയുടെ അളവ് നൽകിയിട്ടുണ്ട് * ലേയർ 2 സർക്യൂട്ടുകൾ അല്ലെങ്കിൽ ലേയർ 3 നെറ്റ്‌വർക്ക് കണക്റ്റിവിറ്റി പോലുള്ള കണക്റ്റിംഗ് നെറ്റ്‌വർക്കിലേക്ക് അവർ അവതരിപ്പിക്കുന്ന [[ഒ.എസ്.ഐ. മാതൃക|ഒഎസ്ഐ ലെയർ]] * ഒരേസമയം കണക്ഷനുകളുടെ എണ്ണം വി പി എൻ- കൾക്ക് ഓൺലൈൻ കണക്ഷനുകൾ പൂർണ്ണമായും അജ്ഞാതമാക്കാൻ കഴിയില്ല, പക്ഷേ അവ സാധാരണയായി സ്വകാര്യതയും സുരക്ഷയും വർദ്ധിപ്പിക്കും. സ്വകാര്യ വിവരങ്ങൾ‌ വെളിപ്പെടുത്തുന്നത് തടയുന്നതിന്, ടണലിംഗ് പ്രോട്ടോക്കോളുകളും എൻ‌ക്രിപ്ഷൻ ടെക്നിക്കുകളും ഉപയോഗിച്ച് പ്രാമാണീകരിച്ച വിദൂര ആക്സസ് മാത്രമേ വിപി‌എൻ‌മാർ‌ അനുവദിക്കൂ. * രഹസ്യാത്മകത, അതായത് നെറ്റ്‌വർക്ക് ട്രാഫിക് പാക്കറ്റ് തലത്തിൽ തട്ടിയെടുക്കുകയാണെങ്കിൽ പോലും ( നെറ്റ്‌വർക്ക് സ്‌നിഫറും ആഴത്തിലുള്ള പാക്കറ്റ് പരിശോധനയും കാണുക ), ആക്രമണകാരി [[എൻക്രിപ്ഷൻ|എൻക്രിപ്റ്റുചെയ്‌ത ഡാറ്റ]] മാത്രമേ കാണൂ * അനധികൃത ഉപയോക്താക്കളെ VPN ആക്‌സസ് ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്ന് തടയുന്നതിന് അയച്ചയാളുടെ പ്രാമാണീകരണം * പ്രക്ഷേപണം ചെയ്ത സന്ദേശങ്ങളെ തകർക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും സംഭവങ്ങൾ കണ്ടെത്താനുള്ള സന്ദേശ സമഗ്രത . [[പ്രമാണം:IPSec_VPN-en.svg|ലഘുചിത്രം|300x300ബിന്ദു| ഒരു വെർച്വൽ പ്രൈവറ്റ് നെറ്റ്‌വർക്കിലെ ഒരു ഐപിസെക് ടണലിന്റെ ജീവിത ചക്രം ഘട്ടങ്ങൾ. ]] * [[ഐപിസെക്ക്|ഇന്റർനെറ്റ് പ്രോട്ടോക്കോൾ സെക്യൂരിറ്റി]] ( [[ഐപിസെക്ക്|ഐപിസെക്]] ) തുടക്കത്തിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത് [[ഐ.പി. വിലാസം വി6|ഐ‌പി‌വി 6 നായി]] [[ഇന്റർനെറ്റ് എൻജിനീയറിങ് ടാസ്ക് ഫോഴ്സ്|ഇൻറർ‌നെറ്റ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് ടാസ്ക് ഫോഴ്സ്]] (ഐ‌ഇ‌റ്റി‌എഫ്) ആണ്, ഇതിന് മുമ്പ് [[ഐ.പി. വിലാസം വി6|ഐ‌പി‌വി 6]] ന്റെ എല്ലാ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും അനുസൃതമായി നടപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്.   ഇത് ഒരു ശുപാർശ മാത്രമാക്കി. ഈ മാനദണ്ഡങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സുരക്ഷാ പ്രോട്ടോക്കോൾ IPv4, ലേയർ 2 ടണലിംഗ് പ്രോട്ടോക്കോൾ എന്നിവയിലും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ രൂപകൽപ്പന മിക്ക സുരക്ഷാ ലക്ഷ്യങ്ങളും പാലിക്കുന്നു: ലഭ്യത, സമഗ്രത, രഹസ്യാത്മകത . IPsec എൻ‌ക്രിപ്ഷൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു, ഒരു IPsec പാക്കറ്റിനുള്ളിൽ ഒരു IP പാക്കറ്റ് എൻ‌ക്യാപ്സുലേറ്റ് ചെയ്യുന്നു. യഥാർത്ഥ ഐപി പാക്കറ്റ് ഡീക്രിപ്റ്റ് ചെയ്ത് ഉദ്ദേശിച്ച ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തേക്ക് കൈമാറുന്ന തുരങ്കത്തിന്റെ അവസാനത്തിലാണ് ഡീ-എൻ‌ക്യാപ്‌സുലേഷൻ സംഭവിക്കുന്നത്. * [[എസ്.എസ്.എൽ.|ട്രാൻസ്പോർട്ട് ലേയർ സെക്യൂരിറ്റിക്ക്]] ( [[എസ്.എസ്.എൽ.|എസ്എസ്എൽ / ടി‌എൽ‌എസ്]] ) ഒരു നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ മുഴുവൻ ട്രാഫിക്കും ( ഓപ്പൺവിപിഎൻ പ്രോജക്റ്റിലും സോഫ്റ്റ് എതർ വിപിഎൻ പ്രോജക്റ്റിലും <ref>{{Cite web|url=http://www.softether.org/1-features/1._Ultimate_Powerful_VPN_Connectivity#SoftEther_VPN's_Solution:_Using_HTTPS_Protocol_to_Establish_VPN_Tunnels|title=1. Ultimate Powerful VPN Connectivity|website=www.softether.org|publisher=SoftEther VPN Project}}</ref> ) തുരങ്കം വെക്കാനോ വ്യക്തിഗത കണക്ഷൻ സുരക്ഷിതമാക്കാനോ കഴിയും. നിരവധി വെണ്ടർമാർ SSL വഴി വിദൂര ആക്സസ് VPN കഴിവുകൾ നൽകുന്നു. നെറ്റ്‌വർക്ക് വിലാസ വിവർത്തനവും ഫയർവാൾ നിയമങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് IPsec പ്രശ്‌നത്തിലായ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒരു SSL VPN- ന് കണക്റ്റുചെയ്യാനാകും. * ഡേറ്റാഗ്രാമിൻറെ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ലേയർ സെക്യൂരിറ്റി ( , DTLS ) - സിസ്കോ ഉപയോഗിക്കുന്ന Anyconnect വിപിഎൻ അകത്തു ഒപെന്ചൊംനെച്ത് വിപിഎൻ <ref>{{Cite web|url=http://www.infradead.org/openconnect/index.html|title=OpenConnect|access-date=2013-04-08|quote=<nowiki>OpenConnect is a client for Cisco's AnyConnect SSL VPN [...] OpenConnect is not officially supported by, or associated in any way with, Cisco Systems. It just happens to interoperate with their equipment.</nowiki>}}</ref> പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ [[എസ്.എസ്.എൽ.|SSL / TLS]] മേൽ തുരങ്കനിർമാണം കൂടെ ഉണ്ട് [[ട്രാൻസ്മിഷൻ കൺട്രോൾ പ്രോട്ടോകോൾ|ടിസിപി]] (ടിസിപി മേൽ തുരങ്കനിർമാണം ടിസിപി വലിയ കാലതാമസം കണക്ഷൻ അവസരത്തിലും നയിച്ചേക്കാം <ref>{{Cite web|url=http://sites.inka.de/~W1011/devel/tcp-tcp.html|title=Why TCP Over TCP Is A Bad Idea|access-date=2018-10-24|website=sites.inka.de}}</ref> ). * മൈക്രോസോഫ്റ്റ് പോയിന്റ്-ടു-പോയിന്റ് എൻ‌ക്രിപ്ഷൻ ( എം‌പി‌പി‌ഇ ) പോയിന്റ്-ടു-പോയിൻറ് ടണലിംഗ് പ്രോട്ടോക്കോളിനൊപ്പം മറ്റ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിൽ അനുയോജ്യമായ നിരവധി നടപ്പാക്കലുകളിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. * മൈക്രോസോഫ്റ്റ് സെക്യുർ സോക്കറ്റ് ടണലിംഗ് പ്രോട്ടോക്കോൾ ( എസ്എസ്ടിപി ) തുരങ്കങ്ങൾ പോയിന്റ്-ടു-പോയിന്റ് പ്രോട്ടോക്കോൾ (പിപിപി) അല്ലെങ്കിൽ ലെയർ 2 ടണലിംഗ് പ്രോട്ടോക്കോൾ ട്രാഫിക് ഒരു [[എസ്.എസ്.എൽ.|എസ്എസ്എൽ]] 3.0 ചാനലിലൂടെ (എസ്എസ്ടിപി [[വിൻഡോസ് സെർവർ 2008]] ലും [[വിൻഡോസ് വിസ്റ്റ]] സർവീസ് പായ്ക്ക് 1 ലും അവതരിപ്പിച്ചു). * മൾട്ടി പാത്ത് വെർച്വൽ പ്രൈവറ്റ് നെറ്റ്‌വർക്ക് (എം‌പി‌വി‌പി‌എൻ). രജിസ്റ്റേർഡ് [[വ്യാപാരമുദ്ര|വ്യാപാരമുദ്രയായ]] "എം‌പി‌വി‌പി‌എൻ‌" റാഗുല സിസ്റ്റംസ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് കമ്പനി സ്വന്തമാക്കി. <ref>{{Cite web|url=http://tarr.uspto.gov/servlet/tarr?regser=serial&entry=78063238&action=Request+Status|title=Trademark Status & Document Retrieval|website=tarr.uspto.gov}}</ref> * സെക്യുർ ഷെൽ (എസ്എസ്എച്ച്) വിപിഎൻ - ഒരു നെറ്റ്‌വർക്കിലേക്ക് വിദൂര കണക്ഷനുകൾ സുരക്ഷിതമാക്കുന്നതിനോ ഇന്റർ-നെറ്റ്‌വർക്ക് ലിങ്കുകളിലേക്കോ ഓപ്പൺഎസ്എസ്എച്ച് വിപിഎൻ ടണലിംഗ് ( പോർട്ട് ഫോർവേഡിംഗിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്) വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഓപ്പൺഎസ്എസ്എച്ച് സെർവർ പരിമിതമായ എണ്ണം ഒരേസമയ തുരങ്കങ്ങൾ നൽകുന്നു. വ്യക്തിഗത പ്രാമാണീകരണത്തെ VPN സവിശേഷത തന്നെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നില്ല. <ref>{{Cite web|url=https://man.openbsd.org/ssh.1#SSH-BASED_VIRTUAL_PRIVATE_NETWORKS|title=ssh(1) – OpenBSD manual pages|website=man.openbsd.org|access-date=2020-03-02|archive-date=2022-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705224554/https://man.openbsd.org/ssh.1#SSH-BASED_VIRTUAL_PRIVATE_NETWORKS|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://cb.vu/unixtoolbox.xhtml#vpn|title=Unix Toolbox|last=c@cb.vu|first=Colin Barschel|website=cb.vu|access-date=2020-03-02|archive-date=2019-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528153959/http://cb.vu/unixtoolbox.xhtml#vpn|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://help.ubuntu.com/community/SSH_VPN|title=SSH_VPN – Community Help Wiki|website=help.ubuntu.com|access-date=2020-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702025833/https://help.ubuntu.com/community/SSH_VPN|archive-date=2022-07-02|url-status=dead}}</ref> * വയർഗാർഡ് സുരക്ഷിത വിപി‌എൻ‌ തുരങ്കങ്ങൾ‌ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് ടണൽ‌ എൻ‌ഡ്‌പോയിന്റുകൾ‌ പ്രാമാണീകരിക്കണം. ഉപയോക്താവ് സൃഷ്‌ടിച്ച വിദൂര ആക്സസ് വിപി‌എൻ‌മാർ‌ക്ക് [[രഹസ്യ കോഡ്|പാസ്‌വേഡുകൾ‌]], [[ബയോമെട്രിക്സ്]], രണ്ട്-ഘടക പ്രാമാണീകരണം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് [[ഗൂഢാലേഖനവിദ്യ|ക്രിപ്റ്റോഗ്രാഫിക്]] രീതികൾ‌ ഉപയോഗിക്കാം. നെറ്റ്‌വർക്ക്-ടു-നെറ്റ്‌വർക്ക് ടണലുകൾ പലപ്പോഴും പാസ്‌വേഡുകളോ [[ഡിജിറ്റൽ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്|ഡിജിറ്റൽ സർട്ടിഫിക്കറ്റുകളോ]] ഉപയോഗിക്കുന്നു. അഡ്‌മിനിസ്‌ട്രേറ്ററുടെ ഇടപെടലില്ലാതെ തുരങ്കം യാന്ത്രികമായി സ്ഥാപിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നതിനുള്ള കീ അവർ ശാശ്വതമായി സംഭരിക്കുന്നു. ടണലിംഗ് പ്രോട്ടോക്കോളുകൾക്ക് പോയിന്റ്-ടു-പോയിന്റ് നെറ്റ്‌വർക്ക് ടോപ്പോളജിയിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയും, അത് സൈദ്ധാന്തികമായി ഒരു വിപിഎൻ ആയി കണക്കാക്കില്ല, കാരണം നിർവചനം അനുസരിച്ച് ഒരു വിപിഎൻ ഏകപക്ഷീയവും മാറുന്നതുമായ നെറ്റ്‌വർക്ക് നോഡുകളെ പിന്തുണയ്ക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. മിക്ക [[റൗട്ടർ|റൂട്ടർ]] നടപ്പാക്കലുകളും ഒരു സോഫ്റ്റ്വെയർ നിർവചിക്കപ്പെട്ട തുരങ്ക ഇന്റർഫേസിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനാൽ, ഉപഭോക്തൃ-പ്രൊവിഷൻഡ് വിപിഎനുകൾ പരമ്പരാഗത റൂട്ടിംഗ് പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ടണലുകളായി നിർവചിക്കപ്പെടുന്നു. [[പ്രമാണം:Site-to-Site_VPN_terminology-en.svg|ലഘുചിത്രം|300x300ബിന്ദു| സൈറ്റ്-ടു-സൈറ്റ് VPN ടെർമിനോളജി. ]]   generalized the following terms to cover L2 and L3 VPNs, but they were introduced in  . More information on the devices below can also be found in Lewis, Cisco Press.<ref>{{Cite book|title=Comparing, designing, and deploying VPNs|url=https://archive.org/details/comparingdesigni00lewi|last=Lewis|first=Mark|publisher=Cisco Press|year=2006|isbn=1587051796|edition=1st print.|location=Indianapolis, Ind.|pages=[https://archive.org/details/comparingdesigni00lewi/page/n5 5]–6}}</ref> ; ഉപഭോക്തൃ (സി) ഉപകരണങ്ങൾ ഒരു ഉപഭോക്താവിന്റെ നെറ്റ്‌വർക്കിനുള്ളിലുള്ളതും സേവന ദാതാവിന്റെ നെറ്റ്‌വർക്കിലേക്ക് നേരിട്ട് കണക്റ്റുചെയ്യാത്തതുമായ ഒരു ഉപകരണം. സി ഉപകരണങ്ങൾക്ക് വിപിഎനെക്കുറിച്ച് അറിയില്ല. ; കസ്റ്റമർ എഡ്ജ് ഉപകരണം (CE) പി‌പി‌വി‌പി‌എൻ ആക്‌സസ് നൽകുന്ന ഉപഭോക്താവിന്റെ നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ അറ്റത്തുള്ള ഒരു ഉപകരണം. ചിലപ്പോൾ ഇത് ദാതാവും ഉപഭോക്തൃ ഉത്തരവാദിത്തവും തമ്മിലുള്ള ഒരു അതിർത്തി നിർണ്ണയം മാത്രമാണ്. മറ്റ് ദാതാക്കൾ ഇത് ക്രമീകരിക്കാൻ ഉപഭോക്താക്കളെ അനുവദിക്കുന്നു. ; പ്രൊവൈഡർ എഡ്ജ് ഉപകരണം (PE) CE ഉപകരണങ്ങളിലൂടെ ഉപഭോക്തൃ നെറ്റ്‌വർക്കുകളിലേക്ക് കണക്റ്റുചെയ്യുകയും ഉപഭോക്തൃ സൈറ്റിന്റെ ദാതാവിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ദാതാവിന്റെ നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ അറ്റത്തുള്ള ഒരു ഉപകരണം. അവയിലൂടെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന VPN- കളെക്കുറിച്ച് PE- കൾക്ക് അറിയാം, ഒപ്പം VPN നില നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ദാതാവിന്റെ കോർ നെറ്റ്‌വർക്കിനുള്ളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതും ഒരു ഉപഭോക്തൃ എൻഡ്‌പോയിന്റുമായി നേരിട്ട് ഇന്റർഫേസ് ചെയ്യാത്തതുമായ ഒരു ഉപകരണം. ഉദാഹരണത്തിന്, വ്യത്യസ്ത ഉപഭോക്താക്കളുടെ PPVPN- കളിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന നിരവധി ദാതാവ് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന തുരങ്കങ്ങൾക്ക് ഇത് റൂട്ടിംഗ് നൽകാം. പി‌പി‌വി‌പി‌എൻ‌കൾ‌ നടപ്പിലാക്കുന്നതിൽ‌ പി ഉപകരണം ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണെങ്കിലും, അത് സ്വയം വി‌പി‌എൻ‌-അവബോധമുള്ളതല്ല, മാത്രമല്ല വി‌പി‌എൻ‌ നില നിലനിർത്തുന്നില്ല. ഒന്നിലധികം പി‌ഇകൾ‌ക്കായുള്ള ഒരു അഗ്രഗേഷൻ‌ പോയിന്റായി പ്രവർ‌ത്തിക്കുന്നതിലൂടെ, പി‌വി‌വി‌പി‌എൻ‌ ഓഫറുകൾ‌ സ്കെയിൽ‌ ചെയ്യുന്നതിന് സേവന ദാതാവിനെ അനുവദിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന പങ്ക്. പി-ടു-പി കണക്ഷനുകൾ, അത്തരമൊരു റോളിൽ, പലപ്പോഴും ദാതാക്കളുടെ പ്രധാന സ്ഥലങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഉയർന്ന ശേഷിയുള്ള ഒപ്റ്റിക്കൽ ലിങ്കുകളാണ്. ഐ‌ഇ‌ഇഇ 802.1 ക്യു ട്രങ്കിംഗ് പ്രോട്ടോക്കോൾ ഉപയോഗിച്ച് ട്രങ്കുകൾ വഴി പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഒന്നിലധികം [[ലോക്കൽ ഏരിയ നെറ്റ്‌വർക്ക്]] (ലാൻ) പ്രക്ഷേപണ ഡൊമെയ്‌നുകളുടെ സഹവർത്തിത്വം അനുവദിക്കുന്ന ലെയർ 2 സാങ്കേതികതയാണ് വെർച്വൽ ലാൻ (വിഎൽഎഎൻ). ഇന്റർ-സ്വിച്ച് ലിങ്ക് (ഐ‌എസ്‌എൽ), ഐ‌ഇ‌ഇഇ 802.10 (യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു സുരക്ഷാ പ്രോട്ടോക്കോൾ, എന്നാൽ ട്രങ്കിംഗിനായി ഒരു ഉപസെറ്റ് അവതരിപ്പിച്ചു), എ‌ടി‌എം ലാൻ‌ എമുലേഷൻ‌ (ലാൻ‌) എന്നിവയുൾ‌പ്പെടെ മറ്റ് ട്രങ്കിംഗ് പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ‌ ഉപയോഗിച്ചുവെങ്കിലും കാലഹരണപ്പെട്ടു. [[ഐ ട്രിപ്പിൾ ഇ|ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇലക്ട്രിക്കൽ, ഇലക്ട്രോണിക്സ് എഞ്ചിനീയർമാർ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത]] വെർച്വൽ ലാനുകൾ (വിഎൽഎഎൻ) ഒന്നിലധികം ടാഗുചെയ്ത ലാനുകളെ പൊതുവായ ട്രങ്കിംഗ് പങ്കിടാൻ അനുവദിക്കുന്നു. ഉപഭോക്തൃ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള സ only കര്യങ്ങൾ മാത്രമാണ് വി‌എ‌എ‌എൻ‌എസിൽ പതിവായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്. ഭാഗം (ഒഎസ്ഐ ലേയർ 1 സേവനങ്ങൾ) വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു വ്പ്ല്സ് താല്പര്യം പോയിന്റ്-ടു-പോയിന്റ് രണ്ട് പോയിന്റ്-ടു-ഒന്നിലധികം തൊപൊലൊഗിഎസ് എന്ന അനുകരണം പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, രീതി ഇവിടെ ചർച്ച പോലുള്ള പാളി 2 സാങ്കേതിക നീട്ടിയത് ൮൦൨.൧ദ് ഉം 802.1q പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിന് ത്രുന്കിന്ഗ് ലാൻ മെട്രോ ഇഥർനെറ്റ് പോലുള്ള ഓവർ ട്രാൻസ്‌പോർട്ടുകൾ. ഈ സന്ദർഭത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഒരു പരമ്പരാഗത ലാനിന്റെ പൂർണ്ണമായ പ്രവർത്തനത്തെ അനുകരിക്കുന്ന ഒരു വി‌പി‌എൽ‌എസ് ഒരു ലെയർ 2 പി‌പി‌വി‌പി‌എൻ ആണ്. ഒരു ഉപയോക്തൃ കാഴ്ചപ്പാടിൽ‌, ഒരു വി‌പി‌എൽ‌എസ് ഒരു പാക്കറ്റ് സ്വിച്ച്ഡ് അല്ലെങ്കിൽ ഒപ്റ്റിക്കൽ പ്രൊവൈഡർ കോർ വഴി ഉപയോക്താവിന് സുതാര്യമായ ഒരു കോർ വഴി നിരവധി ലാൻ സെഗ്‌മെന്റുകൾ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിന് സാധ്യമാക്കുന്നു, ഇത് വിദൂര ലാൻ സെഗ്‌മെന്റുകൾ ഒരൊറ്റ ലാനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. <ref>{{Citation|title=Ethernet Bridging (OpenVPN)|url=http://openvpn.net/index.php/access-server/howto-openvpn-as/214-how-to-setup-layer-2-ethernet-bridging.html}}</ref> ; സ്യൂഡോ വയർ (പിഡബ്ല്യു) പി‌ഡബ്ല്യു വി‌പി‌എൽ‌എസിന് സമാനമാണ്, പക്ഷേ ഇതിന് രണ്ട് അറ്റത്തും വ്യത്യസ്ത എൽ 2 പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ നൽകാൻ കഴിയും. സാധാരണ, അതിന്റെ ഇന്റർഫേസ് അസിൻക്രണസ് ട്രാൻസ്ഫർ മോഡ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്രെയിം റിലേ പോലുള്ള ഒരു WAN പ്രോട്ടോക്കോളാണ്. ഇതിനു വിപരീതമായി, രണ്ടോ അതിലധികമോ ലൊക്കേഷനുകൾക്കിടയിൽ ഒരു ലാൻറെ രൂപം നൽകാൻ ലക്ഷ്യമിടുമ്പോൾ, വെർച്വൽ പ്രൈവറ്റ് ലാൻ സേവനമോ ഐപിഎൽഎസോ ഉചിതമായിരിക്കും. * [[മൾട്ടിപ്രോട്ടോകോൾ ലേബൽ സ്വിച്ചിങ്|മൾട്ടി-പ്രോട്ടോക്കോൾ ലേബൽ സ്വിച്ചിംഗ്]] (എം‌പി‌എൽ‌എസ്) പലപ്പോഴും വി‌പി‌എൻ‌മാരെ ഓവർലേ ചെയ്യുന്നു, മിക്കപ്പോഴും വിശ്വസനീയമായ ഡെലിവറി നെറ്റ്‌വർക്കിന്മേൽ സേവനത്തിന്റെ ഗുണനിലവാര നിയന്ത്രണം. * രണ്ട് ഉടമസ്ഥാവകാശ വിപിഎൻ പ്രോട്ടോക്കോളുകൾക്കായി എൽ 2 ടിപി ഇത് സ്റ്റാൻഡേർഡ് അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള മാറ്റിസ്ഥാപനമാണ്, കൂടാതെ ഓരോന്നിൽ നിന്നും നല്ല സവിശേഷതകൾ സ്വീകരിക്കുന്ന ഒരു ഒത്തുതീർപ്പാണ്: സിസ്കോയുടെ ലേയർ 2 ഫോർവേഡിംഗ് (എൽ എഫ്) ( as of 2009 കാലഹരണപ്പെട്ട ), മൈക്രോസോഫ്റ്റിന്റെ പോയിന്റ്-ടു-പോയിന്റ് ടണലിംഗ് പ്രോട്ടോക്കോൾ (പി‌പി‌ടി‌പി) . ==അവലംബം== {{RL}} [[വർഗ്ഗം:നെറ്റ്‌വർക്ക് പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ]] 3rb2vd22es26z5kab0sw7glwu2w0zv1 0 502438 4675293 4645238 2026-10-11T19:35:10Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675293 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Silicosis}} {{Infobox medical condition (new) | name = Silicosis | synonyms = Miner's phthisis, Grinder's asthma, Potter's rot<ref name="PlantVoulvoulis2012">{{cite book|author1=Jane A. Plant|author2=Nick Voulvoulis|author3=K. Vala Ragnarsdottir|title=Pollutants, Human Health and the Environment: A Risk Based Approach|url=https://books.google.com/books?id=D3JS6NXez5oC&pg=PA273|accessdate=24 August 2012|date=13 March 2012|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-0-470-74261-7|page=273|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131231171222/http://books.google.com/books?id=D3JS6NXez5oC&pg=PA273|archivedate=31 December 2013}}</ref> [[pneumonoultramicroscopicsilicovolcanoconiosis]]{{refn|{{OxfordDictionaries.com|accessdate=2017-10-10|Pneumonoultramicroscopicsilicovolcanoconiosis}}}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Pneumonoultramicroscopicsilicovolcanoconiosis}}}} | image = Borewll drilling dust pollution.jpg | caption = സിലിക്ക പൊടി | pronounce = | field = | symptoms = | complications = | onset = | duration = | types = | causes = | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = }} [[സിലിക്ക]] പൊടി ശ്വസിക്കുന്നതിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന തൊഴിൽപരമായ ശ്വാസകോശരോഗമാണ് '''സിലിക്കോസിസ്.''' ഇത് ഒരു തരം ന്യൂമോകോണിയോസിസ് ആണ്. <ref>Derived from [[Ancient Greek|Gr.]] πνεῦμα ''pneúm''|a (lung) + buffer vowel ''-o-'' + κόνις ''kóni''|s (dust) + Eng. scient. suff. -''osis'' (like in asbest"osis" and silic"osis", see ref. 10).</ref> സിലിക്കോസിസ് ശ്വാസതടസ്സം, ചുമ, പനി, സയനോസിസ് (നീലകലർന്ന ചർമ്മം) എന്നിവയുണ്ടാക്കുന്നു. ഇത് പലപ്പോഴും പൾമണറി എഡിമ (ശ്വാസകോശത്തിലെ ദ്രാവകം), [[ന്യുമോണിയ]] അല്ലെങ്കിൽ [[ക്ഷയം]] എന്നിവയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണിക്കുന്നതിനാൽ അതാണോ എന്ന് തെറ്റായി നിർണ്ണയിക്കപ്പെടാം. 2013-ൽ ആഗോളതലത്തിൽ 46,000 മരണങ്ങൾക്ക് സിലിക്കോസിസ് കാരണമായി. 1990-ൽ മരണസംഖ്യ 55,000 ആയിരുന്നു<ref name="GDB2013">{{Cite journal|last=GBD 2013 Mortality and Causes of Death|first=Collaborators|title=Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990–2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013.|journal=Lancet|date=17 December 2014|pmid=25530442|doi=10.1016/S0140-6736(14)61682-2|pmc=4340604|volume=385|issue=9963|pages=117–71}}</ref> [[File:Borewll drilling dust pollution.webm|thumb|കുഴൽക്കിണർ നിർമ്മാണവേളയിൽ കരിങ്കൽപ്പൊടി ഉയരുന്നു.]] ''സിലിക്കോസിസ്'' എന്ന പേര് ആദ്യം ഉപയോഗിച്ചത് 1870-ൽ മിലാനിലെ ഓസ്പെഡേൽ മാഗിയോറിലെ പ്രൊസക്ടറായ Achille Visconti (1836-1911) ആണ്. <ref>''United States Bureau of Mines,'' "Bulletin: Volumes 476–478", ''U.S. G.P.O., (1995),'' p 63.</ref> ലാറ്റിൻ പദമായ ''സൈലക്സിൽ'' നിന്ന് അല്ലെങ്കിൽ ''ഫ്ലിന്റിൽ'' നിന്ന് ആണ് ഈ പദമുണ്ടായത്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ ഖനിത്തൊഴിലാളികളിലെ പൊടി ശ്വസിക്കുന്നതിലൂടെ ശ്വാസകോശ സംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് എഴുതിയിരുന്നു. കല്ല് വെട്ടുന്നവരുടെ ശ്വാസകോശത്തിലെ [[ആസ്മ|ആസ്ത്മാ]] ലക്ഷണങ്ങളും മണൽ പോലുള്ള വസ്തുക്കളും 1713 ൽ ബെർണാർഡിനോ റമാസ്സിനി ശ്രദ്ധിച്ചു. വ്യവസായവൽക്കരണത്തോടെ പൊടി ഉൽപാദനം വർദ്ധിച്ചു. <ref name="ReferenceA">{{Cite journal|title=Diseases associated with exposure to silica and nonfibrous silicate minerals. Silicosis and Silicate Disease Committee|url=https://archive.org/details/sim_archives-of-pathology-laboratory-medicine_1988-07_112_7/page/673|journal=Arch. Pathol. Lab. Med.|volume=112|issue=7|pages=673–720|date=July 1988|pmid=2838005}}</ref> ഇത് സിലിക്കോസിസിന്റെ വ്യാപനത്തിന് കാരണമായി. == അടയാളങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും == [[പ്രമാണം:8.-_Miner's_lung_with_silicosis_and_tuberculosis.jpg|ലഘുചിത്രം|240x240ബിന്ദു| സിലിക്കോസിസും [[ക്ഷയം|ക്ഷയരോഗവുമുള്ള]] ഖനിത്തൊഴിലാളിയുടെ ശ്വാസകോശം. ( ബാസ്‌ക് മ്യൂസിയം ഓഫ് ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് മെഡിസിൻ ആൻഡ് സയൻസ്, [[സ്പെയിൻ]] ) ]] സിലിക്കോസിസ് മന്ദഗതിയിലാണ് ബാധിക്കുക. അടയാളങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും സാവധാനത്തിലാണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുക. <ref name="WHO">{{Cite web|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs238/en/|title=Silicosis Fact Sheet|access-date=2007-05-29|date=May 2000|publisher=[[World Health Organization]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20070510005843/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs238/en/ <!-- Bot retrieved archive -->|archive-date=2007-05-10}}</ref> ലക്ഷണങ്ങളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു: * ഡിസ്പ്നിയ (ശ്വാസം മുട്ടൽ) * ചുമ, (പലപ്പോഴും സ്ഥിരവും കഠിനവുമാണ്) * ക്ഷീണം * ദ്രുത ശ്വസനം * വിശപ്പ് കുറയുകയും ശരീരഭാരം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു * നെഞ്ച് വേദന * പനി * ചർമ്മത്തിന്റെ നിറംമാറ്റം (നീല ചർമ്മം) * നഖങ്ങളിൽ ഇരുണ്ട വിള്ളലുകൾ. രോഗബാധ വർദ്ധിക്കുമ്പോൾ ഇനിപ്പറയുന്നലക്ഷണങ്ങളുമുണ്ടാകാം: * സയനോസിസ്, വിളർച്ച - ശരീരത്തിന്റെ മുകൾ ഭാഗങ്ങളിൽ സഹിതം നീലനിറമുള്ള ത്വക്ക്. * [[Pulmonary heart disease|കോർ പൾ‌മോണേൽ]] (വലത് വെൻട്രിക്കിൾ ഹൃദ്രോഗം) * ശ്വസന തടസ്സം സിലിക്കോസിസ് രോഗികൾക്ക് [[ക്ഷയം]] പിടിപെടാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്. സിലിക്ക, പൾമണറി [[മാക്രൊഫേജ്|മാക്രോഫേജുകളെ]] നശിപ്പിക്കുമെന്നും മൈകോബാക്ടീരിയയെ നശിപ്പിക്കാനുള്ള കഴിവ് തടയുന്നുവെന്നും കരുതപ്പെടുന്നു. നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന സിലിക്ക എക്സ്പോഷർ ഉള്ള തൊഴിലാളികൾക്ക് സിലിക്കോസിസ് ഇല്ലാതെ തന്നെ ക്ഷയത്തിന് സമാനമായ രോഗസാധ്യതയുണ്ട്. <ref>{{Cite journal|last=Cowie RL|title=The epidemiology of tuberculosis in gold miners with silicosis|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-respiratory-critical-care-medicine_1994-11_150_5/page/1460|journal=Am. J. Respir. Crit. Care Med.|volume=150|issue=5 Pt 1|pages=1460–2|date=November 1994|pmid=7952577|doi=10.1164/ajrccm.150.5.7952577}}</ref> വിട്ടുമാറാത്ത [[Bronchitis|ബ്രോങ്കൈറ്റിസ്]], ശ്വസനതടസ്സം, ക്ഷയരോഗമില്ലാത്ത മൈകോബാക്ടീരിയം അണുബാധ, ഫംഗസ് ശ്വാസകോശ അണുബാധ, [[Pneumatosis|കോമ്പൻസേറ്ററി എംഫിസെമ]], [[pneumothorax|ന്യൂമോത്തോറാക്സ്]] എന്നിവയും സിലിക്കോസിസിന്റെ ശ്വാസകോശ സംബന്ധമായ സങ്കീർണതകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. == പാത്തോഫിസിയോളജി == [[പ്രമാണം:Coupe_de_poumon_atteint_de_silicose.jpg|ലഘുചിത്രം| സിലിക്കോസിസ് ബാധിച്ച ശ്വാസകോശത്തിന്റെ ഭാഗം ]] സിലിക്ക പൊടിപടലങ്ങൾ ശ്വസിക്കുമ്പോൾ, ശ്വാസകോശത്തിലെ ചെറിയ ആൽവിയോളാർ സഞ്ചികളിലേക്കും നാളങ്ങളിലേക്കും എത്തിച്ചേരുന്നു. അവിടെനിന്ന്, ശ്വാസകോശത്തിന് കഫം അല്ലെങ്കിൽ ചുമ വഴി പൊടി നീക്കം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല. സ്ഫടിക സിലിക്കയുടെ നേർത്ത കണികകൾ ശ്വാസകോശത്തിൽ നിക്ഷേപിക്കുമ്പോൾ, പൊടിപടലങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന [[മാക്രൊഫേജ്|മാക്രോഫേജുകൾ]] ട്യൂമർ നെക്രോസിസ് ഘടകങ്ങൾ, ഇന്റർലൂക്കിൻ -1, ല്യൂക്കോട്രൈൻ ബി 4, മറ്റ് [[സൈറ്റോകൈൻ|സൈറ്റോകൈനുകൾ എന്നിവ]] പുറത്തുവിടുന്നതിലൂടെ [[കോശജ്വലനം|കോശജ്വലന]] പ്രതികരണത്തിന് കാരണമാകും . ഇവ സിലിക്ക കണത്തിന് ചുറ്റും കൊളാജൻ വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിനും ഉൽ‌പാദിപ്പിക്കുന്നതിനും ഫൈബ്രോബ്ലാസ്റ്റുകളെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു. അങ്ങനെ ഫൈബ്രോസിസ് ഉണ്ടാകുന്നു.<ref name="pmid18577586">{{Cite journal|title=The Nalp3 inflammasome is essential for the development of silicosis|journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.|volume=105|pages=9035–40|date=June 2008|pmid=18577586|doi=10.1073/pnas.0803933105|issue=26|pmc=2449360|bibcode=2008PNAS..105.9035C}}</ref> === സിലിക്ക === [[ഭൂവൽക്കം|ഭൂമിയുടെ പുറംതോടിന്റെ]] ഏറ്റവും സാധാരണമായ രണ്ടാമത്തെ മൂലകമാണ് [[സിലിക്കൺ]] (Si). ഭൂമിയുടെ പുറംതോടിന്റെ 75% ഓക്സിജനും സിലിക്കണും ഉള്ളതിനാൽ സിലിക്ക എന്ന സംയുക്തം വളരെ സാധാരണമാണ്. [[കരിങ്കല്ല്|ഗ്രാനൈറ്റ്]], മണൽക്കല്ല്, സ്ലേറ്റ് തുടങ്ങിയ പല പാറകളിലും ചില ലോഹ അയിരുകളിലും ഇത് കാണപ്പെടുന്നു. മണലിന്റെ പ്രധാന ഘടകമാണ് സിലിക്ക. ഇത് മണ്ണ്, മോർട്ടാർ, പ്ലാസ്റ്റർ, ഷിംഗിൾസ് എന്നിവയിലും ആകാം. ഈ വസ്തുക്കളുടെ കട്ടിംഗ്, ബ്രേക്കിംഗ്, ക്രഷിംഗ്, ഡ്രില്ലിംഗ്, പൊടിക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ ഉരച്ചിലുകൾ എന്നിവ സൂക്ഷ്മകണികകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു. * ആൽഫ-ക്വാർട്സ്, ക്രിസ്റ്റൊബലൈറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈഡൈമൈറ്റ് രൂപത്തിൽ ക്രിസ്റ്റലിൻ സിലിക്കൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് അടങ്ങിയ നേർത്ത പൊടി (10 [[മൈക്രോമീറ്റർ|മൈക്രോമീറ്ററിൽ]] താഴെ [[വ്യാസം]] ) നിക്ഷേപിക്കുന്നതിനാലാണ് സിലിക്കോസിസ് ഉണ്ടാകുന്നത്. == രോഗനിർണയം == സിലിക്കോസിസ് രോഗനിർണയത്തിന് മൂന്ന് പ്രധാന ഘടകങ്ങളുണ്ട്. ആദ്യം, രോഗിയുടെ ചരിത്രം ഈ അസുഖത്തിന് കാരണമാകുന്നത്ര സിലിക്ക പൊടി എക്സ്പോഷർ വെളിപ്പെടുത്തണം. രണ്ടാമതായി, സിലിക്കോസിസുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്ന കണ്ടെത്തലുകൾ (സാധാരണയായി നെഞ്ചിന്റെ എക്സ്-റേ). മൂന്നാമത്, അസാധാരണതകൾ ഉണ്ടാക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള അടിസ്ഥാന രോഗങ്ങളുണ്ടോ എന്ന കണ്ടെത്തൽ. . <gallery> പ്രമാണം:Silicosis simple.jpg|<nowiki> </nowiki>സങ്കീർണ്ണമല്ലാത്ത സിലിക്കോസിസ് കാണിക്കുന്ന നെഞ്ച് എക്സ്-റേ പ്രമാണം:Silicosis complicada.jpg|<nowiki> </nowiki>സങ്കീർണ്ണമായ സിലിക്കോസിസ് പ്രമാണം:Silicosis.ILO Classification 2-2 R-R.jpg|<nowiki> </nowiki>സിലിക്കോസിസ് ILO വർഗ്ഗീകരണം 2-2 RR പ്രമാണം:Fibrothorax and pleural effusion caused by silicosis (X-ray).png|<nowiki> </nowiki>സിലിക്കോസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന ഫൈബ്രോതോറാക്സും പ്ലൂറൽ എഫ്യൂഷനും </gallery> === വർഗ്ഗീകരണം === രോഗത്തിന്റെ കാഠിന്യം (റേഡിയോഗ്രാഫിക് പാറ്റേൺ ഉൾപ്പെടെ), ആരംഭം, പുരോഗതിയുടെ വേഗത എന്നിവ അനുസരിച്ച് സിലിക്കോസിസിന്റെ വർഗ്ഗീകരണം നടത്തുന്നു. <ref>NIOSH Hazard Review. Health Effects of Occupational Exposure to Respirable Crystalline Silica. DHHS 2002-129. pp. 23.</ref> ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവ: ; വിട്ടുമാറാത്ത ലളിതമായ സിലിക്കോസിസ് : സാധാരണയായി ദീർഘകാല എക്സ്പോഷർ (10 വർഷമോ അതിൽ കൂടുതലോ) ഉണ്ടാകുകയും സാധാരണയായി എക്സ്പോഷർ ചെയ്തതിന് ശേഷം 10-30 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്യും. <ref>Weisman DN and Banks DE. Silicosis. In: Interstitial Lung Disease. 4th ed. London: BC Decker Inc. 2003, pp391.</ref> ഇതാണ് ഏറ്റവും സാധാരണമായ സിലിക്കോസിസ്. ഇത്തരത്തിലുള്ള സിലിക്കോസിസ് ഉള്ള രോഗികൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് തുടക്കത്തിൽ, രോഗത്തിന്റെ വ്യക്തമായ ലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല, പക്ഷേ എക്സ്-റേ വഴി അസാധാരണതകൾ കണ്ടെത്താം. വിട്ടുമാറാത്ത ചുമ, ശ്വാസതടസ്സം (ശ്വാസം മുട്ടൽ) എന്നിവയുണ്ടാവാം. ; ത്വരിതപ്പെടുത്തിയ സിലിക്കോസിസ് : സിലിക്ക പൊടിയുടെ ഉയർന്ന സാന്ദ്രത ആദ്യമായി എക്സ്പോഷർ ചെയ്തതിന് ശേഷം 5-10 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഉണ്ടാവുന്ന സിലിക്കോസിസ്. ലക്ഷണങ്ങളും എക്സ്-റേ കണ്ടെത്തലുകളും വിട്ടുമാറാത്ത ലളിതമായ സിലിക്കോസിസിന് സമാനമാണ്, പക്ഷേ നേരത്തെ സംഭവിക്കുകയും കൂടുതൽ വേഗത്തിൽ ശക്തിപ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫൈബ്രോസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ രോഗങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ സാധ്യതയുണ്ട്. ; സങ്കീർണ്ണമായ സിലിക്കോസിസ് : മാരകമായ ഫൈബ്രോസിസ് ഉണ്ടാവുന്നു. സിലിക്കോസിസ് "സങ്കീർണ്ണമാകാം. ക്ഷയരോഗം, ക്ഷയരോഗമില്ലാത്ത മൈകോബാക്ടീരിയ അണുബാധ, ഫംഗസ് അണുബാധ, [[ശ്വാസകോശാർബുദം|ശ്വാസകോശ അർബുദം എന്നിവ]] പോലുള്ള മറ്റ് ശ്വാസകോശരോഗങ്ങൾക്കും കാരണമാകാം. ; അക്യൂട്ട് സിലിക്കോസിസ് : ഉയർന്ന അളവിലുള്ള സിലിക്ക പൊടി എക്സ്പോഷർ ചെയ്തതിന് ശേഷം ഏതാനും ആഴ്ചകൾ മുതൽ 5 വർഷത്തിനകം ബാധിക്കുന്ന സിലിക്കോസിസ്. ഇതിനെ സിലിക്കോപ്രോട്ടിനോസിസ് എന്നും വിളിക്കുന്നു. അക്യൂട്ട് സിലിക്കോസിസിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളിൽ ശ്വാസതടസ്സം, ചുമ, ബലഹീനത, ശരീരഭാരം കുറയൽ എന്നിവ കാണപ്പെടാം. ഇത് പലപ്പോഴും മരണത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. [[ന്യുമോണിയ|ന്യൂമോണിയ]], ശ്വാസകോശത്തിലെ നീർക്കെട്ട്, ആൽവിയോളാർ രക്തസ്രാവം, [[ശ്വാസകോശാർബുദം|ശ്വാസകോശ കാൻസർ]] എന്നിവയുണ്ടാവാം. == പ്രതിരോധം == [[File:A_new_field-based_approach_to_silica_monitoring_for_mines.webm|ലഘുചിത്രം|A video discussing a field-based approach to silica monitoring. Monitoring could help reduce exposure to silica.]] പൊടിപടലങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുക എന്നതാണ് സിലിക്കോസിസ് തടയാനുള്ള ഏറ്റവും നല്ല മാർഗം.<ref>{{Cite web|url=https://www.industrialvacuum.com/guide-training-your-staff-osha-compliance|title=Guide to Training Your Staff for OSHA Compliance {{!}} Industrial Vacuum|access-date=2018-10-23|website=www.industrialvacuum.com|archive-date=2018-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024035152/https://www.industrialvacuum.com/guide-training-your-staff-osha-compliance|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://plan.silica-safe.org|title=Work Safely with Silica: methods to control silica exposure|last=CPWR-The Center for Construction Research and Training|archive-url=https://web.archive.org/web/20121220153224/http://plan.silica-safe.org/|archive-date=2012-12-20}}</ref> == ചികിത്സ == ചികിത്സയില്ലാത്ത സ്ഥിരമായ ഒരു രോഗമാണ് സിലിക്കോസിസ്. <ref name="Wagner">{{Cite journal|last=Wagner|first=GR|title=Asbestosis and silicosis|journal=Lancet|volume=349|issue=9061|pages=1311–1315|date=May 1997|pmid=9142077|doi=10.1016/S0140-6736(96)07336-9|url=https://zenodo.org/record/1259821}}</ref> നിലവിൽ ലഭ്യമായ ചികിത്സകൾ രോഗലക്ഷണങ്ങളെ ലഘൂകരിക്കുന്നതിലും രോഗാവസ്ഥയുടെ കൂടുതൽ പുരോഗതി തടയുന്നതിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവ: * വായുവിലൂടെയുള്ള സിലിക്ക, സിലിക്ക പൊടി, പുകയില, പുകവലി ഉൾപ്പെടെയുള്ള മറ്റ് ശ്വാസകോശ സംബന്ധമായ അസ്വസ്ഥതകൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള സാധ്യതകൾ തടയുന്നു. * * ശ്വാസകോശ ബാക്ടീരിയ അണുബാധയ്ക്കുള്ള [[ആന്റിബയോട്ടിക്ക്|ആൻറിബയോട്ടിക്കുകൾ]] ഉപയോഗിക്കുക * [[മാന്റോ പരിശോധന|ക്ഷയരോഗ ത്വക്ക് പരിശോധന]] * [[ക്ഷയം|ക്ഷയരോഗ]] പ്രതിരോധം * [[ഹിപോക്സിയ|ഹൈപ്പോക്സീമിയ]] ഉണ്ടെങ്കിൽ [[ഓക്സിജൻ]] അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ. * ശ്വസനം സുഗമമാക്കുന്നതിന് ബ്രോങ്കോഡൈലേറ്ററുകൾ . * കേടായ ശ്വാസകോശ ടിഷ്യു മാറ്റിസ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ശ്വാസകോശ മാറ്റിവയ്ക്കൽ ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ ചികിത്സയാണ്. ഉയർന്ന സിലിക്ക മണ്ണിന്റെ ഉള്ളടക്കവും ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള പൊടി കൊടുങ്കാറ്റും ഉള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ വിട്ടുമാറാത്ത സിലിക്കോസിസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Silicosis in a Himalayan village population: role of environmental dust|journal=Thorax|volume=46|issue=5|pages=341–3|date=May 1991|pmid=2068689|pmc=463131|url=http://thorax.bmj.com/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=2068689|doi=10.1136/thx.46.5.341}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www1.health.gov.au/internet/main/publishing.nsf/Content/ohp-nat-dust-disease-taskforce.htm|title=The Department of Health National Dust Disease Taskforce|access-date=07-01-2020|last=DoH|first=|date=2019-11-21|website=Department of Health|archive-url=|archive-date=}}</ref> === മരുഭൂമിയിലെ ശ്വാസകോശരോഗം === സഹാറ, ലിബിയൻ മരുഭൂമി, നെഗേവ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കേസുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ള മരുഭൂമിയിലെ മണൽ പൊടി ദീർഘകാലമായി ശ്വസിക്കുന്നതാണ് സിലിക്കോസിസിന്റെ തൊഴിൽരഹിതമായ ഒരു രീതി. <ref>{{Cite journal|last=Hawass ND|title=An association between 'desert lung' and cataract—a new syndrome|url=https://archive.org/details/sim_british-journal-of-ophthalmology_1987-09_71_9/page/n77|journal=Br J Ophthalmol|volume=71|issue=9|pages=694–7|date=September 1987|pmid=3663563|pmc=1041277|doi=10.1136/bjo.71.9.694}}</ref> ഈ പൊടി ശ്വാസകോശത്തിൽ അടിഞ്ഞുകൂടിയാണ് രോഗം വരുന്നത്. <ref>{{Cite journal|last=Nouh MS|title=Is the desert lung syndrome (nonoccupational dust pneumoconiosis) a variant of pulmonary alveolar microlithiasis? Report of 4 cases with review of the literature|journal=Respiration|volume=55|issue=2|pages=122–6|year=1989|pmid=2549601|doi=10.1159/000195715}}</ref> == നിയന്ത്രണം == സിലിക്കോസിസ്, [[ശ്വാസകോശാർബുദം|ശ്വാസകോശ അർബുദം]], മറ്റ് സിലിക്ക സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾ എന്നിവ തടയുന്നതിന് കമ്പനികൾ [[സിലിക്ക]] അനുബന്ധ ജോലിചെയ്യുന്ന ജീവനക്കാർക്ക് ചില സുരക്ഷാ നടപടികൾ നൽകണമെന്ന് 2016 മാർച്ചിൽ ഒ‌എസ്‌എച്ച്‌എ നിർബന്ധമാക്കി. <ref>{{Cite web|url=http://www.safetyandhealthmagazine.com/articles/13942-osha-publishes-final-rule-on-silica|title=OSHA publishes final rule on silica|access-date=2016-08-18|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20160818063605/http://www.safetyandhealthmagazine.com/articles/13942-osha-publishes-final-rule-on-silica|archive-date=2016-08-18}}</ref> === പ്രധാന വ്യവസ്ഥകൾ === * എട്ട് മണിക്കൂർ ഷിഫ്റ്റിൽ ശരാശരി, സ്ഫടിക സിലിക്കയുടെ അനുവദനീയമായ എക്‌സ്‌പോഷർ പരിധി (പിഇഎൽ) ഒരു ക്യുബിക് മീറ്റർ വായുവിൽ 50 മൈക്രോഗ്രാമിലേക്ക് കുറയ്ക്കുക. * സിലിക്ക പൊടിയിലേക്കുള്ള തൊഴിലാളികളുടെ എക്സ്പോഷർ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നതിന് എഞ്ചിനീയറിംഗ് നിയന്ത്രണങ്ങൾ (വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ വെന്റിലേഷൻ പോലുള്ളവ) ഉപയോഗിക്കുക; എഞ്ചിനീയറിംഗ് നിയന്ത്രണങ്ങൾക്ക് എക്സ്പോഷർ വേണ്ടത്ര പരിമിതപ്പെടുത്താൻ കഴിയാത്തപ്പോൾ റെസ്പിറേറ്ററുകൾ നൽകുക; ഉയർന്ന എക്സ്പോഷർ ഏരിയകളിലേക്ക് തൊഴിലാളികളുടെ പ്രവേശനം പരിമിതപ്പെടുത്തുക; ഒരു രേഖാമൂലമുള്ള എക്‌സ്‌പോഷർ നിയന്ത്രണ പദ്ധതി വികസിപ്പിക്കുക, ഉയർന്ന എക്സ്പോഷർ ഉള്ള തൊഴിലാളികൾക്ക് മെഡിക്കൽ പരിരക്ഷ നൽകുക. സിലിക്കയുടെ അപകടസാധ്യതകളെക്കുറിച്ചും എങ്ങനെ പരിമിതപ്പെടുത്താമെന്നും തൊഴിലാളികളെ പരിശീലിപ്പിക്കുക. <ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/sections/health-shots/2019/10/02/766028237/workers-are-falling-ill-even-dying-after-making-kitchen-countertops|title=Workers Are Falling Ill, Even Dying, After Making Kitchen Countertops|access-date=2019-11-27|last=Greenfieldboyce|first=Nell|date=2019-10-02|website=National Public Radio|archive-url=|archive-date=}}</ref> * തൊഴിലാളികളെ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിന് മെഡിക്കൽ പരിശോധന നൽകുകയും അവരുടെ ശ്വാസകോശാരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്യുക. * == ഇതും കാണുക == * [[Pneumoconiosis|ന്യുമോകോണിയോസിസ്]] * [[Asbestosis|ആസ്ബറ്റോസിസ്]] * [[Hawks Nest Tunnel disaster|ഹോക്സ് നെസ്റ്റ് ടണൽ ദുരന്തം]] * [[Dust pneumonia|പൊടി ന്യുമോണിയ]] == അവലംബം == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:തൊഴിൽ രോഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:സിലിക്കൺ സംയുക്തങ്ങൾ]] pl5e0qvl7uto23envr6957you3a1u8d 0 503725 4675326 4645634 2026-10-11T21:29:21Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675326 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Accommodation (eye)}} {{For|അക്കൊമഡേഷൻ എന്ന വാക്കാൽ വിവക്ഷിക്കുന്ന മറ്റ് കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് അറിയാൻ|അക്കൊമഡേഷൻ}} [[പ്രമാണം:Accommodation_(PSF).svg|ലഘുചിത്രം| അക്കൊമഡേഷൻ കുറഞ്ഞത് (മുകളിൽ) പരമാവധി അക്കൊമഡേഷൻ (ചുവടെ) ]] [[കശേരുകി|കശേരുകികളുടെ]] [[കണ്ണ്|കണ്ണിൽ]] എല്ലാ ദൂരത്തിലും വ്യക്തമായ കാഴ്ച നിലനിർത്താൻ ലെൻസിൻറെ [[ഫോക്കസ് (ഒപ്റ്റിക്സ്)|ഫോക്കസ്]] ദൂരം വ്യത്യാസപ്പെടുന്ന പ്രക്രീയയാണ് '''അക്കൊമഡേഷൻ''' അഥവാ '''സമഞ്ജനക്ഷമത'''. ഇത് സാധാരണയായി ദൂരത്തിനനുസരിച്ച് ഒരു [[അനൈച്ഛികചേഷ്ട|റിഫ്ലെക്‌സ്]] പോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഇത് ബോധപൂർവ്വം നിയന്ത്രിക്കാനും കഴിയും. [[സീലിയറി ബോഡി]] ഉപയോഗിച്ച് [[കണ്ണിന്റെ ലെൻസ് (ശരീരവിജ്ഞാനീയം)|ഇലാസ്റ്റിക് ലെൻസിന്റെ]] രൂപം മാറ്റിക്കൊണ്ട് സസ്തനികളും പക്ഷികളും ഉരഗങ്ങളും കണ്ണിലെ ലെൻസിൻ്റെ ഒപ്റ്റിക്കൽ ശക്തി വ്യത്യാസപ്പെടുത്തുന്നു (മനുഷ്യരിൽ 15 [[ഡയോപ്റ്റർ|ഡയോപ്റ്ററുകൾ]] വരെ). ലെൻസിന്റെ രൂപം മാറ്റുന്നതിന് പകരം, ലെൻസും [[റെറ്റിന|റെറ്റിനയും]] തമ്മിലുള്ള ദൂരം പേശികളുപയോഗിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടുത്തുകയാണ് മത്സ്യവും ഉഭയജീവികളും ചെയ്യുന്നത്.<ref>{{Citation|title=Augen|url=http://www.bio.vobs.at/physiologie/a-augen.htm|language=German|access-date=2009-05-02|archive-date=2017-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171207192358/http://www.bio.vobs.at/physiologie/a-augen.htm|url-status=dead}}</ref> [[പ്രമാണം:Duane_(1922)_Fig_4_modified.svg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|235x235ബിന്ദു| പ്രായത്തിനനുസരിച്ച് അക്കൊമഡേഷനിലുണ്ടാവുന്ന മാറ്റം കാണിക്കുന്ന ഡുവാൻസ് ക്ലാസിക്കൽ കർവുകൾ. ശരാശരി (ബി), ഏകദേശ ലോവർ (എ), അപ്പർ (സി) സ്റ്റാൻഡേർഡ് ഡീവിയേഷനുകൾ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref name="Duane">{{Cite journal|doi=10.1016/s0002-9394(22)90793-7|title=Studies in Monocular and Binocular Accommodation with their Clinical Applications|journal=American Journal of Ophthalmology|volume=5|issue=11|pages=865–877|year=1922|last=Duane|first=Alexander|url=https://zenodo.org/record/1529034}}</ref> ]] മനുഷ്യന്റെ കണ്ണിന് ഫോക്കസ് ദൂരം അനന്തതയിൽ നിന്ന് 6.5 സെ.മീ വരെ മാറ്റാൻ കഴിയും.<ref name="Ai_Hong_Chen">{{Cite journal|last=Chen|first=Ai Hong|last2=O’Leary|first2=Daniel J.|last3=Howell|first3=Edwin R.|title=Near visual function in young children|journal=Ophthal. Physiol. Opt.|volume=20|issue=3|pages=185–198|year=2000|postscript=, Fig. 5.|doi=10.1016/S0275-5408(99)00056-3}}</ref> [[Ciliary muscle|സിലിയറി പേശി]] സങ്കോചം മൂലം [[Zonule of Zinn|സോണ്യൂളുകൾ]] അയയുകയും അനന്തരഫലമായി കണ്ണിന്റെ ഫോക്കൽ പവറിൽ മാറ്റം സംഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു (ഏകദേശം 15 ഡയോപ്റ്റർ വരെ). ഈ പ്രക്രിയ തെളിച്ചമുള്ള വെളിച്ചത്തിൽ 224 ± 30 മില്ലിസെക്കൻഡിൽ സംഭവിക്കാം.<ref>{{Cite journal|pmc=2908311|year=2010|last=Lockhart|first=T. E.|title=Effects of Age on Dynamic Accommodation|url=https://archive.org/details/sim_ergonomics_2010-07_53_7/page/892|journal=Ergonomics|volume=53|issue=7|pages=892–903|last2=Shi|first2=W.|pmid=20582770|doi=10.1080/00140139.2010.489968}}</ref> വയസ്സ് കൂടുന്നതിനനുസരിച്ച് അക്കൊമഡേഷൻ കുറയുന്നു. നാൽപ്പത് വയസ്സിനോടടുക്കുമ്പോൾ സാധാരണക്കാരിൽ അക്കൊമേഷനിലെ ഈ കുറവ് മൂലം അടുത്ത് കാണുന്നതിൽ മങ്ങൽ ഉണ്ടാവുകയും [[വെള്ളെഴുത്ത്]] ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യുന്നു. പക്ഷെ, [[ഹ്രസ്വദൃഷ്ടി]] ഉള്ളവർക്ക് [[കണ്ണട|കണ്ണടകളില്ലാതെ]] തന്നെ തന്നെ സമീപത്ത് നന്നായി കാണാൻ കഴിയും; അതേസമയം [[ദീർഘദൃഷ്ടി]] ഉള്ളവർക്ക് ദൂര കാഴ്ചയ്ക്കും സമീപ കാഴ്ചയ്ക്കും കണ്ണട വേണ്ടിവരും. പ്രായത്തിനനുസരിച്ചുള്ള അക്കൊമഡേഷൻ മാറ്റം ഡുവാൻസ് ക്ലാസിക്കൽ കർവുകൾ ഗ്രാഫിക്കായി സംഗ്രഹിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref name="Duane">{{Cite journal|doi=10.1016/s0002-9394(22)90793-7|title=Studies in Monocular and Binocular Accommodation with their Clinical Applications|journal=American Journal of Ophthalmology|volume=5|issue=11|pages=865–877|year=1922|last=Duane|first=Alexander|url=https://zenodo.org/record/1529034}}</ref> ==അക്കൊമഡേഷൻ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ== *'''ഹെൽംഹോൾട്സ് സിദ്ധാന്തം''': 1855-ൽ [[ഹെർമൻ വോൺ ഹെൽംഹോൾട്സ്]] മുന്നോട്ടുവച്ചതാണ് ഏറ്റവും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട അക്കൊമഡേഷൻ സിദ്ധാന്തം. ഇത് പ്രകാരം, ദൂരെയുള്ള ഒരു വസ്തു കാണുമ്പോൾ, വൃത്താകൃതിയിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്ന സിലിയറി പേശി വിശ്രമാവസ്ഥയിൽ ആവുകയും, ലെൻസ് സോണ്യൂളുകൾ ലെൻസിനെ വലിച്ച് അതിൻറെ മുൻ വക്രത കുറച്ച് പരന്നതാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതേസമയം, അടുത്തുള്ള ഒരു വസ്തു കാണുമ്പോൾ, സിലിയറി പേശികൾ ചുരുങ്ങി ലെൻസ് സോണ്യൂളുകൾ അയയുകയും ലെൻസിനെ കട്ടിയുള്ളതും കൂടുതൽ വക്രതയുള്ളതുമായ രൂപത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവരാൻ അനുവദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>[http://www.ingentaconnect.com/search/article?title=Akkommodation&title_type=tka&year_from=1998&year_to=2009&database=1&pageSize=20&index=1 M. Baumeister, T. Kohnen: ''Akkommodation und Presbyopie: Teil 1: Physiologie der Akkommodation und Entwicklung der Presbyopie''] "{{lang|de|Nach der heute größtenteils akzeptierten und im Wesentlichen experimentell bestätigten Theorie von Helmholtz ...}}" (German)</ref> *'''ഷാച്ചർ സിദ്ധാന്തം''': റൊണാൾഡ് എ. ഷാച്ചർ 1992 ൽ നിർദ്ദേശിച്ച ഈ സിദ്ധാന്തം "തികച്ചും വിചിത്രമായ ജ്യാമിതീയ സിദ്ധാന്തം (rather bizarre geometric theory)"<ref >{{cite journal | last1 = Atchison | first1 = David A. | title = Accommodation and presbyopia| url = https://archive.org/details/sim_ophthalmic-and-physiological-optics_1995-07_15_4/page/255 | journal = Ophthal. Physiol. Opt.| volume = 15 | issue = 4 | pages = 255–212| year = 1995 | doi = 10.1046/j.1475-1313.1995.9500020e.x }}</ref> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് ലെൻസിന്റെ ഫോക്കസ്, മധ്യരേഖാ മേഖലകളിലൂടെ ലെൻസിലെ വർദ്ധിച്ച ടെൻഷനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നു; സിലിയറി പേശി ചുരുങ്ങുമ്പോൾ, മധ്യരേഖാ സോണുലാർ ടെൻഷൻ വർദ്ധിക്കുകയും ലെൻസിന്റെ കേന്ദ്ര ഉപരിതലങ്ങളിലെ വക്രത കൂടുകയും ലെൻസിന്റെ കേന്ദ്ര കനം കൂടുകയും ചെയ്യുന്നു, അതേസമയം ലെൻസിന്റെ പെരിഫറൽ ഉപരിതലങ്ങൾ വക്രത കുറഞ്ഞ് പരന്നുവരും. അക്കൊമഡേഷനിൽ മധ്യരേഖാ മേഖലകളിലെ ടെൻഷൻ വർദ്ധിക്കുമ്പോൾ, മുൻ‌വശം, പിൻ‌വശം എന്നിവ ഒരേസമയം വിശ്രമിക്കുന്നു. വർദ്ധിച്ച മധ്യരേഖാ സോണുലാർ ടെൻഷൻ ലെൻസിനെ സ്ഥിരമായി നിലനിർത്തുകയും അക്കൊമഡേഷൻ സമയത്ത് പെരിഫറൽ ലെൻസ് ഉപരിതലത്തെ പരത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ സിദ്ധാന്തത്തിന് പക്ഷെ സ്വതന്ത്രമായ പിന്തുണ ഇതുവരെയും ലഭിച്ചിട്ടില്ല.<ref>Schachar RA. "The Mechanism of Accommodation and Presbyopia" Kugler Publication, Amsterdam, The Netherlands, 2012.</ref><ref>{{Cite journal|last=Zhou|first=X-Y|last2=Wang|first2=L|last3=Zhou|first3=X-T|last4=Yu|first4=Z-Q|date=2014-10-24|title=Wavefront aberration changes caused by a gradient of increasing accommodation stimuli|journal=Eye|volume=29|issue=1|pages=115–121|doi=10.1038/eye.2014.244|pmid=25341432|issn=0950-222X|doi-access=free}}</ref> *'''കാറ്റനറി സിദ്ധാന്തം''': 1970-ൽ കോൾമാൻ കാറ്റനറി സിദ്ധാന്തം മുന്നോട്ടുവച്ചു, ലെൻസ്, സോണ്യൂളുകൾ, ആന്റീരിയർ വിട്രിയസ് എന്നിവ കണ്ണിന്റെ മുൻ‌ഭാഗത്തും വിട്രിയസ് അറകൾക്കിടയിലും ഒരു ഹമ്മോക്ക് പോലുള്ള ഡയഫ്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. സിലിയറി പേശി സങ്കോചം ആന്റീരിയർ ലെൻസിന്റെ ആകൃതിയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന വിട്രിയസ്, അക്വസ് അറകൾക്കിടയിൽ ഒരു മർദ്ദം ചെലുത്തുന്നു. ഇത് യാന്ത്രികമായി പുനർനിർമ്മിക്കാൻ കഴിയുന്ന അവസ്ഥയിൽ ലെൻസിന്റെ പുറമേയുള്ള വക്രത ചെറുതായി കുറച്ച് മധ്യഭാഗത്തെ വക്രത കൂട്ടും. കോൾ‌മാന്റെ 1970 ലെ പഠനം കാണിക്കുന്നത് സിലിയറി ബോഡിയുടെ സങ്കോചം വിട്രിയസ് മർദ്ദത്തിൽ വർദ്ധനവുണ്ടാക്കി, ലെൻസിൽ ഒരു ഹൈഡ്രോളിക് സ്വാധീനം ചെലുത്തി അതിൻറെ മുന്നോട്ടുള്ള സ്ഥാനചലനത്തിന് കാരണമാകും എന്നാണ്. ഇത് ജോൺസന്റെ കണ്ടെത്തലുകൾ സ്ഥിരീകരിക്കുന്നുണ്ട്. 1986-ൽ കോൾമാൻ വീണ്ടും ലെൻസിന്റെ മുന്നോട്ടുള്ള സ്ഥാനചലനം അക്കൊമഡേഷൻറെ ഒരു ഘടകമായി പരിശോധിച്ചു.<ref>{{Cite journal|last=Coleman|first=D. Jackson|date=June 1970|title=Unified Model for Accommodative Mechanism|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-ophthalmology_1970-06_69_6/page/1063|journal=American Journal of Ophthalmology|volume=69|issue=6|pages=1063–1079|doi=10.1016/0002-9394(70)91057-3|pmid=5423772|issn=0002-9394}}</ref><ref>Coleman DJ. "On the hydraulic suspension theory of accommodation". ''Trans Am Ophthalmol Soc'' 1986, 84:846–68.</ref><ref>Coleman DJ, Fish SK. "Presbyopia, Accommodation, and the Mature Catenary". ''Ophthalmol'' 2001; 108(9):1544–51.</ref> == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist|30em}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== [https://emedicine.medscape.com/article/1219573-overview# "വെള്ളെഴുത്ത്- കാരണങ്ങളുംചികിൽസയും"] * {{MeSH name|Ocular+Accommodation}} [[വർഗ്ഗം:കാഴ്ച]] [[വർഗ്ഗം:നേത്രവിജ്ഞാനം]] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണ്]] btr9lgwzsl0ru0ijzx5a2tkk6hf1r8j 0 507686 4675292 4645769 2026-10-11T19:33:14Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675292 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Color vision}} [[പ്രമാണം:Filterstef.JPG|ലഘുചിത്രം| [[പച്ച]], [[ചുവപ്പ്]] നിറങ്ങൾ ഉൾപ്പടെ പല നിറത്തിലുള്ള [[Photographic filter|ഫോട്ടോഗ്രാഫിക് ഫിൽട്ടറുകൾ]]]] പ്രകാശ തീവ്രതയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, വ്യത്യസ്ത തരംഗദൈർഘ്യങ്ങൾ (അതായത് വ്യത്യസ്ത [[Spectral power distribution|സ്പെക്ട്രൽ പവർ ഡിസ്ട്രിബ്യൂഷൻ]] ) അടങ്ങിയ പ്രകാശം തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള കഴിവാണ് '''കളർ വിഷൻ''' അഥവാ '''വർണ്ണദർശനം'''. കളർ പെർസെപ്ഷൻ [[വിഷ്വൽ സിസ്റ്റം|വിഷ്വൽ സിസ്റ്റത്തിന്റെ]] ഭാഗമാണ്, ഇത് കണ്ണിലേക്ക് വെളിച്ചം കടക്കുമ്പോഴുള്ള വ്യത്യസ്ത തരം [[Photoreceptor cell|ഫോട്ടോറിസപ്റ്ററുകളുടെ]] ഡിഫറൻഷ്യൽ സ്റ്റിമുലേഷനോടെ ആരംഭിക്കുന്നു. ഫോട്ടോറിസെപ്റ്ററുകൾ ന്യൂറോണുകളുടെ പല പാളികളിലൂടെയും പിന്നീട് [[മസ്തിഷ്കം|തലച്ചോറിലേക്കും]] പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന സിഗ്നലുകളാണ് വർണ്ണ ദർശനം ആയി മാറുന്നത്. വർ‌ണ്ണ ദർശനം പല മൃഗങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്നുണ്ട്. പ്രൈമേറ്റുകളിൽ‌, പോഷകസമൃദ്ധമായ ഇളം ഇലകൾ‌, പഴുത്ത പഴങ്ങൾ‌, പൂക്കൾ‌ എന്നിവ തിരിച്ചറിയുന്നതിന് ഇത് സഹായിക്കുന്നു, അതുപോലെ‌ മറ്റ് പ്രൈമേറ്റുകളിൽ‌ ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന ഇരയെ തിരിച്ചറിയൽ, വൈകാരികാവസ്ഥ കണ്ടെത്തൽ‌ എന്നിവയുൾ‌പ്പെടെ വിവിധ രീതിയിലുള്ള കാര്യങ്ങൾ വർണ്ണ ദർശനത്തിൻറെ പരിണാമത്തെ സ്വാധീനിച്ചിരിക്കാം.<ref>{{Cite journal|last=Vorobyev|first=Misha|title=Ecology and evolution of primate colour vision|journal=Clinical and Experimental Optometry|date=July 2004|volume=87|issue=4–5|pages=230–238|doi=10.1111/j.1444-0938.2004.tb05053.x|pmid=15312027}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Carvalho|first=Livia S.|last2=Pessoa|first2=Daniel M. A.|last3=Mountford|first3=Jessica K.|last4=Davies|first4=Wayne I. L.|last5=Hunt|first5=David M.|title=The Genetic and Evolutionary Drives behind Primate Color Vision|journal=Frontiers in Ecology and Evolution|date=26 April 2017|volume=5|doi=10.3389/fevo.2017.00034}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Hiramatsu|title=Experimental evidence that primate trichromacy is well suited for detecting primate social colour signals|pmid=28615496|doi=10.1098/rspb.2016.2458|pages=20162458|issue=1856|volume=284|date=14 June 2017|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|first5=James P.|first=Chihiro|last5=Higham|first4=Constance|last4=Dubuc|first3=William L.|last3=Allen|first2=Amanda D.|last2=Melin|pmc=5474062}}</ref> == തരംഗദൈർഘ്യവും നിറം കണ്ടെത്തലും == [[Dispersive prism|പ്രിസത്തിലൂടെ]] കടന്നുപോകുമ്പോൾ [[Electromagnetic spectrum|വെളുത്ത പ്രകാശം]] വിവിധ വർണ്ണങ്ങളായി വിഭജിച്ചതിന് ശേഷം മറ്റൊരു പ്രിസത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നതിലൂടെ അതേരീതിയിൽ തിരിച്ച് വെളുത്ത പ്രകാശം നിർമ്മിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് [[ഐസക് ന്യൂട്ടൺ]] കണ്ടെത്തി. ഉയർന്ന തരംഗ ദൈർഘ്യം മുതൽ ഹ്രസ്വ തരംഗദൈർഘ്യം വരെ (അല്ലെങ്കിൽ, താഴ്ന്ന ആവൃത്തി മുതൽ ഉയർന്ന ആവൃത്തി വരെ), ചുവപ്പ്, ഓറഞ്ച്, മഞ്ഞ, പച്ച, നീല, ഇൻഡിഗൊ, വയലറ്റ് എന്നിവയാണ് വെളുത്ത പ്രകാശം വിഘടിച്ചുണ്ടാവുന്ന ഏഴ് നിറങ്ങൾ. തരംഗദൈർഘ്യത്തിലെ മതിയായ വ്യത്യാസങ്ങൾ വ്യക്തി മനസ്സിലാക്കിയ നിറത്തിൽ വ്യത്യാസമുണ്ടാക്കുന്നു. തരംഗദൈർഘ്യത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ വ്യത്യാസം ഏകദേശം 1 നാനോമീറ്റർ ([[Blue-green|നീല-പച്ച]], [[മഞ്ഞ]] തരംഗദൈർഘ്യങ്ങളിൽ) മുതൽ 10 നാനോമീറ്ററോ അതിൽ കൂടുതലോ (ചുവപ്പ്, ചെറിയ നീല) വരെയുണ്ട്. മനുഷ്യന്റെ കണ്ണിന് നൂറുകണക്കിന് നിറങ്ങൾ വേർതിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും, ശുദ്ധമായ [[Spectral color|സ്പെക്ട്രൽ നിറങ്ങൾ]] തമ്മിൽ കൂട്ടി ചേർക്കുകയോ വെളുത്ത വെളിച്ചത്തിൽ ലയിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ, വേർതിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന [[Chromaticity|ക്രോമാറ്റിസിറ്റികളുടെ]] എണ്ണം അതിലും വളരെ ഉയർന്നതായിരിക്കും.   വളരെ കുറഞ്ഞ പ്രകാശ നിലകളിൽ, കാഴ്ച [[Scotopic vision|സ്കോട്ടോപിക് കാഴ്ച]] ആണ്. ഇത്തരം കാഴ്ചയ്ക്ക് സഹായിക്കുന്ന റെറ്റിനയിലെ [[റോഡ് കോശങ്ങൾ]] 500 നാനോമീറ്ററിന് അടുത്തുള്ള തരംഗദൈർഘ്യങ്ങളോട് പരമാവധി സെൻ‌സിറ്റീവ് ആണ്. വർ‌ണ്ണ ദർശനത്തിൽ‌ അവയ്‌ക്കുള്ള പങ്ക് പരിമിതമാണ്. പകൽ വെളിച്ചം പോലുള്ള തിളക്കമുള്ള വെളിച്ചത്തിൽ, കാഴ്ച [[ഫോട്ടോപിക് കാഴ്ച|ഫോട്ടോപിക്]] ആണ്. വർണ്ണ ദർശനത്തിന് കാരണമാകുന്ന [[കോൺ കോശങ്ങൾ|കോൺ സെല്ലുകളാണ്]] പ്രകാശം കണ്ടെത്തുന്നത്. കോണുകൾ ഒരുപാട് തരംഗദൈർഘ്യങ്ങളോട് സംവേദനക്ഷമമാണ്, പക്ഷേ 555 നാനോമീറ്ററിന് സമീപമുള്ള തരംഗദൈർഘ്യങ്ങളോട് ആണ് അവ കൂടുതൽ സെൻസിറ്റീവ്. ഈ പ്രദേശങ്ങൾക്കിടയിൽ, [[മെസോപിക് കാഴ്ച|മെസോപിക്]] ദർശനം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. റോഡുകളും കോണുകളും [[റെറ്റിനൽ ഗാംഗ്ലിയോൺ കോശങ്ങൾ|റെറ്റിന ഗാംഗ്ലിയൻ കോശങ്ങൾക്ക്]] സിഗ്നലുകൾ നൽകുന്നു. മങ്ങിയ വെളിച്ചത്തിൽ നിന്ന് പകൽ വെളിച്ചത്തിലേക്ക് മാറുമ്പോഴുള്ള വർണ്ണ ധാരണയിലെ മാറ്റം പർ‌കിഞ്ചെ ഇഫക്റ്റ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന വ്യത്യാസങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു. ദൃശ്യപ്രകാശത്തിന്റെ മുഴുവൻ സ്പെക്ട്രവും ഒരുമിച്ചു ചേർത്താലോ അല്ലെങ്കിൽ, ഏതാനും തരംഗദൈർഘ്യങ്ങൾകൂടിചേർത്തോ "വെള്ള" എന്ന ധാരണ രൂപപ്പെടുന്നു. മനുഷ്യരിൽ, ചുവപ്പ്, പച്ച, നീല തുടങ്ങിയ തരംഗദൈർഘ്യങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ നീല, മഞ്ഞ തുടങ്ങിയ ഒരു ജോഡി പൂരക നിറങ്ങൾ സംയോജിപ്പിച്ച് വെളുത്ത വെളിച്ചം കാണാൻ കഴിയും.<ref>"Eye, human." ''[[Encyclopædia Britannica 2006 Ultimate Reference Suite DVD]]'', 2009.</ref> == കളർ പെർസെപ്ഷന്റെ ഫിസിയോളജി == [[പ്രമാണം:Cone-fundamentals-with-srgb-spectrum.svg|ലഘുചിത്രം| മോണോക്രോമാറ്റിക് സ്പെക്ട്രൽ ഉത്തേജകങ്ങളോട് മനുഷ്യ കോണുകളുടെ സാധാരണ പ്രതികരണം. ]] [[പ്രമാണം:Spectrum_locus_12.png|ലഘുചിത്രം| മുകളിലുള്ള അതേ കണക്കുകൾ ഇവിടെ മൂന്ന് (നോർമലൈസ്ഡ് കോൺ റെസ്പോൺസ്) അളവുകളിൽ ഒരൊറ്റ വക്രമായി പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു ]] [[പ്രമാണം:Eyesensitivity.svg|ലഘുചിത്രം| തരംഗദൈർഘ്യത്തിന്റെ പ്രവർത്തനമായി മനുഷ്യ വിഷ്വൽ സിസ്റ്റത്തിന്റെ [[ഫോട്ടോപിക് കാഴ്ച|ഫോട്ടോപിക്]] റിലേറ്റീവ് ബ്രൈറ്റ്നെസ് സെൻസിറ്റിവിറ്റി ]] വ്യത്യസ്തങ്ങളായ [[Spectral sensitivity|സ്പെക്ട്രൽ സെൻസിറ്റിവിറ്റികളുള്ള]] പിഗ്മെന്റുകൾ അടങ്ങിയ റെറ്റിന സെല്ലുകളാണ് [[കോൺ കോശങ്ങൾ]]. മനുഷ്യരിൽ, മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത സ്പെക്ട്രകളോട് സംവേദനക്ഷമതയുള്ള മൂന്ന് തരം കോണുകൾ ഉണ്ട്, അതിന്റെ ഫലമായി [[Trichromacy|ട്രൈക്രോമാറ്റിക് വർണ്ണ ദർശനം]] ഉണ്ടാകുന്നു. ഓരോ കോണിലും [[Opsin|ഓപ്‌സിൻ]] അപ്പോപ്രോട്ടീൻ അടങ്ങിയ പിഗ്മെന്റുകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു, ഇത് 11-സിസ്-ഹൈഡ്രോറെറ്റിനലുമായി അല്ലെങ്കിൽ അപൂർവമായി 11-സിസ്-ഡൈഹൈഡ്രൊറെറ്റിനലുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal|title=Molecular Genetics of Human Color Vision: The Genes Encoding Blue, Green, and Red Pigments|jstor=169687|issue=4747|pmid=2937147|doi=10.1126/science.2937147|pages=193–202|volume=232|bibcode=1986Sci...232..193N|date=April 11, 1986|first=Jeremy|journal=Science|last3=Hogness|first3=David S.|last2=Thomas|first2=Darcy|last=Nathans|url=https://semanticscholar.org/paper/d0138ab87bc4b0d5fe2eab34e35cbd5ef0f954bb}}</ref> സ്പെക്ട്രൽ സെൻസിറ്റിവിറ്റികളുടെ തരംഗദൈർഘ്യ ക്രമം അനുസരിച്ച് കോണുകളെ ഷോട്ട് (എസ്), മീഡിയം (എം), ലോങ്ങ് (എൽ) എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് തരത്തിൽ വേർതിരികുന്നു. റെറ്റിനയിലെ ഈ കോശങ്ങളുടെ ഡിഫറൻഷ്യൽ ഔട്ട്‌പുട്ടിൽ ആരംഭിച്ച്, തലച്ചോറിലെ [[Visual cortex|വിഷ്വൽ കോർട്ടക്സിലും]] അനുബന്ധ മേഖലകളിലും അന്തിമരൂപം നൽകുന്ന സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു പ്രക്രിയയിലൂടെയാണ് നിറത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണ കൈവരിക്കുന്നത്. എൽ കോണുകളെ [[ചുവപ്പ്|ചുവന്ന]] റിസപ്റ്ററുകൾ എന്ന് വിളിക്കുമ്പോൾ, മൈക്രോസ്പെക്ട്രോഫോട്ടോമെട്രി അവയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സംവേദനക്ഷമത പച്ചകലർന്ന മഞ്ഞ മേഖലയിലാണെന്ന് തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതുപോലെ, എസ്- ഉം എം-കോണുകളും [[നീല|നീലയും]] [[പച്ച|പച്ചയും]] ആയി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അവ ഈ നിറങ്ങളുമായി നേരിട്ട് പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ല. [[ആർ.ജി.ബി. നിറവ്യവസ്ഥ|ആർ‌ജി‌ബി കളർ‌ മോഡൽ‌]] വർ‌ണ്ണത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു സൌകര്യപ്രദമായ മാർ‌ഗ്ഗമാണ് എങ്കിലും ഇത് മനുഷ്യന്റെ കണ്ണിലെ കോണുകളെ നേരിട്ട് അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതല്ല എന്ന് വേണം പറയാൻ. സാധാരണ വർണ്ണ ദർശനം ഉള്ള വ്യക്തികൾക്കിടയിലും മനുഷ്യ കോൺ സെല്ലുകളുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സംവേദനക്ഷമത വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു;<ref>{{Cite journal|title=Polymorphism of the long-wavelength cone in normal human color vision|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1986-10-16_323_6089/page/622|journal=Nature|volume=323|issue=6089|pages=623–5|year=1986|pmid=3773989|doi=10.1038/323623a0|bibcode=1986Natur.323..623N}}</ref> ചില മനുഷ്യേതര ജീവി വർഗ്ഗങ്ങളിൽ ഈ പോളിമോർഫിക് വ്യത്യാസം ഇതിലും വലുതാണ്.<ref>{{Cite journal|last=Jacobs GH|title=Primate photopigments and primate color vision|journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.|volume=93|issue=2|pages=577–81|date=January 1996|pmid=8570598|pmc=40094|doi=10.1073/pnas.93.2.577|bibcode=1996PNAS...93..577J}}</ref> === സിദ്ധാന്തങ്ങൾ === വർണ്ണ ദർശനത്തിന്റെ രണ്ട് പൂരക സിദ്ധാന്തങ്ങൾ ട്രൈക്രോമാറ്റിക് സിദ്ധാന്തവും, [[Opponent process|ഒപ്പൊണൻറ് പ്രോസസ്]] സിദ്ധാന്തവുമാണ്. 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[തോമസ് യംഗ് (ശാസ്ത്രജ്ഞൻ)|തോമസ് യംഗും]] [[ഹെർമൻ വോൺ ഹെൽംഹോൾട്സ്|ഹെർമൻ വോൺ ഹെൽംഹോൾട്ട്സും]] മുന്നോട്ടുവച്ചതാണ് ട്രൈക്രോമാറ്റിക് സിദ്ധാന്തം അല്ലെങ്കിൽ [[യംഗ്-ഹെൽംഹോൾട്സ് സിദ്ധാന്തം]]. ഇത് റെറ്റിനയുടെ മൂന്ന് തരം കോണുകൾ നീല, പച്ച, ചുവപ്പ് നിറങ്ങളോട് സംവേദനക്ഷമമാണെന്ന് പറയുന്നു. [[Ewald Hering|ഇവാൾഡ് ഹെറിംഗ്]] 1872 ൽ ഒപ്പൊണെൻറ് പ്രോസസ് സിദ്ധാന്തം മുന്നോട്ടുവച്ചു.<ref>{{Cite journal|title=Zur Lehre vom Lichtsinne|journal=Sitzungsberichte der Mathematisch–Naturwissenschaftliche Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften|issue=III Abtheilung|volume=LXVI. Band|first=Ewald|last=Hering|authorlink=Ewald Hering|year=1872|url=https://books.google.com/?id=u5MCAAAAYAAJ&pg=PA5&lpg=PA5&dq=1872+hering+ewald+Zur+Lehre+vom+Lichtsinne.+Sitzungsberichte+der+kaiserlichen+Akademie+der+Wissenschaften.+Mathematisch%E2%80%93naturwissenschaftliche+Classe,|publisher=K.-K. Hof- und Staatsdruckerei in Commission bei C. Gerold's Sohn}}</ref> വിഷ്വൽ സിസ്റ്റം നിറത്തെ വിരുദ്ധമായ രീതിയിൽ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നുവെന്ന് അതിൽ പറയുന്നു, ഉദാഹരണത്തിന് ചുവപ്പിന് എതിരായി പച്ച, നീലയ്ക്ക് എതിരായി മഞ്ഞ, കറുപ്പിന് എതിരായി വെള്ള എന്നിങ്ങനെ. രണ്ട് സിദ്ധാന്തങ്ങളും സാധുവായതായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Ali&Klyne1985p168">Ali, M.A. & Klyne, M.A. (1985), p.168</ref> വിവിധ ശ്രേണികളോടുള്ള കോണുകളുടെ സംവേദനക്ഷമത അടുത്തുള്ള ഡയഗ്രാമിൽ ദൃശ്യവൽക്കരിക്കുന്നു. ഒപ്പൊണൻറ് പ്രോസസ് സിദ്ധാന്തപ്രകാരം പച്ച ← → മജന്ത നീല ← → മഞ്ഞ പരസ്പരം അതിർത്തികളുള്ള സ്കെയിലുകളാണ്. "ചെറുതായി നെഗറ്റീവ്" ആയ പോസിറ്റീവ് സംഖ്യ നിലനിൽക്കാത്ത അതേ രീതിയിൽ, ഒരൊറ്റ കണ്ണിന് നീലകലർന്ന മഞ്ഞയോ ചുവപ്പ് കലർന്ന പച്ചയോ കാണാൻ കഴിയില്ല. ഈ രണ്ട് സിദ്ധാന്തങ്ങളും നിലവിൽ വ്യാപകമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട സിദ്ധാന്തങ്ങളാണെങ്കിലും, പഴയതും, സമീപകാലത്തെയും ചില പഠനങ്ങൾ ഒപ്പൊണെൻറ് പ്രോസസ് സിദ്ധാന്തത്തെ വിമർശിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചിട്ടുണ്ട്. പക്ഷെ അത്തരം വിമർശനങ്ങൾക്കിടയിലും രണ്ട് സിദ്ധാന്തങ്ങളും ഉപയോഗത്തിൽ തുടരുന്നുണ്ട്. === മനുഷ്യന്റെ കണ്ണിലെ കോൺ കോശങ്ങൾ === {| class="wikitable" ! കോൺ തരം ! പേര് ! ശ്രേണി ! പീക്ക് തരംഗദൈർഘ്യം <ref name="Wyszecki">{{Cite book|title=Color Science: Concepts and Methods, Quantitative Data and Formulae|url=https://archive.org/details/colorscienceconc00unse|last=Wyszecki|first=Günther|last2=Stiles, W.S.|publisher=Wiley Series in Pure and Applied Optics|year=1982|isbn=978-0-471-02106-3|edition=2nd|location=New York}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/reproductionofco0000hunt/page/11|title=The Reproduction of Colour|last=R. W. G. Hunt|publisher=Wiley–IS&T Series in Imaging Science and Technology|year=2004|isbn=978-0-470-02425-6|edition=6th|location=Chichester UK|pages=[https://archive.org/details/reproductionofco0000hunt/page/11 11–2]}}</ref> |- | എസ് | β | 400–500 nm | 420–440 &nbsp; nm |- | എം | γ | 450–630 &nbsp; nm | 534–555 &nbsp; nm |- | എൽ | ρ | 500–700 &nbsp; nm | 564–580 &nbsp; nm |} പ്രകാശത്തിന്റെ തരംഗദൈർഘ്യങ്ങളുടെ ഒരു ശ്രേണി ഈ റിസപ്റ്റർ തരങ്ങളെ വ്യത്യസ്ത അളവിലേക്ക് ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ തരം റിസപ്റ്ററുകളിൽ നിന്നുമുള്ള വിവരങ്ങൾ മസ്തിഷ്കം സംയോജിപ്പിച്ച് പ്രകാശത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത തരംഗദൈർഘ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യത്യസ്ത ധാരണകൾക്ക് കാരണമാകുന്നു. എൽ, എം കോണുകളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഓപ്‌സിനുകൾ (ഫോട്ടോപിഗ്മെന്റുകൾ) എക്സ് [[Chromosome|ക്രോമസോമിൽ]] ആണ് എൻ‌കോഡുചെയ്‌തിരിക്കുന്നത്; ഇവയുടെ വികലമായ എൻ‌കോഡിംഗ് [[വർണ്ണാന്ധത]]യുടെ ഏറ്റവും സാധാരണമായ രണ്ട് രൂപങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. എൽ കോണുകളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഓപ്‌സിനായി കോഡ് ചെയ്യുന്ന [[OPN1LW|ഒപിഎൻ1എൽഡബ്ല്യു]] ജീൻ വളരെ [[Polymorphism (biology)|പോളിമോർഫിക്]] ആണ്. (വെറെല്ലിയും ടിഷ്കോഫും അടുത്തിടെ നടത്തിയ പഠനത്തിൽ 236 പുരുഷന്മാരുടെ സാമ്പിളിൽ 85 വകഭേദങ്ങൾ കണ്ടെത്തി).<ref>{{Cite journal|title=Signatures of Selection and Gene Conversion Associated with Human Color Vision Variation|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2004-09_75_3/page/363|journal=Am. J. Hum. Genet.|volume=75|issue=3|pages=363–75|date=September 2004|pmid=15252758|pmc=1182016|doi=10.1086/423287}}</ref> ഓരോ എക്സ് ക്രോമസോമിലും എൽ ഓപ്‌സിനുള്ള ജീനിന് വ്യത്യസ്ത അല്ലീലുകൾ ഉള്ളതിനാൽ വളരെ ചെറിയ ശതമാനം സ്ത്രീകൾക്ക് അധിക തരം കളർ റിസപ്റ്റർ ഉണ്ടായിരിക്കാം. [[X-inactivation|എക്സ് ക്രോമസോം നിഷ്‌ക്രിയമാക്കൽ]] എന്നതിനർത്ഥം ഓരോ കോൺ സെല്ലിലും ഒരു ഓപ്‌സിൻ മാത്രമേ പ്രകടിപ്പിക്കൂ, രണ്ട് തരങ്ങളും മൊത്തത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നു, അതിനാൽ ചില സ്ത്രീകൾ [[ ടെട്രാക്രോമാറ്റ് |ടെട്രാക്രോമാറ്റിക്]] വർണ്ണ ദർശനം കാണിക്കുന്നു. === മനുഷ്യ മസ്തിഷ്കത്തിലെ നിറ നിർണ്ണയം === [[പ്രമാണം:Ventral-dorsal_streams.svg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| മനുഷ്യ മസ്തിഷ്കത്തിലെ വിഷ്വൽ പാതകൾ. വർണ്ണ തിരിച്ചറിയലിന് [[Two-streams hypothesis|വെൻട്രൽ സ്ട്രീം]] (പർപ്പിൾ) പ്രധാനമാണ്. [[Two-streams hypothesis|ഡോർസൽ സ്ട്രീമും]] (പച്ച) കാണിച്ചിരിക്കുന്നു. [[Visual cortex|വിഷ്വൽ കോർട്ടക്സിലെ]] ഒരു പൊതു ഉറവിടത്തിൽ നിന്നാണ് അവ ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. ]] പ്രാരംഭ കളർ ഒപ്പൊണന്റ് സംവിധാനങ്ങളിലൂടെ വിഷ്വൽ സിസ്റ്റത്തിൽ (റെറ്റിനയ്ക്കുള്ളിൽ പോലും) വളരെ നേരത്തെ തന്നെ കളർ പ്രോസസ്സിംഗ് ആരംഭിക്കുന്നു. ഹെൽ‌മോൾട്ട്സിന്റെ ട്രൈക്രോമാറ്റിക് സിദ്ധാന്തവും ഹെറിംഗിന്റെ ഒപ്പൊണൻറ് പ്രോസസ് സിദ്ധാന്തവും ശരിയാണ്, പക്ഷേ ട്രൈക്രോമസി റിസപ്റ്ററുകളുടെ തലത്തിലാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്, കൂടാതെ ഒപ്പൊണൻറ് പ്രോസസ് [[റെറ്റിനൽ ഗാംഗ്ലിയോൺ കോശങ്ങൾ|റെറ്റിന ഗാംഗ്ലിയൻ സെല്ലുകളുടെ]] തലത്തിലും അതിനുമപ്പുറത്തും ഉണ്ടാകുന്നു. ഹെറിംഗിന്റെ സിദ്ധാന്തത്തിൽ, ഒപ്പൊണന്റ് പ്രോസസ് ചുവപ്പ്-പച്ച, നീല-മഞ്ഞ, ഇളം-ഇരുണ്ട നിറങ്ങളുടെ വിപരീത ഫലത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, വിഷ്വൽ സിസ്റ്റത്തിൽ, വ്യത്യസ്ത റിസപ്റ്റർ തരങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനമാണ് എതിർക്കുന്നത്. ചില മിഡ്‌ജെറ്റ് റെറ്റിന ഗാംഗ്ലിയൺ സെല്ലുകൾ എൽ, എം കോൺ പ്രവർത്തനങ്ങളെ എതിർക്കുന്നു, ഇത് ചുവപ്പ്-പച്ച ഒപൊണൻസിയോട് യോജിക്കുന്നു, പക്ഷേ യഥാർത്ഥത്തിൽ നീല-പച്ച മുതൽ മജന്ത വരെ ഒരു അക്ഷത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ചെറിയ ബിസ്ട്രാറ്റിഫൈഡ് റെറ്റിന ഗാംഗ്ലിയൻ സെല്ലുകൾ എസ്, കോണുകളിൽ നിന്ന് എൽ, എം കോണുകളിൽ നിന്നുള്ള ഇൻപുട്ടിനെ എതിർക്കുന്നു. ഇത് പലപ്പോഴും നീല-മഞ്ഞ ഒപൊണൻസിയുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ യഥാർത്ഥത്തിൽ മഞ്ഞ-പച്ച മുതൽ വയലറ്റ് വരെ വർണ്ണ അക്ഷത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിഷ്വൽ വിവരങ്ങൾ പിന്നീട് റെറ്റിന ഗാംഗ്ലിയൻ സെല്ലുകളിൽ നിന്ന് [[ഒപ്റ്റിക് നാഡി|ഒപ്റ്റിക് നാഡി]] വഴി [[Optic chiasm|ഒപ്റ്റിക് കയാസ്മയിലേക്ക്]] അയയ്ക്കുന്നു. ഒപ്റ്റിക് കയാസ്മയിൽ നിന്നും ഒപ്റ്റിക് ട്രാക്റ്റ് വഴി തലാമസിൽ എത്തി ലാറ്ററൽ ജനിക്കുലേറ്റ് ന്യൂക്ലിയസിൽ സിനാപ്സ് ചെയ്യുന്നു. ലാറ്ററൽ ജെനിക്യുലേറ്റ് ന്യൂക്ലിയസിനെ മൂന്ന് തരം ലാമിനകളായി (സോണുകൾ) തിരിച്ചിരിക്കുന്നു: എം-ലാമിന, പ്രാഥമികമായി എം സെല്ലുകൾ, പി-ലാമിന, പ്രാഥമികമായി പി-സെല്ലുകൾ, കോണിയോസെല്ലുലാർ ലാമിന എന്നിവയാണത്. വളരെ കുറച്ച് ഭാഗങ്ങളിലൊഴികെ റെറ്റിനയിലുടനീളം എൽ-, എം-കോണുകളിൽ നിന്ന് എം-, പി-സെല്ലുകൾക്ക് താരതമ്യേന സന്തുലിതമായ ഇൻപുട്ട് ലഭിക്കുന്നു. ഫോവിയയിൽ മിഡ്‌ജെറ്റ് സെല്ലുകൾ പി-ലാമിനയിൽ സിനാപ്സ് ചെയ്യുന്നു. കൊണോസെല്ലുലാർ ലാമിനയ്ക്ക് ചെറിയ ബിസ്ട്രാറ്റിഫൈഡ് ഗാംഗ്ലിയൻ കോശങ്ങളിൽ നിന്ന് ആക്സോണുകൾ ലഭിക്കുന്നു.<ref name="The First Steps in Seeing">R.W. Rodieck, "The First Steps in Seeing". Sinauer Associates, Inc., Sunderland, Massachusetts, USA, 1998.</ref> <ref name="The Koniocellular Pathway in Primate Vision">{{Cite journal|title=SH Hendry, RC Reid, "The Koniocellular Pathway in Primate Vision". Annual Reviews Neuroscience, 2000, vol. 23, pp. 127-53|journal=Annual Review of Neuroscience|volume=23|pages=127–53|date=1970-01-01|doi=10.1146/annurev.neuro.23.1.127|pmid=10845061|last=Hendry|first=Stewart H. C.|last2=Reid|first2=R. Clay}}</ref> എൽ‌ജി‌എൻ സിനാപ്‌സിംഗിനുശേഷം, ഓക്സിപിറ്റൽ ലോബിനുള്ളിൽ തലച്ചോറിന്റെ പിൻഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രാഥമിക വിഷ്വൽ കോർട്ടക്സിലേക്ക് (വി 1) വിഷ്വൽ ട്രാക്റ്റ് തുടരുന്നു. വി 1 നുള്ളിൽ ഒരു പ്രത്യേക ബാൻഡ് (സ്ട്രൈഷൻ) ഉണ്ട്. ഇതിനെ "സ്ട്രൈറ്റ് കോർട്ടെക്സ്" എന്നും വിളിക്കുന്നു, മറ്റ് കോർട്ടിക്കൽ വിഷ്വൽ പ്രദേശങ്ങളെ ഒന്നിച്ച് "എക്സ്ട്രാസ്‌ട്രേറ്റ് കോർട്ടെക്സ്" എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഈ ഘട്ടത്തിലാണ് കളർ പ്രോസസ്സിംഗ് കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാകുന്നത്. വി 1 ൽ ലളിതമായ മൂന്ന് വർണ്ണ വിഭജനം തകരാൻ തുടങ്ങുന്നു. വി 1 ലെ പല സെല്ലുകളും സ്പെക്ട്രത്തിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളോട് മറ്റുള്ളവയേക്കാൾ മികച്ച രീതിയിൽ പ്രതികരിക്കുന്നു, പക്ഷേ വിഷ്വൽ സിസ്റ്റത്തിന്റെ അഡാപ്റ്റേഷൻ അവസ്ഥയെ ആശ്രയിച്ച് ഈ "കളർ ട്യൂണിംഗ്" പലപ്പോഴും വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും. പ്രകാശം താരതമ്യേന തിളക്കമുള്ളതാണെങ്കിൽ നീളമുള്ള തരംഗദൈർഘ്യ പ്രകാശത്തോട് മികച്ച രീതിയിൽ പ്രതികരിക്കാവുന്ന ഒരു സെൽ, ഉത്തേജനം താരതമ്യേന മങ്ങിയതാണെങ്കിൽ എല്ലാ തരംഗദൈർഘ്യങ്ങളോടും പ്രതികരിക്കാം. ഈ സെല്ലുകളുടെ കളർ ട്യൂണിംഗ് സ്ഥിരതയില്ലാത്തതിനാൽ, വി 1 ലെ ന്യൂറോണുകളുടെ വ്യത്യസ്തവും താരതമ്യേന ചെറുതുമായ ജനസംഖ്യ വർണ്ണ ദർശനത്തിന് കാരണമാകുമെന്ന് ചിലർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ഈ പ്രത്യേക "കളർ സെല്ലുകൾക്ക്" പലപ്പോഴും പ്രാദേശിക കോൺ അനുപാതങ്ങൾ കണക്കാക്കാൻ കഴിയുന്ന സ്വീകാര്യ ഫീൽഡുകൾ ഉണ്ട്. അത്തരം "ഇരട്ട-എതിരാളി" സെല്ലുകളെ ഗോൾഡ് ഫിഷ് റെറ്റിനയിൽ നിഗൽ ഡോ വിവരിച്ചിരുന്നു;<ref>{{Cite journal|doi=10.1126/science.158.3803.942|title=Goldfish Retina: Organization for Simultaneous Color Contrast|url=https://archive.org/details/sim_science_1967-11-17_158_3803/page/942|last=Nigel W. Daw|journal=Science|date=17 November 1967|volume=158|issue=3803|pages=942–4|pmid=6054169|bibcode=1967Sci...158..942D}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=pFodUlHfQmcC&pg=PR7&dq=goldfish+retina+by+Nigel-Daw|title=Neural Mechanisms of Color Vision: Double-Opponent Cells in the Visual Cortex|last=Bevil R. Conway|publisher=Springer|year=2002|isbn=978-1-4020-7092-1}}</ref> പ്രൈമേറ്റുകളിൽ അവയുടെ അസ്തിത്വം [[David H. Hubel|ഡേവിഡ് എച്ച്. ഹുബെൽ]], [[Torsten Wiesel|ടോർസ്റ്റൺ വീസൽ]] എന്നിവർ നിർദ്ദേശിക്കുകയും പിന്നീട് [[Bevil Conway|ബെവിൽ കോൺവേ]] തെളിയിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite journal|last=Conway BR|title=Spatial structure of cone inputs to color cells in alert macaque primary visual cortex (V-1)|journal=J. Neurosci.|volume=21|issue=8|pages=2768–83|date=15 April 2001|pmid=11306629|pmc=6762533|doi=10.1523/JNEUROSCI.21-08-02768.2001}}</ref> മാർഗരറ്റ് ലിവിംഗ്സ്റ്റണും ഡേവിഡ് ഹുബെലും കാണിച്ചതുപോലെ, വി 1 ന്റെ പ്രാദേശികവൽക്കരിച്ച പ്രദേശങ്ങളിൽ ബ്ലോബ്സ് എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഇരട്ട എതിരാളി സെല്ലുകൾ കൂട്ടമായി കാണപ്പെടുന്നു, അവ ചുവപ്പ്-പച്ച, നീല-മഞ്ഞ എന്നീ രണ്ട് സുഗന്ധങ്ങളിൽ വരുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=adeUwgfwdKwC&pg=PA376&dq=Margaret+Livingstone+David+Hubel+double+opponent+blobs|title=Neurons and Networks: An Introduction to Behavioral Neuroscience|last=John E. Dowling|publisher=Harvard University Press|year=2001|isbn=978-0-674-00462-7}}</ref> ചുവപ്പ്-പച്ച സെല്ലുകൾ ഒരു സീനിലെ ഒരു ഭാഗത്തെ ചുവന്ന-പച്ചയുടെ ആപേക്ഷിക അളവുകളെ രംഗത്തിന്റെ തൊട്ടടുത്ത ഭാഗത്ത് ചുവപ്പ്-പച്ചയുടെ അളവുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുന്നു, പ്രാദേശിക വർണ്ണ തീവ്രതയോട് (പച്ചയ്ക്ക് അടുത്തുള്ള ചുവപ്പ്) മികച്ച രീതിയിൽ പ്രതികരിക്കുന്നു. [[Edwin H. Land|എഡ്വിൻ എച്ച്. ലാൻഡ്]] തന്റെ റെറ്റിനെക്സ് സിദ്ധാന്തത്തിൽ വിശദീകരിച്ച [[Color constancy|വർണ്ണ സ്ഥിരതയുടെ]] ന്യൂറൽ മെഷിനറികൾക്ക് അനുയോജ്യമായതാണ് ഇരട്ട-എതിരാളി സെല്ലുകൾ എന്ന് മോഡലിംഗ് പഠനങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref>McCann, M., ed. 1993. ''[[Edwin H. Land]]'s Essays.'' Springfield, Va.: Society for Imaging Science and Technology.</ref> [[പ്രമാണം:16777216colors.png|ലഘുചിത്രം| പൂർണ്ണ വലുപ്പത്തിൽ കാണുമ്പോൾ, ഈ ചിത്രത്തിൽ ഏകദേശം 16 ദശലക്ഷം പിക്‌സലുകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു, ഓരോന്നും പൂർണ്ണമായ RGB നിറങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത വർണ്ണത്തിന് സമാനമാണ്. [[മനുഷ്യ നേത്രം|മനുഷ്യന്റെ കണ്ണിന്]] ഏകദേശം 10 ദശലക്ഷം വ്യത്യസ്ത നിറങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും.<ref name="business">{{Cite book|title=Color in Business, Science and Industry|url=https://archive.org/details/colorinbusinesss0000judd_c7a0|last=Judd|first=Deane B.|last2=Wyszecki|first2=Günter|publisher=[[Wiley-Interscience]]|year=1975|isbn=978-0-471-45212-6|edition=third|series=Wiley Series in Pure and Applied Optics|location=New York|page=[https://archive.org/details/colorinbusinesss0000judd_c7a0/page/388 388]}}</ref> ]] വി 1 ബ്ലോഗുകളിൽ നിന്ന്, രണ്ടാമത്തെ വിഷ്വൽ ഏരിയയിലെ സെല്ലുകളിലേക്ക് വർണ്ണ വിവരങ്ങൾ അയയ്ക്കുന്നു, വി 2 ലെ സെല്ലുകൾ വി 1 ലെ ബ്ലോഗുകൾ പോലെ, സൈറ്റോക്രോം ഓക്സിഡേസ് എന്ന എൻസൈമിനുള്ള കറയുടെ "നേർത്ത വരകളിൽ" (നേർത്ത വരകളെ വേർതിരിക്കുന്നത് ഇന്റർസ്ട്രൈപ്പുകളും കട്ടിയുള്ള വരകളുമാണ്) ക്ലസ്റ്റർ ചെയ്തിരിക്കുന്നു. വി 2 ലെ ന്യൂറോണുകൾ പിന്നീട് വിപുലീകരിച്ച വി 4 ലെ സെല്ലുകളിലേക്ക് സിനാപ്സ് ചെയ്യുന്നു. ഈ പ്രദേശത്ത് വി 4 മാത്രമല്ല, പിൻ‌വശം ഇൻഫീരിയർ ടെമ്പറൽ കോർട്ടക്സിലെ മറ്റ് രണ്ട് മേഖലകളും ഉൾപ്പെടുന്നു, വി 3 ഏരിയയ്ക്ക് മുൻവശത്ത്, ഡോർസൽ പോസ്റ്റീരിയർ ഇൻഫീരിയർ ടെമ്പറൽ കോർട്ടെക്സ്, പിൻ‌വശം ടി‌ഇ‌ഒ.<ref name="Conway07">{{Cite journal|year=2007|title=Specialized color modules in macaque extrastriate cortex|url=|journal=Neuron|volume=56|issue=3|pages=560–73|pmid=17988638|doi=10.1016/j.neuron.2007.10.008}}</ref> <ref name="Conway">{{Cite journal|year=2009|title=Color-tuned neurons are spatially clustered according to color preference within alert macaque posterior inferior temporal cortex|url=|journal=Proc Natl Acad Sci U S A|volume=106|issue=42|pages=18035–18039|pmid=19805195|doi=10.1073/pnas.0810943106|pmc=2764907|bibcode=2009PNAS..10618034C}}</ref> ഏരിയ വി 4 തുടക്കത്തിൽ [[Semir Zeki|സെമിർ സെക്കി]] നിർദ്ദേശിച്ചത് നിറത്തിന് മാത്രമായി സമർപ്പിക്കണമെന്നാണ്, എന്നാൽ ഇത് ഇപ്പോൾ തെറ്റാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite book|title=Spatial Vision in Humans and Robots: The Proceedings of the 1991 York Conference|last=John Allman|last2=Steven W. Zucker|publisher=Cambridge University Press|year=1993|isbn=978-0-521-43071-5|editor-last=Laurence Harris|chapter=On cytochrome oxidase blobs in visual cortex|editor-last2=Michael Jenkin|chapter-url=https://books.google.com/?id=eWBiKaOCNIYC&pg=PA34&dq=v4+zeki+color}}</ref> പ്രത്യേകിച്ചും, ഓറിയന്റേഷൻ-സെലക്ടീവ് സെല്ലുകളുടെ വി 4 ലെ സാന്നിധ്യം വർണ്ണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിറവും രൂപവും പ്രോസസ്സ് ചെയ്യുന്നതിൽ വി 4 ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന കാഴ്ചപ്പാടിലേക്ക് നയിച്ചു.<ref name="Zeki">{{Cite journal|last=Zeki S|year=2005|title=The Ferrier Lecture 1995 Behind the Seen: The functional specialization of the brain in space and time|journal=[[Philosophical Transactions of the Royal Society B]]|volume=360|issue=1458|pages=1145–1183|pmid=16147515|doi=10.1098/rstb.2005.1666|pmc=1609195}}</ref> വിപുലീകരിച്ച വി 4 ലെ കളർ പ്രോസസ്സിംഗ് [[Glob (visual system)|ഗ്ലോബ്സ്]] എന്ന് വിളിക്കുന്ന മില്ലിമീറ്റർ വലുപ്പത്തിലുള്ള കളർ മൊഡ്യൂളുകളിൽ സംഭവിക്കുന്നു. കളർ സ്പേസിൽ കാണപ്പെടുന്ന നിറങ്ങളുടെ പൂർണ്ണ ശ്രേണി കണക്കിലെടുത്ത് നിറം പ്രോസസ്സ് ചെയ്യുന്ന തലച്ചോറിലെ ആദ്യ ഭാഗമാണ് വർണങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന നിറം സ്ഥലം . വിപുലീകൃത വി 4 ലെ ന്യൂറോണുകൾ ഇൻഫീരിയർ [[Temporal lobe|ടെമ്പറൽ ലോബിലേക്ക്]] ഇൻപുട്ട് നൽകുന്നുവെന്ന് ശരീരഘടന പഠനങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ അവകാശവാദത്തിന് ഉചിതമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിർവചിക്കുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടാണെങ്കിലും "ഐടി" കോർട്ടെക്സ് വർണ്ണ വിവരങ്ങൾ ആകൃതിയിലും രൂപത്തിലും സമന്വയിപ്പിക്കുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ ശോചനീയത ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, ഈ പാതയെ (V1> V2> V4> IT) വെൻട്രൽ സ്ട്രീം അല്ലെങ്കിൽ "വാട്ട് പാത്ത്വേ" എന്ന് ചിത്രീകരിക്കാൻ ഉപയോഗപ്രദമാണ്, ചലനത്തെ വിശകലനം ചെയ്യുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന ഡോർസൽ സ്ട്രീമിൽ നിന്ന് ("വെയർ പാത്ത്വേ") വേർതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. === വർണ്ണ ധാരണയുടെ ആത്മനിഷ്ഠത === വിശാലമായ സ്പെക്ട്രത്തിന്റെ അദൃശ്യ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതകാന്തിക വികിരണത്തിന്റെ ദൃശ്യ സ്പെക്ട്രത്തെ വ്യക്തമായി വേർതിരിക്കുന്ന ഒന്നും തന്നെയില്ല. ഈ അർത്ഥത്തിൽ, നിറം യഥാർഥത്തിൽ വൈദ്യുതകാന്തിക വികിരണത്തിന്റെ സ്വത്തല്ല, മറിച്ച് ഒരു നിരീക്ഷകന്റെ ദൃശ്യ ധാരണയുടെ സവിശേഷതയാണ്. കൂടാതെ, വിഷ്വൽ സ്പെക്ട്രത്തിലെ പ്രകാശത്തിന്റെ തരംഗദൈർഘ്യവും വർണ്ണത്തിന്റെ മനുഷ്യ അനുഭവങ്ങളും തമ്മിൽ അനിയന്ത്രിതമായ മാപ്പിംഗ് ഉണ്ട്. മിക്ക ആളുകൾക്കും ഒരേ മാപ്പിംഗ് ഉണ്ടെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ബദലുകൾ സാധ്യമാണെന്ന് തത്ത്വചിന്തകനായ [[ജോൺ ലോക്ക്]] തിരിച്ചറിഞ്ഞു, അത്തരം ഒരു സാങ്കൽപ്പിക കേസ് "[[Inverted spectrum |വിപരീത സ്പെക്ട്രം]]" ചിന്താ പരീക്ഷണത്തിലൂടെ വിവരിച്ചു. ഉദാഹരണത്തിന്, വിപരീത സ്പെക്ട്രമുള്ള ഒരാൾക്ക് ചുവപ്പ് കാണുമ്പോൾ പച്ച അനുഭവപ്പെടാം, അതുപോലെ തിരിച്ചും. ശബ്‌ദങ്ങളോ രൂപങ്ങളോ പോലുള്ള പ്രകാശം പോലുമില്ലാത്ത ഇൻപുട്ട് പോലും വർണ്ണ അനുഭവമുണ്ടാകുന്നതിൻറെ ഉദാഹരണങ്ങൾ ഉണ്ട് ([[Synesthesia|സിനെസ്തേഷ്യ]] അല്ലെങ്കിൽ [[Ideasthesia|ഐഡിയസ്തേഷ്യ]]). ലോകത്തിന്റെ സ്വഭാവങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വർണ്ണ അനുഭവം തമ്മിലുള്ള ശുദ്ധമായ വിഭജനത്തിന്റെ സാധ്യത നിറം ഒരു ആത്മനിഷ്ഠമായ മാനസിക പ്രതിഭാസമാണെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. മിക്ക യൂറോ-അമേരിക്കക്കാരിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി വർണ്ണങ്ങളെ വർഗ്ഗീകരിക്കാൻ [[Himba people|ഹിംബാ ജനത]]യ്ക്ക് ആവുന്നുണ്ട്, മാത്രമല്ല മിക്ക ആളുകൾക്കും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്ത തരത്തിലുള്ള പച്ച നിറത്തിൻറെ ഷേഡുകൾ എളുപ്പത്തിൽ തിരിച്ചറിയാൻ അവർക്ക് കഴിയും.<ref>Roberson, Davidoff, Davies & Shapiro. referred by Debi Roberson, University of Essex 2011</ref> സ്പെക്ട്രത്തെ ഇരുണ്ട ഷേഡുകൾ (ഹിംബയിലെ സുസു), വളരെ പ്രകാശം (വാപ്പ), ഉജ്ജ്വലമായ നീലയും പച്ചയും (ബുറു), വരണ്ട നിറങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്തമായ ഒരു വർണ്ണ സ്കീം ഹിംബ ജനത സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. വർണ്ണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണ, ആഗ്രഹിക്കുന്ന വസ്തുവിനെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന സന്ദർഭത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, നീല, പിങ്ക് അല്ലെങ്കിൽ പർപ്പിൾ ലൈറ്റിന് കീഴിലുള്ള ഒരു വെളുത്ത പേജ് യഥാക്രമം നീല, പിങ്ക് അല്ലെങ്കിൽ പർപ്പിൾ ലൈറ്റ് എന്നിവ കണ്ണിലേക്ക് പ്രതിഫലിപ്പിക്കും; എന്നിരുന്നാലും, തലച്ചോറ് തിരിച്ചറിയുന്ന ലൈറ്റിംഗിന്റെ ഫലത്തിന് (ചുറ്റുമുള്ള വസ്തുക്കളുടെ വർണ്ണമാറ്റത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി) അനുസരിച്ച് ഈ മൂന്ന് അവസ്ഥകളിലും പേജിനെ വെളുത്തതായി വ്യാഖ്യാനിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്, ഇത് [[Color constancy|വർണ്ണ സ്ഥിരത]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു. === മറ്റ് മൃഗങ്ങളിൽ === മനുഷ്യന്റെ "[[Visible spectrum|ദൃശ്യ സ്പെക്ട്രത്തിന്]]" പുറത്തുള്ള ആവൃത്തികളുള്ള പ്രകാശം പല ജീവജാലങ്ങൾക്കും കാണാൻ കഴിയും. [[അന്തോഫില|തേനീച്ചയ്ക്കും]] മറ്റ് പല പ്രാണികൾക്കും അൾട്രാവയലറ്റ് വെളിച്ചം കണ്ടെത്താൻ കഴിയും, ഇത് പുഷ്പങ്ങളിൽ [[പൂവിലെ തേൻ (മധു)|അമൃതിനെ]] കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കുന്നു. പ്രാണികളുടെ പരാഗണത്തെ ആശ്രയിക്കുന്ന സസ്യജാലങ്ങൾ, മനുഷ്യർക്ക് എത്രമാത്രം വർണ്ണാഭമായതായി കാണപ്പെടുന്നു എന്നതിനേക്കാൾ ഉപരി, അവയുടെ അൾട്രാവയലറ്റ് നിറങ്ങളും പാറ്റേണുകളും അതിൻറെ പ്രത്യുൽപാദന വിജയത്തിന് കടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പക്ഷികൾക്കും അൾട്രാവയലറ്റ് (300–400നാ.മീ) കാണാൻ കഴിയും, കൂടാതെ ചിലതിൻറെ തൂവലുകളിൽ അൾട്രാവയലറ്റ് ശ്രേണിയിൽ മാത്രം ദൃശ്യമാകുന്ന ലൈംഗികതയെ ആശ്രയിച്ചുള്ള അടയാളങ്ങളുണ്ട്.<ref>{{Cite book|title=Advances in the Study of Behavior|last=Cuthill|first=Innes C|publisher=Academic Press|year=1997|isbn=978-0-12-004529-7|editor-last=Peter J.B. Slater|volume=29|location=Oxford, England|page=161|chapter=Ultraviolet vision in birds|author-link=Innes Cuthill}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Reproductive Biology and Phylogeny of Birds|last=Jamieson|first=Barrie G. M.|publisher=University of Virginia|year=2007|isbn=978-1-57808-386-2|location=Charlottesville VA|page=128}}</ref> അൾട്രാവയലറ്റ് ശ്രേണിയിലേക്ക് കാണാൻ കഴിയുന്ന പല മൃഗങ്ങൾക്കും ചുവന്ന വെളിച്ചമോ മറ്റേതെങ്കിലും ചുവന്ന തരംഗദൈർഘ്യങ്ങളോ കാണാൻ കഴിയില്ല. ഉദാഹരണത്തിന്, തേനീച്ചയുടെ ദൃശ്യ സ്പെക്ട്രം ഏകദേശം 590 നാനൊമീറ്ററിൽ അവസാനിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പക്ഷികൾക്ക് മനുഷ്യരുടെ അത്രയില്ലെങ്കിലും ചില ചുവന്ന തരംഗദൈർഘ്യങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയും.<ref name="Varela">Varela, F. J.; Palacios, A. G.; Goldsmith T. M. [https://books.google.com/books/about/Vision_Brain_and_Behavior_in_Birds.html?id=p1SUzc5GUVcC&redir_esc=y "Color vision of birds"] in Ziegler & Bischof (1993) 77–94</ref> ഇൻഫ്രാറെഡും അൾട്രാവയലറ്റ് പ്രകാശവും കാണാൻ കഴിയുന്ന ഒരേയൊരു ജീവിയാണ് ഗോൾഡ് ഫിഷ് എന്നത് ശരിയല്ല <ref>{{Cite web|url=http://www.skeptive.com/disputes/4484|title=True or False? "The common goldfish is the only animal that can see both infra-red and ultra-violet light." - Skeptive|access-date=September 28, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224110616/http://www.skeptive.com/disputes/4484|archive-date=December 24, 2013}}</ref> യഥാർഥത്തിൽ അവയുടെ വർണ്ണ ദർശനം അൾട്രാവയലറ്റിലേക്ക് വ്യാപിക്കുന്നുണ്ട്, പക്ഷേ ഇൻഫ്രാറെഡിലേക്ക് ഇല്ല.<ref>{{Cite book|title=How Animals See the World: Comparative Behavior, Biology, and Evolution of Vision|last=Neumeyer|first=Christa|publisher=Oxford Scholarship Online|year=2012|isbn=978-0-195-33465-4|editor-last=Lazareva|editor-first=Olga|chapter=Chapter 2: Color Vision in Goldfish and Other Vertebrates|editor-last2=Shimizu|editor-first2=Toru|editor-last3=Wasserman|editor-first3=Edward}}</ref> ഈ വ്യതിയാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം സ്പീഷിസുകൾ തമ്മിൽ വ്യത്യാസമുള്ള കോൺ തരങ്ങളുടെ എണ്ണമാണ്. സസ്തനികൾക്ക് പൊതുവെ പരിമിതമായ തരത്തിലുള്ള വർണ്ണ ദർശനമാണ് ഉള്ളത്, രണ്ട് തരം കോണുകൾ മാത്രമുള്ളവയ്ക്ക് സാധാരണയായി [[വർണ്ണാന്ധത|ചുവപ്പ്-പച്ച വർണ്ണാന്ധതയുണ്ട്]]. മനുഷ്യർ‌, ചില പ്രൈമേറ്റുകൾ‌, ചില മാർ‌സ്പിയലുകൾ‌ എന്നിവയ്ക്ക് വർ‌ണ്ണങ്ങളുടെ വിപുലമായ ശ്രേണി കാണുന്നു, പക്ഷേ മറ്റ് സസ്തനികളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തിയാൽ‌ മാത്രം. മിക്ക സസ്തനികളല്ലാത്ത കശേരുക്കളും വ്യത്യസ്ത നിറങ്ങളെ മനുഷ്യരെയും വേർതിരിച്ചറിയുന്നു, കൂടാതെ പലതരം പക്ഷികൾ, മത്സ്യം, ഉരഗങ്ങൾ, ഉഭയജീവികൾ, ചില അകശേരുക്കൾ എന്നിവയിൽ മൂന്നിൽ കൂടുതൽ കോൺ തരങ്ങളും മനുഷ്യരേക്കാൾ മികച്ച വർണ്ണ ദർശനവുമുണ്ട്. മിക്ക [[Catarrhini|കാതറിനിയിലും]] (മനുഷ്യരുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ള പ്രൈമേറ്റുകളായ പഴയ ലോക കുരങ്ങുൾ) മൂന്ന് തരം [[കോൺ കോശങ്ങൾ|കളർ റിസപ്റ്ററുകൾ ഉണ്ട്]] ([[കോൺ കോശങ്ങൾ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു), അതിന്റെ ഫലമായി [[Trichromacy|ട്രൈക്രോമാറ്റിക് വർണ്ണ ദർശനം ഉണ്ടാകുന്നു]]. ഈ പ്രൈമേറ്റുകളെ മനുഷ്യരെപ്പോലെ [[Trichromacy|ട്രൈക്രോമാറ്റുകൾ]] എന്ന് വിളിക്കുന്നു. മറ്റ് പല പ്രൈമേറ്റുകളും (ന്യൂ വേൾഡ് കുരങ്ങുകൾ ഉൾപ്പെടെ) മറ്റ് സസ്തനികളും [[Dichromacy|ഡൈക്രോമാറ്റുകളാണ്]], ഇത് പകൽ സമയത്ത് സജീവമാകുന്ന സസ്തനികളുടെ (അതായത്, പൂച്ചകൾ, കാനുകൾ, അൺഗുലേറ്റുകൾ) പൊതുവായ വർണ്ണ ദർശനമാണ്. രാത്രികാല സസ്തനികൾക്ക് വർണ്ണ ദർശനം കുറവായിരിക്കാം. ട്രൈക്രോമാറ്റ് നോൺ-പ്രൈമേറ്റ് സസ്തനികൾ അപൂർവമാണ്.<ref name="Ali&Klyne1985">{{Cite book|title=Vision in Vertebrates|last=Ali|first=Mohamed Ather|last2=Klyne|first2=M.A.|publisher=Plenum Press|year=1985|isbn=978-0-306-42065-8|location=New York|pages=174–175}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Jacobs|first=G. H.|title=The Distribution and Nature of Colour Vision Among the Mammals|url=https://archive.org/details/sim_biological-reviews_1993-08_68_3/page/413|doi=10.1111/j.1469-185X.1993.tb00738.x|journal=Biological Reviews|volume=68|issue=3|pages=413–471|year=1993|pmid=8347768|pmc=}}</ref> പല [[അകശേരുകികൾ|അകശേരുക്കൾക്കും]] വർണ്ണ ദർശനം ഉണ്ട്. ജന്തുലോകത്ത് [[ബംബിൾബീ]]കൾക്കും [[തേനീച്ച]]കൾക്കും ട്രൈക്രൊമാറ്റിക് വർണ്ണ ദർശനം ഉണ്ട് പക്ഷെ അവ ചുവപ്പിന് പകരം അൾട്രാവയലറ്റ് സെൻസിറ്റീവ് ആണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, ''[[Osmia bicornis|ഓസ്മിയ റൂഫ]]''.<ref>{{Cite journal|title=Spectral Sensitivity of Photoreceptors and Colour Vision in the Solitary Bee, Osmia Rufa|first2=E.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304133039/http://jeb.biologists.org/content/136/1/35|last4=Backhaus|first4=W.|last3=Souza|first3=J. De|last2=Steinmann|last=Menzel|url=http://jeb.biologists.org/content/136/1/35|first=R.|issue=1|volume=136|pages=35–52|issn=0022-0949|date=1988-05-01|journal=Journal of Experimental Biology|archivedate=2016-03-04}}</ref> തേനീച്ചകൾക്ക് വർണ്ണ ദർശനത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ, ഈ റിസപ്റ്റർ സെൻസിറ്റിവിറ്റികൾ അവയുടെ പ്രത്യേക വിഷ്വൽ ഇക്കോളജി പ്രതിഫലിപ്പിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കാം; ഉദാഹരണത്തിന് അവർ സന്ദർശിക്കുന്ന പൂക്കളുടെ തരം. എന്നിരുന്നാലും, ഉറുമ്പുകൾ ഒഴികെയുള്ള [[ഹൈമനോപ്റ്റെറ|ഹൈമനോപ്റ്റെറൻ]] പ്രാണികളുടെ പ്രധാന ഗ്രൂപ്പുകൾക്ക് (അതായത്, തേനീച്ച, പല്ലികൾ, സോ ഫ്ലൈ) കൂടുതലും മൂന്ന് തരം ഫോട്ടോറിസെപ്റ്ററുകളുള്ളതിനാൽ തേനീച്ചയ്ക്ക് സമാനമായ സ്പെക്ട്രൽ സെൻസിറ്റിവിറ്റികളുണ്ട്.<ref name="Osorio D, Vorobyev M 2008 2042–2051">{{Cite journal|title=A review of the evolution of animal colour vision and visual communication signals|journal=Vision Research|volume=48|pages=2042–2051|date=June 2008|doi=10.1016/j.visres.2008.06.018|pmid=18627773|issue=20}}</ref> ''[[പാപ്പിലിയോ]]'' ചിത്രശലഭങ്ങൾക്ക് ആറ് തരം ഫോട്ടോറിസെപ്റ്ററുകൾ ഉള്ളതുകൊണ്ട് പെന്റക്രോമറ്റിക് കാഴ്ചയും ഉണ്ടാകാം.<ref>{{Cite journal|last=Arikawa K|title=Spectral organization of the eye of a butterfly, Papilio|url=https://archive.org/details/journal-of-comparative-physiology_2003-11_189_11/page/791|journal=J. Comp. Physiol. A|volume=189|issue=11|pages=791–800|date=November 2003|pmid=14520495|doi=10.1007/s00359-003-0454-7}}</ref> മൃഗരാജ്യത്തിലെ ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായ വർണ്ണ ദർശന സിസ്റ്റം സ്റ്റോമാറ്റോപോഡുകളിൽ ([[Mantis shrimp|മാന്റിസ് ചെമ്മീൻ]] പോലുള്ളവ) കണ്ടെത്തി, അവയിൽ 12 വരെ സ്പെക്ട്രൽ റിസപ്റ്റർ തരങ്ങൾ ഒന്നിലധികം ഡൈക്രോമാറ്റിക് യൂണിറ്റുകളായി പ്രവർത്തിക്കുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal|title=A retina with at least ten spectral types of photoreceptors in a mantis shrimp|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1989-05-11_339_6220/page/136|journal=Nature|volume=339|pages=137–40|year=1989|doi=10.1038/339137a0|issue=6220|bibcode=1989Natur.339..137C}}</ref> [[Tropical fish|ഉഷ്ണമേഖലാ മത്സ്യം]], പക്ഷികൾ തുടങ്ങിയ കശേരു മൃഗങ്ങൾക്ക് ചിലപ്പോൾ മനുഷ്യനേക്കാൾ സങ്കീർണ്ണമായ വർണ്ണ ദർശനം ഉണ്ട്; അതിനാൽ അവ പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന പല സൂക്ഷ്മ നിറങ്ങളും മറ്റ് മത്സ്യങ്ങൾക്കും പക്ഷികൾക്കും നേരിട്ടുള്ള സിഗ്നലുകളായി വർത്തിക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal|title=Animal color vision—behavioural tests and physiological concepts|journal=Biol Rev Camb Philos Soc|volume=78|issue=1|pages=81–118|date=February 2003|pmid=12620062|doi=10.1017/S1464793102005985|url=http://portal.research.lu.se/ws/files/2906980/624203.pdf}}</ref> പക്ഷി ദർശനത്തിൽ, സ്പീഷിസുകളെ ആശ്രയിച്ച് നാല് [[കോൺ കോശങ്ങൾ|കോൺ]] തരം വരെ ഉള്ളതിനാൽ [[ ടെട്രാക്രോമാസി |ടെട്രാക്രോമസി]] കൈവരിക്കുന്നു. ഓരോ സിംഗിൾ കോണിലും നാല് പ്രധാന തരം ഫോട്ടോ ഫോട്ടോപിഗ്മെന്റ് (LWS / MWS, RH2, SWS2, SWS1) അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു, ഒപ്പം അതിന്റെ ആന്തരിക വിഭാഗത്തിൽ നിറമുള്ള എണ്ണത്തുള്ളികളും ഉണ്ട്.<ref name="Osorio D, Vorobyev M 2008 2042–2051">{{Cite journal|title=A review of the evolution of animal colour vision and visual communication signals|journal=Vision Research|volume=48|pages=2042–2051|date=June 2008|doi=10.1016/j.visres.2008.06.018|pmid=18627773|issue=20}}</ref> കോണിനുള്ളിലെ കടും നിറമുള്ള എണ്ണത്തുള്ളികൾ കോശത്തിന്റെ സ്പെക്ട്രൽ സംവേദനക്ഷമതയെ മാറ്റുകയോ ചുരുക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു. [[പ്രാവ്|പ്രാവുകൾ]] പെന്റക്രോമറ്റുകൾ ആയിരിക്കാമെന്ന് അഭിപ്രായമുണ്ട് . <ref>[https://books.google.com/books?id=fB0madWbjBIC&pg=PA149&lpg=PA149&dq=pentachromatic+pigeons&source=bl&ots=205cOSKsEn&sig=aS3Xcqqf6FY_Yf1mHsbtVhgIHxY&hl=en&sa=X&ei=2BD4T4OWC8XV6wH2p6XcBg&ved=0CGEQ6AEwBA#v=onepage&q=pentachromatic%20pigeons&f=false Introducing Comparative Colour Vision] Colour Vision: A Study in Cognitive Science and the Philosophy of Perception, By Evan Thompson</ref> ഉരഗങ്ങൾക്കും ഉഭയജീവികൾക്കും നാല് കോൺ തരങ്ങളുണ്ട് (ചിലതിൽ അഞ്ച്), അതിനാൽ മനുഷ്യർ കാണുന്ന അതേ എണ്ണം നിറങ്ങളോ അതിൽ കൂടുതലോ കാണാൻ അവയ്ക്കാവും. കൂടാതെ, ചില രാത്രികാല [[Gecko|ഗെക്കോകൾക്ക്]] മങ്ങിയ വെളിച്ചത്തിൽ നിറം കാണാനുള്ള കഴിവുമുണ്ട്.<ref name="GeckoNocturnalVision">{{Cite journal|last=Roth, Lina S. V.|last2=Lundström, Linda|last3=Kelber, Almut|last4=Kröger, Ronald H. H.|last5=Unsbo, Peter|title=The pupils and optical systems of gecko eyes|doi=10.1167/9.3.27|journal=Journal of Vision|date=March 30, 2009|volume=9|issue=3:27|pages=27.1–11|pmid=19757966}}</ref> [[Evolution of mammals|സസ്തനികളുടെ പരിണാമത്തിൽ,]] വർണ്ണ ദർശനത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്, പിന്നീട് ഏതാനും ഇനം പ്രൈമേറ്റുകളിൽ [[Gene duplication| ജീൻ ഡ്യൂപ്ലിക്കേഷൻ]] വഴി അത് വീണ്ടെടുത്തു. പ്രൈമേറ്റുകൾ ഒഴികെയുള്ള [[Eutheria|യൂത്തേറിയൻ]] സസ്തനികൾക്ക് (ഉദാഹരണത്തിന്, നായ്ക്കൾ, സസ്തനികളിലെ കാർഷിക മൃഗങ്ങൾ) നീല, പച്ച, മഞ്ഞ എന്നിവ വേർതിരിച്ചറിയുന്ന രണ്ട്-റിസപ്റ്റർ ([[Dichromacy|ഡൈക്രോമാറ്റിക്]]) കളർ പെർസെപ്ഷൻ സംവിധാനങ്ങളുണ്ട് - എന്നാൽ ഓറഞ്ചും ചുവപ്പും വേർതിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല. ഓപ്‌സിൻ ജീനുകളിലെ ഒരു അമിനോ ആസിഡ് മ്യൂട്ടേഷനുകൾ വഴി പൂച്ചകളെപ്പോലുള്ള ഏതാനും സസ്തനികൾ നീളമേറിയ തരംഗദൈർഘ്യ വർണ്ണങ്ങളെ പരിമിതമായി വേർതിരിച്ചറിയാനുള്ള കഴിവ് പുനർനിർമ്മിച്ചു എന്നതിന് ചില തെളിവുകളുണ്ട്. <ref>Shozo Yokoyamaa and F. Bernhard Radlwimmera, "The Molecular Genetics of Red and Green Color Vision in Mammals", Genetics, Vol. 153, 919–932, October 1999.</ref> ചുവപ്പ് കാണാനുള്ള പൊരുത്തപ്പെടുത്തൽ പ്രൈമേറ്റ് സസ്തനികൾക്ക് വളരെ പ്രധാനമാണ്, കാരണം ഇത് പഴങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നതിലേക്ക് നയിക്കുന്നു, മാത്രമല്ല പുതുതായി മുളച്ച ചുവന്ന ഇലകളും പോഷകഗുണമുള്ളവയാണ്. എന്നിരുന്നാലും, പ്രൈമേറ്റുകൾക്കിടയിൽ പോലും, പൂർണ്ണ വർണ്ണ ദർശനം പുതിയ ലോക കുരങ്ങുകളും പഴയ ലോക കുരങ്ങുകളും തമ്മിൽ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മനുഷ്യ കുരങ്ങ് ഉൾപ്പടെയുള്ള പഴയ ലോക പ്രൈമേറ്റുകൾക്ക് മനുഷ്യർക്ക് സമാനമായ കാഴ്ചയുണ്ട്. പുതിയ ലോക കുരങ്ങുകൾക്ക് ഈ തലത്തിൽ വർണ്ണ സംവേദനക്ഷമത ഉണ്ടാകാം അല്ലെങ്കിൽ ഉണ്ടാകില്ല: മിക്ക ഇനങ്ങളിലും പുരുഷന്മാർ ഡൈക്രോമാറ്റുകളാണ്, 60% സ്ത്രീകളും ട്രൈക്രോമാറ്റുകളാണ്, [[Night monkey|മൂങ്ങ കുരങ്ങുകൾ]] കോൺ [[Monochromacy|മോണോക്രോമാറ്റുകളാണ്]], കൂടാതെ [[Howler monkey|ഹൌളർ കുരങ്ങുകളുടെ]] ലിംഗഭേദമില്ലാതെ ട്രൈക്രോമാറ്റുകളാണ്.<ref>{{Cite journal|last=Jacobs G. H.|last2=Deegan J. F.|year=2001|title=Photopigments and color vision in New World monkeys from the family Atelidae|url=|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=268|issue=1468|pages=695–702|doi=10.1098/rspb.2000.1421|pmid=11321057|pmc=1088658}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Jacobs G. H., Deegan J. F., Neitz, Neitz J., Crognale M. A.|year=1993|title=Photopigments and color vision in the nocturnal monkey, ''Aotus''|url=https://archive.org/details/sim_vision-research_1993-09_33_13/page/1773|journal=Vision Research|volume=33|issue=13|pages=1773–1783|doi=10.1016/0042-6989(93)90168-V|pmid=8266633}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Mollon J. D.|last2=Bowmaker J. K.|last3=Jacobs G. H.|year=1984|title=Variations of color vision in a New World primate can be explained by polymorphism of retinal photopigments|url=|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=222|issue=1228|pages=373–399|doi=10.1098/rspb.1984.0071|pmid=6149558|bibcode=1984RSPSB.222..373M}}</ref> <ref>Sternberg, Robert J. (2006): Cognitive Psychology. 4th Ed. Thomson Wadsworth.</ref> എക്സ് സെക്സ് ക്രോമസോമിൽ വസിക്കുന്ന മഞ്ഞ-പച്ച സെൻസിറ്റീവ് ഓപ്‌സിൻ പ്രോട്ടീനിന്റെ (പച്ചയിൽ നിന്ന് ചുവപ്പിനെ വേർതിരിക്കാനുള്ള കഴിവ് നൽകുന്ന) ജീൻ മൂലമാണ് ഒരൊറ്റ ഇനത്തിൽ തന്നെ സ്ത്രീകളും പുരുഷന്മാരും തമ്മിലുള്ള വിഷ്വൽ സെൻസിറ്റിവിറ്റിയിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണുന്നത്. പല [[മാർസൂപ്പേലിയ]] മൃഗങ്ങളിലും ട്രൈക്രൊമാറ്റിക് വർണ്ണ ദർശനം തന്നെ കാണപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal|title=Behavioural evidence for marsupial trichromacy|journal=Curr. Biol.|volume=16|issue=6|pages=R193–4|date=March 2006|pmid=16546067|doi=10.1016/j.cub.2006.02.036}}</ref> കുറഞ്ഞ വെളിച്ചത്തിലെ കാഴ്‌ചയ്‌ക്ക് അനുയോജ്യമായ രീയിൽ പരിണമിച്ച [[കടൽ സസ്തനികൾ|സമുദ്ര സസ്തനികൾക്ക്]] ഒരൊറ്റ കോൺ തരം മാത്രമേ ഉള്ളൂ, അതിനാൽ അവ [[Monochromacy|മോണോക്രോമാറ്റുകളാണ്]]. {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ വർണ്ണ ദർശനം പട്ടിക ! അവസ്ഥ ! [[കോൺ കോശങ്ങൾ|കോൺ സെല്ലുകളുടെ]] തരങ്ങൾ ! കാണാവുന്ന നിറങ്ങളുടെ ഏകദേശ എണ്ണം ! കാരിയറുകൾ |- | '''[[Monochromacy|മോണോക്രോമസി]]''' | 1 | 200 | [[കടൽ സസ്തനികൾ|സമുദ്ര സസ്തനികൾ]], [[Night monkey|നൈറ്റ് മങ്കി]], [[ആസ്ത്രേലിയൻ കടൽ സിംഹം|ഓസ്‌ട്രേലിയൻ കടൽ സിംഹം]], [[Achromatopsia|അക്രോമാറ്റ്]] പ്രൈമേറ്റുകൾ |- | '''[[Dichromacy|ഡൈക്രോമസി]]''' | 2 | 40,000 | മിക്ക ടെറസ്ട്രിയൽ നോൺ-പ്രൈമേറ്റ് [[സസ്തനി|സസ്തനികൾ]], [[വർണ്ണാന്ധത|വർണ്ണാന്ധതയുള്ള]] പ്രൈമേറ്റുകൾ |- | '''[[Trichromacy|ട്രൈക്രോമസി]]''' | 3 | 10 ദശലക്ഷം <ref name="deane">{{Cite book|title=Color in Business, Science and Industry|url=https://archive.org/details/colorinbusinesss0000judd_c7a0|last=Judd|first=Deane B.|last2=Wyszecki, Günter|publisher=[[Wiley-Interscience]]|year=1975|isbn=978-0-471-45212-6|edition=3rd|series=Wiley Series in Pure and Applied Optics|location=New York|page=[https://archive.org/details/colorinbusinesss0000judd_c7a0/page/388 388]}}</ref> | മിക്ക പ്രൈമേറ്റുകളും, പ്രത്യേകിച്ച് ആൾ കുരങ്ങുകൾ, [[മനുഷ്യൻ|മനുഷ്യർ]] മുതലായവ, [[മാർസൂപ്പേലിയ|മാർസുപിയലുകൾ]], ചില പ്രാണികൾ ([[തേനീച്ച]] പോലുള്ളവ) |- | '''[[ ടെട്രാക്രോമാസി |ടെട്രാക്രോമസി]]''' | 4 | 100 ദശലക്ഷം | മിക്ക [[ഉരഗം|ഉരഗങ്ങൾ]], [[ഉഭയജീവി|ഉഭയജീവികൾ]], [[പക്ഷി|പക്ഷികൾ]], [[പ്രാണി|പ്രാണികൾ]], അപൂർവ്വമായി മനുഷ്യർ |- | '''[[Pentachromacy|പെന്റക്രോമസി]]''' | 5 | 10 ബില്ല്യൺ | ചില പ്രാണികൾ (പ്രത്യേക ഇനം [[ചിത്രശലഭം|ചിത്രശലഭങ്ങൾ]] ), ചില പക്ഷികൾ (ഉദാഹരണത്തിന് [[പ്രാവ്|പ്രാവുകൾ]] ) |} == പരിണാമം == കളർ പെർസെപ്ഷൻ മെക്കാനിസങ്ങൾ പരിണാമ ഘടകങ്ങളെ വളരെയധികം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു, അവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം ഭക്ഷ്യ സ്രോതസ്സുകളെ തിരിച്ചറിയൽ ആണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. [[സസ്യഭുക്ക്|സസ്യഭക്ഷണ]] പ്രൈമേറ്റുകളിൽ, ശരിയായ (ഇളം) ഇലകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിന് വർണ്ണ ദർശനം ആവശ്യമാണ്. [[ഹമ്മിങ് ബേഡ്|ഹമ്മിംഗ്‌ബേർഡുകൾ]], പ്രത്യേക പുഷ്പ തരങ്ങളെ പലപ്പോഴും തിരിച്ചറിയുന്നത് നിറങ്ങളിലൂടെയുമാണ്. മറുവശത്ത്, [[നിശാജീവികൾ|രാത്രികാല]] സസ്തനികൾക്ക് വികസിത വർണ്ണ ദർശനം കുറവാണ്, കാരണം കോണുകൾ ശരിയായി പ്രവർത്തിക്കാൻ തെളിച്ചമുള്ള പ്രകാശം ആവശ്യമാണ്. ജന്തുക്കളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് പ്രാണികളിൽ വർണ്ണ ദർശനത്തിൽ അൾട്രാവയലറ്റ് വെളിച്ചം ഒരു പങ്കു വഹിക്കുന്നു എന്നതിന് തെളിവുകളുണ്ട്. . പൊതുവേ, ഒപ്റ്റിക്കൽ സ്പെക്ട്രം ദ്രവ്യത്തിലെ ഏറ്റവും സാധാരണമായ [[Molecular electronic transition|ഇലക്ട്രോണിക് സംക്രമണങ്ങളെ]] ഉൾക്കൊള്ളുന്നു, അതിനാൽ പരിസ്ഥിതിയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നതിന് ഇത് ഏറ്റവും ഉപയോഗപ്രദമാണ്. ആധുനിക കുരങ്ങുകളുടെയും, ആൾ കുരങ്ങുകളുടെയും, മനുഷ്യരുടെയും പൂർവ്വികർ [[ദിവാജീവി|ദൈനംദിന]] (പകൽ) പ്രവർത്തനത്തിലേക്ക് മാറി പൂച്ചെടികളിൽ നിന്ന് പഴങ്ങളും ഇലകളും കഴിക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെയാണ് പ്രൈമേറ്റുകളിൽ ട്രൈക്രോമാറ്റിക് വർണ്ണ ദർശനത്തിന്റെ പരിണാമം സംഭവിച്ചത്.<ref>{{Cite book|title=How the Mind Works|title-link=How the Mind Works|last=Pinker, Steven|publisher=Norton|year=1997|isbn=978-0-393-04535-2|location=New York|page=[https://archive.org/details/howmindworks00pink/page/191 191]|author-link=Steven Pinker}}</ref> അൾട്രാവയലറ്റ് ഒഴിവാക്കിയുള്ള വർണ്ണ ദർശനം നിരവധി ആർത്രോപോഡുകളിലും ഉണ്ട്, കശേരുക്കൾക്ക് പുറമെ ഈ പ്രത്യേകതയുള്ള ഭൂമിയിലെ ഒരേയൊരു വിഭാഗം ഇവയാണ്. <ref>{{Cite journal|last=Koyanagi|year=2008|pmid=18217181|doi=10.1007/s00239-008-9065-9|pages=130–137|issue=2|volume=66|journal=Journal of Molecular Evolution|title=Molecular Evolution of Arthropod Color Vision Deduced from Multiple Opsin Genes of Jumping Spiders|first5=F.|first=M.|last5=Tokunaga|first4=S.|last4=Yamashita|first3=K.|last3=Katoh|first2=T.|last2=Nagata|bibcode=2008JMolE..66..130K}}</ref> ചില മൃഗങ്ങൾക്ക് അൾട്രാവയലറ്റ് സ്പെക്ട്രത്തിൽ നിറങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും. ചില തിമിര ശസ്ത്രക്രിയ കഴിഞ്ഞ രോഗികളിൽ ഒഴികെ അൾട്രാവയലറ്റ് സ്പെക്ട്രം മനുഷ്യന് കാണാവുന്ന പരിധിക്ക് പുറത്താണ്. പക്ഷികൾ, ആമകൾ, പല്ലികൾ, ധാരാളം മത്സ്യങ്ങൾ, ചില എലികൾ എന്നിവയ്ക്ക് റെറ്റിനകളിൽ യു.വി റിസപ്റ്ററുകൾ ഉണ്ട്.<ref>{{Cite journal|title=Retinal receptors in rodents maximally sensitive to ultraviolet light|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1991-10-17_353_6345/page/654|journal=Nature|volume=353|issue=6345|pages=655–6|year=1991|pmid=1922382|doi=10.1038/353655a0|bibcode=1991Natur.353..655J}}</ref> ഈ മൃഗങ്ങൾക്ക് മനുഷ്യന് അദൃശ്യമായ, പൂക്കളിലും മറ്റ് വന്യജീവികളിലും കാണപ്പെടുന്ന അൾട്രാവയലറ്റ് പാറ്റേണുകൾ കാണാൻ കഴിയും. പക്ഷികളിൽ അൾട്രാവയലറ്റ് വിഷൻ ഒരു പ്രധാന അനുരൂപമാണ്. പക്ഷികളെ, ചെറിയ ഇരയെ അകലെ നിന്ന് കണ്ടെത്താനും, നാവിഗേറ്റ് ചെയ്യാനും, വേട്ടക്കാരെ ഒഴിവാക്കാനും ഉയർന്ന വേഗതയിൽ പറക്കുമ്പോൾ ഇരയെ തിരിച്ചറിയാനും ഒക്കെ ഇത് അവയെ സഹായിക്കുന്നു. മറ്റ് പക്ഷികളെ തിരിച്ചറിയുന്നതിനും ലൈംഗിക തിരഞ്ഞെടുപ്പിനും ഒക്കെയും പക്ഷികൾ അവരുടെ വിശാലമായ ദർശന സ്പെക്ട്രം ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref>{{Cite book|title=Vision, brain, and behavior in birds|url=https://archive.org/details/visionbrainbehav0000unse|last=FJ Varela|last2=AG Palacios|last3=TM Goldsmith|publisher=MIT Press|year=1993|isbn=978-0-262-24036-9|editor-last=Bischof, Hans-Joachim|location=Cambridge, Mass|pages=[https://archive.org/details/visionbrainbehav0000unse/page/77 77]–94|editor-last2=Zeigler, H. Philip}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Advances in the Study of Behavior|last=IC Cuthill|last2=JC Partridge|last3=ATD Bennett|last4=SC Church|last5=NS Hart|last6=S Hunt|year=2000|volume=29|pages=159–214|chapter=Ultraviolet Vision in Birds}}</ref> == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist|2}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണ്]] [[വർഗ്ഗം:നേത്രവിജ്ഞാനം]] [[വർഗ്ഗം:വർണ്ണ ദർശനം]] gp8xpa893ewy9bs6c77dx653itswkrl 0 509184 4675329 4140637 2026-10-11T21:37:15Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675329 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = Arsenic poisoning | risks = | frequency = >200 million<ref name=EH2013/> | medication = | treatment = [[Dimercaptosuccinic acid]], [[dimercaptopropane sulfonate]] | prevention = Drinking water without arsenic<ref name=Rat2003/> | differential = | diagnosis = Urine, blood, or hair testing<ref name=Rat2003/> | causes = [[Arsenic]]<ref name=Rat2003/> | synonyms = Arsenic toxicity, arsenic overdose | duration = | onset = | symptoms = '''Acute''': [[vomiting]], [[abdominal pain]], watery [[diarrhea]]<ref name=Rat2003/><br/>'''Chronic''': thickened skin, darker skin, cancer<ref name=Rat2003/> | field = [[Toxicology]] | caption = Areas of the world with high naturally occurring arsenic levels in the [[groundwater]] | image_size = 325px | image = Arsenic contamination areas.jpg | deaths = }} ശരീരത്തിലെ ഉയർന്ന അളവിലുള്ള [[ആർസെനിക്]] കാരണം ഉണ്ടാകുന്ന ഒരു മെഡിക്കൽ അവസ്ഥയാണ് '''ആഴ്സനിക് വിഷബാധ'''. <ref name="Va2007">{{Cite journal|last=Vahidnia|first=A.|last2=van der Voet|first2=G.B.|last3=de Wolff|first3=F.A.|title=Arsenic neurotoxicity A review|journal=Human & Experimental Toxicology|date=1 October 2007|volume=26|issue=10|pages=823–832|doi=10.1177/0960327107084539|pmid=18025055}}</ref> ഹ്രസ്വകാല കാലയളവിൽ ആർസെനിക് വിഷബാധയുണ്ടായാൽ [[Vomiting|ഛർദ്ദി]], [[Abdominal pain|വയറുവേദന]], [[Encephalopathy|എൻസെഫലോപ്പതി]], [[രക്തം]] അടങ്ങിയ [[അതിസാരം|വയറിളക്കം]] ഹൃദ്രോഗം, [[അർബുദം|കാൻസർ]] എന്നിവയ്ക്ക് [[അർബുദം|കാരണമാകും]] . മലിനമായ [[കുടിവെള്ളം|കുടിവെള്ളത്തിലൂടെ]] വിഷബാധയുണ്ടാവാം. <ref name="EH2013">{{Cite journal|last=Naujokas|last7=Suk|pmid=23458756|doi=10.1289/ehp.1205875|pages=295–302|issue=3|volume=121|date=3 January 2013|journal=Environmental Health Perspectives|title=The Broad Scope of Health Effects from Chronic Arsenic Exposure: Update on a Worldwide Public Health Problem|first7=William A.|first6=Claudia|first=Marisa F.|last6=Thompson|first5=Joseph H.|last5=Graziano|first4=H. Vasken|last4=Aposhian|first3=Habibul|last3=Ahsan|first2=Beth|last2=Anderson|pmc=3621177}}</ref> [[ഭൂഗർഭജലം]] മിക്കപ്പോഴും സ്വാഭാവികമായും [[ആർസെനിക്]] കലർന്ന് മലിനമാകാം. [[ഖനനം]], കൃഷി എന്നിവയിൽ നിന്നും മലിനീകരണം ഉണ്ടാകാം. ഇത് മണ്ണിലും വായുവിലും കാണപ്പെടാം. <ref name="Hug2011">{{Cite journal|last=Hughes|title=Arsenic exposure and toxicology: a historical perspective.|pmid=21750349|doi=10.1093/toxsci/kfr184|pages=305–32|issue=2|volume=123|date=October 2011|journal=Toxicological Sciences|first5=DJ|first=MF|last5=Thomas|first4=AS|last4=Lewis|first3=Y|last3=Chen|first2=BD|last2=Beck|pmc=3179678}}</ref> എക്സ്പോഷറിന്റെ മറ്റ് റൂട്ടുകളിൽ വിഷ മാലിന്യങ്ങളുമായുള്ള ഇടപെടലും [[നാട്ടുവൈദ്യം|പരമ്പരാഗത മരുന്നുകളും]] ആഴ്സനിക് വിഷമേൽക്കാനുള്ള വഴികളാണ്.<ref name="Rat2003">{{Cite journal|last=Ratnaike|first=R N|title=Acute and chronic arsenic toxicity|journal=Postgraduate Medical Journal|date=1 July 2003|volume=79|issue=933|pages=391–396|doi=10.1136/pmj.79.933.391|pmid=12897217|pmc=1742758}}</ref> കുടിവെള്ളത്തിലൂടെ ആഗോളതലത്തിൽ 200 ദശലക്ഷത്തിലധികം ആളുകൾ ആർസെനിക്ക് വിഷബാധയേൽക്കുന്നുണ്ട്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബാധിക്കപ്പെട്ട പ്രദേശങ്ങൾ [[ബംഗ്ലാദേശ്]], [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ|പശ്ചിമ ബംഗാൾ എന്നിവയാണ്]] . കുറഞ്ഞ വരുമാനക്കാരിൽ ആർസെനിക്ക് വിഷമേൽക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. <ref>{{Cite journal|last=Joca|last6=Cowden|doi=10.1016/j.envint.2016.01.011|pages=707–15|volume=92-93|date=2016|journal=Environment International|title=Systematic review of differential inorganic arsenic exposure in minority, low-income, and indigenous populations in the United States.|first6=J|first5=2nd|first=L|last5=Sams R|first4=JS|last4=Lee|first3=D|last3=Moore|first2=JD|last2=Sacks|pmid=26896853}}</ref> == അടയാളങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും == [[തലവേദന]], കടുത്ത [[അതിസാരം|വയറിളക്കം]], മയക്കം എന്നിവയിൽ നിന്നാണ് ആർസെനിക് വിഷത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നത്. <ref>{{Cite web|url=http://www.jtad.org/2009/1/jtad93101r.pdf|title=Leukonychia|last=Yalçın Tüzün|year=2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303225703/http://www.jtad.org/2009/1/jtad93101r.pdf|archive-date=2016-03-03}}</ref> വിഷാംശം കൂടുമ്പോൾ, വയറിളക്കം, [[ഛർദ്ദി]], രക്തം ഛർദ്ദിക്കൽ, മൂത്രത്തിൽ രക്തം, പേശികളുടെ കോച്ചിപ്പിടുത്തം തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണുന്നു. സാധാരണയായി ആർസെനിക് വിഷബാധയേക്കുന്ന ശരീരാവയവങ്ങൾ ശ്വാസകോശം, ചർമ്മം, വൃക്ക, കരൾ എന്നിവയാണ്. [[അർബുദം]], [[മസ്തിഷ്കാഘാതം|ഹൃദയാഘാതം]] എന്നിവയുമുണ്ടാകാം. <ref>{{Cite web|url=http://www.mayomedicallaboratories.com/test-catalog/Clinical+and+Interpretive/8644|title=Test ID: ASU. Arsenic, 24 Hour, Urine, Clinical Information|access-date=2012-09-25|website=Mayo Medical Laboratories Catalog|publisher=Mayo Clinic|archive-url=https://web.archive.org/web/20121117113849/http://www.mayomedicallaboratories.com/test-catalog/Clinical+and+Interpretive/8644|archive-date=2012-11-17}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Long-term arsenic exposure and ischemic heart disease in arseniasis-hyperendemic villages in Taiwan|journal=Toxicol. Lett.|volume=137|issue=1–2|pages=15–21|date=January 2003|pmid=12505429|doi=10.1016/S0378-4274(02)00377-6|url=|display-authors=etal}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Cancer risks from arsenic in drinking water|url=https://archive.org/details/sim_environmental-health-perspectives_1992-07_97/page/259|journal=Environ. Health Perspect.|volume=97|issue=|pages=259–67|date=July 1992|pmid=1396465|pmc=1519547|doi=10.2307/3431362|display-authors=etal|jstor=3431362}}</ref> ആർസെനിക് വിഷത്തിന്റെ അവസാന ഫലം കോമയും മരണവുമാണ്. <ref>{{Cite web|url=https://www.atsdr.cdc.gov/csem/csem.asp?csem=1&po=11|title=Arsenic Toxicity Case Study: What are the Physiologic Effects of Arsenic Exposure? {{!}} ATSDR - Environmental Medicine & Environmental Health Education - CSEM|access-date=27 March 2018|website=www.atsdr.cdc.gov|archive-date=2018-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180316073721/https://www.atsdr.cdc.gov/csem/csem.asp?csem=1&po=11|url-status=dead}}</ref> == കാരണങ്ങൾ == അജൈവ ആർസെനിക് ഓർഗാനിക് ആർസെനിക്കിനേക്കാൾ ദോഷകരമാണ്. സീഫുഡ് വിഷാംശം കുറഞ്ഞ ജൈവ ആർസെനിക്കിന്റെ ഒരു സാധാരണ ഉറവിടമാണ്. ''ഉപഭോക്തൃ റിപ്പോർട്ടുകളിൽ'' 2012 ൽ പഴച്ചാറിലും അരിയിലും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത ആർസെനിക് പ്രാഥമികമായി അജൈവ ആർസെനിക് ആയിരുന്നു. <ref name="EFSA2009">{{Cite journal|title=Scientific Opinion on Arsenic in Food|journal=EFSA Journal|date=22 October 2009|volume=7|issue=10|pages=1351|doi=10.2903/j.efsa.2009.1351|url=http://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/1351|accessdate=22 November 2012|last=EFSA Panel on Contaminants in the Food Chain (CONTAM)}}</ref> ഉയർന്ന വിഷാംശം ഉള്ളതിനാൽ, പാശ്ചാത്യ ലോകത്ത് ആർസെനിക് വളരെ അപൂർവമായി മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാറുള്ളൂ, ഏഷ്യയിൽ ഇത് ഇപ്പോഴും ഒരു കീടനാശിനിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. === കുടിവെള്ളം === ആഴ്സനിക് സ്വാഭാവികമായും ഭൂഗർഭജലത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ഇത്, ഉയർന്ന അളവിൽ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ഗുരുതരമായ ആരോഗ്യ ഭീഷണി ഉയർത്തുന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs372/en/|title=Arsenic|website=World Health Organization}}</ref> മലിനമായ കിണർ വെള്ളം വളരെക്കാലം കുടിക്കുന്നതിലൂടെ വിട്ടുമാറാത്ത ആർസെനിക് വിഷബാധ ഉണ്ടാകുന്നു. പല ജലസംഭരണികളിലും ഉയർന്ന ആർസെനിക് ലവണങ്ങൾ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. കിണറിലൂടെയുള്ള ആർസെനിക് വിഷബാധയുടെ ഏറ്റവും ഭീകരമായ സംഭവങ്ങളിലൊന്ന് ബംഗ്ലാദേശിലാണ് സംഭവിച്ചത്, ലോകാരോഗ്യ സംഘടന "ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജനസംഖ്യയുടെ വിഷം" <ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/docstore/bulletin/pdf/2000/issue9/bu0751.pdf|title=Contamination of drinking-water by arsenic in Bangladesh: a public health emergency|access-date=2013-08-27|publisher=World Health Organisation|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904090600/http://www.who.int/docstore/bulletin/pdf/2000/issue9/bu0751.pdf|archive-date=2015-09-04}}</ref> എന്ന് ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഇന്ത്യയിലെ ഗംഗ-ബ്രഹ്മപുത്ര സമതലങ്ങളിലും ബംഗ്ലാദേശിലെ പത്മ-മേഘ്‌ന സമതലങ്ങളിലുമുള്ള മലിനീകരണം മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യത്തെ വളരെയേറെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://www.indiawaterportal.org/topics/arsenic|title=Arsenic|access-date=2018-03-29|website=www.indiawaterportal.org|language=en}}</ref> ഡൈമെർകാപ്രോൾ, ഡൈമെർകാപ്റ്റോസക്സീനിക് ആസിഡ് എന്നിവ ആർസെനിക് വിഷബാധ ചികിത്സക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://www.drugs.com/MMX/Dimercaprol.html|title=Dimercaprol medical facts from Drugs.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20061013034418/http://www.drugs.com/MMX/Dimercaprol.html|archive-date=2006-10-13}}</ref> ഡിഎംഎസ്എ മോണോഎസ്റ്ററുകൾ ആർസെനിക് വിഷത്തിന് മറുമരുന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. <ref>Kreppel H, Reichl FX, Kleine A, Szinicz L, Singh PK, Jones MM. Antidotal efficacy of newly synthesized dimercaptosuccinic acid (DMSA) monoesters in experimental arsenic poisoning in mice. Fundam. Appl. Toxicol. 26(2), 239–245 (1995).</ref> == ഗർഭിണികളിൽ == ഭൂഗർഭജലത്തിലൂടെയുള്ള ആർസെനിക് വിഷബാധ ഗർഭിണികളിൽ ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുണ്ടാക്കുന്നു. ഇത്, ശിശുവിന് ആരോഗ്യപരമായ അപകടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു.<ref>Rahman, Anisur et al. [https://pdfs.semanticscholar.org/c73c/d69071183b6038f7ebebbda160d565364dc3.pdf "Arsenic Exposure and Risk of Spontaneous Abortion, Stillbirth and Infant Mortality"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190304134559/http://pdfs.semanticscholar.org/c73c/d69071183b6038f7ebebbda160d565364dc3.pdf |date=2019-03-04 }}. ''Epidemiology'', 21(6), 797-804. Accessed on 24 May 2019.</ref> ഗർഭാവസ്ഥയിൽ ഭൂഗർഭജലത്തിലൂടെ ആർസെനിക് കഴിക്കുന്നത് അമ്മയ്ക്ക് വയറുവേദന, ഛർദ്ദി, വയറിളക്കം, ത്വക്ക് പിഗ്മെന്റേഷൻ മാറ്റങ്ങൾ, ക്യാൻസർ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള അപകടങ്ങളുണ്ടാക്കുന്നുവെന്ന് പഠനങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref name="Bloom, M. S. 2014">Bloom, M. S., Surdu, S., Neamtiu, I. A., & Gurzau, E. S. (2014). Maternal arsenic exposure and birth outcomes: a comprehensive review of the epidemiologic literature focused on drinking water. International journal of hygiene and environmental health, 217(7), 709-719. doi:10.1016/j.ijheh.2014.03.004</ref> ആർസെനിക് എക്സ്പോഷർ ശിസുക്കളുടെ ഭാരം, വലുപ്പം, എന്നിവ കുറയുന്നതിന് കാരണമാകുന്നു. ശിശുമരണ നിരക്ക് വർദിധിക്കുന്നതായും ഗവേഷണങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref name=":1">Kile, M. L., Cardenas, A., Rodrigues, E., Mazumdar, M., Dobson, C., Golam, M., ... & Christiani, D. C. (2016). Estimating effects of arsenic exposure during pregnancy on perinatal outcomes in a Bangladeshi cohort. Epidemiology, 27(2), 173. doi:10.1097/EDE.0000000000000416.</ref> == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:ആർസെനിക്]] [[വർഗ്ഗം:വിഷബാധ]] tbad8exgbgn6xzo2d3kgz49cjpk2eay 0 510206 4675314 4657371 2026-10-11T20:48:19Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675314 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Parasol cell}} [[പ്രമാണം:Parasol_cell.jpg|ലഘുചിത്രം|325x325ബിന്ദു| പാരസോൾ കോശം പൊതു ഘടന ]] ഒരു '''പാരസോൾ കോശം''' (ചിലപ്പോൾ '''എം സെൽ'''<ref name="Brodal2010">{{Cite book|title=The central nervous system : structure and function|url=https://archive.org/details/centralnervoussy0000brod_f5c9|last=Brodal|first=Per|date=2010|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-538115-3|edition=4th|location=New York}}</ref> അല്ലെങ്കിൽ '''എം ഗാംഗ്ലിയൻ സെൽ'''<ref>{{Cite book|title=Neuroscience|url=https://archive.org/details/neuroscience00dale|last=Gilbert|first=Scott F|date=2004|publisher=Sinauer|isbn=978-0-87893-725-7|editor-last=Purves|editor-first=Dale|edition=3rd|location=Sunderland, Mass.|page=[https://archive.org/details/neuroscience00dale/page/n293 274]}}</ref> എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) [[റെറ്റിന|റെറ്റിനയിലെ]] [[ഗാംഗ്ലിയോൺ സെൽ പാളി|ഗാംഗ്ലിയൻ കോശ പാളിയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു തരം [[റെറ്റിനൽ ഗാംഗ്ലിയോൺ കോശങ്ങൾ|റെറ്റിന ഗാംഗ്ലിയൻ കോശം]] ആണ്. [[വിഷ്വൽ സിസ്റ്റം|വിഷ്വൽ സിസ്റ്റത്തിലെ]] മാഗ്നോസെല്ലുലാർ പാതയുടെ ഭാഗമായി തലാമസിന്റെ [[Lateral geniculate nucleus|ലാറ്ററൽ ജെനിക്യുലേറ്റ് ന്യൂക്ലിയസിലെ]] മാഗ്നോസെല്ലുലാർ കോശങ്ങളിലേക്ക് ഈ കോശങ്ങൾ പ്രോജക്ട് ചെയ്യുന്നു.<ref name="Callaway2005">{{Cite journal|title=Structure and function of parallel pathways in the primate early visual system|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-physiology_2005-07-01_566_1/page/13|journal=The Journal of Physiology|volume=566|issue=Pt 1|pages=13–9|date=July 2005|pmid=15905213|pmc=1464718|doi=10.1113/jphysiol.2005.088047}}</ref> അവയ്ക്ക് വലിയ സെൽ ബോഡികൾ,<ref name="Stein2014">{{Cite journal|title=Dyslexia: the Role of Vision and Visual Attention|journal=Current Developmental Disorders Reports|volume=1|issue=4|pages=267–280|date=2014-01-01|pmid=25346883|pmc=4203994|doi=10.1007/s40474-014-0030-6}}</ref> വലിയ ബ്രാഞ്ചിംഗ് ഡെൻഡ്രൈറ്റ് നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ, കൂടിയ കണ്ടക്റ്റീവ് വെലോസിറ്റി എന്നിവയുണ്ട്. വലിയ റിസപ്റ്റീവ് ഫീൽഡുകളാൽ അവ ഇന്നർവേറ്റ് ചെയ്യപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും അവയ്ക്ക് നിറത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു വിവരവും ലഭിക്കുന്നില്ല. പാരസോൾ ഗാംഗ്ലിയൻ സെല്ലുകൾ വസ്തുക്കളുടെ ചലനത്തെയും ആഴത്തെയും കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ വിഷ്വൽ സിസ്റ്റത്തിലേക്ക് സംഭാവന ചെയ്യുന്നു.<ref name=":3">{{Cite journal|last=Atkinson|first=J.|date=1992-01-01|title=Early visual development: differential functioning of parvocellular and magnocellular pathways|journal=Eye|volume=6 ( Pt 2)|issue=2|pages=129–135|doi=10.1038/eye.1992.28|pmid=1624034}}</ref> == മാഗ്നോസെല്ലുലാർ പാത്ത്വേയിലെ പാരസോൾ ഗാംഗ്ലിയൻ സെല്ലുകൾ == [[പ്രമാണം:Magno_Parvocellular_Pathways.svg|ലഘുചിത്രം|271x271ബിന്ദു|പാർവോസെല്ലുലാർ, മാഗ്നോസെല്ലുലാർ പാതകളുടെ വിഷ്വൽ പ്രാതിനിധ്യം]] വിഷ്വൽ സിസ്റ്റത്തിന്റെ മാഗ്നോസെല്ലുലാർ പാതയിലെ ആദ്യ പടിയാണ് പാരസോൾ ഗാംഗ്ലിയൻ സെല്ലുകൾ. ഇവ റെറ്റിനയിൽ നിന്ന് ഒപ്റ്റിക് നാഡി വഴി തലാമസിലെ ലാറ്ററൽ ജെനിക്യുലേറ്റ് ന്യൂക്ലിയസിന്റെ വെൻട്രൽ പാളികളിലേക്കും മാഗ്നോസെല്ലുലാർ സെല്ലുകളിലേക്കും പ്രോജക്ട് ചെയ്യുന്നു.<ref name="Nassi2009">{{Cite journal|title=Parallel processing strategies of the primate visual system|journal=Nature Reviews. Neuroscience|volume=10|issue=5|pages=360–72|date=May 2009|pmid=19352403|pmc=2771435|doi=10.1038/nrn2619}}</ref> ക്രമേണ, റെറ്റിനയിൽ ഈ സെല്ലുകൾ ശേഖരിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ വിഷ്വൽ കോർട്ടക്സിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് അയയ്ക്കുന്നു, ഇതിൽ, ഡോർസൽ സ്ട്രീമിലൂടെ പോസ്റ്റീരിയർ പരിയേറ്റൽ കോർട്ടെക്സ്, വി 5 ഏരിയ എന്നിവയിലേക്കും, വെൻട്രൽ സ്ട്രീമിലൂടെ ഇൻഫ്രീരിയർ ടെമ്പറൽ കോർട്ടെക്സ് വി 4 ഏരിയ എന്നിവയിലേക്കും വിവരങ്ങൾ അയയ്ക്കുന്നു.<ref name=":7">{{Cite journal|last=Yabuta|first=N. H.|last2=Sawatari|first2=A.|last3=Callaway|first3=E. M.|date=2001-04-13|title=Two functional channels from primary visual cortex to dorsal visual cortical areas|url=https://archive.org/details/sim_science_2001-04-13_292_5515/page/n150|journal=Science|volume=292|issue=5515|pages=297–300|doi=10.1126/science.1057916|issn=0036-8075|pmid=11303106}}</ref> == ഘടന == [[പ്രമാണം:Midget_vs_Parasol_cell.png|ലഘുചിത്രം|280x280ബിന്ദു|വലുപ്പ താരതമ്യത്തിനായി ഒരു മിഡ്‌ജെറ്റ് സെല്ലിനൊപ്പം (ഇടത്) ഒരു പാരസോൾ സെല്ലിന്റെ (വലത്ത്) രേഖാചിത്രം]] പാരസോൾ ഗാംഗ്ലിയൺ സെല്ലുകൾ കണ്ണുകളുടെ റെറ്റിനയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവയാണ്, ആകെ റെറ്റിന ഗാംഗ്ലിയൺ സെല്ലുകളുടെ ഏകദേശം 10% വരും ഇത്. അവയ്ക്ക് വിപുലമായതും ഓവർലാപ്പുചെയ്യുന്നതുമായ ശാഖകളുള്ള [[Dendrite|ഡെൻഡ്രൈറ്റുകൾ]],<ref name="Callaway2005">{{Cite journal|title=Structure and function of parallel pathways in the primate early visual system|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-physiology_2005-07-01_566_1/page/13|journal=The Journal of Physiology|volume=566|issue=Pt 1|pages=13–9|date=July 2005|pmid=15905213|pmc=1464718|doi=10.1113/jphysiol.2005.088047}}</ref> <ref name="Lee1996">{{Cite journal|title=Receptive field structure in the primate retina|url=https://archive.org/details/sim_vision-research_1996-03_36_5/page/631|journal=Vision Research|volume=36|issue=5|pages=631–44|date=March 1996|pmid=8762295|doi=10.1016/0042-6989(95)00167-0}}</ref> കട്ടിയുള്ളതും കനത്ത [[Myelin|മയലിനേറ്റഡ്]] ആക്സോണുകൾ, എന്നിവയുള്ള വലിയ ശരീരങ്ങളുണ്ട്.<ref name="Stein2014" /> <ref name="Nassi2009" /> ഈ സവിശേഷതകൾ പാരാസോൾ സെല്ലുകളെ വളരെ വേഗത്തിൽ സിഗ്നലുകൾ കൈമാറാൻ അനുവദിക്കുന്നു. [[വിഷ്വൽ സിസ്റ്റം|പി പാതയെ]] പോഷിപ്പിക്കുന്ന [[മിഡ്‌ജെറ്റ് കോശം|മിഡ്‌ജെറ്റ് സെല്ലുകളേക്കാൾ]] വളരെ വേഗതയുള്ളവയാണ് പാരസോൾ കോശങ്ങൾ. പാരസോൾ ഗാംഗ്ലിയോൺ സെല്ലുകൾ, ഡോഡുകളും കൊണുകളും അടങ്ങുന്ന വലിയ റിസപ്റ്റീവ് ഫീൾഡിൽ നിന്നും വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നു.<ref name="Callaway2005">{{Cite journal|title=Structure and function of parallel pathways in the primate early visual system|journal=The Journal of Physiology|volume=566|issue=Pt 1|pages=13–9|date=July 2005|pmid=15905213|pmc=1464718|doi=10.1113/jphysiol.2005.088047}}</ref> <ref name="Nassi2009">{{Cite journal|title=Parallel processing strategies of the primate visual system|journal=Nature Reviews. Neuroscience|volume=10|issue=5|pages=360–72|date=May 2009|pmid=19352403|pmc=2771435|doi=10.1038/nrn2619}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Projection of rods and cones within human visual cortex|url=https://archive.org/details/sim_human-brain-mapping_2000_9_1/page/55|journal=Human Brain Mapping|volume=9|issue=1|pages=55–63|date=2000-01-01|pmid=10643730|doi=10.1002/(sici)1097-0193(2000)9:1<55::aid-hbm6>3.0.co;2-u}}</ref>. കോണുകളിൽ നിന്നുള്ള ഇൻപുട്ട് ഉണ്ടായിട്ടും, പാരസോൾ ഗാംഗ്ലിയൻ സെല്ലുകൾക്ക് നിറത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നില്ല. മിഡ്‌ജെറ്റ് സെല്ലുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, പാരസോൾ സെൽ റിസപ്റ്റീവ് ഫീൽഡുകളിൽ അവയുടെ മധ്യഭാഗത്തും ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലും ഒരേ വർണ്ണ-തരം കോണുകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഈ പ്രത്യേകതയുടെ അഭാവം കാരണം, ഒരു പ്രത്യേക വസ്തുവിൽ നിന്ന് പ്രതിഫലിക്കുന്ന വ്യത്യസ്ത പ്രകാശ തരംഗദൈർഘ്യങ്ങളെ തമ്മിൽ വേർതിരിക്കാൻ പാരസോൾ സെല്ലുകൾക്ക് കഴിയില്ല, അതിനാൽ അവയ്ക്ക് വർണ്ണരഹിത വിവരങ്ങൾ മാത്രമേ അയയ്ക്കാൻ കഴിയൂ.<ref>{{Cite journal|last=Sincich|first=Lawrence C.|last2=Horton|first2=Jonathan C.|date=2005-01-01|title=The circuitry of V1 and V2: integration of color, form, and motion|journal=Annual Review of Neuroscience|volume=28|pages=303–326|doi=10.1146/annurev.neuro.28.061604.135731|issn=0147-006X|pmid=16022598}}</ref> റെറ്റിനയുടെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങളിൽ ഉള്ള അത്രയും തന്നെ പാരാവോൾ ഗാംഗ്ലിയോൺ സെല്ലുകൾ [[ഫോവിയ സെൻട്രാലിസ്|ഫോവിയയിലും]] ഉണ്ട്, മിഡ്‌ജെറ്റ് സെല്ലുകളിൽ നിന്ന് അവയെ വേർതിരിക്കുന്ന മറ്റൊരു കാര്യം ഇതാണ്.<ref name="Lee1996">{{Cite journal|title=Receptive field structure in the primate retina|url=https://archive.org/details/sim_vision-research_1996-03_36_5/page/631|journal=Vision Research|volume=36|issue=5|pages=631–44|date=March 1996|pmid=8762295|doi=10.1016/0042-6989(95)00167-0}}</ref> === പാരസോൾ കോശവും മിഡ്‌ജെറ്റ് കോശവും === പാരസോൾ, മിഡ്‌ജെറ്റ് റെറ്റിന സെല്ലുകൾ എന്നിവ യഥാക്രമം സമാന്തര മാഗ്നോസെല്ലുലാർ, പാർവോസെല്ലുലാർ പാതകൾ ആരംഭിക്കുന്നു. പാരസോൾ സെല്ലുകളും മിഡ്‌ജെറ്റ് സെല്ലുകളും വിഷ്വൽ സിസ്റ്റത്തിൽ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുമ്പോൾ, അവയുടെ ഘടനയും പ്രവർത്തനപരമായ സംഭാവനകളും വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name="Callaway2005">{{Cite journal|title=Structure and function of parallel pathways in the primate early visual system|journal=The Journal of Physiology|volume=566|issue=Pt 1|pages=13–9|date=July 2005|pmid=15905213|pmc=1464718|doi=10.1113/jphysiol.2005.088047}}</ref> <ref name="Jayakumar2013">{{Cite journal|date=May 2013|title=Tracking blue cone signals in the primate brain|journal=Clinical & Experimental Optometry|volume=96|issue=3|pages=259–66|doi=10.1111/j.1444-0938.2012.00819.x|pmid=23186138}}</ref> <ref name=":6">{{Cite journal|last=Skottun|first=Bernt C.|last2=Skoyles|first2=John R.|date=2011-01-01|title=On identifying magnocellular and parvocellular responses on the basis of contrast-response functions|url=https://archive.org/details/sim_schizophrenia-bulletin_2011-01_37_1/page/23|journal=Schizophrenia Bulletin|volume=37|issue=1|pages=23–26|doi=10.1093/schbul/sbq114|pmc=3004196|pmid=20929967}}</ref> <ref>{{Cite journal|date=January 2004|title=On the prevalence of magnocellular deficits in the visual system of non-dyslexic individuals|url=https://archive.org/details/brain-and-language_2004-01_88_1/page/79|journal=Brain and Language|volume=88|issue=1|pages=79–82|pmid=14698733|doi=10.1016/s0093-934x(03)00162-7}}</ref> {| class="wikitable" ! RGC തരം ! പാരസോൾ സെൽ ! മിഡ്‌ജെറ്റ് സെൽ |- | അതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന പാത | മാഗ്നോസെല്ലുലാർ പാത | പാർവോസെല്ലുലാർ പാത |- | സെൽ ബോഡി വലുപ്പം | വലുത് | ചെറുത് |- | ഡെൻഡ്രിറ്റിക് ട്രീ | സങ്കീർണ്ണം | കുറവ് സങ്കീർണ്ണമാണ് |- | കണ്ടക്ഷൻ നിരക്ക് | ~1.6 എം.എസ് | ~2 എം.എസ് |- | വിഷ്വൽ സിസ്റ്റത്തിലെ പ്രവർത്തനം | വസ്തുക്കൾ "എവിടെ"; വസ്തുക്കൾ ഗ്രഹിക്കുന്നത് "എങ്ങനെ" | മികച്ച വിശദാംശങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായി "എന്ത്" വസ്തുക്കൾ |- | സ്പേഷ്യൽ ആവൃത്തിയിലേക്കുള്ള സംവേദനക്ഷമത | താഴ്ന്നത് | ഇടത്തരം മുതൽ ഉയർന്നത് വരെ |- | താൽക്കാലിക ആവൃത്തി | ഉയർന്നത് | താഴ്ന്നത് |- | കളർ ഒപ്പൊണൻസി | അക്രോമാറ്റിക് | ചുവപ്പ്-പച്ച ഒപ്പൊണൻസി |} == പ്രവർത്തനം == പാരസോൾ റെറ്റിന ഗാംഗ്ലിയൻ സെല്ലുകൾക്ക് വിശദമായ അല്ലെങ്കിൽ വർണ്ണ വിവരങ്ങൾ നൽകാൻ കഴിയില്ല,<ref name="Stein2014">{{Cite journal|title=Dyslexia: the Role of Vision and Visual Attention|journal=Current Developmental Disorders Reports|volume=1|issue=4|pages=267–280|date=2014-01-01|pmid=25346883|pmc=4203994|doi=10.1007/s40474-014-0030-6}}</ref> എന്നാലും അവ ഉപയോഗപ്രദമായ സ്റ്റാറ്റിക്, ആഴ, ചലന വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു. പാരസോൾ ഗാംഗ്ലിയോൺ സെല്ലുകൾ, ഉയർന്ന പ്രകാശം/ഇരുണ്ട ദൃശ്യതീവ്രത കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കും.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Pokorny|first=Joel|date=2011-07-07|title=Review: steady and pulsed pedestals, the how and why of post-receptoral pathway separation|journal=Journal of Vision|volume=11|issue=5|pages=7|doi=10.1167/11.5.7|pmid=21737512}}</ref> ഉയർന്ന സ്പേഷ്യൽ ഫ്രീക്വൻസികളേക്കാൾ കുറഞ്ഞ സ്പേഷ്യൽ ഫ്രീക്വൻസികളിൽ ഇത് കൂടുതൽ സെൻസിറ്റീവ് ആണ്. ഈ ദൃശ്യതീവ്രത വിവരങ്ങൾ കാരണം, ഈ സെല്ലുകൾ തിളക്കത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിൽ നല്ലതാണ്, അതിനാൽ വിഷ്വൽ സേർച്ച് പ്രവർത്തനത്തിലും അരികുകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനും ഉപയോഗപ്രദമായ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു.<ref name=":2">{{Cite journal|last=Cheng|first=Alicia|last2=Eysel|first2=Ulf T.|last3=Vidyasagar|first3=Trichur R.|date=2004-10-01|title=The role of the magnocellular pathway in serial deployment of visual attention|journal=The European Journal of Neuroscience|volume=20|issue=8|pages=2188–2192|doi=10.1111/j.1460-9568.2004.03675.x|pmid=15450098}}</ref> വസ്തുക്കളുടെ സ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നതിന് പാരസോൾ റെറ്റിന ഗാംഗ്ലിയൻ സെല്ലുകൾ പ്രധാനമാണ്. ഈ സെല്ലുകൾക്ക് വസ്തുക്കളുടെ ഓറിയന്റേഷനും സ്ഥാനവും കണ്ടെത്താനാകും,<ref name=":3">{{Cite journal|last=Atkinson|first=J.|date=1992-01-01|title=Early visual development: differential functioning of parvocellular and magnocellular pathways|journal=Eye|volume=6 ( Pt 2)|issue=2|pages=129–135|doi=10.1038/eye.1992.28|pmid=1624034}}</ref> <ref name=":6">{{Cite journal|last=Skottun|first=Bernt C.|last2=Skoyles|first2=John R.|date=2011-01-01|title=On identifying magnocellular and parvocellular responses on the basis of contrast-response functions|journal=Schizophrenia Bulletin|volume=37|issue=1|pages=23–26|doi=10.1093/schbul/sbq114|pmc=3004196|pmid=20929967}}</ref> ഈ വിവരങ്ങൾ ഒടുവിൽ ഡോർസൽ സ്ട്രീമിലൂടെ അയയ്ക്കും.<ref name=":5">{{Cite journal|last=Hebart|first=Martin N.|last2=Hesselmann|first2=Guido|date=2012-06-13|title=What visual information is processed in the human dorsal stream?|journal=The Journal of Neuroscience|volume=32|issue=24|pages=8107–8109|doi=10.1523/JNEUROSCI.1462-12.2012|pmid=22699890|pmc=6703654}}</ref> ഓരോ കണ്ണിന്റെയും റെറ്റിനയിലെ വസ്തുക്കളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിലെ വ്യത്യാസം കണ്ടെത്തുന്നതിനും ഈ വിവരങ്ങൾ ഉപയോഗപ്രദമാണ്, ഇത് ബൈനോക്കുലർ ഡെപ്ത് പെർസെപ്ഷനിൽ പ്രധാനമാണ്.<ref>{{Cite journal|last=Poggio|first=G.F.|last2=Poggio|first2=T.|date=1984|title=The analysis of stereopsis|url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-neuroscience_1984_7/page/379|journal=Annual Review of Neuroscience|volume=7|pages=379–412|doi=10.1146/annurev.ne.07.030184.002115|pmid=6370081}}</ref> പാരസോൽ സെല്ലുകൾക്ക് ഉയർന്ന ടെമ്പറൽ ആവൃത്തികൾ കണ്ടെത്താനുള്ള കഴിവുണ്ട്,<ref>{{Cite journal|last=Anderson|first=Andrew J.|last2=Jiao|first2=Julie|last3=Bui|first3=Bang V.|date=2015-09-01|title=Efficiently Measuring Magnocellular and Parvocellular Function in Human Clinical Studies|journal=Translational Vision Science & Technology|volume=4|issue=5|pages=1|doi=10.1167/tvst.4.5.1|pmc=4559216|pmid=26346944}}</ref> അതിനാൽ ഇവയ്ക്ക് ഒരു വസ്തുവിന്റെ സ്ഥാനത്തിലെ പെട്ടെന്നുള്ള മാറ്റങ്ങൾ കണ്ടെത്താനാകും.<ref name="Nassi2009">{{Cite journal|title=Parallel processing strategies of the primate visual system|journal=Nature Reviews. Neuroscience|volume=10|issue=5|pages=360–72|date=May 2009|pmid=19352403|pmc=2771435|doi=10.1038/nrn2619}}</ref> ചലനം കണ്ടെത്തുന്നതിനുള്ള അടിസ്ഥാനം ഇതാണ്. <ref name=":3">{{Cite journal|last=Atkinson|first=J.|date=1992-01-01|title=Early visual development: differential functioning of parvocellular and magnocellular pathways|journal=Eye|volume=6 ( Pt 2)|issue=2|pages=129–135|doi=10.1038/eye.1992.28|pmid=1624034}}</ref> <ref name=":0">{{Cite journal|last=Pokorny|first=Joel|date=2011-07-07|title=Review: steady and pulsed pedestals, the how and why of post-receptoral pathway separation|journal=Journal of Vision|volume=11|issue=5|pages=7|doi=10.1167/11.5.7|pmid=21737512}}</ref> <ref name=":4">{{Cite journal|last=Vidyasagar|first=Trichur R.|date=2004-01-01|title=Neural underpinnings of dyslexia as a disorder of visuo-spatial attention|journal=Clinical & Experimental Optometry|volume=87|issue=1|pages=4–10|pmid=14720113|doi=10.1111/j.1444-0938.2004.tb03138.x}}</ref> പോസ്റ്റീരിയർ പാരീറ്റൽ കോർട്ടക്സിന്റെ ഇൻട്രാപാരിയറ്റൽ സൾക്കസിലേക്ക് (ഐ‌പി‌എസ്) അയച്ച വിവരങ്ങൾ, മാഗ്നോസെല്ലുലാർ പാതയെ, ശ്രദ്ധ തിരിക്കാനും വിഷ്വൽ ഫീൽഡിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ചലിക്കുന്ന വസ്തുക്കളെ പിന്തുടരാൻ [[Saccade|സാകേഡിക്]] നേത്ര ചലനങ്ങളെ നയിക്കാനും അനുവദിക്കുന്നു.<ref name="Stein2014">{{Cite journal|title=Dyslexia: the Role of Vision and Visual Attention|journal=Current Developmental Disorders Reports|volume=1|issue=4|pages=267–280|date=2014-01-01|pmid=25346883|pmc=4203994|doi=10.1007/s40474-014-0030-6}}</ref> <ref name=":2">{{Cite journal|last=Cheng|first=Alicia|last2=Eysel|first2=Ulf T.|last3=Vidyasagar|first3=Trichur R.|date=2004-10-01|title=The role of the magnocellular pathway in serial deployment of visual attention|journal=The European Journal of Neuroscience|volume=20|issue=8|pages=2188–2192|doi=10.1111/j.1460-9568.2004.03675.x|pmid=15450098}}</ref> കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് ഒബ്‌ജക്റ്റുകളെ പിന്തുടരുന്നതിനു പുറമെ, ഇൻട്രാപാരിയറ്റൽ സൾക്കസിൽ നിന്നും ഫ്രോണ്ടൽ ലോബിൻ്റെ ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് അയക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ വസ്തുക്കളുടെ വലിപ്പം, സ്ഥാനം, സ്ഥാനം എന്നിവ അടിസ്ഥാനമാക്കി വസ്തുക്കളെ ശരിയായി മനസിലാക്കി, കൈകളും വിരലുകളും കൊണ്ട് ഒരു വസ്തുവിനെ പിടിക്കാനും അനുവദിക്കുന്നു.<ref name=":5">{{Cite journal|last=Hebart|first=Martin N.|last2=Hesselmann|first2=Guido|date=2012-06-13|title=What visual information is processed in the human dorsal stream?|journal=The Journal of Neuroscience|volume=32|issue=24|pages=8107–8109|doi=10.1523/JNEUROSCI.1462-12.2012|pmid=22699890|pmc=6703654}}</ref> ഈ കഴിവ് ചില ന്യൂറോ സയന്റിസ്റ്റുകളെ മാഗ്നോസെല്ലുലാർ പാതയുടെ ഉദ്ദേശ്യം സ്പേഷ്യൽ സ്ഥാനങ്ങൾ കണ്ടെത്തുകയല്ല, മറിച്ച് വസ്തുക്കളുടെ സ്ഥാനവും ചലനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങളെ നയിക്കുകയാണെന്ന് അനുമാനിക്കാൻ കാരണമായി.<ref>{{Cite journal|last=Goodale|first=M.A.|last2=Westwood|first2=D.A.|date=2004|title=An evolving view of duplex vision: separate but interacting cortical pathways for perception and action|url=|journal=Current Opinion in Neurobiology|volume=14|issue=2|pages=203–211|doi=10.1016/j.conb.2004.03.002|pmid=15082326}}</ref> == ഗവേഷണവും പരീക്ഷണവും == ന്യൂറോണുകൾ സാധാരണയായി മെറ്റൽ ഇലക്ട്രോഡുകളുടെ എക്സ്ട്രാ സെല്ലുലാർ ഉപയോഗത്തിലൂടെയാണ് പഠിക്കുന്നത്, റെറ്റിനയിലെ ഗാംഗ്ലിയോൺ കോശങ്ങൾ പ്രത്യേകമായി ഇൻ വിട്രൊ രീതിയിൽ പഠന വിധേയമാക്കി. ഈ രീതി പരാസോൾ സെല്ലുകളുടെ സങ്കീർണ്ണവും ഇഴചേർന്നതുമായ ഘടനയെ അന്തർലീനമായി വിശകലനം ചെയ്യാൻ അനുവദിക്കുന്നു. 1941 ൽ റെറ്റിന ഗാംഗ്ലിയൻ കോശങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാൻ [[Golgi's method|ഗോൾഗി സ്റ്റെയിനിംഗ്]] ഉപയോഗിച്ച ആദ്യത്തെ ശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്നു പോളിയാക്ക്. ഇവിടെ, ഡെൻഡ്രിറ്റിക് മോർഫോളജി സൂക്ഷ്മമായി വിശകലനം ചെയ്യുകയും വലിയ ഡെൻഡ്രിറ്റിക് ട്രീ വെളിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് 1986-ൽ, കപ്ലാനും ഷാപ്ലിയും പാരസോൾ സെല്ലുകളെ വിഷ്വൽ സിസ്റ്റവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച ആദ്യത്തെ ഗവേഷകരായി. എൽ‌ജി‌എനിലെ ആർ‌ജി‌സികളുടെ ആക്‌സൺ ടെർമിനലുകളിലെ എസ് പൊട്ടൻഷ്യലുകളുടെ റെക്കോർഡിംഗുകൾ പ്രൈമേറ്റുകളുടെ മാഗ്നോസെല്ലുലാർ പാളിയിൽ അവസാനിക്കുന്ന സെല്ലുകളിൽ ഉയർന്ന ദൃശ്യതീവ്രത സംവേദനക്ഷമതയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="Callaway2005">{{Cite journal|title=Structure and function of parallel pathways in the primate early visual system|journal=The Journal of Physiology|volume=566|issue=Pt 1|pages=13–9|date=July 2005|pmid=15905213|pmc=1464718|doi=10.1113/jphysiol.2005.088047}}</ref> [[പ്രമാണം:GolgiStainedPyramidalCell.jpg|ലഘുചിത്രം| ഒരു ന്യൂറോണിന്റെ ഗോൾഗി സ്റ്റെയിൻ. ]] === പ്രൈമേറ്റുകളും മറ്റ് മോഡൽ സിസ്റ്റങ്ങളും === പഴയലോക പുതിയലോക പ്രൈമേറ്റുകളെ മനുഷ്യന്റെ കാഴ്ചയുടെ മാതൃകാ സംവിധാനങ്ങളായി ഉപയോഗിക്കുകയും പാരസോൾ സെല്ലുകളെക്കുറിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തുകയും ചെയ്തു.<ref name="Lee1996">{{Cite journal|title=Receptive field structure in the primate retina|url=https://archive.org/details/sim_vision-research_1996-03_36_5/page/631|journal=Vision Research|volume=36|issue=5|pages=631–44|date=March 1996|pmid=8762295|doi=10.1016/0042-6989(95)00167-0}}</ref> മക്കാക്കുകൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള നിരവധി റിട്രോഗ്രേഡ് ലേബലിംഗ് പരീക്ഷണങ്ങൾ, പാരാസോൾ, മിഡ്‌ജെറ്റ് റെറ്റിന ഗാംഗ്ലിയൻ സെല്ലുകളെ യഥാക്രമം മാഗ്നോസെല്ലുലാർ, പാർവോസെല്ലുലാർ പാതകളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തി. കൂടാതെ, സമാന പഠനങ്ങൾ കളർ ഒപ്പൊണന്റ് അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സിദ്ധാന്തങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ചു.<ref name="Callaway2005">{{Cite journal|title=Structure and function of parallel pathways in the primate early visual system|journal=The Journal of Physiology|volume=566|issue=Pt 1|pages=13–9|date=July 2005|pmid=15905213|pmc=1464718|doi=10.1113/jphysiol.2005.088047}}</ref> ഡേസി (1996) നടത്തിയ ഗവേഷണം ഈ ആശയത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, അവിടെ വിട്രോ പ്രൈമേറ്റ് റെറ്റിന സെല്ലുകളിൽ ഡൈ ഫില്ലിംഗുകൾ ഉപയോഗിച്ചു. മാഗ്നോസെല്ലുലാർ പാതയിലെ പാരസോൾ സെല്ലുകൾ അക്രോമാറ്റിക് ആണെന്ന് കണ്ടെത്തി. മറ്റ് പഠനങ്ങളിൽ, എൽ‌ജി‌എനിലെ മാഗ്നോസെല്ലുലാർ പാളിയുടെ സ്പേഷ്യൽ, ടെമ്പറൽ ഫ്രീക്വൻസിയെക്കുറിച്ചുള്ള നിലവിലെ ധാരണയ്ക്ക് മാർമോസെറ്റുകൾ പോലുള്ള പുതിയ ലോക കുരങ്ങുകൾ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിസ്ൽ സ്റ്റെയിനിംഗ് രീതി ഉപയോഗിച്ച്, മാഗ്നോസെല്ലുലാർ പാളിക്ക്, പാർവോസെല്ലുലാർ പാളിക്ക് പുറമേ, കൊണോസെല്ലുലാർ പാളികളേക്കാൾ ഇരുണ്ടതും ഇടതൂർന്നതുമായ സെൽ ബോഡികളുണ്ട് എന്ന് കണ്ടെത്തി.<ref name="Jayakumar2013">{{Cite journal|date=May 2013|title=Tracking blue cone signals in the primate brain|journal=Clinical & Experimental Optometry|volume=96|issue=3|pages=259–66|doi=10.1111/j.1444-0938.2012.00819.x|pmid=23186138}}</ref> പൂച്ചകളുടെ റെറ്റിന ഗാംഗ്ലിയോൺ സെല്ലുകൾ പഠിക്കുകയും പ്രൈമേറ്റുകളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും വിഷ്വൽ സിസ്റ്റത്തിലുള്ളവയുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. പാരസോൾ സെൽ റിസപ്റ്റീവ് ഫീൽഡുകൾ, സെല്ലുലാർ ഘടന കാരണം, മിഡ്‌ജെറ്റ് സെല്ലുകളേക്കാൾ വലുതാണെന്ന് പൂച്ചകളുടെ റിസപ്റ്റീവ് ഫീൽഡുകളിലെ തെളിവുകൾ സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു. മെച്ചപ്പെട്ട സ്പേഷ്യൽ ലോക്കലൈസേഷന് അനുവദിക്കുന്ന മനുഷ്യ റെറ്റിന സെല്ലുകളിലും ഇത് കണ്ടെത്താൻ സാധ്യതയുണ്ട്.<ref name="Callaway2005">{{Cite journal|title=Structure and function of parallel pathways in the primate early visual system|journal=The Journal of Physiology|volume=566|issue=Pt 1|pages=13–9|date=July 2005|pmid=15905213|pmc=1464718|doi=10.1113/jphysiol.2005.088047}}</ref> == ബന്ധപ്പെട്ട തകരാറുകൾ == മാഗ്നോസെല്ലുലാർ പാതയിലെ അസാധാരണ സിഗ്നലിംഗ് [[ഡിസ്‌ലെക്സിയ|ഡിസ്ലെക്സിയ]], [[സ്കിസോഫ്രീനിയ|സ്കീസോഫ്രീനിയ]] എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Stein|first=John|date=2014-01-01|title=Dyslexia: the Role of Vision and Visual Attention|journal=Current Developmental Disorders Reports|volume=1|issue=4|pages=267–280|doi=10.1007/s40474-014-0030-6|issn=2196-2987|pmc=4203994|pmid=25346883}}</ref> <ref name=":10">{{Cite journal|last=Bortolon|first=Catherine|last2=Capdevielle|first2=Delphine|last3=Raffard|first3=Stéphane|date=2015-06-01|title=Face recognition in schizophrenia disorder: A comprehensive review of behavioral, neuroimaging and neurophysiological studies|journal=Neuroscience and Biobehavioral Reviews|volume=53|pages=79–107|doi=10.1016/j.neubiorev.2015.03.006|issn=1873-7528|pmid=25800172}}</ref> === ഡിസ്‌ലെക്‌സിയ === അവികസിത പാരസോൾ ഗാംഗ്ലിയോൺ സെല്ലുകളിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ ഡിസ്ലെക്സിയ ഉണ്ടാക്കാൻ കാരണമായേക്കാമെന്ന് ഒരു സിദ്ധാന്തമുണ്ട്. പാരസോൾ ഗാംഗ്ലിയോൺ സെല്ലുകൾ വിഷ്വൽ സിസ്റ്റത്തിലേക്ക് സംഭാവന ചെയ്യുന്ന ചലന വിവരങ്ങൾ, തലച്ചോറിനെ ഏകോപിപ്പിച്ച സാക്കേഡുകളാൽ കണ്ണുകൾ ക്രമീകരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. സാകാഡിക് ചലനത്തിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ കാഴ്ച മങ്ങുന്നതിനും വായനാ പ്രശ്നങ്ങൾക്കും ഇടയാക്കും. ക്രോമസോം ആറിലെ KIAA0319 ജീനിലെ പോഷക കുറവുകളും മ്യൂട്ടേഷനുകളും ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഘടകങ്ങൾ ഈ അവികസിതാവസ്ഥയ്ക്ക് കാരണമായേക്കാം. കൂടാതെ, ആന്റിനൂറോണൽ ആന്റിബോഡികളുടെ സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ ആക്രമണങ്ങൾ സാധാരണ പ്രവർത്തനത്തിന് ആവശ്യമായ പാരസോൾ ഗാംഗ്ലിയോൺ കോശ വികസനം തടയുന്നു, ഡിസ്ലെക്സിക് വ്യക്തികളിൽ ദുർബലമായ രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ പതിവായി ഉണ്ടാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ടെന്ന് വിശദീകരിക്കുന്ന ഒരു സിദ്ധാന്തം ആണിത്.<ref name="Stein2014">{{Cite journal|title=Dyslexia: the Role of Vision and Visual Attention|journal=Current Developmental Disorders Reports|volume=1|issue=4|pages=267–280|date=2014-01-01|pmid=25346883|pmc=4203994|doi=10.1007/s40474-014-0030-6}}</ref> == ഇതും കാണുക == * [[Bistratified cell|ബിസ്ട്രാറ്റിഫൈഡ് സെൽ]] * [[മിഡ്‌ജെറ്റ് കോശം|മിഡ്‌ജെറ്റ് സെൽ]] * [[Intrinsically photosensitive retinal ganglion cells|ഫോട്ടോസെൻസിറ്റീവ് ഗാംഗ്ലിയൻ സെൽ]] == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണ്]] [[വർഗ്ഗം:നേത്രവിജ്ഞാനം]] 5w3dxtikskgf6ikd315udhz72a76kj4 0 514086 4675321 4590555 2026-10-11T21:10:27Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675321 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pterygium (conjunctiva)}} {{Infobox medical condition (new) | name = ടെറിജിയം (കൺജങ്റ്റൈവ) | risks = [[അൾട്രാവയലറ്റ് തരംഗം|അൾട്രാവയലറ്റ് ലൈറ്റ്]], പൊടി, ജനിതകം<ref name=NEI2016/><ref name=Yan2009/><ref name=Ang2014/> | deaths = | frequency = 1% to 33%<ref name=Dr2010/> | prognosis = തീവ്രമല്ലാത്ത<ref name=Hal2008/> | medication = | treatment = ഒന്നുമില്ല, കണ്ണ് ലൂബ്രിക്കന്റ്, ശസ്ത്രക്രിയ<ref name=NEI2016/> | prevention = സൺഗ്ലാസുകൾ, തൊപ്പി<ref name=NEI2016/> | differential = [[Pinguecula|പിംഗുക്കുല]], ട്യൂമർ, ടെറിയൻസ് മാർജിനൽ ഡീജനറേഷനൻ<ref name=Sm2005/> | diagnosis = | causes = അജ്ഞാതം<ref name=NEI2016/> | synonyms = സർഫേഴ്സ് ഐ<ref>{{cite book|last1=Tollefsbol|first1=Trygve|title=Medical Epigenetics|date=2016|publisher=Academic Press|isbn=9780128032404|page=395|url=https://books.google.ca/books?id=HpbBCQAAQBAJ&pg=PA395|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161022030605/https://books.google.ca/books?id=HpbBCQAAQBAJ&pg=PA395|archivedate=22 October 2016|df=dmy-all}}</ref> | duration = | onset = ക്രമേണ<ref name=NEI2016/> | complications = കാഴ്ച നഷ്ടം<ref name=NEI2016/> | symptoms = [[കോർണിയ]]യിലേക്ക് പിങ്ക് നിറത്തിലുള്ള, ത്രികോണാകൃതിയിലുള്ള ടിഷ്യു വളർച്ച<ref name=NEI2016/> | field = [[Ophthalmology|നേത്രവിജ്ഞാനം]] | pronounce = | caption = Pterygium growing onto the cornea | image = Pterygium (from Michigan Uni site, CC-BY).jpg | alt = }} കണ്ണിലെ [[കോർണിയ|കോർണിയയിലേക്ക്]] പിങ്ക് കലർന്ന, ത്രികോണാകൃതിയിലുള്ള കൺജങ്റ്റൈവൽ ടിഷ്യു വളർച്ചയാണ് '''ടെറിജിയം'''. ഇത് സാധാരണയായി മൂക്കിന്റെ ദിശയിലാണ് കാണുന്നത്.<ref name="Yan2009">{{Cite book|url=https://books.google.ca/books?id=u43MTFr7-m8C&pg=PA364|title=Ophthalmology|last=Yanoff|first=Myron|last2=Duker|first2=Jay S.|date=2009|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0323043328|page=364|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170416125603/https://books.google.ca/books?id=u43MTFr7-m8C&pg=PA364|archive-date=16 April 2017|df=dmy-all}}</ref> സാധാരണയായി രണ്ട് കണ്ണുകളെയും ബാധിക്കാറുള്ള<ref name="Sm2005">{{Cite book|url=https://books.google.ca/books?id=93s6aes5ob0C&pg=PA1003|title=Smolin and Thoft's The Cornea: Scientific Foundations and Clinical Practice|last=Smolin|first=Gilbert|last2=Foster|first2=Charles Stephen|last3=Azar|first3=Dimitri T.|last4=Dohlman|first4=Claes H.|date=2005|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=9780781742061|pages=1003, 1005|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170416220735/https://books.google.ca/books?id=93s6aes5ob0C&pg=PA1003|archive-date=16 April 2017|df=dmy-all}}</ref> ഇത് വളരുന്നത് വളരെ പതുക്കെയാണ്. അപൂർവ്വമായി ടെറിജിയം വളരെ വലുതായി [[പ്യൂപ്പിൾ]] മൂടുകയും കാഴ്ചയെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="NEI2016"/> ടെറിജിയം ഉണ്ടാകാനുള്ള യഥാർഥ കാരണം ഇനിയും വ്യക്തമല്ല.<ref name="NEI2016"/> [[അൾട്രാവയലറ്റ് തരംഗം|അൾട്രാവയലറ്റ് വെളിച്ചവും]] പൊടിയും കണ്ണിൽ കൂടുതലായി പതിക്കുന്നത് ഇതുമായി ഭാഗികമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name="Yan2009"/> [[Genetics|ജനിതക]] ഘടകങ്ങളും ടെറിജിയത്തിനുള്ള കാരണങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്.<ref name="Ang2014">{{Cite journal|last=Anguria|journal=International Journal of Ophthalmology|pmc=4067677|pmid=24967209|pages=563–73|issue=3|volume=7|date=2014|title=The role of heredity in pterygium development.|first=P|first4=T|last4=Carmichael|first3=S|last3=Ntuli|first2=J|last2=Kitinya|doi=10.3980/j.issn.2222-3959.2014.03.31}}</ref> ഇത് തീർത്തും അപകടകരമല്ലാത്ത വളർച്ചയാണ്.<ref name="Hal2008">{{Cite book|url=https://books.google.ca/books?id=NyeE6-aKnSYC&pg=PA778|title=Perez and Brady's Principles and Practice of Radiation Oncology|last=Halperin|first=Edward C.|last2=Perez|first2=Carlos A.|last3=Brady|first3=Luther W.|date=2008|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=9780781763691|page=778|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170416125946/https://books.google.ca/books?id=NyeE6-aKnSYC&pg=PA778|archive-date=16 April 2017|df=dmy-all}}</ref> സമാനമായി കാണപ്പെടുന്ന മറ്റ് അവസ്ഥകളിൽ [[pinguecula|പിംഗുക്കുല]], ട്യൂമർ അല്ലെങ്കിൽ ടെറിയൻസ് മാർജിനൽ കോർണിയൽ ഡീജനറേഷൻ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="Sm2005"/> ശക്തമായ സൂര്യപ്രകാശം ഉള്ള പ്രദേശത്ത് [[sunglasses|സൺഗ്ലാസും]] തൊപ്പിയും ധരിക്കുന്നത് ടെറിജിയം വരുന്നത് തടയുന്നതിനുള്ള നടപടികളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നുണ്ട്.<ref name="NEI2016">{{Cite web|url=https://www.nei.nih.gov/health/cornealdisease/|title=Facts About the Cornea and Corneal Disease {{!}} National Eye Institute|access-date=16 April 2017|date=May 2016|publisher=The National Eye Institute (NEI)|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170416130038/https://www.nei.nih.gov/health/cornealdisease/|archive-date=16 April 2017}}</ref> സൌന്ദര്യപരമായ കാരണങ്ങളിൽ അല്ലാതെ, കാഴ്ചയെ ബാധിച്ചാൽ മാത്രമേ ശസ്ത്രക്രിയ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നുള്ളൂ. ശസ്ത്രക്രിയയെത്തുടർന്ന് പകുതിയോളം കേസുകളിൽ ഇത് വീണ്ടും തിരിച്ച് വരുന്നതായി കാണുന്നുണ്ട്.<ref name="Hal2008"/> ഈ അവസ്ഥയുടെ വ്യാപനം ലോകത്തിന്റെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ 1% മുതൽ 33% വരെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. സ്ത്രീകളേക്കാൾ പുരുഷന്മാരിലാണ് ഇത് കൂടുതൽ കാണുന്നത്, അതേപോലെ [[ഭൂമദ്ധ്യരേഖ|ഭൂമദ്ധ്യരേഖയോട്]] അടുത്ത് താമസിക്കുന്നവരിലും ഇത് സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്നുണ്ട്. പ്രായം കൂടുന്നതിനനുസരിച്ച് ഈ അവസ്ഥ കൂടുതൽ സാധാരണമായിത്തീരുന്നു.<ref name="Dr2010">{{Cite journal|last=Droutsas|first=K|last2=Sekundo|first2=W|title=[Epidemiology of pterygium. A review].|journal=Der Ophthalmologe : Zeitschrift der Deutschen Ophthalmologischen Gesellschaft|date=June 2010|volume=107|issue=6|pages=511–2, 514–6|pmid=20393731|language=German|doi=10.1007/s00347-009-2101-3}}</ref> കുറഞ്ഞത് ബിസി 1000 മുതൽ ഈ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last=Saw|first=SM|last2=Tan|first2=D|title=Pterygium: prevalence, demography and risk factors.|journal=Ophthalmic Epidemiology|date=September 1999|volume=6|issue=3|pages=219–28|pmid=10487976|doi=10.1076/opep.6.3.219.1504}}</ref> == അടയാളങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും == [[പ്രമാണം:Pterygium.png|ലഘുചിത്രം| ഒരു ചെറിയ ടെറിജിയം ]] [[പ്രമാണം:Large_Pterygium.jpg|ലഘുചിത്രം|പ്യൂപ്പിൾ മൂടി കാഴ്ചയെ ബാധിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള വലിയ പ്രൈമറി ടെറിജിയം]] സ്ഥിരമായ ചുവപ്പ്,<ref name="Coroneo">{{Cite journal|last=Coroneo|first=MT|date=November 1993|title=Pterygium as an early indicator of ultraviolet insolation: a hypothesis|url=https://archive.org/details/sim_british-journal-of-ophthalmology_1993-11_77_11/page/n61|journal=Br J Ophthalmol|volume=77|issue=11|pages=734–9|pmid=8280691|doi=10.1136/bjo.77.11.734|pmc=504636}}</ref> വീക്കം,<ref name="WillsEye4th">{{Cite book|title=The Wills eye manual: office and emergency room diagnosis and treatment of eye disease.|url=https://archive.org/details/willseyemanualof0000unse_d3e8|last=Kunimoto|first=Derek|last2=Kunal Kanitkar|last3=Mary Makar|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|year=2004|isbn=978-0781742078|edition=4th|location=Philadelphia, PA|pages=[https://archive.org/details/willseyemanualof0000unse_d3e8/page/50 50]–51}}</ref> അസ്വസ്ഥത, ചൊറിച്ചിൽ എന്നിവ ടെറിജിയത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്. ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ, കോർണിയ മൂടുന്നത് മൂലവും, അസ്റ്റിഗ്മാറ്റിസം മൂലവും കാഴ്ചയ്ക്ക് മങ്ങലുണ്ടാകാം.<ref>{{Cite journal|last=Fisher|first=J.P.|last2=Trattler|first2=W.B.|title=Pterygium|date=12 January 2009|url=http://emedicine.medscape.com/article/1192527-overview|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100317163254/http://emedicine.medscape.com/article/1192527-overview|archivedate=17 March 2010}}</ref> പല രോഗികളും മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ച ലക്ഷണങ്ങൾക്ക് പകരം കണ്ണിലെ അസൌഭാവികതയെക്കുറിച്ചും അഭംഗിയെക്കുറിച്ചും ആണ് കൂടുതലായും പരാതിപ്പെടുന്നത്. ചിലർക്ക് കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസുകൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ പ്രയാസങ്ങൾ അനുഭവപ്പെടാം. == കാരണം == കൃത്യമായ കാരണം അജ്ഞാതമാണ്, പക്ഷേ ഇത് [[കാറ്റ്]], [[സൂര്യപ്രകാശം]] അല്ലെങ്കിൽ [[മണൽ]] എന്നീ സാഹചര്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, [[ഭൂമദ്ധ്യരേഖ]]യ്ക്കടുത്തുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന ജനസംഖ്യയിലും കാറ്റുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവരിലും ഇത് സംഭവിക്കാൻ സാധ്യത കൂടുതലാണ്. കൂടാതെ, സ്ത്രീകളേക്കാൾ പുരുഷന്മാരിലാണ് ടെറിജിയം ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതൽ. == പാത്തോളജി == [[പ്രമാണം:Pterygium_-_intermed_mag.jpg|ലഘുചിത്രം|രക്തക്കുഴലുകൾ (ചിത്രത്തിന്റെ ഇടത്-താഴെ), എലാസ്റ്റോട്ടിക് കൊളാജൻ (ചിത്രത്തിന്റെ മധ്യഭാഗം) എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു ടെറിജിയം ബാധിച്ച കൺജങ്ക്റ്റിവയുടെ മൈക്രോഗ്രാഫ്.]] [[കൊളാജൻ|കൊളാജന്റെ]] എലാസ്റ്റോട്ടിക് ഡീജനറേഷനും (ആക്റ്റിനിക് എലാസ്റ്റോസിസ്<ref>{{Cite book|title=Sternberg's Diagnostic Surgical Pathology|last=Klintworth|first=G|last2=Cummings|first2=T|date=26 August 2009|isbn=978-0-7817-7942-5|editor-last=Stacey|editor-first=Mills|edition=5th|chapter=24; The eye and ocular adnexa}}</ref>) ഫൈബ്രോവാസ്കുലർ പ്രൊലിഫറേഷനും കൺജക്റ്റിവയിലെ ടെറിജിയത്തിന്റെ സവിശേഷതയാണ്. ടെറിജിയത്തിന്റെ ഹെഡ് എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന മുന്നിലെ ഭാഗത്തോട് ചേർന്ന് ചിലപ്പോൾ [[ഇരുമ്പ്]] നിക്ഷേപത്തിന്റെ ഒരു വരി കാണാം. ഇത് ''സ്റ്റോക്കേഴ്സ് ലൈൻ'' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. വരിയുടെ സ്ഥാനത്തിന് ടെറിജിയത്തിന്റെ വളർച്ചയുടെ രീതിയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. മൂക്കിന്റെ ദിശയിൽ ടെറിജിയം കൂടുതലായി കാണുന്നത് ഒരുപക്ഷേ [[peripheral light focusing|പെരിഫറൽ ലൈറ്റ് ഫോക്കസിംഗിന്റെ]] ഫലമായിരിക്കാം, അതായത് സൂര്യരശ്മികൾ [[കോർണിയ|കോർണിയയിലൂടെ]] പാർശ്വസ്ഥമായി കടന്നുപോകുന്നു, അവിടെ അവ അപവർത്തനത്തിന് വിധേയമാവുകയും [[കോർണ്ണിയൽ ലിമ്പസ്|ലിമ്പസ്]] ഏരിയയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മൂക്കിന്റെ എതിർ ഭാഗത്ത് നിന്നുള്ള പ്രകാശം മൂക്കിനാൽ തടയപ്പെടുന്നതിനാൽ, [[കോർണ്ണിയൽ ലിമ്പസ്|ലിംബസിൽ]] കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന സൂര്യപ്രകാശത്തിന്റെ തീവ്രത കുറഞ്ഞ് ആ ഭാഗത്ത് ടെറിജിയം ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത കുറയുന്നു.<ref name="Coroneo"/> ചില ഗവേഷണങ്ങൾ, [[vimentin|വിമെന്റിൻ]] എക്സ്പ്രഷൻ മൂലമുള്ള ജനിതക കാരണങ്ങളെക്കുറിച്ച് സൂചിപ്പിക്കുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=http://www.paramountbooks.com.pk/LoginIndex.asp?title=Concise-Ophthalmology-(pb)-2014&Isbn=9789696370017&opt=3&sUBcAT=06|title=Paramount Books Online Bookstore 9789696370017 : Concise-Ophthalmology-(pb)-2014|access-date=2014-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20140730052246/http://www.paramountbooks.com.pk/LoginIndex.asp?title=Concise-Ophthalmology-(pb)-2014&Isbn=9789696370017&opt=3&sUBcAT=06|archive-date=30 July 2014}}</ref> ട്യൂമർ സപ്രസ്സർ ജീനിന്റെ അപര്യാപ്തത മൂലം വർദ്ധിച്ച P53 എക്സ്പ്രഷനും ഈ സെല്ലുകൾ കാണിക്കുന്നു. ഈ സൂചനകൾ ഒരു മൈഗ്രേറ്റിംഗ് [[കോർണ്ണിയൽ ലിമ്പസ്|ലിംബസിന്റെ]] പ്രതീതി നൽകുന്നു, ടെറിജിയത്തിന്റെ സെല്ലുലാർ ഉത്ഭവം യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്നത് ലിംബൽ എപിത്തീലിയത്തിൽ നിന്നാണ്.<ref>{{Cite journal|last=Gulani|first=A|last2=Dastur, YK|title=Simultaneous pterygium and cataract surgery.|journal=Journal of Postgraduate Medicine|date=Jan–Mar 1995|volume=41|issue=1|pages=8–11|pmid=10740692|url=http://www.jpgmonline.com/article.asp?issn=0022-3859;year=1995;volume=41;issue=1;spage=8;epage=11;aulast=Gulani|accessdate=30 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120208010658/http://www.jpgmonline.com/article.asp?issn=0022-3859%3Byear%3D1995%3Bvolume%3D41%3Bissue%3D1%3Bspage%3D8%3Bepage%3D11%3Baulast%3DGulani|archivedate=8 February 2012}}</ref> ടെറിജിയത്തിന് നിരവധി സെഗ്‌മെന്റുകൾ ഉണ്ട്: * ഫച്സ് പാച്ച്സ് (ടെറിജിയത്തിൻ്റെ തല ഭാഗത്തിന് സമീപം ചിതറിക്കിടക്കുന്ന വളരെ ചെറിയ ചാരനിറത്തിലുള്ള കളങ്കങ്ങൾ) * സ്റ്റോക്കേഴ്സ് ലൈൻ (ഇരുമ്പ് നിക്ഷേപം ചേർന്ന തവിട്ടുനിറത്തിലുള്ള രേഖ) * ഹുഡ് (ടെറിജിയത്തിന്റെ നോൺവാസ്കുലർ ഭാഗം) * തല (ടെറിജിയത്തിന്റെ അഗ്രം, സാധാരണയായി ഉയർന്നതും വളരെ വാസ്കുലർ ആയതുമായ ഭാഗം) * ശരീരം (മാംസളമായ എലവേറ്റഡ് ഭാഗം) * സുപ്പീരിയർ എഡ്ജ് (ടെറിജിയത്തിന്റെ ത്രികോണാകൃതിയിലുള്ള അല്ലെങ്കിൽ ചിറക് ആകൃതിയിലുള്ള ഭാഗത്തിന്റെ മുകൾഭാഗം) * ഇൻഫീരിയർ എഡ്ജ് (ടെറിജിയത്തിന്റെ ത്രികോണാകൃതിയിലുള്ള അല്ലെങ്കിൽ ചിറക് ആകൃതിയിലുള്ള ഭാഗത്തിന്റെ താഴത്തെ അറ്റം). == രോഗനിർണയം == പ്രത്യേക ഉപകരണങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ തന്നെ സാധാരണ [[നേത്ര പരിശോധന]]യിലൂടെ ടെറിജിയം നിർണ്ണയിക്കാൻ കഴിയും. അവസ്ഥ വഷളാകുമ്പോൾ, ചിലപ്പോൾ വേണ്ടിവരുന്ന ഒരു പ്രായോഗിക പരിശോധനയാണ് [[corneal topography|കോർണിയൽ ടോപ്പോഗ്രാഫി]].<ref>{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001011.htm|title=Pterygium: MedlinePlus Medical Encyclopedia|access-date=15 August 2016|website=medlineplus.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20160828104402/https://medlineplus.gov/ency/article/001011.htm|archive-date=28 August 2016}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://emedicine.medscape.com/article/1192527-workup#showall|title=Pterygium Workup: Imaging Studies, Procedures|access-date=15 August 2016|website=emedicine.medscape.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911082247/http://emedicine.medscape.com/article/1192527-workup#showall|archive-date=11 September 2016}}</ref> === ഡിഫറൻഷ്യൽ ഡയഗ്നോസിസ് === ഹിസ്റ്റോളജിക്കലായും എറ്റിയോളജിക്കലായും ടെറിജിയത്തിന് സമാനമായ പിംഗുക്കുലയിൽ നിന്ന് ടെറിജിയത്തെ വേർതിരിച്ച് അറിയേണ്ടതാണ്.<ref name="AAO">{{Cite web|url=https://eyewiki.aao.org/Pinguecula|title=Pinguecula - EyeWiki|website=eyewiki.aao.org|language=en|access-date=2020-07-11|archive-date=2020-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200711050002/https://eyewiki.aao.org/Pinguecula|url-status=dead}}</ref> <ref name="Kanski">{{Cite book|title=Kanski's clinical ophthalmology : a systematic approach|last=John F|first=Salmon|publisher=Elsevier|isbn=978-0-7020-7711-1|edition=9th|page=198|chapter=Conjunctiva}}</ref> ടെറിജിയത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, പിങ്കുക്കുല കൺജങ്റ്റൈവയിൽ മാത്രമേ കാണപ്പെടുന്നുള്ളൂ, ഇത് ലിംബസിലേക്കോ കോർണിയയിലേക്കോ പുരോഗമിക്കുകയുമില്ല. ടെറിജിയം പോലെ തോന്നിക്കുന്ന മറ്റൊരു അവസ്ഥയാണ് സ്യൂഡോടേറിജിയം. മുറിവുകളോ, പൊള്ളലുകളൊ, കോർണിയയെ ബാധിക്കുന്ന അസുഖങ്ങളോ മൂലം കൺജങ്റ്റൈവ കോർണിയയിൽ ഒട്ടുന്നത് മൂലമാണ് സ്യൂഡോടെറിജിയം ഉണ്ടാകുന്നത്.<ref name="Kanski"/> == ചികിത്സ == കാഴ്ചയെ ബാധിക്കുന്ന തരത്തിൽ വളർന്നിട്ടില്ലെങ്കിൽ ടെറിജിയത്തിന് സാധാരണഗതിയിൽ ശസ്ത്രക്രിയ ആവശ്യമില്ല.<ref name="NEI2016"/> ഇത് അമിതമായ സൂര്യ പ്രകാശവുമായി<ref>{{Cite journal|last=Mackenzie F.D., Hirst L.W., Battistutta D., Green A.|year=1992|title=Risk Analysis in the Development of Pterygia|url=https://archive.org/details/sim_ophthalmology_1992-07_99_7/page/1056|journal=Ophthalmology|volume=99|issue=7|pages=1056–1061|doi=10.1016/s0161-6420(92)31850-0|pmid=1495784}}</ref> അല്ലെങ്കിൽ കാറ്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ, സംരക്ഷിത സൺഗ്ലാസുകൾ, തൊപ്പികൾ എന്നിവ ധരിക്കുന്നതും ദിവസം മുഴുവൻ കൃത്രിമ കണ്ണുനീർ ഉപയോഗിക്കുന്നതും അവയുടെ രൂപീകരണം തടയാനോ വളർച്ച തടയാനോ സഹായിക്കും. സൌന്ദര്യപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കും, കാഴ്ചയെ ബാധിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള ലക്ഷണങ്ങൾക്കും ശസ്ത്രക്രിയ പരിഗണിക്കാം.<ref name="Mar2016">{{Cite journal|last=Martins|title=Mitomycin C in pterygium treatment.|doi=10.18240/ijo.2016.03.25|pmid=27158622|pages=465–8|issue=3|volume=9|date=2016|journal=International Journal of Ophthalmology|first5=P|first=TG|last5=Schor|first4=R|last4=Chammas|first3=MR|last3=Alves|first2=AL|last2=Costa|pmc=4844053}}</ref> === ശസ്ത്രക്രിയ === [[പ്രമാണം:Pterygium.jpg|ലഘുചിത്രം| ടെറിജിയം നീക്കംചെയ്യൽ ശസ്ത്രക്രിയ ]] അമ്നിയോട്ടിക് മെംബ്രൻ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ കൺജക്റ്റിവൽ ഓട്ടോഗ്രാഫ്റ്റ് ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് 6 മാസത്തിൽ ടെറിജിയം വീണ്ടും ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത കുറവാണെന്ന് ഒരു കോക്രൺ അവലോകനത്തിൽ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Cle2016">{{Cite journal|title=Conjunctival autograft for pterygium|journal=Cochrane Database Syst Rev|volume=2|pages=CD011349|date=2016|pmid=26867004|doi=10.1002/14651858.CD011349.pub2|pmc=5032146}}</ref> ഏത് തരത്തിലുള്ള ശസ്ത്രക്രിയയാണ് മെച്ചപ്പെട്ട കാഴ്ചയോ ജീവിത നിലവാരമോ ഉണ്ടാക്കുന്നതെന്ന് നിർണ്ണയിക്കാൻ കൂടുതൽ ഗവേഷണം ആവശ്യമാണ്. ടെറിജിയം ചികിൽസയിൽ [[mitomycin C|മൈറ്റോമൈസിൻ സി]] യുടെ ഉപയോഗത്തിന്റെ മെച്ചങ്ങളെക്കുറിക്കും കൂടുതൽഅറിയേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. ശസ്ത്രക്രിയക്ക്ശേഷം ടെറിജിയം വീണ്ടും വരാനുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നതിനുള്ള പരീക്ഷണങ്ങളിൽ റേഡിയോ തെറാപ്പിയും ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last=Ali|last7=Gérard|pmid=20674450|pages=140–7|issue=2|volume=15|date=April 2011|journal=Cancer/Radiothérapie|title=The role of radiotherapy in the treatment of pterygium: a review of the literature including more than 6000 treated lesions.|first7=JP|first6=S|first=AM|last6=El-Haddad|first5=Y|last5=Rostom|first4=A|last4=Thyss|first3=RJ|last3=Bensadoun|first2=J|last2=Thariat|doi=10.1016/j.canrad.2010.03.020}}</ref> ==== ഓട്ടോ ഗ്രാഫ്റ്റിങ്ങ് ==== ടെറിജിയം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഫലപ്രദവും സുരക്ഷിതവുമായ ശസ്ത്രക്രിയാ സാങ്കേതികതയാണ് ഓട്ടോ ഗ്രാഫ്റ്റിങ്.<ref name=":0">{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/1051774434|title=Ophthalmology|last=Myron|first=Yanoff|last2=Jay S.|first2=Duker|publisher=Elsevier|others=|year=2019|isbn=978-0-323-52821-4|edition=5th|location=Edinburgh|pages=310|chapter=Cornea and ocular surface diseases|oclc=1051774434}}</ref> ടെറിജിയം നീക്കംചെയ്യുമ്പോൾ, ടെനോൺസ് ലെയർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ലീറയെ മൂടുന്ന ടിഷ്യുവും നീക്കംചെയ്യുന്നു. അതിന് ശേഷം സ്ലീറയെ മറ്റ് എവിടെനിന്നെങ്കിലും എടുത്ത ആരോഗ്യമുള്ള കൺജങ്റ്റൈവൽ ടിഷ്യു ഉപയോഗിച്ച് മൂടുന്നു. ==== അമ്നിയോട്ടിക് മെംബ്രേൻ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷൻ ==== ടെറിജിയം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഫലപ്രദവും സുരക്ഷിതവുമായ മറ്റൊരു പ്രക്രിയയാണ് അമ്നിയോട്ടിക് മെംബ്രേൻ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷൻ. വലിയ ടെറിജിയം നീക്കംചെയ്യുന്നതിന്, കൺജക്റ്റിവൽ ഓട്ടോ ഗ്രാഫ്റ്റ് ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷന് പകരം പരിഗണിക്കാവുന്ന പ്രായോഗിക ബദൽ ആണ് അമ്നിയോട്ടിക് മെംബ്രേൻ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷൻ. മനുഷ്യ മറുപിള്ളയുടെ ഏറ്റവും ആന്തരിക പാളിയിൽ നിന്ന് എടുക്കുന്ന ടിഷ്യുവാണ് അമ്നിയോട്ടിക് മെംബ്രൻ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷന് ഉപയോഗിക്കുന്നത്, കേടായ മ്യൂക്കോസൽ പ്രതലങ്ങളെ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കാനും സുഖപ്പെടുത്താനും ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു. 1940 മുതൽ ഇത് ഒരു ശസ്ത്രക്രിയാ വസ്തുവായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{commons|pterygium}} * [http://emedicine.medscape.com/article/1192527-overview ടെറിജിയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഇമെഡിസിൻ ലേഖനം] {{Medical resources|DiseasesDB=10916|ICD10={{ICD10|H|11|0|h|10}}|ICD9={{ICD9|372.4}}|ICDO=|OMIM=|MedlinePlus=001011|eMedicineSubj=oph|eMedicineTopic=542|MeshID=D011625}} [[വർഗ്ഗം:നേത്രവിജ്ഞാനം]] [[വർഗ്ഗം:കൺജങ്റ്റൈവയെ ബാധിക്കുന്ന അസുഖങ്ങൾ]] iiax3cy4c38syzoyg310czi42kb0xs6 0 518283 4675408 3843465 2026-10-12T05:21:48Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675408 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sheila Holzworth}} {{MedalTableTop | name = ഷീല ഹോൾസ്‌വർത്ത് | image = | image_size = | alt = | caption = | sport = Women's [[alpine skiing]] | country_code = USA | medals = {{Medal|Competition|[[Paralympic Games]]}} {{Medal|Gold|[[1984 Winter Paralympics|1984 Innsbruck]] | Women's Giant Slalom B1 }} {{Medal|Gold|[[1984 Winter Paralympics|1984 Innsbruck]] | Women's Alpine Combination B1 }} {{Medal|Silver|[[1984 Winter Paralympics|1984 Innsbruck]] | Women's Downhill B1 }} }} ഒരു [[അമേരിക്ക]]ൻ പാരാ-ആൽപൈൻ സ്കീയറായിരുന്നു '''ഷീല ഹോൾസ്‌വർത്ത്''' (1961 <ref name="Anderson">{{cite book |last1=Anderson |first1=Shawn |title=Extra Mile America: Stories of Inspiration, Possibility and Purpose |date=2010 |page=110 |url=https://books.google.com/books?id=x3x9MyIkJ-0C&pg=PA110&lpg=PA110&dq=sheila+holzworth+%221961%22&source=bl&ots=I__TEM3bUE&sig=ACfU3U3O3dnG707Jwnwr0NxrGhTDMEDV2Q&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiEiMzO6dDqAhWTmHIEHUX9DJQ4ChDoATACegQIChAB#v=onepage&q=sheila%20holzworth%20%221961%22&f=false |accessdate=16 July 2020 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> - മാർച്ച് 29, 2013 <ref name="Civitas">{{cite news |last1=Quinn |first1=Rachel Vogel |title=Climb to the Clouds |url=https://civitas.central.edu/2013/02/climb-to-the-clouds/ |accessdate=16 July 2020 |publisher=Civitas: A Journal of the Central College Community |date=23 February 2013}}</ref>). പത്താം വയസ്സിൽ അന്ധയായ അവർ [[1984 Winter Paralympics|1984-ലെ വിന്റർ പാരാലിമ്പിക്‌സിൽ]] രണ്ട് സ്വർണ്ണവും വെള്ളി മെഡലും നേടി. അമേരിക്കൻ പ്രതിനിധി സംഘത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു മറ്റ് നേട്ടങ്ങൾ. == ആദ്യകാലജീവിതം == 1981-ൽ, ഹോൾസ്‌വർത്ത് [[International Year of Disabled Persons|വികലാംഗരുടെ അന്താരാഷ്ട്ര വർഷം]] [[Mount Rainier|റെയ്‌നർ പർവ്വതത്തിൽ]] കയറിയ ആദ്യത്തെ അന്ധയായ സ്ത്രീയായിരുന്നു.<ref name="NWI">{{cite news |last1=Glover |first1=Penny |title=Woman doesn't let blindness blocker her |url=https://www.nwitimes.com/uncategorized/woman-doesn-t-let-blindness-blocker-her/article_2fddd904-0821-5712-b5a8-0c99c7921c30.html |accessdate=16 July 2020 |publisher=NWI.com |date=4 February 1992}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> വികലാംഗരുടെ ഒരു ടീമിന്റെ ഭാഗമായാണ് അവർ മലകയറ്റം പൂർത്തിയാക്കിയത്.<ref name="Globe Gazette">{{cite news |last1=Pieper |first1=Mary |title=Making things happen |url=https://globegazette.com/news/local/making-things-happen/article_bad60c4b-fccd-5cd8-b78f-b7e9349a26c8.html |accessdate=16 July 2020 |publisher=Globe Gazette |date=20 November 2003}}</ref> 1982-ൽ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ബ്ലൈൻഡ് അത്‌ലറ്റ്സ് സംഘടിപ്പിച്ച ദേശീയ സ്കൂൾ മത്സരത്തിൽ [[Giant slalom|ജയിന്റ് സ്ലാലോമിൽ]] സ്വർണ്ണവും [[Slalom skiing|സ്ലാലോം സ്കീയിംഗിൽ]] വെള്ളിയും നേടി.<ref name="NWI"/>1984-ലെ വിന്റർ പാരാലിമ്പിക്‌സിൽ വനിതകളുടെ ജയന്റ് സ്ലാലോം ബി 1, വിമൻസ് ആൽപൈൻ കോമ്പിനേഷൻ ബി 1 എന്നീ രണ്ട് ആൽപൈൻ സ്‌കീയിംഗ് ഇനങ്ങളിൽ ഹോൾസ്‌വർത്ത് സ്വർണം നേടി. കൂടാതെ വനിതാ ഡൗൺഹിൽ ബി 1 ൽ വെള്ളി മെഡലും നേടി. [[1988 Winter Paralympics|1988-ലെ വിന്റർ പാരാലിമ്പിക്‌സിലും]] അവർ മത്സരിച്ചു.<ref name="Paralympics">{{cite web |title=Sheila Holzworth |url=https://www.paralympic.org/sheila-holzworth |website=International Paralympic Committee |accessdate=16 July 2020}}</ref> സ്വിറ്റ്സർലൻഡിലെ വികലാംഗർക്കായുള്ള ലോകകപ്പ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്, 1983-ലെ ദേശീയ സ്നോ സ്കൈ മത്സരം, അമേരിക്കൻ ബ്ലൈൻഡ് വാട്ടർ സ്കൈ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്, 1984-ൽ നോർവേയിൽ നടന്ന അന്താരാഷ്ട്ര അന്ധരുടെ വാട്ടർ സ്കീ മത്സരം എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി മത്സരങ്ങളിൽ അവർ മെഡലുകൾ നേടി. 1989-ൽ അന്ധർക്കും വികലാംഗർക്കും വേണ്ടി ട്രിക്ക് വാട്ടർ സ്കീയിംഗിൽ ലോക റെക്കോർഡ്, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിൽ വാട്ടർ സ്കീസിൽ പങ്കെടുത്ത ആദ്യത്തെ കാഴ്ചയില്ലാത്ത വ്യക്തി എന്ന റെക്കോർഡും അവർ നേടി.<ref name="NWI" /> 1989-ൽ മികച്ച [[Ten Outstanding Young Americans|ടെൻ ഔട്ട്സ്റ്റാൻഡിംഗ് യങ്അമേരിക്കൻസ്]] അവാർഡ് നേടി. പ്രസിഡന്റുമാരായ [[റൊണാൾഡ് റീഗൻ|റൊണാൾഡ് റീഗനും]] [[ജോർജ്ജ് എച്ച്.ഡബ്ല്യു. ബുഷ്|ജോർജ്ജ് എച്ച്. ഡബ്ല്യു. ബുഷും]] വ്യത്യസ്ത സമയങ്ങളിൽ വൈറ്റ് ഹൗസ് റിസപ്ഷനുകളിലേക്ക് അവരെ ക്ഷണിച്ചിരുന്നു.<ref name="Central College">{{cite news |title=Featured: Former sightless athlete Holzworth recognized for Forever Dutch gift |url=https://news.central.edu/2017/11/former-sightless-athlete-holzworth-recognized-for-forever-dutch-gift/ |accessdate=16 July 2020 |publisher=Central College News |date=7 November 2017}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:2013-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1961-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെ പാരാലിമ്പിക് ആൽപൈൻ സ്കീയർമാർ]] g04xnmpukyz8bekdeljwyr79lkfowxf 0 519059 4675285 4570238 2026-10-11T19:12:08Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675285 wikitext text/x-wiki {{Infobox Institute|name=വെൽക്കം സാങ്കർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്|image=|established=1992|head_label=Director|head=[[മൈക്കേൾ സ്ട്രാറ്റൺ]]|president=|faculty=32|staff=~900|budget=|endowment=|debt=|city=[[Hinxton]]|state=[[Cambridgeshire]], [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]]|address=[[Wellcome Genome Campus]]|website={{URL|sanger.ac.uk}}}} [[File:Sanger_Institute_and_Hinxton_Hall,_Cambridge,_UK.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sanger_Institute_and_Hinxton_Hall,_Cambridge,_UK.jpg|ലഘുചിത്രം|300x300ബിന്ദു|വെൽകം ജിനോം കാമ്പസ്.]] മുമ്പ് ദി സാങ്കർ സെന്റർ, വെൽകം ട്രസ്റ്റ് സാങ്കർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന '''വെൽക്കം സാങ്കർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്''', പ്രാഥമികമായി [[വെൽകം ട്രസ്റ്റ്|വെൽക്കം ട്രസ്റ്റിന്റെ]] ധനസഹായത്തോടെ ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|ബ്രിട്ടീഷ്]] ജീനോമിക്സ്, ജനിറ്റിക്സ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടാണ്.<ref>{{cite web|url=http://www.cggh.ox.ac.uk/?title=MRC_Centre_United_Kingdom#Wellcome_Trust_Sanger_Institute|title=MRC Centre United Kingdom: Wellcome Trust Sanger Institute|accessdate=2008-12-22|publisher=[[Medical Research Council (UK)|Medical Research Council]]|archive-date=2012-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120521140920/http://www.cggh.ox.ac.uk/?title=MRC_Centre_United_Kingdom#Wellcome_Trust_Sanger_Institute|url-status=dead}}</ref> [[കേംബ്രിഡ്ജ്|കേംബ്രിഡ്ജിന്]] പുറത്ത്, ഹിൻക്സ്റ്റൺ ഗ്രാമത്തിലെ വെൽകം ജിനോം കാമ്പസിലാണ് ഇത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇത് യൂറോപ്യൻ ബയോ ഇൻഫോർമാറ്റിക്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുമായി ആസ്ഥാനം പങ്കിടുന്നു. 1992 ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് ഇരട്ട [[നോബൽ സമ്മാനം|നോബൽ സമ്മാന]] ജേതാവായ [[ഫ്രെഡറിക് സാങ്ങർ|ഫ്രെഡറിക് സാങ്കറിന്റെ]] പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite journal|last1=Walker|first1=John|authorlink=John E. Walker|title=Frederick Sanger (1918–2013) Double Nobel-prizewinning genomics pioneer|doi=10.1038/505027a|journal=Nature|volume=505|issue=7481|pages=27|year=2014|pmid=24380948|pmc=|title-link=Frederick Sanger|doi-access=free|bibcode=2014Natur.505...27W}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Sanger|first1=F.|doi=10.1146/annurev.bi.57.070188.000245|title=Sequences, Sequences, and Sequences|url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-biochemistry_1988_57/page/n9|journal=Annual Review of Biochemistry|volume=57|pages=1–29|year=1988|pmid=2460023|pmc=}}</ref> == സൗകര്യങ്ങളും വിഭവങ്ങളും == === കാമ്പസ് === 1993 ൽ അക്കാലത്തെ 17 സാങ്കർ സെന്റർ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കേംബ്രിഡ്ജ്ഷയറിലെ ഹിൻസ്റ്റൺ ഹാളിൽ താൽക്കാലികമായി സജ്ജമാക്കപ്പെട്ട ലബോറട്ടറി സ്ഥലത്തേക്ക് മാറി.<ref name="sanger1">{{cite web|url=http://www.sanger.ac.uk/about/history/history.html|title=Wellcome Trust Sanger Institute - History|accessdate=2010-06-28|publisher=Wellcome Sanger Institute|archive-date=2010-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20100707045659/http://www.sanger.ac.uk/about/history/history.html|url-status=dead}}</ref> ഈ 55 ഏക്കർ (220,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ) സ്ഥലം വെൽകം ജീനോം കാമ്പസായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുകയും അംഗസംഖ്യ വർദ്ധിച്ചുവന്ന ഇതിലെ ഏകദേശം 1300 ഓളം വരുന്ന ജീവനക്കാരിൽ ഏകദേശം 900 പേരോളം സാംഗർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ ജോലിയെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.sanger.ac.uk/careers/|title=Wellcome Sanger Institute - Work and study|accessdate=2010-06-28|publisher=Wellcome Sanger Institute}}</ref> വെൽക്കം ട്രസ്റ്റ് കോൺഫറൻസ് സെന്റർ,<ref>{{cite web|url=http://www.wtconference.org/|title=Welcome to the Wellcome Genome Campus Conference Centre|accessdate=30 March 2018|date=|website=Wellcome Genome Campus Conference Centre|author=|archive-date=2014-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20140518041356/http://wtconference.org/|url-status=dead}}</ref> യൂറോപ്യൻ ബയോ ഇൻഫോർമാറ്റിക്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് എന്നിവയും ജീനോം കാമ്പസിലാണ് ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. 2005 ൽ<ref>{{cite web|url=http://www.sanger.ac.uk/Info/Press/2005/051014.shtml|title=Wellcome Trust Genome Campus Extension Opened: Visit by Her Royal Highness, The Princess Royal|accessdate=2009-01-07|publisher=Wellcome Sanger Institute|archive-date=2008-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080511155007/http://www.sanger.ac.uk/Info/Press/2005/051014.shtml|url-status=dead}}</ref> കാമ്പസിലെ ഒരു പ്രധാന വിപുലീകരണത്തിനുശേഷം ഇത് ഔദ്യോഗികമായി തുറക്കുകയും ഇതിൽ പുതിയ ലബോറട്ടറികൾ, ഒരു ഡാറ്റാ സെന്റർ, സ്റ്റാഫ് സൌകര്യങ്ങൾ എന്നിവയടങ്ങിയ കെട്ടിടങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="datacentre">{{Cite journal|last1=Doctorow|first1=C.|authorlink1=Cory Doctorow|title=Big data: Welcome to the petacentre|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2008-09-04_455_7209/page/n31|doi=10.1038/455016a|journal=Nature|volume=455|issue=7209|pages=16–21|year=2008|pmid=18769411|pmc=|doi-access=free}}</ref> == അവലംബം == <references />{{bioinformatics}} [[വർഗ്ഗം:ഗവേഷണസ്ഥാപനങ്ങൾ]] ta5zz1b9nn8onvpbvq1ee3elu4n4c24 0 521058 4675313 4667989 2026-10-11T20:43:07Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675313 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Lead poisoning}} {{Infobox medical condition (new) | name = ഈയം വിഷബാധ | risks = Being a child<ref name=WHO2016/> | frequency = | prognosis = | medication = [[Dimercaprol]], [[edetate calcium disodium]], [[succimer]]<ref name=Gra2007/> | treatment = [[Chelation therapy]]<ref name=Dap2014/> | prevention = Removing lead from the home, improved monitoring in the workplace, laws that ban lead in products<ref name=WHO2016/><ref name=Dap2014/><ref name=Need2004/><ref name=CDC2016Prev/> | differential = [[Iron deficiency anemia]], [[malabsorption]], [[anxiety disorder]], [[polyneuropathy]]<ref>{{cite book|last1=Ferri|first1=Fred F. | name-list-format = vanc |title=Ferri's differential diagnosis : a practical guide to the differential diagnosis of symptoms, signs, and clinical disorders|url=https://archive.org/details/ferrisdifferenti0000ferr|date=2010|publisher=Elsevier/Mosby|location=Philadelphia, PA|isbn=978-0323076999|page=Chapter L|edition=2nd}}</ref> | diagnosis = [[Blood lead level]]<ref name=WHO2016/> | causes = Exposure to [[lead]] via contaminated air, water, dust, food, consumer products<ref name=WHO2016/> | image = Lead PoisoningRadio.jpg | types = | duration = | onset = | complications = [[Anemia]], [[seizures]], [[coma]]<ref name=CDC2013Sym/><ref name=WHO2016/> | symptoms = [[Intellectual disability]], abdominal pain, [[constipation]], headaches, irritability, memory problems, [[infertility|inability to have children]], [[paresthesia|tingling]] in the hands and feet<ref name=CDC2013Sym/><ref name=WHO2016/> | synonyms = Plumbism, colica pictorum, saturnism, [[Devon colic]], painter's colic | field = [[Toxicology]] | caption = An X ray demonstrating the characteristic finding of lead poisoning in humans—dense [[metaphyseal]] lines. | deaths = 540,000 (2016)<ref name=WHO2016/> }} മനുഷ്യ ശരീരത്തിൽ [[കറുത്തീയം|ഈയം ]] മൂലമുണ്ടാകുന്ന ഒരുതരം [[ലോഹം|ലോഹ]] വിഷബാധയാണ് '''ഈയം വിഷബാധ'''.<ref name="WHO2016"/> [[മസ്തിഷ്കം|മസ്തിഷ്കമാണ്]] ഇതിനോട് ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രതികരിക്കുന്നത്. വയറുവേദന, [[മലബന്ധം]], [[തലവേദന]], ക്ഷോഭം, ഓർമ്മ പ്രശ്നങ്ങൾ, [[വന്ധ്യത]], [[Paresthesia|പാരെസ്തേഷ്യ]] എന്നിവയാണ് ഈ വിഷബാധയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ.<ref name="CDC2013Sym">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/niosh/topics/lead/health.html|title=Lead Information for Workers|access-date=14 October 2016|date=30 September 2013|website=CDC|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018215410/http://www.cdc.gov/niosh/topics/lead/health.html|archive-date=18 October 2016}}</ref> ഇതുമൂലം ബൗദ്ധിക വൈകല്യത്തിന് കാരണമാവുകയും പെരുമാറ്റ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യുന്നു. കഠിനമായ വിഷബാധയിൽ [[അനീമിയ|വിളർച്ച]], കോച്ചിപ്പിടുത്തം, കോമ അല്ലെങ്കിൽ [[മരണം]] വരെ സംഭവിക്കാം. മലിനമായ വായു, വെള്ളം, പൊടി, ഭക്ഷണം അല്ലെങ്കിൽ ഉപഭോക്തൃ ഉൽ‌പ്പന്നങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ ഈയം വിഷബാധ സംഭവിക്കാവുന്നതാണ്. ഈയം പെയിന്റ് അടങ്ങിയ വസ്തുക്കൾ വായിൽ വയ്ക്കാനും ഈയത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം ആഗിരണം ചെയ്യാനും സാധ്യതയുള്ളതിനാൽ കുട്ടികൾ കൂടുതൽ അപകടസാധ്യതയിലാണ്. പ്രത്യേക അപകടസാധ്യതയുള്ള ചില തൊഴിലുകളിലേർപ്പെടുന്ന മുതിർന്നവരിൽ ഈയം വിഷബാധയുണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്.<ref name="Gra2007">{{Cite journal|title=Lead toxicity and chelation therapy|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-health-system-pharmacy_2007-01-01_64_1/page/n45|journal=American Journal of Health-System Pharmacy|volume=64|issue=1|pages=45–53|date=January 2007|pmid=17189579|doi=10.2146/ajhp060175}}</ref> [[രക്തം|രക്തത്തിലെ]] ഈയം നിരക്ക് അളക്കുന്നതിലൂടെയാണ് രോഗനിർണയം നടത്തുന്നത്.<ref name="WHO2016"/> സെന്റർസ് ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോൾ (യുഎസ്) മുതിർന്നവർക്ക് രക്തത്തിലെ ലെഡിന് 10&nbsp;µg/dl (10&nbsp;µg/100 g) എന്ന പരിധിയും കുട്ടികൾക്ക് 5&nbsp;µg/dl 5 എന്ന പരിധിയും നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref name="CDC2012">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/nceh/lead/ACCLPP/acclpp_main.htm|title=Advisory Committee On Childhood Lead Poisoning Prevention (ACCLPP)|access-date=18 May 2012|date=May 2012|publisher=CDC|archive-url=https://web.archive.org/web/20120504235623/http://www.cdc.gov/nceh/lead/ACCLPP/acclpp_main.htm|archive-date=4 May 2012}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=sb06AAAAIAAJ&pg=PA116|title=The Code of Federal Regulations of the United States of America|date=2005|publisher=U.S. Government Printing Office|page=116|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20171105194927/https://books.google.com/books?id=sb06AAAAIAAJ&pg=PA116|archive-date=2017-11-05|df=}}</ref> [[അരുണരക്താണു|ചുവന്ന രക്താണുക്കളുടെ]] ഘടനാമാറ്റം നിരീക്ഷിച്ചും [[എക്സ് കിരണം|എക്സ്-റേയിൽ]] കാണുന്നതുപോലെ കുട്ടികളുടെ അസ്ഥികളിലെ അടയാളങ്ങളിലൂടെയോ എലവേറ്റഡ് ഈയം കണ്ടെത്താം. <ref name="Dap2014">{{Cite journal|title=Lead poisoning in children|journal=Advances in Pediatrics|volume=61|issue=1|pages=313–33|date=August 2014|pmid=25037135|doi=10.1016/j.yapd.2014.04.004}}</ref> ഈയം വിഷബാധ തടയാൻ കഴിയും.<ref name="WHO2016">{{Cite web|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs379/en/|title=Lead poisoning and health|access-date=14 October 2016|date=September 2016|website=WHO|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018024720/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs379/en/|archive-date=18 October 2016}}</ref> വീട്ടിൽ നിന്ന് ഈയം അടങ്ങിയ ഇനങ്ങൾ നീക്കംചെയ്യൽ,<ref name="Need2004"/> മെച്ചപ്പെട്ട വെന്റിലേഷൻ, ജോലിസ്ഥലത്തെ മോണിറ്ററിംഗ് പോലുള്ള ശ്രമങ്ങൾ,<ref name="CDC2016Prev">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/niosh/topics/lead/prevention.html|title=Lead Information for Employers|access-date=14 October 2016|date=30 September 2013|website=CDC|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018210747/http://www.cdc.gov/niosh/topics/lead/prevention.html|archive-date=18 October 2016}}</ref> പെയിന്റ്, ഗ്യാസോലിൻ തുടങ്ങിയ ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ ഈയം നിരോധിക്കുന്ന നിയമങ്ങൾ പോലുള്ള രാജ്യവ്യാപകമായ നയങ്ങൾ, അനുവദനീയമായ അളവ് കുറയ്ക്കൽ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വെള്ളം, മണ്ണ് എന്നിവയുടെ ഈയം മലിനീകരണം തടയുക,<ref name="Dap2014"/> ഈയത്തിന്റെ ഉറവിടം നീക്കം ചെയ്യുക, ഈയവുമായി ബന്ധമുള്ള മരുന്നുകളുടെ ഉപയോഗം കുറയ്ക്കുക എന്നിവയാണ് സ്വീകരിക്കാവുന്നത്. കിലീഷൻ തെറാപ്പി വഴി ഇത് ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറന്തള്ളാൻ കഴിയും.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/nceh/lead/acclpp/blood_lead_levels.htm|title=What Do Parents Need to Know to Protect Their Children?|access-date=14 October 2016|date=30 October 2012|website=CDC|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009233521/http://www.cdc.gov/nceh/lead/acclpp/blood_lead_levels.htm|archive-date=9 October 2016}}</ref> [[Dimercaprol|ഡൈമെർകാപ്രോൾ]], [[Sodium calcium edetate|എഡിറ്റേറ്റ് കാൽസ്യം ഡൈ സോഡിയം]], [[Dimercaptosuccinic acid|സുസിമർ]] എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ചികിൽസിക്കുന്നു.<ref name="Gra2007"/> 2016 ൽ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 540,000 മരണങ്ങൾക്ക് ഈയം കാരണമായതായി കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="WHO2016"/> വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ ഇത് സാധാരണയായി സംഭവിക്കാറുണ്ട്. ദരിദ്രരായവർക്ക് കൂടുതൽ അപകടസാധ്യതയുണ്ട്. ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ആളുകൾ [[ഖനനം]] നടത്തുകയും ഈയം ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Dap2014"/> ഈയം വിഷബാധയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണങ്ങൾ ബിസി 2000 മുതൽക്കേ ഉണ്ട്. ഈയത്തിന്റെ ഉപയോഗം പരിമിതപ്പെടുത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടുമുതൽക്കേയുണ്ട്. <ref name="Need2004"/> == അടയാളങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും == [[പ്രമാണം:Symptoms_of_lead_poisoning_(raster).png|ലഘുചിത്രം| ഈയം വിഷത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ. ]] ഈയം വിഷബാധ പലതരം ലക്ഷണങ്ങളും അടയാളങ്ങളും ഉണ്ടാക്കുന്നു.<ref name="Karri08"/> <ref name="Kosnett05-825">[[Lead poisoning#CITEREFKosnett05|Kosnett (2005)]] p. 825</ref> രോഗലക്ഷണങ്ങൾ വ്യക്തമല്ലാത്തതും സൂക്ഷ്മവുമാകാം.<ref name="Mycyk05-463">[[Lead poisoning#CITEREFMycyk05|Mycyk, Hryhorczuk, Amitai (2005)]] p. 463</ref> രോഗലക്ഷണങ്ങൾ സാവധാനത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതോ പെട്ടെന്ന് ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുന്നതോ ആകാം.<ref name="Dart041426">[[Lead poisoning#CITEREFDart04|Dart, Hurlbut, Boyer-Hassen (2004)]] p. 1426</ref> <ref name="Timbrell08">{{Cite book|title=Principles of Biochemical Toxicology|url=https://archive.org/details/principlesofbioc0000timb_a9v2|publisher=Informa Health Care|year=2008|isbn=978-0-8493-7302-2|veditors=Timbrell JA|edition=4th|chapter=Biochemical mechanisms of toxicity: Specific examples|ref=}}</ref><ref name="Katzung07-948">[[Lead poisoning#CITEREFKatzung07|Kosnett (2007)]] p. 948</ref> മുതിർന്നവരിലും കുട്ടികളിലും ലക്ഷണങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമായിരിക്കാം; തലവേദന, വയറുവേദന, [[അമ്നീഷ്യ|ഓർമ്മക്കുറവ്]], വൃക്ക തകരാറ്, പ്രത്യുത്പാദന പ്രശ്നങ്ങൾ, ബലഹീനത, വേദന എന്നിവയാണ് മുതിർന്നവരിലെ പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ. <ref name="Pearce07-EurNeurol">{{Cite journal|title=Burton's line in lead poisoning|journal=European Neurology|volume=57|issue=2|pages=118–9|year=2007|pmid=17179719|doi=10.1159/000098100}}</ref> മുതിർന്നവരിൽ ഈയം വിഷബാധയുടെ ആദ്യ ലക്ഷണങ്ങൾ സാധാരണഗതിയിൽ വ്യക്തമല്ല. [[വിഷാദം]], വിശപ്പ് കുറയൽ, ഇടയ്ക്കിടെ വയറുവേദന, ഓക്കാനം, വയറിളക്കം, മലബന്ധം, പേശി വേദന എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു . <ref name="Merrill07">[[Lead poisoning#CITEREFMerrill07|Merrill, Morton, Soileau (2007)]] p. 860</ref> അസ്വാസ്ഥ്യം, ക്ഷീണം, ഉറക്കത്തിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവ മുതിർന്നവരിലെ മറ്റ് ആദ്യകാല ലക്ഷണങ്ങളാണ്. <ref name="Karri08"/><ref name="Patrick06">{{Cite journal|title=Lead toxicity, a review of the literature. Part 1: Exposure, evaluation, and treatment|journal=Alternative Medicine Review|volume=11|issue=1|pages=2–22|date=March 2006|pmid=16597190}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഓരോ വ്യക്തിയുടെയും സ്വഭാവസവിശേഷതകളെ ആശ്രയിച്ച് ലക്ഷണങ്ങൾ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. <ref name="Bellinger04-Pedi">{{Cite journal|title=Lead|journal=Pediatrics|volume=113|issue=4 Suppl|pages=1016–22|date=April 2004|pmid=15060194|doi=10.1542/peds.113.4.S1.1016|url=https://pediatrics.aappublications.org/content/113/Supplement_3/1016.long|doi-broken-date=2020-08-24}}</ref> ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീയിൽ ഏൽക്കുന്ന ഈയം വിഷബാധ മൂലം കുഞ്ഞിന്റെ അകാല ജനനത്തിനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. കുഞ്ഞിന് ഭാരക്കുറവും അനുഭവപ്പെടാം.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8G-KCwAAQBAJ&pg=PA320|title=Advances in Pediatrics, E-Book|last=Kappy|first=Michael S.|date=2015|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323264624|page=320|language=en|name-list-format=vanc|archive-url=https://web.archive.org/web/20171030042508/https://books.google.ca/books?id=8G-KCwAAQBAJ&pg=PA320|archive-date=2017-10-30|df=}}</ref> കുട്ടികൾക്ക് ഈയം വിഷബാധയ്ക്കുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്. <ref name="autogenerated2002">{{Cite journal|title=Environmental pollutants and disease in American children: estimates of morbidity, mortality, and costs for lead poisoning, asthma, cancer, and developmental disabilities|journal=Environmental Health Perspectives|volume=110|issue=7|pages=721–8|date=July 2002|pmid=12117650|pmc=1240919|doi=10.1289/ehp.02110721}}</ref> കുട്ടികളിൽ, മുതിർന്നവരെ അപേക്ഷിച്ച് വേഗത്തിൽ ഈയം ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഇത് പ്രായമായവരെ അപേക്ഷിച്ച് കൂടുതൽ ശാരീരിക ദ്രോഹമുണ്ടാക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal|title=Update on the clinical management of childhood lead poisoning|url=https://archive.org/details/sim_pediatric-clinics-of-north-america_2007-04_54_2/page/271|journal=Pediatric Clinics of North America|volume=54|issue=2|pages=271–94, viii|date=April 2007|pmid=17448360|doi=10.1016/j.pcl.2007.01.008}}</ref> വിശപ്പ് കുറയൽ, വയറുവേദന, ഛർദ്ദി, ശരീരഭാരം കുറയ്ക്കൽ, മലബന്ധം, വിളർച്ച, വൃക്ക തകരാറ്, ക്ഷോഭം, അലസത, പഠന വൈകല്യങ്ങൾ, പെരുമാറ്റ പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവയാണ് കുട്ടികളിലെ പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ. <ref name="autogenerated2">{{Cite web|url=http://www.ecy.wa.gov/programs/hwtr/demodebris/pages2/lbloodtest.html|title=Blood Lead Level Testing|date=2011|website=Department of Ecology State of Washington|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204012907/http://www.ecy.wa.gov/programs/hwtr/demodebris/pages2/lbloodtest.html|archive-date=2016-02-04}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ekr4Bt683c8C&pg=PT417|title=Baran and Dawber's Diseases of the Nails and their Management|last=Baran|first=Robert|last2=de Berker|first2=David A. R.|last3=Holzberg|first3=Mark|last4=Thomas|first4=Luc|date=2012|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9781118286708|page=417|language=en|name-list-format=vanc}}</ref> 2020 ജൂലൈ 30 ന് [[യൂനിസെഫ്|യുണിസെഫും]] പ്യുവർ എർത്തും നടത്തിയ ഒരു റിപ്പോർട്ടിൽ ഈയം വിഷബാധ കുട്ടികളെ “വൻതോതിലുള്ളതും മുമ്പ് അറിയപ്പെടാത്തതുമായ” അളവിൽ ബാധിക്കുന്നുവെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://news.un.org/en/story/2020/07/1069251|title=Revealed: A third of world's children poisoned by lead, UNICEF analysis finds|access-date=30 July 2020|website=UN News|archive-date=2020-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731081923/https://news.un.org/en/story/2020/07/1069251|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.unicef.org/sites/default/files/2020-07/The-toxic-truth-children%E2%80%99s-exposure-to-lead-pollution-2020.pdf|title=The Toxic Truth: Children's Exposure to Lead Pollution Undermines a Generation of Future Potential|access-date=30 July 2020|website=UNICEF}}</ref> ഉയർന്ന അളവിലുള്ള ഈയം വിഷം മൂലം [[വൃക്ക]] തകരാറിലാകുമെന്ന് തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="Grant09-789">[[Lead poisoning#CITEREFGrant09|Grant (2009)]] p. 789</ref> ഈയത്തിന്റെ വിഷാംശം [[nephropathy|നെഫ്രോപതി]]ക്ക് കാരണമാവുകയും [[Fanconi syndrome|ഫാൻകോണി സിൻഡ്രോം]] ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യും, അതിൽ വൃക്കയുടെ [[Proximal tubule|പ്രോക്സിമൽ ട്യൂബുൾ]] പ്രവർത്തനം തകരാറിലാകുന്നു. <ref name="Rubin08-267">[[Lead poisoning#CITEREFRubin08|Rubin, Strayer (2008)]] p. 267</ref> ഈയം വിഷം [[രക്താതിമർദ്ദം|ഉയർന്ന രക്തസമ്മർദ്ദവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്ന് തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കൂടാതെ, പഠനങ്ങളിൽ ഈയം എക്സ്പോഷറും കൊറോണറി ഹൃദ്രോഗവും, ഹൃദയമിടിപ്പിന്റെ വ്യതിയാനവും ഹൃദയാഘാതമരണവും തമ്മിൽ ബന്ധമുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="Navas-Acien06">{{Cite journal|title=Lead exposure and cardiovascular disease--a systematic review|journal=Environmental Health Perspectives|volume=115|issue=3|pages=472–82|date=March 2007|pmid=17431501|pmc=1849948|doi=10.1289/ehp.9785}}</ref> [[Gout|ഗൗട്ട്]] ഉണ്ടാവാനും ഈയം വിഷബാധ കാരണമാകുന്നു. <ref name="Wright83JReum">{{cite journal | vauthors = Wright LF, Saylor RP, Cecere FA | title = Occult lead intoxication in patients with gout and kidney disease | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-rheumatology_1984-08_11_4/page/517 | journal = The Journal of Rheumatology | volume = 11 | issue = 4 | pages = 517–20 | date = August 1984 | pmid = 6434739 }}</ref><ref name="pmid8035397">{{cite journal | vauthors = Lin JL, Huang PT | title = Body lead stores and urate excretion in men with chronic renal disease | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-rheumatology_1994-04_21_4/page/705 | journal = The Journal of Rheumatology | volume = 21 | issue = 4 | pages = 705–9 | date = April 1994 | pmid = 8035397 | ref = harv }}</ref><ref name="pmid10914856">{{cite journal | vauthors = Shadick NA, Kim R, Weiss S, Liang MH, Sparrow D, Hu H | title = Effect of low level lead exposure on hyperuricemia and gout among middle aged and elderly men: the normative aging study | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-rheumatology_2000-07_27_7/page/1708 | journal = The Journal of Rheumatology | volume = 27 | issue = 7 | pages = 1708–12 | date = July 2000 | pmid = 10914856 | ref = harv }}</ref> ==== നാഡീവ്യൂഹം ==== [[പ്രമാണം:Decreased_Brain_Volume_from_Lead_Exposure.jpg|പകരം=Eight MRI views of a brain in black and white, with yellow, orange, and red areas overlaid in spots mainly toward the front.|ലഘുചിത്രം| പ്രീഫ്രോണ്ടൽ കോർട്ടക്സ് [[എം.ആർ.ഐ. സ്കാൻ|എംആർഐ]] . ഒരു സാധാരണ തലച്ചോറിന്റെ ടെംപ്ലേറ്റിൽ വോളിയം നഷ്ടപ്പെടുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ നിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref name="Cecil08">{{Cite journal|display-authors=6|title=Decreased brain volume in adults with childhood lead exposure|journal=PLOS Medicine|volume=5|issue=5|pages=e112|date=May 2008|pmid=18507499|pmc=2689675|doi=10.1371/journal.pmed.0050112}}</ref> ]] ഈയം പെരിഫറൽ നാഡീവ്യവസ്ഥയെയും (പ്രത്യേകിച്ച് മോട്ടോർ ഞരമ്പുകളെയും ) കേന്ദ്ര നാഡീവ്യവസ്ഥയെയും ബാധിക്കുന്നു . <ref name="Dart041426">[[Lead poisoning#CITEREFDart04|Dart, Hurlbut, Boyer-Hassen (2004)]] p. 1426</ref> പെരിഫറൽ നാഡീവ്യൂഹത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ മുതിർന്നവരിൽ കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. കേന്ദ്ര നാഡീവ്യൂഹത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ കുട്ടികളിൽ കൂടുതൽ ബാധിക്കുന്നു. <ref name="Bellinger04-Pedi"/> ഈയം [[നാഡീകോശം|നാഡീകോശങ്ങളുടെ]] ആക്സോണുകളുടെ നാശത്തിന് കാരണമാകുകയും അവയുടെ [[മയലിൻ ഉറ|മയലിൻഷീത്ത്]] നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. കൊച്ചുകുട്ടികളിലെ ഈയം എക്സ്പോഷർ [[പഠനവൈകല്യം|പഠന വൈകല്യങ്ങളുമായും]] <ref name="Meyer-IntJHyge">{{Cite journal|title=A global approach to childhood lead poisoning prevention|journal=International Journal of Hygiene and Environmental Health|volume=206|issue=4–5|pages=363–9|date=August 2003|pmid=12971691|doi=10.1078/1438-4639-00232|url=https://zenodo.org/record/1236064}}</ref> രക്തത്തിലെ ഈയം സാന്ദ്രത 10 ൽ കൂടുതലുമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു &nbsp; μg / dL വികസന വൈകല്യങ്ങളുടെ അപകടത്തിലാണ്. <ref name="Brunton07-31">[[Lead poisoning#CITEREFBrunton07|Brunton (2007)]] p. 1131</ref> കുട്ടികളിലെ രക്തത്തിലെ ഈയം ലെവൽ വർദ്ധിക്കുന്നത് [[ബുദ്ധിലബ്ധി|ബുദ്ധിശക്തി]], അൺ‌വെർബൽ യുക്തി, ഹ്രസ്വകാല മെമ്മറി, ശ്രദ്ധ, വായന, ഗണിത കഴിവ്, മികച്ച മോട്ടോർ കഴിവുകൾ, വൈകാരിക നിയന്ത്രണം, സാമൂഹിക ഇടപെടൽ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു . <ref name="Cleveland08">{{Cite journal|title=Lead hazards for pregnant women and children: part 1: immigrants and the poor shoulder most of the burden of lead exposure in this country. Part 1 of a two-part article details how exposure happens, whom it affects, and the harm it can do|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-nursing_2008-10_108_10/page/40|journal=The American Journal of Nursing|volume=108|issue=10|pages=40–9; quiz 50|date=October 2008|pmid=18827541|doi=10.1097/01.NAJ.0000337736.76730.66}}</ref> == വിഷബാധ സാധ്യതകൾ == === തൊഴിൽ മേഖല === [[പ്രമാണം:Recycling_lead_in_a_lead-acid_battery_recovery_facility.jpg|പകരം=A man in a hard hat with a clear face plate leans over a conveyor belt with a metal instrument. He is in a factory setting with heavy machinery in the background.|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| ബാറ്ററി റീസൈക്ലിംഗ് തൊഴിലാളികൾക്ക് ഈയം എക്സ്പോഷർ ചെയ്യാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. <ref name="Brodkin07-CMAJ">{{Cite journal|title=Lead and mercury exposures: interpretation and action|journal=CMAJ|volume=176|issue=1|pages=59–63|date=January 2007|pmid=17200393|pmc=1764574|doi=10.1503/cmaj.060790}}</ref> ]] ഈയം വിഷബാധയുടെ പ്രധാന കാരണം തൊഴിൽപരമായ എക്സ്പോഷറാണ്. <ref name="Need2004">{{Cite journal|title=Lead poisoning|journal=Annual Review of Medicine|volume=55|pages=209–22|year=2004|pmid=14746518|doi=10.1146/annurev.med.55.091902.103653}}</ref> വിവിധതരം ഈയം അടങ്ങിയ ഉൽ‌പ്പന്നങ്ങൾ‌ ഉൽ‌പാദിപ്പിക്കുന്ന മേഖലകളിൽ‌ ജോലിചെയ്യുന്നവരിൽ വിഷബാധ സാധ്യത കൂടുതലാണ്. റേഡിയേഷൻ ഷീൽഡുകൾ, വെടിമരുന്ന്, ചില ശസ്ത്രക്രിയ ഉപകരണങ്ങൾ, ഡിജിറ്റൽ എക്സ്-റേകൾക്ക് മുമ്പ് ഡെന്റൽ എക്സ്-റേ ഫിലിമുകൾ വികസിപ്പിക്കൽ (ഓരോ ഫിലിം പാക്കറ്റിനും വികിരണം കടന്നുപോകുന്നത് തടയാൻ ഒരു ഈയം ലൈനർ ഉണ്ടായിരുന്നു), പ്ലംബിംഗ്, സർക്യൂട്ട് ബോർഡുകൾ, ജെറ്റ് എഞ്ചിനുകൾ, സെറാമിക് ഗ്ലേസുകൾ. <ref name="Patrick06"/>ഓട്ടോ മെക്കാനിക്സ്, ഗ്ലാസ് നിർമ്മാണം, ബാറ്ററി നിർമ്മാണം, ഫയറിംഗ് റേഞ്ച് പ്ലാസ്റ്റിക് നിർമ്മാണം എന്നിവയ്ക്ക് ഈയം എക്സ്പോഷർ ചെയ്യാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. <ref name="Sanborn">{{Cite journal|title=Identifying and managing adverse environmental health effects: 3. Lead exposure|journal=CMAJ|volume=166|issue=10|pages=1287–92|date=May 2002|pmid=12041847|pmc=111081}}</ref> വെൽഡിംഗ്, അച്ചടി, [[നാകം|സിങ്ക്]], [[ചെമ്പ്]] ഉരുക്കൽ, [[അയിര്]] സംസ്കരണം, ഖരമാലിന്യങ്ങളുടെ ജ്വലനം, പെയിന്റുകളുടെയും പിഗ്മെന്റുകളുടെയും ഉത്പാദനം എന്നിവയാണ് ഈയം അപകടസാധ്യതകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന മറ്റ് തൊഴിലുകൾ. <ref name="Dart041424">[[Lead poisoning#CITEREFDart04|Dart, Hurlbut, Boyer-Hassen (2004)]] p. 1424</ref> === ഭക്ഷണം === ഈയം കൂടുതലുള്ള മണ്ണിൽ കൃഷിചെയ്യുമ്പോൾ, വിളകളെ മലിനമാക്കുന്നു. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=059oObc8X48C&pg=PA86|title=Inorganic Lead Exposure and Intoxications|last=Castellino|first=Nicolo|last2=Sannolo|first2=Nicola|last3=Castellino|first3=Pietro|date=1994|publisher=CRC Press|isbn=9780873719971|page=86|language=en|name-list-format=vanc|archive-url=https://web.archive.org/web/20171105194927/https://books.google.com/books?id=059oObc8X48C&pg=PA86|archive-date=2017-11-05|df=}}</ref> മായംചേർക്കൽ ഈയം വിഷബാധയുണ്ടാക്കാം. ബംഗ്ലാദേശിൽ [[മഞ്ഞൾ]] കൂടുതൽ മഞ്ഞനിറത്തിലാക്കാൻ ഈയം സംയുക്തങ്ങൾ ചേർത്തിരുന്നു. 1980 കളിൽ ആരംഭിച്ച ഇത് തുടരുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. രാജ്യത്തെ ഉയർന്ന ഈയം ലെവലിന്റെ പ്രധാന ഉറവിടങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. === പെയിന്റ് === ചില ഈയം സംയുക്തങ്ങൾ വർണ്ണാഭമായ പെയിന്റുകളിൽ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. <ref name="Henretig06">[[Lead poisoning#CITEREFHenretig06|Henretig (2006)]] p. 1310</ref> കുട്ടികളിൽ ഈയം വിഷത്തിന്റെ പ്രധാന മാർഗമാണ് ഈയം പെയിന്റ്. <ref name="Gilbert06">{{Cite journal|title=A rationale for lowering the blood lead action level from 10 to 2 microg/dL|journal=Neurotoxicology|volume=27|issue=5|pages=693–701|date=September 2006|pmid=16889836|pmc=2212280|doi=10.1016/j.neuro.2006.06.008}}</ref> 1998-2000 ൽ നടത്തിയ ഒരു പഠനത്തിൽ യുഎസിലെ 38 ദശലക്ഷം ഭവന യൂണിറ്റുകൾക്ക് ഈയം അധിഷ്ഠിത പെയിന്റ് ഉണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി. <ref name="autogenerated1">{{Cite journal|display-authors=6|title=The prevalence of lead-based paint hazards in U.S. housing|journal=Environmental Health Perspectives|volume=110|issue=10|pages=A599-606|date=October 2002|pmid=12361941|pmc=1241046|doi=10.1289/ehp.021100599|jstor=3455813}}</ref> <ref name="Dart041423">[[Lead poisoning#CITEREFDart04|Dart, Hurlbut, Boyer-Hassen (2004)]] p. 1423</ref><ref name="Pearce07-EurNeurol"/> <ref name="Kosnett06-241">[[Lead poisoning#CITEREFKosnett06Pois|Kosnett (2006)]] p.241</ref><ref name="Salvato03">[[Lead poisoning#CITEREFSalvato03|Salvato (2003)]] p.116</ref> [[എണ്ണച്ചായ ചിത്രകല|ഓയിൽ പെയിന്റിംഗിൽ]] മഞ്ഞയോ വെള്ളയോ പോലുള്ള നിറങ്ങൾ ഈയം കാർബണേറ്റ് ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഈ നിറം കൈകാര്യം ചെയ്യുമ്പോൾ അമിത എക്സ്പോഷർ അല്ലെങ്കിൽ അശ്രദ്ധമൂലം ചിത്രകാരനായ കാരവാജിയോയ്ക്കും [[ഫ്രാൻസിസ്കോ ഗോയ|ഫ്രാൻസിസ്കോ ഗോയയ്ക്കും]] വിൻസെന്റ് വാൻ ഗോഗിനും ഈയം വിഷമേറ്റതായി അനുമാനിക്കുന്നു. === മണ്ണ് === [[പ്രമാണം:Gas_pump_lead_warning.jpg|പകരം=a closeup of a red gasoline pump with a warning label that reads, "for use as a motor fuel only" (in larger writing) "contains lead" (in smaller writing) "(tetraethyl)"|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| ഇന്ധന പമ്പിൽ ഒരു ഈയം മുന്നറിയിപ്പ്. ഓട്ടോമോട്ടീവ് ഗ്യാസോലിനിലേക്ക് ചേർക്കപ്പെട്ടിരുന്ന [[ടെട്രാ ഈതൈൽ ലെഡ്|ടെട്രാഥിലീഡ്]] മണ്ണിന്റെ മലിനീകരണത്തിന് കാരണമായി . ]] മണ്ണിലെ അവശിഷ്ട ഈയം നഗരപ്രദേശങ്ങളിൽ ഈയം എക്സ്പോഷർ ചെയ്യുന്നതിന് കാരണമാകുന്നു.<ref name="Guidotti07-PedClin">{{Cite journal|title=Protecting children from toxic exposure: three strategies|url=https://archive.org/details/sim_pediatric-clinics-of-north-america_2007-04_54_2/page/227|journal=Pediatric Clinics of North America|volume=54|issue=2|pages=227–35, vii|date=April 2007|pmid=17448358|doi=10.1016/j.pcl.2007.02.002}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Absorption of lead from dust and soil|journal=Postgraduate Medical Journal|volume=51|issue=601|pages=801–4|date=November 1975|pmid=1208289|pmc=2496115|doi=10.1136/pgmj.51.601.801}}</ref> ഈയം പെയിന്റ്, ഈയം അടങ്ങിയ ഗ്യാസോലിൻ, ഉപയോഗിച്ച എഞ്ചിൻ ഓയിൽ, [[ക്ഷുദ്രജീവനാശിനി|കീടനാശിനികൾ]], വ്യവസായശാലകൾ എന്നിവയിൽ നിന്ന് മണ്ണിന് ഈയം മലിനീകരണം ഉണ്ടാകാം. <ref name="Woolf07-PedClin">{{Cite journal|title=Update on the clinical management of childhood lead poisoning|url=https://archive.org/details/sim_pediatric-clinics-of-north-america_2007-04_54_2/page/271|journal=Pediatric Clinics of North America|volume=54|issue=2|pages=271–94, viii|date=April 2007|pmid=17448360|doi=10.1016/j.pcl.2007.01.008}}</ref> മലിനമായ മണ്ണിൽ വളർത്തുന്ന ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത് ഒരു ഈയം അപകടത്തിന് കാരണമാകും. <ref name="Yu05-188">[[Lead poisoning#CITEREFYu05|Yu (2005)]] p.188</ref> === വെള്ളം === [[അന്തരീക്ഷം|അന്തരീക്ഷത്തിൽ]] നിന്നോ മണ്ണിൽ നിന്നോ ഉള്ള ഈയം [[ഭൂഗർഭജലം|ഭൂഗർഭജലത്തിലും]] ഉപരിതല ജലത്തിലും എത്തിച്ചേരാം.<ref name="Yu05">[[Lead poisoning#CITEREFYu05|Yu (2005)]] p.187</ref> ഇത് [[കുടിവെള്ളം|കുടിവെള്ളത്തിലൂടെയും]] സാധ്യതയുണ്ട്, ഉദാ: ഈയം കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചതോ ഈയം സോൾഡറോ ഉള്ള പ്ലംബിംഗ്, ഫർണിച്ചറുകൾ എന്നിവയിൽ നിന്ന് ഈയം കലരാം.<ref name="Chisolm04-222">[[Lead poisoning#CITEREFChisolm04|Chisolm (2004)]] pp. 221–22</ref> <ref name="Menkes06-703">[[Lead poisoning#CITEREFMenkes06|Menkes (2006)]] p.703</ref> [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യു‌എസിൽ]]‌, മൊത്തം ഈയം എക്സ്പോഷറിന്റെ 14-20% [[കുടിവെള്ളം]] വഴിയാണ്.<ref name="Maas2005">{{Cite journal|title=Reducing lead exposure from drinking water: recent history and current status|url=https://archive.org/details/sim_public-health-reports_may-june-2005_120_3/page/316|journal=Public Health Reports|volume=120|issue=3|pages=316–21|year=2005|pmid=16134575|pmc=1497727|doi=10.1177/003335490512000317}}</ref> 2004 ൽ, ''വാഷിംഗ്ടൺ പോസ്റ്റിലെ'' ഏഴ് റിപ്പോർട്ടർമാരുടെ സംഘം [[വാഷിങ്ടൺ, ഡി.സി.|വാഷിംഗ്ടൺ ഡിസിയിലെ]] [[കുടിവെള്ളം|കുടിവെള്ളത്തിൽ]] ഉയർന്ന അളവിൽ ഈയം കണ്ടെത്തി, ഈ മലിനീകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിരവധി ലേഖനങ്ങൾക്കായി അന്വേഷണ റിപ്പോർട്ടിംഗിനുള്ള അവാർഡ് നേടി.<ref>{{Cite web|url=http://www.journalism.umd.edu/newrel/05newrel/scohen05.html|title=Alum Wins Investigative Reporting Award with Post Team|access-date=2007-11-07|date=February 25, 2005|publisher=[[University of Maryland College Park|University of Maryland]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20060912005549/http://www.journalism.umd.edu/newrel/05newrel/scohen05.html|archive-date=September 12, 2006}}</ref> മേൽക്കൂരയിലോ സംഭരണ ടാങ്കിലോ ഈയം മലിനീകരണം ഉണ്ടെങ്കിൽ, കുടിവെള്ളമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന മേൽക്കൂരയിൽ നിന്ന് ശേഖരിക്കുന്ന മഴവെള്ളത്തിൽ ഈയം അടങ്ങിയിരിക്കാം. === ഈയം അടങ്ങിയ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ === സൗന്ദര്യവർദ്ധകവസ്തുക്കളായ ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ ഈയം കണ്ടെത്താൻ കഴിയും.<ref name="Guidotti07-PedClin"/> ഈയം പെയിന്റ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള സുരക്ഷാ അപകടങ്ങൾ കാരണം 2007 ൽ [[ചൈന|ചൈനയിൽ]] നിർമ്മിച്ച ദശലക്ഷക്കണക്കിന് കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ ഒന്നിലധികം രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുവിളിച്ചു. [[ആയുർവേദം|ആയുർവേദ]] മരുന്നുകളിലും ഇതിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം കാണാറുണ്ട്.<ref name="Rossi09">{{Cite journal|title=Low level environmental lead exposure--a continuing challenge|journal=The Clinical Biochemist. Reviews|volume=29|issue=2|pages=63–70|date=May 2008|pmid=18787644|pmc=2533151}}</ref> <ref name="Karri08">{{Cite journal|title=Lead encephalopathy due to traditional medicines|journal=Current Drug Safety|volume=3|issue=1|pages=54–9|date=January 2008|pmid=18690981|pmc=2538609|doi=10.2174/157488608783333907}}</ref> 2015 മെയ് മാസത്തിൽ ഉത്തർപ്രദേശിലെ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷാ റെഗുലേറ്റർമാർ മാഗി നൂഡിൽസിന്റെ സാമ്പിളുകളിൽ അനുവദനീയമായ പരിധിക്കപ്പുറം 17 മടങ്ങ് വരെ [[കറുത്തീയം|ഈയം ]] അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തി. <ref>{{Cite web|url=http://merofact.blogspot.in/2015/05/doubts-over-msg-and-lead-content-in.html|title=Doubts over MSG and Lead Content in Maggi Instant Noodles|last=Merofact Awareness Team|date=19 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160114004630/http://merofact.blogspot.in/2015/05/doubts-over-msg-and-lead-content-in.html|archive-date=14 January 2016}}</ref> അനുവദനീയമായ പരിധിക്കപ്പുറം ഈയം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തിയതിനാൽ 2015 ജൂൺ 3 ന് ന്യൂഡൽഹി സ്റ്റോറുകളിൽ മാഗി നൂഡിൽസ് വിൽക്കുന്നത് [[ന്യൂ ഡെൽഹി|ന്യൂഡൽഹി]] സർക്കാർ നിരോധിച്ചു. [[ഗുജറാത്ത്|ഗുജറാത്ത്]] എഫ്ഡിഎ, ജൂൺ 4, 2015 ന് നൂഡിൽസിന്റെ 39 സാമ്പിളുകളിൽ 27 എണ്ണത്തിലും ഈയം ഉള്ളതായി കണ്ടെത്തി. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ റീട്ടെയിലർമാരായ ഫ്യൂച്ചർ ഗ്രൂപ്പ്, [[ബിഗ് ബസാർ]], ഈസിഡേ, നീലഗിരി എന്നിവ മാഗി നൂഡിൽസിന് രാജ്യവ്യാപകമായി നിരോധനം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. മറ്റു പല സംസ്ഥാനങ്ങളും മാഗി നൂഡിൽസ് നിരോധിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=http://m.timesofindia.com/india/Gujarat-bans-Maggi-noodles-for-30-days/articleshow/47541846.cms|title=Gujarat bans Maggi noodles for 30 days|access-date=June 4, 2015|last=IANS|date=June 4, 2015|website=[[The Times of India]]|publisher=([[The Times Group]])}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=December 2017}}</ref> === ബുള്ളറ്റുകൾ === വെടിമരുന്നുമായുള്ള സമ്പർക്കം ഈയം എക്സ്പോഷറിന്റെ ഒരു ഉറവിടമാണ്.<ref name="Min2013">{{Cite web|url=https://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/lead/myb1-2013-lead.pdf|title=2013 Minerals Yearbook: LEAD|access-date=2017-02-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/lead/mis-201412-lead.pdf|title=Lead Statistics and Information|access-date=2016-07-11|website=Mineral Industry Surveys|publisher=U.S. Department of the Interior|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310030035/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/lead/mis-201412-lead.pdf|archive-date=2016-03-10}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.cadc.uscourts.gov/internet/opinions.nsf/0/421BCEB1FE2C191285257DB70054D62E/$file/13-5228-1528839.pdf|title=Trumpeter Swan Society vs EPA|website=United States Court of Appeals for the District of Columbia Circuit|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506054634/https://www.cadc.uscourts.gov/internet/opinions.nsf/0/421BCEB1FE2C191285257DB70054D62E/$file/13-5228-1528839.pdf|archive-date=2016-05-06}}</ref> തോക്ക് ശ്രേണികളിൽ നിന്നുള്ള മലിനീകരണം സമീപത്ത് താമസിക്കുന്നവരെ ആശങ്കപ്പെടുത്തുന്നു. == പാത്തോഫിസിയോളജി == [[പ്രമാണം:Tera-ethyl-lead-chemical.png|പകരം=Two chemical diagrams of tetra-ethyl lead, or (CH3CH2)4Pb. On the left one, carbon and hydrogen are labeled, on the right they are shown as lines only.|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| ചില ഇന്ധനങ്ങളിൽ അഡിറ്റീവായി ഇപ്പോഴും ഉപയോഗിക്കുന്ന [[ടെട്രാ ഈതൈൽ ലെഡ്]] ചർമ്മത്തിലൂടെ ആഗിരണം ചെയ്യാവുന്നതാണ്<ref name="Patrick06">{{Cite journal|title=Lead toxicity, a review of the literature. Part 1: Exposure, evaluation, and treatment|journal=Alternative Medicine Review|volume=11|issue=1|pages=2–22|date=March 2006|pmid=16597190}}</ref>]] വിഷമേൽക്കുന്നത് ശ്വസനം, ചർമ്മ സമ്പർക്കം എന്നിവയിലൂടെയാണ്. വായ, മൂക്ക്, കണ്ണുകൾ എന്നിവയുമായുള്ള നേരിട്ടുള്ള സമ്പർക്കത്തിലൂടെയും ഈയം ശരീരത്തിലെത്താം. പെയിന്റ്, ഭക്ഷണം, ഈയം അടങ്ങിയ ഉപഭോക്തൃ ഉൽ‌പന്നങ്ങൾ എന്നിവയിൽ കാണപ്പെടുന്ന [[അജൈവ സംയുക്തം|അജൈവ]] ഈയം ചർമ്മത്തിലൂടെ മാത്രമേ ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടുകയുള്ളൂ.<ref name="Patrick06"/><ref name="Merrill07">[[Lead poisoning#CITEREFMerrill07|Merrill, Morton, Soileau (2007)]] p. 860</ref> മുതിർന്നവരിൽ, ശ്വസിക്കുന്ന ഈയം പൊടിയുടെ 35-40% [[ശ്വാസകോശം|ശ്വാസകോശത്തിൽ]] നിക്ഷേപിക്കപ്പെടുന്നു, അതിൽ 95% രക്തപ്രവാഹത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. == എപ്പിഡെമോളജി == നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഈയം വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ, വിഷബാധ ഫലങ്ങൾ ലോകമെമ്പാടും ഉണ്ട്.<ref name="Payne08">{{Cite journal|title=Lead in drinking water|journal=CMAJ|volume=179|issue=3|pages=253–4|date=July 2008|pmid=18663205|pmc=2474873|doi=10.1503/cmaj.071483}}</ref> <ref name="Karri08"/> <ref name="Hu07">{{Cite journal|title=The epidemiology of lead toxicity in adults: measuring dose and consideration of other methodologic issues|url=https://archive.org/details/sim_environmental-health-perspectives_2007-03_115_3/page/n134|journal=Environmental Health Perspectives|volume=115|issue=3|pages=455–62|date=March 2007|pmid=17431499|pmc=1849918|doi=10.1289/ehp.9783}}</ref> [[Gasoline|ഈയം കലർന്ന ഗ്യാസോലിൻ]] വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചതിന്റെ ഫലമായി 1950 കളിൽ അന്തരീക്ഷ ഈയം മലിനീകരണം ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.unc.edu/courses/2006fall/envr/230/001/Needleman_2000.pdf|title=The Removal of Lead from Gasoline|last=Needleman|first=Herbert L.|date=June 28, 1999|publisher=University of North Carolina|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214833/http://www.unc.edu/courses/2006fall/envr/230/001/Needleman_2000.pdf|archive-date=March 3, 2016}}</ref> ആളുകളുടെ എണ്ണവും പൊതുജനാരോഗ്യവും കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ ഏറ്റവും വലിയ പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങളിലൊന്നാണ് ലെഡ്. <ref name="Pokras08-Ecohealth">{{Cite journal|title=Lead poisoning: using transdisciplinary approaches to solve an ancient problem|journal=EcoHealth|volume=5|issue=3|pages=379–85|date=September 2008|pmid=19165554|doi=10.1007/s10393-008-0177-x}}</ref> പല വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലും ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ ഈയം ഇപ്പോഴും അനുവദനീയമാണ്. <ref name="Pokras08-Ecohealth"/> ഈയം ഗ്യാസോലിൻ നിരോധിച്ച എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലും ശരാശരി രക്തത്തിലെ ഈയത്തിന്റെ അളവ് കുത്തനെ ഇടിഞ്ഞു. <ref name="Meyer08-MutatRes">{{Cite journal|title=Global approach to reducing lead exposure and poisoning|journal=Mutation Research|volume=659|issue=1–2|pages=166–75|year=2008|pmid=18436472|doi=10.1016/j.mrrev.2008.03.003}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ചില വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ലെഡ്ഡ് ഗ്യാസോലിൻ അനുവദിക്കുന്നു, <ref name="Payne08"/> ഇത് മിക്ക വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലും ഈയം എക്സ്പോഷറിന്റെ പ്രാഥമിക ഉറവിടമാണ്. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ കീടനാശിനികൾ പതിവായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഈയം എക്സ്പോഷറിനും തുടർന്നുള്ള വിഷത്തിനും കാരണമാകുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Reducing acute poisoning in developing countries--options for restricting the availability of pesticides|url=https://archive.org/details/sim_toxicology_2003-11-05_192_2-3/page/249|journal=Toxicology|volume=192|issue=2–3|pages=249–61|date=November 2003|pmid=14580791|doi=10.1016/S0300-483X(03)00339-1}}</ref> വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ പാവപ്പെട്ട കുട്ടികൾക്ക് ഈയം വിഷബാധയ്ക്കുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്. <ref name="Meyer-IntJHyge"/> ഈയം വിഷബാധ മൂലമുണ്ടാകുന്ന ലോകത്തിലെ രോഗത്തിന്റെ അഞ്ചിലൊന്ന് പടിഞ്ഞാറൻ പസഫിക്കിലാണ് സംഭവിക്കുന്നത്, അഞ്ചിലൊന്ന് തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലാണ്. [[പ്രമാണം:Dioscorides01.jpg|പകരം=an ancient Greek black-and-white woodcut print of a middle aged bearded man. His left hand rests on a book and in his right he holds a plant.|ലഘുചിത്രം| എ.ഡി ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[പെഡാനിയസ് ഡയസ്ക്കോറിഡ്സ്|ഈയത്തിന്റെ]] സ്വാധീനം [[പെഡാനിയസ് ഡയസ്ക്കോറിഡ്സ്|ഡയോസ്‌കോറൈഡ്സ്]] കുറിച്ചു ]] ക്രി.മു. 500 മുതൽ എ.ഡി 300 വരെ റോമൻ [[വാട്ടർ ടാങ്ക്|ജലസംഭരണികളിൽ]] ഈയം വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു <ref name="Gilbert06"/> [[ജൂലിയസ് സീസർ|ജൂലിയസ് സീസറിന്റെ]] എഞ്ചിനീയർ [[വിട്രൂവിയസ്]] ഇങ്ങനെ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു, “വെള്ളം ഈയം പൈപ്പുകളേക്കാൾ മൺപാത്ര പൈപ്പുകളിൽ നിന്ന് ആരോഗ്യകരമാണ്. കാരണം ഇത് ഈയത്താൽ ദോഷകരമാണെന്ന് തോന്നുന്നു, കാരണം ഈയം മനുഷ്യശരീരത്തിന് ഹാനികരമാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. " <ref name="Prioreschi98">{{Cite book|title=A History of Medicine, Volume 3 Of Roman Medicine|vauthors=Prioreschi P|publisher=Horatius Press|year=1998|isbn=978-1-888456-03-5|page=279}}</ref> സമ്പന്നമായ റോമിൽ വ്യാപകമായുള്ള [[സന്ധിവാതം]] ഈയത്തിന്റെ ഫലമാണെന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്. [[Lead(II) acetate|ഈയം ഷുഗർ]] ( ഈയം (II) അസറ്റേറ്റ് ) വീഞ്ഞിനെ മധുരമാക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചു, ഇതിന്റെ ഫലമായ സന്ധിവാതത്തെ "സാറ്റൈൻ" സന്ധിവാതം എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്. <ref>{{Cite journal|title=The severe gout of Emperor Charles V|url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2006-11-02_355_18/page/1934|journal=The New England Journal of Medicine|volume=355|issue=18|pages=1935–6; author reply 1936|date=November 2006|pmid=17079773|doi=10.1056/NEJMc062352|ref=harv}}</ref> [[റോമാ സാമ്രാജ്യം|റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] തകർച്ചയ്ക്ക് ഈയം വിഷം കാരണമായേക്കാമെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു, <ref name="Need2004"/> <ref name="Henretig06">[[Lead poisoning#CITEREFHenretig06|Henretig (2006)]] p. 1310</ref> == മറ്റ് ഇനം == ഈയത്തിന്റെ ഫലങ്ങളിൽ മനുഷ്യർ മാത്രമല്ല; [[സസ്യം|സസ്യങ്ങളെയും]] മൃഗങ്ങളെയും വ്യത്യസ്ത അളവിലുള്ള ഈയം വിഷാംശം ബാധിക്കുന്നു. <ref name="Yu05-188">[[Lead poisoning#CITEREFYu05|Yu (2005)]] p.188</ref> <ref name="Pokras08-Ecohealth"/> ഹ്യൂമൻ ഈയം വിഷാംശത്തെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ ഫലങ്ങളെക്കുറിച്ചും അറിയപ്പെടുന്ന മിക്കതും മൃഗങ്ങളുടെ പഠനങ്ങളിൽ നിന്നാണ്.<ref name="Bellinger04-Pedi"/> <ref name="Grant09-768-71">[[Lead poisoning#CITEREFGrant09|Grant (2009)]] pp. 768, 771, 774</ref> === വന്യജീവി === == അവലംബം == {{RL}} {{Poisoning and toxicity}} {{Pigmentation disorders}} {{Consumer Food Safety}} {{Occupational safety and health}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:തൊഴിൽ രോഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലിനീകരണം]] iku89e72t3bw4ddrovmwywdv8wwj8s0 0 537865 4675335 3805420 2026-10-11T22:08:39Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675335 wikitext text/x-wiki {{PU|Walking}} [[പ്രമാണം:CGI_Human_Walk.jpg|ലഘുചിത്രം|ഒരു മനുഷ്യ നടത്ത ചക്രത്തിന്റെ കമ്പ്യൂട്ടർ സിമുലേഷൻ. ഈ മാതൃകയിൽ തല എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരേ നില നിലനിർത്തുന്നു, അതേസമയം ഹിപ് ഒരു സൈൻ കർവ് പിന്തുടരുന്നു.]] കാലുകളുള്ള മൃഗങ്ങൾക്കിടയിലെ, കാലുകൾ നിലത്തൂന്നിയുള്ള വേഗതയില്ലാത്ത മുന്നോട്ടുള്ള ചലനമാണ് '''നടത്തം''' അല്ലെങ്കിൽ '''ആംബുലേഷൻ''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite journal|year=1977|title=Mechanical work in terrestrial locomotion: two basic mechanisms for minimizing energy expenditure.|journal=[[American Journal of Physiology]]|volume=233|issue=5|pages=R243-261|doi=10.1152/ajpregu.1977.233.5.R243|pmid=411381}}</ref> == ഓട്ടത്തിൽ നിന്നുള്ള വ്യത്യാസം == [[പ്രമാണം:1987WorldCupTrials.jpg|ലഘുചിത്രം|325x325ബിന്ദു| 1987 ൽ നടന്ന ലോകകപ്പ് ട്രയൽസിൽ റേസ്വാക്കർമാർ]] [[മനുഷ്യൻ|മനുഷ്യരിലും]] മറ്റ് ബൈപെഡുകളിലും, നടത്തത്തിൽ ഒരു സമയം ഒരു കാൽ, അല്ലെങ്കിൽ ചില സമയം രണ്ട് കാലുകളും നിലവുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്നുണ്ടാവും. ഇതിനു വിപരീതമായി, ഓരോ ഘട്ടത്തിലും രണ്ട് കാലുകളും നിലത്തുനിന്ന് പൊങ്ങുമ്പോഴാണ് ഓട്ടം എന്ന് പറയുന്നത്. [[നടത്തമത്സരം|നടത്ത മത്സരങ്ങളിൽ]] ഇത് പ്രധാനമാണ്. ക്വാഡ്രുപെഡൽ സ്പീഷിസുകളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, നടത്തം അല്ലെങ്കിൽ ഓട്ടം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന നിരവധി ഗെയ്റ്റുകൾ ഉണ്ട്.<ref name="Bie">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=yMaN9pk8QJAC&q=biomechanics+biewener|title=Animal Locomotion|last=Biewener|first=A. A.|publisher=Oxford University Press|year=2003|isbn=978-0-19-850022-3}}</ref> ഓട്ടത്തിൽ നിന്ന് നടത്തത്തെ വേർതിരിച്ചറിയാനുള്ള ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ മാർഗ്ഗം മോഷൻ ക്യാപ്‌ചർ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ഫോഴ്‌സ് പ്ലേറ്റ് ഉപയോഗിച്ച് ഒരു വ്യക്തിയുടെ പിണ്ഡകേന്ദ്രത്തിന്റെ ഉയരം അളക്കുക എന്നതാണ്. നടക്കുമ്പോൾ, പിണ്ഡ കേന്ദ്രം നടുക്ക് പരമാവധി ഉയരത്തിലെത്തുന്നു, ഓടുമ്പോൾ അത് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞിരിക്കും. എന്നിരുന്നാലും, ഈ വ്യത്യാസം ലെവലിനു മുകളിലുള്ള അല്ലെങ്കിൽ ഏകദേശം ലെവൽ നിലത്തിന്മേലുള്ള ലോക്കോമോഷന് മാത്രമേ ശരിയുള്ളൂ. ഓട്ടത്തിൽ നിന്ന് നടത്തത്തെ വേർതിരിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഘടകമാണ് വേഗത. ഉയരം, ഭാരം, പ്രായം, ഭൂപ്രദേശം, ഉപരിതലം, ലോഡ്, സംസ്കാരം, പരിശ്രമം, ശാരീരികക്ഷമത തുടങ്ങിയ പല ഘടകങ്ങളെയും ആശ്രയിച്ച് നടത്തത്തിന്റെ വേഗതയിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ടെങ്കിലും , ക്രോസ് വാക്കുകളിൽ മനുഷ്യന്റെ ശരാശരി നടത്ത വേഗത മണിക്കൂറിൽ 5.0 കിലോമീറ്ററാണ്. ഒരു ശരാശരി മനുഷ്യ [[ശിശു]] ഏകദേശം 11 മാസം പ്രായമുള്ളപ്പോൾ സ്വതന്ത്രമായി നടക്കാനുള്ള കഴിവ് കൈവരിക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal|title=Walking Age Does Not Explain Term vs. Preterm Differences in Bone Geometry|journal=J. Pediatr.|volume=151|issue=1|pages=61–6, 66.e1–2|date=July 2007|pmid=17586192|pmc=2031218|doi=10.1016/j.jpeds.2007.02.033}}</ref> == ആരോഗ്യം == ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള പതിവ്, വേഗതയുള്ള വ്യായാമം ആത്മവിശ്വാസം, ഊർജ്ജം, [[പൊണ്ണത്തടി|ഭാരം നിയന്ത്രിക്കൽ]], ആയുർദൈർഘ്യം എന്നിവ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യും. കൊറോണറി ഹൃദ്രോഗം, [[മസ്തിഷ്കാഘാതം]], [[പ്രമേഹം]], [[രക്താതിമർദ്ദം]], ബോവൽ ക്യാൻസർ, [[ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ്]] എന്നിവയ്ക്കുള്ള സാധ്യതയും ഇത് കുറയ്ക്കും. നടത്തം അതിന്റെ ശാരീരിക നേട്ടങ്ങൾക്ക് പുറമെ മനസ്സിന് ഗുണം ചെയ്യുമെന്നും [[ഓർമ്മ]] കഴിവുകൾ പഠന ശേഷി, ഏകാഗ്രത, അമൂർത്ത യുക്തി എന്നിവമെച്ചപ്പെടുത്തും എന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. നടത്തം [[അസ്ഥി|എല്ലുകളുടെ]] [[ആരോഗ്യം]] മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് ഹിപ് അസ്ഥിയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു, അതോടൊപ്പം ദോഷകരമായ ലോ ഡെൻസിറ്റി ലിപ്പോപ്രോട്ടീൻ (എൽഡിഎൽ) കൊളസ്ട്രോൾ കുറയ്ക്കുകയും ഉപയോഗപ്രദമായ ഹൈ ഡെൻസിറ്റി ലിപ്പോപ്രോട്ടീൻ (എച്ച്ഡിഎൽ) കൊളസ്ട്രോൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="references">References: </ref> നടത്തം [[മേധാക്ഷയം|ഡിമെൻഷ്യയെയും]] [[സ്മൃതിനാശം|അൽഷിമേഴ്‌സിനെയും]] തടയാൻ സഹായിക്കുമെന്ന് പഠനങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. പ്രമേഹമുള്ള യുഎസ് മുതിർന്നവർക്കിടയിൽ മരണവും നടത്തവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എന്ന വിഷയത്തിൽ സെന്റർ ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോൾ ആൻഡ് പ്രിവൻഷൻ പുറത്തിറക്കിയ ഫാക്റ്റ് ഷീറ്റിൽ പറയുന്നത്, പ്രമേഹമുള്ളവർ ആഴ്ചയിൽ രണ്ടോ അതിലധികമോ മണിക്കൂർ നടന്നാൽ, എല്ലാ കാരണങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മരണനിരക്ക് 39 ശതമാനം കുറയുന്നു എന്നാണ്. ഒരു ദിവസം 4,500 ചുവടുകൾ മുതൽ 7,500 ചുവടുകൾ വരെ നടക്കുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് ഒരു ദിവസം 2,700 ചുവടുകൾ മാത്രം നടക്കുന്നവരെ അപേക്ഷിച്ച് അകാലമരണങ്ങൾ കുറവാണെന്ന് കരുതുന്നു.<ref>[https://www.irishtimes.com/life-and-style/health-family/fitness/taking-steps-so-you-may-live-longer-1.3923407 Taking Steps So You May Live Longer]</ref> "പ്രായം, ലിംഗഭേദം, വംശം, ബോഡി മാസ് ഇൻഡക്സ്, രോഗനിർണയത്തിനു ശേഷം സങ്കീർണതകൾ അല്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തനപരമായ പരിമിതികൾ എന്നിവ വരാനെടുക്കുന്ന സമയം എന്നിവ കണക്കിലെടുക്കാതെ നടത്തം പ്രമേഹമുള്ളവരുടെ ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിച്ചു."<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/diabetes/pubs/factsheets/walking.htm|title=Relationship of walking to mortality among U.S. adults|access-date=16 October 2013|date=20 May 2011|publisher=[[Centers for Disease Control]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130129041207/http://www.cdc.gov/diabetes/pubs/factsheets/walking.htm|archive-date=29 January 2013}}</ref> നടത്തത്തിന്റെ വേഗതയും ആരോഗ്യവും തമ്മിൽ ഒരു ബന്ധമുണ്ടെന്നും 2.5 mph (4km/h) ൽ കൂടുതൽ വേഗതയിൽ നടക്കുന്നതിലൂടെ മികച്ച ഫലങ്ങൾ നേടാമെന്നും അഭിപ്രായമുണ്ട്.<ref> {{Cite journal|last=Paul T. Williams mail|last2=Paul D. Thompson|title=The Relationship of Walking Intensity to Total and Cause-Specific Mortality. Results from the National Walkers' Health Study|journal=PLOS ONE|doi=10.1371/journal.pone.0081098|pmid=24260542|date=November 19, 2013|volume=8|issue=11|pages=e81098|pmc=3834211|bibcode=2013PLoSO...881098W}}</ref> മാനസികവും ശാരീരികവുമായ ആരോഗ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിൽ നടക്കുന്നതിന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഗവൺമെന്റുകൾ ഇപ്പോൾ തിരിച്ചറിയുകയും അത് സജീവമായി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മുമ്പത്തേതിനേക്കാൾ ഇപ്പോൾ ആളുകൾ കുറവാണ് നടക്കുന്നത് എന്നതിനാൽ നടത്തത്തിന് വർദ്ധിച്ച പരിഗണന നൽകുന്നു. യുകെ ഗതാഗത വകുപ്പ് റിപ്പോർട്ട്<ref>{{Cite web|url=http://www.dft.gov.uk/pgr/statistics/datatablespublications/personal/factsheets/walkingfactsheet.pdf|title=Statistics – Department for Transport|access-date=2012-08-22|publisher=Dft.gov.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20090411070302/http://www.dft.gov.uk/pgr/statistics/datatablespublications/personal/factsheets/walkingfactsheet.pdf|archive-date=2009-04-11}}</ref> പ്രകാരം 1995/97 നും 2005 നും ഇടയിൽ ഒരാളുടെ ശരാശരി നടത്ത യാത്രകളുടെ എണ്ണം 16% കുറഞ്ഞുവെന്ന് കണ്ടെത്തി, ഇത് പ്രതിവർഷം 292 ൽ നിന്ന് 245 ആയി. പ്രാദേശിക അധികാരികളിലെയും എൻ‌എച്ച്‌എസിലെയും നിരവധി പ്രൊഫഷണലുകൾ ഈ ഇടിവ് തടയാൻ നിയോഗിക്കപ്പെടുത്തി. നടത്തം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രൊഫഷണലുകൾ പ്രധാനമായും ആരോഗ്യം, ഗതാഗതം, പരിസ്ഥിതി, സ്കൂളുകൾ, കായികം, വിനോദം, നഗര രൂപകൽപ്പന എന്നീ ആറ് മേഖലകളിൽ നിന്നാണ് വരുന്നത്. == ഉത്ഭവം == [[File:Gait-of-healthy-Hamster.ogv|ലഘുചിത്രം|A walking hamster.]] ടെട്രപോഡുകളിലെ "നടത്തം" വെള്ളത്തിനടിയിൽ "നടക്കാൻ" കഴിയുന്ന വായു ശ്വസിക്കുന്ന മത്സ്യങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചതെന്ന് സിദ്ധാന്തമുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://evolution.berkeley.edu/evolibrary/news/060501_tiktaalik|title=What has the head of a crocodile and the gills of a fish?|access-date=2018-06-06|website=evolution.berkeley.edu}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.nbcnews.com/id/45645209|title=Hopping fish suggests walking originated underwater; Discovery might redraw the evolutionary route scientists think life took from water to land|access-date=2012-08-22|last=Choi|first=Charles|date=2011-12-12|publisher=NBC News}}</ref> ഭൗമ [[ടെട്രാപോഡ്|ടെട്രപോഡുകൾക്ക്]] ഒരൊറ്റ ഉത്ഭവം ഉണ്ടെന്ന് സൈദ്ധാന്തികമായി കണക്കാക്കുമ്പോൾ, [[ആർത്രോപോഡ|ആർത്രോപോഡുകളും]] അവരുടെ ബന്ധുക്കളും പലതവണ സ്വതന്ത്രമായി കാൽനടയായി പരിണമിച്ചുവെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു, പ്രത്യേകിച്ചും [[പ്രാണി|പ്രാണികൾ]], മരിയാപോഡുകൾ, ചെലൈസറേറ്റുകൾ, [[ടാർഡിഗ്രാഡ|ടാർഡിഗ്രേഡുകൾ]], [[ഒനിക്കോഫൊറ|ഒനിക്കോഫോറൻസ്]], [[ക്രസ്റ്റേഷ്യൻ|ക്രസ്റ്റേഷ്യനുകൾ]] എന്നിവയിൽ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ql6Jl6wKb88C&q=arthropod+invasion+of+the+land&pg=PA109|title=Evolution of the Insects – David Grimaldi, Michael S. Engel – Google Books|last=Grimaldi|first=David|last2=Engel|first2=Michael S.|last3=Engel|first3=Michael S.|date=2005-05-16|isbn=9780521821490|access-date=2018-06-11}}</ref> 420 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്, കശേരുകികൾ കരയിൽ നടന്ന് തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ്, വികസിച്ച ന്യൂറൽ മെക്കാനിസങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് [[അടിക്കടൽ|ഡീമെർസൽ]] ഫിഷ് കമ്മ്യൂണിറ്റിയിലെ അംഗങ്ങളായ [[ചെറിയ സ്കേറ്റ്|ചെറിയ സ്കേറ്റുകൾ]] പെൽവിക് ഫിനുകൾ ഉപയോഗിച്ച് സമുദ്രനിരപ്പിൽ സ്വയം മുന്നോട്ട് പോകാൻ തുടങ്ങി.<ref>H. Jung et al. [http://www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(18)30050-3 The ancient origins of neural substrates for land walking.] Cell. Vol. 172, February 8, 2018, p. 667. {{Doi|10.1016/j.cell.2018.01.013}}</ref><ref>Garisto, Dan, [https://www.sciencenews.org/article/wiring-walking-developed-long-fish-left-sea?tgt=nr The wiring for walking developed long before fish left the sea] in [[Science News]], Feb. 8, 2018</ref> കെനിയയിലെ ഒരു മുൻ തീരത്ത് നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ കാൽപ്പാടുകളിൽ നിന്ന്, ആധുനിക മനുഷ്യരുടെ പൂർവ്വികർ 3 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പുതന്നെ ഇന്നത്തെ നടത്തവുമായി സാമ്യമുള്ള രീതിയിലാണ് നടക്കുന്നത് എന്ന് മനസ്സിലാക്കി. == വേരിയന്റുകൾ == [[പ്രമാണം:Nordic_Walkers_near_Ilkley_020.JPG|ലഘുചിത്രം|നോർഡിക് വാക്കർമാർ]] * കുത്തനെയുള്ള കുന്നിലോ മലയിലോ രണ്ട് കൈകളും ഉപയോഗിച്ച് കയറുന്ന രീതിയാണ് സ്‌ക്രാംബ്ലിംഗ്.<ref>See Terry Adby and Stuart Johnston, ''The Hillwalker's Guide to Mountaineering'', (Milnthorpe: Cicerone, 2003), {{ISBN|1-85284-393-4}}, pp. 62–65 for more on defining scrambles.</ref> * സ്നോ ഷൂയിംഗ് - ഹിമത്തിന് മുകളിലൂടെ നടക്കാനുള്ള പാദരക്ഷയാണ് സ്നോ‌ഷൂ. വ്യക്തിയുടെ ഭാരം ഒരു വലിയ പ്രദേശത്ത് വിതരണം ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് സ്നോ‌ഷൂ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്, അങ്ങനെ വ്യക്തിയുടെ കാൽ പൂർണ്ണമായും മഞ്ഞിൽ താഴില്ല, ഇത് "ഫ്ലോട്ടേഷൻ" എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നിങ്ങൾക്ക് നടക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് സ്നോ‌ഷൂ ചെയ്യാമെന്ന് സ്നോ‌ഷൂവർ‌മാർ പലപ്പോഴും പറയാറുണ്ട്. പക്ഷേ സ്നോ‌ഷൂയിംഗ് രീതിയിൽ ശരിയായി നടക്കാൻ കുറച്ച് മാറ്റങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. * ക്രോസ്-കൺട്രി സ്കീയിംഗ് - ആഴത്തിലുള്ള മഞ്ഞുവീഴ്ചയുടെ കാലത്ത് സ്നോ ഷൂവിങ് പോലെ യാത്രാ മാർഗമായി വിഭാവനം ചെയ്തത് ആണ് ഇത്. വേനൽക്കാലത്ത് കാൽനടയായി പോകുന്ന പാതകൾ പലപ്പോഴും ശൈത്യകാലത്ത് സ്കൈ ചെയ്യപ്പെടുന്നു. നോർവീജിയൻ ട്രെക്കിംഗ് അസോസിയേഷൻ ആയിരക്കണക്കിന് കിലോമീറ്റർ പാതകളിലായി വേനൽക്കാലത്ത് ഹൈക്കർമാർക്കും മഞ്ഞ് കാലത്ത് സ്കൈയർമാർക്കും ഉപയോഗിക്കാനായി 400 ഓളം കുടിലുകൾ പരിപാലിക്കുന്നു.<ref name="volken">{{Cite book|url=https://archive.org/details/backcountryskiin00volk/page/12|title=Backcountry Skiing: Skills for Ski Touring and Ski Mountaineering|last=Volken|first=Martin|last2=Schnell|first2=Scott|last3=Wheeler|first3=Margaret|date=2007|publisher=Mountaineers Books|isbn=978-1-59485-038-7|page=[https://archive.org/details/backcountryskiin00volk/page/12 12]|access-date=2014-07-12}}</ref> * [[കടവ്|കടൽത്തീരത്തെ]] മണലിലെ നടത്തത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു കായിക വിനോദമാണ് ബീച്ച് വാക്കിങ്. കോം‌പാക്റ്റ് ആയതോ അല്ലാത്തതോ ആയ മണ്ണിൽ നടക്കാം. കോം‌പാക്റ്റ് അല്ലാത്ത മണലിൽ ബീച്ച് നടത്ത മത്സരങ്ങൾ ഉണ്ട്. [[പ്രമാണം:Wdomenada2003b.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|300x300ബിന്ദു| സ്കീ ടൂറിംഗിന്റെ ഒരു സ്വഭാവമാണ് ഫ്രീ ഹീൽസ്]] * നോർഡിക് വാക്കിങ് ഒരു ശാരീരിക പ്രവർത്തനവും കായിക വിനോദവുമാണ്, ഇത് സ്കീ പോളുകൾക്ക് സമാനമായ പ്രത്യേകമായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത വാക്കിംഗ് പോളുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് നടത്തുന്നത്. പതിവ് നടത്തവുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, നോർഡിക് വാക്കിങ്ങിൽ (പോൾ വാക്കിംഗ് എന്നും വിളിക്കുന്നു) ഓരോമുന്നോട്ടുള്ള ചലനത്തിലും പോളിൽ ശക്തി പ്രയോഗിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. സാധാരണ നടത്തത്തിനെ അപേക്ഷിച്ച് നോർഡിക് വാക്കിങ് ഊർജ്ജ ഉപഭോഗത്തിൽ 46% വരെ വർദ്ധനവ് ഉണ്ടാക്കുന്നു.<ref>Cooper Institute, ''Research Quarterly for Exercise and Sports'', 2002</ref> <ref>{{Cite journal|title=Field testing of physiological responses associated with Nordic Walking|date=2013-03-25|pmid=12230336|doi=10.1080/02701367.2002.10609023|volume=73|issue=3|journal=Res Q Exerc Sport|pages=296–300}}</ref> * പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലും പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിലും വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഒരു കായിക വിനോദമാണ് പെഡസ്ട്രിയനിസം, ബ്രിട്ടീഷ് ദ്വീപുകളിലെ ജനപ്രിയ കാഴ്‌ചാ കായിക വിനോദമായിരുന്നു ഇത്. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ, പ്രത്യേകിച്ചും ജനപ്രിയ മാധ്യമങ്ങളുടെ വളർച്ചയോടെ, വലിയ ദൂരങ്ങളിളുള്ള (ഒരു ആധുനിക അൾട്രാമരത്തോണിന് സമാനമായ) കാൽനടയാത്ര ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റി, അവ "പെഡസ്ട്രിയനിസം" എന്ന് അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. കായികരംഗത്തെ താൽപ്പര്യവും അതിനോടൊപ്പമുള്ള പന്തയവും കാരണം 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്, കാനഡ, ഓസ്ട്രേലിയ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് ഇത് വ്യാപിച്ചു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ, ആധുനിക കായികരംഗത്തെ ഉയർച്ചയും നിയമങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ട വിവാദങ്ങളും മൂലം പെഡസ്ട്രിയനിസത്തിന്റെ ആകർഷണീയതയെ പരിമിതപ്പെടുത്തുകയും ഇത് അമേച്വർ അത്‌ലറ്റിക്സ് പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിന് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു.<ref>Phil Howell (1986).</ref> * വേഗത്തിലുള്ള നടത്തത്തിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന പൊതുവായ പദമാണ് സ്പീഡ് വാക്കിംഗ്. സ്പീഡ് വാക്കിംഗ് വിഭാഗത്തിനുള്ളിൽ പവർ വാക്കിംഗ്, ഫിറ്റ് വാക്കിംഗ് മുതലായ വിവിധതരം വേഗത്തിലുള്ള നടത്ത രീതികൾ ഉണ്ട്. * നടക്കാൻ നടക്കാനുള്ള സ്വാഭാവിക ശ്രേണിയുടെ മുകൾ അറ്റത്ത് വേഗതയോടെ നടക്കുക എന്നതാണ് പവർ വാക്കിംഗ് (സാധാരണയായി 7 മുതൽ 9 വരെ&nbsp;km / h (4.5 മുതൽ 5.5 വരെ&nbsp;mph)). [[ജോഗിങ്|ജോഗിംഗിനോ]] ഓട്ടത്തിനോ എതിരായി പവർ വാക്കിംഗ് ആയി യോഗ്യത നേടുന്നതിന്, കുറഞ്ഞത് ഒരു കാലെങ്കിലും നിലവുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തണം. * ഒരു ദീർഘദൂര [[അത്‌ലെറ്റിക്സ്|അത്‌ലറ്റിക്]] മത്സരമാണ് [[നടത്തമത്സരം]]. ഇത് ഒരു ഫൂട്ട് റേസ് ആണെങ്കിലും, ഓടുന്നതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഒരു കാൽ എല്ലായ്പ്പോഴും നിലവുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്നതായിരിക്കണം. * അഫ്ഗാൻ വാക്ക്: നടത്തവുമായി സമന്വയിപ്പിച്ച ഒരു താളാത്മക ശ്വസന രീതിയാണ് അഫ്ഗാൻ വാക്ക്. 1980 കളിൽ ഫ്രഞ്ച്കാരനായ എഡ്വാർഡ് ജി. സ്റ്റീഗ്ലർ നടത്തിയ നിരീക്ഷണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ഇത് ആരംഭിച്ചത്.  == ബയോമെക്കാനിക്സ് == [[പ്രമാണം:Muybridge_human_male_walking_animated.gif|പകരം=An 1887 stop-motion of a human walking.|ലഘുചിത്രം|295x295ബിന്ദു|ഹ്യൂമൻ വാക്കിംഗ് സൈക്കിൾ]] ഡബിൾ പെൻഡുലം സ്ട്രാറ്റജിയിലൂടെയാണ് മനുഷ്യർ നടത്തം പൂർത്തിയാക്കുന്നത്. മുന്നോട്ടുള്ള ചലന സമയത്ത്, നിലത്തു നിന്ന് പുറപ്പെടുന്ന കാൽ ഇടുപ്പിൽ നിന്ന് മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്നു. ഈ സ്വീപ്പ് ആദ്യത്തെ പെൻഡുലമാണ്. തുടർന്ന് കാൽ ഉപ്പൂറ്റി കുത്തി നിലത്ത് അമരുകയും വിപരീത പെൻഡുലം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന ചലനത്തിലൂടെ കാൽവിരലിലേക്ക് ബലം ചെലുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. രണ്ട് കാലുകളുടെയും ചലനം ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ ഒരു കാൽ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊന്ന് എല്ലായ്പ്പോഴും നിലവുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്നു. പെൻഡുലം ഡൈനാമിക്സും ഗ്രൗണ്ട് റിയാക്ഷൻ ഫോഴ്സും കാരണം ഉപയോഗിക്കുന്ന ഊർജ്ജത്തിന്റെ ഏകദേശം അറുപത് ശതമാനം നടത്ത പ്രക്രിയ വീണ്ടെടുക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://www.abc.net.au/science/news/health/HealthRepublish_232296.htm|title=Walk without waste|access-date=August 2009|date=January 2001|publisher=[[Australian Broadcasting Corporation|ABC Online Index]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://web.deu.edu.tr/mechatronics/TR/webpagedesignbipedal/humangait.pdf|title=Investigation of Bipedal Human Gait Dynamics and Knee Motion Control|access-date=August 2009|last=Uyar|first=Erol|last2=Baser|first2=Özgün|date=before 2003|publisher=Dokuz Eylül University – Faculty of Engineering Department of Mechanical Engineering|location=Izmir, Turkey|last3=Baci|first3=Recep|last4=Özçivici|first4=Engin|archive-date=2012-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120528015352/http://web.deu.edu.tr/mechatronics/TR/webpagedesignbipedal/humangait.pdf|url-status=dead}}</ref> ഓട്ടത്തിൽ നിന്ന് നടത്തം പല തരത്തിൽ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നടക്കുമ്പോൾ ഒരു കാൽ എല്ലായ്പ്പോഴും നിലത്തു നിൽക്കും, മറ്റേത് സ്വിംഗ് ചെയ്യുന്നു എന്നതാണ് ഏറ്റവും വ്യക്തമായ വ്യത്യാസം. ഓട്ടത്തിൽ സാധാരണയായി രണ്ട് കാലുകളും വായുവിൽ നിൽക്കുന്ന [[പ്രക്ഷേപശാസ്ത്രം|ബാലിസ്റ്റിക്]] ഘട്ടമുണ്ട്. മറ്റൊരു വ്യത്യാസം ശരീരത്തിന്റെ പിണ്ഡ കേന്ദ്രത്തിന്റെ ചലനത്തെ സംബന്ധിക്കുന്നതാണ്. നടക്കുമ്പോൾ, കാലുകൾ ലംബമായി കടന്നുപോകുമ്പോൾ പിണ്ഡ കേന്ദ്രം അതിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നിലയിലെത്തും, കാലുകൾ പരസ്പരം അകലുന്നതിനനുസരിച്ച് അത് താഴ്ന്ന് വന്ന് രണ്ടു കാലുകളും ഏറ്റവും അകന്ന് ഇരിക്കുമ്പോൾ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന നിലയിലേക്ക് വരും. ഓട്ടത്തിൽ ഇത് വിപരീതമാണ്. == ഒഴിവു സമയ വിനോദം == [[പ്രമാണം:0_15e16_17027a85_orig.jpg|ലഘുചിത്രം|ഫുൾ പാക്കുകളുമായി കാൽനടയാത്ര.]] ആധുനിക ലോകത്ത് നടത്തം ഒരു വിനോദമായി പലരും ആസ്വദിക്കുന്നു, മാത്രമല്ല ഇത് [[ശാരീരിക വ്യായാമം|വ്യായാമത്തിന്റെ]] മികച്ച രൂപങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://www.ramblers.org.uk/go-walking/advice-for-walkers/walking-and-your-health.aspx|title=Walking benefits|access-date=2012-08-22|last=Ramblers|publisher=Ramblers.org.uk}}</ref> ചിലർക്ക്, നടത്തം പ്രകൃതിയെ ആസ്വദിക്കാനുള്ള ഒരു മാർഗമാണ്; മറ്റുള്ളവർക്ക് ശാരീരികവും കായികവും ആയ ഗുണങ്ങൾ കൂടുതൽ പ്രധാനമാണ്. ബുഷ് വാക്കിംഗ്, റേസ് വാക്കിംഗ്, ബീച്ച് വാക്കിംഗ്, ഹിൽ‌വാക്കിംഗ്, ഫോക്‌സ്‌മാർച്ചിംഗ്, നോർഡിക് വാക്കിംഗ്, ട്രെക്കിംഗ്, ഡോഗ് വാക്കിംഗ്, ഹൈക്കിംഗ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ വിവിധതരം നടത്തം ഉണ്ട്. ചില ആളുകൾ വീടിനകത്തോ ജിമ്മിലോട്രെഡ്‌മില്ലിൽ നടക്കാൻ താൽപ്പര്യപ്പെടുന്നു. ഫിറ്റ്‌നെസ് നടത്തക്കാരും മറ്റുള്ളവരും അവരുടെ ഘട്ടങ്ങൾ കണക്കാക്കാൻ ഒരു പെഡോമീറ്റർ ഉപയോഗിക്കാം. === ടൂറിസം === ടൂറിസത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ, നഗരങ്ങളിലെ ഗൈഡഡ് വാക്കിംഗ് ടൂറുകൾ മുതൽ [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയത്തിലെ]] സംഘടിത ട്രെക്കിംഗ് വരെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ് നടത്തത്തിൻ്റെ സാധ്യതകൾ. യുകെയിൽ വാക്കിംഗ് ടൂർ എന്ന പദം ഒരു ഗ്രൂപ്പോ വ്യക്തിയോ ഏറ്റെടുക്കുന്ന ഒന്നിലധികം ദിവസത്തെ നടത്തം അല്ലെങ്കിൽ ഹൈക്കിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. [[കാനഡ]], യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്, [[ന്യൂസീലൻഡ്]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലും മറ്റ് പല യൂറോപ്യൻ കൗണ്ടികളിലും നന്നായി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ നടപ്പാതകൾ നിലവിലുണ്ട്. കാനഡ, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ, ന്യൂസിലൻ്റ്, നേപ്പാൾ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലും [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിൽ]] ഉടനീളവും വലിയ നടത്ത പാതകളുടെ സംവിധാനങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്.<ref>See [[European long-distance paths]]</ref> പലരും പരമ്പരാഗത [[തീർത്ഥാടനം|തീർത്ഥാടന]] റൂട്ടുകളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു, അതിൽ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായത് എൽ കാമിനോ ഡി [[സാന്റിയാഗൊ|സാന്റിയാഗോ]], [[കാമിനോ ഡി സാൻറിയാഗോ|സെന്റ് ജെയിംസിന്റെ വഴി]] ആണ്. നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ ഓരോ വർഷവും നിരവധി നടത്ത ഉത്സവങ്ങളും മറ്റ് നടത്ത പരിപാടികളും നടക്കുന്നു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൾട്ടി-ഡേ നടത്ത പരിപാടി [[നെതർലന്റ്സ്|നെതർലാൻഡിലെ]] ഇന്റർനാഷണൽ ഫോർ ഡെയ്‌സ് മാർച്ചസ് നിജ്മെഗൻ ആണ്. 1909 മുതൽ നടന്നുവരുന്ന ഡച്ച് വാർഷിക നടത്തമാണ് "വിയർ‌ഡാഗ്സെ" ("നാല് ദിവസത്തെ ഇവൻ്റ്); 1916 മുതൽ ഇത് നിജ്മെഗനിൽ അധിഷ്ഠിതമാണ്. പ്രായപരിധി, വിഭാഗം എന്നിവ അനുസരിച്ച് കാൽനടയാത്രക്കാർക്ക് ഓരോ ദിവസവും 30, 40 അല്ലെങ്കിൽ 50 കിലോമീറ്റർ നടക്കണം. യഥാർത്ഥത്തിൽ കുറച്ച് സിവിലിയന്മാരെ മാത്രം ഉൾക്കൊള്ളിച്ച് ഒരു സൈനിക പരിപാടിയായി ആരംഭിച്ച ഇത്, ഇപ്പോൾ പ്രധാനമായും ഒരു സിവിലിയൻ പരിപാടിയാണ്. ഇപ്പോൾ അയ്യായിരത്തോളം സൈനികർ ഉൾപ്പെടെ 40,000 പേർ ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു.  റൂട്ടിലെ തിരക്ക് കാരണം, 2004 മുതൽ സംഘാടകർ പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം പരിമിതപ്പെടുത്തി. യു‌എസിൽ‌, [[മിഷിഗൺ|മിഷിഗനിലെ]] മാക്കിനാക് ബ്രിഡ്ജിൽ‌ [[തൊഴിലാളി ദിനം|വാർ‌ഷിക തൊഴിലാളി ദിന]] പദയാത്രയുണ്ട്, അതിൽ‌ 60,000 ത്തിലധികം പേർ‌ പങ്കെടുക്കുന്നു; ഇത് ഏറ്റവും വലിയ ഏകദിന നടത്ത പരിപാടിയാണ്;  [[മെരിലാൻ‌ഡ്|മേരിലാൻഡിലെ]] ചെസാപീക്ക് ബേ ബ്രിഡ്ജ് വാക്കിൽ ഓരോ വർഷവും 50,000 ത്തിലധികം പേർ പങ്കെടുക്കുന്നു. ഒരു പ്രത്യേക ലക്ഷ്യത്തിനായി ചാരിറ്റി ഇവന്റുകളായി വിവിധ പദയാത്രകൾ സംഘടിപ്പിക്കാറുണ്ട്. == റോബോട്ടിക്സിൽ == ആദ്യകാല നടക്കുന്ന [[റോബോട്ട്|റോബോട്ടുകൾക്ക്]] ആറ് കാലുകളാണുള്ളത്. മൈക്രോപ്രൊസസ്സർ സാങ്കേതികവിദ്യ മുന്നേറിയതിനനുസരിച്ച് കാലുകളുടെ എണ്ണം കുറഞ്ഞു വന്നു. ഇപ്പോൾ രണ്ട് കാലുകളിൽ നടക്കാൻ കഴിയുന്ന നിരവധി റോബോട്ടുകൾ ഉണ്ട്, ഉദാഹരണത്തിന്, [[അസിമോ]]. റോബോട്ടുകൾ ഇരു കാൽ നടത്തത്തിൽ വളരെയധികം മുന്നേറ്റം നടത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, സ്ഥിരത മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി മുട്ടുകൾ സ്ഥിരമായി വളച്ച് നിർത്തേണ്ടതിനാൽ അവയുടെ നടത്തം ഇപ്പോഴും മനുഷ്യരുടേതിന് സമാനമായിട്ടില്ല. 2009 ൽ ജാപ്പനീസ് റോബോട്ടിസ്റ്റ് ടൊമോട്ടക തകഹാഷി വികസിപ്പിച്ച ഒരു റോബോട്ടിന് മൂന്ന് ഇഞ്ച് ഉയരത്തിൽ ചാടാൻ കഴിയും. റോപിഡ് എന്ന് പേരിട്ടിരിക്കുന്ന ഈ റോബോട്ട് എഴുന്നേൽക്കാനും നടക്കാനും ഓടാനും ചാടാനും കഴിവുള്ളതാണ്.<ref name="CBS Interactive">{{Cite web|url=http://news.cnet.com/8301-17938_105-10387001-1.html|title=Ropid the robot can walk, run, and hop|access-date=2012-06-19|publisher=CBS Interactive|archive-date=2011-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811050240/http://news.cnet.com/8301-17938_105-10387001-1.html|url-status=dead}}</ref> == മൃഗങ്ങൾ == [[പ്രമാണം:Penguins_walking_-Moltke_Harbour,_South_Georgia,_British_overseas_territory,_UK-8.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|ബ്രിട്ടീഷ് പ്രദേശമായ സൗത്ത് ജോർജിയയിലെ ഒരു കടൽത്തീരത്ത് രണ്ട് കിംഗ് പെൻ‌ഗ്വിനുകളും ഒരു [[ജെന്റൂ പെൻഗ്വിൻ|ജെന്റൂ പെൻ‌ഗ്വിനും]] നടക്കുന്നു]] === കുതിരകൾ === [[പ്രമാണം:Muybridge_horse_walking_animated.gif|ലഘുചിത്രം|കുതിരനടത്തം, നാല് ബീറ്റ് ഗെയ്റ്റ്]] ശരാശരി 6.4 കി.മി / മണിക്കൂർ വേഗതയിൽ നാല് ബീറ്റ് ഗെയ്റ്റ് നടത്തം ആണ് കുതിരകളുടേത്. നടക്കുമ്പോൾ, ഒരു കുതിരയുടെ കാലുകൾ 1-2-3-4 ബീറ്റിൽ ഇടത് പിൻ കാൽ, ഇടത് മുൻ കാൽ, വലത് പിൻ കാൽ, വലത് മുൻ കാൽ എന്ന ക്രമം പിന്തുടരുന്നു. നടത്തത്തിൽ, കുതിര എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരു കാൽ മാത്രം ഉയർത്തുകയും മറ്റേത് മൂന്നും നിലത്ത് നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യും. നടക്കുമ്പോൾ കുതിര തലയും കഴുത്തും അല്പം മുകളിലേക്കും താഴേക്കും ചലിപ്പിക്കുന്നു, അത് അവയെ ബാലൻസ് നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കുന്നു.<ref name="Harris33">Harris, Susan E. ''Horse Gaits, Balance and Movement'' New York: Howell Book House 1993 {{ISBN|0-87605-955-8}} pp. 32–33</ref> === ആനകൾ === [[പ്രമാണം:Elephant_Walking_animated.gif|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|ഒരു ഏഷ്യൻ ആന നടത്തം]] [[ആന|ആനകൾക്ക്]] മുന്നോട്ടും പിന്നോട്ടും നടക്കാൻ കഴിയും പക്ഷെ അതിന് ചാടാൻ കഴിയില്ല. കരയിൽ ചലനത്തിന് അവ നടത്തം, ഓട്ടത്തിന് സമാനമായ വേഗതയുള്ള ഗെയ്റ്റ് എന്നീ രണ്ട് ഗെയ്റ്റുകൾ മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കുന്നുള്ളൂ.<ref>{{Cite journal|last=Shoshani|first8=Y.|pmc=1859925|pmid=17085582|doi=10.1073/pnas.0603689103|pages=17296–301|issue=46|volume=103|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|title=A proboscidean from the late Oligocene of Eritrea, a "missing link" between early Elephantiformes and Elephantimorpha, and biogeographic implications|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2006-11-14_103_46/page/17296|year=2006|first9=T.|last9=Ghirmai|last8=Libsekal|first=J.|first7=G. H.|last7=Marchant|first6=W. J.|last6=Sanders|first5=P.|last5=Tassy|first4=S.|last4=Berhe|first3=M.|last3=Abraha|first2=R. C.|last2=Walter|bibcode=2006PNAS..10317296S}}</ref> നടത്തത്തിൽ, കാലുകൾ പെൻഡുലം പോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. "ഏരിയൽ ഫേസ്" ഇല്ലാത്തതിനാൽ, ഓടുന്നതിന്റെ എല്ലാ മാനദണ്ഡങ്ങളും സാധാരണ നടത്തത്തേക്കാൾ വേഗത കൂടിയ ഫാസ്റ്റ് ഗെയ്റ്റ് പാലിക്കുന്നില്ല.<ref name="kinetics">{{Cite journal|last=Hutchinson, J. R.|last2=Schwerda, D.|last3=Famini, D. J.|last4=Dale, R. H.|last5=Fischer, M. S.|last6=Kram, R.|year=2006|title=The locomotor kinematics of Asian and African elephants: changes with speed and size|journal=Journal of Experimental Biology|volume=209|issue=19|pages=3812–27|pmid=16985198|doi=10.1242/jeb.02443}}</ref> അതിവേഗം നീങ്ങുന്ന ആനകളുടെ മുൻ‌കാലുകൾ 'ഓടുന്നതായി' കാണപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ പിൻ‌കാലുകൾ 'നടക്കുന്നത്' പോലെയാവും തോന്നുക. ഈ ഗെയ്റ്റിൽ അവയ്ക്ക് 11 കി.മീ / മണിക്കൂർ ഉയർന്ന വേഗതയിൽ എത്താൻ കഴിയും.<ref>{{Cite journal|last=Genin, J. J.|last2=Willems, P. A.|last3=Cavagna, G. A.|last4=Lair, R.|last5=Heglund, N. C.|year=2010|title=Biomechanics of locomotion in Asian elephants|journal=Journal of Experimental Biology|volume=213|pages=694–706|doi=10.1242/jeb.035436|issue=5|pmid=20154184}}</ref> === നടക്കുന്ന മത്സ്യം === [[പ്രമാണം:Periophthalmus_gracilis.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|215x215ബിന്ദു|ഒരു മഡ്സ്കിപ്പർ, ഒരുതരം നടക്കുന്ന മത്സ്യം.]] ദീർഘനേരം കരയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയുന്ന മത്സ്യങ്ങളാണ് വാക്കിംഗ് ഫിഷ്, ആംബുലേറ്ററി ഫിഷ് അല്ലെങ്കിൽ [[നടക്കുന്ന മത്സ്യങ്ങൾ|നടക്കുന്ന മത്സ്യം]] എന്നെല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നത്. ഫിഷ് ലോക്കോമോഷന്റെ മറ്റ് ചില കേസുകൾക്കും ഈ പദം ഉപയോഗിക്കാം. === പ്രാണികൾ === നടത്തത്തിന്റെ സമയത്ത് പ്രാണികൾ ആറ് കാലുകൾ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം ഏകോപിപ്പിച്ച് മുന്നോട്ടുള്ള ചലനം അനുവദിക്കുന്ന ഗെയ്റ്റുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നു. ''വെട്ടുക്കിളികൾ (ഷിസ്റ്റോസെർക്ക ഗ്രെഗേറിയ''), പാറ്റകൾ (''പെരിപ്ലാനറ്റ അമേരിക്കാന''), സ്റ്റിക്ക് പ്രാണികൾ (''കാരാസിയസ് മൊറോസസ്''), പഴ ഈച്ചകൾ (''[[പഴയീച്ച|ഡ്രോസോഫില]] മെലനോഗാസ്റ്റർ'') എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിവിധതരം പ്രാണികളിൽ ഇന്റർലെഗ് ഏകോപന രീതികൾ പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="stick-insect-walking">{{Cite journal|title=A behavioural analysis of the temporal organisation of walking movements in the 1st instar and adult stick insect (Carausius morosus)|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-comparative-physiology_1972_81_1/page/23|journal=Journal of Comparative Physiology|volume=81|pages=23–52|date=1972|doi=10.1007/BF00693548}}</ref><ref name="static-stability">{{Cite journal|title=Static stability predicts the continuum of interleg coordination patterns in Drosophila|journal=The Journal of Experimental Biology|volume=221|issue=Pt 22|pages=jeb189142|date=November 2018|pmid=30274987|doi=10.1242/jeb.189142}}</ref><ref name="cockroach-walking">{{Cite journal|title=Interlimb Coordination During Slow Walking in the Cockroach: I. Effects of Substrate Alterations|journal=Journal of Experimental Biology|volume=78|pages=233–243|date=1979|url=https://jeb.biologists.org/content/78/1/233}}</ref> വേഗതയെ ആശ്രയിച്ച് അവയ്ക്ക് വ്യത്യസ്ത നടത്ത ഗെയ്റ്റുകൾ ഉണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. അവയുടെ നടത്ത ഗെയ്റ്റുകൾ വ്യതിരിക്തമല്ലെങ്കിലും, അവയെ പലപ്പോഴും മെറ്റാക്രോണൽ വേവ് ഗെയ്റ്റ്, ടെട്രപോഡ് ഗെയ്റ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡ് ഗെയ്റ്റ് എന്നിങ്ങനെ വിശാലമായി തരംതിരിക്കാം.<ref name="insect-walking">{{Cite journal|title=Insect Walking|journal=Annual Review of Entomology|volume=11|issue=1|pages=103–122|date=1966|pmid=5321575|doi=10.1146/annurev.en.11.010166.000535}}</ref> ഒരു മെറ്റാക്രോണൽ വേവ് ഗെയ്റ്റിൽ, ഒരു സമയം ഒരു കാൽ മാത്രമേ നിലവുമായി സമ്പർക്കം ഒഴിവാക്കുകയുള്ളു. ഈ ഗെയ്റ്റ് പിൻ‌കാലുകളിലൊന്നിൽ നിന്ന് ആരംഭിക്കുന്നു, തുടർന്ന് ആ വശത്തെ നടുക്കുള്ള കാലും മുൻകാലും പൊക്കും. അതിന് ശേഷം എതിർവശത്തെ പിൻ‌കാലിൽ നിന്ന് ഇതേപോലെ തുടരുന്നു.<ref name="insect-walking"/> വേവ് ഗെയ്റ്റ് പലപ്പോഴും മന്ദഗതിയിലുള്ള നടത്തത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നു. അഞ്ച് കാലുകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരു സമയം നിലവുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്നതിനാൽ ഇത് ഏറ്റവും സ്ഥിരതയുള്ളതുമാണ്.<ref name="hughes1957">{{Cite journal|title=The Co-Ordination of Insect Movements|journal=Journal of Experimental Biology|volume=34|pages=306–333|date=1957|url=https://jeb.biologists.org/content/34/3/306}}</ref> ഒരു ടെട്രപോഡ് ഗെയ്റ്റിൽ, രണ്ട് കാലുകൾ ഒരു സമയം സ്വിംഗ് ചെയ്യുന്നു, മറ്റ് നാല് കാലുകൾ നിലവുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്നു. ടെട്രപോഡ് ഗെയ്റ്റുകൾക്കായി ഒന്നിലധികം കോൺഫിഗറേഷനുകൾ ഉണ്ട്, എന്നാൽ ഒരുമിച്ച് നീങ്ങുന്ന കാലുകൾ ശരീരത്തിന്റെ പരസ്പരവിരുദ്ധമായ വശങ്ങളിലായിരിക്കണം.<ref name="insect-walking"/> ടെട്രപോഡ് ഗെയ്റ്റുകൾ സാധാരണ ഇടത്തരം വേഗതയിലെ ചലനത്തിന്, ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇതും വളരെ സ്ഥിരതയുള്ളതുമാണ്.<ref name="static-stability"/> മൂന്ന് കാലുകൾ ഒരേസമയം സ്വിംഗ് ഘട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ച് മറ്റ് മൂന്ന് കാലുകൾ നിലവുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുമ്പോൾ ഒരു നടത്ത ഗെയ്റ്റ് ട്രൈപോഡായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="insect-walking"/> ഒരു വശത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തെ കാൽ മറു വശത്തെ പിൻ‌, മുൻ‌ കാലുകൾക്കൊപ്പം നീങ്ങുന്നു. ട്രൈപോഡ് ഗെയ്റ്റുകൾ സാധാരണയായി ഉയർന്ന വേഗതയിലെ നടത്തത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നു, എന്നിരുന്നാലും കുറഞ്ഞ വേഗതയിലും ഇത് ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയും.<ref name="hughes1957"/>{{ ട്രൈപോഡ് ഗെയ്റ്റ് മറ്റുള്ളവയെക്കാൾ സ്ഥിരത കുറഞ്ഞതാണ്, പക്ഷേ ഇത് ഏറ്റവും കരുത്തുറ്റതാണെന്നാണ് സൈദ്ധാന്തികമായി അവകാശപ്പെടുന്നത്.<ref name="static-stability"/> == ഇതും കാണുക == * [[നടത്തമത്സരം]] == അവലംബം == {{reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == * [http://www.eltis.org യൂറോപ്യൻ ലോക്കൽ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ഇൻഫർമേഷൻ സർവീസ്] ( എൽട്ടിസ് ) ഒരു പ്രാദേശിക ഗതാഗത ആശയമായി നടത്തത്തെ വിലയിരുത്തുന്ന പഠനങ്ങൾ. * {{Dmoz|Sports/Walking}} [[വർഗ്ഗം:നടത്തം]] cp3pdz8fqvuwbhm4zfvt5dunovii818 0 540293 4675452 4667962 2026-10-12T08:36:14Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675452 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sarah Gilbert}} {{Infobox scientist | name = സാറാ ഗിൽബർട്ട് | birth_name = സാറാ കാതറിൻ ഗിൽബെർട്ട് | birth_date = {{Birth year and age|1962|04}} | image = Dr.Sarah Gilbert.jpg | place_of_birth = Kettering, Northamptonshire United Kingdom | alma_mater = [[University of East Anglia|ഈസ്റ്റ് ആംഗ്ലിയ സർവകലാശാല]] (BSc)<br/> [[University of Hull|ഹൾ സർവകലാശാല]] (PhD) | workplaces = [[University of Oxford|ഓക്സ്ഫോർഡ് സർവ്വകലാശാല]] <br/>[[Vaccitech|വാക്സിടെക്]]<br> ഡെൽറ്റ ബയോടെക്നോളജി | known_for = [[Vaccinology|വാക്സിനോളജി]] | fields = [[Vaccine]]s <ref name=gs>{{Google scholar id}}</ref> | awards = [[Albert Medal (Royal Society of Arts)|ആൽബർട്ട് മെഡൽ]] (2021) | doctoral_advisor = കോളിൻ റാറ്റ്ലെഡ്ജ് | thesis_title = Studies on lipid accumulation and genetics of Rhodosporidium toruloides | thesis_url = https://ethos.bl.uk/OrderDetails.do?uin=uk.bl.ethos.381881 | thesis_year = 1986 | website = {{Official URL}} }} ഇംഗ്ലീഷ് വാക്സിനോളജിസ്റ്റാണ് '''സാറാ കാതറിൻ ഗിൽബെർട്ട്''' (ജനനം: 1962 ഏപ്രിൽ) [[ഓക്സ്ഫോർഡ് സർവകലാശാല]]യിലെ വാക്സിനോളജി പ്രൊഫസറും [[വാക്സിടെക്|വാക്സിടെക്കിന്റെ]] സഹസ്ഥാപകയുമാണ്. <ref name=lancet>{{cite journal | title=Sarah Gilbert: carving a path towards a COVID-19 vaccine | journal=[[The Lancet]] | volume=395 | number=10232 | page=1247 | first=Richard | last=Lane |year= 2020 | doi=10.1016/S0140-6736(20)30796-0|pmid=32305089 |pmc=7162644 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndm.ox.ac.uk/principal-investigators/researcher/sarah-gilbert|title=Sarah Gilbert – Nuffield Department of Medicine|publisher=University of Oxford|access-date=10 February 2020|archive-date=2020-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605184638/https://www.ndm.ox.ac.uk/principal-investigators/researcher/sarah-gilbert|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.oxfordmartin.ox.ac.uk/people/professor-sarah-gilbert/|title=Professor Sarah Gilbert|publisher=University of Oxford|language=en|access-date=10 February 2020|archive-date=2020-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702130425/https://www.oxfordmartin.ox.ac.uk/people/professor-sarah-gilbert/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ox.ac.uk/news-and-events/find-an-expert/professor-sarah-gilbert|title=Professor Sarah Gilbert {{!}} University of Oxford|publisher=University of Oxford|access-date=10 February 2020|archive-date=2020-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803121057/https://www.ox.ac.uk/news-and-events/find-an-expert/professor-sarah-gilbert|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.vaccitech.co.uk/about/our-team/|website=vaccitech.co.uk|title=Our Team|access-date=28 March 2020}}</ref>ഇൻഫ്ലുവൻസയ്ക്കും ഉയർന്നുവരുന്ന വൈറൽ രോഗകാരികൾക്കുമെതിരായ വാക്സിനുകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഗിൽബെർട്ട് പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.hic-vac.org/members/members-profiles/professor-sarah-gilbert|title=Professor Sarah Gilbert &#124; Hic Vac|website=hic-vac.org|access-date=2021-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190425102117/https://www.hic-vac.org/members/members-profiles/professor-sarah-gilbert|archive-date=2019-04-25|url-status=dead}}</ref> 2011 ൽ ക്ലിനിക്കൽ പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് വിധേയമായ [[Universal flu vaccine|യൂണിവേഴ്സൽ ഫ്ലൂ വാക്സിൻ]] വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും പരിശോധിക്കുന്നതിനും അവർ നേതൃത്വം നൽകി. 2020 ഡിസംബർ 30 ന് [[Oxford Vaccine Group|ഓക്സ്ഫോർഡ് വാക്സിൻ ഗ്രൂപ്പുമായി]] ചേർന്ന് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത [[കോവിഷീൽഡ് വാക്സിൻ|ഓക്സ്ഫോർഡ്-അസ്ട്രാസെനെക കോവിഡ് -19 വാക്സിൻ]] യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ അംഗീകാരം നേടി. <ref>{{cite web |title=Covid-19: Oxford-AstraZeneca coronavirus vaccine approved for use in UK |url=https://www.bbc.co.uk/news/health-55280671 |website=BBC News |publisher=BBC |access-date=30 December 2020 |date=30 December 2020}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == നോർത്താംപ്ടൺഷയറിലെ കെറ്ററിംഗിലെ കെറ്ററിംഗ് ഹൈസ്കൂളിൽ പഠിച്ച ഗിൽബെർട്ട് അവിടെ വച്ച് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ജോലി ചെയ്യണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു.<ref name=":0">{{Cite web| url=https://www.ndm.ox.ac.uk/working-for-ndm/working-for-ndm-page/career-profiles/professor-sarah-gilbert/| title=Professor Sarah Gilbert| author=Admin| website=Working for NDM| language=en-GB| access-date=27 March 2020| archive-date=27 March 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20200327225805/https://www.ndm.ox.ac.uk/working-for-ndm/working-for-ndm-page/career-profiles/professor-sarah-gilbert/| url-status=dead}}</ref>[[University of East Anglia|ഈസ്റ്റ് ആംഗ്ലിയ സർവകലാശാല]]യിൽ നിന്ന് ബയോളജിക്കൽ സയൻസസിൽ ബിരുദം (ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ഓണേഴ്സ്) കരസ്ഥമാക്കിയ അവർ ഡോക്ടറേറ്റ് ബിരുദത്തിനായി [[University of Hull|ഹൾ സർവകലാശാല]]യിലേക്ക് മാറി. അവിടെ അവർ യീസ്റ്റ് [[Rhodosporidium toruloides|റോഡോസ്പോരിഡിയം ടോറുലോയിഡ്സ്]] ന്റെ ജനിതകവും ബയോകെമിസ്ട്രിയും നിരീക്ഷിച്ചു.<ref name=sPhD>{{cite thesis|degree=PhD|publisher=University of Hull|title=Studies on lipid accumulaltion and genetics of Rhodosporidium toruloides|first=Sarah Catherine|last=Gilbert|year=1986|id={{EThOS|uk.bl.ethos.381881}}|website=jisc.ac.uk|oclc=499901226|url=https://discover.libraryhub.jisc.ac.uk/search?q=Studies%20on%20lipid%20accumulaltion%20and%20genetics%20of%20Rhodosporidium%20toruloides&rn=1|access-date=2021-05-10|archive-date=2020-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808143319/https://discover.libraryhub.jisc.ac.uk/search?q=Studies|url-status=dead}}</ref><ref name=":0" /> == ഗവേഷണവും കരിയറും == ഡോക്ടറേറ്റ് നേടിയ ശേഷം ഗിൽബെർട്ട് ലീസെസ്റ്റർ ബയോസെന്ററിലേക്ക് പോകുന്നതിനുമുമ്പ് [[Brewing Industry Research Foundation|ബ്രൂയിംഗ് ഇൻഡസ്ട്രി റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷനിൽ]] വ്യവസായത്തിൽ പോസ്റ്റ്ഡോക്ടറൽ ഗവേഷകയായി ജോലി ചെയ്തു. 1990 ൽ നോട്ടിംഗ്ഹാമിൽ മരുന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന ബയോഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ കമ്പനിയായ ഡെൽറ്റ ബയോടെക്നോളജിയിൽ ഗിൽബർട്ട് ചേർന്നു.<ref name=":0" /><ref>{{cite web|url=https://www.sciencemag.org/custom-publishing/webinars/vaccine-matters-can-we-cure-coronavirus|title=Vaccine matters: Can we cure coronavirus?|work=Science Magazine|date=12 August 2020|access-date=7 September 2020}}</ref>1994-ൽ ഗിൽബെർട്ട് അക്കാദമിയയിലേക്ക് മടങ്ങി [[Adrian V. S. Hill|അഡ്രിയാൻ വി. എസ്. ഹില്ലിന്റെ]] ലബോറട്ടറിയിൽ ചേർന്നു. അവരുടെ ആദ്യകാല ഗവേഷണങ്ങൾ മലേറിയയിലെ ഹോസ്റ്റ്-പരാന്നഭോജികളുടെ പരസ്‌പരപ്രവർത്തനമായിരുന്നു.<ref name=":0" />2004 ൽ [[ഓക്സ്ഫോർഡ് സർവകലാശാല]]യിൽ വാക്സിനോളജിയിൽ സർവകലാശാലാധ്യാപികയായി. <ref name=":0" /> 2010 ൽ [[Jenner Institute|ജെന്നർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ]] പ്രൊഫസറായി. [[Wellcome Trust|വെൽക്കം ട്രസ്റ്റിന്റെ]] പിന്തുണയോടെ ഗിൽബെർട്ട് നോവൽ [[ഇൻഫ്ലുവെൻസ വാക്സിൻ|ഇൻഫ്ലുവൻസ വാക്സിനേഷനുകൾ]] രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്നതിനും സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുമുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു.<ref name=":0" />പ്രത്യേകിച്ചും അവരുടെ ഗവേഷണം സുരക്ഷിതമായ വൈറസിനുള്ളിൽ ഒരു രോഗകാരി പ്രോട്ടീൻ ഉൾപ്പെടുത്തുന്ന വൈറൽ വാക്സിനേഷനുകളുടെ വികസനവും പ്രിക്ലിനിക്കൽ പരിശോധനയുമാണ്.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://ndm.medsci.ox.ac.uk/podcast-meet-our-researchers/epidemics-vaccines/sarah-gilbert-viral-vectored-vaccines|title=Sarah Gilbert: Viral Vectored Vaccines — Nuffield Department of Medicine|publisher=University of Oxford|access-date=27 March 2020|archive-date=2020-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717052501/https://ndm.medsci.ox.ac.uk/podcast-meet-our-researchers/epidemics-vaccines/sarah-gilbert-viral-vectored-vaccines|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hic-vac.org/members/members-profiles/professor-sarah-gilbert|title=Professor Sarah Gilbert {{!}} Hic Vac|website=hic-vac.org|access-date=27 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190425102117/https://www.hic-vac.org/members/members-profiles/professor-sarah-gilbert|archive-date=2019-04-25|url-status=dead}}</ref>[[ടി-കോശം|ടി-കോശത്തിന്റെ]] പ്രതികരണത്തിനായി പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ഈ വൈറൽ വാക്സിനേഷനുകൾ വൈറൽ രോഗങ്ങൾ, മലേറിയ, കാൻസർ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=":1" /> [[File:SARS-CoV-2 without background.png|thumb|Graphical representation of the Severe Acute Respiratory Syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2), created by the [[Centers for Disease Control and Prevention]], which reveals ultrastructural morphology exhibited by coronaviruses.]] ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറംകണ്ണികൾ== {{scholia|author}} * {{Google Scholar id |nZ7_XboAAAAJ}} * {{LinkedIn URL | https://uk.linkedin.com/in/sarah-gilbert-2815b015 | Sarah Gilbert }} {{COVID-19 pandemic}} {{authority control}} [[വർഗ്ഗം:1962-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ബി.ബി.സി. 100 സ്ത്രീകൾ]] 8moqus1z3weksxoftr7yigay7rneksy 0 540618 4675286 4570409 2026-10-11T19:13:21Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675286 wikitext text/x-wiki {{PU|MMR vaccine and autism}} {{Alternative medicine sidebar}} '''എം‌എം‌ആർ വാക്സിനും ഓട്ടിസവും''' തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിനെക്കുറിച്ച് പ്രചരിച്ച വാദങ്ങൾ വ്യാപകമായി അന്വേഷിക്കുകയും അവ തെറ്റാണെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ്.<ref name="Cochrane2020">{{Cite journal|last=Di Pietrantonj|title=Vaccines for measles, mumps, rubella, and varicella in children.|pmid=32309885|doi=10.1002/14651858.CD004407.pub4|page=CD004407|volume=4|date=April 2020|journal=Cochrane Database of Systematic Reviews|first5=V|first=C|last5=Demicheli|first4=MG|last4=Debalini|first3=P|last3=Marchione|first2=A|last2=Rivetti|pmc=7169657}}</ref> "കഴിഞ്ഞ 100 വർഷത്തിനിടയിലെ ഏറ്റവും ദോഷകരമായ മെഡിക്കൽ തട്ടിപ്പ്" എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന ഈ അസത്യ വാദങ്ങൾ, 1998 ൽ ''ലാൻസെറ്റിൽ'' പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒരു വ്യാജപ്രബന്ധത്തിന്റെ ഫലമായാണ് കൂടുതൽ പൊതുജന ശ്രദ്ധയാകർഷിച്ചത്.<ref>{{Cite journal|last=Flaherty|first=Dennis K.|date=October 2011|title=The vaccine-autism connection: a public health crisis caused by unethical medical practices and fraudulent science|url=https://archive.org/details/sim_annals-of-pharmacotherapy_2011-10_45_10/page/1302|journal=The Annals of Pharmacotherapy|volume=45|issue=10|pages=1302–1304|doi=10.1345/aph.1Q318|issn=1542-6270|pmid=21917556}}</ref> [[ആൻഡ്രൂ വേക്ക്ഫീൽഡ്]] രചിച്ചതും ''ലാൻസെറ്റിൽ'' പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതുമായ വ്യാജ ഗവേഷണ പ്രബന്ധം [[എംഎംആർ വാക്സിൻ]] ഉപയോഗം [[ആന്ത്രശൂല]], ഓട്ടിസം സ്പെക്ട്രം ഡിസോർഡേഴ്സ് എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നതായി അവകാശപ്പെട്ടു. പേപ്പർ 2010 ൽ പിൻവലിച്ചു<ref>{{Cite journal|last=Dyer|first=Clare|date=2 February 2010|title=''Lancet'' retracts Wakefield's MMR paper|url=https://www.bmj.com/content/340/bmj.c696|journal=BMJ|language=en|volume=340|pages=c696|doi=10.1136/bmj.c696|issn=0959-8138|pmid=20124366}}</ref> എങ്കിലും വാക്സിനേഷൻ വിരുദ്ധർ അത് ഇപ്പോഴും ഉദ്ധരിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://sites.psu.edu/kyraschwartztechwriting/2015/10/15/public-health-education/|title=Public Health Education|access-date=3 February 2019|publisher=KYRA SCHWARTZ TECHNICAL WRITING SAMPLES|archive-date=2021-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513052350/https://sites.psu.edu/kyraschwartztechwriting/2015/10/15/public-health-education/|url-status=dead}}</ref> പേപ്പറിലെ ക്ലെയിമുകൾ വ്യാപകമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടത് യുകെയിലും അയർലൻഡിലും വാക്സിനേഷൻ നിരക്ക് കുത്തനെ കുറയുന്നതിന് കാരണമായി. വാക്സിനേഷൻ വിരുദ്ധ പ്രചാരണങ്ങൾ,<ref>{{Cite journal|last=Hussain|volume=10|pmid=30186724|pmc=6122668|issn=2168-8184|doi=10.7759/cureus.2919|pages=e2919|issue=7|journal=Cureus|first=Azhar|title=The Anti-vaccination Movement: A Regression in Modern Medicine|first4=Sheharyar|last4=Hussain|first3=Madiha|last3=Ahmed|first2=Syed|last2=Ali|year=2018}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Gross|first=Liza|date=26 May 2009|title=A Broken Trust: Lessons from the Vaccine–Autism Wars|journal=PLOS Biology|volume=7|issue=5|pages=e1000114|doi=10.1371/journal.pbio.1000114|issn=1544-9173|pmc=2682483|pmid=19478850}}</ref> [[അഞ്ചാംപനി]], [[മുണ്ടിനീര്]] എന്നിവയുടെ വർദ്ധനവിനും മരണത്തിനും ഗുരുതരമായ സ്ഥിരമായ പരിക്കുകൾക്കും കാരണമായി മാറി.<ref name="McIntyre">{{Cite journal|title=Improving uptake of MMR vaccine|journal=The BMJ|volume=336|issue=7647|pages=729–30|year=2008|pmid=18309963|pmc=2287215|doi=10.1136/bmj.39503.508484.80}}</ref><ref name="Pepys">{{Cite journal|journal=Clinical Medicine|year=2007|volume=7|issue=6|pages=562–78|title=Science and serendipity|last=Pepys MB|pmid=18193704|pmc=4954362|doi=10.7861/clinmedicine.7-6-562}}</ref> 1998 ലെ പ്രാരംഭ അവകാശവാദങ്ങളെത്തുടർന്ന്, ഒന്നിലധികം വലിയ [[സാംക്രമികരോഗവിജ്ഞാനീയം|എപ്പിഡെമോളജിക്കൽ]] പഠനങ്ങൾ നടത്തി. സെന്റർസ് ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോൾ ആൻഡ് പ്രിവൻഷൻ,<ref name="CDC-MMR-autism">{{Cite web|url=http://cdc.gov/vaccinesafety/concerns/mmr_autism_factsheet.htm|title=Measles, mumps, and rubella (MMR) vaccine|access-date=21 December 2008|date=22 August 2008|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|archive-url=https://web.archive.org/web/20080407015528/http://www.cdc.gov/vaccinesafety/concerns/mmr_autism_factsheet.htm|archive-date=7 April 2008}}</ref> അമേരിക്കൻ അക്കാദമി ഓഫ് പീഡിയാട്രിക്സ്, [[നാഷണൽ അക്കാഡമി ഓഫ് സയൻസസ്|യുഎസ് നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസിന്റെ]] ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിസിൻ,<ref name="IOM">{{Cite book|url=http://www.iom.edu/Reports/2004/Immunization-Safety-Review-Vaccines-and-Autism.aspx|title=Immunization Safety Review: Vaccines and Autism|last=Institute of Medicine (US) Immunization Safety Review Committee|date=17 May 2004|publisher=[[Institute of Medicine]] of the [[United States National Academy of Sciences|National Academy of Sciences]]|isbn=978-0-309-09237-1|doi=10.17226/10997|pmid=20669467|access-date=13 June 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20091026043205/http://www.iom.edu/reports/2004/immunization-safety-review-vaccines-and-autism.aspx|archive-date=26 October 2009}}</ref> യുകെ നാഷണൽ ഹെൽത്ത് സർവീസ്,<ref name="MMRthefacts">{{Cite web|url=http://www.dh.gov.uk/en/Publicationsandstatistics/Publications/PublicationsPolicyAndGuidance/DH_4002972|title=MMR The facts|access-date=19 September 2007|year=2004|publisher=[[National Health Service|NHS]] Immunisation Information|archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20130107105354/http://www.dh.gov.uk/en/Publicationsandstatistics/Publications/PublicationsPolicyAndGuidance/DH_4002972|archive-date=7 January 2013}}</ref>, കോക്രൺ ലൈബ്രറി എന്നിവയുടെയെല്ലാം അവലോകനങ്ങൾ<ref name=":0">{{Cite journal|last=Di Pietrantonj|date=20 April 2020|pmc=7169657|issn=1469-493X|doi=10.1002/14651858.CD004407.pub4|pages=CD004407|volume=4|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|title=Vaccines for measles, mumps, rubella, and varicella in children|first5=Vittorio|first=Carlo|last5=Demicheli|first4=Maria Grazia|last4=Debalini|first3=Pasquale|last3=Marchione|first2=Alessandro|last2=Rivetti|pmid=32309885}}</ref> എംഎംആർ വാക്സിനും ഓട്ടിസവും തമ്മിൽ യാതൊരു ബന്ധവുമില്ല എന്ന് കണ്ടെത്തി.<ref name="Klaherty">{{Cite journal|last=Flaherty DK|title=The vaccine-autism connection: a public health crisis caused by unethical medical practices and fraudulent science|url=https://archive.org/details/sim_annals-of-pharmacotherapy_2011-10_45_10/page/1302|journal=Annals of Pharmacotherapy|volume=45|issue=10|pages=1302–4|date=October 2011|pmid=21917556|doi=10.1345/aph.1Q318}}</ref> ഡോക്ടർമാർ, മെഡിക്കൽ ജേണലുകൾ, എഡിറ്റർമാർ എന്നിവരെല്ലാം<ref name="BMJLiftsCurtain">{{Cite web|url=http://www.medpagetoday.com/Pediatrics/Autism/24203|title=BMJ Lifts Curtain on MMR-Autism Fraud|access-date=8 January 2011|last=Gever, John|date=5 January 2011|publisher=MedPage Today}}</ref><ref name="GodleeEditorial">{{Cite journal|url=http://www.bmj.com/content/342/bmj.d22.full|title=The fraud behind the MMR scare|last=Godlee F|journal=The BMJ|date=January 2011|pages=d22|issue=jan06 1|volume=342|doi=10.1136/bmj.d22}}</ref><ref name="BMJBlogDeer">{{Cite web|url=http://blogs.bmj.com/bmj/2011/01/06/brian-deer-piltdown-medicine-the-missing-link-between-mmr-and-autism/|title=Brian Deer: Piltdown medicine: The missing link between MMR and autism|access-date=8 January 2011|last=Deer, Brian|date=6 January 2011|publisher=BMJ Group Blogs}}</ref><ref name="WebMDBroyd">{{Cite web|url=http://www.webmd.com/brain/autism/news/20110106/bmj-declares-vaccine-autism-study-fraud|title=BMJ Declares Vaccine-Autism Study 'an Elaborate Fraud', 1998 Lancet Study Not Bad Science but Deliberate Fraud, Claims Journal|access-date=8 January 2011|last=Broyd, Nicky|date=6 January 2011|publisher=[[WebMD]] Health News}}</ref> വേക്ക്ഫീൽഡിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വഞ്ചനയാണെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുകയും അവയെ പകർച്ചവ്യാധികളോടും മരണങ്ങളോടും ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="AgeOld">{{Cite journal|title=The Age-Old Struggle against the Antivaccinationists|url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2011-01-13_364_2/page/97|journal=The New England Journal of Medicine|volume=364|issue=2|pages=97–9|date=13 January 2011|pmid=21226573|doi=10.1056/NEJMp1010594}}</ref> വാക്സിനെ ഓട്ടിസവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന യഥാർത്ഥ ഗവേഷണ പ്രബന്ധത്തിന്റെ രചയിതാവായ വേക്ക്ഫീൽഡിന് അനേകം അപ്രഖ്യാപിത താൽപ്പര്യങ്ങളുണ്ടെന്ന് ജേണലിസ്റ്റ് ബ്രയാൻ ഡീർ നടത്തിയ അന്വേഷണത്തിൽ കണ്ടെത്തി,<ref name="Deer04a">''The Sunday Times'' 2004: </ref><ref name="Patent-and-test-results">2004 BBC documentary: </ref> അദ്ദേഹം തെളിവുകൾ കെട്ടിച്ചമച്ചു എന്നും, മറ്റ് എത്തിക്കൽ കോഡുകൾ ലംഘിച്ചു എന്നും കണ്ടെത്തി. ''ലാൻസെറ്റ്'' പേപ്പർ ഭാഗികമായി 2004 ൽ റദ്ദാക്കുകയും 2010 ൽ പൂർണ്ണമായി പിൻവലിക്കുകയും ചെയ്തു. ''ലാൻസെറ്റ്'' എഡിറ്റർ-ഇൻ-ചീഫ് വരുമ്പോൾ തിരിച്ചെടുത്തു റിച്ചാർഡ് ഹോർട്ടൺ അതിനെ "അശേഷം തെറ്റായത്" വിശേഷിപ്പിച്ച് ജേണൽ വഞ്ചിക്കുകയായിരുന്നു എന്ന് പറഞ്ഞു. ജനറൽ മെഡിക്കൽ കൗൺസിൽ വേക്ക്ഫീൽഡും കുറ്റക്കാരനാണെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും, ഗുരുതരമായ പ്രൊഫഷണൽ സ്വഭാവദൂഷ്യത്തിൻ്റെ പേരിൽ മെയ് 2010 ന് മെഡിക്കൽ രജിസ്റ്ററിൽ നിന്ന് പേര് ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്തു. പേര് വെട്ടിയാൽ ബ്രിട്ടനിൽ ഒരു ഡോക്ടർ ആയി തുടർന്ന് പരിശീലനം ചെയ്യാനാകില്ല എന്നാണ് അർത്ഥം. 2011 ൽ, ബ്രിട്ടീഷ് മെഡിക്കൽ ജേണലിന് വേക്ക്ഫീൽഡിന്റെ അനുചിതമായ ഗവേഷണ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ഡീർ നൽകി, ഒപ്പിട്ട എഡിറ്റോറിയലിൽ യഥാർത്ഥ പേപ്പറിനെ വഞ്ചനയാണെന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.<ref name="WakefieldarticleBMJ">{{Cite journal|title=Wakefield's article linking MMR vaccine and autism was fraudulent|journal=[[The BMJ]]|volume=342|pages=c7452|year=2011|pmid=21209060|url=http://www.bmj.com/content/342/bmj.c7452.full|doi=10.1136/bmj.c7452}}</ref><ref name="DeerarticleBMJ">{{Cite journal|last=Deer B|title=Wakefield's article linking MMR vaccine and autism was fraudulent|journal=[[The BMJ]]|volume=342|pages=c5347|year=2011|pmid=21209059|url=http://www.bmj.com/content/342/bmj.c5347.full|doi=10.1136/bmj.c5347}}</ref> എം‌എം‌ആർ വാക്‌സിനും ഓട്ടിസവും തമ്മിൽ യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലെന്നും വാക്‌സിനിലെ ഗുണങ്ങൾ അതിന്റെ അപകടസാധ്യതകളെ മറികടക്കുന്നുവെന്നും ശാസ്ത്രീയമായ അഭിപ്രായമുണ്ട്. == പശ്ചാത്തലം == === റീവാക്സിനേഷൻ പ്രചാരണം === 1992 ൽ ഇംഗ്ലണ്ടിൽ അഞ്ചാംപനി പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ, ഗണിതശാസ്ത്ര മോഡലിംഗിന്റെയും സീറോപിഡെമോളജിക്കൽ ഡാറ്റയുടെ വിശകലനത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ആരോഗ്യ അധികൃതർ സ്കൂൾ പ്രായത്തിലുള്ള കുട്ടികളിൽ അഞ്ചാംപനി വീണ്ടും ഉയർന്നുവരുമെന്ന് പ്രവചിച്ചു. ഇതിന് പ്രതിരോധം എന്ന നിലയിൽ ഒന്നുകിൽ മുൻ‌കാല അഞ്ചാംപനി പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പിന്റെ ചരിത്രമില്ലാതെ എല്ലാ കുട്ടികൾക്കും പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ് ലക്ഷ്യമിടുക അല്ലെങ്കിൽ വാക്സിനേഷൻ ചരിത്രം പരിഗണിക്കാതെ എല്ലാ കുട്ടികൾക്കും പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ് നൽകുക എന്നീ രണ്ട് തന്ത്രങ്ങൾ പരിശോധിച്ചു.<ref>{{Cite journal|doi=10.1017/S0950268800058969|title=Measles immunity and response to revaccination among secondary school children in Cumbria|url=https://archive.org/details/sim_epidemiology-and-infection_1996-02_116_1/page/65|journal=Epidemiology & Infection|volume=116|issue=1|pages=65–70|date=February 1996|pmid=8626005|pmc=2271248}}</ref> 1994 നവംബറിൽ ബ്രിട്ടൻ രണ്ടാമത്തെ ഓപ്ഷൻ തിരഞ്ഞെടുത്തു, "ബ്രിട്ടൻ ഏറ്റെടുത്ത ഏറ്റവും അഭിലഷണീയമായ വാക്സിനേഷൻ സംരംഭങ്ങളിലൊന്ന്" എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ദേശീയ മീസിൽസ്, റുബെല്ല വാക്സിനേഷൻ കാമ്പെയ്ൻ ആരംഭിച്ചു.<ref>{{Cite journal|last=Miller E|title=The new measles campaign|journal=The BMJ|volume=309|issue=6962|pages=1102–3|date=October 1994|pmid=7987096|pmc=2541903|doi=10.1136/bmj.309.6962.1102}}</ref> ഒരു മാസത്തിനുള്ളിൽ, 5-16 വയസ് പ്രായമുള്ള ഇംഗ്ലണ്ടിലെ 7.1 ദശലക്ഷം കുട്ടികളിൽ 92% സ്കൂൾ കുട്ടികൾക്ക് അഞ്ചാംപനി, റുബെല്ല (എംആർ) വാക്സിൻ ലഭിച്ചു. <ref>{{Cite journal|last=Cutts FT|title=Revaccination against measles and rubella|journal=The BMJ|volume=312|issue=7031|pages=589–90|date=March 1996|pmid=8595319|pmc=2350416|doi=10.1136/bmj.312.7031.589}}</ref> === MMR വ്യവഹാരം ആരംഭിക്കുന്നു === ഏപ്രിൽ 1994-ൽ ഒരു വക്കീൽ ആയ റിച്ചാർഡ് ബാർ,<ref>{{Cite web|url=http://www.richardbarr.org/#/mmr/4511615194|title=Richard Barr original writing site|website=www.richardbarr.org|access-date=2021-05-13|archive-date=2018-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707205739/http://www.richardbarr.org/#/mmr/4511615194|url-status=dead}}</ref> യുകെയുടെ കീഴിലെ എം.എം.ആർ വാക്സിൻ നിർമ്മാതാക്കക്കെതിരെ കൺസ്യൂമർ പ്രൊട്ടക്ഷൻ ആക്ട് 1987 പ്രകാരം ലീഗൽ എയ്ഡ് ബോർഡ് ധനസഹായം നേടുന്നതിൽ വിജയിച്ചു. ക്ലാസ് ആക്ഷൻ കേസ് യഥാക്രമം ഇമ്രാവാക്സ്, പ്ലസറിക്സ്-എംഎംആർ, എംഎംആർ II എന്നിവയുടെ നിർമ്മാതാക്കളായ അവന്റിസ് പാസ്ചർ, [[ഗ്ലാക്സോസ്മിത്ത്ക്ലൈൻ|സ്മിത്ത്ക്ലൈൻ ബീച്ചം]], മെർക്ക് എന്നിവ ലക്ഷ്യമിട്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://www.spiked-online.com/articles/00000006E019.htm|title=spiked-health &#124; Medicine on trial|access-date=8 January 2011|last=Michael Fitzpatrick|publisher=Spiked-online.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625005008/http://www.spiked-online.com/Articles/00000006E019.htm|archive-date=25 June 2016}}</ref> ക്രോൺസ് രോഗം, ഇന്ഫ്ലമേറ്ററി ബവൽ ഡിസീസ് എന്നിവയിൽ അഞ്ചാംപനി വൈറസിന്റെ പങ്ക് അന്വേഷിച്ച ആൻഡ്രൂ വേക്ക്ഫീൽഡിൽ നിന്നുള്ള രണ്ട് പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ഉദ്ധരിച്ച്<ref>{{Cite journal|year=1993|title=Evidence of Persistent Measles Virus in Crohn's Disease|journal=[[Journal of Medical Virology]]|volume=39|issue=4|pages=345–53|doi=10.1002/jmv.1890390415|pmid=8492105}}</ref><ref>{{Cite journal|year=1995|title=Is Measles Vaccine a Risk for Inflammatory Bowel Disease?|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_1995-04-29_345_8957/page/1070|doi=10.1016/s0140-6736(95)90816-1|pmid=7715338|journal=[[The Lancet]]|volume=345|issue=8957|pages=1071–74|last=Thompson|first=N.P|last2=Pounder|first2=R.E|last3=Wakefield|first3=A.J|last4=Montgomery|first4=S.M}}</ref> എം‌എം‌ആർ ഒരു വികലമായ ഉൽ‌പ്പന്നമാണെന്നും അത് ഉപയോഗിക്കാൻ പാടില്ലായിരുന്നുവെന്നും ഉള്ള അവകാശവാദത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഈ സ്യൂട്ട്, ലീഗൽ എയ്ഡ് ബോർഡ് ധനസഹായം നൽകിയ ആദ്യത്തെ ബിഗ് ക്ലാസ് ആക്ഷൻ വ്യവഹാരമാണ്. ബാർ തന്റെ വാദങ്ങൾക്കു വേണ്ടി വേക്ക്ഫീൽഡുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു. വേക്ക്ഫീൽഡ് അനുകൂലികൾ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, 1996 ജനുവരി 6 നാണ് ഇരുവരും ആദ്യമായി കണ്ടുമുട്ടിയത്. <ref>{{Cite web|url=http://www.wesupportandywakefield.com/documents/AutismFile_US31_Wakefield.pdf|title=Archived copy|access-date=19 May 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100525081504/http://www.wesupportandywakefield.com/documents/AutismFile_US31_Wakefield.pdf|archive-date=25 May 2010}}</ref> മെഡിക്കൽ തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പരാജയപ്പെടാനുള്ള ഉയർന്ന സാധ്യത ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ലീഗൽ സർവീസസ് കമ്മീഷൻ 2003 സെപ്റ്റംബറിൽ ഈ നടപടികൾ നിർത്തിവച്ചു, എൽ‌എസ്‌സിയുടെ ഗവേഷണ ധനസഹായത്തിന്റെ ആദ്യ കേസ് അവസാനിപ്പിച്ചു.<ref name="Fitz2004">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XMWuvsJ1WY4C|title=MMR and Autism: What Parents Need to Know|last=Fitzpatrick M|publisher=Routledge|year=2004|isbn=978-0-415-32179-2|access-date=2 February 2011}}</ref> == 1998 ''ലാൻസെറ്റ്'' പേപ്പർ == വേക്ക്ഫീൽഡിന്റെ പ്രബന്ധം "ഇലിയൽ-ലിംഫോയിഡ്-നോഡുലാർ ഹൈപ്പർപ്ലാസിയ, നോൺ-സ്‌പെസിക് കോളൈറ്റിസ് ആൻഡ് പെർവേസീവ് ഡേവലപ്പ്മെന്റ് ഡിസോഡേഴ്സ് ഇൻ ചിൽഡ്രൻ" എന്നിവ 1998 ഫെബ്രുവരി 28 ന് ''ദി ലാൻസെറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.'' ജേണലിസ്റ്റ് ബ്രയാൻ ഡീർ നടത്തിയ അന്വേഷണത്തിൽ വേക്ക്ഫീൽഡിന് പ്രഖ്യാപിക്കാത്ത ഒന്നിലധികം സ്വാർഥ താൽപ്പര്യങ്ങളുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി,<ref name="Deer04a">''The Sunday Times'' 2004: </ref><ref name="Patent-and-test-results">2004 BBC documentary: </ref> അദ്ദേഹം തെളിവുകൾ കെട്ടിച്ചമക്കുകയും മറ്റ് എത്തിക്കൽ കോഡുകൾ ലംഘിക്കുകയും ചെയ്തു. ''ലാൻസെറ്റ്'' പേപ്പർ ഭാഗികമായി 2004 ൽ റദ്ദാക്കുകയും, അത് 2010 ൽ പൂർണ്ണമായി പിൻവലിക്കുകയും ചെയ്തു. ജനറൽ മെഡിക്കൽ കൗൺസിൽ വേക്ക്ഫീൽഡിനെ കുറ്റക്കാരനാണെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബ്രിട്ടണിൽ പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യാനുള്ള ലൈസൻ റദ്ദാക്കി മെഡിക്കൽ രജിസ്റ്ററിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്തു. ''2011 ൽ, ബ്രിട്ടീഷ് മെഡിക്കൽ'' ജേണലിന് വേക്ക്ഫീൽഡിന്റെ അനുചിതമായ ഗവേഷണ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ഡീർ നൽകി, യഥാർത്ഥ പേപ്പറിനെ വഞ്ചനയാണെന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.<ref name="WakefieldarticleBMJ"/><ref name="DeerarticleBMJ"/> എം‌എം‌ആർ വാക്സിനും ഓട്ടിസവും തമ്മിൽ യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലെന്നും വാക്സിനുകളുടെ ഗുണങ്ങൾ അതിന്റെ അപകടസാധ്യതകളെ മറികടക്കുന്നുവെന്നും ശാസ്ത്രീയമായ അഭിപ്രായമുണ്ട്. ഇത് പിൻവലിക്കുമ്പോഴേക്കും, വേക്ക്ഫീൽഡ് ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ എഴുത്തുകാരും അവരുടെ പേരുകൾ പ്രസിദ്ധീകരണത്തിൽ നിന്ന് നീക്കംചെയ്യണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://sciencebasedmedicine.org/lancet-retracts-wakefield-article/|title=The Lancet retracts Andrew Wakefield's article|access-date=3 February 2019|date=3 February 2010|website=Science-Based Medicine|language=en-US}}</ref> 2011 ജനുവരിയിൽ ''ബി‌എം‌ജെ'' എഡിറ്റർ ഫിയോണ ഗോഡ്‌ലി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:<ref name="GodleeEditorial"/><blockquote>പൊതുജനാരോഗ്യത്തെ തകർക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള ഒറിജിനൽ പേപ്പറിന് വളരെയധികം മാധ്യമശ്രദ്ധ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്, മെഡിക്കൽ സയൻസിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഇതിന് തുല്യമായത് കണ്ടെത്താൻ പ്രയാസമാണ്. മറ്റ് പല മെഡിക്കൽ തട്ടിപ്പുകളും തുറന്നുകാട്ടപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, പക്ഷേ അവയെല്ലാം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ കണ്ടെത്തി ഒഴിവാക്കിയവയും പ്രാധാന്യമില്ലാത്ത ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ ഉള്ളവയും എല്ലാം ആയിരുന്നു.</blockquote> == മീഡിയയുടെ റോൾ == വിവാദത്തിൽ 'സയൻസ് ബൈ പ്രസ് കോൺഫറൻസ്' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന മാധ്യമങ്ങളുടെ ഇടപെടലിനെ നിരീക്ഷകർ വിമർശിച്ചു,<ref name="EMBOreports">{{Cite journal|last=Moore Andrew|year=2006|title=Bad science in the headlines: Who takes responsibility when science is distorted in the mass media?|journal=[[EMBO Reports]]|volume=7|issue=12|pages=1193–1196|doi=10.1038/sj.embor.7400862|pmid=17139292|pmc=1794697}}</ref> മാധ്യമങ്ങൾ വേക്ക്ഫീൽഡിന്റെ പഠനത്തിന് അർഹമായതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ വിശ്വാസ്യത നൽകി എന്ന് ആരോപണങ്ങളുയർന്നു. 2007 മാർച്ചിൽ ''ബിഎംസി പബ്ലിക് ഹെൽത്തിൽ'' ഷോന ഹിൽട്ടൺ, മാർക്ക് പെറ്റിക്രൂ, കേറ്റ് ഹണ്ട് എന്നിവരുടെ ഒരു പ്രബന്ധം വേക്ക്ഫീൽഡിന്റെ പഠനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ പൊതുജനങ്ങളിൽ വലിയ തെറ്റിദ്ധാരണ സൃഷ്ടിച്ചു എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref name="hilton">{{Cite journal|year=2007|title=Parents' champions vs. vested interests: Who do parents believe about MMR? A qualitative study|journal=[[BMC Public Health]]|volume=7|page=42|pmc=1851707|pmid=17391507|doi=10.1186/1471-2458-7-42}}</ref> ''കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ ഇൻ മെഡിസിൻ'', ''ബ്രിട്ടീഷ് മെഡിക്കൽ ജേണൽ'' എന്നിവയിലെ പ്രബന്ധങ്ങൾ, മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ വേക്ക്ഫീൽഡിന്റെ അനുമാനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിന്റെ തെറ്റിദ്ധാരണാജനകമായ ചിത്രം നൽകിയെന്ന് നിഗമനം ചെയ്തു.<ref name="Speers">{{Cite journal|title=Journalists and jabs: media coverage of the MMR vaccine|journal=Communication and Medicine|volume=1|issue=2|pages=171–181|doi=10.1515/come.2004.1.2.171|pmid=16808699|date=September 2004}}</ref><ref name="Jacson">{{Cite journal|last=Jackson T|year=2003|title=MMR: more scrutiny, please|journal=[[The BMJ]]|volume=326|issue=7401|page=1272|doi=10.1136/bmj.326.7401.1272|pmc=1126154}}</ref><ref name="Dobson">{{Cite journal|last=Dobson Roger|date=May 2003|title=Media misled the public over the MMR vaccine, study says|journal=The BMJ|volume=326|issue=7399|page=1107|doi=10.1136/bmj.326.7399.1107-a|pmc=1150987|pmid=12763972}}</ref> 2007 ലെ ''ഓസ്ട്രേലിയൻ ഡോക്ടർ'' എഡിറ്റോറിയൽ, പഠനത്തിലെ 12 യഥാർത്ഥ എഴുത്തുകാരിൽ 10 പേരുടേതും പിൻവലിക്കുന്നതായി ലാൻസെറ്റ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിനുശേഷവും ചില മാധ്യമപ്രവർത്തകർ വേക്ക്ഫീൽഡിന്റെ പഠനത്തെ പ്രതിരോധിച്ചതായി പരാതിപ്പെട്ടിരുന്നു, അന്വേഷണാത്മക പത്രപ്രവർത്തകനായ ബ്രയാൻ ഡിയറാണ് പഠനത്തിലെ ബലഹീനതകൾ തുറന്നുകാട്ടുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചതെന്നും അവർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref name="Katelaris">{{Cite journal|last=Katelaris A|url=http://www.australiandoctor.com.au/news/bf/0c04f2bf.asp|title=Wakefield saga a study in integrity|journal=Australian Doctor|date=17 August 2007|page=20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070908211909/http://www.australiandoctor.com.au/news/bf/0c04f2bf.asp|archivedate=8 September 2007}}</ref> പിആർ വീക്ക് റിപ്പൊർട്ട് പ്രകാരം, 2010 മെയ് മാസത്തിൽ വേക്ക്ഫീൽഡിനെ പൊതു മെഡിക്കൽ രജിസ്റ്ററിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്തതിന് ശേഷം, എംഎംആർ വിവാദവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു വോട്ടെടുപ്പിൽ പങ്കെടുത്ത 62% പേർ ആരോഗ്യ പ്രശ്‌നങ്ങളിൽ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള റിപ്പോർട്ടിംഗ് മാധ്യമങ്ങൾ നടത്തിയതായി തങ്ങൾക്ക് തോന്നുന്നില്ലെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref name="PRWeek">[http://www.prweek.com/uk/news/1007378/Reputation-survey-MMR-panic-subsides "Reputation Survey: MMR panic subsides"]. ''[[PR Week]]'', 2 June 2010: 24.</ref> 19-ആം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ വാക്സിനുകൾക്കെതിരായ എതിർപ്പ് നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്നും, എന്നാൽ “ഇപ്പോൾ വാക്സിൻവിരുദ്ധരുടെ മാധ്യമങ്ങൾ സാധാരണയായി ടെലിവിഷനും ഇൻറർനെറ്റും സോഷ്യൽ മീഡിയയുമെല്ലാം ആണെന്നും, അവ പൊതുജനാഭിപ്രായം മാറ്റുകയും ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകളിൽ നിന്ന് ശ്രദ്ധ തിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു" എന്നും ''ന്യൂ ഇംഗ്ലണ്ട് ജേണൽ ഓഫ് മെഡിസിൻ'' ലേഖനത്തിൽ പറയുന്നു.<ref name="AgeOld"/> വാക്സിനേഷൻ വിരുദ്ധരെ എഡിറ്റോറിയൽ വിശേഷിപ്പിച്ചത് "ഗൂഢാലോചന ചിന്തയുള്ളവരും, കുറഞ്ഞ വൈജ്ഞാനിക ചിന്തയുള്ളവരും, മനഃപൂർവമായ തെറ്റിദ്ധാരണകൾ പകർത്തുവരും, വ്യാജ ഡാറ്റ, അക്രമ ഭീഷണികൾ എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നവരും" എന്നാണ്. == കോടതി വ്യവഹാരം == 1980 കളിലും 1990 കളിലും വാക്സിനുകൾ കുട്ടികളിൽ ശാരീരികവും [[മാനസികരോഗം|മാനസികവുമായ]] വൈകല്യങ്ങൾക്ക് കാരണമായെന്ന് ആരോപിച്ച് വാക്സിൻ നിർമ്മാതാക്കൾക്കെതിരെ നിരവധി കേസുകൾ വന്നു. ഈ വ്യവഹാരങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവ എം‌എം‌ആർ വാക്സിൻറെ ചിലവിൽ വലിയ വർധനവിന് കാരണമായി, ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ കമ്പനികൾ നിയമനിർമ്മാണ പരിരക്ഷ തേടി. === ഇറ്റലി === 2012 ജൂണിൽ ഇറ്റലിയിലെ റിമിനിയിലെ ഒരു പ്രാദേശിക കോടതി, 15 മാസം പ്രായമുള്ള ഒരു ആൺകുട്ടിയിൽ എംഎംആർ വാക്സിനേഷൻ ഓട്ടിസത്തിന് കാരണമായതായി വിധിച്ചു. ''ലാൻസെറ്റ്'' പേപ്പറിനെ കോടതി വളരെയധികം ആശ്രയിക്കുകയും അതിന് ഹാജരാക്കിയ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ അവഗണിക്കുകയും ചെയ്തു. 2015 ഫെബ്രുവരി 13 ന് ബൊലോഗ്നയിലെ ഒരു അപ്പീൽ കോടതി ഈ തീരുമാനം അസാധുവാക്കി.<ref name="Bocci">{{Citation|last=Bocci|first=Michele|title=Autismo, i giudici assolvono il vaccino ("Autism, the judges acquit the vaccine")|date=1 March 2015|url=http://www.repubblica.it/salute/medicina/2015/03/01/news/autismo_i_giudici_assolvono_il_vaccino-108441541/|periodical=La Repubblica|access-date=4 March 2015}}</ref> == ഗവേഷണം == 1990 കളിലും 2000 കളുടെ തുടക്കത്തിലും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട ഓട്ടിസം കേസുകളുടെ എണ്ണം ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് രീതികളിലെ മാറ്റങ്ങളാണ് ഈ വർദ്ധനവിന് പ്രധാനമായും കാരണം, അല്ലാതെ എംഎംആർ വാക്സിനുമായി ഇതിനുള്ള കാര്യകാരണബന്ധം വ്യക്തമല്ല.<ref name="Rutter">{{Cite journal|last=Rutter M|title=Incidence of autism spectrum disorders: changes over time and their meaning|url=https://archive.org/details/sim_acta-paediatrica_2005-01_94_1/page/n3|journal=Acta Paediatrica|volume=94|issue=1|year=2005|pages=2–15|pmid=15858952|doi=10.1111/j.1651-2227.2005.tb01779.x|authorlink=Michael Rutter}}</ref> 2004 ൽ, [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ|യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]] ധനസഹായം നൽകിയ ഒരു മെറ്റാ അവലോകനം മറ്റ് 120 പഠനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള തെളിവുകൾ വിലയിരുത്തി, എംഎംആർ വാക്സിൻ പോസിറ്റീവ്, നെഗറ്റീവ് പാർശ്വഫലങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെങ്കിലും, എംഎംആറും ഓട്ടിസവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിന് "സാധ്യതയില്ല" എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{Cite journal|title=Unintended events following immunization with MMR: a systematic review|journal=Vaccine|year=2003|pages=3954–60|volume=21|issue=25–26|pmid=12922131|doi=10.1016/S0264-410X(03)00271-8}}</ref> 2004 ലെ ഒരു അവലോകന ലേഖനത്തിലും "മീസിൽസ്-മം‌പ്സ്-റുബെല്ല വാക്സിൻ ഓട്ടിസത്തിനോ ഓട്ടിസ്റ്റിക് സ്പെക്ട്രം ഡിസോർഡറിന്റെ ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക ഉപവിഭാഗങ്ങൾക്കോ കാരണമാകില്ലെന്ന് ഇപ്പോൾ തെളിവുകൾ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു" എന്ന് എഴുതി.<ref>{{Cite journal|last=DeStefano|first=F|last2=Thompson|first2=WW|title=MMR vaccine and autism: an update of the scientific evidence.|journal=Expert Review of Vaccines|date=February 2004|volume=3|issue=1|pages=19–22|doi=10.1586/14760584.3.1.19|pmid=14761240}}</ref> വാക്സിനുകളും ഓട്ടിസവും സംബന്ധിച്ച സാഹിത്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള 2006 ലെ ഒരു അവലോകനത്തിൽ "എംഎംആർ വാക്സിനും ഓട്ടിസവും തമ്മിൽ കാര്യകാരണബന്ധം ഇല്ലെന്ന് തെളിവുകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു" എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തി.<ref>{{Cite journal|title=Immunizations and autism: a review of the literature|url=https://archive.org/details/sim_canadian-journal-of-neurological-sciences_2006-11_33_4/page/341|journal=Canadian Journal of Neurological Sciences|volume=33|issue=4|pages=341–6|date=November 2006|pmid=17168158|doi=10.1017/s031716710000528x}}</ref> വാക്സിനുകളും ഓട്ടിസവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള 2009 ലെ അവലോകനത്തിൽ എപ്പിഡെമോളജിക്കൽ, ബയോളജിക്കൽ പഠനങ്ങൾ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ട മൂന്ന് പ്രധാന സിദ്ധാന്തങ്ങളിലൊന്നാണ് എംഎംആർ വാക്സിൻ വിവാദം എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite journal|title=Vaccines and autism: a tale of shifting hypotheses|journal=Clinical Infectious Diseases|volume=48|issue=4|pages=456–61|year=2009|pmid=19128068|pmc=2908388|doi=10.1086/596476|url=http://www.idsociety.org/Content.aspx?id=13336|date=2009-01-30|access-date=2021-05-13|archive-date=2011-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110812162028/http://www.idsociety.org/Content.aspx?id=13336|url-status=dead}}</ref> 2012 ൽ, 14,700,000 കുട്ടികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഡസൻ കണക്കിന് ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങളുടെ ഒരു അവലോകനം കോക്രൺ ലൈബ്രറി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു, ഓട്ടിസം അല്ലെങ്കിൽ ക്രോൺസ് രോഗവുമായി എം‌എം‌ആർ ബന്ധപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്നതിന് വിശ്വസനീയമായ തെളിവുകളൊന്നും കണ്ടെത്തിയില്ല എന്ന് പറഞ്ഞു. “എം‌എം‌ആർ വാക്സിൻ പഠനങ്ങളിലെ വിപണനത്തിനു മുമ്പും ശേഷവുമുള്ള സുരക്ഷാ ഫലങ്ങളുടെ രൂപകൽപ്പനയും റിപ്പോർട്ടിംഗും, മിക്കവാറും അപര്യാപ്തമാണ്” എന്ന് രചയിതാക്കൾ പ്രസ്താവിച്ചു.<ref name=":0"/> 2014 ജൂണിൽ 1.25 ൽ കൂടുതൽ ഉൾപ്പെടുന്ന മെറ്റാ അനാലിസിസ്&nbsp;ഓട്ടിസം അല്ലെങ്കിൽ ഓട്ടിസം സ്പെക്ട്രം ഡിസോർഡർ എന്നിവയുടെ വികസനവുമായി വാക്സിനേഷനുകൾ ബന്ധപ്പെട്ടിട്ടില്ല എന്ന് കണ്ടെത്തി. കൂടാതെ, വാക്സിനുകളുടെ ഘടകങ്ങൾ (തിമെറോസൽ അല്ലെങ്കിൽ മെർക്കുറി) അല്ലെങ്കിൽ ഒന്നിലധികം വാക്സിനുകൾ (എംഎംആർ) ഓട്ടിസം അല്ലെങ്കിൽ ഓട്ടിസം സ്പെക്ട്രം ഡിസോർഡർ എന്നിവയുടെ വികസനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിട്ടില്ല" എന്ന് കണ്ടെത്തി.<ref name="Taylor2014">{{Cite journal|title=Vaccines are not associated with autism: an evidence-based meta-analysis of case-control and cohort studies|journal=Vaccine|volume=32|issue=29|pages=3623–9|date=June 2014|pmid=24814559|doi=10.1016/j.vaccine.2014.04.085}}</ref> 2014 ജൂലൈയിൽ ഒരു വ്യവസ്ഥാപിത അവലോകനത്തിൽ "എംഎംആർ വാക്സിൻ ഓട്ടിസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിട്ടില്ല എന്നതിന് ശക്തമായ തെളിവുകൾ" കണ്ടെത്തി,<ref>{{Cite journal|title=Safety of vaccines used for routine immunization of U.S. children: a systematic review|journal=Pediatrics|volume=134|issue=2|pages=325–37|date=August 2014|pmid=25086160|doi=10.1542/peds.2014-1079|url=https://cloudfront.escholarship.org/dist/prd/content/qt2f93s53t/qt2f93s53t.pdf}}</ref> 2019 മാർച്ചിൽ, 10 വർഷത്തിലേറെയായി 650,000 കുട്ടികളെ പിന്തുടർന്ന് സ്റ്റാറ്റൻസ് സെറം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് നടത്തിയ വലിയ തോതിലുള്ള പഠനത്തിൽ എംഎംആർ വാക്സിനും ഓട്ടിസവുമായി ഒരു ബന്ധവും കണ്ടെത്തിയില്ല.<ref>{{Cite web|url=https://en.ssi.dk/news/news/2019/no-association-between-mmr-vaccine-and-autism|title=No Association between MMR Vaccine and Autism|date=4 March 2019}}</ref><ref name="annals.orgSSI">{{Cite web|url=https://annals.org/aim/article-abstract/2727726/measles-mumps-rubella-vaccination-autism-nationwide-cohort-study|title=Measles, Mumps, Rubella Vaccination and Autism|access-date=7 March 2019|date=5 March 2019|publisher=[[Annals of Internal Medicine]] / [[American College of Physicians]]|quote=The study strongly supports that MMR vaccination does not increase the risk for autism, does not trigger autism in susceptible children, and is not associated with clustering of autism cases after vaccination}}</ref> == രോഗം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടൽ == വിവാദം ആരംഭിച്ചതിനുശേഷം, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിൽ എംഎംആർ വാക്സിനേഷൻ ശതമാനം 1996 ലെ 92 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 2002 ൽ 84 ശതമാനമായി കുത്തനെ ഇടിഞ്ഞു. ലണ്ടനിലെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ ഇത് 2003 ൽ 61% ആയി കുറഞ്ഞു, അഞ്ചാംപനി ബാധിക്കാൻ ആവശ്യമായ നിരക്കിനേക്കാൾ വളരെ താഴെയാണ് ഇത്.<ref>{{Cite journal|journal=The Lancet|year=2003|volume=362|issue=9394|pages=1498–9|title=Separating inflammation from speculation in autism|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_2003-11-01_362_9394/page/1498|last=Murch S|doi=10.1016/S0140-6736(03)14699-5|pmid=14602448}}</ref> 2006 ആയപ്പോഴേക്കും യുകെയിൽ 24 മാസത്തെ എം‌എം‌ആറിനുള്ള കവറേജ് 85% ആയിരുന്നു, ഇത് മറ്റ് വാക്‌സിനുകളുടെ കവറേജിനെക്കാൾ കുറവാണ്.<ref name="McIntyre"/> വാക്സിനേഷൻ നിരക്ക് കുറഞ്ഞതിനുശേഷം, മൂന്ന് രോഗങ്ങളിൽ രണ്ടെണ്ണം യുകെയിൽ വളരെയധികം വർദ്ധിച്ചു. 1998 ൽ യുകെയിൽ 56 അഞ്ചാംപനി ബാധ സ്ഥിരീകരിച്ചു; 2006 ന്റെ ആദ്യ അഞ്ച് മാസങ്ങളിൽ 449 കേസും 1992 ന് ശേഷമുള്ള ആദ്യത്തെ മരണവും സംഭവിച്ചു; വാക്സിനേഷൻ അപര്യാപ്തമായ കുട്ടികളിൽ ആണ് കേസുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്.<ref>{{Cite journal|journal=The BMJ|year=2006|volume=333|issue=7574|pages=890–5|title=Measles in the United Kingdom: can we eradicate it by 2010?|doi=10.1136/bmj.38989.445845.7C|pmid=17068034|pmc=1626346}}</ref> വളരെ കുറഞ്ഞിരുന്ന മം‌പ്സ് കേസുകൾ 1999 ൽ ഉയരാൻ തുടങ്ങി, 2005 ആയപ്പോഴേക്കും യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിൽ ഒരു മം‌പ്സ് പകർച്ചവ്യാധിയായി (2005 ആദ്യ മാസത്തിൽ മാത്രം 5000) മാറി.<ref>{{Cite journal|journal=The BMJ|year=2005|volume=330|issue=7500|pages=1132–5|title=Mumps and the UK epidemic 2005|pmid=15891229|doi=10.1136/bmj.330.7500.1132|pmc=557899}}</ref> എം‌എം‌ആർ‌ വാക്സിൻ‌ ആരംഭിച്ചതിന്‌ ശേഷം മം‌പ്സ് കുറഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ അവർ ഈ രോഗത്തിന് വിധേയരായിരുന്നില്ല, പക്ഷേ പ്രകൃതിദത്തമോ വാക്സിൻ‌ ഉപയോഗിച്ചോ ഉള്ള പ്രതിരോധശേഷി അപ്പോഴും ഇല്ലായിരുന്നു. അതിനാൽ, വിവാദത്തെത്തുടർന്ന് രോഗപ്രതിരോധ നിരക്ക് കുറയുകയും രോഗം വീണ്ടും ഉയർന്നുവരികയും ചെയ്തപ്പോൾ അവർ അണുബാധയ്ക്ക് ഇരയായി.<ref>{{Cite web|url=http://www.hpa.org.uk/infections/topics_az/mumps/gen_info.htm|title=Mumps|access-date=10 July 2008|publisher=Health Protection Agency|archive-url=https://web.archive.org/web/20070502002924/http://www.hpa.org.uk/infections/topics_az/mumps/gen_info.htm|archive-date=2 May 2007}}</ref> മീസിൽസ്, മം‌പ്സ് കേസുകൾ 2006 ലും തുടർന്നുന്ന് 1998 ലെതിനേക്കാൾ 13, 37 മടങ്ങ് കൂടുതലായി.<ref>{{Cite web|url=http://www.hpa.org.uk/infections/topics_az/measles/data_mmr_confirmed.htm|title=Confirmed cases of measles, mumps & rubella|access-date=5 September 2007|date=22 March 2007|publisher=Health Protection Agency}}</ref> ലണ്ടനിൽ വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ നടത്തിയ രണ്ട് കുട്ടികൾക്ക് മീസിൽസ് എൻസെഫലൈറ്റിസ് മൂലം ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റു.<ref name="Pepys"/> രോഗം പടർന്നുപിടിച്ചത് സമീപ രാജ്യങ്ങളിലും അപകടമുണ്ടാക്കി. 2000 ലെ ഐറിഷ് പകർച്ചയിൽ മൂന്ന് മരണങ്ങളും 1,500 കേസുകളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു, ഇത് എംഎംആർ ഭയത്തെത്തുടർന്ന് വാക്സിനേഷൻ നിരക്ക് കുറയുന്നതിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഫലമായി സംഭവിച്ചതാണ്.<ref name="Pepys"/> 2008 ൽ, 14 വർഷത്തിനിടെ ഇതാദ്യമായി , യുകെയിൽ അഞ്ചാംപനി എൻഡമിക് ആയി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. കഴിഞ്ഞ ദശകത്തിലെ എം‌എം‌ആർ വാക്സിനേഷൻ നിരക്ക് കുറവായതിനാലാണ് ഇത് സംഭവിച്ചത്, ഇത് രോഗം പടരാൻ സാധ്യതയുള്ള കുട്ടികളുടെ ജനസംഖ്യ സൃഷ്ടിച്ചു.<ref name="Eurosurveillance">{{Cite journal|journal=Eurosurveillance|year=2008|last=European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) – Surveillance and Communication Unit|volume=13|issue=27|page=18919|title=Measles once again endemic in the United Kingdom|url=http://www.eurosurveillance.org/ViewArticle.aspx?ArticleId=18919|pmid=18761933}}</ref> 2008 മെയ് മാസത്തിൽ, രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി ഇല്ലാത്ത 17 വയസ്സുള്ള ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് പൌരൻ അഞ്ചാംപനി ബാധിച്ച് മരിച്ചു. 2008 ൽ യൂറോപ്പിൽ ഉണ്ടായ അഞ്ചാംപനി പകർച്ചവ്യാധി, ഓസ്ട്രിയ, ഇറ്റലി, സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ കൂടുതലായി ബാധിച്ചു. 2011 ജനുവരിയിൽ വേക്ക്ഫീൽഡിന്റെ തട്ടിപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള ''ബിഎംജെ'' പ്രസ്താവനകളെത്തുടർന്ന്, ഫിലാഡൽഫിയയിലെ ചിൽഡ്രൻസ് ഹോസ്പിറ്റലിലെ ശിശുരോഗവിദഗ്ദ്ധനും വാക്സിൻ വിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അപകടങ്ങളെ ദീർഘകാലമായി വിമർശിക്കുന്നയാളൂമായ [[പോൾ ഓഫിറ്റ്]], “പേപ്പർ (ലാൻസെറ്റ്) കുട്ടികളെ കൊന്നു” എന്ന് പറഞ്ഞു,<ref>{{Cite journal|title=Measles outbreak in Dublin, 2000|url=https://archive.org/details/sim_pediatric-infectious-disease-journal_2003-07_22_7/page/580|journal=The Pediatric Infectious Disease Journal|volume=22|issue=7|pages=580–4|date=July 2003|pmid=12867830|doi=10.1097/00006454-200307000-00002}}</ref> ഓട്ടിസം വിവാദം രോഗപ്രതിരോധ നിരക്കിനെ എങ്ങനെ സ്വാധീനിച്ചുവെന്ന് പഠിച്ച സാംക്രമിക രോഗ വിദഗ്ധനായ ലൂയിസ്‌വില്ലെ സർവകലാശാലയിലെ മൈക്കൽ സ്മിത്തും "ഈ (വേക്ക്ഫീൽഡ്) പഠനത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്" എന്ന് പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite journal|title=Media coverage of the measles-mumps-rubella vaccine and autism controversy and its relationship to MMR immunization rates in the United States|journal=[[Pediatrics (journal)|Pediatrics]]|volume=121|issue=4|pages=e836–43|date=April 2008|pmid=18381512|doi=10.1542/peds.2007-1760|url=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/121/4/e836}}</ref> 2014 ൽ, കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ സീനിയർ ഫെലോ ലോറി ഗാരറ്റ്, ഓസ്‌ട്രേലിയ, ന്യൂസിലാന്റ് തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലെ കുട്ടികളിലെ രോഗ വർദ്ധനവിന് "വേക്ക്ഫീൽഡിസം" ആണെന്ന് കുറ്റപ്പെടുത്തി. === സമൂഹത്തിലെ സ്വാധീനം === ''ന്യൂ ഇംഗ്ലണ്ട് ജേണൽ ഓഫ് മെഡിസിൻ'', ആന്റിവാക്സിനേഷൻ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഫലമായി സമൂഹത്തിന് ഉയർന്ന ചിലവ് ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട് എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref name="AgeOld"/> വാക്സിനേഷൻ നിരക്ക് കുറയുന്നതിൽ നിന്ന് സമൂഹത്തിനുണ്ടായ ചെലവ് (യുഎസ് ഡോളറിൽ) 2011 ൽ AOL ന്റെ ഡെയ്‌ലിഫിനാൻസ് കണക്കാക്കി: * 2002-2003 കാലഘട്ടത്തിൽ ഇറ്റലിയിൽ അഞ്ചാംപനി പടർന്നുപിടിച്ചു, "അയ്യായിരത്തിലധികം പേരെ ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചതിന് 17.6 ദശലക്ഷം യൂറോയ്ക്കും 22.0 ദശലക്ഷം യൂറോയ്ക്കും ഇടയിൽ ചിലവ് കണക്കാക്കുന്നു". * 2004 ൽ ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് അയോവയിലേക്കുള്ള ഒരു അജ്ഞാത വിദ്യാർത്ഥിയിൽ 2004 ൽ അഞ്ചാംപനി പടർന്നുപിടിച്ചത് 142,452 ഡോളർ നഷ്ടമുണ്ടായി. * 2006-ൽ ചിക്കാഗോയിൽ പടർന്നുപിടിച്ച മം‌പ്സ്, “രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി കുറഞ്ഞ ജോലിക്കാർ മൂലം സ്ഥാപനത്തിന് 262,788 ഡോളർ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു മം‌പ്സ് കേസിന് 29,199 ഡോളർ ചെലവായി”. * 2007-ൽ നോവ സ്കോട്ടിയയിൽ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട ഒരു കേസിന് 3,511 ഡോളർ ചിലവുവരും. * 2008 ലെ കാലിഫോർണിയയിലെ സാൻ ഡീഗോയിൽ അഞ്ചാംപനി പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിന് 177,000 ഡോളർ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കേസിന് 10,376 ഡോളർ വീതം ചിലവായതായി കണക്കാക്കി. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ, ജെന്നി മക്കാർത്തി തന്റെ മകൻ ഇവാന്റെ തകരാറുകൾക്ക് പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പുകൾ ആണ് കാരണമെന്ന് ആരോപിക്കുകയും വാക്സിനുകളും ഓട്ടിസവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ച് മാതാപിതാക്കൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നതിന് അവളുടെ സെലിബ്രിറ്റി പദവി ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്തു. സീഷ്വറിൽ നിന്നാണ് ഇവാന്റെ അസുഖം ആരംഭിച്ചത് എന്നും, സീഷ്വർ ചികിത്സയ്ക്ക് ശേഷം രോഗ പുരോഗതി സംഭവിച്ചുവെന്നും പിന്നീട് കണ്ടെത്തി. ഇവാന്റെ പ്രശ്നം ലക്ഷണങ്ങൾ മൂലം ഓട്ടിസവുമായി തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെടുന്ന ലാൻ‌ഡൌ- ക്ലെഫ്നർ സിൻഡ്രോം ആണെന്നും കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ''ലാൻസെറ്റ്'' ലേഖനം പിൻവലിച്ച ശേഷവും, മക്കാർത്തി വേക്ക്ഫീൽഡിനുവേണ്ടി വാദിക്കുന്നത് തുടർന്നു. വാക്സിനുകൾ അപകടകരമാണെന്ന അവളുടെ നിലപാടിന്റെ പേരിൽ സലോൺ ഡോട്ട് കോമിലെ ഒരു ലേഖനം മക്കാർത്തിയെ "ഒരു ഭീഷണി" എന്ന് വിളിച്ചു. 2019 ൽ അമേരിക്കയിൽ അഞ്ചാംപനി പടർന്നുപിടിച്ചതോടെ, കുട്ടികൾക്ക് പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ് എടുക്കാത്ത മാതാപിതാക്കൾ, ഇതിനകം തന്നെ മറ്റ് പകർച്ചവ്യാധികൾ ഉള്ള സ്കൂളുകളിലും സർവകലാശാലകളിലും പകർച്ചവ്യാധികൾ പടർത്താൻ സഹായിക്കുമെന്ന ആശങ്കയുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.latimes.com/local/lanow/la-me-ln-measles-outbreaks-los-angeles-colleges-20190423-story.html|title=Measles' next target in Los Angeles: Unvaccinated college students|access-date=24 April 2019|last=Karlamangla|first=Soumya|date=23 April 2019|website=[[Los Angeles Times]]}}</ref> == അവലംബം == {{reflist}} == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == *  {{Cite web|url=http://www.pbs.org/wgbh/nova/body/autism-vaccine-myth.html|title=The Autism-Vaccine Myth with Timeline|last=Willingham|first=Emily|last2=Helft|first2=Laura|date=5 September 2014|publisher=PBS NOVA}} * {{Cite web|url=http://www.webmd.com/brain/autism/news/20110105/bmj-wakefield-autism-faq?print=true|title=Autism/MMR Vaccine Study Faked: FAQ|access-date=27 December 2013|last=DeNoon, Daniel J|date=6 January 2011|publisher=WebMD Health News}} *  ഡീർ, ബ്രയാൻ (2020) " ''ദി ഡോക്ടർ ഹൂ ഫൂൾഡ് ദി വേൾഡ്'' ," ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്,{{ISBN|978-1421438009}} [[വർഗ്ഗം:വാക്സിൻ വിവാദങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഗൂഢാലോചനാസിദ്ധാന്തങ്ങൾ]] giy0k0sfjthwod3kj4vxzc8gt196544 0 540902 4675297 3795376 2026-10-11T20:00:11Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675297 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Dmitri Ivanovsky <br> ദിമിത്രി ഇവാനോവ്സ്കി | image = Ivanovsky.jpg | image_size = 150px | caption = ഇവാനോവ്സ്കി {{circa|1915}} | birth_date = {{Birth date|1864|10|28|df=y}} | birth_place = നിസി ഗ്രാമം, [[Gdov|ഗ്ഡോവ്]] [[Uyezd|ഉയേസ്ഡ്]], [[Saint Petersburg Governorate|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗ് ഗവർണറേറ്റ്]], [[Russian Empire|റഷ്യൻ സാമ്രാജ്യം]] | death_date = {{death date and age|1920|6|20|1864|10|28|df=y}} | death_place = [[Rostov-on-Don|റുസ്തോവ് ഓൺ ഡോൺ]], [[Soviet Russia|സോവിയറ്റ് റഷ്യ]] | nationality = റഷ്യക്കാരൻ | alma_mater = [[University of Saint Petersburg|സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗ് സർവ്വകലാശാല]] | doctoral_advisor = [[Andrei Famintsyn|ആൻഡ്രേയ് ഫാമിന്റ്സിൻ]] | known_for = വ്രസിന്റെ കണ്ടുപിടുത്തം, [[Tobacco mosaic virus|റ്റുബാക്കോ മൊസൈക് വൈറസ്]] | influences = [[Adolf Mayer|അഡോൾഫ് മേയെർ]] | influenced = [[Wendell Stanley|വെൻഡെൽ സ്റ്റാൻലി]] }} [[വൈറസ്|വൈറസിനെ]] കണ്ടെത്തിയയാളും (1892), വൈറോളജി സ്ഥാപകരിലൊരാളും ആയ ഒരു റഷ്യൻ സസ്യശാസ്ത്രജ്ഞനാണ് '''ദിമിത്രി ഇയോസിഫോവിച്ച് ഇവാ നോവ്സ്കി'''.<ref>{{Cite journal|last=Lechevalier|first=Hubert|year=1972|title=Dmitri Iosifovich Ivanovski (1864–1920)|journal=Bacteriological Reviews|volume=36|issue=2|pages=135–45|publisher=American Society for Microbiology|location=Washington, D.C.|doi=10.1128/BR.36.2.135-145.1972|issn=0005-3678|pmid=4557165|pmc=408320}}</ref><ref name="levine">{{Cite journal|journal=[[Journal of Virology]]|date=August 1992|volume=66|issue=8|pages=4629–31|pmc=241285|pmid=1629947|title=One hundred years of virology|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-virology_1992-08_66_8/page/n14|last=Lustig, A.|last2=Levine, A. J.|doi=10.1128/JVI.66.8.4629-4631.1992}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Bos|first=L.|year=1995|title=The Embryonic Beginning of Virology: Unbiased Thinking and Dogmatic Stagnation|url=https://archive.org/details/sim_archives-of-virology_1995_140_3/page/613|journal=Archives of Virology|volume=140|issue=3|pages=613–619|issn=0304-8608|doi=10.1007/bf01718437|pmid=7733832}}</ref><ref>{{Cite book|title=Discoveries in Plant Biology|last=Zaitlin|first=Milton|publisher=World Publishing Co.|year=1998|isbn=978-981-02-1313-8|editor-last=Kung|editor-first=S. D.|location=Hong Kong|pages=105–110|chapter=The Discovery of the Causal Agent of the Tobacco Mosaic Disease|author-link=Milton Zaitlin|editor-last2=Yang|editor-first2=S. F.|chapter-url=https://www.apsnet.org/edcenter/apsnetfeatures/Documents/1998/ZaitlinDiscoveryCausalAgentTobaccoMosaicVirus.pdf}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=gTXFN-8v95MC&q=Dmitry+Iosifovich+Ivanovsky&pg=PA267|title=A dictionary of the history of science|last=Sebastion|first=Anton|publisher=Informa Health Care|year=2001|isbn=9781850704188|location=Google Books Excerpt|page=267|access-date=24 October 2008}}</ref> == ജീവിതം == ഗ്ഡോവ് ഉയിസ്ഡിലെ നിസി ഗ്രാമത്തിലാണ് ഇവാനോവ്സ്കി ജനിച്ചത്. 1887-ൽ ആൻഡ്രി ഫാമിന്റ്‌സിനു കീഴിലുള്ള [[സെൻറ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗ് സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി|സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ്ബർഗ് സർവകലാശാലയിൽ]] പഠിച്ച അദ്ദേഹം, അക്കാലത്ത് അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന തോട്ടങ്ങൾക്ക് വലിയ നാശമുണ്ടാക്കിയ [[ഉക്രൈൻ|പുകയിലയ്ക്കുണ്ടാകുന്ന ഒരു രോഗത്തെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കാൻ ഉക്രെയ്നിലേക്കും]] ബെസ്സറാബിയയിലേക്കും അയച്ചപ്പോൾ മൂന്നുവർഷത്തിനുശേഷം, പുകയില ചെടികളുടെ സമാനമായ ഒരു രോഗത്തെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ നിയോഗിച്ചു, ഇത്തവണ [[ക്രിമിയൻ ഉപദ്വീപ്‌|ക്രിമിയ]] മേഖലയിൽ. [[റ്റുബാക്കോ മൊസൈക്ക് വൈറസ്|രണ്ട് രോഗങ്ങളും സംഭവിച്ചത് വളരെ സമാനമായ പകർച്ചവ്യാധി]] മൂലമാണെന്ന് അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തി, പോർസലൈൻ ചേംബർ‌ലാൻ‌ഡ് ഫിൽ‌റ്ററുകൾ‌ വ്യാപിപ്പിക്കാൻ കഴിവുള്ള, ബാക്ടീരിയകൾക്ക് ഒരിക്കലും ചെയ്യാൻ‌ കഴിയാത്ത ഒന്ന്. ഒരു ലേഖനത്തിലും (1892) <ref>{{Cite journal|last=Iwanowski|first=D.|title=Über die Mosaikkrankheit der Tabakspflanze|journal=Bulletin Scientifique Publié Par l'Académie Impériale des Sciences de Saint-Pétersbourg / Nouvelle Serie III|volume=35|pages=67–70|location=St. Petersburg|year=1892|language=de, ru}} Translated into English in Johnson, J., Ed. (1942) ''Phytopathological classics'' (St. Paul, Minnesota: American Phytopathological Society) No. 7, pp. 27–-30.</ref> ഒരു പ്രബന്ധത്തിലും (1902) അദ്ദേഹം തന്റെ കണ്ടെത്തലുകൾ വിവരിച്ചു. <ref>{{Cite journal|last=Iwanowski|first=D.|title=Über die Mosaikkrankheit der Tabakspflanze|journal=Zeitschrift für Pflanzenkrankheiten und Pflanzenschutz|volume=13|pages=1–41|year=1903|language=de|url=https://books.google.com/books?id=iG0oAQAAIAAJ&pg=PR13}}</ref> തുടർന്ന് വാർസോയിലെ ഇംപീരിയൽ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലും ഡോണിലെ റോസ്റ്റോവിലെ ഡോൺസ്‌കോയ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലും ജോലി ചെയ്തു. [[പ്രമാണം:The Soviet Union 1964 CPA 3118 stamp (Outstanding Soviet Physicians. Dmitri Ivanovsky (1864-1920), one of the founders of virology).jpg|ലഘുചിത്രം|131x131ബിന്ദു| 1964 മുതൽ ഇവാനോവ്സ്കിക്കൊപ്പം സോവിയറ്റ് സ്റ്റാമ്പ്.]] 1898-ൽ ഡച്ച് മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റ് മാർട്ടിനസ് ബീജറിങ്ക് സ്വതന്ത്രമായി ഇവാനോവ്സ്കിയുടെ പരീക്ഷണങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുകയും ഫിൽട്ടർ ചെയ്ത ലായനിയിൽ ഒരു പുതിയ രൂപത്തിലുള്ള പകർച്ചവ്യാധി അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്ന് ബോധ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു, അതിന് വൈറസ് എന്ന് പേരിട്ടു. കണ്ടെത്തലിനു മുൻപായി ഇവാനോവ്സ്കിയുടെ മുൻ‌ഗണന ബീജറിങ്ക് അംഗീകരിച്ചു. <ref name="levine">{{Cite journal|journal=[[Journal of Virology]]|date=August 1992|volume=66|issue=8|pages=4629–31|pmc=241285|pmid=1629947|title=One hundred years of virology|last=Lustig, A.|last2=Levine, A. J.|doi=10.1128/JVI.66.8.4629-4631.1992}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFLustig,_A.Levine,_A._J.1992">Lustig, A.; Levine, A. J. (August 1992). [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC241285 "One hundred years of virology"]. ''[[ജേണൽ ഓഫ് വൈറോളജി|Journal of Virology]]''. '''66''' (8): 4629–31. [[ഡിജിറ്റൽ ഓബ്ജക്റ്റ് ഐഡന്റിഫയർ|doi]]:[[doi:10.1128/JVI.66.8.4629-4631.1992|10.1128/JVI.66.8.4629-4631.1992]]. [[പി‌എം‌സി (ഐഡന്റിഫയർ)|PMC]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC241285 241285]</span>. [[പബ്മെഡ്|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1629947 1629947].</cite></ref> == അവലംബം == {{reflist|30em}} ==സ്രോതസ്സുകൾ== *{{cite journal |last=Lecoq |first=H |date=October 2001 |title=Découverte du premier virus, le virus de la mosaïque du tabac: 1892 ou 1898? |trans-title=Discovery of the first virus, the tobacco mosaic virus: 1892 or 1898? |journal=[[Comptes Rendus de l'Académie des Sciences]] |series=Series III – Sciences de la Vie |volume=324 |issue=10 |pages=929–33 |language= fr | pmid = 11570281 | bibcode =2001CRASG.324..929L | doi = 10.1016/S0764-4469(01)01368-3 }} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == *{{cite web |url=http://www.angelfire.com/ga2/nestsite2/webunit10.html |title=Viruses and the Prokaryotic World |access-date=19 April 2008 }} {{Virus topics}} {{microorganisms}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:1920-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1864-ൽ ജനിച്ചവർ]] 2ynv4tasw2hnuuxh1x8q9wr4mqpm0le 0 541219 4675312 4665481 2026-10-11T20:42:33Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675312 wikitext text/x-wiki {{PU|Vaxart}} {{Infobox company | name = Vaxart, Inc. | image = VaxartHQ.jpg | type = [[Public company|Public]] | traded_as = {{NASDAQ|VXRT}} | industry = [[Biotechnology]] | founded = | hq_location = [[South San Francisco, California]] | key_people = Andrei "Andy" Floroiu (CEO) | products = Oral vaccines | revenue = {{Increase}}$9.9 Million(2019)<ref>https://www.biospace.com/article/releases/vaxart-announces-fourth-quarter-and-full-year-2019-financial-results-and-provides-corporate-update/</ref> | num_employees = 28<ref>{{Cite web |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/VXRT/vaxart,-inc/number-of-employees |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506210742/https://www.macrotrends.net/stocks/charts/VXRT/vaxart,-inc/number-of-employees |archive-date=2021-05-06 |url-status=dead}}</ref> | website = [https://www.vaxart.com/ vaxart.com] }}താപ സ്ഥിരതയുള്ള ഗുളിക രൂപത്തിൽ ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ഓറൽ റീകോമ്പിനന്റ് വാക്സിനുകളുടെ കണ്ടെത്തൽ, വികസനം, വാണിജ്യവത്ക്കരണം എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു അമേരിക്കൻ [[ജൈവസാങ്കേതികവിദ്യ|ബയോടെക്നോളജി]] കമ്പനിയാണ് '''വാക്സ്ആർട്ട് Inc.''' ഗുളിക രൂപത്തിൽ ആയതിനാൽ ഇത്തരം വാക്സിനുകൾ ശീതീകരണമില്ലാതെ സംഭരിക്കാനും കയറ്റി അയയ്ക്കാനും കഴിയും, മാത്രമല്ല ഇത് വേദനയുളവാക്കുന്ന കുത്തിവയ്പ്പിന്റെ ആവശ്യകത ഇല്ലാതാക്കുന്നു. ഓറൽ വാക്സിൻ ഡെലിവറിയുടെ (''VAAST'' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന) വികസന പദ്ധതികളിൽ നോറോവൈറസ്, സീസണൽ ഇൻഫ്ലുവൻസ, റെസ്പിറേറ്ററി സിൻസിറ്റിയൽ വൈറസ്, [[ഹ്യൂമൻ പാപ്പിലോമ വൈറസ്]] എന്നിവ തടയുന്നതിനുള്ള പ്രോഫൈലാക്റ്റിക്, എന്ററിക്- കോട്ടഡ് ടാബ്‌ലെറ്റ് വാക്സിനുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. ജാൻസെൻ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കയിൽ നിന്നുള്ള പ്രൊപ്രൈറ്ററി ആന്റിജനുകൾ ഉപയോഗിച്ച് സാർവത്രിക ഇൻഫ്ലുവൻസയ്‌ക്കെതിരായി വായിലൂടെ കഴിക്കാവുന്ന വാക്സിൻ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു സഹകരണ വികസന പരിപാടി വാക്‌സാർട്ടിനുണ്ട്.<ref name="bw">{{Cite web|url=https://www.businesswire.com/news/home/20190709005100/en/Vaxart-Enters-Research-Collaboration-Janssen-Evaluate-Oral|title=Vaxart enters into research collaboration with Janssen to evaluate oral universal influenza vaccine: Oral vaccine candidate to be evaluated in pre-clinical challenge model|access-date=1 March 2020|date=July 9, 2019|publisher=Business Wire}}</ref><ref name="nas"/> == സാങ്കേതികവിദ്യ == ടാബ്‌ലെറ്റുകൾ മുഖേന വായിലൂടെ കഴിക്കാവുന്ന വാക്സിനുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിലൂടെ വേദനയുളവാക്കുന്ന [[ഇൻട്രാമുസ്കുലർ|ഇൻട്രാമസ്കുലർ]] ഇഞ്ചക്ഷൻ, ക്രോസ്- ഇൻഫക്ഷൻ, ഡോസിംഗ് പൊരുത്തക്കേടുകൾ, വലിയ തോതിലുള്ള രോഗപ്രതിരോധത്തിനുള്ള ഉയർന്ന ചിലവ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ആശങ്കകൾ ഇല്ലാതെ തന്നെ [[അണുബാധ|പകർച്ചവ്യാധികൾ]] തടയുന്നതിനുള്ള സാധ്യതകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് വാക്സാർട്ട് സാങ്കേതികവിദ്യ.<ref name="zheng">{{Cite journal|last=Zheng|volume=14|doi=10.1080/21645515.2018.1461296|pmc=6067898|pmid=29624470|issn=2164-5515|date=17 May 2018|issue=7|journal=Human Vaccines and Immunotherapeutics|first=Zhichao|title=Noninvasive vaccination against infectious diseases (Review)|first4=Mingtao|last4=Zeng|first3=Hongbing|last3=Guan|first2=Diana|last2=Diaz-Arévalo|pages=1717–1733}}</ref><ref name="fast">{{Cite journal|url=https://www.thelancet.com/journals/laninf/article/PIIS1473-3099(15)00252-2/fulltext#seccestitle10|title=An influenza vaccine pill - can we swallow it?|pmid=2633331|doi=10.1016/s1473-3099(15)00252-2|journal=The Lancet Infectious Diseases|date=1 September 2015|accessdate=27 January 2020|volume=15|issue=9|last=Fast|first=Patricia E|last2=Cox|first2=Josephine H|pages=1051–6; discussion 1056–7}}</ref> ഓറൽ വാക്സിനേഷന്റെ ഫലപ്രാപ്തിക്കുള്ള ഒരു വലിയ തെളിവാണ് [[പോളിയോ|പോളിയോയ്ക്കെതിരായ]] [[പോളിയോ വാക്സിൻ|ഓറൽ വാക്സിൻ.]] സുരക്ഷിതവും ഫലപ്രദവുമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ട ഇത് ഇന്ത്യയുൾപ്പടെ പല രാജ്യങ്ങളിലും സാധാരണ ഉപയോഗത്തിലുണ്ട്.<ref name="Band">{{Cite journal|last=Bandyopadhyay|volume=67|doi=10.1093/cid/ciy633|pmc=6206125|pmid=30376081|issn=1058-4838|date=30 October 2018|issue=suppl_1|journal=Clinical Infectious Diseases|first=Ananda S|title=Immunogenicity of New Primary Immunization Schedules With Inactivated Poliovirus Vaccine and Bivalent Oral Polio Vaccine for the Polio Endgame: A Review|first4=Chris|last4=Gast|first3=Jay|last3=Wenger|first2=John F|last2=Modlin|pages=S35–S41}}</ref><ref name="cdc">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccines/vpd/polio/public/index.html|title=Polio Vaccination: What Everyone Should Know|access-date=5 March 2020|date=May 4, 2018|publisher=National Center for Immunization and Respiratory Diseases, US Centers for Disease Control and Prevention}}</ref><ref name="gpei">{{Cite web|url=http://polioeradication.org/polio-today/faq/|title=Polio: Global Eradication Initiative|access-date=5 March 2020|date=2020|publisher=Global Polio Eradication Initiative, World Health Organization}}</ref> ആക്റ്റീവ് വാക്സിനെ ആമാശയത്തിലെ അസിഡിറ്റിയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി വാക്സാർട്ട്, എൻട്രിക് - കോട്ടഡ് ഗുളികകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. അത്തരം വാക്സിൻ [[ചെറുകുടൽ|ചെറുകുടലിൽ]] എത്തി അവിടെ വൈറസിനെതിരായ സിസ്റ്ററമിക്, മ്യൂക്കോസൽ രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണങ്ങൾ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു.<ref name="bw"/><ref name="nas"/> <ref name="fast"/><ref name="tucker">{{Cite journal|last=SN Tucker|last2=DW Tingley|last3=CD Scallan|title=Oral adenovirus-based vaccines: historical perspective and future opportunity|journal=Expert Review of Vaccines, Future Drugs|volume=7|issue=1|year=2008|pages=25–31|url=https://www.researchgate.net/publication/5599995|accessdate=1 March 2020|issn=1476-0584|doi=10.1586/14760584.7.1.25|pmid=18251691}}</ref> വാക്സാർട്ട്, ഒരു സംരക്ഷിത രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി, [[ആന്റിജൻ|ആന്റിജന്]] ജീൻ കോഡിംഗ് ചെയ്യുന്നതിന്, ഡെലിവറി ബയോളജിക്കൽ "വെക്റ്റർ" ആയി അഡെനോവൈറസ് ടൈപ്പ് 5 (Ad5) എന്ന വൈറസ് ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name="carey">{{Cite web|url=https://www.bioworld.com/articles/433331-increasing-number-of-biopharma-drugs-target-covid-19-as-virus-spreads|title=Increasing number of biopharma drugs target COVID-19 as virus spreads|access-date=1 March 2020|last=Karen Carey|date=February 26, 2020|publisher=BioWorld}}</ref><ref name="fast"/><ref name="tucker"/> ചെറുകുടലിന്റെ മ്യൂക്കോസയെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന [[എപ്പിത്തീലിയം|എപിത്തീലിയൽ സെല്ലുകളിലേക്ക്]] Ad5 വെക്റ്റർ ആന്റിജനെ എത്തിക്കുന്നു, അവിടെ വാക്സിൻ ആന്റിജനെതിരെ പ്രതികരിക്കാൻ രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനത്തെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുകയും വൈറസിനെതിരെ രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="nas">{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/articles/vaxart-vxrt-a-long-shot-or-perfect-shot-2020-02-25|title=Vaxart (VXRT) - A long shot or perfect shot?|access-date=1 March 2020|date=25 February 2020|publisher=NASDAQ, RTTNews.com}}</ref> == വാക്സിൻ വികസനം == ഇൻഫ്ലുവൻസ ഓറൽ ടാബ്‌ലെറ്റ് വാക്‌സിനാണ് വാക്‌സാർട്ടിന്റെ ലീഡ് വാക്‌സിൻ കാൻഡിഡേറ്റ്, ഇത് 2015 ലെ ഒന്നാം ഘട്ട ക്ലിനിക്കൽ ട്രയലിൽ ഇൻഫ്ലുവൻസ വൈറസിനുള്ള ആന്റിബോഡി പ്രതികരണങ്ങളെ നിർവീര്യമാക്കുകയും സുരക്ഷിതമാണെന്ന് തെളിയുകയും ചെയ്തു.<ref name="Lieb15">{{Cite journal|last=Liebowitz|journal=The Lancet Infectious Diseases|pmid=26333337|pages=1041–1048|doi=10.1016/s1473-3099(15)00266-2|issn=1473-3099|year=2015|issue=9|volume=15|publisher=Elsevier BV|title=High titre neutralising antibodies to influenza after oral tablet immunisation: a phase 1, randomised, placebo-controlled trial|first=David|first5=Sean N|last5=Tucker|first4=Shaily J|last4=Garg|first3=Jennifer R|last3=Brandl|first2=Jonathan D|last2=Lindbloom|url=https://www.thelancet.com/journals/laninf/article/PIIS1473-3099(15)00266-2/fulltext}}</ref> വാക്സാർട്ട് ഓറൽ ഫ്ലൂ വാക്സിൻ, വിഎക്സ്എ-എ 1.1 ന്റെ 2016-17 ലെ രണ്ടാം പരീക്ഷണത്തിൽ വാക്സിൻ നന്നായി ടോളറേറ്റ് ചെയ്യുന്നതായും വൈറസ് ഷെഡിംഗിനെതിരെ പ്രതിരോധശേഷി നൽകുന്നതായും തെളിയിച്ചു, ഇത് ഇപ്പോഴുള്ള ഇൻട്രാമുസ്കുലർ വാക്സിൻ പോലെതന്നെ ഫലപ്രദമാണ്.<ref name="Lieb">{{Cite journal|last=Liebowitz|first8=David R|pmid=31978354|doi=10.1016/s1473-3099(19)30584-5|issn=1473-3099|pages=435–444|issue=4|volume=20|year=2020|journal=The Lancet Infectious Diseases|title=Efficacy, immunogenicity, and safety of an oral influenza vaccine: a placebo-controlled and active-controlled phase 2 human challenge study|first9=Sean N|last9=Tucker|last8=McIlwain|first=David|first7=Kenneth|last7=Kim|first6=Jonathan|last6=Nazareno|first5=Jason M|last5=Asher|first4=Shaily J|last4=Garg|first3=Nikita S|last3=Kolhatkar|first2=Keith|last2=Gottlieb|url=https://www.thelancet.com/journals/laninf/article/PIIS1473-3099(19)30584-5/fulltext}}</ref> 2018 ൽ, വാക്സാർട്ട് രണ്ടാം ഘട്ട ചലഞ്ച് പഠനം പൂർത്തിയാക്കി, അതിൽ വാക്സാർട്ട് ഇൻഫ്ലുവൻസ ടാബ്‌ലെറ്റ് വാക്സിൻ ഉപയോഗത്തിൽ, പ്ലേസിബോയുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തിയ ക്ലിനിക്കൽ രോഗത്തിൽ [[സീസണൽ ഇൻഫ്ലുവൻസ വാക്സിൻ ഉല്‌പന്നങ്ങൾ|ഫ്ലൂസോൺ]] എന്ന കുത്തിവയ്പ് ഫ്ലൂ വാക്സിന്റെ 27 ശതമാനം കുറവിനെ അപേക്ഷിച്ച് 39 ശതമാനം കുറവുണ്ടാക്കിയതായി തെളിഞ്ഞു.<ref name="nas"/> === കോവിഡ് -19 വാക്സിൻ === 2020 ജനുവരിയിൽ വാക്‌സാർട്ട് [[കോവിഡ് -19]] തടയുന്നതിനായി ടാബ്‌ലെറ്റ് വാക്സിൻ വികസിപ്പിക്കുന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. നോവാവാക്സ്, ഇനോവിയോ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ്, മോഡേണ തുടങ്ങിയ കമ്പനികളാണ് അതിന്റെ എതിരാളികളിൽ ചിലർ.<ref name="carey"/><ref name="everett">{{Cite web|url=https://markets.businessinsider.com/news/stocks/drug-stocks-gain-companies-coronavirus-vaccine-potential-wall-street-buys-2020-2-1028947495|title=These 5 drug developers have jumped this week on hopes they can provide a coronavirus treatment|access-date=1 March 2020|last=Gwen Everett|date=February 27, 2020|publisher=Markets Insider}}</ref><ref name="nas"/> [[കൊറോണ വൈറസ് രോഗം 2019|കോവിഡ്-19]] നായി ഓറൽ ടാബ്‌ലെറ്റ് വാക്സിൻ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രോഗ്രാം 2020 ഫെബ്രുവരിയിൽ വാക്സാർട്ട് ആരംഭിച്ചു.<ref name="carey"/><ref name="everett"/> ഏപ്രിലിൽ കമ്പനി നടത്തിയ കോവിഡ്-19 നുള്ള വാക്സിൻ കാൻഡിഡേറ്റ് ഉപയോഗിച്ചുള്ള പരിശോധനകളിൽ ലബോറട്ടറി മൃഗങ്ങളിൽ രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. == നിക്ഷേപം == 2019 ൽ നിരവധി ഹെഡ്ജ് ഫണ്ടുകൾ വാക്സാർട്ടിൽ നിക്ഷേപിച്ചു, ഏറ്റവും വലിയ നിക്ഷേപം അർമിസ്റ്റിസ് ക്യാപിറ്റലിൽ നിന്നാണ്, അവർ 25.2 ദശലക്ഷം ഓഹരികൾ സ്വന്തമാക്കി.<ref name="saha">{{Cite web|url=https://www.insidermonkey.com/blog/hedge-funds-have-never-been-this-bullish-on-vaxart-inc-vxrt-812685/|title=Hedge funds have never been this bullish on Vaxart, Inc. (VXRT)|access-date=1 March 2020|last=Debasis Saha|date=December 22, 2019|publisher=Hedge Fund News, Insider Monkey|archive-date=2021-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210117161958/https://www.insidermonkey.com/blog/hedge-funds-have-never-been-this-bullish-on-vaxart-inc-vxrt-812685/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://finance.yahoo.com/quote/VXRT/holders?p=VXRT|title=Vaxart - Top institutional holders|access-date=1 March 2020|date=28 February 2020|publisher=Yahoo Finance}}</ref> ഓപ്പറേഷൻ വാർപ്പ് സ്പീഡിൽ നിന്നുള്ള നിക്ഷേപവിഷയത്തിൽ കമ്പനി അവരുടെ പങ്ക് ഊതിപ്പെരുപ്പിച്ചതായി തോന്നിയതിനാൽ 2020 ഒക്ടോബറിൽ വാക്സ്‍ആർട്ടിനെതിരെ എസ്ഇസിയും ഫെഡറൽ പ്രോസിക്യൂട്ടർമാരും അന്വേഷണം ആരംഭിച്ചു.<ref>{{cite news|url=https://abcnews.go.com/Health/vaccine-company-vaxart-faces-federal-investigation-allegedly-exaggerating/story?id=73657030|title=Vaccine company Vaxart faces federal investigation for allegedly exaggerating role in Operation Warp Speed|work=ABC News|date=17 October 2020|access-date=17 October 2020}}</ref> അമേരിക്കൻ സർക്കാരിന്റെ വാക്സിൻ ഗവേഷണങ്ങൾക്കായി തങ്ങളെ തെരഞ്ഞെടുത്തിട്ടുണ്ടെന്ന് വാക്സാർട്ട് 2020 ജൂണിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു, എന്നാൽ കമ്പനി ഈ അവസരം നിക്ഷേപ നേട്ടത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന ആരോപണങ്ങളെത്തുടർന്നാണ് കമ്പനിക്കെതിരെ നിയമനടപടികളുണ്ടായത്.<ref>{{cite news |last1=Daily |first1=Keralakaumudi |title=തകൃതിയായി വാക്സിൻ പരീക്ഷണങ്ങൾ പ്രതീക്ഷയോടെ ലോകം |url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=413785&u=world |work=Keralakaumudi Daily |language=en}}</ref> == ഇതും കാണുക == * [[കൊറോണ വൈറസ് രോഗം 2019|കൊറോണവൈറസ് രോഗം 2019]] * [[കോവിഡ്-19 ആഗോള മഹാമാരി|കോവിഡ് -19 മഹാമാരി]] * സിവിയർ അക്യൂട്ട് റെസ്പിറേറ്ററി സിൻഡ്രോം റിലേറ്റഡ് കൊറോണ വൈറസ് * [[വാക്സിൻ]] * [[ശ്വാസകോശ രോഗങ്ങൾ|ശ്വാസകോശ രോഗം]] * 2009 ഫ്ലൂ പാൻഡെമിക് വാക്സിൻ == അവലംബം == {{reflist}} == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == * {{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/market-activity/stocks/vxrt/news-headlines|title=Vaxart, Inc. Common Stock (VXRT) News Headlines|access-date=5 March 2020|website=Market Activity|publisher=NASDAQ}} Continuously updated listing of NASDAQ publications related to Vaxart, newest items first. [[വർഗ്ഗം:വാക്സിനുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കോവിഡ്-19]] [[വർഗ്ഗം:വാക്സിൻ നിർമ്മാതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:NASDAQൽ പട്ടികപ്പെടുത്തിയ കമ്പനികൾ]] 80dt53vumbe9ql2f4bnnjj1t3ysqahn 0 541249 4675333 4671114 2026-10-11T22:02:19Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675333 wikitext text/x-wiki [[File:Charles Rice, 2020 Nobel Laureate in Medicine (cropped).jpg|thumb|Charles Rice, 2020 Nobel Laureate in Medicine (cropped)]] {{prettyurl|Charles M. Rice}} {{Infobox scientist | image = | caption = | birth_name = ചാൾസ് മോയെൻ റൈസ് | birth_date = {{birth date and age|1952|8|25}} | birth_place = [[സാക്രമെന്റോ]], [[കാലിഫോർണിയ]], യു.എസ്. | death_date = | death_place = | workplaces = {{Plainlist| * [[വാഷിംഗ്ടൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്കൂൾ ഓഫ് മെഡിസിൻ]] * [[റോക്ക്ഫെല്ലർ സർവ്വകലാശാല]] *[[കോർണൽ സർവ്വകലാശാല]] }} | thesis_title = Studies on the Structural Proteins of ''Sindbis'' Virus | thesis_url = https://resolver.caltech.edu/CaltechETD:etd-10112005-110000 | thesis_year = 1981 | doctoral_advisor = [[James H. Strauss Jr.|ജയിംസ് സ്ട്രൌസ്]] | academic_advisors = | doctoral_students = | notable_students = | awards = {{Plainlist| * [[റോബർട്ട് കോച്ച് പ്രൈസ്]] (2015) * [[ലാസ്കർ-ഡിബെക്ലി ക്ലിനിക്കൽ മെഡിക്കൽ റിസർച്ച് അവാർഡ്]] (2016) * [[വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം]] (2020) }} | website = {{Official URL}} | education = {{Plainlist| * [[University of California, Davis]] ([[Bachelor of Science|BS]]) * [[കാലിഫോർണിയ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി]] ([[Master of Science|MS]], [[Doctor of Philosophy|PhD]]) }} }} '''ചാൾസ് മോയെൻ റൈസ്''' (ജനനം: ഓഗസ്റ്റ് 25, 1952) ഒരു അമേരിക്കൻ വൈറോളജിസ്റ്റും നോബൽ സമ്മാന ജേതാവുമാണ്. [[ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്-സി|ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് സി]] വൈറസിനെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന ഗവേഷണ മേഖല. [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിലെ]] റോക്ക്ഫെല്ലർ സർവകലാശാലയിൽ വൈറോളജി വിഭാഗം പ്രൊഫസറായ അദ്ദേഹം കോർണൽ സർവ്വകലാശാല, വാഷിംഗ്ടൺ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി സ്‌കൂൾ ഓഫ് മെഡിസിൻ എന്നിവയിലെ ഒരു അനുബന്ധ പ്രൊഫസറുംകൂടിയാണ്. അമേരിക്കൻ അസോസിയേഷൻ ഫോർ ദി അഡ്വാൻസ്മെന്റ് ഓഫ് സയൻസിലെ അംഗമായ ചാൾസ് റൈസ്, നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസിലേയും അംഗവും 2002 മുതൽ 2003 വരെയുള്ള കാലത്ത് അമേരിക്കൻ സൊസൈറ്റി ഫോർ വൈറോളജിയുടെ പ്രസിഡന്റുമായിരുന്നു. റാൽഫ് എഫ്. ഡബ്ല്യു. ബാർട്ടൻ‌സ്‌ക്ലാഗർ, മൈക്കൽ ജെ. സോഫിയ എന്നിവരോടൊപ്പം സംയുക്തമായി 2016 ൽ ലാസ്കർ-ഡിബാക്കി ക്ലിനിക്കൽ മെഡിക്കൽ റിസർച്ച് അവാർഡ് അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിരുന്നു.<ref name="rockefeller">{{cite web|url=http://www.rockefeller.edu/research/faculty/labheads/CharlesRice/#content|title=The Rockefeller University &raquo; Scientists & Research|access-date=November 16, 2016|publisher=rockefeller.edu}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.laskerfoundation.org/awards/show/hepatitis-c-replicon-system-and-drug-development/|title=2016 Lasker~DeBakey Clinical Medical Research Award: Hepatitis C replicon system and drug development|access-date=November 18, 2016|year=2016|publisher=The Lasker Foundation}}</ref> മൈക്കൽ ഹൌട്ടൺ, ഹാർവി ജെ. ആൾട്ടർ എന്നിവർക്കൊപ്പം 2020 ലെ ഫിസിയോളജി അല്ലെങ്കിൽ മെഡിസിൻ നൊബൽ സമ്മാനം ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് സി വൈറസ് കണ്ടെത്തിയതിന്റെ പേരിൽ അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. == ആദ്യകാലവും വിദ്യാഭ്യാസവും == 1952 ഓഗസ്റ്റ് 25 ന് [[കാലിഫോർണിയ|കാലിഫോർണിയയിലെ]] [[സാക്രമെന്റോ|സാക്രമെന്റോയിലാണ്]] ചാൾസ് മോയെൻ റൈസ് ജനിച്ചത്.<ref name="DW2">{{cite web|url=https://www.dw.com/de/nobelpreis-f%C3%BCr-medizin-geht-an-hepatitis-c-entdecker/a-52571151|title=Nobelpreis für Medizin geht an Hepatitis-C-Entdecker|access-date=October 5, 2020|last=Freund|first=Alexander|date=October 5, 2020|website=Deutsche Welle}}</ref><ref name="pmid21502493">{{cite journal|last1=Nair|first1=P.|date=April 18, 2011|title=Profile of Charles M. Rice|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2011-05-24_108_21/page/8541|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=108|issue=21|pages=8541–8543|doi=10.1073/pnas.1105050108|pmc=3102406|pmid=21502493|bibcode=2011PNAS..108.8541N}}</ref> 1974 ൽ [[ഡേവിസ്|ഡേവിസിലെ]] കാലിഫോർണിയ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് [[ജന്തുശാസ്ത്രം|സുവോളജിയിൽ]] ബി.എസ്. ബിരുദം നേടിയചാൾസ് റൈസ് ഫൈ ബീറ്റ കപ്പ ഓണററി സൊസൈറ്റിയിലെ<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/phibetakappa/status/1313189953678041089|title=Congratulations to #PBKmember Charles M. Rice on being awarded the 2020 #NobelPrize in Physiology or Medicine! Dr. Rice was inducted at @ucdavis in 1974. #PBKPride|access-date=October 6, 2020|last=@PhiBetaKappa [<nowiki />[[Phi Beta Kappa]]]|date=October 5, 2020|website=Twitter|language=en}}</ref> ഒരു അംഗമായിരുന്നു. 1981 ൽ [[കാലിഫോർണിയ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി|കാലിഫോർണിയ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്‌നോളജിയിൽ]] നിന്ന് [[ജൈവരസതന്ത്രം|ജൈവരസതന്ത്രത്തിൽ]] പി.എച്ച്.ഡി. നേടി. അവിടെ ജെയിംസ് സ്ട്രോസിന്റെ ലബോറട്ടറിയിലാണ് [[ആർ. എൻ. എ.|ആർ‌.എൻ‌.എ.]] വൈറസുകളെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം പഠനം നടത്തിയത്.<ref name="thesis-rice-1981">{{cite thesis|url=https://resolver.caltech.edu/CaltechETD:etd-10112005-110000|title=Studies on the Structural Proteins of Sindbis Virus|date=1981|institution=California Institute of Technology|degree=Ph.D.|last=Rice|first=Charles Moen, III|id={{ProQuest|303097358}}|oclc=437056699}}</ref> പോസ്റ്റ്ഡോക്ടറൽ ഗവേഷണം നടത്താനായി അദ്ദേഹം നാലുവർഷക്കാലം [[കാലിഫോർണിയ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി|കാലിഫോർണിയ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്‌നോളജിയിൽത്തന്നെ]] തുടർന്നു.<ref name="CV">{{Cite web|url=http://www.fondsbailletlatour.com:80/media/misc_media/2016-CV_RiceC.pdf|title=Curriculum Vitae: Charles M. Rice|access-date=October 6, 2020|last=Rice|first=Charles M.|date=January 31, 2016|website=Fonds Baillet Latour|archive-url=https://web.archive.org/web/20190214192857/http://www.fondsbailletlatour.com/media/misc_media/2016-CV_RiceC.pdf|archive-date=2019-02-14|url-status=dead}}</ref><ref name="Lasker">{{Cite web|url=https://www.rockefeller.edu/news/11983-charles-m-rice-wins-lasker-award-for-groundbreaking-work-on-the-hepatitis-c-virus/|title=Charles M. Rice wins Lasker Award for groundbreaking work on the hepatitis C virus|access-date=April 20, 2018|date=September 13, 2016|website=The Rockefeller University}}</ref> == ഔദ്യോഗികരംഗം == പോസ്റ്റ്ഡോക്ടറൽ ജോലികൾക്ക് ശേഷം, റൈസ് തന്റെ ഗവേഷണ സംഘത്തോടൊപ്പം 1986 ൽ വാഷിംഗ്ടൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്കൂൾ ഓഫ് മെഡിസിനിലേക്ക് മാറുകയും, അവിടെ 2001 വരെ തുടരുകയും ചെയ്തു.<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2020/press-release/|title=Press release: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2020|access-date=October 5, 2020|publisher=Nobel Foundation}}</ref> റൈസ് 2001 മുതൽ റോക്ക്ഫെല്ലർ സർവകലാശാലയിലെ മൗറീസ് ആർ., കോറിൻ പി. ഗ്രീൻബെർഗ് പ്രൊഫസറാണ്. വാഷിംഗ്‌ടൺ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി സ്‌കൂൾ ഓഫ് മെഡിസിൻ, കോർണെൽ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഒരു അനുബന്ധ പ്രൊഫസറാണ് അദ്ദേഹം. ഫുഡ് ആൻഡ് ഡ്രഗ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ, നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹെൽത്ത്, ലോകാരോഗ്യ സംഘടന എന്നിവയുടെ കമ്മിറ്റികളിലും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="CV2">{{Cite web|url=http://www.fondsbailletlatour.com:80/media/misc_media/2016-CV_RiceC.pdf|title=Curriculum Vitae: Charles M. Rice|access-date=October 6, 2020|last=Rice|first=Charles M.|date=January 31, 2016|website=Fonds Baillet Latour|archive-url=https://web.archive.org/web/20190214192857/http://www.fondsbailletlatour.com/media/misc_media/2016-CV_RiceC.pdf|archive-date=2019-02-14|url-status=dead}}</ref> 2003 മുതൽ 2007 വരെ ജേണൽ ഓഫ് എക്സ്പിരിമെന്റൽ മെഡിസിൻ, 2003 മുതൽ 2008 വരെ ജേണൽ ഓഫ് വൈറോളജി, 2005 മുതൽ ഇതുവരെ PLoS പതോജൻസ് എന്നിവയുടെ പത്രാധിപരായിരുന്നു റൈസ്. 400-ലധികം പണ്ഡിതോചിത പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളുടെ രചയിതാവുകൂടിയാണ് അദ്ദേഹം.<ref name="CV3">{{Cite web|url=http://www.fondsbailletlatour.com:80/media/misc_media/2016-CV_RiceC.pdf|title=Curriculum Vitae: Charles M. Rice|access-date=October 6, 2020|last=Rice|first=Charles M.|date=January 31, 2016|website=Fonds Baillet Latour|archive-url=https://web.archive.org/web/20190214192857/http://www.fondsbailletlatour.com/media/misc_media/2016-CV_RiceC.pdf|archive-date=2019-02-14|url-status=dead}}</ref> == ഗവേഷണം == കാലിഫോർണിയ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്‌നോളജിയിലായിരിക്കുമ്പോൾ സിൻഡ്ബിസ് വൈറസിന്റെ ജീനോം ഗവേഷണം ചെയ്യുന്നതിലും ഫ്ലാവിവൈറസുകളെ അവയുടെ സ്വന്തം വൈറസ് കുടുബത്തിലേയ്ക്ക് സ്ഥാപിക്കുന്നതിലും അദ്ദേഹം ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു. ഈ ജോലിക്കായി അദ്ദേഹം ഉപയോഗിച്ച മഞ്ഞപ്പനി വൈറസിന്റെ സ്ട്രെയിൻ ക്രമേണ മഞ്ഞപ്പനി വാക്സിൻ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു. സെന്റ് ലൂയിസിലെ വാഷിംഗ്ടൺ സർവ്വകലാശാലയിൽ സിൻഡ്ബിസ് വൈറസ് പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ, 1989 ൽ ദി ന്യൂ ബയോളജിസ്റ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒരു പ്രബന്ധത്തിൽ ലബോറട്ടറിയിൽ സാംക്രമിക ഫ്ലാവിവൈറസ് ആർ‌എൻ‌എ എങ്ങനെ നിർമ്മിച്ചുവെന്ന് റൈസ് വിവരിച്ചു. ഈ പ്രബന്ധം ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് സി വൈറസിനേക്കുറിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തുന്ന സ്റ്റീഫൻ ഫെയ്ൻ‌സ്റ്റോണിന്റെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് സിയ്ക്കുവേണ്ടി ഒരു വാക്സിൻ വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് റൈസ് ഈ സാങ്കേതികത ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. 1997 ൽ, പ്രാദേശികമായി ഈ വൈറസിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം കാണപ്പെട്ടിരുന്ന ചിമ്പാൻസികളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് സി വൈറസിന്റെ ആദ്യത്തെ രോഗകാരിയായ ഡി.എൻ.എ.യുടെ തനിപ്പകർപ്പ് റൈസ് സംസ്ക്കരിച്ചെടുത്തു. ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് സി ഗവേഷണത്തിലെ റൈസിന്റെ സംഭാവന അദ്ദേഹത്തിന് നിരവധി അവാർഡുകൾ നേടിക്കൊടുത്തു.<ref name="pmid215024932">{{cite journal|last1=Nair|first1=P.|date=April 18, 2011|title=Profile of Charles M. Rice|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=108|issue=21|pages=8541–8543|doi=10.1073/pnas.1105050108|pmc=3102406|pmid=21502493|bibcode=2011PNAS..108.8541N}}</ref> == അവാർഡുകൾ == 1986 ൽ പ്യൂ ചാരിറ്റബിൾ ട്രസ്റ്റ് സ്കോളർഷിപ്പ്.<ref>{{cite web|url=https://www.pewtrusts.org/en/projects/pew-biomedical-scholars/directory-of-pew-scholars/1986/charles-rice|title=Charles M. Rice, Ph.D.|access-date=October 6, 2020|publisher=Pew Trusts}}</ref>    2004 അമേരിക്കൻ അസോസിയേഷൻ ഫോർ ദി അഡ്വാൻസ്മെന്റ് ഓഫ് സയൻസിലെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗം.<ref>{{cite web|url=https://www.aaas.org/fellows/listing?field_last_name_value=&name_combine=&field_institutional_affiliation_value=&field_address_city=&field_address_administrative_area=All&field_address_country_code=All&field_year_elected=&field_primary_aaas_section=&field_status_value=All&field_year_status_changed_value=&page=254|title=Elected Fellows|access-date=October 6, 2020|publisher=AAAS.org}}</ref>    2005 നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസിലെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗം.<ref>{{cite web|url=http://www.nasonline.org/member-directory/members/20010030.html|title=Charles Rice|publisher=[[National Academy of Science]]|access-date=2021-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170617020459/http://www.nasonline.org/member-directory/members/20010030.html|archive-date=2017-06-17|url-status=dead}}</ref>    2005 അമേരിക്കൻ അക്കാദമി ഓഫ് മൈക്രോബയോളജിയിലെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗം.<ref>{{cite web|url=https://asm.org/Articles/2020/October/Nobel-Prize-Awarded-to-Power-Trio-of-ASM-Contribut|title=Nobel Prize Awarded to Power Trio of ASM Contributors|access-date=October 6, 2020|date=October 5, 2020|publisher=ASM.org}}</ref>    2007 M.W. ബീജറിങ്ക് വൈറോളജി പ്രൈസ്.<ref>{{cite web|url=https://www.knaw.nl/en/awards/laureates/beijerinck-virology-prize/beijerinck-virologie-prijs-2007-voor-charles-rice?set_language=en|title=CHARLES RICE|access-date=October 6, 2020|publisher=KNAW|archive-date=2020-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726175831/https://www.knaw.nl/en/awards/laureates/beijerinck-virology-prize/beijerinck-virologie-prijs-2007-voor-charles-rice?set_language=en|url-status=dead}}</ref>    2015 റോബർട്ട് കോച്ച് പ്രൈസ്.<ref>{{cite web|url=https://www.robert-koch-stiftung.de/index.php?article_id=15&clang=0|title=Robert-Koch-Preis|access-date=October 6, 2020|publisher=Robert Koch Stiftung|archive-date=2017-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113070814/https://www.robert-koch-stiftung.de/index.php?article_id=15&clang=0|url-status=dead}}</ref>    2016 അർട്ടോയിസ്-ബെയ്‌ലറ്റ് ലറ്റൂർ ഹെൽത്ത് പ്രൈസ്.<ref>{{Cite web|url=http://www.fnrs.be/docs/Prix/FRS-FNRS_Historical_Baillet_Latour_health_prize.pdf|title=THE BAILLET LATOUR HEALTH PRIZE - 2018 HISTORICAL BACKGROUND|access-date=December 11, 2017|publisher=FRNS}}</ref>    2016 ലാസ്കർ അവാർഡ്.<ref name="Lasker2">{{Cite web|url=https://www.rockefeller.edu/news/11983-charles-m-rice-wins-lasker-award-for-groundbreaking-work-on-the-hepatitis-c-virus/|title=Charles M. Rice wins Lasker Award for groundbreaking work on the hepatitis C virus|access-date=April 20, 2018|date=September 13, 2016|website=The Rockefeller University}}</ref>    2020 ലെ ഫിസിയോളജി അല്ലെങ്കിൽ മെഡിസിൻ നൊബൽ സമ്മാനം.<ref name=":12">{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2020/press-release/|title=Press release: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2020|access-date=October 5, 2020|publisher=Nobel Foundation}}</ref> == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:1952-ൽ ജനിച്ചവർ]] 4byj1pdtrq4gwmnv1i5us6ts90uvkip 0 541575 4675322 4645280 2026-10-11T21:13:07Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675322 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical intervention|Name=വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ|image=kidtransplant.svg|ICD10={{ICD10PCS|OTY|0/T/Y}}|ICD9={{ICD9proc|55.6}}|MeshID=D016030|OPS301={{OPS301|5-555}}|Synonyms=Renal transplantation|MedlinePlus=003005}} വൃക്കരോഗചികിത്സയുടെ അവസാനഘട്ടത്തിലായി (ESRD), പ്രവർത്തനരഹിതമായ വൃക്കകൾക്കു പകരമായി മറ്റൊരു ദാതാവിന്റെ വൃക്ക വെക്കുന്നതിനെ '''വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ''' (Kidney transplant or renal transplant) എന്ന് പറയുന്നു. മരണപ്പെട്ട വ്യക്തിയിൽ നിന്നോ അല്ലെങ്കിൽ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ദാതാവിൽ നിന്നോ ശേഖരിയ്ക്കപ്പെടുന്ന വൃക്കകളാണ് ഇത്തരത്തിൽ വെച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്നത്. ദാതാക്കൾ യഥാക്രമം ഡിസീസഡ് ഡോണർ (മരണപ്പെട്ട ദാതാവ്, deceased-donor, മുൻപ് കഡാവെറിക് ഡോണർ എന്നാണറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്), ലിവിങ് ഡോണർ (ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ദാതാവ്, living-donor) എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു. ദാതാവും സ്വീകർത്താവും തമ്മിൽ ജനിതക ബന്ധം ഉണ്ടോ, ഇല്ലേ എന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ദാതാക്കളെ വീണ്ടും ലിവിങ്-റിലേറ്റഡ്, ലിവിങ്-അൺറിലേറ്റഡ് എന്ന് തിരിക്കുന്നു. മറ്റു വൈദ്യശാസ്ത്രപരമായ കാരണങ്ങളില്ലെങ്കിൽ, പ്രവർത്തനരഹിതമായ വൃക്കകൾ നീക്കം ചെയ്യാതെ തന്നെയാണ് അടിവയറ്റിൽ കോമൺ ഇലിയാക് ആർട്ടറി, കോമൺ ഇലിയാക് വെയിൻ എന്നിവയെ ബന്ധപ്പെടുത്തി പുതിയ വൃക്ക സ്ഥാപിക്കുന്നത്. അതിലേക്ക് മൂത്രസഞ്ചിയിൽ നിന്ന് പുതുതായി കുഴൽ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. [[ഇ.എസ്.ആർ.ഡി]] രോഗിയെ സമഗ്രമായ ഒരു വൈദ്യപരിശോധനക്ക് ശേഷം വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ ശസ്ത്രക്രിയക്ക് തക്ക ആരോഗ്യമുണ്ടോ എന്ന് വിലയിരുത്തുന്നു. തദടിസ്ഥാനത്തിൽ രോഗിയുടെ അവസ്ഥ ശസ്ത്രക്രിയക്ക് യോജിച്ചതാണെങ്കിൽ അനുയോജ്യമായ വൃക്ക ലഭ്യമാവുന്ന രീതിയിൽ വെയിറ്റിങ് ലിസ്റ്റിൽ രോഗിയുടെ പേര് ചേർക്കുന്നു. മരണപ്പെട്ട ദാതാക്കളുടെ വൃക്ക ലഭ്യമാക്കുന്നതിനായാണ് ഇത്തരം വെയിറ്റിങ് ലിസ്റ്റുകൾ നിലനിൽക്കുന്നത്.<ref name="National Kidney Foundation">{{Cite web|url=https://www.kidney.org/atoz/content/kidney-transplant|title=20 Common Kidney Transplant Questions and Answers|access-date=23 March 2021|last=<!--Not stated-->|date=26 January 2017|publisher=National Kidney Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20210321124806/https://www.kidney.org/atoz/content/kidney-transplant|archive-date=21 March 2021}}</ref> പല രാജ്യങ്ങളിലും ഇത്തരത്തിൽ മാസങ്ങളോ വർഷങ്ങളോ കാത്തിരിക്കേണ്ടി വരാറുണ്ട്<ref>{{Cite web|url=https://www.kidney.org/atoz/content/transplant-waitlist|title=The Kidney Transplant Waitlist – What You Need to Know|access-date=26 March 2021|last=<!--Not stated-->|date=10 February 2017|publisher=National Kidney Foundation}}</ref>. [[ഡയാലിസിസ്|ഡയാലിസിസിന്]] വിധേയരാവുന്ന [[ഇ.എസ്.ആർ.ഡി]] രോഗികളെ അപേക്ഷിച്ച് വൃക്ക മാറ്റിവെച്ച വ്യക്തികൾ കൂടുതൽ കാലം മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതനിലവാരത്തിൽ ജീവൻ നിലനിർത്തുന്നതായി പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു<ref name="National Kidney Foundation"/>. എന്നാലും, ജീവിതകാലം മുഴുവൻ തുടരേണ്ട മരുന്നുകൾ കൊണ്ട് രോഗപ്രതിരോധശേഷി കുറച്ച് നിറുത്തേണ്ടി വരുന്നത് കൊണ്ട് അണുബാധ, കാൻസർ തുടങ്ങിയ രോഗസാധ്യതകൾ ഇവരിൽ കൂടുതലാണ്<ref name="Management of Kidney Transplant Recipients">{{Cite journal|title=Management of Kidney Transplant Recipients by General Nephrologists: Core Curriculum 2019|journal=American Journal of Kidney Diseases|volume=73|issue=6|pages=866–879|date=June 2019|pmid=30981567|doi=10.1053/j.ajkd.2019.01.031}}</ref>. കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ട വൃക്ക ശരീരത്താൽ നിരസിക്കപ്പെടാതിരിക്കാനാണ് ഇത്തരം മരുന്നുകൾ നൽകപ്പെടുന്നത്. ഇമ്മ്യൂണോസപ്രസന്റുകൾ എന്നാണ് ഇത്തരം മരുന്നുകൾ അറിയപ്പെടുന്നത്. ചേർക്കപ്പെട്ട വൃക്ക ശരീരബാഹ്യ വസ്തു എന്ന് കണ്ട് ശരീരത്താൽ നിരസിക്കപ്പെട്ടേക്കാം. സെല്ലുലാർ റിജക്ഷൻ, ആന്റിബോഡി-മീഡിയേറ്റഡ് റിജക്ഷൻ എന്നീ തരങ്ങളിൽ നിരസിക്കപ്പെടൽ സംഭവിക്കുന്നു. ശസ്ത്രക്രിയക്ക് എത്രകാലം ശേഷമാണ് വൃക്ക നിരസിക്കപ്പെടുന്നത് എന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ആന്റിബോഡി-മീഡിയേറ്റഡ് റിജക്ഷൻ വീണ്ടും അക്യൂട്ട്, ഹൈപ്പർക്യൂട്ട്, ക്രോണിക് എന്നിങ്ങനെ തിരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. മാറ്റിവെക്കൽ ശസ്ത്രക്രിയക്ക് ശേഷം ഓരോ മൂന്ന് മാസത്തിലും വൃക്കയുടെ പ്രവർത്തനം [[ക്രിയാറ്റിനിൻ]] അടക്കമുള്ള ലാബ് പരിശോധനകളിലൂടെ വിലയിരുത്തപ്പെടേണ്ടത് പ്രധാനമാണ്. ഇതിൽ എന്തെങ്കിലും സംശയങ്ങൾ തോന്നിയാൽ വൃക്ക ബയോപ്സി പരിശോധനക്ക് വിധേയമാക്കേണ്ടതായി വരും. 2018-ൽ മാത്രം ലോകത്ത് 95,479 വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലുകൾ നടന്നതായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഇതിൽ 36 ശതമാനവും ലിവിങ് ഡോണർ ട്രാൻസ്പ്ലാന്റേഷൻ ആയിരുന്നു<ref>{{Cite web|url=http://www.transplant-observatory.org/wp-content/uploads/2020/10/glorep2018-2.pdf|title=International Report on Organ Donation And Transplantation Activities: Executive Summary 2018|access-date=24 March 2021|last=<!--Not stated-->|date=October 2020|website=Global Observatory on Donation and Transplantation|publisher=ONT/WHO|archive-url=https://web.archive.org/web/20210321045858/http://www.transplant-observatory.org/wp-content/uploads/2020/10/glorep2018-2.pdf|archive-date=21 March 2021}}</ref>. 1954-ൽ [[ജോസഫ് മറേ|ജോസഫ് മുറെയാണ്]] വൃക്കമാറ്റിവെക്കൽ ശസ്ത്രക്രിയ വിജയകരമായി നടത്തിയത്. ഇതിന്റെ പേരിൽ 1990-ലെ [[വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം]] അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിക്കപ്പെട്ടു<ref>{{Cite journal|title=Historical Perspectives in Kidney Transplantation: An Updated Review|journal=Progress in Transplantation|volume=25|issue=1|pages=64–69|date=March 2015|pmid=25758803|doi=10.7182/pit2015789}}</ref>. == ചരിത്രം == വൃക്കയുൾപ്പെടെയുള്ള അവയവങ്ങൾ മാറ്റിവെക്കുന്നതിന്റെ സാധ്യത എന്ന ആശയം 1907-ൽ ചിക്കാഗോ സർവകലാശാലയിൽ അവതരിപ്പിച്ച ''ടെൻഡൻസീസ് ഇൻ പത്തോളജി'' എന്ന പ്രബന്ധത്തിലൂടെ സൈമൺ ഫ്ലെക്സ്നർ മുന്നോട്ടുവെക്കുകയുണ്ടായി. ധമനികൾ, ആമാശയം, വൃക്ക, ഹൃദയം എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള അവയവങ്ങളാണ് അതിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടത്<ref>[https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1908/01/02/104713376.pdf MAY TRANSPLANT THE HUMAN HEART] ([[Portable Document Format|.PDF]]), ''[[The New York Times]]'', 2 January 1908</ref>. യുക്രൈനിലെ കെർസണിലെ ശസ്ത്രക്രിയാവിദഗ്ദനായിരുന്ന യൂറി വൊറോണിയാണ് ആദ്യമായി വൃക്ക മാറ്റിവെക്കാൻ ശ്രമിച്ചത്. 1933-ൽ ഡിസീസഡ് ഡോണറിൽ (ദാതാവിന്റെ മരണശേഷം ശേഖരിക്കപ്പെട്ടത്) നിന്ന് ശേഖരിച്ച വൃക്ക രോഗിയുടെ തുടയിലാണ് വൊറോണി സ്ഥാപിച്ചത്. രക്തഗ്രൂപ്പുമായി പൊരുത്തപ്പെടാത്തതിനാൽ രണ്ട് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ വൃക്ക ശരീരം തിരസ്കരിക്കുകയും രോഗി മരണപ്പെടുകയും ചെയ്തു<ref>{{Cite journal|title=Surgeon Yurii Voronoy (1895–1961) – a pioneer in the history of clinical transplantation: in Memoriam at the 75th Anniversary of the First Human Kidney Transplantation|doi=10.1111/j.1432-2277.2009.00986.x|volume=22|issue=12|journal=Transplant International|pages=1132–1139|pmid=19874569|date=Dec 2009}}</ref>. ഇല്ലിനോയ്സിലെ റിച്ചാർഡ് ലോലർ<ref>[https://www.stressmarq.com/first-successful-kidney-transplant/ Stressmarq.com]; [http://indiatoday.intoday.in/education/story/66th-anniversary-of-the-worlds-first-kidney-transplant/1/445128.html Indiatoday.intoday.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171229051546/http://indiatoday.intoday.in/education/story/66th-anniversary-of-the-worlds-first-kidney-transplant/1/445128.html |date=2017-12-29 }}; [https://www.healthcentral.com/article/first_kidney_transplant_june_17_1950 Healthcentral.com] (retrieved 12 February 2018)</ref> എന്ന വൈദ്യശാസ്ത്രജ്ഞൻ പോളിസിസ്റ്റിക് വൃക്കരോഗിയായ റൂത്ത് ടക്കർ (44 വയസ്സ്) എന്ന വനിതക്ക് വെച്ചുപിടിപ്പിച്ച വൃക്ക പത്ത് മാസം വരെ തിരസ്കരിക്കപ്പെടാതെ നിലനിന്നു. രോഗപ്രതിരോധശേഷി കുറക്കുന്നതിനുള്ള മരുന്നുകൾ അന്ന് നിലവിലില്ലായിരുന്നു. ഈ പത്ത് മാസത്തിനുള്ളിൽ അവരുടെ വൃക്കകൾ ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുത്തതിനാൽ പിന്നീട് അഞ്ചുകൊല്ലം കൂടി അവർക്ക് ആയുസ്സ് കിട്ടി<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/organtransplanta0000pete|title=Organ transplantation|last=David Petechuk|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2006|isbn=978-0-313-33542-6|page=[https://archive.org/details/organtransplanta0000pete/page/11 11]|url-access=registration}}</ref>. 1952-ൽ ജീൻ ഹാംബർഗർ ലിവിങ് ഡോണറിൽ നിന്നുള്ള വൃക്കയെടുത്തുകൊണ്ട് രോഗിയിൽ സ്ഥാപിച്ചുവെങ്കിലും മൂന്ന് ആഴ്ചക്കുള്ളിൽ തന്നെ അത് പരാജയപ്പെടുകയായിരുന്നു<ref>{{Cite journal|last=Legendre|first=Ch|last2=Kreis, H.|title=A Tribute to Jean Hamburger's Contribution to Organ Transplantation|journal=American Journal of Transplantation|date=November 2010|volume=10|issue=11|pages=2392–2395|doi=10.1111/j.1600-6143.2010.03295.x|pmid=20977631}}</ref>. പാരീസിലെ നെക്കർ ആശുപത്രിയിലായിരുന്നു ശസ്ത്രക്രിയ നടന്നത്. 1954 ഡിസംബറിൽ ബോസ്റ്റണിൽ നടന്ന ശസ്ത്രക്രിയയാണ് വിജയകരമായ വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഡിസംബർ 23-ന് ബിഗ്രാം ആശുപത്രിയിൽ നടന്ന ശസ്ത്രക്രിയ [[ജോസഫ് മറേ|ജോസഫ് മുറെ]], [[ജെ. ഹാർട്ട്വെൽ ഹാരിസൺ]], ജോൺ പി. മെറിൽ എന്നിവർ ചേർന്നാണ് നടത്തിയത്. സമാന ഇരട്ടകളായ (Identical twins) രോഗിയും ദാതാവുമായിരുന്നു എന്നതിനാൽ തിരസ്ക്കരിക്കപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത വിരളമായിരുന്നു. റൊണാൾഡ് ഹെറിക്ക് ആയിരുന്നു ദാതാവ്. [[റിച്ചാർഡ് ഹെറിക്]] എന്ന രോഗിയിലേക്കാണ് വൃക്ക സ്ഥാപിച്ചത്. എന്നാൽ സ്വീകരിക്കപ്പെട്ട വൃക്കയിലെ മറ്റുചില സങ്കീർണ്ണതകൾ കാരണം എട്ട് വർഷത്തിന് ശേഷം റിച്ചാർഡ് മരണപ്പെടുകയായിരുന്നു<ref>{{cite news | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=4233669 | title=Transplant Pioneers Recall Medical Milestone | publisher=[[NPR]] | date=20 December 2004 | access-date=20 December 2010}}</ref>. എന്നാൽ ഈ സങ്കീർണ്ണതകൾക്ക് ശസ്ത്രക്രിയയുമായോ മറ്റോ ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഈ ശസ്ത്രക്രിയക്കും തുടർന്നുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾക്കുമായി 1990-ലെ വൈദ്യശാസ്ത്ര നൊബേൽ പുരസ്ക്കാരം ജോസഫ് മുറേക്ക് ലഭിക്കുകയുണ്ടായി.{{cn}} 1955-ൽ ലണ്ടനിലെ ചാൾസ് റോബ്, ജിം ഡെംപ്സ്റ്റർ എന്നീ വൈദ്യശാസ്ത്രജ്ഞർ ചേർന്ന് ഡിസീസഡ് ഡോണറിൽ നിന്നുള്ള വൃക്ക രോഗിയുടെ ശരീരത്തിൽ പിടിപ്പിച്ചു. യു.കെയിലെ ആദ്യത്തെ വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലായിരുന്ന ഇത് പക്ഷെ, വിജയകരമായിരുന്നില്ല.&nbsp;1959-ൽ വീണ്ടും മാറ്റിവെക്കൽ ശ്രമം നടന്നെങ്കിലും കുറഞ്ഞകാലം മാത്രമേ നീണ്ടുനിന്നുള്ളൂ. 1960-ൽ മൈക്കൽ വുഡ്റൂഫ് നടത്തിയ ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെ സമാന ഇരട്ടകൾക്കിടയിൽ മാറ്റിവെച്ചതാണ് യു.കെയിലെ ആദ്യ വിജയകരമായ മാറ്റിവെക്കൽ<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=dJ5E_oZH6RoC&pg=PA39|title=Living Related Transplantation|last=Hakim|first=Nadey|publisher=World Scientific|year=2010|isbn=978-1-84816-497-0|page=39}}</ref>. 1994 നവംബറിൽ [[ഒമാൻ|ഒമാനിലെ]] സുൽത്താൻ ഖാബൂസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലിൽ 33 ആഴ്ച പ്രായമുള്ള നവജാതശിശുവിന്റെ മരണത്തോടെ ഇരു വൃക്കകളും 17 മാസം പ്രായമുള്ള ഒരു സ്വീകർത്താവിലേക്ക് മാറ്റിവെച്ചത് ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞവരിൽ നടത്തപ്പെട്ട വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal|first=Abdallah S.|last=Daar|first2=Nabil Mohsin|last2=Al Lawati|title=The World's Youngest Cadaveric Kidney Transplant: Medical, Surgical and Ethical Issues|journal=Transplant Direct|date=December 1, 2016|volume=2|issue=12 (Article number: e117)|pages=e117|doi=10.1097/TXD.0000000000000631|pmc=5142357|pmid=27990482|oclc=8892768132|issn=2373-8731}}</ref>. പ്രസ്തുത രോഗി ശസ്ത്രക്രിയക്ക് ശേഷം 22 വർഷം ജീവിച്ചു. പെട്ടെന്നുള്ള അവയവ തിരസ്ക്കരണത്തെ പ്രതിരോധിക്കാനായി മരുന്നുകൾ 1964 മുതൽ സാർവ്വത്രികമായതോടെ ഡിസീസഡ് ഡോണേഴ്സിന്റെ വൃക്കകൾ മാറ്റിവെക്കൽ വിജയം കണ്ടുതുടങ്ങി. കോശ-കലകൾ താരതമ്യം ചെയ്യൽ മുതൽ വൃക്ക ശേഖരിക്കാനും രോഗിയിലേക്ക് ഘടിപ്പിക്കാനുമുള്ള എളുപ്പം എന്നിവ കാരണം ലിവിങ് ഡോണേഴ്സിൽ നിന്നുള്ള വൃക്ക മാറ്റം എളുപ്പമേറിയതായി കരുതപ്പെട്ടു. 1940 മുതൽ ഡയാലിസിസ് ലഭ്യമായത് കൊണ്ട് അഥവാ തിരസ്ക്കരണം നടന്നാലും ജീവൻ നിലനിർത്താനും കഴിഞ്ഞുവന്നു. {{cn}} ജനിതകമായ പൊരുത്തമില്ലെങ്കിൽ സ്വീകർത്താവിന്റെ പ്രതിരോധ സംവിധാനം പുതിയ വൃക്കയെ സ്വന്തമല്ലാത്ത വസ്തു എന്ന് കണ്ട് പുറന്തള്ളാൻ ശ്രമിക്കും. ഈ പുറന്തള്ളൻ ഒരുപക്ഷേ ഉടനടിയോ കാലക്രമേണയോ സംഭവിക്കാം. ഇത് തടയാനായി പ്രതിരോധശക്തിയെ മരുന്നിലൂടെ കുറച്ചുനിർത്തേണ്ടത് അനിവാര്യമായി വരും. ഇത്തരം മരുന്നുകളുടെ ഉപയോഗം മൂലം സ്വാഭാവിക പാർശ്വഫലങ്ങൾ കൂടാതെ തന്നെ അണുബാധ, അർബുദം (ത്വക്ക്, ലിംഫോമ) എന്നിവക്കുള്ള സാധ്യതയും കൂടിയിരിക്കുന്നു.{{cn}} ശരീരത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക പ്രതിരോധ ശേഷിയെ അടിച്ചമർത്തുന്ന മരുന്നുകളാണ് ഇതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. കോർട്ടിക്കോസ്റ്റിറോയ്ഡ് ആയ പ്രെഡ്നിസോളോൺ ആണ് ഇത്തരത്തിലുള്ള മിക്ക മരുന്നുകളുടെയും അടിസ്ഥാനം. ഉയർന്ന മാത്രകളിൽ ദീർഘകാലമുള്ള മരുന്നുപയോഗത്താൽ നിരവധി പാർശ്വഫലങ്ങൾ രോഗിയിൽ വരാറുണ്ട്. ഗ്ലൂക്കോസ് നിലയിലെ വ്യതിയാനങ്ങൾ, പ്രമേഹം, അമിതഭാരം, തിമിരം, [[ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ്]], പേശികളുടെ ബലഹീനത, ഹൈപ്പർ കൊളസ്ട്രോളീമിയ തുടങ്ങിയവ ഉദാഹരണം. {{cn}} വൃക്ക തിരസ്കരിക്കപ്പെടുന്നത് തടയാനായി പ്രെഡ്നിസോളോൺ മാത്രം മതിയാവുകയില്ല. അതിനാൽ മറ്റു നോൺ-സ്റ്റിറോയ്ഡ് പ്രതിരോധ നിയന്ത്രണ ഉപാധികൾ ആവശ്യമായി വരുന്നു. ഇതിന്റെ സഹായത്താൽ പ്രെഡ്നിസോളോൺ ഉപയോഗത്തിന്റെ മാത്ര കുറച്ചു നിർത്താൻ സാധിക്കും. അസാത്തിയോപ്രിൻ, മൈകോഫെനോലേറ്റ്, സിക്ലോസ്പോരിൻ, ടാക്രോലിമസ് എന്നിവ ഇത്തരം മരുന്നുകൾക്ക് ഉദാഹരണമാണ്.{{cn}} == സൂചനകൾ == എൻഡ് സ്റ്റേജ് റീനൽ ഡിസീസ് (ESRD) രോഗികളെ സംബന്ധിച്ചേടത്തോളം വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ എന്നത് മാത്രമാണ് പ്രായോഗിക പരിഹാരം. രോഗി ഈ അവസ്ഥയിലെത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ രോഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന കാരണം പരിഗണിക്കാതെ തന്നെ വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ പ്രക്രിയക്കായി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു. ഗ്ലോമെറുലാർ ഫിൽട്ടറേഷൻ നിരക്ക് 15ml/minute/1.73m² എന്നതിൽ താഴ്ന്നാൽ ESRD എന്ന നിലയിൽ എത്തി എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ക്രോണിക് ഗ്ലോമെറുലോനെഫ്രൈറ്റിസ്, [[സിസ്റ്റമിക് ലൂപ്പസ് എരിത്തമറ്റോസിസ്|ല്യൂപ്പസ്]] എന്നീ ഓട്ടോ ഇമ്മ്യൂൺ കണ്ടീഷനുകൾ, അണുബാധ, പ്രമേഹം എന്നീ രോഗങ്ങളാൽ വൃക്ക രോഗം വന്ന് ESRD എന്ന അവസ്ഥയിലെത്തുന്നു. പോളിസിസ്റ്റിക് വൃക്ക രോഗം, ശരീരവ്യവസ്ഥയിലെ ജന്മനയുള്ള തകരാറുകൾ തുടങ്ങി ജനിതകമായ കാരണങ്ങളാലും ESRD നിലയിലെത്തുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഭൂരിഭാഗം രോഗികളിലും രോഗകാരണം അജ്ഞാതമായി തുടരുന്നു. വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലിന് വിധേയമാവുന്ന 25 ശതമാനം രോഗികളിലും പ്രമേഹമായിരുന്നു മൂലകാരണമെന്ന് അമേരിക്കയിലെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ബഹുഭൂരിഭാഗം ശസ്ത്രക്രിയകളും നടക്കുന്നത് രോഗികൾ നിരന്തരമായ ഡയാലിസിസിന് വിധേയരായ ശേഷമാണ്. എന്നാൽ വൃക്കരോഗം സ്ഥിരീകരിച്ച ചിലർക്കെങ്കിലും ലിവിങ് ഡോണർ (ഡിസീസഡ് ഡോണർ ലഭ്യമാണെങ്കിലോ) ഉണ്ടെങ്കിൽ പെട്ടെന്ന് തന്നെ (സ്ഥിരം ഡയാലിസിസ് വേണ്ടി വരുന്നതിന് മുൻപായി) മുൻകരുതൽ മാറ്റിവെക്കൽ (pre-emptive transplant) നടത്താവുന്നതാണ്. == മാറ്റിവെക്കലിനെ നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തുന്ന കാര്യങ്ങൾ == വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ ശസ്ത്രക്രിയ നടത്തേണ്ട രോഗികളിൽ ഹൃദ്രോഗം, ശ്വാസകോശ സംബന്ധിയായ പ്രശ്നങ്ങൾ, കരൾ രോഗം, ചിലയിനം അർബുദങ്ങൾ എന്നിവ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നു. പുകയില ഉപയോഗം, അമിതവണ്ണം എന്നിവയും ശസ്ത്രക്രിയയുടെ സങ്കീർണ്ണത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്. വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ വിവിധ മാനദണ്ഡങ്ങളാണ് ശസ്ത്രക്രിയക്ക് അർഹത നേടാനായി വെച്ചിട്ടുള്ളത്. പ്രായപരിധി, വൃക്കരോഗമല്ലാത്ത മറ്റു രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തനായിരിക്കണം, അർബുദങ്ങൾ, മരുന്നുകളുമായി പൊരുത്തം, മാനസികരോഗം, ലഹരി ഉപയോഗം എന്നിവ പലയിടങ്ങളിലും പരിശോധിച്ചാണ് അർഹത തീരുമാനിക്കുന്നത്. ഒരു കാലത്ത് എയിഡ്സ് രോഗം വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലിന് തടസ്സമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അല്ലെങ്കിലേ പ്രതിരോധശേഷി കുറഞ്ഞ എയിഡ്സ് രോഗികൾ വീണ്ടും പ്രതിരോധം കുറക്കാനുള്ള മരുന്നുകൾ കഴിക്കുമ്പോളുള്ള സങ്കീർണ്ണതകളാണ് ഇതിന് കാരണം. എന്നാൽ പുതിയ ഗവേഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് എച്ച്.ഐ.വി രോഗാണുക്കൾ മരുന്നുകളുമായി സഹവർത്തിക്കാനുള്ള സാധ്യതയെയാണ്. == വൃക്കകളുടെ ഉറവിടങ്ങൾ == വൃക്ക നിരസിക്കപ്പെടുന്നത് തടയാനായുള്ള മരുന്നുകൾ ഫലപ്രദമായതോടെ ദാതാക്കൾക്കും സ്വീകർത്താക്കൾക്കുമിടയിലുള്ള പൊരുത്തം അനിവാര്യമല്ലാതായി. ഇന്ന് ലോകത്ത് മാറ്റിവെക്കപ്പെടുന്ന വൃക്കകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഡിസീസഡ് ഡോണേഴ്സിൽ നിന്നുള്ളതാണ്. എന്നാലും വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ ലിവിങ് ഡോണ്ണേഴ്സ് കൂടിവരികയാണ്. വിവിധ രാജ്യങ്ങളുടെ നയങ്ങൾക്കനുസൃതമായി ലിവിങ്-ഡിസീസഡ് ഡോണേഴ്സ് തമ്മിലുള്ള അനുപാതം വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന് അമേരിക്കയിൽ 2006-ൽ നടന്നതിൽ 47 ശതമാനവും ലിവിങ് ഡോണേഴ്സിൽ നിന്നായിരുന്നെങ്കിൽ<ref>Organ Procurement and Transplantation Network, 2007</ref>, സ്പെയിനിൽ അത് 3 ശതമാനം മാത്രമായിരുന്നു. കാരണം സ്പെയിന്റെ ദേശീയനയമനുസരിച്ച് എല്ലാ പൗരന്മാരും അവരുടെ മരണത്തോടെ അവയവ ദാനത്തിന് സന്നദ്ധമാണ്<ref>Organización Nacional de Transplantes (ONT), 2007</ref>, മറിച്ചാണെങ്കിൽ ജീവിതകാലത്ത് തന്നെ അവയവ ദാനത്തിന് സന്നദ്ധമല്ല എന്ന് രേഖാമൂലം അറിയിക്കേണ്ടതാണ്<ref>{{Cite web|url=https://www.thelocal.es/20170915/how-spain-became-world-leader-at-organ-transplants|title=How Spain became the world leader in organ transplants|date=15 September 2017|website=The Local}}</ref>. === ലിവിങ് ഡോണേഴ്സ് === യുഎസ്, യുകെ, ഇസ്രായേൽ എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലെ മൂന്നിലൊന്ന് വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലും ലിവിങ് ഡോണേഴ്സിൽ നിന്നാണെന്ന് കണക്കുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>[https://web.archive.org/web/20121106121822/http://www.highbeam.com/doc/1P1-5994618.html HighBeam] Judy Siegel, "Live liver and lung donations approved. New regulations will give hope to dozens." 'Jerusalem Post', 9 May 1995 "(subscription required)</ref><ref>"National Data Reports". The Organ Procurement and Transplant Network (OPTN). dynamic. Retrieved 22 October 2013. (the link is to a query interface; Choose Category = Transplant, Organ = Kidney, and select the 'Transplant by donor type' report link)</ref> ലിവിങ് ഡോണറിനെ ശസ്ത്രക്രിയക്ക് അനുയോജ്യനാണോ എന്ന് അറിയാനായി വൈദ്യശാസ്ത്രതലത്തിലും മന:ശാസ്ത്രതലത്തിലും പരിശോധനകൾ നടത്തുന്നു. വൈദ്യശാസ്ത്ര പരിശോധനയിലൂടെ ശസ്ത്രക്രിയ നടത്താനുള്ള സാധ്യതകളും ദാതാവിനോ സ്വീകർത്താവിനോ ഉണ്ടാവാനിടയുള്ള അപകടസാധ്യതകളും പഠിക്കുന്നതോടൊപ്പം, രോഗങ്ങളില്ല എന്ന് ഉറപ്പ് വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. മന:ശാസ്ത്ര പരിശോധനയിലൂടെ ദാതാവിന്റെ സമ്മതം സ്വമേധയായാണെന്നും അതിന്റെ പേരിൽ സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ (അത് നിയമവിധേയമല്ലാത്ത രാജ്യങ്ങളിൽ) ഇല്ല എന്നും ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു.{{cn}} [[പ്രമാണം:Kidney_for_transplant_from_live_donor.jpg|ലഘുചിത്രം| ലിവിങ് ഡോണേഴ്സിൽ നിന്ന് ശേഖരിക്കപ്പെട്ട വൃക്ക]] 1950-കളിൽ സമാന ഇരട്ടകൾക്കിടയിലായിരുന്നു ആദ്യത്തെ ലിവിങ് ഡോണർ വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ. 1960-1970 കാലഘട്ടത്തിൽ നടന്ന ലിവിങ് ഡോണർ മാറ്റിവെക്കലുകൾ ജനിതകബന്ധമുള്ളവർ തമ്മിലായിരുന്നു. അതിന് ശേഷം 1980-1990 കളിലായി വൈകാരിക ബന്ധങ്ങൾക്കിടയിലേക്ക് (ജീവിതപങ്കാളികൾ, സുഹൃത്തുക്കൾ) ഇത് വികസിച്ചതായി കാണുന്നു. നിലവിൽ അത് വീണ്ടും വികസിച്ച് പരിചയക്കാർ, അപരിചിതർ എന്നിവർ വരെ എത്തിനിൽക്കുന്നു. 2009-ൽ ക്രിസ് സ്ട്രോത്ത് എന്ന സംഗീതജ്ഞന് വൃക്ക ലഭിക്കുന്നത് ട്വിറ്റർ വഴിയാണ് എന്നത് ഇതിന്റെ വികാസത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങൾ വഴി രൂപപ്പെട്ട ആദ്യ വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലായി ഈ സംഭവം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു<ref name="Minnesota Medicine">{{Cite web|url=http://www.minnesotamedicine.com/Past-Issues/Past-Issues-2010/August-2010/Pulse-More-than-Friends-and-Followers-Aug-2010|title=More than Friends and Followers: Facebook, Twitter, and other forms of social media are connecting organ recipients with donors.|access-date=17 October 2014|last=Kiser|first=Kim|date=August 2010|publisher=Minnesota Medicine}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="rickilake">{{Cite episode|title=To Share or Not to Share on Social Media|url=https://www.youtube.com/watch?v=LPUc8xmukPA}}</ref>. പലപ്പോഴും വൃക്ക ദാനം ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിച്ച വ്യക്തിയുടെ വൃക്ക ബന്ധപ്പെട്ട രോഗിക്ക് യോജിക്കണമെന്നില്ല. അങ്ങനെ നിരവധി സംഭവങ്ങൾ ആവർത്തിച്ചതോടെ എക്സ്ചേഞ്ച് ശൃംഖല എന്ന ആശയം ഉയർന്നുവന്നു. അതായത് അങ്ങനെയുള്ള ദാതാക്കളുടെയും രോഗികളുടെയും ഒരു കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് യോജിക്കുന്ന വൃക്കകൾ അനുയോജ്യരായ രോഗികൾക്ക് കൈമാറുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ രീതി. അമേരിക്കയിലെ നാഷണൽ കിഡ്നി രെജിസ്ട്രി 2012-ൽ രൂപീകരിച്ച ഇത്തരം കൂട്ടത്തിൽ 60 ദാതാക്കൾ ചേർന്നു. 2014-ൽ ഇത് 70 ആയി ഉയർന്നു. ഇത്തരം നൂതനരീതികൾ വഴി വൃക്ക ദാനം പരോപകാരം എന്ന രീതിയിലേക്ക് വളരാനിടയാക്കി. ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് സർവകലാശാലയിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഒരു ആശയത്തിൽ നിന്ന് ടോളിഡോ സർവകലാശാലയിലെ മൈക്കേൽ റേസ് ഓപ്പൺ എൻഡ് ചെയിൻ എന്ന സംവിധാനം രൂപപ്പെടുത്തി<ref>{{Cite journal|last=Rees M. A.|last2=Kopke J. E.|last3=Pelletier R. P.|last4=Segev D. L.|last5=Rutter M. E.|last6=Fabrega A. J.|year=2009|title=A nonsimultaneous, extended, altruistic-donor chain|url=http://nrs.harvard.edu/urn-3:HUL.InstRepos:29408291|journal=The New England Journal of Medicine|volume=360|issue=11|pages=1096–1101|doi=10.1056/NEJMoa0803645|display-authors=etal|pmid=19279341}}</ref>.<ref>{{Cite journal|last=Montgomery R. A.|last2=Gentry S. E.|last3=Marks W. H.|last4=Warren D. S.|last5=Hiller J.|last6=Houp J.|year=2006|title=Domino paired kidney donation: a strategy to make best use of live non-directed donation|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_july-29-august-4-2006_368_9533/page/419|journal=Lancet|volume=368|issue=9533|pages=419–421|doi=10.1016/S0140-6736(06)69115-0|display-authors=etal|pmid=16876670}}</ref> 2008 ജൂലൈ 30 ന്, ഒരു സന്നദ്ധ ദാതാവിന്റെ വൃക്ക കോർണലിൽ നിന്ന് യു‌സി‌എൽ‌എയിലേക്ക് വാണിജ്യ എയർലൈൻ വഴി കയറ്റി അയച്ചു, അങ്ങനെ ഒരു ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ആരംഭിച്ചു. <ref>{{Cite journal|last=Butt F. K.|last2=Gritsch H. A.|last3=Schulam P.|last4=Danovitch G. M.|last5=Wilkinson A.|last6=Del Pizzo J.|year=2009|title=Asynchronous, Out-of-Sequence, Transcontinental Chain Kidney Transplantation: A Novel Concept|journal=American Journal of Transplantation|volume=9|issue=9|pages=2180–2185|doi=10.1111/j.1600-6143.2009.02730.x|display-authors=etal|pmid=19563335}}</ref>. മാറ്റിവെക്കൽ കേന്ദ്രങ്ങൾ തമ്മിലെ സഹകരണം, ലിവിങ് ഡോണേഴ്സിന്റെ വൃക്കകൾ കൊണ്ടുപോകാനുള്ള സൗകര്യം, കമ്പ്യൂട്ടർ അധിഷ്ഠിത പൊരുത്തപരിശോധന എന്നിവയെല്ലാം ഇത്തരം ശൃംഖലകളുടെ വികാസത്തിന് നിമിത്തമായി. വൃക്ക ദാതാക്കളിൽ നടത്തപ്പെട്ട പരിശോധനകളിൽ അവരുടെ അതിജീവനവും ESRD രോഗസാധ്യതയും സാധാരണ സമൂഹത്തിലുള്ളതിന് സമാനമാണെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal|journal=N Engl J Med|last4=Rogers|first8=AJ|last8=Matas|first7=CR|last7=Gross|first6=H|last6=Guo|first5=RF|last5=Bailey|first4=T|first3=L|year=2009|last3=Tan|first2=R|last2=Foley|pmid=19179315|last=Ibrahim, H. N.|title=Long-Term Consequences of Kidney Donation|doi=10.1056/NEJMoa0804883|pages=459–46|issue=5|volume=360|pmc=3559132}}</ref> എന്നാലും, അടുത്തകാലത്ത് നടത്തപ്പെട്ട ഗവേഷണങ്ങൾ പ്രകാരം ക്രോണിക് വൃക്കരോഗസാധ്യത ദാതാക്കളിൽ പല മടങ്ങ് കൂടുതലാണ്. എങ്കിലും സമ്പൂർണ്ണ അപകടസാധ്യത വളരെ കുറവാണ്<ref>{{Cite journal|title=Risk of end-stage renal disease following live kidney donation|journal=JAMA|volume=311|issue=6|pages=579–86|date=12 February 2014|pmid=24519297|pmc=4411956|doi=10.1001/jama.2013.285141|url=}}</ref>. ''ന്യൂ ഇംഗ്ലണ്ട് ജേണൽ ഓഫ് മെഡിസിൻ'' എന്ന പ്രസിദ്ധീകരണത്തിൽ 2017-ൽ വന്ന പഠനപ്രകാരം, ഒരു വൃക്ക മാത്രമുള്ളവർ ഭക്ഷണത്തിലെ പ്രോട്ടീൻ ശരീരഭാരത്തിന്റെ ഓരോ കിലോക്കും ഓരോ ഗ്രാം എന്ന നിലക്ക് പരിമിതപ്പെടുത്തേണ്ടതായിട്ടുണ്ട്<ref>{{Cite journal|title=Nutritional management of chronic kidney disease|journal=N. Engl. J. Med.|volume=377|issue=18|pages=1765–1776|date=2 November 2017|pmid=29091561|doi=10.1056/NEJMra1700312}}</ref>. ഒരേ ആരോഗ്യസ്ഥിതിയിലുള്ള ഒരു സ്ത്രീയേക്കാൾ വൃക്ക ദാനം ചെയ്ത സ്ത്രീക്ക് ഗർഭാവസ്ഥയിലെ രക്താതിമർദ്ധവും പ്രീക്ലാമ്പ്സിയയും കൂടുതലാണെന്ന് പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു<ref name="GargNevis2014">{{Cite journal|last=Garg|first8=Peter P.|issue=2|volume=372|pmid=25397608|doi=10.1056/NEJMoa1408932|issn=0028-4793|pages=124–133|year=2014|journal=New England Journal of Medicine|title=Gestational Hypertension and Preeclampsia in Living Kidney Donors|first9=Leroy|last9=Storsley|last8=Reese|first=Amit X.|first7=Ainslie M.|last7=Hildebrand|first6=Ngan N.|last6=Lam|first5=John J.|last5=Koval|first4=Jessica M.|last4=Sontrop|first3=Eric|last3=McArthur|first2=Immaculate F.|last2=Nevis|pmc=4362716}}</ref>. പരമ്പരാഗതമായ ശസ്ത്രക്രിയകളിലൂടെ വൃക്ക ശേഖരിക്കുമ്പോൾ ദാതാവിന്റെ മുറിവ് {{Convert|4|-|7|in|cm}} വരെ ആകാറുണ്ടെങ്കിലും, നിലവിൽ ലിവിങ് ഡോണേഴ്സിൽ നിന്നും ലാപ്രോസ്കോപിക് ശസ്ത്രക്രിയകളിലൂടെയാണ് ഭൂരിഭാഗം വൃക്കകളും ശേഖരിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇതുവഴി മുറിവ് ചെറുതാക്കാനും വേദന ലഘൂകരിക്കാനും സാധിക്കുന്നു. ദാതാവിന് വളരെ പെട്ടെന്ന് തന്നെ പൂർവ്വസ്ഥിതി പ്രാപിക്കാൻ ഇതുവഴി സാധിക്കുന്നു. ഒരു ശസ്ത്രക്രിയാവിദഗ്ദനെ സംബന്ധിച്ചേടത്തോളം 150 ശസ്ത്രക്രിയകളോടെ വേഗതയോടെയും കൃത്യതയോടെയും ചെയ്യാനായി സാധിച്ചുതുടങ്ങും. ഡിസീസഡ് ഡോണറേക്കാൾ ലിവിങ് ഡോണറിന്റെ വൃക്കകൾക്ക് ദീർഘകാല വിജയനിരക്ക് കൂടുതലാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://www.nhs.uk/conditions/Kidney-transplant/Pages/Introduction.aspx|title=Kidney Transplant|access-date=19 November 2011|date=29 March 2010|publisher=[[National Health Service]]|archive-date=2017-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20171003212540/http://www.nhs.uk/Conditions/Kidney-transplant/Pages/Introduction.aspx|url-status=dead}}</ref> ലാപ്രോസ്കോപ്പിക് ശസ്ത്രക്രിയയുടെ ഉപയോഗം വർദ്ധിച്ചതിനുശേഷം, ലിവിങ് ഡോണേഴ്സിന്റെ എണ്ണത്തിൽ വർദ്ധനവുണ്ടായി. വേദനയും മുറിവുകളും കുറയുകയും, പൂർവ്വസ്ഥിതി പ്രാപിക്കാനുള്ള എളുപ്പവും കാരണമാണ് ഈ വർദ്ധനവിന് കാരണം. 2009 ജനുവരിയിൽ സെന്റ് ബർണബാസ് മെഡിക്കൽ സെന്ററിൽ രണ്ട് ഇഞ്ച് മുറിവിലൂടെ ആദ്യത്തെ സമ്പൂർണ്ണ റോബോട്ടിക് വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ നടത്തി. തുടർന്നുള്ള ആറുമാസത്തിനുള്ളിൽ, അതേ സംഘം റോബോട്ടിക് സഹായത്തോടെ എട്ട് ശസ്ത്രക്രിയകൾ കൂടി നടത്തി.<ref>[http://wcbstv.com/health/da.vinci.robot.2.1055154.html New Robot Technology Eases Kidney Transplants] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090804104220/http://wcbstv.com/health/da.vinci.robot.2.1055154.html|date=4 August 2009}}, ''CBS News'', 22 June 2009 – accessed 8 July 2009</ref> 2004-ൽ ഉയർന്ന മാത്രയിലുള്ള ഐ.വി.ഐ.ജി പ്രയോഗത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചതോടെ, ദാതാവും സ്വീകർത്താവും തമ്മിലുള്ള പൊരുത്തം അനിവാര്യമല്ലാതായി മാറി<ref>{{Cite web|url=http://www.csmc.edu/12391.html|title=Kidney and Pancreas Transplant Center – ABO Incompatibility|access-date=12 October 2009|publisher=Cedars-Sinai Medical Center}}</ref><ref name="pmid15579530">{{Cite journal|title=Evaluation of intravenous immunoglobulin as an agent to lower allosensitization and improve transplantation in highly sensitized adult patients with end-stage renal disease: report of the NIH IG02 trial|journal=J Am Soc Nephrol|volume=15|issue=12|pages=3256–62|date=December 2004|pmid=15579530|doi=10.1097/01.ASN.0000145878.92906.9F}}</ref>. രക്തഗ്രൂപ്പ്, കോശങ്ങൾ എന്നീ പൊരുത്തങ്ങൾ പോലും ഇല്ലെങ്കിലും വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ സാധ്യമായി തുടങ്ങി. വൃക്ക തിരസ്ക്കരിക്കപ്പെടുന്നത് ഗണ്യമായി കുറയാൻ ഇത് കാരണമായി.{{cn}} ഗർഭപാത്രം നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ട സ്ത്രീയിൽ നിന്നും 2009-ൽ യോനി വഴി വൃക്ക ശേഖരിക്കുകയുണ്ടായി. ഇത്തരം ശസ്ത്രക്രിയകളിൽ ആന്തരികമായ ഒരൊറ്റ മുറിവിലൂടെ ശസ്ത്രക്രിയ പൂർണ്ണമാകുന്നു. പെട്ടെന്നുള്ള പൂർവ്വസ്ഥിതി പ്രാപിക്കൽ ഇതുവഴി സാധിക്കുന്നു. നാച്ചുറൽ ഓറിഫൈസ് ട്രാൻസ്‌ലൂമിനൽ എൻഡോസ്കോപിക് സർജറി എന്നാണ് ഇത്തരം ശസ്ത്രക്രിയക്ക് പേര്.{{cn}} നാഭിയിലെ ഒരൊറ്റ കീറിലൂടെ നടത്തപ്പെടുന്ന സിംഗിൾ പോർട്ട് ലാപ്രോസ്കോപി എന്നത് ഈ മേഖലയിലെ വലിയൊരു മുന്നേറ്റമാണ്.{{cn}} ==== അവയവവ്യാപാരം ==== ലോകത്ത് പലയിടങ്ങളിലും ദാരിദ്ര്യം മൂലവും മറ്റുമായി തങ്ങളുടെ അവയവങ്ങൾ വിൽക്കാൻ വ്യക്തികൾ തയ്യാറാകുന്നുണ്ട്. ഇടനിലക്കാരുടെയും മറ്റും തട്ടിപ്പിനിരയായും പലപ്പോഴും ദാതാവ് അറിയാതെ പോലും അവയവങ്ങൾ കവർന്നെടുത്ത സംഭവങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലാണ് ഇത്തരം സംഭവങ്ങൾ കൂടുതൽ സംഭവിക്കുന്നത്. ഇത്തരം വൃക്കകൾ സ്വീകരിക്കാനായി ടൂറിസ്റ്റുകളായി പലയിടത്ത് നിന്നും എത്തി ശസ്ത്രക്രിയക്ക് വിധേയരാവുന്നു. ട്രാൻസ്പ്ലാന്റ് ടൂറിസ്റ്റ് എന്ന സംജ്ഞ ഇങ്ങനെ രൂപപ്പെട്ടതാണ്. ഇത്തരം വിപണനങ്ങളെ ലോകം പൊതുവെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നില്ല<ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/3041363.stm|title=Call to legalise live organ trade|date=19 May 2003}}</ref>. ഓർഗൻസ് വാച്ച് തുടങ്ങിയ മനുഷ്യാവകാശ സംഘങ്ങൾ ഇതിനെ നിശിതമായി വിമർശിക്കുന്നുണ്ട്. അണുബാധ നിയന്ത്രണം, ശസ്ത്രക്രിയ നിലവാരം എന്നിവ ഉറപ്പുവരുത്താൻ ഇത്തരം ശസ്ത്രക്രിയകളിൽ സാധ്യമല്ലാത്തതിനാൽ രോഗികൾക്ക് പലവിധ സങ്കീർണ്ണതകളും നേരിടേണ്ടി വരുന്നു<ref name="wsj">[https://online.wsj.com/news/articles/SB10001424052748703481004574646233272990474?mg=reno64-wsj&url=http%3A%2F%2Fonline.wsj.com%2Farticle%2FSB10001424052748703481004574646233272990474.html#mod=todays_us_weekend_journal The Meat Market], The Wall Street Journal, 8 January 2010.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-504083_162-5190413-504083.html|title=Black Market Kidneys, $160,000 a Pop|access-date=12 June 2011|last=Martinez|first=Edecio|date=27 July 2009|website=CBS News|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104053745/http://www.cbsnews.com/8301-504083_162-5190413-504083.html|archive-date=4 November 2012}}</ref>. ഹെപറ്റൈറ്റിസ്, എച്ച്.ഐ.വി എന്നീ രോഗസാധ്യതകളും നിലനിൽക്കുന്നു. ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാൻ അവയവദാനത്തിന് സാമ്പത്തിക നഷ്ടപരിഹാരം എന്നത് നിയമവിധേയമാക്കണമെന്ന ആവശ്യം വിവിധ കോണുകളിൽ നിന്ന് വരുന്നുണ്ട്. ഏതാനും രാജ്യങ്ങൾ ഇതിനകം തന്നെ ഇത് നിയമപരമാക്കിയിട്ടുമുണ്ട്<ref>{{Cite web|url=http://www.aakp.org/aakp-library/Compensated-Donations/|title=A New Outlook on Compensated Kidney Donations|access-date=14 June 2011|last=Schall|first=John A.|date=May 2008|website=RENALIFE|publisher=American Association of Kidney Patients|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927221324/http://www.aakp.org/aakp-library/Compensated-Donations/|archive-date=27 September 2011}}</ref>. "ഇൻട്രൊഡ്യൂസിങ് ഇൻസെന്റീവ്സ് ഇൻ ദ മാർക്കറ്റ് ഫോർ ലൈവ് ആൻഡ് കഡാവെറിക് ഓർഗൻ ഡൊണേഷൻസ്" എന്ന പേരിൽ അവതരിപ്പിച്ച ലേഖനത്തിൽ സ്വതന്ത്രകമ്പോളത്തിന് മേഖലയിൽ വഹിക്കാനുള്ള പങ്ക് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. അവയവക്ഷാമത്തിന് ഇത് ഒരു പരിഹാരമാണെന്ന് പറയുന്ന അവർ, ഒരു കിഡ്നിയുടെ വില 15,000 ഡോളർ എന്നും കരളിന്റേത് 32,000 ഡോളർ എന്നും കണക്കാക്കുന്നുമുണ്ട്.{{cn}} വിപണിയിലുള്ള പ്രശ്നങ്ങളല്ല, മറിച്ച് അവയവകച്ചവടം എന്ന പരിപാടി തന്നെയാണ് ധാർമ്മികമായി എതിർക്കപ്പെടേണ്ടത് എന്ന് ജോർജ്ജ്ടൗൺ സർവകലാശാലയിലെ ജേസൺ ബ്രെണൻ, പീറ്റർ ജാവേഴ്സ്കി എന്നിവർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു<ref>{{Cite web|url=http://www.cato-unbound.org/2015/11/02/jason-brennan-peter-jaworski/you-may-do-it-free-you-may-do-it-money|title=If You May Do It for Free, You May Do It for Money|last=Comments|last2=Tweet|date=2 November 2015|website=Cato Unbound|last3=Like|last4=Submit|last5=Plus}}</ref>. അവയവദാതാക്കളുടെ സാമ്പത്തിക നഷ്ടപരിഹാരം [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്‌ട്രേലിയയിലും]] [[സിംഗപ്പൂർ|സിംഗപ്പൂരിലും]] നിയമവിധേയമാക്കി. ഇരു രാജ്യങ്ങളിലെയും വൃക്കരോഗ സംഘടനകൾ പിന്തുണ അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="aus">[http://www.theaustralian.com.au/news/latest-news/living-donors-to-receive-financial-support/story-fn3dxiwe-1226614172117 Live donors to get financial support], RASHIDA YOSUFZAI, AAP, 7 April 2013</ref><ref name="bmj">{{Cite journal|year=2008|title=Singapore legalises compensation payments to kidney donors|url=http://www.bmj.com/content/337/bmj.a2456|journal=BMJ|volume=337|page=a2456|doi=10.1136/bmj.a2456|pmid=18996933|last=Bland|first=B}}</ref> === ഡിസീസഡ് ഡോണർ (ദാതാവിന്റെ മരണശേഷം നടക്കുന്ന ദാനം) === [[പ്രമാണം:Kidney_donor_cards,_England,_1971-1981_Wellcome_L0060508.jpg|ലഘുചിത്രം| ഇംഗ്ലണ്ടിൽ നിന്നുള്ള വൃക്ക ദാതാക്കളുടെ കാർഡുകൾ, 1971–1981. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു അപകടത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടാൽ വൃക്ക ദാനം ചെയ്യാൻ അവർ തയ്യാറാണെന്നതിന്റെ തെളിവായി കാർഡുകൾ ദാതാക്കളാണ് കൊണ്ടുപോകേണ്ടത്.]] നിലവിൽ നടക്കുന്ന ഭൂരിഭാഗം വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലുകളും നടക്കുന്നത് മരണശേഷം ദാതാവിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചുകൊണ്ടാണ്. ഡിസീസഡ് ഡോണർ എന്നത് രണ്ട് വിഭാഗമായി തിരിക്കാൻ കഴിയും. മസ്തിഷ്കമരണത്താൽ (ബി.ഡി) ഉള്ള ദാതാക്കൾ, കാർഡിയാക് മരണത്താൽ (ഡി.സി.ഡി) ഉള്ള ദാതാക്കൾ.{{cn}} മസ്തിഷ്കമരണം സംഭവിക്കുന്നതോടെ മരണം സ്ഥിരീകരിക്കാമെങ്കിലും ഹൃദയമിടിപ്പ് തുടരുന്നതിനാൽ രക്തചംക്രമണം നിലക്കുന്നില്ല. ശസ്ത്രക്രിയാസമയത്തും അവയവങ്ങളിലൂടെ രക്തം ഓടുന്നതിനാൽ ഈ സാഹചര്യം അവയവ ശേഖരണത്തെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. ശേഖരിക്കപ്പെട്ട അവയവങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്തം നീക്കം ചെയ്ത് പകരം തണുപ്പേകുന്ന ലായനികൾ പ്രവഹിപ്പിക്കുന്നു. മാറ്റിവെക്കുന്ന അവയവത്തെ ആസ്പദിച്ചാണ് ഏത് ലായനിയാണ്, അല്ലെങ്കിൽ ഏതൊക്കെ ലായനികളുടെ മിശ്രിതമാണ് നൽകേണ്ടത് എന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നത്.{{cn}} കാർഡിയാക് ഡെത്ത് സംഭവിച്ചാൽ ജീവൻ നിലനിർത്താൻ വേണ്ടിയുള്ള പിന്തുണ (മെക്കാനിക്കൽ വെന്റിലേഷൻ) പിൻവലിക്കുന്നതോടെ മരണം രേഖപ്പെടുത്തുകയും ദാതാവിനെ ശസ്ത്രക്രിയക്കായി മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതോടെ രക്തചംക്രമണം നിലക്കുന്നതിനാൽ രക്തം കട്ടപിടിക്കാതിരിക്കാനും ശീതീകരണം ഒഴിവാക്കാനുമായി ശേഖരിക്കേണ്ട അവയവങ്ങളിലൂടെ അനുയോജ്യമായ ലായനികൾ പ്രവഹിപ്പിക്കുന്നു. കാർഡിയാക് ഡെത്തിനെ തുടർന്ന് നടക്കുന്ന ശസ്ത്രക്രിയകൾക്ക് കൂടുതൽ കർശനമായ ധാർമ്മിക-നിയമ മാർഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പാലിക്കേണ്ടതായിട്ടുണ്ട്. അതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം അവയവശേഖരണസംഘം ഒരുകാരണവശാലും മരണം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിന് മുൻപ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങരുത് എന്നതാണ്.{{cn}} [[File:Vaughan_Gething_AM_addresses_the_Kidney_Research_UK_Annual_Fellows_day.webm|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|വെൽഷ് സർക്കാർ ആരോഗ്യമന്ത്രി വോൺ ഗെത്തിംഗ് വൃക്ക ഗവേഷണ യുകെ വാർഷിക ഫെലോ ദിനത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു; 2017]] മരണശേഷമുള്ള അവയവ ദാനത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനായി വിവിധ രാജ്യങ്ങൾ പലവിധ നിയമനിർമ്മാണങ്ങളും നടപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ചില രാജ്യങ്ങളിലെങ്കിലും എല്ലാ പൗരന്മാരും സ്വതേ ദാതാക്കളുടെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അതോടെ എല്ലാ പൗരന്മാരും മരണശേഷം അവയവദാനത്തിന് സമ്മതമാണെന്നാണ് നിയമം. ആർക്കെങ്കിലും ആ പട്ടികയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാകണമെങ്കിൽ അതിനായി പ്രത്യേകം അപേക്ഷ നൽകേണ്ടതുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.organdonation.nhs.uk/uk-laws/organ-donation-law-in-wales/|title=Organ donation law in Wales|access-date=31 January 2021|website=NHS Wales}}</ref> == വൃക്കകൾ തമ്മിലെ പൊരുത്തം == രക്തഗ്രൂപ്പ്, ക്രോസ് മാച്ച് എന്നീ പൊരുത്തങ്ങൾ ദാതാവും സ്വീകർത്താവും തമ്മിൽ ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത് ഉചിതമാണ്. ഒരു ലിവിങ് ഡോണറുടെ വൃക്ക ഉദ്ദേശിക്കുന്ന വ്യക്തിക്ക് യോജിക്കുന്നതല്ലെങ്കിൽ അനുയോജ്യമായ മറ്റൊരു സ്വീകർത്താവിന് കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയും പകരം അനുയോജ്യമായ വൃക്ക തിരികെ ലഭ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ശൃംഖലകൾ ഇന്ന് വിപുലമാണ്.{{cn}} ഇൻട്രാവൈനസ് ഇമ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ (ഐ.വി.ഐ.ജി) ഉപയോഗത്തോടെ ദാതാവും സ്വീകർത്താവും തമ്മിലുള്ള പൊരുത്തം അനിവാര്യമല്ലാതായി. ഈ പ്രക്രിയയുടെ വിവിധ പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ വഴി രക്തഗ്രൂപ്പ്, വൃക്കാകോശ പൊരുത്തങ്ങൾ നിർബന്ധമല്ലാതായി. 1980-കളിൽ ഈ ദിശയിലുള്ള പരീക്ഷണങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും, 1990-കളിൽ ജപ്പാനിൽ ഇതിന്റെ ഫലപ്രാപ്തിയെക്കുറിച്ച പഠനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു<ref>{{Cite web|url=http://www.centerspan.org/pubs/transplantation/1998/0127/tr029800224o.pdf|title=Archived copy|access-date=4 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080529192038/http://www.centerspan.org/pubs/transplantation/1998/0127/tr029800224o.pdf|archive-date=29 May 2008}}</ref>. നിലവിൽ ലോകമെമ്പാടും പൊരുത്തപ്പെടാത്ത അവയവങ്ങൾ ഐ.വി.ഐ.ജി സാങ്കേതികവിദ്യയാൽ മാറ്റിവെക്കൽ നടത്തപ്പെടുന്നു<ref>{{Cite web|url=http://discoverysedge.mayo.edu/abo_posxmatch/index.cfm|title=Overcoming Antibody Barriers to Kidney Transplant|access-date=20 July 2009|publisher=discoverysedge.mayo.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20090828225326/http://discoverysedge.mayo.edu/abo_posxmatch/index.cfm|archive-date=28 August 2009}}</ref>. സ്വീകർത്താവിന്റെ ശരീരത്തിലെ എച്ച്.എൽ.എ ആന്റിബോഡികളുമായുള്ള താരതമ്യം കണ്ടെത്താനായി ദാതാവിന്റെ എച്ച്.എൽ.എ ആന്റിബോഡികളുമായി പാനൽ റിയാക്റ്റീവ് ആന്റിബോഡി ടെസ്റ്റ് നടത്തുന്നു. വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലിന്റെ ഫലത്തെ കുറിച്ച ഒരു മുൻകൂർ വിലയിരുത്തലാണ് ഈ പരിശോധന. നിലവിൽ ലിവിങ്-റിലേറ്റഡ് ഡോണറുടെയും ലിവിങ്-നോൺ റിലേറ്റഡ് ഡോണറിന്റെയും മാറ്റിവെക്കലുകൾ സർവ്വസാധാരണമാണ്.{{cn}} == നടപടിക്രമം == [[പ്രമാണം:Kidney_Transplant.png|ലഘുചിത്രം| വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ]] ശസ്ത്രക്രിയയുടെ സങ്കീർണ്ണതയും അനന്തരമായുണ്ടാകുന്ന പൂർവ്വസ്ഥിതി പ്രാപിക്കാനുള്ള കാലവിളംബവും ഒഴിവാക്കാനായി നിലവിലുള്ള രണ്ട് വൃക്കകളും നീക്കം ചെയ്യാതെയാണ് പുതിയ വൃക്ക സ്ഥാപിക്കുന്നത്. അടിവയറ്റിൽ ഇലിയാക് ഫോസയിൽ സ്ഥാപിക്കുന്ന വൃക്കയിലേക്ക് പുതുതായി രക്തവിതരണ സംവിധാനം, മൂത്രനാളി എന്നിവ ഒരുക്കുന്നു.{{cn}} *അബ്ഡോമിനൽ അയർട്ടയിൽ നിന്ന് ശാഖയായി വൃക്കയിലേക്ക് വന്നിരുന്ന വൃക്കാധമനി, സ്വീകർത്താവിന്റെ എക്സ്റ്റീരിയർ ഇലിയാക് ആർട്ടറിയിലേക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. *ഇൻഫീരിയർ വെന കാവയിലേക്ക് രക്തമൊഴുക്കിയിരുന്ന വൃക്കാസിര, സ്വീകർത്താവിന്റെ എക്സ്റ്റീരിയർ ഇലിയാക് വെയിനിലേക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. *ദാതാവിന്റെ മൂത്രനാളി ഉപയോഗിച്ച് വൃക്കയിൽ നിന്ന് ബ്ലാഡറിലേക്കുള്ള സ്വീകർത്താവിന്റെ മൂത്രനാളിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ആദ്യകാലത്ത് യൂറിറ്ററൽ സ്റ്റെന്റ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നെങ്കിലും സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വികാസത്തോടെ അത് ആവശ്യമില്ലാതായി<ref name="GołębiewskaCiancio2021">{{Cite journal|last=Gołębiewska|title=Results of a previously unreported extravesical ureteroneocystostomy technique without ureteral stenting in 500 consecutive kidney transplant recipients|pmid=33428659|doi=10.1371/journal.pone.0244248|issn=1932-6203|pages=e0244248|year=2021|issue=1|volume=16|journal=PLOS ONE|first6=Jeffrey J.|first=Justyna|last6=Gaynor|first5=Paolo|last5=Vincenzi|first4=Javier|last4=Gonzalez|first3=Ahmed|last3=Farag|first2=Gaetano|last2=Ciancio|pmc=7799771}}</ref>. അടിവയറ്റിൽ ഇടുപ്പെല്ലിന്റെ ഏത് ഭാഗത്താണ് പുതിയ വൃക്ക സ്ഥാപിക്കേണ്ടത് എന്നതിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ വിവിധ അഭിപ്രായങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഇടത് ഭാഗത്ത് നിന്ന് ശേഖരിക്കപ്പെട്ട വൃക്ക രോഗിയിൽ വലത് ഭാഗത്ത് സ്ഥാപിക്കണമെന്നാണ് ക്യാമ്പ്ബെല്ലിന്റെ ''യൂറോളജി'' (2002) പറയുന്നത്. സ്മിത്തിന്റെ ''യൂറോളജി'' (2004) പ്രകാരം ഏത് ഭാഗത്തും സ്ഥാപിക്കാമെങ്കിലും വലത് ഭാഗത്തിന് മുൻഗണന നൽകുന്നുണ്ട്. ഗ്ലെനിന്റെ ''യൂറോളജിക്കൽ സർജറി'' (2004) കാമ്പ്ബെല്ലിന് സമാനമായി ഏതവസരത്തിലും എതിർവശങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കാൻ ശിപാർശ ചെയ്യുന്നു.{{cn}} == വൃക്ക-പാൻക്രിയാസ് ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് == [[പ്രമാണം:Schema_der_Pankreas-Nierentransplantation_mit_portalvenöser_Anastomose_des_Pankreastransplantats.tif|ലഘുചിത്രം| വൃക്ക-പാൻക്രിയാസ് ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്]] പ്രമേഹം മൂലമായി ഉണ്ടാകുന്ന വൃക്കരോഗിയെ സംബന്ധിച്ചേടത്തോളം പാൻക്രിയാസ് കൂടി രോഗബാധിതമായിരിക്കാൻ സാധ്യത ഉണ്ട്. ഇത്തരം രോഗികളിൽ പലപ്പോഴും വൃക്കയോടൊപ്പം പാൻക്രിയാസ് കൂടി മാറ്റിവെക്കപ്പെടാറുണ്ട്. അനുയോജ്യമായ ഡിസീസഡ് ഡോണർ ലഭ്യമാണെങ്കിൽ മാത്രമേ ഇത്തരം ശസ്ത്രക്രിയ നടത്താൻ കഴിയാറുള്ളൂ. 1966-ൽ മിനസോട്ട സർവകലാശാലയിലെ റിച്ചാർഡ് ലില്ലെഹി, വില്ല്യം കെല്ലി എന്നീ വൈദ്യശാസ്ത്രജ്ഞർ ചേർന്നാണ് ഇത്തരം ശസ്ത്രക്രിയ ആദ്യം നടത്തിയത്<ref name="Annals of Surgery">{{Cite journal|last=David E. R. Sutherland|pmc=1421277|pages=463–501|journal=Ann. Surg.|date=April 2001|issue=4|volume=233|pmid=11303130|title=Lessons Learned From More Than 1,000 Pancreas Transplants at a Single Institution|url=https://archive.org/details/sim_annals-of-surgery_2001-04_233_4/page/463|last2=Rainer W. G. Gruessner|last9=Frederick C. Goetz|last8=William R. Kennedy|last7=S. Michael Mauer|last6=Raja Kandaswamy|last5=Abhinav Humar|last4=Arthur J. Matas|last3=David L. Dunn|doi=10.1097/00000658-200104000-00003}}</ref>. വളരെ അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ ലിവിങ് ഡോണറിൽ നിന്ന് ഭാഗികമായി ശേഖരിച്ച പാൻക്രിയാസ്, വൃക്കയോടൊപ്പം മാറ്റിവെച്ചിട്ടുള്ളൂ. പ്രമേഹവും വൃക്കാതകരാറും ഒന്നിച്ചുള്ള രോഗികളിൽ എത്രയും പെട്ടെന്ന് പാൻക്രിയാസും വൃക്കയും മാറ്റിവെക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും നല്ലത്. ലിവിങ് ഡോണറുകളുൽ നിന്ന് പാൻക്രിയാസിന്റെ ഒരു ഭാഗവും ഒരു വൃക്കയും ശേഖരിക്കുന്നതാണ് തുടർച്ചയായ ഡയാലിസിസിനേക്കാൾ രോഗിക്ക് ഉത്തമം. ഇത് ലഭ്യമായില്ലെങ്കിൽ ആദ്യം ലഭ്യമാകുന്നത് ആദ്യശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെയും പിന്നീട് കിട്ടുന്നത് രണ്ടാമതായും കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.{{cn}} [[ഐലറ്റ്സ് ഓഫ് ലാംഗർഹാൻസ്|പാൻക്രിയാസിൽ നിന്ന് ഐലറ്റ് സെല്ലുകൾ]] മാറ്റിവെക്കുന്നത് ഇപ്പോഴും പരീക്ഷണ ഘട്ടത്തിലാണെങ്കിലും, പ്രതീക്ഷ നൽകുന്നതാണ്. ഡിസീസഡ് ഡോണറിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച പാൻക്രിയാസിലെ [[ഇൻസുലിൻ]] നിർമ്മിക്കുന്ന ഐലറ്റ് സെല്ലുകൾ വേർതിരിച്ചെടുക്കുകയും, ആ കോശങ്ങൾ ഒരു കത്തീറ്റർ വഴി കുത്തിവെച്ച് കരളിൽ ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് പരീക്ഷണഘട്ടത്തിലുള്ള രീതി. രോഗികളിലെ ഇൻസുലിൻ നില അനുസരിച്ച് കുത്തിവെപ്പുകളുടെ എണ്ണം വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കും.{{cn}} == ശസ്ത്രക്രിയക്ക് ശേഷം == ഏകദേശം മൂന്ന് മണിക്കൂർ നീളുന്ന ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെ ദാതാവിന്റെ വൃക്ക സ്വീകർത്തവിന്റെ അടിവയറ്റിൽ സ്ഥാപിച്ച ശേഷം ധമനിയിലും സിരയിലുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മൂത്രസഞ്ചിയിലേക്ക് കൂടി ബന്ധം ചേർക്കുന്നതോടെ വൃക്ക മൂത്ര ഉല്പാദനം ആരംഭിക്കുന്നു<ref>{{Cite web|url=https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003005.htm|title=Kidney transplant: MedlinePlus Medical Encyclopedia|access-date=19 December 2010|date=22 June 2009|publisher=[[National Institutes of Health]]}}</ref>. സ്ഥാപിക്കുന്നതോടെ തന്നെ വൃക്ക അതിന്റെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുമെങ്കിലും സാധാരണനിലയിലെത്താനായി പിന്നെയും ദിവസങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. മൂന്ന് മുതൽ അഞ്ച് ദിവസം കൊണ്ട് ലിവിങ് ഡോണറുടെ വൃക്ക സാധാരണനിലയിൽ എത്താറുണ്ട്. എന്നാൽ ഡിസീസഡ് ഡോണറുടെ വൃക്ക സാധാരണനിലയിലെത്താനായി 7 മുതൽ 15 ദിവസം വരെ എടുക്കാറുണ്ട്. 4 മുതൽ 10 ദിവസം വരെയാണ് സാധാരണ നിലയിൽ ആശുപത്രിവാസം ആവശ്യമായി വരുന്നത്. ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ മൂത്ര ഉത്പാദിപ്പിക്കാനായി ഡൈയൂററ്റിക്സ് മരുന്നുകൾ നൽകാറുണ്ട്.{{cn}} ദാതാവിന്റെ വൃക്ക നിരസിക്കുന്നതൊഴിവാക്കാനായി തുടർന്നുള്ള ജീവിതകാലത്ത് രോഗി ഇമ്മ്യൂണോസപ്രസന്റ് മരുന്നുകൾ കഴിക്കേണ്ടിവരുന്നു. ടാക്രോലിമസ്, മൈകോഫെനോലൈറ്റ്, പ്രെഡ്നിസോളോൺ എന്നിവയാണ് സാധാരണ നൽകുന്നത്. ചില രോഗികൾക്ക് സിക്ലോസ്പോറിൻ, സിറോളിമസ് അഥവാ അസാത്തിയോപ്രിൻ എന്നിവയാണ് നൽകുന്നത്. കോർട്ടിക്കോസ്റ്റീറോയ്ഡുകൾ ഒഴിവാക്കുന്നത് വഴി വൃക്ക നേരത്തേ നിരസിക്കപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal|last=Haller|date=22 August 2016|issn=1469-493X|doi=10.1002/14651858.CD005632.pub3|pages=CD005632|issue=8|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|title=Steroid avoidance or withdrawal for kidney transplant recipients|first5=Angela C.|first=Maria C.|last5=Webster|first4=Julio|last4=Pascual|first3=Evi V.|last3=Nagler|first2=Ana|last2=Royuela|pmid=27546100}}</ref> സിക്ലോസ്പോറിൻ എന്ന ഇമ്മ്യൂണോസപ്രസന്റ് 1980-കളിൽ കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടു. സമാനമായ മറ്റൊരു മരുന്നാണ് ടാക്രോളിമസ്. ഇവ രണ്ടും പക്ഷേ വൃക്കകളിൽ ടോക്സിസിറ്റിക്ക് (നെഫ്രോടോക്സിസിറ്റി) കാരണമാകുന്നു. അതിനാൽ രക്തത്തിൽ രണ്ടിന്റെയും അളവ് സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. സ്വീകർത്താവിന് വൃക്കകളുടെ പ്രവർത്തനം കുറയുകയോ പ്രോട്ടീനൂറിയ ഉണ്ടെന്ന് തോന്നുകയോ ചെയ്താൽ, വൃക്ക നിരസിക്കൽ മൂലമാണോ <ref>{{Cite journal|last=Nankivell|first=B|title=Diagnosis and prevention of chronic kidney allograft loss|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_october-15-21-2011_378_9800/page/1428|journal=Lancet|date=2011|volume=378|issue=9800|pages=1428–37|pmid=22000139|doi=10.1016/s0140-6736(11)60699-5}}</ref> <ref name="ReferenceA">{{Cite journal|last=Naesens|title=Proteinuria as a Noninvasive Marker for Renal Allograft Histology and Failure: An Observational Cohort Study|journal=J Am Soc Nephrol|date=2015|pmid=26152270|doi=10.1681/ASN.2015010062|volume=27|issue=1|pmc=4696583|pages=281–92}}</ref> അതോ മരുന്നുകളുടെ ടോക്സിസിറ്റി കാരണമുള്ള പ്രശ്നമാണോ എന്ന് പരിശോധിക്കാനായി വൃക്കയുടെ ബയോപ്സി പരിശോധന ആവശ്യമായി വരാം. ശസ്ത്രക്രിയയുടെ ശേഷം ആദ്യത്തെ 60 ദിവസങ്ങളിൽ 10 മുതൽ 25 ശതമാനം ആളുകളിൽ അക്യൂട്ട് റിജക്ഷൻ ഉണ്ടാകുന്നു. റിജക്ഷൻ എന്നാൽ വൃക്ക പൂർണ്ണമായി നഷ്ടപ്പെട്ടു എന്നർത്ഥമില്ല. മരുന്നുകളുടെ ക്രമീകരണവും അധികചികിത്സയും ഇതോടെ ആവശ്യമായി വരും<ref> {{Cite web|url=http://www.webmd.com/a-to-z-guides/kidney-transplant-20666|title=Kidney transplant|access-date=20 July 2009|publisher=www.webmd.com}}</ref>. === ഇമേജിംഗ് === ശാസ്ത്രകിയക്ക് ശേഷം വൃക്കയുടെ അൾട്രാസൗണ്ട് ഇമേജിങ് കൃത്യമായ ഇടവേളകളിൽ നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. റിജക്ഷൻ സംഭവിച്ചുതുടങ്ങുന്നുണ്ടെങ്കിൽ വൃക്കകളിൽ സംഭവിക്കുന്ന മാറ്റങ്ങളെ വിലയിരുത്താൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു. വൃക്കയെ മാത്രമല്ല അനുബന്ധമായ രക്താക്കുഴലുകളെയും മൂത്രനാളിയേയും ഇങ്ങനെ തുടർച്ചയായി നിരീക്ഷിച്ചുവരാറുണ്ട്. റെസിസ്റ്റീവ് ഇൻഡെക്സ് പരിശോധിക്കാനും അൾട്രാസൗണ്ട് ഉപയോഗിക്കുന്നു<ref>{{Cite journal|last=Krumme|first=B|last2=Hollenbeck|first2=M|title=Doppler sonography in renal artery stenosis—does the Resistive Index predict the success of intervention?|journal=Nephrology, Dialysis, Transplantation|date=March 2007|volume=22|issue=3|pages=692–6|pmid=17192278|doi=10.1093/ndt/gfl686}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Postoperative Ultrasound in Kidney Transplant Recipients: Association Between Intrarenal Resistance Index and Cardiovascular Events|journal=Transplant Direct|volume=6|issue=8|pages=e581|year=2020|doi=10.1097/TXD.0000000000001034|pmid=33134505|pmc=7581034|url=}}</ref>. വൃക്ക മാറ്റിവെക്കലിന് ശേഷം യൂറോളജി, വാസ്കുലർ പ്രതികരണങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനായി റേഡിയോ ഐസോടോപ്പ് റെനോഗ്രഫി ഉപയോഗിക്കുന്നു<ref>{{Cite journal|title=Renal scintigraphy for post-transplant monitoring after kidney transplantation|journal=Transplantation Reviews|volume=32|issue=2|pages=102–109|year=2018|doi=10.1016/j.trre.2017.12.002|pmid=29395726|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0955470X17300836}}</ref>. മാറ്റിവെക്കപ്പെട്ട വൃക്കയുടെ പ്രവർത്തനത്തെ വിലയിരുത്തുന്നതിനായി മുൻപ് നടന്ന റെനോഗ്രഫി റിപ്പോർട്ടുകളുമായി പുതിയ റിപ്പോർട്ട് താരതമ്യം ചെയ്യാറുണ്ട്<ref>{{Cite journal|title=Can transplant renal scintigraphy predict the duration of delayed graft function? A dual center retrospective study|journal=PLOS ONE|volume=13|issue=3|pages=e0193791|year=2018|doi=10.1371/journal.pone.0193791|pmid=29561854|pmc=5862448|bibcode=2018PLoSO..1393791B|url=https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0193791}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Limited clinical value of two consecutive post-transplant renal scintigraphy procedures|journal=European Radiology|volume=30|issue=1|pages=452–460|year=2020|doi=10.1007/s00330-019-06334-1|pmid=31338652|pmc=6890596|url=}}</ref>. === ഭക്ഷണക്രമീകരണം === ഗ്രേപ്പ്ഫ്രൂട്ട്, മാതളനാരങ്ങ, ഗ്രീൻ ടീ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ വൃക്ക സ്വീകർത്താക്കൾ കഴിക്കുന്ന മരുന്നുകളുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്നതിനാൽ ഇവ കഴിക്കുന്നതിനെ പൊതുവെ നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://www.piedmontwebdev.org/transplant/?p=47|title=Transplant Medication Questions|access-date=5 June 2011|date=13 May 2011|publisher=Piedmont Hospital|archive-url=https://web.archive.org/web/20110917040023/http://www.piedmontwebdev.org/transplant/?p=47|archive-date=17 September 2011}}</ref> ഭക്ഷണത്തിലെ പ്രോട്ടീൻ നിയന്ത്രണവും ആവശ്യമായി വരാറുണ്ട്. == സങ്കീർണതകൾ == [[പ്രമാണം:Acute_cellular_rejection,_renal_graft_biopsy.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| ട്യൂബുലാർ എപിത്തീലിയത്തിനകത്ത് ലിംഫോസൈറ്റുകളുടെ സാന്നിധ്യം, വൃക്കസംബന്ധമായ ഗ്രാഫ്റ്റിന്റെ നിശിത സെല്ലുലാർ നിരസിക്കൽ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ബയോപ്സി സാമ്പിൾ.]] ശസ്ത്രക്രിയയുടെ സമയത്ത് രോഗിയുടെ പ്രായം, ആരോഗ്യസ്ഥിതി എന്നിവ ശസ്ത്രക്രിയാനന്തര സങ്കീർണതകളെ കാര്യമായി സ്വാധീനിക്കുന്നു. ശസ്ത്രക്രിയാകേന്ദ്രങ്ങളുടെ പ്രാഗദ്ഭ്യം ഇത്തരം സങ്കീർണ്ണതകളെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ പൂർത്തിയായ ശേഷം താഴെപ്പറയുന്ന സങ്കീർണ്ണതകൾ വരാവുന്നതാണ്: * രക്തസ്രാവം, അണുബാധ, വാസ്കുലർ ത്രോംബോസിസ്, മൂത്രാശയ സംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങൾ.<ref name="Kim 2018">{{Cite journal|last=Kim|first=Nancy|last2=Juarez|first2=Roxanna|last3=Levy|first3=Angela D.|date=October 2018|title=Imaging non-vascular complications of renal transplantation|journal=Abdominal Radiology|language=en|volume=43|issue=10|pages=2555–2563|doi=10.1007/s00261-018-1566-4|pmid=29550956|issn=2366-004X}}</ref> * ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് നിരസിക്കൽ (ഹൈപ്പർ‌ക്യൂട്ട്, അക്യൂട്ട് അല്ലെങ്കിൽ ക്രോണിക്). * നിരസിക്കാനുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ പ്രതിരോധനിയന്ത്രണ മരുന്നുകൾ മൂലമുള്ള [[അണുബാധ|അണുബാധകളും]] സെപ്സിസും. * പോസ്റ്റ്-ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ലിംഫോപ്രൊലിഫറേറ്റീവ് ഡിസോർഡർ (പ്രതിരോധ ശേഷി കുറയുന്നത് മൂലമുള്ള [[ലിംഫോമ|ലിംഫോമയുടെ]] ഒരു രൂപം). ഇത് ഏകദേശം 2% രോഗികളിൽ സംഭവിക്കുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് കഴിഞ്ഞ ആദ്യ രണ്ട് വർഷങ്ങളിൽ ഇത് സംഭവിക്കുന്നു * ചർമ്മ മുഴകൾ <ref>{{Cite journal|title=Malignant and Noninvasive Skin Tumours in Renal Transplant Recipients|journal=Dermatology Research and Practice|volume=409058|date=2014|doi=10.1155/2014/409058|pmid=25302063}}</ref> * അസ്ഥി പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്ന [[കാൽ‌സ്യം|കാൽസ്യം]], ഫോസ്ഫേറ്റ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇലക്ട്രോലൈറ്റുകളിലെ അസന്തുലിതാവസ്ഥ * പ്രോട്ടീനൂറിയ <ref name="ReferenceA"/> * [[രക്താതിമർദ്ദം]] * വൃക്ക തകരാറിനുള്ള യഥാർത്ഥ കാരണം ആവർത്തിക്കുന്നു * ഗ്യാസ്ട്രോഇന്റസ്റ്റൈനൽ വീക്കം, ആമാശയത്തിലെയും അന്നനാളത്തിലെയും വൻകുടൽ, സിക്ലോസ്പോരിനുമൊത്തുള്ള ഹിർസുറ്റിസം (പുരുഷ പാറ്റേൺ വിതരണത്തിൽ അമിതമായ മുടി വളർച്ച), ടാക്രോലിമസിനൊപ്പം [[മുടി കൊഴിച്ചിൽ]], [[പൊണ്ണത്തടി|അമിതവണ്ണം]], [[മുഖക്കുരു]], [[പ്രമേഹം|ഡയബറ്റിസ് മെലിറ്റസ് തരം 2,]] ഹൈപ്പർ കൊളസ്ട്രോളീമിയ, [[ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ്]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള മരുന്നുകളുടെ മറ്റ് പാർശ്വഫലങ്ങൾ.{{cn}} ഡിസീസഡ് ഡോണറിൽ നിന്ന് സ്വീകരിക്കപ്പെട്ട വൃക്കക്ക് പത്ത് വർഷവും, ലിവിങ് ഡോണറിൽ നിന്ന് സ്വീകരിക്കപ്പെട്ട വൃക്കയ്ക്ക് പതിനഞ്ച് വർഷവുമാണ് ശരാശരി ആയുസ്സ്. മാറ്റിവെക്കപ്പെട്ട വൃക്കയുടെ പ്രവർത്തനം പരാജയപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ അടുത്ത വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഇടക്കാല ഡയാലിസിസ് എന്നിവയിലേതെങ്കിലുമൊന്നിലേക്ക് രോഗി നയിക്കപ്പെടാം. പ്രായാധിക്യമുള്ള ചില രോഗികളെങ്കിലും ഇവ രണ്ടിലേക്കും നീങ്ങാതെ ജീവൻരക്ഷാ ഉപാധികളിലേക്ക് മാത്രമായി മടങ്ങുന്നു.{{cn}} വൃക്ക നിരസിക്കപ്പെടുന്നതൊഴിവാക്കാനായി ശരീരത്തിന്റെ പ്രതിരോധശേഷി കുറച്ചുനിർത്തേണ്ടതുള്ളതിനാൽ അണുബാധകൾക്കുള്ള സാധ്യത വളരെയധികമാണ്. ശ്ലേഷ്മസ്തരങ്ങൾ, മൂത്രനാളി, ശ്വാസകോശം എന്നിവയിലാണ് അണുബാധകൾ കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നത്<ref name="erogul2008">[http://emedicine.medscape.com/article/778255-overview#aw2aab6b7 Renal Transplants > Renal Transplantation Complications] from eMedicine. Author: Mert Erogul, MD; Chief Editor: Erik D Schraga, MD. Updated: 5 December 2008</ref>. ബാക്ടീരിയ (46%), വൈറൽ (41%), ഫംഗസ് (13%), പ്രോട്ടോസോവൻ (1%) എന്നിവയാണ് ഏറ്റവും സാധാരണമായ അണുബാധകൾ. വൈറൽ രോഗങ്ങളിൽ, ഏറ്റവും സാധാരണമായ ഏജന്റുകൾ ഹ്യൂമൻ സൈറ്റോമെഗലോവൈറസ് (31.5%), ഹെർപ്പസ് സിംപ്ലക്സ് (23.4%), ഹെർപ്പസ് സോസ്റ്റർ (23.4%) എന്നിവയാണ്. മാറ്റിവയ്ക്കൽ അപകടസാധ്യത ഘടകമായി BK വൈറസ് ഇപ്പോൾ കൂടുതലായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. <ref name="pmid30958614">{{Cite journal|title=BK virus: Current understanding of pathogenicity and clinical disease in transplantation|journal=Reviews in Medical Virology|volume=29|issue=4|pages=e2044|date=July 2019|pmid=30958614|doi=10.1002/rmv.2044|url=http://eprints.whiterose.ac.uk/146942/1/BK%20review%20-%20final.pdf}}</ref> വൃക്കസംബന്ധമായ മാറ്റിവയ്ക്കൽ ഉള്ള മൂന്നിലൊന്ന് ആളുകളിൽ അണുബാധയാണ് മരണകാരണം, കൂടാതെ രോഗികളിൽ 50% മരണവും [[ന്യുമോണിയ|ന്യുമോണിയകളാണ്.]]{{cn}} == രോഗനിർണയം == വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ ഒരു ആയുസ്സ് നീട്ടുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. <ref>{{Cite journal|title=Survival of recipients of cadaveric kidney transplants compared with those receiving dialysis treatment in Australia and New Zealand, 1991–2001|journal=Nephrol. Dial. Transplant.|volume=17|issue=12|pages=2212–9|year=2002|pmid=12454235|doi=10.1093/ndt/17.12.2212}}</ref> സാധാരണ രോഗി ഡയാലിസിസ് ചെയ്തതിനേക്കാൾ 10 മുതൽ 15 വർഷം വരെ വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ മൂലം ജീവിക്കാം. <ref>{{Cite journal|year=1999|title=Comparison of Mortality in All Patients on Dialysis, Patients on Dialysis Awaiting Transplantation, and Recipients of a First Cadaveric Transplant|url=https://semanticscholar.org/paper/6a4232cddcc61b02299b6981fafe16fc9efc0d24|journal=NEJM|volume=341|issue=23|pages=1725–1730|doi=10.1056/nejm199912023412303|pmid=10580071}}</ref> ആയുർദൈർഘ്യം വർദ്ധിക്കുന്നത് പ്രായം കുറഞ്ഞ രോഗികൾക്ക് കൂടുതലാണ്, എന്നാൽ 75 വയസ്സുള്ള സ്വീകർത്താക്കൾ പോലും (ഡാറ്റയുള്ള ഏറ്റവും പഴയ ഗ്രൂപ്പ്) ശരാശരി നാല് വർഷം കൂടി ജീവിതം നേടുന്നു. പരമ്പരാഗത ഡയാലിസിസിൽ തുടരുന്നതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ഊർജ്ജം, നിയന്ത്രണങ്ങൾ കുറഞ്ഞ ഭക്ഷണക്രമം, കുറഞ്ഞ സങ്കീർണതകൾ എന്നിവ സാധാരണയായി വൃക്കമാറ്റിവച്ചവരിൽ കണ്ടുവരുന്നു. ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് ഒരു രോഗി ഡയാലിസിസ് കൂടുതൽ കാലം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ മാറ്റിവച്ച വൃക്ക കുറഞ്ഞകാലമേ നിലക്കുകയുള്ളൂവെന്ന് ചില പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നതെന്ന് വ്യക്തമല്ല, പക്ഷേ ഒരു ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് പ്രോഗ്രാമിലേക്ക് വേഗത്തിൽ റഫറൽ ചെയ്യേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ഇത് അടിവരയിടുന്നു. വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ പ്രീ-എംപ്റ്റീവ് ആയിരിക്കണം, അതായത്, രോഗി ഡയാലിസിസ് ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് നടക്കുക. ശസ്ത്രക്രിയക്ക് ശേഷം കാലക്രമേണ വൃക്ക തകരാറിലാകാനുള്ള കാരണം അടുത്ത കാലത്തായി വ്യക്തമാണ്. യഥാർത്ഥ വൃക്കരോഗം ആവർത്തിക്കുന്നതിനു പുറമേ, നിരസിക്കൽ (പ്രധാനമായും ആന്റിബോഡി-മെഡിയേറ്റഡ് റിജക്ഷൻ), പ്രോഗ്രസീവ് സ്കാർറിംഗ് (മൾട്ടിഫാക്റ്റോറിയൽ) എന്നിവ നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|last=Naesens|first=M|title=The Histology of Kidney Transplant Failure: A Long-Term Follow-Up Study|journal=Transplantation|date=2014|volume=98|issue=4|pages=427–435|doi=10.1097/TP.0000000000000183|pmid=25243513}}</ref> വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ പരാജയപ്പെടുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ കർശനമായ മരുന്ന് പാലിക്കൽ വഴി നിരസിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കേണ്ടത് വളരെ പ്രധാനമാണ്. ന്യൂസിലന്റിലെ റഗ്ബി കളിക്കാരൻ ജോനാ ലോമു, ജർമ്മൻ-ക്രൊയേഷ്യൻ സോക്കർ കളിക്കാരൻ ഇവാൻ ക്ലാസ്നിക്, ബാസ്കറ്റ് ബോൾ കളിക്കാരായ സീൻ ഏലിയട്ട്, അലൻസോ മോണിങ് തുടങ്ങിയവരെല്ലാം വൃക്കമാറ്റിവെക്കലിന് ശേഷവും കളികളിൽ സജീവമായി നിന്നവരാണ്.  ലിവിങ് ഡോണറുകളെ നടത്തുന്ന പഠനങ്ങളിൽ സാധാരണ വ്യക്തികളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ഏകദേശം തുല്യമായ മരണനിരക്കാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഇതുപക്ഷേ ഡോണർമാരെ തെരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ പാലിക്കപ്പെടുന്ന കർശനമായ നിബന്ധനകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. കാരണം ആരോഗ്യപരമായി മികച്ചുനിൽക്കുന്നവരെ മാത്രമാണ് ലിവിങ് ഡോണറായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നുള്ളൂ എന്നതാണ്<ref name="MorganIbrahim2019">{{Cite journal|last=Morgan|first=Benjamin R.|last2=Ibrahim|first2=Hassan N.|title=Long-term outcomes of kidney donors|journal=Arab Journal of Urology|volume=9|issue=2|year=2019|pages=79–84|issn=2090-598X|doi=10.1016/j.aju.2011.06.006|pmid=26579273|pmc=4150560}}</ref>. == സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- ! രാജ്യം ! വർഷം ! ഡിസീസഡ്<br>ഡോണർ ! ലിവിങ്<br>ഡോണർ ! ആകെ<br>സർജറികൾ |- ! [[കാനഡ]] <ref>{{Cite web|url=http://www.hc-sc.gc.ca/english/organandtissue/facts_faqs/index.html|title=Facts and FAQs|access-date=6 January 2007|date=16 July 2002|website=Canada's National Organ and Tissue Information Site|publisher=Health Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20050404205622/http://www.hc-sc.gc.ca/english/organandtissue/facts_faqs/index.html|archive-date=4 April 2005}}</ref> | 2000 | 724 | 388 | {{Number table sorting|1112}} |- ! [[ഫ്രാൻസ്]] <ref name="Europe2003">{{Cite web|url=http://www.uktransplant.org.uk/ukt/images/gifs/stats/european_activity_comparison_2003.gif|title=European Activity Comparison 2003|access-date=6 January 2007|date=March 2004|publisher=UK Transplant|format=gif|archive-url=https://web.archive.org/web/20070312044129/http://www.uktransplant.org.uk/ukt/images/gifs/stats/european_activity_comparison_2003.gif|archive-date=12 March 2007}}</ref> | 2003 | {{Number table sorting|1991}} | 136 | {{Number table sorting|2127}} |- ! [[ഇറ്റലി]] | 2003 | {{Number table sorting|1489}} | 135 | {{Number table sorting|1624}} |- ! [[ജപ്പാൻ]] <ref>{{Cite web|url=http://www.asas.or.jp/jst/pdf/factbook/factbook2011.pdf|title=Kidney Transplantation Factbook 2011}}</ref> | 2010 | {{Number table sorting|208}} | 1276 | {{Number table sorting|1484}} |- ! [[സ്പെയിൻ]] | 2003 | {{Number table sorting|1991}} | 60 | {{Number table sorting|2051}} |- ! [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]] | 2003 | {{Number table sorting|1297}} | 439 | {{Number table sorting|1736}} |- ! [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്]] <ref>{{Cite web|url=https://iranhealthagency.com/blog/kidney-transplant-success-rate-by-age/|title=National Data Reports|access-date=7 May 2009|publisher=The Organ Procurement and Transplant Network (OPTN)|archive-url=https://web.archive.org/web/20090417003228/http://optn.transplant.hrsa.gov/latestData/step2.asp|archive-date=17 April 2009}} (''the link is to a query interface; Choose Category = Transplant, Organ = Kidney, and select the 'Transplant by donor type' report link'')</ref> | 2008 | {{Number table sorting|10551}} | {{Number table sorting|5966}} | {{Number table sorting|16517}} |} വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ നിരക്ക് വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ദേശവ്യത്യാസം എന്നതുപോലെത്തന്നെ വംശീയവും ലിംഗപരവുമായ വ്യതിരിക്തതകളും മാറ്റിവെക്കൽ നിരക്കിനെ ബാധിക്കുന്നു. രോഗിയുടെയോ ബന്ധുക്കളുടെയോ വരുമാനവും ഇതിനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. സാമൂഹികവും ജനസംഖ്യാപരവുമായ പ്രതിബന്ധങ്ങൾ പലപ്പോഴും പരിഗണനാപട്ടികയിൽ പേര് വരുന്നതിനെ പോലും ബാധിക്കുന്നതായി ദീർഘകാലം ഡയാലിസിസ് നടത്തുന്ന രോഗികളിൽ നടത്തപ്പെട്ട സർവ്വേകളിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്<ref>{{Cite journal|last=Alexander|first=G. C.|last2=Sehgal|first2=A. R.|year=1998|title=Barriers to Cadaveric Renal Transplantation Among Blacks, Women, and the Poor|url=https://archive.org/details/sim_jama_1998-10-07_280_13/page/1148|journal=Journal of the American Medical Association|volume=280|pages=1148–1152|doi=10.1001/jama.280.13.1148|pmid=9777814|issue=13}}</ref>. വിവിധങ്ങളായ സമൂഹങ്ങൾ ഇക്കാര്യത്തിൽ കാണിക്കുന്ന താല്പര്യവ്യത്യാസം മാറ്റിവെക്കലിന് മുന്നോടിയായുള്ള പ്രക്രിയകളെ സ്വാധീനിക്കുന്നുവെന്ന് സാരം. പട്ടികയിൽ വരുന്ന ആളുകൾക്കനുസരിച്ചാണ് പലപ്പോഴും ഇതുസംബന്ധിച്ച നയങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടിരുന്നത് എന്നത് ഇതോടുകൂടി ചേർത്തുവായിക്കേണ്ടതാണ്.{{cn}} == ശ്രദ്ധേയമായ സ്വീകർത്താക്കൾ == * സ്റ്റീവൻ ചൊജൊചരു (ജനനം 1970), കനേഡിയൻ ഫാഷൻ നിരൂപകൻ, ട്രാൻസ്പ്ലാന്റ്<small> 2005 ൽ</small> * ആൻഡി കോൾ (ജനനം 1971), ഇംഗ്ലീഷ് ഫുട്ബോൾ, <small>2017 ഏപ്രിലിൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * നതാലി കോൾ (1950–2015), അമേരിക്കൻ ഗായിക, <small>2009 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 6 വർഷം)</small> * ഗാരി കോൾമാൻ (1968–2010), അമേരിക്കൻ നടൻ, <small>ആദ്യത്തെ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് <5 വർഷം, 14 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ രണ്ടാമത്തെ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (ഏകദേശം 1981)</small> <ref>{{Cite web|url=http://www.cnn.com/2010/HEALTH/05/28/coleman.kidney.troubles/index.html|title=Coleman battled lifelong health woes: transplants, kidney problems - CNN.com|access-date=27 June 2019|website=www.cnn.com|language=en}}</ref> * ലൂസി ഡേവിസ് (ജനനം 1973), ഇംഗ്ലീഷ് നടി, <small>1997 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * കെന്നി ഈസ്ലി (ജനനം 1959), അമേരിക്കൻ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരൻ, <small>1990 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * ആരോൺ ഐസൻ‌ബെർഗ് (1969-2019), അമേരിക്കൻ നടൻ, <small>1986 ലും 2015 ലും ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം 23 ഉം 4 ഉം വർഷം)</small> * ഡേവിഡ് അയേഴ്സ് (ജനനം 1977), കനേഡിയൻ ഹോക്കി കളിക്കാരൻ, <small>2004 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * അമേരിക്കൻ ബാസ്കറ്റ്ബോൾ കളിക്കാരനായ സീൻ എലിയട്ട് (ജനനം 1968), <small>1999 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * [[സെലീന ഗോമസ്]] (ജനനം 1992), അമേരിക്കൻ ഗായിക, ഗാനരചയിതാവ്, നടി, <small>2017 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * ജെന്നിഫർ ഹർമാൻ (ജനനം 1964), അമേരിക്കൻ പോക്കർ പ്ലെയർ, <small>ലെ ത്രംസ്പ്ലംത്സ് ???? 2004 ലും</small> * കെൻ ഹോവാർഡ് (ജനനം: 1932), ഇംഗ്ലീഷ് ആർട്ടിസ്റ്റ്, <small>2000 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * [[സാറാ ഹൈലാൻഡ്]] (ജനനം 1990), അമേരിക്കൻ നടി, <small>2012 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * ഇവാൻ ക്ലാസ്നിക് (ജനനം 1980), ക്രൊയേഷ്യൻ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരൻ, <small>2007 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * ജിമ്മി ലിറ്റിൽ (1937–2012), ഓസ്‌ട്രേലിയൻ സംഗീതജ്ഞനും നടനുമായ <small>2004 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 8 വർഷം)</small> * ജോനാ ലോമു (1975–2015), ന്യൂസിലാന്റ് റഗ്ബി കളിക്കാരൻ, <small>2004 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 11 വർഷം)</small> * ജോർജ്ജ് ലോപ്പസ് (ജനനം 1961), അമേരിക്കൻ ഹാസ്യനടനും നടനുമായ <small>2005 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * ട്രേസി മോർഗൻ (ജനനം 1968), അമേരിക്കൻ ഹാസ്യനടനും നടനുമായ <small>2010 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * അലോൺസോ വിലാപം (ജനനം 1970), അമേരിക്കൻ ബാസ്കറ്റ്ബോൾ കളിക്കാരൻ, <small>2003 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്</small> * [[കെറി പാക്കർ]] (1937–2005), ഓസ്‌ട്രേലിയൻ വ്യവസായി, <small>2000 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 5 വർഷം)</small> * ചാൾസ് പെർകിൻസ് (1936–2000), ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഫുട്‌ബോളറും ആക്ടിവിസ്റ്റും, <small>1972 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 28 വർഷം)</small> * ബില്ലി പ്രെസ്റ്റൺ (1946-2006), അമേരിക്കൻ സംഗീതജ്ഞൻ, <small>2002 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 4 വർഷം)</small> * നീൽ സൈമൺ (1927–2018), അമേരിക്കൻ നാടകകൃത്ത്, <small>2004 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 14 വർഷം)</small> * റോൺ സ്പ്രിംഗ്സ് (1956–2011), അമേരിക്കൻ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരൻ, <small>2007 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 4 വർഷം)</small>  * ടോമോമി "ജംബോ" സുറുത (1951-2000), ജാപ്പനീസ് പ്രൊഫഷണൽ ഗുസ്തി, <small>2000 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 1 മാസം)</small> == ഇതും കാണുക == * [[Artificial kidney|കൃത്രിമ വൃക്ക]] * [[Gurgaon kidney scandal|ഗുർഗാവോൺ വൃക്ക വിവാദം]] * [[Jesus Christians|ജീസസ് കൃസ്ത്യൻസ്]] – ഒരു ഓസ്‌ട്രേലിയൻ മതസംഘം, അവരിൽ പലരും അപരിചിതർക്ക് വൃക്ക ദാനം ചെയ്തു * [[Liver transplantation|കരൾ മാറ്റശസ്ത്രക്രിയ]] == ഗ്രന്ഥസൂചിക== * {{cite journal |author1=Brook, Nicholas R. |author2 = Nicholson, Michael L. |title=Kidney transplantation from non heart-beating donors |journal=Surgeon |year=2003 |pages=311–322 |volume=1 |issue=6 |pmid=15570790 |doi=10.1016/S1479-666X(03)80065-3}} * {{cite journal |author1= Danovitch, Gabriel M. |author2= Delmonico, Francis L.| title= The prohibition of kidney sales and organ markets should remain |journal= Current Opinion in Organ Transplantation |volume=13|issue=4|pages=386–394|year=2008| doi= 10.1097/MOT.0b013e3283097476|pmid=18685334}} * {{cite journal |doi= 10.1097/01.ASN.0000093255.56474.B4 |author1= El-Agroudy, Amgad E.|author2= El-Husseini, Amr A. |author3= El-Sayed, Moharam |author4= Ghoneim, Mohamed A.| title= Preventing Bone Loss in Renal Transplant Recipients with Vitamin D |journal= Journal of the American Society of Nephrology |volume=14|issue=11|pages=2975–2979|year=2003| url= http://jasn.asnjournals.org/cgi/content/full/14/11/2975 |pmid= 14569109|doi-access= free}} * {{cite journal|doi=10.1111/j.1464-410X.2007.07054.x|author1=El-Agroudy, Amgad E. |author2= Sabry, Alaa A. |author3= Wafa, Ehab W. |author4= Neamatalla, Ahmed H. |author5=Ismail, Amani M. |author6= Mohsen, Tarek |author7= Khalil, Abd Allah |author8= Shokeir, Ahmed A. |author9=Ghoneim, Mohamed A. |title= Long-term follow-up of living kidney donors: a longitudinal study|journal= BJU International |volume=100|issue=6|pages=1351–1355|year=2007| issn= 1464-4096|url= http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/118508127/PDFSTART|pmid=17941927 |s2cid=32904086 }}{{dead link|date=July 2020|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}} * {{cite news|first=Kerry|last=Grens|title=Living kidney donations favor some patient groups: study|work=[[Reuters]]|date=9 April 2012|url=https://www.reuters.com/article/2012/04/10/health-kidney-donations-idUSL3E8FA0A720120410|access-date=2021-05-18|archive-date=2015-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20151010204145/http://www.reuters.com/article/2012/04/10/health-kidney-donations-idUSL3E8FA0A720120410|url-status=dead}} * {{cite journal |vauthors=Gore John L, etal | year = 2012 | title = The Socioeconomic Status of Donors and Recipients of Living Unrelated Renal Transplants in the United States |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-urology_2012-05_187_5/page/1760 | journal = The Journal of Urology | volume = 187 | issue = 5| pages = 1760–1765 | doi=10.1016/j.juro.2011.12.112 | pmid=22425125}} === അവലംബം=== {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{commons category-inline}} * {{Curlie|Health/Conditions_and_Diseases/Genitourinary_Disorders/Kidney/End_Stage_Disease/Transplantation/}} *[https://californiakidneyspecialists.com/renal-transplant/ Kidney transplantation] {{Medical resources}} {{Organ transplantation}} {{Urologic surgical and other procedures}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:അവയവം മാറ്റിവയ്ക്കൽ]] m9o3hoojecrr1i76zdd38c4qy71bgf5 0 542894 4675289 4671242 2026-10-11T19:20:15Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675289 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Jason McLellan}} {{Infobox scientist | name = ജേസൺ മക്ലെല്ലെൻ | citizenship = [[United States of America|യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഓഫ് അമേരിക്ക]] | institution = [[University of Texas at Austin]] | website = https://www.mclellanlab.org | fields = [[ബയോകെമിസ്ട്രി]] | education = {{plainlist| * [[Wayne State University|വെയ്ൻ സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] [[ഡെട്രോയിറ്റ്]], [[മിഷിഗൺ]] (BS in Chemistry) * [[Johns Hopkins University School of Medicine|ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്കൂൾ ഓഫ് മെഡിസിൻ]] [[ബാൾട്ടിമോർ]], [[മേരിലാൻഡ്]] (PhD Biophysics) * [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹെൽത്ത്]] [[വാക്സിൻ റിസർച്ച് സെന്റർ]] (postdoctoral research) }} | image = DSC 4394 mclellan newyorker copy.jpg | caption = ജേസൺ മക്ലെല്ലെൻ }} ഒരു സ്ട്രക്ചറൽ ബയോളജിസ്റ്റും മോളിക്യുലർ ബയോസയൻസസ് വിഭാഗത്തിലെ അസോസിയേറ്റ് പ്രൊഫസറും ഓസ്റ്റിനിലെ ടെക്സാസ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ കെമിസ്ട്രിയിൽ റോബർട്ട് എ. വെൽച്ച് ചെയറുമാണ് ജെയ്‌സൺ എസ്. മക്ലെല്ലെൻ. <ref name="UT-CNS-Directory" /> കൊറോണ വൈറസുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വൈറൽ പ്രോട്ടീനുകളുടെ ഘടനയും പ്രവർത്തനവും മനസ്സിലാക്കുന്നതിൽ വിദഗ്ദ്ധനുമായിരുന്നു. <ref name="GoogleScholar" /> COVID-19 ന് കാരണമാകുന്ന നോവൽ കൊറോണ വൈറസ് എന്ന [[സിവിയർ അക്യൂട്ട് റെസ്പിറേറ്ററി സിൻഡ്രോം കൊറോണ വൈറസ് 2|SARS-CoV-2]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള വൈറസുകൾക്കുള്ള വാക്സിനുകളുടെയും മറ്റ് ചികിത്സകളുടെയും യുക്തിസഹമായ രൂപകൽപ്പനയിൽ ഘടനാപരമായ വിവരങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗവേഷണം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. <ref name="USNWR021920" />[[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അലർജി ആൻഡ് ഇൻഫെക്ഷ്യസ് ഡിസീസ്|നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അലർജി ആൻഡ് ഇൻഫെക്ഷിയസ് ഡിസീസിലെയും]] [[വാക്സിൻ റിസർച്ച് സെന്റർ|വാക്സിൻ റിസർച്ച് സെന്ററിലെയും]] ഗവേഷകരുമായി മക്ലെല്ലെനും സംഘവും സഹകരിച്ച് SARS-CoV-2 സ്പൈക്ക് പ്രോട്ടീന്റെ സ്ഥിരതയുള്ള പതിപ്പ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തു. <ref name="C&EN050220" /><ref name="C&EN092920" /><ref name="WAPO120620" /><ref name="2020-NatGeo" />ഇത് യു‌എസിൽ ഘട്ടം I ക്ലിനിക്കൽ ട്രയലുകളിൽ പ്രവേശിച്ച ആദ്യത്തെ കോവിഡ് -19 വാക്സിൻ കാൻഡിഡേറ്റ് [[മോഡേണ കോവിഡ് ‑ 19 വാക്സിൻ |എം‌ആർ‌എൻ‌എ -1273]],<ref name="WaPo070220" /><ref name="WIRED051320" /><ref name="Nature051520" /><ref name="mRNAVaccine061120" /> മോഡേൺ എന്ന ബയോടെക്നോളജി കമ്പനി അടിസ്ഥാനമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. <ref name="NYT031620" />. [[ഫൈസർ-ബയോഎൻടെക് കോവിഡ്-19 വാക്സിൻ|ഫൈസർ ആന്റ് ബയോ ടെക്ക്]], [[ജോൺസൺ & ജോൺസൺ കോവിഡ്-19 വാക്സിൻ|ജോൺസൺ & ജോൺസൺ]] ആന്റ് ജാൻസെൻ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്ക; [[Novavax COVID-19 vaccine|നോവവാക്സ്]] തുടങ്ങി കുറഞ്ഞത് മൂന്ന് വാക്സിനുകളിലും ഈ പരിഷ്കരിച്ച സ്പൈക്ക് പ്രോട്ടീൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name="C&EN092920" /><ref name="AAS081020" /> == SARS-CoV-2 റിസർച്ച് . == ഓസ്റ്റിനിലെ ടെക്സാസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അലർജി ആൻഡ് ഇൻഫെക്റ്റീവ് ഡിസീസസ് വാക്സിൻ റിസർച്ച് സെന്റർ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ടീമിനെ മക് ലെല്ലൻ നയിച്ചു. നോവൽ കൊറോണ വൈറസ് സ്പൈക്ക് പ്രോട്ടീന്റെ ആദ്യത്തെ തന്മാത്രാ ഘടന അല്ലെങ്കിൽ 3 ഡി ആറ്റോമിക് സ്കെയിൽ മാപ്പ് നിർമ്മിച്ചു ഹോസ്റ്റ് സെല്ലുകളുമായി വൈറസിനെ ബന്ധിപ്പിക്കാനും ഇത് സഹായിക്കുന്നു. <ref name="C&EN050220" /> ലോകത്തെ മികച്ച അക്കാദമിക് ജേണലുകളിലൊന്നായ സയൻസിൽ <ref name="Science021920" /> 2020 ഫെബ്രുവരി 19 ന് ഫലങ്ങൾ ഓൺലൈനിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും 2020 മാർച്ച് 13 അച്ചടി പതിപ്പിന്റെ പുറംചട്ടയിൽ ഇത് ഹൈലൈറ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. <ref name="ScienceCover" /> പുതിയ ചികിത്സകളോ വാക്സിനുകളോ വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുന്നതിലൂടെ ഈ പ്രക്രിയകളെ തടസ്സപ്പെടുത്താൻ ശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് തന്മാത്രാ ഘടന ഒരു ബ്ലൂപ്രിന്റ് നൽകുന്നു. <ref name="LiveScience021920" /> പഠനത്തിന്റെ ഭാഗമല്ലാത്ത മിഷിഗൺ സർവകലാശാലയിലെ എപ്പിഡെമിയോളജി അസോസിയേറ്റ് പ്രൊഫസറായ ഓബ്രി ഗോർഡൻ ഒരു സയൻസ് ന്യൂസ് വെബ്‌സൈറ്റായ [[Live Science|ലൈവ് സയൻസിലൂടെ]] ഉദ്ധരിച്ചു: “ഇത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു മുന്നേറ്റമാണ് SARS-COV-2 നെതിരെയുള്ള വാക്സിൻ വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് ഇത് സഹായിച്ചേക്കാം. "<ref name="LiveScience021920" /> എൻ‌എ‌എച്ച് ഡയറക്ടറുടെ ബ്ലോഗിൽ [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹെൽത്ത്]] ഡയറക്ടർ ഫ്രാൻസിസ് കോളിൻസ് ഒരു വാക്‌സിനുള്ള സുപ്രധാന ചുവടുവെപ്പായി ഈ നേട്ടം ഉയർത്തിക്കാട്ടി.<ref name="NIH0Director030320" /> നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അലർജി ആൻഡ് ഇൻഫെക്റ്റീവ് ഡിസീസസ് വാക്സിൻ റിസർച്ച് സെന്ററിലെ ഗവേഷകരുമായി മക് ലെല്ലനും സംഘവും സഹകരിച്ച് S-2P അല്ലെങ്കിൽ 2P എന്ന് വിളിക്കുന്ന SARS-CoV-2 സ്പൈക്ക് പ്രോട്ടീന്റെ സ്ഥിരതയുള്ള പതിപ്പ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തു.<ref name="C&EN050220" /><ref name="C&EN092920" /><ref name="2020-NatGeo" /> ഇത് യു‌എസിൽ ഘട്ടം I ക്ലിനിക്കൽ ട്രയലുകളിൽ പ്രവേശിച്ച ആദ്യത്തെ കോവിഡ് -19 വാക്സിൻ കാൻഡിഡേറ്റ് [[മോഡേണ കോവിഡ് ‑ 19 വാക്സിൻ |എം‌ആർ‌എൻ‌എ -1273]], <ref name="WaPo070220" /><ref name="WIRED051320" /><ref name="Nature051520" /><ref name="mRNAVaccine061120" /> മോഡേൺ എന്ന ബയോടെക്നോളജി കമ്പനി അടിസ്ഥാനമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name="NYT031620" /> മ്യൂട്ടേറ്റഡ് സ്പൈക്ക് പ്രോട്ടീനിൽ യുടി ഓസ്റ്റിൻ, എൻഐഎച്ച് ടീമുകൾ സംയുക്ത പേറ്റന്റ് അപേക്ഷ നൽകി.<ref name="SpikePatent" /> മോഡേണയുടെ വാക്സിൻ കാൻഡിഡേറ്റ്, mRNA-1273, സ്പൈക്ക് പ്രോട്ടീന്റെ സ്ഥിരതയുള്ള പതിപ്പിൽ ജനിതക കോഡ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. <ref name="WIRED051320" /> ഒരു വ്യക്തിക്ക് mRNA-1273 കുത്തിവയ്പ് നൽകുമ്പോൾ അവരുടെ സ്വന്തം സെല്ലുകൾ സൈദ്ധാന്തികമായി ഈ പരിഷ്കരിച്ച സ്പൈക്ക് പ്രോട്ടീനുകൾ ഉൽ‌പാദിപ്പിക്കുകയും യഥാർത്ഥ കൊറോണ വൈറസിനെതിരെ ആന്റിബോഡികൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് അവരുടെ രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. <ref name="Discover032020" /> == അവലംബം== <!-- Inline citations added to your article will automatically display here. See en.wikipedia.org/wiki/WP:REFB for instructions on how to add citations. --> {{reflist|refs= <ref name="UT-CNS-Directory">{{cite web |url=https://cns.utexas.edu/component/cobalt/item/16-molecular-biosciences/3307-mclellan-jason?Itemid=349|title=UT CNS Directory: Jason McLellan|access-date=14 Aug 2020|publisher=[[University of Texas at Austin College of Natural Sciences]]| url-status=live}}</ref> <ref name="GoogleScholar">{{cite web |url=https://scholar.google.com/citations?user=0-cdkpEAAAAJ&hl=en|title=Jason S. McLellan|access-date=29 May 2020|publisher=[[Google Scholar]]| url-status=live}}</ref> <ref name="USNWR021920">{{cite news |title =U.S. Scientists Take Key Step Towards Coronavirus Vaccine |work=[[U.S. News & World Report]] |url =https://www.usnews.com/news/health-news/articles/2020-02-19/us-scientists-take-key-step-towards-towards-coronavirus-vaccine |access-date =29 May 2020 | date=19 February 2020}}</ref> <ref name="C&EN050220">{{cite news |title =How structural biologists revealed the new coronavirus's structure so quickly|work=[[Chemical & Engineering News]]|url=https://cen.acs.org/analytical-chemistry/structural-biology/structural-biologists-revealed-new-coronaviruss/98/i17|access-date=4 June 2020 | date=2 May 2020}}</ref> <ref name="C&EN092920">{{cite news |title =The tiny tweak behind COVID-19 vaccines|work=[[Chemical & Engineering News]]|url=https://cen.acs.org/pharmaceuticals/vaccines/tiny-tweak-behind-COVID-19/98/i38|access-date=30 Sep 2020 | date=29 Sep 2020}}</ref> <ref name="WAPO120620">{{cite news |title =A gamble pays off in 'spectacular success': How the leading coronavirus vaccines made it to the finish line |work=[[Washington Post]] |url =https://www.washingtonpost.com/health/2020/12/06/covid-vaccine-messenger-rna/ |access-date =9 Dec 2020 | date=6 December 2020}}</ref> <ref name="2020-NatGeo">{{cite news|last1=Kramer|first1=Jillian|date=31 December 2020|title=They spent 12 years solving a puzzle. It yielded the first COVID-19 vaccines.|language=en|work=[[National Geographic]]|url=https://www.nationalgeographic.com/science/article/these-scientists-spent-twelve-years-solving-puzzle-yielded-coronavirus-vaccines|url-status=dead|access-date=2021-05-26|archive-date=2021-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220175035/https://www.nationalgeographic.com/science/article/these-scientists-spent-twelve-years-solving-puzzle-yielded-coronavirus-vaccines }}</ref> <ref name="Science021920">{{Cite journal|last1=Wrapp|first1=Daniel|last2=Wang|first2=Nianshuang|last3=Corbett|first3=Kizzmekia|last4=Goldsmith|first4=Jory|last5=Hsieh|first5=Ching-Lin|last6=Abiona|first6=Olubukola|last7=Graham|first7=Barney|last8=McLellan|first8=Jason|date=13 March 2020|title=Cryo-EM Structure of the 2019-nCoV Spike in the Prefusion Conformation|url=https://archive.org/details/science_2020-03-13_367_6483/page/1260|journal=Science|language=en|volume=367|issue=6483|pages=1260–1263|doi= 10.1126/science.abb2507 |pmid=32075877|pmc=7164637|bibcode=2020Sci...367.1260W}}</ref> <ref name="ScienceCover">{{cite web |url=https://www.sciencemagazinedigital.org/sciencemagazine/13_march_2020/|title=Science Magazine Cover|access-date=4 June 2020|publisher=[[Science Magazine]]| url-status=live}}</ref> <ref name="LiveScience021920">{{cite news |title =Coronavirus 'spike' protein just mapped, leading way to vaccine|work=[[LiveScience]]|url=https://www.livescience.com/coronavirus-spike-protein-structure.html|access-date =4 June 2020 | date=19 February 2020}}</ref> <ref name="WIRED051320">{{cite news |title =The First Shot: Inside the Covid Vaccine Fast Track |work=[[WIRED]] |url =https://www.wired.com/story/moderna-covid-19-vaccine-trials/|access-date =29 May 2020 | date=13 May 2020}}</ref> <ref name="Discover032020">{{cite news |title = Trials Are Underway For a Coronavirus Vaccine — But It Could Be a While Before You Can Get It |work=[[Discover Magazine]] |url =https://www.discovermagazine.com/health/trials-are-underway-for-a-coronavirus-vaccine-but-it-could-be-a-while-before |access-date =29 May 2020 | date=20 March 2020}}</ref> <ref name="Nature051520">{{cite news |title = The sprint to solve coronavirus protein structures — and disarm them with drugs |work=[[Nature (journal)|Nature]] |url =https://www.nature.com/articles/d41586-020-01444-z |access-date =29 May 2020 | date=15 May 2020}}</ref> <ref name="NIH0Director030320">{{cite web|title =Structural Biology Points Way to Coronavirus Vaccine|work =[[National Institutes of Health]]|url =https://directorsblog.nih.gov/2020/03/03/structural-biology-points-way-to-coronavirus-vaccine/|access-date =4 June 2020|date =3 March 2020|archive-date =2021-05-26|archive-url =https://web.archive.org/web/20210526161327/https://directorsblog.nih.gov/2020/03/03/structural-biology-points-way-to-coronavirus-vaccine/|url-status =dead}}</ref> <ref name="mRNAVaccine061120">{{Cite journal|last1=Corbett|first1=Kizmekia|last2=Edwards|first2=Darin|last3=Leist|first3=Sarah|date=5 Aug 2020|title=SARS-CoV-2 mRNA Vaccine Development Enabled by Prototype Pathogen Preparedness|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|language=en|url= |doi= 10.1038/s41586-020-2622-0|pmid=32577634|pmc=7301911}}</ref> <ref name="NYT031620">{{cite news |title = Trial of Coronavirus Vaccine Made by Moderna Begins in Seattle |work=[[New York Times]] |url =https://www.nytimes.com/2020/03/16/health/coronavirus-vaccine.html|access-date =29 May 2020 | date=16 March 2020}}</ref> <ref name="WaPo070220">{{cite news |title = A coronavirus vaccine rooted in a government partnership is fueling financial rewards for company executives |work=[[Washington Post]] |url =https://www.washingtonpost.com/business/2020/07/02/coronavirus-vaccine-moderna-rna/|access-date =2 July 2020 | date=2 July 2020}}</ref> <ref name="SpikePatent">{{cite web|url=https://www.ott.nih.gov/technology/e-234-2016|title=Prefusion Coronavirus Spike Proteins and Their Use|access-date=2 July 2020|publisher=[[National Institutes of Health]]|url-status=dead|archive-date=2021-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526161336/https://www.ott.nih.gov/technology/e-234-2016}}</ref> <ref name="AAS081020">{{cite news |title = A coronavirus vaccine is on the horizon, thanks to a key discovery by UT researchers |work = [[Austin American-Statesman]] |url = https://www.statesman.com/news/20200810/coronavirus-vaccine-is-on-horizon-thanks-to-key-discovery-by-ut-researchers |access-date = 13 Aug 2020 |date = 10 Aug 2020 |archive-date = 2020-11-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201122163100/https://www.statesman.com/news/20200810/coronavirus-vaccine-is-on-horizon-thanks-to-key-discovery-by-ut-researchers |url-status = dead }}</ref> }} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ജൈവശാസ്ത്രജ്ഞർ]] qjzrpivtcyw6jphs2ahsa3e4i685qlx 0 542971 4675349 3911840 2026-10-11T23:07:16Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675349 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Dimeric_IgA_schematic_01.svg|ലഘുചിത്രം| ഇമ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ എ ഡൈമറുടെ ചിത്രരൂപം. എച്ച്-ചെയിൻ (നീല), എൽ-ചെയിൻ (ചുവപ്പ്), ജെ-ചെയിൻ (മജന്ത), സെക്രീറ്ററി ഘടകങ്ങൾ (secretory component) (മഞ്ഞ) എന്നിവ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.]] [[പ്രമാണം:3D_structure_of_secretory_IgA1.png|ലഘുചിത്രം| സെക്രീറ്ററി ഐജിഎ1ന്റെ അമിനോആസിഡ് ശൃംഖലകളുടെ രണ്ട് വ്യത്യസ്തവീക്ഷണകോണിലൂടെ കാണുമ്പോഴുള്ള രൂപം. ഒന്നു മറ്റൊന്നുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ 90 ഡിഗ്രി കറങ്ങിയ അവസ്ഥയിലുള്ള രൂപങ്ങളാണിവ. ചിത്രത്തിലെ നിറങ്ങൾ ഇവയാണ്: എച്ച്-ചെയിനുകൾ (നീലയും ഇളം നീലയും), എൽ-ചെയിനുകൾ (ചുവപ്പും ഇളം ചുവപ്പും), ജെ-ചെയിൻ (മജന്ത), സെക്രീറ്ററി ഘടകങ്ങൾ (secretory component) (മഞ്ഞ). ഓരോ അവലംബിത (backbone) കാർബൺ ആറ്റത്തിന്റെയും കോർഡിനേറ്റുകൾ [http://www.rcsb.org/pdb/explore/explore.do?structureId=3chn PDB എൻട്രി 3CHN ൽ] നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. <ref>{{Cite journal|title=Location of secretory component on the Fc edge of dimeric IgA1 reveals insight into the role of secretory IgA1 in mucosal immunity|journal=Mucosal Immunology|volume=2|issue=1|pages=74–84|date=January 2009|pmid=19079336|doi=10.1038/mi.2008.68}}</ref>]] [[പ്രമാണം:3D_structure_of_secretory_IgA2.png|ലഘുചിത്രം| സെക്രീറ്ററി ഐജിഎ2ന്റെ അമിനോആസിഡ് ശൃംഖലകളുടെ രണ്ട് വ്യത്യസ്തവീക്ഷണകോണിലൂടെ കാണുമ്പോഴുള്ള രൂപം. ഒന്നു മറ്റൊന്നുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ 90 ഡിഗ്രി കറങ്ങിയ അവസ്ഥയിലുള്ള രൂപങ്ങളാണിവ. നിറങ്ങൾ ഇവയാണ്: എച്ച്-ചെയിനുകൾ (നീലയും ഇളം നീലയും), എൽ-ചെയിനുകൾ (ചുവപ്പും ഇളം ചുവപ്പും), ജെ-ചെയിൻ (മജന്ത), സെക്രീറ്ററി ഘടകങ്ങൾ (മഞ്ഞ). ഓരോ അവലംബിത (backbone) കാർബൺ ആറ്റത്തിന്റെയും കോർഡിനേറ്റുകൾ [http://www.rcsb.org/pdb/explore.do?structureId=3cm9 പിഡിബി എൻട്രി 3 സിഎം 9 ൽ] നിന്നും ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. <ref>{{Cite journal|title=The nonplanar secretory IgA2 and near planar secretory IgA1 solution structures rationalize their different mucosal immune responses|journal=The Journal of Biological Chemistry|volume=284|issue=8|pages=5077–87|date=February 2009|pmid=19109255|pmc=2643523|doi=10.1074/jbc.M807529200}}</ref>]] [[ശ്ലേഷ്മസ്തരം|ശ്ലേഷ്മസ്തരത്തിന്റെ]] രോഗപ്രതിരോധ പ്രവർത്തനത്തിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്ന ആന്റിബോഡിയാണ് '''ഇമ്മ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ എ''' ( '''IgA-ഐജിഎ''', അതിന്റെ '''സ്രവ''' രൂപത്തിനെ '''sIgA'''-'''എസ്ഐജിഎ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു). സ്ലേഷ്മസ്തരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഉൽ‌പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഈ ആന്റിബോഡിയുടെ അളവ് മറ്റെല്ലാത്തരം ആന്റിബോഡികളുടേയും ആകെ അളവിനെ അപേക്ഷിച്ച് വളരെ കൂടുതലാണ്. <ref name="pmid12511876">{{Cite journal|title=Intestinal IgA synthesis: regulation of front-line body defences|journal=Nature Reviews. Immunology|volume=3|issue=1|pages=63–72|date=January 2003|pmid=12511876|doi=10.1038/nri982}}</ref> കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ ഓരോ ദിവസവും മൂന്ന് മുതൽ അഞ്ച് ഗ്രാം വരെ ആന്റിബോഡികൾ കുടലിലുള്ളിൽ സ്രവിക്കപ്പെടുന്നു. <ref name="pmid15489184">{{Cite journal|title=Let's go mucosal: communication on slippery ground|url=https://archive.org/details/sim_trends-in-immunology_2004-11_25_11/page/570|journal=Trends in Immunology|volume=25|issue=11|pages=570–7|date=November 2004|pmid=15489184|doi=10.1016/j.it.2004.09.005}}</ref> ശരീരത്തിലുടനീളം ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന മൊത്തം ആന്റിബോഡികളുടെ അളവിന്റെ 15% വരെ വരും ഇത്. <ref name="pmid17906446">{{Cite journal|title=The functional interactions of commensal bacteria with intestinal secretory IgA|journal=Current Opinion in Gastroenterology|volume=23|issue=6|pages=673–8|date=November 2007|pmid=17906446|doi=10.1097/MOG.0b013e3282f0d012}}</ref> == രൂപങ്ങൾ == ഐജിഎ രണ്ട് ഐസോടൈപ്പുകളായാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. ഐജിഎ1 (IgA1) ഉം ഐജിഎ2 (IgA2) ഉം. ഇവ രണ്ടും ഉയർന്ന തോതിൽ ഗ്ലൈക്കോസിലേഷനു വിധേയമായ മാംസ്യങ്ങളാണ്. <ref name="pmid25578468">{{Cite journal|title=Glycans in the immune system and The Altered Glycan Theory of Autoimmunity: a critical review|journal=Journal of Autoimmunity|volume=57|pages=1–13|date=February 2015|pmid=25578468|pmc=4340844|doi=10.1016/j.jaut.2014.12.002}}</ref> ഐജിഎ1 സിറത്തിലാണ് (~ 80%) കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നത്, ഐജിഎ2വിന്റെ ശതമാനം സിറത്തിലുള്ളതിനേക്കാൾ സ്രവങ്ങളിലാണ് കൂടുതലാണ് കാണുന്നത്(സ്രവങ്ങളിൽ ~ 35%); <ref name="pmid7118169">{{Cite journal|title=IgA subclasses in various secretions and in serum|url=https://archive.org/details/sim_immunology_1982-10_47_2/page/383|journal=Immunology|volume=47|issue=2|pages=383–5|date=October 1982|pmid=7118169|pmc=1555453}}</ref> ഐജിഎ1യും ഐജിഎ2 സ്രവിക്കുന്ന കോശങ്ങളുടെ അനുപാതം മനുഷ്യ ശരീരത്തിലെ വ്യത്യസ്ത ലിംഫോയിഡ് കലകളിലും വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു: <ref name="pmid16487254">{{Cite journal|title=Subclass distribution of natural salivary IgA antibodies against pneumococcal capsular polysaccharide of type 14 and pneumococcal surface adhesin A (PsaA) in children|journal=Clinical and Experimental Immunology|volume=143|issue=3|pages=543–9|date=March 2006|pmid=16487254|pmc=1809616|doi=10.1111/j.1365-2249.2006.03009.x}}</ref> * സിറത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഐജിഎയുടെ പ്രധാന ഉപവിഭാഗമാണ് ഐജിഎ1. മിക്ക ലിംഫോയിഡ് കലകളിലും ഐജിഎ1 ഉൽ‌പാദിപ്പിക്കുന്ന കോശങ്ങളാണ് കൂടുതലായി ഉണ്ടാകുക. <ref>{{Cite journal|title=The immune geography of IgA induction and function|journal=Mucosal Immunology|volume=1|issue=1|pages=11–22|date=January 2008|pmid=19079156|doi=10.1038/mi.2007.6}}</ref> * ഐജിഎ2ൽ, ഘനശൃംഖലയും (heavy chain) ലഘുശൃംഖലയും (light chain) തമ്മിൽ ഡൈസൾഫൈഡ് ബന്ധനം വഴി നേരിട്ടു ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. പകരം സഹസംയോജകബന്ധനമല്ലാതെയുള്ള രീതികളിലാണ് ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുക. സെക്രീറ്ററി ലിംഫോയിഡ് കലകളിലെ (ഉദാ: [[കുടലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലിംഫോയിഡ് ടിഷ്യു|ഗട്ട് അസോസിയേറ്റഡ് ലിംഫോയിഡ് ടിഷ്യു]]<nowiki/>അല്ലെങ്കിൽ ഗാട്ട്(GALT) ), ഐജിഎ2ന്റെ ഉൽപാദനത്തിന്റെ അളവ് നോൺ-സെക്രീറ്ററി ലിംഫോയിഡ് അവയവങ്ങളേക്കാൾ വലുതാണ് (ഉദാ. പ്ലീഹ, പെരിഫറൽ ലിംഫ് നോഡുകൾ). == ഇതും കാണുക == * [[പെംഫിഗസിലെ ടാർഗെറ്റ് ആന്റിജനുകളുടെ പട്ടിക]] * [[ടിജിഎഫ് ബീറ്റ]] == അവലംബം == {{reflist|30em}}  == പുറംകണ്ണികൾ == * {{MeSH name|Immunoglobulin+A}} [[വർഗ്ഗം:രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ]] 1ewlflvqr4xu5liuj5yhqdyo1vn0v3e 0 543175 4675460 4546104 2026-10-12T09:00:28Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675460 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox person | name = സി. എൻ. മഞ്ജുനാഥ് <br>C. N. Manjunath | image = | image_size = | caption = | other_names = | birth_date = {{Birth date|1957|7|20|df=y}} | birth_place = [[ Cholenahally]] [[Channarayapatna Taluk]], [[Hassan district]], [[Karnataka]], India | death_date = | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = | occupation = Director [[Sri Jayadeva Institute of Cardiovascular Sciences and Research]] Bangalore | years_active = | known_for = [[Mitral valve stenosis#Mitral valvuloplasty|Balloon mitral valvuloplasty]] | spouse = | partner = | children = | parents = Chamaraje Gowda | awards = [[Padma Shri]]<br>[[Rajyotsava Prashasti]] | website = }} ഒരു ഇന്ത്യൻ കാർഡിയോളജിസ്റ്റും ശ്രീ ജയദേവ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് കാർഡിയോവാസ്കുലർ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ചിന്റെ ഡയറക്ടറുമാണ് '''ഡോ. ചോലനഹള്ളി നഞ്ചപ്പ മഞ്ജുനാഥ്'''.<ref name="Practo profile">{{Cite web|url=https://www.practo.com/bangalore/doctor/dr-c-n-manjunath-cardiologist-1|title=Practo profile|access-date=24 December 2015|date=2015|publisher=Practo|archive-date=2015-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20151225093429/https://www.practo.com/bangalore/doctor/dr-c-n-manjunath-cardiologist-1|url-status=dead}}</ref> ബലൂൺ മിട്രൽ വാൽവുലോപ്ലാസ്റ്റിയിൽ അദ്ദേഹം ഒരു പുതിയ പ്രോട്ടോക്കോൾ വികസിപ്പിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ ഇന്ത്യയിൽ അക്യുറ ബലൂൺ കത്തീറ്റർ ഉപയോഗിച്ച് ഏറ്റവും കൂടുതൽ നടപടിക്രമങ്ങൾ നടത്തിയതിന്റെ ബഹുമതിയും അദ്ദേഹത്തിനുണ്ട്. <ref name="Professional Statement">{{Cite web|url=https://www.qikwell.com/doctors/dr-c-n-manjunath|title=Professional Statement|access-date=24 December 2015|date=2015|publisher=Qikwell}}</ref> ഇന്ത്യൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന് നൽകിയ സംഭാവനകൾക്ക് 2007 ൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നാലാമത്തെ സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ [[പത്മശ്രീ|പദ്മശ്രീ]] ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തിന് നൽകി. [[കൊറോണ വൈറസ് രോഗം 2019|കോവിഡ് -19]] പാൻഡെമിക്കിലെ കൊറോണ യോദ്ധാക്കൾക്കുള്ള ബഹുമതിയുടെ അടയാളമായി 2020 ഒക്ടോബർ 17 ന് [[മൈസൂർ ദസറ|മൈസൂർ]] ദസറയുടെ 410-ാം പതിപ്പ് അദ്ദേഹം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. <ref name="Padma Awards">{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|access-date=21 July 2015|date=2015|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 November 2014}}</ref> കർണാടക സർക്കാരിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന രണ്ടാമത്തെ സിവിലിയൻ അവാർഡായ 1998 രാജ്യോത്സവ പ്രശസ്തിക്ക് അദ്ദേഹം അർഹനായി. <ref name="Professional Statement"/> == ജീവചരിത്രം == ചാമരാജ ഗൗഡയുടെ മകനായി ജനിച്ചത് <ref name="Gowda’s son-in-law ensures god will protect his name">{{Cite web|url=http://epaper.timesofindia.com/Default/Layout/Includes/MIRRORNEW/ArtWin.asp?From=Archive&Source=Page&Skin=MIRRORNEW&BaseHref=BGMIR%2F2011%2F01%2F07&ViewMode=HTML&GZ=T&PageLabel=2&EntityId=Ar00200&AppName=1|title=Gowda’s son-in-law ensures god will protect his name|access-date=24 December 2015|date=2011|publisher=Times of India|archive-date=2019-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328082631/http://epaper.timesofindia.com/Default/Layout/Includes/MIRRORNEW/ArtWin.asp?From=Archive&Source=Page&Skin=MIRRORNEW&BaseHref=BGMIR%2F2011%2F01%2F07&ViewMode=HTML&GZ=T&PageLabel=2&EntityId=Ar00200&AppName=1|url-status=dead}}</ref> 1957 ജൂലൈ 20 ന് ൽ [[ഹാസൻ ജില്ല|ഹാസ്സൻ ജില്ലയിൽ]] ജനിച്ച ഡോ മഞ്ജുനാഥ് വൈദ്യശാസ്ത്രം ബിരുദം [[മൈസൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് & റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്|മൈസൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ]] നിന്നും എം.ഡി. ബാംഗ്ലൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ നിന്നും കാർഡിയോളജിയിൽ ഡി.എം [[കസ്തൂർബ മെഡിക്കൽ കോളേജ്|മംഗലാപുരം കസ്തൂർബ മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ]] നിന്നും കരസ്ഥമാക്കി.<ref name="Professional Statement"/> 1982 ൽ ബാംഗ്ലൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ ഇന്റേൺ ആയി ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ആരംഭിച്ച അദ്ദേഹം [[കസ്തൂർബ മെഡിക്കൽ കോളേജ്|1985 ൽ മംഗലാപുരം കസ്തൂർബ മെഡിക്കൽ കോളേജിലേക്ക്]] മാറി. കാർഡിയോളജി വിഭാഗത്തിൽ സീനിയർ രജിസ്ട്രാറായി മൂന്നുവർഷം അവിടെ താമസിച്ചു. <ref name="Jayadeve profile">{{Cite web|url=http://www.jayadevacardiology.com/Dr.C.N.Manjunath%20Bio%20Data%202010.pdf|title=Jayadeve profile|access-date=24 December 2015|date=2015|publisher=Sri Jayadeva Institute of Cardiovascular Sciences and Research|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331010205/http://jayadevacardiology.com/Dr.C.N.Manjunath%20Bio%20Data%202010.pdf|archive-date=2022-03-31|url-status=dead}}</ref> 1988 ൽ ശ്രീ ജയദേവ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് കാർഡിയോവാസ്കുലർ സയൻസസ് ആന്റ് റിസർച്ചിൽ ഫാക്കൽറ്റി അംഗമായി ചേർന്നു. 2006 ൽ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഡയറക്ടറായി നിയമിക്കപ്പെടുന്നതുവരെ അസിസ്റ്റന്റ് പ്രൊഫസർ, കാർഡിയോളജി പ്രൊഫസർ തുടങ്ങി വിവിധ തലങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചു. ബലൂൺ മിട്രൽ വാൽവുലോപ്ലാസ്റ്റിയിൽ ഒരു പുതിയ രീതി അവതരിപ്പിച്ചയാളാണ് ഡോ. മഞ്ജുനാഥ്. <ref name="Professional Statement"/> അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗവേഷണങ്ങൾ നിരവധി ലേഖനങ്ങളിലും ശാസ്ത്രീയ പ്രബന്ധങ്ങളിലും പിയർ റിവ്യൂ ചെയ്ത ദേശീയ അന്തർദേശീയ ജേണലുകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്; <ref name="Articles by Cholenahally Nanjappa Manjunath">{{Cite web|url=http://www.expertscape.com/ar/ventricular+tachycardia/a/Manjunath,+Cholenahally+Nanjappa|title=Articles by Cholenahally Nanjappa Manjunath|access-date=24 December 2015|date=2015|publisher=Experscape}}</ref> [[പബ്മെഡ്|മെഡിക്കൽ ഡാറ്റയുടെ ഓൺലൈൻ ശേഖരണമായ പബ്മെഡ്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ 73 ലേഖനങ്ങളെ പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="PUBLICATIONS AUTHORED BY MANJUNATH CHOLENAHALLY NANJAPPA">{{Cite web|url=http://www.pubfacts.com/author/Manjunath+Cholenahally%20Nanjappa|title=PUBLICATIONS AUTHORED BY MANJUNATH CHOLENAHALLY NANJAPPA|access-date=24 December 2015|date=2015|publisher=Pubfacts}}</ref> ഇന്ത്യയിൽ അക്യൂറ ബലൂൺ കതീറ്റർ ഉപയോഗിച്ച് ബലൂൺ മിട്രൽ വാൽവുലോപ്ലാസ്റ്റികൾ അദ്ദേഹം 26,000 ത്തിലധികം ഇന്റർവെൻഷണൽ ഓപറേഷനുകൾ നടത്തി. കൺസൾട്ടന്റായി ബാംഗ്ലൂരിലെ മല്ലിഗെ മെഡിക്കൽ സെന്ററുമായി ബന്ധമുള്ള അദ്ദേഹം ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ അസോസിയേഷൻ അംഗവുമാണ്. ഇന്ത്യൻ കോളേജ് ഓഫ് കാർഡിയോളജി പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref name="New president of ICC">{{Cite web|url=http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/oct152004/s11.asp|title=New president of ICC|access-date=24 December 2015|date=15 October 2004|publisher=Deccan Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20151225073938/http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/oct152004/s11.asp|archive-date=25 December 2015}}</ref> 1998 ൽ കർണാടക സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തിന് രാജ്യോത്സവ പ്രശസ്തി പുരസ്കാരം നൽകി. 2007 ൽ പത്മശ്രീയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നാലാമത്തെ ഇന്ത്യൻ സിവിലിയൻ ബഹുമതി [[പത്മശ്രീ|അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു]] <ref name="Padma Awards"/> [[രാജീവ് ഗാന്ധി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസെസ്|രാജീവ് ഗാന്ധി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഹെൽത്ത് സയൻസസ്]] (ആർ‌ജി‌യു‌എച്ച്എസ്) 2012 ൽ ഡോക്ടർ ഓഫ് സയൻസ് (ഹോണറിസ് കോസ) ബിരുദം നൽകി ആദരിച്ചു. <ref name="Abdul Kalam to attend RGUHS’ convocation">{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/article464112.ece?service=print|title=Abdul Kalam to attend RGUHS’ convocation|access-date=24 December 2015|date=30 March 2012|publisher=Indian Express|archive-date=2015-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20151225051729/http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/article464112.ece?service=print|url-status=dead}}</ref> [[എച്ച്.ഡി. ദേവഗൗഡ|മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി എച്ച്.ഡി. ദേവേഗൗഡയുടെ]] മകളാണ് ഡോ. മഞ്ജുനാഥിന്റെ ഭാര്യ. കുടുംബം [[ബെംഗളൂരു|ബെംഗളൂരുവിൽ]] താമസിക്കുന്നു. <ref name="Jayadeva chief stripped of all powers">{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/Jayadeva-chief-stripped-of-all-powers/2013/09/04/article1767316.ece|title=Jayadeva chief stripped of all powers|access-date=24 December 2015|date=4 September 2013|publisher=Indian Express|archive-date=2015-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20151225054221/http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/Jayadeva-chief-stripped-of-all-powers/2013/09/04/article1767316.ece|url-status=dead}}</ref> ''ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഇതിഹാസത്തിന്റെ'' എന്നൊരു ജീവചരിത്രത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. <ref name="Biography of a living legend">{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/article222809.ece?service=print|title=Biography of a living legend|access-date=24 December 2015|date=16 January 2010|publisher=Indian Express|archive-date=2015-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20151225060210/http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/article222809.ece?service=print|url-status=dead}}</ref> == ഇതും കാണുക == * [[Sri Jayadeva Institute of Cardiology|ശ്രീ ജയദേവ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് കാർഡിയോളജി]] * [[H. D. Deve Gowda|എച്. ഡി. ദേവഗൗഡ]] == അവലംബം== {{reflist}} {{Padma Shri Award Recipients in Medicine}} [[വർഗ്ഗം:ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ ഡോക്ടർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ ജനിച്ചവർ]] fi1l0ifk42qfw2gj4xwrcuew2i9kfz8 0 543647 4675337 4595449 2026-10-11T22:15:53Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675337 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = വിക്രം മാർവ<br>Dr. Vikram Marwah | image = VikramMarwahPic.jpg | image_size = | caption = | other_names = | birth_date = {{Birth date |df=yes|1925|06|04}} | birth_place = Shivni, [[Nagpur]], [[Maharashtra]], India | death_date = {{Death date and age|df=yes|2013|11|06|1925|06|04}} | death_place = [[Nagpur]], [[Maharashtra]], India | resting_place = Mokshadham | resting_place_coordinates = | occupation = Orthopedic surgeon | years_active = | known_for = Medical and social service | spouse = Mrs. Mohini Marwah | partner = | children = 2; Dr. Pragati Marwah Vaid (Anesthetsiologist); Dr. Sanjay Marwah (Arthroscopy Surgeon) | parents = | awards = [[Padma Shri]]<br>[[Dr. B. C. Roy Award]]<br>A. A. Mehta Gold Medal<br>Sir Arthur Eyre Brook Award | website = {{url||Web site}} }} ഒരു ഇന്ത്യൻ ഓർത്തോപെഡിക് സർജനും സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകനും ''വികലാംഗരായ കുട്ടികളുടെ പുനരധിവാസ കേന്ദ്രത്തിന്റെയും കുട്ടികളുടെ ഓർത്തോപെഡിക് ഹോസ്പിറ്റലിന്റെയും മാതൃസേവാ സംഘത്തിന്റെ'' സ്ഥാപകനും കുട്ടികളുടെ മാസികയായ ''മാതൃഭു അന്തർഗത് സൻസ്കാറിന്റെ'' സ്ഥാപകനുമായിരുന്നു '''ഡോ. വിക്രം മാർവ.'''<ref name="Golden Bharat">{{Cite web|url=http://nagpur.goldenbharat.com/business-home.php?ld=189393|title=Golden Bharat|access-date=21 January 2015|date=2014|publisher=Golden Bharat|archive-date=2016-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20160925003056/http://nagpur.goldenbharat.com/business-home.php?ld=189393|url-status=dead}}</ref><ref name="Homage">{{Cite web|url=http://www.bkvvngp.org/uploaded_files/Homage_to_Late_Padmashree_Dr_Vikram.pdf|title=Homage|access-date=21 January 2015|date=2014|publisher=BKVVNGP|archive-date=2016-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160717185027/http://bkvvngp.org/uploaded_files/Homage_to_Late_Padmashree_Dr_Vikram.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="BKVVNGP">{{Cite web|url=http://www.bkvvngp.org/|title=BKVVNGP|access-date=21 January 2015|date=2014|publisher=BKVVNGP}}</ref><ref name="Yatedo">{{Cite web|url=http://www.yatedo.fr/s/companyname%3A%28%22Editor+of+Children+Magazine%22Matrubhu+Antargat+Sanskar+%27%22+Nagpur%22%29|title=Yatedo|access-date=21 January 2015|date=2014|publisher=Yatedo|archive-date=2015-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150121165445/http://www.yatedo.fr/s/companyname:(%22Editor+of+Children+Magazine%22Matrubhu+Antargat+Sanskar+'%22+Nagpur%22)|url-status=dead}}</ref><ref name="Indian Journal of Orthopedics">{{Cite journal|title=Indian J Orthopedics|last=Wasudeo M Gadegone|journal=Indian J Orthop|date=February 2014|volume=48|issue=1|pages=115|pmc=3931146}}</ref><ref name="Dr Vikram Marwah: A great human being.">{{Cite web|url=http://trove.nla.gov.au/work/186896810?q&versionId=203446174|title=Dr Vikram Marwah: A great human being.|access-date=21 January 2015|date=8 November 2013|website=Newspaper article|publisher=Bennett, Coleman & Co|issn=0971-8257}}</ref><ref name="Times of India">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/Dr-Vikram-Marwah-A-great-human-being/articleshow/25399740.cms|title=Times of India|access-date=21 January 2015|date=8 November 2013|publisher=Times of India}}</ref> [[ബിദാൻ ചന്ദ്ര റോയ് അവാർഡ്|ഡോ ബി.സി. റോയ് അവാർഡ്]] ലഭിച്ച അദ്ദേഹത്തിന് [[ഭാരത സർക്കാർ|ഇന്ത്യ സർക്കാർ]] 2002 ൽ [[പത്മശ്രീ]] നൽകി.<ref name="Padma Awards">{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|access-date=11 November 2014|date=2014|publisher=Padma Awards|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 November 2014}}</ref> == ജീവചരിത്രം == [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] നാഗ്പൂർ ജില്ലയിലെ ശിവ്നി ഗ്രാമത്തിൽ 1925 ജൂൺ 4 നാണ് വിക്രം മാർവ ജനിച്ചത്.<ref name="Nagpur Today">{{Cite web|url=http://www.nagpurtoday.in/dr-vikram-marwah-passes-away-in-city-hospital-at-89/11071010|title=Nagpur Today|access-date=21 January 2015|date=7 November 2013|publisher=Nagpur Today}}</ref><ref name="Indian Journal of Orthopedics"/> [[കൽക്കത്ത മെഡിക്കൽ കോളേജ്|1948 ൽ കൊൽക്കത്ത മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ]] നിന്ന് മെഡിസിൻ (എംബിബിഎസ്) ബിരുദം നേടിയ അദ്ദേഹം സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രസ്ഥാനത്തിലെ അഭയാർഥികൾക്കും ബംഗാളിലെ വരൾച്ചബാധിത പ്രദേശങ്ങളിലെ ഇരകൾക്കും സേവനം നൽകുന്ന ഒരു മെഡിക്കൽ സന്നദ്ധപ്രവർത്തകനായി ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ആരംഭിച്ചു. പിന്നീട് ഉന്നതപഠനം നടത്തിയ അദ്ദേഹം 1956 ൽ റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് സർജന്റെ (എഫ്ആർസിഎസ്) ഫെലോ ആയി. അദ്ദേഹം 1961-ൽ ഇന്ത്യയിൽ തിരിച്ചെത്തി ഔറംഗബാദിൽ ഒരു സർജറി പ്രൊഫസറായി ജോലി തുടങ്ങി അദ്ദേഹം 1971 വരെ അവിടെ ജോലി ചെയ്തു. ഈ കാലയളവിൽ, ഓർത്തോപീഡിക്സ്, പാരാപ്ലെജിയ എന്നീ വകുപ്പുകൾ അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ചതായി അറിയപ്പെടുന്നു. [[ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ച്|ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ചിൽ നിന്നും]] (ഐസിഎംആർ) 1971 ൽ കോമൺ‌വെൽത്ത് ഫെലോഷിപ്പിൽ നിന്നും സ്കോളർഷിപ്പ് ലഭിച്ചു. അടുത്ത വർഷം [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജു് & ഹോസ്പിറ്റൽ, നാഗ്പൂർ|നാഗ്പൂരിലെ ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജിലേക്ക്]] ജോലി മാറിയ അദ്ദേഹം 1980 ൽ സർക്കാർ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുന്നതുവരെ കോളേജിന്റെ ഡീൻ<ref name="Times of India"/> ആയി ജോലി ചെയ്തു. വിരമിച്ച ശേഷം മർവ വികലാംഗർക്കുള്ള കുട്ടികളുടെ പുനരധിവാസ കേന്ദ്രവും കുട്ടികളുടെ ഓർത്തോപീഡിക് ആശുപത്രിയും സ്ഥാപിച്ചു <ref name="BKVVNGP"/> 1981-ൽ, പോളിയോ ബാധിതരും ശാരീരിക വെല്ലുവിളി നേരിടുന്നതുമായ കുട്ടികളെ ചികിത്സിക്കുന്നതിനായി സീതാബുൾഡിയിലെ മാതൃസേവാ സംഘവുമായി ബന്ധപ്പെടുകയും 20 വർഷം അവിടെ ജോലി ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref name="Times of India"/> കുട്ടികൾക്കായി ''മാതൃഭു അന്തർഗത് സംസ്‌കാർ'' എന്ന മാസികയും അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ചു. <ref name="Nagpur Today"/> ഹിന്ദി ഭാഷയുടെ പിന്തുണക്കാരനായ മർവ ''ഹിന്ദി രാഷ്ട്ര ഭാഷാ പ്രചാർ'' സമിതി, വിദർഭ സേവന സമിതി എന്നിവയുടെ വൈസ് പ്രസിഡന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. ''ഭാരതി കൃഷ്ണ വിദ്യാ വിഹാർ സ്കൂൾ'' സ്ഥാപിച്ചതിനും നിരവധി ശസ്ത്രക്രിയ, രക്തദാന ക്യാമ്പുകൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിനും പിന്നിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകളുണ്ട്. <ref name="Indian Journal of Orthopedics"/> 22 മെഡിക്കൽ പേപ്പറുകളുടെ ബഹുമതി നേടിയ മാർവാ ജനറൽ സർജറി, ഓർത്തോപെഡിക്സ് എന്നിവയിൽ ബിരുദാനന്തര കോഴ്സുകളുടെ അംഗീകൃത പരീക്ഷകനായിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ ഓർതോപീഡിൿസ് അസോസിയേഷൻ മുൻ പ്രസിഡന്റ് <ref name="IOA">{{Cite web|url=http://ioaindia.org/pastpresident.php|title=IOA|access-date=21 January 2015|date=2014|publisher=IOA|archive-date=2016-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160317025550/http://www.ioaindia.org/pastpresident.php|url-status=dead}}</ref> വിദർഭ ഓർത്തോപീഡിക് സൊസൈറ്റിയുടെ ഒരു സഹസ്ഥാപകനും ആയ അദ്ദേഹം<ref name="VOS">{{Cite web|url=http://vosnagpur.com/about-us/history/|title=VOS|access-date=21 January 2015|date=2014|publisher=VOS|archive-date=2021-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602212441/http://vosnagpur.com/about-us/history/|url-status=dead}}</ref> ജോൺസൺ ആന്റ് ജോൺസൺ ആൻഡ് സ്മിത്ത് ആന്റ് നെഫ്യൂ എന്നിവരുടേ ഫെല്ലോ ആയിരുന്നു. എ എ മേത്ത ഗോൾഡ് മെഡലും സർ ആർതർ ഐർ ബ്രൂക്ക് അവാർഡും അദ്ദേഹം നേടിയിട്ടുണ്ട്. <ref name="Radaris">{{Cite web|url=http://radaris.in/p/Dinanath/Lele/|title=Radaris|access-date=21 January 2015|date=2014|publisher=v|archive-url=https://web.archive.org/web/20210603063408/https://radaris.in/p/Dinanath/Lele/|archive-date=2021-06-03|url-status=dead}}</ref> 1979 ൽ [[ബിദാൻ ചന്ദ്ര റോയ് അവാർഡ്|ഡോ. ബിസി റോയ് അവാർഡ് - മെഡിക്കൽ ടീച്ചർ]], മെഡിക്കൽ വിഭാഗത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഇന്ത്യൻ അവാർഡ്. 2002 ൽ പദ്മശ്രീ സിവിലിയൻ അവാർഡ് നൽകി [[ഭാരത സർക്കാർ|ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ]] [[പത്മശ്രീ|അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു]] <ref name="Indian Journal of Orthopedics"/> <ref name="Nagpur Today"/> 2013 നവംബർ 6 ന്‌ 88 ആം വയസ്സിൽ വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങൾ കാരണം വിക്രം മർവ മരിച്ചു. ഭാര്യയും രണ്ട് മക്കളും ഒരു മകനും മകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Indian Journal of Orthopedics"/><ref name="Nagpur Today"/> == ഇതും കാണുക == * [[Matru Sewa Sangh|മാതൃസേവാസംഘം]] * [[Government Medical College, Nagpur|ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, നാഗ്പൂർ]] == അവലംബം ==  {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{cite web | url=http://www.bkvvngp.org/PresidentlMessageReadMore.aspx | title=Homage | publisher=BKVVNGP | date=2014 | access-date=21 January 2015 | archive-date=2016-10-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161018020300/http://bkvvngp.org/PresidentlMessageReadMore.aspx | url-status=dead }} {{Padma Shri Award Recipients in Medicine}} [[വർഗ്ഗം:ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ ഡോക്ടർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിൽ നിന്നുള്ള ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഗാന്ധിയർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ പുരുഷ സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:2013-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1925-ൽ ജനിച്ചവർ]] ldqoyuypk7wd0wjlvcj89klmpyeongc 0 543664 4675375 3808696 2026-10-12T03:05:32Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675375 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ശരദ് കുമാർ ദീക്ഷിത്<br>Sharad Kumar Dixit | image = | image_size = | caption = | other_names = | birth_date = 13 December 1930 | birth_place = [[Pandharpur]], [[Maharashtra]], India | death_date = 14 November 2011 | death_place = Brooklyn | resting_place = | resting_place_coordinates = | occupation = Plastic surgeon | years_active = | known_for = Social service | spouse = divorced | partner = | children = 3 children | parents = | awards = [[Padma Shri]]<br />[[American Society for Aesthetic Plastic Surgery|ASAPS]] Humanitarian Award<br />Vanguard Award<br />[[The Week (Indian magazine)|The Week]] Man of the Year<br />[[Indian Merchants' Chamber]] Award<br />IMIC CHEMTECH Lifetime Achievement Award<br />Nathan Davis International Award<br />UNESCO-[[Hamdan bin Rashid Al Maktoum|Hamdan]] Award<br />Rawl Wallenberg Prize<br />Concord Hilton Foundation Award<br />[[Kellogg’s]] Hamnah World of Children Award<br />Bhagini Sanskar Parishad Award<br />NRI World-[[Merrill Lynch]] NRI of the Year Award<br />Diwaliben Mehta Award<br />World Congress of Cosmetic Surgery Lifetime Achievement Award | website = }} ഇന്ത്യയിൽ ജനിച്ച ഒരു അമേരിക്കൻ പ്ലാസ്റ്റിക് സർജൻ ആയിരുന്നു '''ശരദ് കുമാർ ദീക്ഷിത്'''.<ref name="Word of Children Farewell">{{Cite web|url=http://www.worldofchildren.org/blog/farewell-to-a-hero-dr-sharadkumar-dicksheet/|title=Word of Children Farewell|access-date=January 8, 2015|date=17 November 2011|publisher=Word of Children}}</ref> സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കമുള്ള ജനങ്ങൾക്ക് പ്ലാസ്റ്റിക് സർജറി സൗജന്യമായി ചെയ്യാനുള്ള ഒരു സാമൂഹിക സംരംഭമായ ദ ഇന്ത്യ പ്രോജക്ടിന്റെ സ്ഥാപകനാണ്.<ref name="World of Children award">{{Cite web|url=http://www.worldofchildren.org/honoree/sharadkumar-dicksheet/|title=World of Children award|access-date=January 8, 2015|date=2011|publisher=World of Children}}</ref><ref name="India Empire">{{Cite web|url=http://indiaempire.com/v1/2011/may/nri_philanthropy.asp|title=India Empire|access-date=January 8, 2015|date=2014|publisher=India Empire|archive-date=2021-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506204752/https://www.indiaempire.com/v1/2011/May/nri_philanthropy.asp|url-status=dead}}</ref><ref name="TOI">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Wheelchair-bound-battling-cancer-this-docs-still-a-surgeon/articleshow/7323330.cms|title=TOI|access-date=January 8, 2015|date=20 January 2011|publisher=TOI}}</ref><ref name="PSN Extra">{{Cite web|url=http://www.psnextra.org/Articles/DrDicksheet.html|title=PSN Extra|access-date=January 8, 2015|date=22 November 2011|publisher=PSN Extra|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304104621/http://www.psnextra.org/Articles/DrDicksheet.html|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}}</ref> [[സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം|സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനത്തിനുള്ള]] നാമനിർദ്ദേശം ഒന്നിലധികം തവണ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Flying on One Engine">{{Cite AV media|url=http://weinsteinfilm.com/films/flying-on-one-engine/|title=Flying on One Engine|last=[[Joshua Z Weinstein]], Mary Manhardt, Hemal Trivedi, Nicole Lederman, Justin Pines, Milind Date|publisher=Weinstein Film|access-date=2021-05-29|archive-date=2017-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930195438/http://weinsteinfilm.com/films/flying-on-one-engine/|url-status=dead}}</ref> 2001 ൽ [[ഭാരത സർക്കാർ|ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ്]] അദ്ദേഹത്തിനു [[പത്മശ്രീ]] നൽകി.<ref name="Padma Awards">{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|access-date=November 11, 2014|date=2014|publisher=Padma Awards|archive-date=2017-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|url-status=dead}}</ref> == ജീവചരിത്രം == {{Quote box|''എന്നെ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിൽ പൂർണ്ണമായും അപ്രാപ്തമാക്കിയിരിക്കുന്നതിനാൽ, എന്റെ രാജ്യത്തേക്ക് മടങ്ങിവരാനും എനിക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ജീവിതത്തിലേക്ക് സംഭാവന നൽകാനുമുള്ള എന്റെ വഴിയാണിത്. കോസ്മെറ്റിക് സർജറി, പ്ലാസ്റ്റിക് സർജറി, തിരുത്തൽ ശസ്ത്രക്രിയ എന്നിവ ദരിദ്രരെ സഹായിക്കുന്നു, അവർക്ക് അത് താങ്ങാൻ കഴിയില്ല. ഇത് എന്റെ ജോലിയായി ഞാൻ കാണുന്നു. ഇതെല്ലാം…,'' ശരദ് കുമാർ പറഞ്ഞു.<ref name="India Empire" /> | align = right | width = 21em }}1930 ഡിസംബർ 13 ന് പശ്ചിമ ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] [[വാർധ ജില്ല|വാർധ ജില്ലയിലെ]] [[പണ്ഡർപൂർ|പാണ്ഡാർപൂരിലാണ്]] ഒരു പോസ്റ്റ് മാസ്റ്ററുടെ ആറ് മക്കളിൽ ഒരാളായി ശരദ് കുമാർ ദീക്ഷിത് ജനിച്ചത്.<ref name="India Empire"/><ref name="The Telegraph">{{Cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1111118/jsp/frontpage/story_14767586.jsp|title=The Telegraph|access-date=January 8, 2015|date=18 November 2011|publisher=The Telegraph}}</ref><ref name="New York Times">{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2001/12/12/nyregion/public-lives-a-children-s-surgeon-feels-better-than-he-looks.html|title=New York Times|access-date=January 8, 2015|date=12 December 2001}}</ref> ഹൈദരാബാദിലെ നിസാം കോളേജിൽ ശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ ചേർന്നെകിലും അതുനിർത്തി<ref name="Reach Out Hyderabad">{{Cite web|url=http://www.reachouthyderabad.com/newsmaker/nm70.htm|title=Reach Out Hyderabad|access-date=January 9, 2015|date=2014|publisher=Reach Out Hyderabad}}</ref> അദ്ദേഹം [[നാഗ്‌പൂർ|നാഗ്പൂരിൽ]] വൈദ്യശാസ്ത്ര പഠിച്ചതിനുശേഷം അദ്ദേഹം കുറച്ചുകാലം ഇന്ത്യൻ ആർമിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 1959 ൽ ദീക്ഷിത് യുഎസിലേക്ക് മാറി [[നേത്രവിജ്ഞാനം|നേത്രരോഗത്തിൽ]] ഉയർന്ന പരിശീലനം നേടി. എന്നാൽ പിന്നീടദ്ദേഹം പ്ലാസ്റ്റിക് ശസ്ത്രക്രിയ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം (എംഡി) ലഭിക്കാൻ<ref name="World of Children award"/> ഫേർബാങ്ക്സ് ഹോസ്പിറ്റൽ, അലാസ്കയിലും, മൗണ്ട് സീനായി ആശുപത്രി, ന്യൂയോർക്ക് മെതഡിസ്റ്റ് ഹോസ്പിറ്റലിലും പഠിച്ചു. മൗണ്ട് സിനായി മെഡിക്കൽ സെന്ററിലെ പ്ലാസ്റ്റിക് സർജനായ ലെസ്റ്റർ സിൽവർ ദീക്ഷിത്തിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ''ഒരു ധാർമ്മികനായ ഭീമൻ'' എന്നാണ്.<ref name="New York Times"/> ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിലെ ദരിദ്ര വിഭാഗങ്ങൾക്ക് പ്ലാസ്റ്റിക് സർജറി ചികിത്സ നൽകുന്നതിനായി 1968 ൽ ദി ഇന്ത്യ പ്രോജക്റ്റ് സ്ഥാപിച്ചു <ref name="World of Children award"/> <ref name="India Empire"/> യു‌എസിൽ പകുതി വർഷം ജോലി ചെയ്യുകയും ബാക്കി വർഷം ഇന്ത്യയിൽ സൗജന്യ മെഡിക്കൽ ക്യാമ്പുകൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു. അവിടെ അദ്ദേഹം പിളർന്ന ചുണ്ടുകൾ, പ്ലോസിസ്, സ്ക്വിന്റ് എന്നിവയ്ക്കായി ആയിരക്കണക്കിന് കോസ്മെറ്റിക് തിരുത്തൽ ശസ്ത്രക്രിയകൾ സൗജന്യമായി നടത്തി. പിന്നീട്, അദ്ദേഹം ഒരു ട്രസ്റ്റ് രൂപം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആസ്തി തന്റെ പരിപാടികളുടെ തുടർച്ച വേണ്ട ക്രമീകരണത്തിനും പണത്തിനും വേണ്ടി ഒസ്യത്തിൽ പ്ലാസ്റ്റിക് സർജറി വിദ്യാഭ്യാസ ഫൗണ്ടേഷനും പ്ലാസ്റ്റിക് സർജൻസ് ഓഫ് അമേരിക്കൻ സൊസൈറ്റിക്കും എഴുതിവച്ചു.<ref name="Maliniac Fellow">{{Cite web|url=http://www.thepsf.org/donate/maliniac-circle/meet-the-maliniac-fellows.htm|title=Maliniac Fellow|access-date=January 9, 2015|date=2014|publisher=The Plastic Surgery Foundation}}</ref><ref name="Plastic Surgery Educational Foundation">{{Cite web|url=http://www.plasticsurgery.org/|title=Plastic Surgery Educational Foundation|access-date=January 9, 2015|date=2014|publisher=American Society of Plastic Surgeons}}</ref> ഫെയർ‌ബാങ്ക്സ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ ജോലി ചെയ്തിരുന്ന സമയത്ത് 1978 ൽ ദീക്ഷിത്തിന് ഒരു വാഹനാപകടമുണ്ടായി. <ref name="PSN Extra"/> <ref name="The Telegraph"/> ഇത് അദ്ദേഹത്തെ തളർത്തി ചക്രക്കസേരയിൽ ഒതുക്കി. <ref name="Word of Children Farewell"/> <ref name="India Empire"/> <ref name="TOI"/> ശ്വാസനാളത്തിന്റെ അർബുദവും അദ്ദേഹത്തിന് ഉണ്ടായിരുന്നു <ref name="New York Times"/> <ref name="Reach Out Hyderabad"/> ഇത് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു വോയ്‌സ് ബോക്സ് ഉപയോഗിക്കാൻ നിർബന്ധിച്ചു, കൂടാതെ രണ്ട് ഹൃദയാഘാതവും. എന്നിരുന്നാലും, വൈകല്യങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, മരണം വരെ അദ്ദേഹം തുടരുന്ന സാമൂഹിക സേവനം അദ്ദേഹം നിർത്തിയില്ല. പ്രോജക്ട് ബാനറിൽ ദീക്ഷിത് ''ഭാരതീയ ജെയിൻ സംഘാതനുമായി'' സഹകരിച്ച് വ്യക്തിപരമായി നടത്തിയ 65,000 ശസ്ത്രക്രിയകളിലൂടെയും മൊത്തം 266,000 ശസ്ത്രക്രിയകളിലൂടെയും 1968 മുതൽ 42 വർഷക്കാലം സൗജന്യ വൈദ്യ സേവനം തുടർന്നു.<ref name="Vimeo">{{Cite web|url=http://vimeo.com/32189802|title=Vimeo|access-date=January 8, 2015|date=2011|publisher=Vimeo}}</ref> ശസ്ത്രക്രിയയിൽ അദ്ദേഹം വളരെ വേഗതയുള്ളയാളായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഒരു പിളർപ്പ് അധര ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് 30 മിനിറ്റിൽ താഴെ സമയവും സ്ക്വിന്റ്, പ്ലോസിസ്, ഡാബ് ശസ്ത്രക്രിയകൾ എന്നിവയ്ക്ക് അതിൽ കുറവും മതിയായീരുന്നു. ഒരു ദിവസം 100 മുതൽ 150 വരെ ശസ്ത്രക്രിയകൾ നടത്തിയതായും 2003-04 ൽ 18,155 ശസ്ത്രക്രിയകൾ നടത്തിയതായും റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. <ref name="World of Children award"/> ശരദ് കുമാർ ദീക്ഷിത് രണ്ടുതവണ വിവാഹം കഴിച്ചെങ്കിലും വിവാഹമോചനം നേടി രണ്ട് പെൺമക്കളും ഒരു മകനുമുണ്ടായിരുന്നു. <ref name="The Telegraph"/> <ref name="New York Times"/> 2011 നവംബർ 14 ന് അമേരിക്കയിലെ ബ്രൂക്ലിനിൽ അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.<ref name="World of Children award"/><ref name="PSN Extra"/>ജോഷ്വ ഇസഡ് വെയ്ൻ‌സ്റ്റൈൻ സംവിധാനം ചെയ്ത 55 മിനിറ്റ് ദൈർഘ്യമുള്ള ജീവചരിത്രമായ ''ഫ്ലൈയിംഗ് ഓൺ വൺ എഞ്ചിൻ'' എന്ന ഡോക്യുമെന്ററി ചിത്രത്തിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതവും സമയവും പകർത്തിയത്. അതിൽ ബ്രൂക്ലിനിലെ ഓഷ്യൻ പാർക്ക്‌വേ അപ്പാർട്ട്മെന്റിലും അതിനുപുറത്തും ദീക്ഷിത്തിന്റെ ജീവിതം വിവരിക്കുന്നു <ref name="Flying on One Engine"/> == അവാർഡുകളും അംഗീകാരങ്ങളും == പ്ലാസ്റ്റിക് സർജറി ഫൗണ്ടേഷൻ ഒരു മലിനിയാൿ ഫെലോ ആയിരുന്ന ശരദ് കുമാർ ദീക്ഷിതിന്<ref name="PSN Extra"/> എട്ടുതവണ [[സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം|സമാധാനത്തിനുള്ള നൊബേൽ]] നാമനിർദ്ദേശം ലഭിച്ചിരുന്നു, അതിൽ അഞ്ചെണ്ണം തുടർച്ചയായിട്ട് ആയിരുന്നു.<ref name="India Empire"/><ref name="The Telegraph"/><ref name="Reach Out Hyderabad"/> 1997 ൽ അമേരിക്കൻ സൊസൈറ്റി ഓഫ് സൗന്ദര്യാത്മക ശസ്ത്രക്രിയയുടെ ''ഹ്യൂമാനിറ്റേറിയൻ അവാർഡും 1998 ൽ വാൻഗാർഡ് അവാർഡും ലഭിച്ചു.'' അടുത്ത വർഷം, ദ വീക്ക് ''അദ്ദേഹത്തെ മാൻ ഓഫ് ദ ഇയർ'' ആയി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 2000 ൽ അദ്ദേഹത്തിന് ഇന്ത്യൻ മർച്ചന്റ്‌സ് ചേംബർ അവാർഡ് ലഭിച്ചു, ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, ഇന്റർനാഷണൽ മെഡിക്കൽ ഇന്റഗ്രേഷൻ കൗൺസിലിൽ നിന്ന് ചെംടെക് ലൈഫ് ടൈം അച്ചീവ്മെൻറ് അവാർഡ് ലഭിച്ചു. അതേവർഷം, [[പദ്മശ്രീ]] സിവിലിയൻ അവാർഡ് നൽകി [[ഭാരത സർക്കാർ|ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ]] [[പത്മശ്രീ|അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു]]. അമേരിക്കൻ മെഡിക്കൽ അസോസിയേഷൻ 2008 ൽ അദ്ദേഹത്തിന് നഥാൻ ഡേവിസ് ഇന്റർനാഷണൽ അവാർഡ് നൽകി. 2001 ലെ [[ഗാന്ധി സമാധാന സമ്മാനം|ഗാന്ധി സമാധാന സമ്മാനത്തിനുള്ള]] നോമിനി,<ref name="India Empire"/> യുനെസ്കോ ഹംദാൻ ബിൻ റാഷിദ് അൽ മക്തൂം അവാർഡ്, <ref name="Reach Out Hyderabad"/>, കോൺകോർഡ് ഹിൽട്ടൺ ഫൗണ്ടേഷൻ അവാർഡ് എന്നിവയും അദ്ദേഹം നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="New York Times"/> 2001 ലെ കെല്ലോഗ് ന്റെ കുട്ടികളുടെ അവാർഡ് ഹന്നാ നീൽ വേൾഡ് അവാർഡായി അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു ലക്ഷം അമേരിക്കൻ ഡോളർ പണമായി ലഭിച്ചു.<ref name="PSN Extra"/> അത് അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയിലെ തന്റെ മാനുഷിക ശ്രമങ്ങൾക്ക് ചെലവഴിച്ചു. <ref name="World of Children award"/> ഭഗിനി സംസ്‌കാർ പരിഷത്ത് അവാർഡ്, 2001 എൻ‌ആർ‌ഐ വേൾഡ്-മെറിൽ ലിഞ്ച് എൻ‌ആർ‌ഐ ഓഫ് ദ ഇയർ അവാർഡ്, <ref name="Competition Science Vision">{{Cite journal|url=https://books.google.com/books?id=e-gDAAAAMBAJ&q=Gandhi+peace+prize+dicksheet&pg=PA151|title=Competition Science Vision|last=Pratiyogita Darpan|journal=Competition Science Vision|date=April 2002|volume=5|issue=50}}</ref> ദീപാവലിബെൻ മേത്ത അവാർഡ്, വേൾഡ് കോൺഗ്രസ് ഓഫ് കോസ്മെറ്റിക് സർജറിയുടെ ലൈഫ് ടൈം അച്ചീവ്മെൻറ് അവാർഡ് എന്നിവയും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. == അവലംബം == {{Reflist|colwidth=30em}} പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{cite AV media | url=http://weinsteinfilm.com/films/flying-on-one-engine/ | title=Flying on One Engine | publisher=Weinstein Film | people=[[Joshua Z Weinstein]], Mary Manhardt, Hemal Trivedi, Nicole Lederman, Justin Pines, Milind Date | medium=Documentary | access-date=2021-05-29 | archive-date=2017-09-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170930195438/http://weinsteinfilm.com/films/flying-on-one-engine/ | url-status=dead }} {{Padma Shri Award Recipients in Medicine}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ ഡോക്ടർമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ശസ്ത്രക്രിയാവിദഗ്ദ്ധർ]] [[വർഗ്ഗം:2011-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1930-ൽ ജനിച്ചവർ]] t247z63chfd0rq58zqfskjjedgcuar6 0 543947 4675284 4143089 2026-10-11T19:07:12Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675284 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Wellcome Trust}} {{Infobox organization|logo=Wellcome Trust logo.svg|area_served=United Kingdom and overseas|Non-profit_slogan=Good health makes life better. We want to improve health for everyone by helping great ideas to thrive.|owner=|num_employees=2,057<ref name="CharityFactSheet">{{Cite web |date=17 December 2015 |title=Charity Commission factsheet for the Wellcome Trust |url=http://apps.charitycommission.gov.uk/Showcharity/RegisterOfCharities/CharityWithPartB.aspx?RegisteredCharityNumber=210183&SubsidiaryNumber=0 |publisher=Charity Commission for England and Wales}}</ref>|disbursements=[[Pound sterling|£]]11&nbsp;billion (1936–2015)<ref>{{Cite web |title=Wellcome Trust aims to increase spend to £5&nbsp;billion over next 5 years |url=http://www.wellcome.ac.uk/News/Media-office/Press-releases/2015/WTP059904.htm |access-date=2021-05-30 |archive-date=2016-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514005609/http://www.wellcome.ac.uk/News/Media-office/Press-releases/2015/WTP059904.htm |url-status=dead }}</ref>|endowment=£25.9&nbsp;billion<ref name="endowment">{{Cite web |year=2018 |title=Value of Wellcome's investments passes £25&nbsp;billion |url=https://wellcome.ac.uk/news/value-wellcome-investments-passes-25-billion-pounds |publisher=Wellcome Trust |access-date=2021-05-30 |archive-date=2020-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200908160601/https://wellcome.ac.uk/news/value-wellcome-investments-passes-25-billion-pounds |url-status=dead }}</ref>|revenue=|method=|focus=[[ബയോമെഡിക്കൽ]] ഗവേഷണം|origins=|logo_size=250px|registration_id=210183|location=[[Euston Road]],<br />[[London]], {{postcode|NW|1}}|founder=[[Henry Wellcome|സർ ഹെൻറി വെൽകം]]|founded_date={{start date and age|1936}}|name=വെൽകം ട്രസ്റ്റ്|footnotes=|key_people=Baroness [[Eliza Manningham-Buller]]<ref>{{Cite web |title=Eliza Manningham-Buller to be next Chair of the Wellcome Trust |url=http://www.wellcome.ac.uk/News/Media-office/Press-releases/2015/WTP058871.htm |access-date=2021-05-30 |archive-date=2016-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160522130048/http://www.wellcome.ac.uk/News/Media-office/Press-releases/2015/WTP058871.htm |url-status=dead }}</ref><br />(Chair)<br />Dr [[Jeremy Farrar]]<ref>{{Cite journal |last=Van Noorden |first=Richard |year=2013 |title=Clinician to head Wellcome Trust: Jeremy Farrar to lead one of world's largest research charities |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2013-05-02_497_7447/page/19 |journal=Nature |volume=497 |issue=7447 |page=19 |bibcode=2013Natur.497...19V |doi=10.1038/497019a |pmid=23636375 |doi-access=free}}</ref><br />(Director)|coords={{Coord|51|31|32.55|N|0|8|6.07|W|display=inline}}|headquarters=[[ലണ്ടൻ]], {{postcode|NW|1}}<br />[[യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]]|homepage={{url|www.wellcome.org/}}}} [[File:Wellcome.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wellcome.jpg|ലഘുചിത്രം|250x250ബിന്ദു|യൂസ്റ്റൺ റോഡിലെ ഗിബ്സ് കെട്ടിടം.]] '''വെൽകം ട്രസ്റ്റ്''' [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലെ]] [[ലണ്ടൻ]] ആസ്ഥാനമായി, ആരോഗ്യ ഗവേഷണത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ചാരിറ്റബിൾ ഫൗണ്ടേഷനാണ്. മനുഷ്യരുടെയും മൃഗങ്ങളുടെയും [[ആരോഗ്യം]] പോഷിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള [[ഗവേഷണം|ഗവേഷണത്തെ]] പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിന് ധനസഹായം നൽകുന്നതിനായി, [[ഫാർമസ്യൂട്ടിക്ക്സ്|ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ]] വ്യവസായ പ്രമുഖൻ [[ഹെൻറി വെൽകം]] ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി നീക്കിവച്ച മൂലധനം ഉപയോഗിച്ചാണ് 1936 ൽ ഇത് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്. "എല്ലാവരും നേരിടുന്ന അടിയന്തര ആരോഗ്യ വെല്ലുവിളികൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനായി ശാസ്ത്രത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുക" എന്നതാണ് ഈ ട്രസ്റ്റിന്റെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യം. 2020 ൽ 29.1 ബില്യൺ പൌണ്ടിന്റെ സാമ്പത്തിക എൻ‌ഡോവ്‌മെൻറ് ഉണ്ടായിരുന്ന ഇത് ലോകത്തിലെ നാലാമത്തെ സമ്പന്നമായ ചാരിറ്റബിൾ ഫൗണ്ടേഷനായി മാറി. 2012-ൽ വെൽക്കം ട്രസ്റ്റിനെ ''ഫിനാൻഷ്യൽ ടൈംസ്'' വിശേഷിപ്പിച്ചത് [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലെ]] ശാസ്ത്രീയ ഗവേഷണത്തിനായി സർക്കാരിതര ധനസഹായം നൽകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ദാതാവെന്നും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ദാതാക്കളിലൊന്നുമെന്നാണ്.<ref>{{Cite news|last=Andrew Jack|date=2012-04-10|title=Wellcome challenges science journals|work=[[Financial Times]]|url=http://www.ft.com/cms/s/0/81529c58-8330-11e1-ab78-00144feab49a.html#axzz1sBED7IHy|access-date=2012-04-16}} {{registration required}}</ref> വെൽക്കം ട്രസ്റ്റിന്റെ വാർഷിക റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, 2019/2020 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ GBP £ 1.1 ബില്യൺ അവർ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി ചെലവഴിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://wellcome.org/reports/wellcome-annual-report-2020|title=Wellcome's 2019/2020 Annual Report {{!}} Wellcome|access-date=2021-01-29|website=wellcome.org|archive-date=2022-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220818000749/https://wellcome.org/reports/wellcome-annual-report-2020|url-status=dead}}</ref> == ആസ്ഥാനം == [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിലെ]] യൂസ്റ്റൺ റോഡിലെ രണ്ട് കെട്ടിടങ്ങളിൽ നിന്നാണ് വെൽകം ട്രസ്റ്റിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്നത്. 1932 ൽ 183 യൂസ്റ്റൺ റോഡിൽ പോർട്ട്‌ലാന്റ് ശിലയിൽ നിർമ്മിച്ച വെൽക്കം ബിൽഡിംഗിൽ വെൽകം കളക്ഷനും തൊട്ടിരിക്കുന്ന 2004 ൽ തുറന്ന 215 യൂസ്റ്റൺ റോഡിലെ ഹോബ്കിൻസ് ആർക്കിടെക്റ്റ്സ് നിർമ്മിച്ച ഗ്ലാസ്, സ്റ്റീൽ നിർമ്മിതമായ ഗിബ്സ് കെട്ടിടവുമാണ് വെൽകം ട്രസ്റ്റിന്റെ ആസ്ഥാനം. 2019 ൽ വെൽക്കം ട്രസ്റ്റ് [[ബെർലിൻ|ബെർലിനിലും]] ഒരു ഓഫീസ് തുറന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://wellcome.ac.uk/news/wellcomes-berlin-office-will-focus-global-health|title=Wellcome's Berlin office will focus on global health {{!}} Wellcome|access-date=2020-01-04|website=wellcome.ac.uk|archive-date=2020-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200827150251/https://wellcome.ac.uk/news/wellcomes-berlin-office-will-focus-global-health|url-status=dead}}</ref> == ചരിത്രം == [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] വംശജനായ ബ്രിട്ടീഷ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ വ്യവസായ പ്രമുഖൻ സർ ഹെൻറി വെൽകം ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി നീക്കിവച്ച സമ്പത്ത് നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനാണ് ഈ ട്രസ്റ്റ് സ്ഥാപിതമായത്.<ref>{{Cite web|url=http://www.wellcome.ac.uk/About-us/History/index.htm|title=History of Henry Wellcome|access-date=2021-05-30|archive-date=2016-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20160402053114/http://www.wellcome.ac.uk/About-us/History/index.htm|url-status=dead}}</ref> യഥാർത്ഥത്തിൽ‌ ബറോസ് വെൽകം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുകയും, പിന്നീട് [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുകെയിൽ]] വെൽകം ഫൌണ്ടേഷൻ ലിമിറ്റഡ് എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടതുമായ സ്ഥാപനമായിരുന്നു അതിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്.<ref>Hall, A. R. & Bembridge, B. A. ''Physic and philanthropy: a history of the Wellcome Trust 1936&#x2013;1986''. Cambridge (UK): Cambridge University Press, 1986. {{ISBN|0-521-32639-7}}</ref> 1986 ൽ ട്രസ്റ്റ് വെൽക്കം പി‌എൽ‌സി ഓഹരിയുടെ 25 ശതമാനം പൊതുവിലേയ്ക്ക് വിറ്റു. പുതുതായി നിയമിക്കപ്പെട്ട ധനകാര്യ മേധാവി ഇയാൻ മക്ഗ്രെഗറുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ, ഇത് സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കമായി. ട്രസ്റ്റിന്റെ മൂല്യം 14 വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഏകദേശം 14 ബില്യൺ പൌണ്ടായി വർദ്ധിക്കുകയും അവരുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ വ്യവസായത്തിന്റെ പരിധിക്കപ്പുറത്തേക്ക് നീങ്ങുകയും ചെയ്തു.<ref>[http://briandeer.com/hard-sell.htm briandeer.com] Sunday Times investigation, February 1994]</ref> 1995-ൽ, ട്രസ്റ്റ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ രംഗത്തോടുള്ള താൽപ്പര്യത്തിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിച്ച കമ്പനി തങ്ങളുടെ ശേഷിക്കുന്ന എല്ലാ ഓഹരികളും  ചരിത്രപരമായി കമ്പനിയുടെ ബ്രിട്ടീഷ് എതിരാളിയായിരുന്ന ഗ്ലാക്സോ പി‌എൽ‌സിക്ക് വിറ്റുകൊണ്ട് ഗ്ലാക്സോ വെൽകം പി‌എൽ‌സി സൃഷ്ടിച്ചു. 2000 ൽ, ഗ്ലാക്സോവെൽകം സ്മിത്ത്ക്ലൈൻ ബീച്ചം കമ്പനിയുമായി ലയിപ്പിച്ച് [[ഗ്ലാക്സോ സ്മിത്ത്ക്ലൈൻ പി‌എൽ‌സി]] രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ വെൽക്കം എന്ന പേര് മരുന്നു ബിസിനസിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും അപ്രത്യക്ഷമായി.<ref>{{Cite web|url=http://www.wellcome.ac.uk/About-us/History/WTX052938.htm|title=Henry Wellcome's legacy|access-date=2016-05-21|publisher=Wellcome.ac.uk|archive-date=2016-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316234202/http://www.wellcome.ac.uk/About-us/History/WTX052938.htm|url-status=dead}}</ref> == അവലംബം == rltfs89ii15lk9f3jttz8bo7fb0vgzt 0 544374 4675296 4645235 2026-10-11T19:47:26Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675296 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = | image = Catherine Dulac.jpg | birth_date = 1963<ref name=CV>[http://www.academie-sciences.fr/pdf/membre/DulacC_bio0408.pdf]. academie-sciences.fr</ref> | birth_place = | death_date = | death_place = | residence = | citizenship = | nationality = | alma_mater = [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് പാരീസ്]] | doctoral_advisor = | academic_advisors = [[റിച്ചാർഡ് ആക്സൽ]] | doctoral_students = | known_for = Mammalian [[pheromone]]s | author_abbrev_bot = | author_abbrev_zoo = | influences = | influenced = | signature = | footnotes = }} ഒരു ഫ്രഞ്ച്-അമേരിക്കൻ ബയോളജിസ്റ്റാണ് '''കാതറിൻ ഡുലാക്ക്.'''<ref>{{Cite web|url=https://www.rfi.fr/en/science-and-technology/20200914-harvard-scientist-catherine-dulac-awarded-for-work-on-parenting-instinct-mice|title=Harvard scientist Catherine Dulac awarded for work on parenting instinct|access-date=September 15, 2020|date=September 14, 2020|website=RFI|language=en}}</ref> 2007 മുതൽ 2013 വരെ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് ചെയർ ആയി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ മോളിക്യുലർ ആന്റ് സെല്ലുലാർ ബയോളജിയിൽ ഹിഗ്ഗിൻസ് പ്രൊഫസറാണ്. ഹോവാർഡ് ഹ്യൂസ് മെഡിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലെ ഇൻവെസ്റ്റിഗേറ്റർ കൂടിയാണ് അവർ. 1963 -ൽ ഫ്രാൻസിലാണ് അവർ ജനിച്ചത്. 1991 -ൽ പോസ്റ്റ്ഡോക്ടറൽ പഠനത്തിനായി അമേരിക്കയിൽ എത്തി. [[സസ്തനി|സസ്തനികളിലെ]] ഘ്രാണ സിഗ്നലിംഗിന്റെ തന്മാത്രാ ജീവശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ച്, പ്രത്യേകിച്ച് ഫെറോമോണുകൾ,<ref>{{Cite journal|last=Gitschier|first=J.|title=Vive La Différence: An Interview with Catherine Dulac|doi=10.1371/journal.pgen.1002140|journal=PLOS Genetics|volume=7|issue=6|pages=e1002140|year=2011|pmid=21731502|pmc=3121755}}</ref>, ലൈംഗിക-നിർദ്ദിഷ്‌ട സ്വഭാവങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഡൗൺസ്ട്രീം ബ്രെയിൻ സർക്യൂട്ടുകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ഡുലാക്ക് വിപുലമായ ഗവേഷണം നടത്തി. സിംഗിൾ [[നാഡീകോശം|ന്യൂറോണുകളിൽ]] നിന്നുള്ള സിഡി‌എൻ‌എ ലൈബ്രറികൾ സ്ക്രീനിംഗ് അടിസ്ഥാനമാക്കി ഒരു പുതിയ സ്ക്രീനിംഗ് തന്ത്രവും സിംഗിൾ ന്യൂറോണുകളിൽ നിന്നുള്ള ജീനുകളെ ക്ലോൺ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഒരു പുതിയ രീതിയും അവർ വികസിപ്പിച്ചു. ഒരു പോസ്റ്റ്ഡോക് എന്ന നിലയിൽ, കൊളംബിയ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ [[റിച്ചാർഡ് ആക്സെൽ|നോബൽ സമ്മാന ജേതാവ് റിച്ചാർഡ് ആക്സലിന്റെ]] ലബോറട്ടറിയിൽ ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ സസ്തനികളുടെ ഫെറോമോൺ റിസപ്റ്ററുകളുടെ ആദ്യ കുടുംബത്തെ ഡുലക് കണ്ടെത്തി.<ref>{{Cite web|url=http://www.mcb.harvard.edu/Faculty/faculty_profile.php?f=catherine-dulac|title=Catherine Dulac|access-date=June 15, 2011|publisher=Harvard University|archive-url=https://web.archive.org/web/20110615103303/http://www.mcb.harvard.edu/Faculty/faculty_profile.php?f=catherine-dulac|archive-date=June 15, 2011}}</ref> == ജീവചരിത്രം == [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിലെ]] മോണ്ട്പെല്ലിയറിലാണ് ഡുലക് വളർന്നത്, പാരീസിലെ എകോൾ നോർമൽ സൂപ്പർറിയൂർ ഡി ലാ റൂം ഉൽമിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി പിഎച്ച്ഡി നേടി. 1991 -ൽ [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് പാരീസ്|പാരീസ് സർവകലാശാലയിൽ]] നിന്ന് വികസന ബയോളജിയിൽ നിക്കോൾ ലെ ഡുവാരിനൊപ്പം പ്രവർത്തിച്ചു, [[കൊളംബിയ സർവ്വകലാശാല|കൊളംബിയ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] [[റിച്ചാർഡ് ആക്സെൽ|റിച്ചാർഡ് ആക്സലിനൊപ്പം]] പോസ്റ്റ്ഡോക് പഠനങ്ങൾ നടത്തി, അവിടെ സസ്തനികളുടെ ഫെറോമോൺ റിസപ്റ്ററുകൾ എൻകോഡുചെയ്യുന്ന ആദ്യത്തെ ജീനുകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. [[ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാല|1996 -ൽ ഹാർവാർഡ്]] മോളിക്യുലർ ആന്റ് സെൽ ബയോളജി ഫാക്കൽറ്റിയിൽ ചേർന്നു.<ref name="HarvardMag-2005">[http://harvardmagazine.com/2005/09/catherine-dulac.html "Harvard Portrait: Catherine Dulac"], ''Harvard Magazine'', Sept. – Oct. 2005.</ref> 2000 -ൽ അസോസിയേറ്റ് പ്രൊഫസറായും 2001 ൽ ഫുൾ പ്രൊഫസറായും സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ചു. അവർ ഇപ്പോൾ ഒരു ഇൻവെസ്റ്റിഗേറ്റർ ആണ് ഹോവാർഡ് ഹ്യൂഗ്സ് മെഡിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ആൻഡ് മോളിക്യുലാർ, 2013 വരെ സെല്ലുലാർ ബയോളജി ഹാർവാർഡ് ന്റെ വകുപ്പിന്റെ ചെയർ ആയിരുന്നു. ബിഹേവിയറിന്റെ മോളിക്യുലർ ബേസിസ്, മോളിക്യുലർ ആൻഡ് സെല്ലുലാർ ബയോളജി ഓഫ് സെൻസസ് ആന്റ് ദെയർ ഡിസോർഡേഴ്സ്, മോളിക്യുലർ ആന്റ് ഡെവലപ്‌മെന്റൽ ബയോളജി ന്യൂറോബയോളജി എന്നിവയുൾപ്പെടെ മൂന്ന് ബിരുദതല കോഴ്‌സ് അവർ പഠിപ്പിക്കുന്നു. == പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ == === ശ്രദ്ധേയമായ പേപ്പറുകൾ === * {{Cite journal|last=Wu|publisher=Springer Science and Business Media LLC|pmc=4105201|pmid=24828191|pages=325–330|doi=10.1038/nature13307|issn=0028-0836|year=2014|issue=7500|volume=509|journal=Nature|first=Zheng|title=Galanin neurons in the medial preoptic area govern parental behaviour|first5=Catherine G.|last5=Dulac|first4=Mitsuko|last4=Watabe-Uchida|first3=Joseph F.|last3=Bergan|first2=Anita E.|last2=Autry|bibcode=2014Natur.509..325W}} * {{Cite journal|last=Bergan|first=Joseph F|last2=Ben-Shaul|first2=Yoram|last3=Dulac|first3=Catherine|title=Sex-specific processing of social cues in the medial amygdala|journal=eLife|publisher=eLife Sciences Publications, Ltd|volume=3|date=June 3, 2014|pages=e02743|issn=2050-084X|doi=10.7554/elife.02743|pmid=24894465|pmc=4038839}} * {{Cite journal|last=Gregg|publisher=American Association for the Advancement of Science (AAAS)|pmc=2997643|pmid=20616234|pages=682–685|doi=10.1126/science.1190831|issn=0036-8075|date=July 8, 2010|issue=5992|volume=329|journal=Science|first=C.|title=Sex-Specific Parent-of-Origin Allelic Expression in the Mouse Brain|first5=C.|last5=Dulac|first4=D.|last4=Haig|first3=J. E.|last3=Butler|first2=J.|last2=Zhang|bibcode=2010Sci...329..682G}} * {{Cite journal|last=Kimchi|volume=448|pmid=17676034|pages=1009–1014|doi=10.1038/nature06089|issn=0028-0836|year=2007|issue=7157|publisher=Springer Science and Business Media LLC|first=Tali|journal=Nature|title=A functional circuit underlying male sexual behaviour in the female mouse brain|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2007-08-30_448_7157/page/1008|first3=Catherine|last3=Dulac|first2=Jennings|last2=Xu|bibcode=2007Natur.448.1009K}} * {{Cite journal|last=Tietjen|title=Single-Cell Transcriptional Analysis of Neuronal Progenitors|pages=161–175|doi=10.1016/s0896-6273(03)00229-0|issn=0896-6273|year=2003|issue=2|volume=38|publisher=Elsevier BV|journal=Neuron|first6=Catherine|first=Ian|last6=Dulac|first5=Lisa|last5=Zakhary|first4=Georgy|last4=Koentges|first3=Yanxiang|last3=Cao|first2=Jason M.|last2=Rihel|pmid=12718852}} * {{Cite journal|last=Pantages|first=Erica|last2=Dulac|first2=Catherine|title=A Novel Family of Candidate Pheromone Receptors in Mammals|journal=Neuron|publisher=Elsevier BV|volume=28|issue=3|year=2000|issn=0896-6273|doi=10.1016/s0896-6273(00)00157-4|pages=835–845|pmid=11163270}} * {{Cite journal|last=Liman|issue=10|pmc=21939|pmid=10318963|pages=5791–5796|doi=10.1073/pnas.96.10.5791|issn=0027-8424|date=May 11, 1999|volume=96|first=E. R.|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|title=TRP2: A candidate transduction channel for mammalian pheromone sensory signaling|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_1999-05-11_96_10/page/5791|first3=C.|last3=Dulac|first2=D. P.|last2=Corey|bibcode=1999PNAS...96.5791L}} * {{Cite journal|last=Belluscio|publisher=Elsevier BV|pages=209–220|doi=10.1016/s0092-8674(00)80731-x|issn=0092-8674|year=1999|issue=2|volume=97|journal=Cell|first=Leonardo|title=A Map of Pheromone Receptor Activation in the Mammalian Brain|url=https://archive.org/details/cell_1999-04-16_97_2/page/209|first4=Catherine|last4=Dulac|first3=Richard|last3=Axel|first2=Georgy|last2=Koentges|pmid=10219242}} * {{Cite journal|last=Dulac|first=Catherine|last2=Axel|first2=Richard|title=A novel family of genes encoding putative pheromone receptors in mammals|url=https://archive.org/details/cell_1995-10-20_83_2/page/195|journal=Cell|publisher=Elsevier BV|volume=83|issue=2|year=1995|issn=0092-8674|doi=10.1016/0092-8674(95)90161-2|pages=195–206|pmid=7585937}} === മറ്റുള്ളവ === * {{Cite journal|last=Dulac|first=Catherine|title=Sex and the Single Splice|url=https://archive.org/details/cell_2005-06-03_121_5/page/664|journal=Cell|publisher=Elsevier BV|volume=121|issue=5|year=2005|issn=0092-8674|doi=10.1016/j.cell.2005.05.017|pages=664–666|pmid=15935752}} * {{Cite journal|title=Sensory systems|journal=Current Opinion in Neurobiology|publisher=Elsevier BV|volume=14|issue=4|year=2004|issn=0959-4388|doi=10.1016/j.conb.2004.07.010|pages=403–406}} * {{Cite journal|last=Dulac|first=Catherine|last2=Torello|first2=A. Thomas|title=Molecular detection of pheromone signals in mammals: from genes to behaviour|journal=Nature Reviews Neuroscience|publisher=Springer Science and Business Media LLC|volume=4|issue=7|year=2003|issn=1471-003X|doi=10.1038/nrn1140|pages=551–562|pmid=12838330}} * {{Cite journal|last=Dulac|first=Catherine|title=The Physiology of Taste, Vintage 2000|url=https://archive.org/details/cell_2000-03-17_100_6/page/607|journal=Cell|publisher=Elsevier BV|volume=100|issue=6|year=2000|issn=0092-8674|doi=10.1016/s0092-8674(00)80697-2|pages=607–610|pmid=10761926}} == അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും == * 1998 സിയർ സ്കോളർ * 2004 അംഗം, അമേരിക്കൻ അക്കാദമി ഓഫ് ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസസ് <ref name="MCBNews">Hastings, J. W. (May 12, 2004) [https://www.mcb.harvard.edu/mcb/news/news-detail/3310/catherine-dulac-elected-to-membership-in-the-american-academy-of-arts-and-sciences/ "Catherine Dulac Elected to Membership in the American Academy of Arts and Sciences"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161115200224/https://www.mcb.harvard.edu/mcb/news/news-detail/3310/catherine-dulac-elected-to-membership-in-the-american-academy-of-arts-and-sciences/ |date=2016-11-15 }}, Harvard University MCB News.</ref> * 2006 റിച്ചാർഡ് ലോൺസ്‌ബെറി അവാർഡ് * 2007 അംഗം, ഫ്രഞ്ച് അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ് * [[നാഷണൽ അക്കാഡമി ഓഫ് സയൻസസ്|നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസിന്റെ]] 2015 പ്രാഡൽ റിസർച്ച് അവാർഡ് * മക്ഗൊവർൺ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ 2017 സ്കോൾനിക് സമ്മാനം * ന്യൂറോ സയൻസിലെ 2019 റാൽഫ് ഡബ്ല്യു. ജെറാർഡ് സമ്മാനം <ref>{{Cite web|url=https://www.mcb.harvard.edu/education/dulac-receives-award-society-neuroscience/|title=Dulac Receives Award from Society for Neuroscience|access-date=September 10, 2020|date=October 19, 2019|website=Harvard University - Department of Molecular & Cellular Biology|language=en-US}}</ref> * 2021 ലൈഫ് സയൻസിലെ ബ്രേക്ക്‌ത്രൂ സമ്മാനം <ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/alexknapp/2020/09/10/2021-breakthrough-prize-winners-announced-researcher-who-developed-protein-design-technology-awarded-3-million/|title=2021 Breakthrough Prize Winners Announced: Researcher Who Developed Protein Design Technology Awarded $3 Million|access-date=September 10, 2020|last=Knapp|first=Alex|website=Forbes|language=en}}</ref> 2019 ൽ അമേരിക്കൻ ഫിലോസഫിക്കൽ സൊസൈറ്റി അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു <ref>{{Cite web|url=https://www.mcb.harvard.edu/announcement/catherine-dulac-elected-american-philosophical-society/|title=Catherine Dulac Elected to American Philosophical Society|access-date=September 10, 2020|date=June 13, 2019|website=Harvard University - Department of Molecular & Cellular Biology|language=en-US}}</ref> == അവലംബം == {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category}} *[https://web.archive.org/web/20110928150741/http://www.techtransfer.harvard.edu/crop/investigators/investigator.php?id=111 Research Summary & Profile], Harvard University *[http://www.hhmi.org/research/investigators/dulac.html HHMI profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130511215739/http://www.hhmi.org/research/investigators/dulac.html |date=2013-05-11 }} *[http://www.hhmi.org/news/dulac.html "Pheromones Control Gender Recognition in Mice"], January 31, 2002 (HHMI Research News) *[http://harvardmagazine.com/2005/09/catherine-dulac.html "Harvard Portrait: Catherine Dulac"], *"Making the Paper: Catherine Dulac", ''Nature'', v.448 (August 30, 2007). *[https://www.ibiology.org/neuroscience/pheromone/ Catherine Dulac Seminars]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഡിസംബർ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Breakthrough Prize laureates}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ന്യൂറോ ശാസ്ത്രജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസ് അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാലാ അദ്ധ്യാപകർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1963-ൽ ജനിച്ചവർ]] livmzsw8woqbaoj46zdg8zy049etgn6 0 544385 4675301 4645610 2026-10-11T20:06:17Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675301 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|David Julius}} {{Infobox scientist | name = ഡേവിഡ് ജൂലിയസ് | image = Davidjuliuswithsnake.jpg | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1955|11|04|mf=y}} | birth_place = [[Brighton Beach]], [[Brooklyn, New York]] | death_date = | death_place = | nationality = അമേരിക്കൻ | fields = [[ഫസിയോളജി]] [[ബയോകെമിസ്ട്രി]] [[ന്യൂറോസയൻസ്]] | workplaces = [[University of California, San Francisco]] | alma_mater = [[Massachusetts Institute of Technology]]<br>[[University of California, Berkeley]] | doctoral_advisor = [[Jeremy Thorner]]<br>[[Randy Schekman]] | academic_advisors = [[Richard Axel]]<ref>{{cite web | url=http://physio.ucsf.edu/julius/julius.html | title=Julius Lab at UCSF Mission Bay &#124; David Julius Lab}}</ref> <br> [[Alexander Rich]] | doctoral_students = | known_for = Cloning of ionotropic serotonergic receptors; discovery of noxious hot, cold, and irritant receptors | awards = 2021 ലെ [[Nobel Prize for Medicine|വൈദ്യശാസ്ത്ര നൊബേൽ പുരസ്കാരം]] | spouse = [[Holly Ingraham]] }} ഒരു [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] [[ഫിസിയോളജി|ഫിസിയോളജിസ്റ്റാണ്]] '''ഡേവിഡ് ജെ. ജൂലിയസ്''' (ജനനം: നവംബർ 4, 1955). താപ ഉത്തേജകങ്ങളും പ്രകൃതിദത്ത ഉൽ‌പ്പന്നങ്ങളും കണ്ടെത്തുന്നതിന് അടിസ്ഥാനമായ തന്മാത്രാ സംവിധാനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിന് പ്രശസ്തനാണ്. സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോയിലെ കാലിഫോർണിയ സർവകലാശാലയിൽ പ്രൊഫസറായ അദ്ദേഹം 2010 ലെ ലൈഫ് സയൻസ്, [[വൈദ്യം|മെഡിസിൻ]] ഷാ സമ്മാനം നേടി. <ref>{{Cite web|url=http://www.ucsf.edu/news/2010/05/5991/julius-named-receive-shaw-prize|title=Julius Named to Receive the Shaw Prize|access-date=5 December 2016|website=ucsf.edu}}</ref> 2021 -ലെ [[Nobel Prize in Physiology or Medicine|വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലെ നൊബേൽ പുരസ്കാരം]] ഡേവിഡ് ജൂലിയസ് നേടി.<ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2021/summary/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2021|website=NobelPrize.org|accessdate=October 4, 2021|archive-date=October 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211004114036/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2021/press-release/?related=1&_pjax=%23pjax-well|url-status=live}}</ref> == വിദ്യാഭ്യാസം == ബ്രൈടൺ ബീച്ച് സ്വദേശിയായ ജൂലിയസ് 1977 ൽ [[മസ്സാചുസെറ്റ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി|മസാച്ചുസെറ്റ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജിയിൽ]] നിന്ന് ബിരുദം നേടി. 1984 ൽ [[യൂണിവേർസിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ, ബെർക്കിലി|ബെർക്ക്‌ലിയിലെ കാലിഫോർണിയ സർവകലാശാലയിൽ]] നിന്ന് ജെറമി തോണറുടെയും [[റാൻഡി ഡബ്ല്യൂ ഷെക്ക്മാൻ|റാണ്ടി സ്‌കെക്മാന്റെയും]] സംയുക്ത മേൽനോട്ടത്തിൽ ഡോക്ടറേറ്റ് നേടി. <ref>{{Cite web|url=http://senate.ucsf.edu/2005-2006/frl-2005-2006.html|title=David Julius, PhD 49th Faculty Research Lecture Award|access-date=5 December 2016|website=senate.ucsf.edu}}</ref> 1989 ൽ [[കൊളംബിയ സർവ്വകലാശാല|കൊളംബിയ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] [[റിച്ചാർഡ് ആക്സെൽ|റിച്ചാർഡ് ആക്സലിനൊപ്പം]] പോസ്റ്റ്-ഡോക്ടറൽ പരിശീലനം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം അവിടെ സെറോടോണിൻ 1 സി റിസപ്റ്ററിന്റെ ക്ലോൺ ചെയ്യുകയും സ്വഭാവ സവിശേഷത കാണിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref>{{Cite journal|last=Julius|journal=Science|doi=10.1126/science.3399891|pmid=3399891|issn=0036-8075|pages=558–564|issue=4865|volume=241|title=Molecular characterization of a functional cDNA encoding the serotonin 1c receptor|url=https://archive.org/details/sim_science_1988-07-29_241_4865/page/558|first=D.|date=1988-07-29|first4=T. M.|last4=Jessell|first3=R.|last3=Axel|first2=A. B.|last2=MacDermott|bibcode=1988Sci...241..558J}}</ref> == ഗവേഷണ ജീവിതം == 1997-ൽ ജൂലിയസിന്റെ ലാബ് മുളകിനെ എരിവുള്ളതാക്കുന്ന ക്യാപ്സൈസിനെ കണ്ടെത്തുന്ന റിസപ്റ്ററായ TRPV1 ക്ലോൺ ചെയ്യുകയും കാരക്ടറൈസ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റൊരു കാര്യം TRPV1 നോക്ഷ്യസ് ആയ ചൂടും കണ്ടെത്തും എന്നതാണ്.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Caterina|date=1997-10-23|pmid=9349813|issn=0028-0836|doi=10.1038/39807|pages=816–824|issue=6653|volume=389|journal=Nature|title=The capsaicin receptor: a heat-activated ion channel in the pain pathway|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1997-10-23_389_6653/page/816|first6=D.|first=M. J.|last6=Julius|first5=J. D.|last5=Levine|first4=T. A.|last4=Rosen|first3=M.|last3=Tominaga|first2=M. A.|last2=Schumacher|bibcode=1997Natur.389..816C}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Tominaga|last8=Basbaum|pmid=9768840|issn=0896-6273|pages=531–543|issue=3|volume=21|journal=Neuron|title=The cloned capsaicin receptor integrates multiple pain-producing stimuli|url=https://archive.org/details/neuron_1998-09_21_3/page/531|date=September 1998|first9=D.|last9=Julius|first8=A. I.|first7=B. E.|first=M.|last7=Raumann|first6=K.|last6=Skinner|first5=H.|last5=Gilbert|first4=T. A.|last4=Rosen|first3=A. B.|last3=Malmberg|first2=M. J.|last2=Caterina|doi=10.1016/S0896-6273(00)80564-4}}</ref> ഘടനാപരമായി ബന്ധപ്പെട്ട ടിആർപി (ക്ഷണിക റിസപ്റ്റർ സാധ്യത) കേഷൻ ചാനലുകളുടെ വലിയ കുടുംബത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ടിആർപിവി 1. TRPV1 ഇല്ലാത്ത മൃഗങ്ങൾക്ക് (പ്രോട്ടീന്റെ ജനിതക നോക്കൗട്ടുകൾ ഉപയോഗിച്ച്) വിഷാംശം, കാപ്സെയ്‌സിൻ എന്നിവയ്ക്കുള്ള സംവേദനക്ഷമത നഷ്ടപ്പെടുന്നു. <ref>{{Cite journal|last=Caterina|first8=A. I.|doi=10.1126/science.288.5464.306|pmid=10764638|issn=0036-8075|pages=306–313|issue=5464|volume=288|journal=Science|title=Impaired nociception and pain sensation in mice lacking the capsaicin receptor|url=https://archive.org/details/sim_science_2000-04-14_288_5464/page/306|date=2000-04-14|first9=D.|last9=Julius|last8=Basbaum|first=M. J.|first7=M.|last7=Koltzenburg|first6=K. R.|last6=Petersen-Zeitz|first5=J.|last5=Trafton|first4=W. J.|last4=Martin|first3=A. B.|last3=Malmberg|first2=A.|last2=Leffler|bibcode=2000Sci...288..306C}}</ref> ടി‌ആർ‌പി സൂപ്പർ ഫാമിലിയിലെ രണ്ട് അംഗങ്ങളായ ടി‌ആർ‌പി‌എം 8 (സി‌എം‌ആർ 1), ടി‌ആർ‌പി‌എ 1 എന്നിവയും ജൂലിയസ് ലാബ് ക്ലോൺ ചെയ്യുകയും കാരക്ടറൈസ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ടി‌ആർ‌പി‌എം 8 മെന്തോൾ, തണുത്ത താപനില എന്നിവ കണ്ടെത്തുന്നുവെന്നും ടി‌ആർ‌പി‌എ 1 കടുക് എണ്ണ (അലൈൽ ഐസോത്തിയോസയനേറ്റ്) കണ്ടെത്തുന്നുവെന്നും അവർ തെളിയിച്ചു.<ref>{{Cite journal|last=McKemy|first=David D.|last2=Neuhausser|first2=Werner M.|last3=Julius|first3=David|date=2002-03-07|title=Identification of a cold receptor reveals a general role for TRP channels in thermosensation|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2002-03-07_416_6876/page/n75|journal=Nature|volume=416|issue=6876|pages=52–58|doi=10.1038/nature719|issn=0028-0836|pmid=11882888|bibcode=2002Natur.416...52M}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Bautista|last8=Julius|pmid=17538622|issn=1476-4687|doi=10.1038/nature05910|pages=204–208|issue=7150|volume=448|journal=Nature|title=The menthol receptor TRPM8 is the principal detector of environmental cold|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2007-07-12_448_7150/page/204|date=2007-07-12|first8=David|first7=Sven-Eric|first=Diana M.|last7=Jordt|first6=Cheryl L.|last6=Stucky|first5=Allan I.|last5=Basbaum|first4=Pamela R.|last4=Tsuruda|first3=Joshua M.|last3=Glazer|first2=Jan|last2=Siemens|bibcode=2007Natur.448..204B}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Jordt|last8=Julius|pmid=14712238|issn=1476-4687|doi=10.1038/nature02282|pages=260–265|issue=6971|volume=427|journal=Nature|title=Mustard oils and cannabinoids excite sensory nerve fibres through the TRP channel ANKTM1|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2004-01-15_427_6971/page/260|date=2004-01-15|first8=David|first7=Ian D.|first=Sven-Eric|last7=Meng|first6=Edward D.|last6=Högestätt|first5=Peter M.|last5=Zygmunt|first4=David D.|last4=McKemy|first3=Huai-Hu|last3=Chuang|first2=Diana M.|last2=Bautista|bibcode=2004Natur.427..260J}}</ref> ഈ നിരീക്ഷണങ്ങൾ ടി‌ആർ‌പി ചാനലുകൾക്ക് താപനിലയും രാസവസ്തുക്കളും കണ്ടെത്താനാകുമെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഈ ചാനലുകളെ മോഡുലേറ്റ് ചെയ്യുന്ന വിഷവസ്തുക്കളെ കണ്ടെത്തുന്നതിലൂടെ ഡേവിഡ് ജൂലിയസിന്റെ ലാബ് നോസിസെപ്ഷൻ പഠനത്തിന് പ്രധാന സംഭാവനകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട് <ref>{{Cite journal|last=Bohlen|first8=Alma L.|pmid=22094702|pmc=3226747|issn=1476-4687|doi=10.1038/nature10607|pages=410–414|issue=7373|volume=479|journal=Nature|title=A heteromeric Texas coral snake toxin targets acid-sensing ion channels to produce pain|date=2011-11-16|first9=Allan I.|last9=Basbaum|last8=Burlingame|first=Christopher J.|first7=Elda E.|last7=Sánchez|first6=David|last6=King|first5=Sharleen|last5=Zhou|first4=Katalin F.|last4=Medzihradszky|first3=Reza|last3=Sharif-Naeini|first2=Alexander T.|last2=Chesler|bibcode=2011Natur.479..410B}}</ref> വ്യത്യസ്ത ഇനങ്ങളിലെ ചാനലുകളുടെ തനതായ <ref>{{Cite journal|last=Gracheva|first8=John C.|pmid=20228791|pmc=2855400|issn=1476-4687|doi=10.1038/nature08943|pages=1006–1011|issue=7291|volume=464|journal=Nature|title=Molecular basis of infrared detection by snakes|date=2010-04-15|first9=Jonathan S.|last9=Weissman|last8=Perez|first=Elena O.|first7=Elda E.|last7=Sánchez|first6=Alexander T.|last6=Chesler|first5=Gunther|last5=Hollopeter|first4=Julio F.|last4=Cordero-Morales|first3=Yvonne M.|last3=Kelly|first2=Nicholas T.|last2=Ingolia|bibcode=2010Natur.464.1006G}}</ref> കൂടാതെ നിരവധി ചാനലുകളുടെ ക്രയോ-ഇഎം ഘടനകൾ പരിഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. <ref>{{Cite journal|last=Liao|journal=Nature|pmid=24305160|pmc=4078027|issn=1476-4687|doi=10.1038/nature12822|pages=107–112|issue=7478|volume=504|title=Structure of the TRPV1 ion channel determined by electron cryo-microscopy|first=Maofu|date=2013-12-05|first4=Yifan|last4=Cheng|first3=David|last3=Julius|first2=Erhu|last2=Cao|bibcode=2013Natur.504..107L}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Cao|journal=Nature|pmid=24305161|pmc=4023639|issn=1476-4687|doi=10.1038/nature12823|pages=113–118|issue=7478|volume=504|title=TRPV1 structures in distinct conformations reveal activation mechanisms|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2013-12-05_504_7478/page/113|first=Erhu|date=2013-12-05|first4=David|last4=Julius|first3=Yifan|last3=Cheng|first2=Maofu|last2=Liao|bibcode=2013Natur.504..113C}}</ref> == അവാർഡുകൾ == കാപ്സെയ്‌സിൻ റിസപ്റ്റർ ക്ലോൺ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനത്തിന് 2000 ൽ ജൂലിയസിന് ഉദ്ഘാടന പേൾ-യുഎൻസി ന്യൂറോ സയൻസ് സമ്മാനം ലഭിച്ചു. നോസിസെപ്ഷന്റെ വിവിധ വശങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന അയോൺ ചാനലുകളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞതിന് 2010 ൽ അദ്ദേഹം ഷാ സമ്മാനം നേടി. വേദനയ്ക്കും തെർമോസെൻസേഷനുമുള്ള തന്മാത്രാ അടിസ്ഥാനം കണ്ടെത്തിയതിന് ബയോമെഡിക്കൽ റിസർച്ചിനുള്ള ഡോ. പോൾ ജാൻസെൻ അവാർഡ് 2014 ൽ ജോൺസണും ജോൺസണും അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു. 2017 ൽ ഗെയ്‌ഡ്‌നർ ഫൗണ്ടേഷൻ ഇന്റർനാഷണൽ അവാർഡും എച്ച്എഫ്‌എസ്പി നകസോൺ അവാർഡും നേടി.<ref>{{Cite web|url=http://www.hfsp.org/awardees/hfsp-nakasone-award/2017-award|title=The 2017 HFSP Nakasone Award goes to David Julius {{!}} Human Frontier Science Program|access-date=2018-11-09|website=www.hfsp.org|language=en|archive-date=2018-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20181109070822/http://www.hfsp.org/awardees/hfsp-nakasone-award/2017-award|url-status=dead}}</ref> 2020 ലെ ലൈഫ് സയൻസസ് ബ്രേക്ക്‌ത്രൂ പ്രൈസും <ref>[https://breakthroughprize.org/News/54 Breakthrough Prize in Life Sciences 2020]</ref> ന്യൂറോ സയൻസിലെ 2020 കാവ്‌ലി പ്രൈസും ([[ആർഡെം പറ്റപൗഷ്യൻ|ആർഡെം പാറ്റപൗടിയനോടൊപ്പം]]) <ref>[http://kavliprize.org/prizes-and-laureates/prizes/2020-kavli-prize-neuroscience 2020 Kavli Prize in Neuroscience] www.kavliprize.org. </ref>, 2020 ബിബിവിഎ ഫൗണ്ടേഷൻ ഫ്രോണ്ടിയേഴ്സ് ഓഫ് നോളജ് അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.<ref>[https://www.frontiersofknowledgeawards-fbbva.es/ BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award]</ref> == അവലംബം == {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://physio.ucsf.edu/julius/ Website at UCSF] {{Nobel Prize in Physiology or Medicine}} {{2021 Nobel Prize winners}} {{Shaw Prize laureates}} {{Prince of Asturias Award for Technical and Scientific Research}} {{Kavli Prize laureates}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസ് അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മസ്സാചുസെറ്റ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജിയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1955-ൽ ജനിച്ചവർ]] 2mstv9z9gi1gubs1diircllk0d4n8vl 0 548292 4675306 4645257 2026-10-11T20:21:16Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675306 wikitext text/x-wiki {{PU|Scintillating scotoma}} {{Infobox medical condition (new) | name = Scintillating scotoma | causes = [[Cortical spreading depression]] | frequency = | prognosis = Self-limiting | medication = | treatment = | prevention = Avoiding [[Migraine#Cause|migraine triggers]] | differential = [[Persistent aura without infarction]], [[Retinal migraine]] | diagnosis = | risks = Migraine sufferer | types = | synonyms = '''Visual migraine'''<ref>{{cite web|last1=Prasad|first1=Sashank|title=Visual Migraine| url= http://www.brighamandwomens.org/Departments_and_Services/neurology/services/NeuroOphthamology/Images/PatientResources/VisualMigraine.pdf|website=Brigham and Women's Hospital |publisher= Harvard Medical School|access-date=4 October 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20150318150603/http://brighamandwomens.org/Departments_and_Services/neurology/services/NeuroOphthamology/Images/PatientResources/VisualMigraine.pdf|archive-date=18 March 2015|url-status=dead}}</ref><br />'''Teichopsia'''<ref>{{cite encyclopedia |year=2010 |title= teichopsia| work= Concise Medical Dictionary |url= https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803102849906 |access-date=15 December 2020 |publisher=Oxford University Press |via= oxfordreference.com |isbn= 9780199557141 |doi=10.1093/acref/9780199557141.001.0001 |edition=8th}}</ref> | duration = Less than 60 minutes<ref name="bare_url" /> | onset = | complications = [[Migraine]] onset | symptoms = [[Aura (symptom)|Aura]] in vision, [[nausea]], [[dizziness]], [[brain fog]] | field = [[Neurology]], [[Neuro-ophthalmology]] | pronounce = | caption = Example of a scintillating scotoma, as may be caused by [[cortical spreading depression]] | image = ScintillatingScotoma3.jpg | deaths = }} പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ വൈദ്യനായ ഹ്യൂബർട്ട് എയ്റി (1838–1903) ആദ്യമായി വിവരിച്ച ഒരു സാധാരണ വിഷ്വൽ [[ഓറ (രോഗലക്ഷണം)|ഓറയാണ്]] '''സ്കിന്റിലേറ്റിംഗ് സ്കോട്ടോമ.''' ഇത് [[ചെന്നിക്കുത്ത്|മൈഗ്രെയ്ൻ]] തലവേദനയ്ക്ക് മുമ്പായി ഉണ്ടാകാറുണ്ട്, അതേസമയം അസെഫാൽജിക്കലായും (തലവേദന ഇല്ലാതെ) ഇത് സംഭവിക്കാം. ഇത് പലപ്പോഴും ഐബോൾ അല്ലെങ്കിൽ കണ്ണ് സോക്കറ്റിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന റെറ്റിനൽ മൈഗ്രെയ്നുമായി ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാകുന്നു. == അടയാളങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും == [[പ്രമാണം:Aura_ss.jpg|ലഘുചിത്രം| ബൈലാറ്ററൽ ആർക്ക് ഉള്ള ഒരു സ്കോട്ടോമയുടെ കലാകാരന്റെ ചിത്രീകരണം.]] നിരവധി വ്യതിയാനങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, വിഷ്വൽ ഫീൽഡിന് സമീപത്തോ മധ്യത്തിലോ മിന്നുന്ന പ്രകാശത്തിന്റെ ഒരു സ്ഥലമായാണ് [[സ്കോട്ടോമ]] സാധാരണയായി ആരംഭിക്കുന്നത്. ഇത് സാധാരണയായി രണ്ട് കണ്ണുകളെയും ബാധിക്കുന്നു. ബാധിത പ്രദേശം ആദ്യം മിന്നുന്നു. ഇത് പിന്നീട് പ്രാരംഭ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് ക്രമേണ പുറത്തേക്ക് വികസിക്കുന്നു. [[അന്ധബിന്ദു|ഫിസിയോളജിക്കൽ ബ്ലൈൻഡ് സ്പോട്ടിന്]] സമാനമായി, സ്കോട്ടോമയുടെ അതിർത്തികൾക്കപ്പുറത്ത് കാഴ്ച സാധാരണ നിലയിൽ തുടരുന്നു. ദൃശ്യ മണ്ഡലത്തിൻ്റെ പകുതിയോളം ഭാഗം പൂർണ്ണമായും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന തരത്തിൽ സ്കോട്ടോമ പ്രദേശം വികസിച്ചേക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ ഇത് ബൈലാറ്ററൽ ആകാം. അസെഫാൽജിക് മൈഗ്രെയ്നിൽ തലവേദന ഇല്ലാതെ ഒറ്റപ്പെട്ട ലക്ഷണമായി ഇത് സംഭവിക്കാം. [[പ്രമാണം:Fortbourtange.jpg|ലഘുചിത്രം| ടീകോപ്സിയയിൽ, മൈഗ്രെയ്ൻ ബാധിതർ ഒരു സ്റ്റാർ കോട്ടയുടെ മതിലുകളുടെ ആകൃതിയിലുള്ള പാറ്റേണുകൾ കാണുന്നു.]] സ്കോട്ടോമ പ്രദേശം വികസിച്ച് കാഴ്ചയെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന ശോഭയുള്ള മിന്നുന്ന പ്രദേശം മാത്രമായിരിക്കും ചില ആളുകൾ കാണുന്നത്, മറ്റുള്ളവർ വിവിധ പാറ്റേണുകൾ കാണുന്നത് വിവരിക്കുന്നു. വെളുത്തതോ നിറമുള്ളതോ ആയ മിന്നുന്ന ലൈറ്റുകളുടെ ഒന്നോ അതിലധികമോ തിളങ്ങുന്ന കമാനങ്ങൾ പോലെ കാണുന്നതായി ചിലർ വിവരിക്കുന്നു. കണ്ണുകളിലോ റെറ്റിന പോലുള്ള ഏതെങ്കിലും ഘടകങ്ങളിലോ ഉള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ അല്ല തലച്ചോറിന്റെ പിൻഭാഗത്തുള്ള ഓക്സിപിറ്റൽ കോർട്ടക്സിന്റെ ഭാഗങ്ങളുടെ അസാധാരണമായ പ്രവർത്തനമാണ് ഈ കാഴ്ച പ്രശ്നത്തിന് കാരണമാകുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=http://imigraine.net/migraine/genetics.html|title=imigraine.net|access-date=24 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20090719061702/http://imigraine.net/migraine/genetics.html|archive-date=19 July 2009}}</ref> റെറ്റിനൽ മൈഗ്രെയിനിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു രോഗമാണിത്, ഇത് മോണോക്യുലാർ (ഒരു കണ്ണിനെ മാത്രം ബാധിക്കുന്നത്) ആണ്.<ref>{{Cite journal|title=Retinal migraine|doi=10.1007/s11916-005-0035-2|volume=9|issue=4|journal=Current Pain and Headache Reports|pages=268–271|year=2005|last=Grosberg|first=Brian M.|last2=Solomon|first2=Seymour|last3=Lipton|first3=Richard B.|pmid=16004843}}</ref> സ്കോട്ടോമ ഉള്ളപ്പോൾ വായിക്കാൻ പ്രശ്നമുണ്ടാകാം. അതുപോലെ വാഹനം ഓടിക്കുന്നത് പ്രയാസവും അപകടകരവുമാകാം. പെരിഫറൽ കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് സ്കോട്ടോമ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതിന് കുറച്ച് മിനിറ്റ് മുമ്പ് കേന്ദ്ര ദർശനം സാധാരണ നിലയിലേക്ക് മടങ്ങാം. എപ്പിസോഡുകൾക്കിടയിലെ ഇടവേള അറിയുന്നതിന് എപ്പിസോഡുകൾ സംഭവിക്കുന്ന തീയതികളും ഒപ്പം എപ്പിസോഡുകളിൽ ദൃശ്യമാകുന്ന അപാകതയുടെ ഒരു ചെറിയ രേഖാചിത്രവും ഒരു ഡയറിയിൽ കുറിച്ച് സൂക്ഷിച്ച് അത് ഡോക്ടറെ കാണിക്കുന്നതിന് നല്ലതാണ്. == കാരണങ്ങൾ == മൈഗ്രെയ്ൻ സമയത്ത് തലച്ചോറിലെ ഞരമ്പുകളുടെ സ്വഭാവത്തിലെ മാറ്റങ്ങളുടെ ഒരു രീതിയായ കോർട്ടിക്കൽ സ്പ്രെഡിംഗ് ഡിപ്രഷൻ മൂലമാണ് സിന്റിലേറ്റിംഗ് സ്കോട്ടോമകൾ ഉണ്ടാകുന്നത്. മൈഗ്രെയിനുകൾ ജനിതക സ്വാധീനത്താലും ഹോർമോണുകളാലും ഉണ്ടാകാം. മൈഗ്രെയിനുള്ള ആളുകൾ പലപ്പോഴും സ്ട്രെസ്, ചിലതരം ഭക്ഷണങ്ങൾ,<ref>{{Cite web|url=http://www.drpaulscott.com/information-sheets/scintillating-scotoma/|title=Scintillating Scotoma (Migraine Scotoma)|access-date=22 June 2020|last=Scott|first=Paul M.}}</ref> അല്ലെങ്കിൽ ശോഭയുള്ള ലൈറ്റുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ചില കാര്യങ്ങൾ അവരുടെ മൈഗ്രെയിൻ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതായി (ട്രിഗ്ഗർ) സ്വയം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.webmd.com/migraines-headaches/migraine-lights-noises|title=Loud Noises, Bright Lights, and Migraines|access-date=22 June 2020|last=Newman|first=Lawrence C.|date=19 July 2017|website=WebMD}}</ref> [[അജിനോമോട്ടോ|മോണോസോഡിയം ഗ്ലൂട്ടാമേറ്റ്]] (എം‌എസ്‌ജി) ഒരു ഡയറ്ററി ട്രിഗറായി പതിവായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ,<ref>{{Cite journal|title=Foods and supplements in the management of migraine headaches|url=https://archive.org/details/sim_clinical-journal-of-pain_2009-06_25_5/page/446|journal=The Clinical Journal of Pain|volume=25|issue=5|pages=446–52|date=June 2009|pmid=19454881|doi=10.1097/AJP.0b013e31819a6f65}}</ref> ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങൾ ഈ അവകാശവാദത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നില്ല.<ref>{{Cite journal|last=Freeman M|title=Reconsidering the effects of monosodium glutamate: a literature review|journal=J Am Acad Nurse Pract|volume=18|issue=10|pages=482–6|date=October 2006|pmid=16999713|doi=10.1111/j.1745-7599.2006.00160.x}}</ref> ഫ്രമിംഗാം ഹേർട്ട് സ്റ്റഡി, 1998-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച, 30 നും 62 നും ഇടയിൽ പ്രായമുള്ള 5.070 ആളുകളിൽ നടത്തിയ സർവ്വേയിൽ ഗ്രൂപ്പിന്റെ 1.23% ൽ ആളുകളിൽ മറ്റ് ലക്ഷണങ്ങളില്ലാതെ സ്കിന്റിലേറ്റിങ് സ്കോട്ടോമ സംഭവിച്ചു എന്ന് കണ്ടെത്തി. ജീവിതാവസാന കാലത്ത് ആരംഭിച്ച സിന്റിലേറ്റിംഗ് സ്കോട്ടോമയും [[മസ്തിഷ്കാഘാതം|സ്ട്രോക്കും]] തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പഠനത്തിൽ കണ്ടെത്തിയില്ല.<ref>{{Cite journal|last=Christine A. C. Wijman|last2=Philip A. Wolf|last3=Carlos S. Kase|last4=Margaret Kelly-Hayes|last5=Alexa S. Beiser|date=August 1998|title=Migrainous Visual Accompaniments Are Not Rare in Late Life: the Framingham Study|url=https://archive.org/details/sim_stroke_1998-08_29_8/page/1539|journal=[[Stroke (journal)|Stroke]]|volume=29|issue=8|pages=1539–1543|doi=10.1161/01.STR.29.8.1539|pmid=9707189}}</ref> == രോഗനിർണയം == ലക്ഷണങ്ങൾ സാധാരണയായി 5 മുതൽ 20 മിനിറ്റിനുള്ളിൽ ക്രമേണ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും സാധാരണയായി 60 മിനിറ്റുകൾ നീണ്ടുനിൽക്കുകയും ചെയ്യും, ഇത് ക്ലാസിക് [[ചെന്നിക്കുത്ത്|മൈഗ്രെയ്നിൽ]] ഓറയോടുകൂടിയ തലവേദനയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ അസെഫാൽജിക് മൈഗ്രെയ്നിൽ ലക്ഷണങ്ങളില്ലാതെ പരിഹരിക്കുന്നു.<ref name="bare_url">{{Cite web|url=http://imigraine.net/migraine/withaura.html|title=imigraine.net|access-date=24 June 2015|archive-date=2018-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180824231857/http://imigraine.net/migraine/withaura.html|url-status=dead}}</ref> സാധാരണഗതിയിൽ സ്കോട്ടോമ നിശ്ചിത സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ സ്വമേധയാ പരിഹരിക്കുന്നു, തുടർന്ന് മറ്റ് ലക്ഷണങ്ങളൊന്നും അവശേഷിക്കുന്നില്ല, ചിലർ ക്ഷീണം, ഓക്കാനം, തലകറക്കം എന്നിവ സെക്വലേ ആയി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite journal|title=Migraine in Patients with Cluster Headache|url=https://archive.org/details/sim_headache_1974-07_14_2/page/69|date=July 1974|doi=10.1111/j.1526-4610.1974.hed1402069.x|volume=14|issue=2|journal=Headache: The Journal of Head and Face Pain|pages=69–72|last=Ekbom|first=Karl}}</ref> == പദോൽപ്പത്തി == ബ്രിട്ടീഷ് വൈദ്യൻ ജോൺ ഫൊതർഗിൽ 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഈ അവസ്ഥയെ ''ഫോർട്ടിഫിക്കേഷൻ സ്പെക്ട്രം'' എന്ന് പേരിട്ടു വിശേഷിപ്പിച്ചു. {{Sfn|Blom|2009|pp=199}} ബ്രിട്ടീഷ് വൈദ്യനായ ഹ്യൂബർട്ട് എറി 1870 ഓടെ ''സ്കിന്റിലേറ്റിംഗ് സ്കോട്ടോമ'' എന്ന പദം ഉപയോഗിച്ചു. "തീപ്പൊരി" എന്നർഥം വരുന്ന [[ലാറ്റിൻ]] വാക്ക് ''[[wiktionary:scintilla#Latin|സ്കിന്റില]]'', "ഇരുട്ട്" എന്നർഥം വരുന്ന [[പ്രാചീന ഗ്രീക്ക് ഭാഷ|പുരാതന ഗ്രീക്ക്]] വാക്ക് ''[[wiktionary:σκότος:Ancient Greek|സ്കോട്ടോസ്]]'' എന്നിവ ചേർന്നാണ് ആ വാക്കുണ്ടായത്. {{Sfn|Blom|2009|p=464}} ഫ്ലിറ്ററിങ്ങ് സ്കോട്ടോമ, ഫോർട്ടിഫിക്കേഷൻ ഫിഗർ, ഫോർട്ടിഫിക്കേഷൻ ഓഫ് വൌബൻ, ഗ്യോമെട്രിക്കൽ സ്പെക്ട്രം, ഹെറിങ്ബോൺ, നോർമൻ ആർക്, ടൈചോപ്സിയ എന്നിവയാണ് ഈ അവസ്ഥയുടെ മറ്റ് പേരുകൾ. {{Sfn|Blom|2009|pp=199}} == ഇതും കാണുക == * [[Aura (symptom)|ഓറ]] * [[Scotoma|സ്കോട്ടോമ]] * [[Retinal migraine|റെറ്റിനൽ മൈഗ്രെയിൻ]] * [[Phosphene|ഫോസ്ഫീഫീൻ]] == അവലംബം == {{reflist}} === ഉദ്ധരിച്ച കൃതികൾ === {{refbegin}} * {{cite journal|author=Gardner-Medwin AR|title=Possible roles of vertebrate neuroglia in potassium dynamics, spreading depression and migraine|journal=J. Exp. Biol.|volume=95|pages=111–27|date=December 1981|pmid=7334315}} * {{cite journal|author=Hadjikhani N|last4=Schwartz|first9=BR|last9=Rosen|first8=FM|last8=Cutrer|first7=KK|last7=Kwong|first6=B|last6=Fischl|first5=D|last5=Bakker|first4=D|display-authors=3|title=Mechanisms of migraine aura revealed by functional MRI in human visual cortex|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2001-04-10_98_8/page/4687|author3=Wu O|author2=Sanchez Del Rio M|name-list-style=vanc|pmc=31895|doi=10.1073/pnas.071582498|pmid=11287655|date=10 April 2001|pages=4687–4692|issue=8|volume=98|journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.|bibcode=2001PNAS...98.4687H}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=KJtQptBcZloC|title=A Dictionary of Hallucinations|publisher=Springer Science & Business Media|year=2009|isbn=978-1-4419-1223-7|editor-last=Blom|editor-first=Jan Dirk}} {{refend}} == പുറം കണ്ണികൾ == {{Medical resources|DiseasesDB=|ICD10={{ICD10|H|53|1|h|53}}|ICD9={{ICD9|368.12}}|ICDO=|OMIM=613656|MedlinePlus=|eMedicineSubj=neuro|eMedicineTopic=480|MeshID=D012607}} [[വർഗ്ഗം:വിഷ്വൽ പെർസെപ്ഷൻ]] [[വർഗ്ഗം:കാഴ്ച പ്രശ്നങ്ങളും അന്ധതയും]] 5sm76d6b8n3uu6artvlq1ou3hd3pkw3 0 549743 4675340 4085726 2026-10-11T22:23:41Z CommonsDelinker 756 "Yuan_Longping_in_1962.jpg" നീക്കം ചെയ്യുന്നു, [[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] എന്ന കാര്യനിർവ്വാഹകൻ അത് കോമൺസിൽ നിന്നും നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. കാരണം: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Yuan Longping in 1962.jpg|]]. 4675340 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = യുവാൻ ലോങ്‌പിങ്<br>Yuan Longping | birth_date = {{birth date|1929|8|13}} | signature = | awards = [[State Preeminent Science and Technology Award]] (2001)<br/>[[Wolf Prize in Agriculture]] (2004)<br/>[[World Food Prize]] (2004)<br/>[[Confucius Peace Prize]] (2012)<br/>[[Order of the Republic (China)|Order of the Republic]] (2019) | children = 2 | spouse = {{marriage|Deng Zhe|1964}} | nationality = Chinese | occupation = [[Agronomist]] | alma_mater = [[Southwest Agricultural College]] | education = [[High School Affiliated to Nanjing Normal University]] | death_place = [[Changsha]], [[Hunan]], [[People's Republic of China]] | death_date = {{death date and age|2021|5|22|1929|8|13}} | birth_place = [[Beijing]], [[Republic of China (1912-1949)|Republic of China]] | 1namedata1 = [[Deng Yingchao]] → [[Li Xiannian]] → [[Li Ruihuan]] → [[Jia Qinglin]] → [[Yu Zhengsheng]] | native_name = {{lang|zh-Hans-CN|袁隆平}} | 1blankname1 = Chairman | termend1 = March 2018 | termstart1 = June 1983 | office1 = Member of the Standing Committee of the [[Chinese People's Political Consultative Conference|CPPCC]]<br>{{small|(6th, 7th, 8th, 9th, 10th, 11th, 12th)}} | 1namedata = [[Liu Zheng (politician)|Liu Zheng]]→[[Liu Fusheng]]→[[Wang Keying]]→[[Hu Biao]]→[[Chen Qiufa]] | 1blankname = Chairman | termend = January 2016 | termstart = January 1988 | office = Vice Chairman of the Hunan Provincial [[Chinese People's Political Consultative Conference|CPPCC]] Committee<br>{{small|(6th, 7th, 8th, 9th, 10th, 11th)}} | caption = Yuan Longping in 2019 | image = Yuan Longping at news conference (cropped).png | signature_alt = }} ഒരു ചൈനീസ് കാർഷിക ശാസ്ത്രജ്ഞനും ചൈനീസ് അക്കാദമി ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗിലെ അംഗവുമായിരുന്നു '''യുവാൻ ലോങ്‌പിങ്''' (ഓഗസ്റ്റ് 18, 1929{{Spaced en dash}}മെയ് 22, 2021). കാർഷിക മേഖലയിലെ [[ഹരിതവിപ്ലവം|ഹരിത വിപ്ലവത്തിന്റെ]] ഭാഗമായ 1970 കളിൽ ആദ്യത്തെ ഹൈബ്രിഡ് അരി ഇനങ്ങൾ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തതിൽ അദ്ദേഹം പ്രശസ്തനാണ്.<ref>https://www.nytimes.com/2021/05/23/world/asia/yuan-longping-dead.html accessed 26 May 2021</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകൾക്ക് യുവാൻ ''ഹൈബ്രിഡ് അരിയുടെ പിതാവ്'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.worldfoodprize.org/en/laureates/20002009_laureates/2004_jones_and_yuan/|title=Dr. Monty Jones and Yuan Longping|access-date=2017-10-24|year=2004|publisher=[[World Food Prize]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://news.cctv.com/special/C18407//index.shtml|title=CCTV-"杂交水稻之父"袁隆平|access-date=2017-10-24|publisher=[[China Central Television]]|trans-title="Father of hybrid rice" Yuan Longping}}</ref> ആഫ്രിക്ക, അമേരിക്ക, ഏഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഡസൻ കണക്കിന് രാജ്യങ്ങളിൽ ഹൈബ്രിഡ് അരി കൃഷി ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഈ അരി ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ ഉയർത്തുകയും ക്ഷാമം കൂടുതലുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ശക്തമായ ഭക്ഷണ സ്രോതസ്സ് ആയി വർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == 1930 സെപ്റ്റംബർ 7 ന് ചൈനയിലെ [[ബെയ്‌ജിങ്ങ്‌|ബീജിംഗിലെ]] പീക്കിംഗ് യൂണിയൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റലിലാണ് യുവാൻ സിങ്‌ലി, ഹുവ ജിംഗ് എന്നിവരുടെ മകനായി യുവാൻ ജനിച്ചത്. ആറ് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ടാമനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.<ref>https://www.shobserver.com/staticsg/wap/newsDetail?id=361144{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news.rthk.hk/rthk/en/component/k2/1592170-20210522.htm?|title=Yuan Longping, father of hybrid rice, dies aged 91 - RTHK|access-date=2021-05-22|last=Kemp|first=Robert|website=news.rthk.hk|language=en-gb}}</ref><ref name="nytimes">{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2021/05/23/world/asia/yuan-longping-dead.html|title=Yuan Longping, Plant Scientist Who Helped Curb Famine, Dies at 90|access-date=May 23, 2021|last=Bradsher|first=Keith|last2=Buckley|first2=Chris|date=May 23, 2021|website=[[The New York Times]]}}</ref> തെക്കൻ ചൈനയിലെ ജിയാങ്‌സി പ്രവിശ്യയിലെ ജിയുജിയാങ്ങിലെ ദിയാൻ കൗണ്ടിയിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൂർവ്വികവസതി.{{Sfn|Yuan|Xin|2014|loc=chpt. 1}}<ref>{{Cite web|url=http://archive.wenming.cn/zt/2010-11/14/content_21389043_1.htm|title=杂交水稻之外的袁隆平|access-date=23 May 2021|date=14 November 2010|website=[[Jiefang Daily]]|language=zh-cn|archive-date=2021-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210522105839/http://archive.wenming.cn/zt/2010-11/14/content_21389043_1.htm|url-status=dead}}</ref> [[രണ്ടാം ചീന-ജപ്പാൻ യുദ്ധം|രണ്ടാം ചൈന-ജാപ്പനീസ് യുദ്ധത്തിലും]] ചൈനീസ് ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിലും അദ്ദേഹം കുടുംബത്തോടൊപ്പം താമസം മാറ്റി [[ഹുനാൻ]], [[ചോങ്ചിങ്|ചോങ്‌കിംഗ്]], ഹാൻ‌കൗ, [[നാൻജിങ്|നാൻ‌ജിംഗ്]] തുടങ്ങി നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം നടത്തി.{{Sfn|Yuan|Xin|2014|loc=chpt. 1}} 1953 ൽ സൗത്ത് വെസ്റ്റ് അഗ്രികൾച്ചറൽ കോളേജിൽ നിന്ന് (ഇപ്പോൾ സൗത്ത് വെസ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ ഭാഗമാണ്) ബിരുദം നേടി. == കരിയർ == ഹുനാൻ പ്രവിശ്യയിലെ അൻജിയാങ് അഗ്രികൾച്ചറൽ സ്കൂളിലാണ് യുവാൻ അദ്ധ്യാപനജീവിതം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="Wu2021"/> ചോളത്തിലും മണിച്ചോളത്തിലും വിജയകരമായി നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന സമാനമായ ഗവേഷണങ്ങൾ വായിച്ചതിനുശേഷം 1960 കളിൽ അരിയുടെ വിളവ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഹൈബ്രിഡ് ചെയ്യാമെന്ന ആശയം അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="RaoYi2021"/> ഈ ഹൈബ്രിഡൈസേഷൻ ഏറ്റെടുക്കുന്നത് പ്രധാനമായിരുന്നു, കാരണം ആദ്യ തലമുറയിലെ സങ്കരയിനം സാധാരണ മാതൃസസ്യങ്ങളേക്കാൾ കൂടുതൽ ഊർജ്ജസ്വലവും ഫലപ്രദവുമായിരുന്നു.<ref name="Wu2021" /> ജീവിതകാലം മുഴുവൻ യുവാൻ മികച്ച നെല്ല് ഇനങ്ങളുടെ ഗവേഷണത്തിനും വികസനത്തിനും വേണ്ടി സ്വയം അർപ്പിച്ചു. നെല്ല് സ്വയം പരാഗണം നടത്തുന്ന ചെടിയായിരുന്നു എന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ പ്രശ്നം. ഹൈബ്രിഡൈസേഷന് മാതാപിതാക്കളായി പ്രത്യേകമായി ആൺ, പെൺ സസ്യങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. ചെറിയ അരിപ്പൂക്കളിൽ ആൺ, പെൺ ഭാഗങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. പെൺ മാത്രം പൂക്കൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ പുരുഷ ഭാഗങ്ങൾ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം കൈകൊണ്ട് നീക്കംചെയ്യാമെങ്കിലും, ഇത് വലിയ തോതിൽ പ്രായോഗികമല്ല. അതിനാൽ ഹൈബ്രിഡ് അരി വലിയ അളവിൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. 1961 ൽ അദ്ദേഹം കാട്ടു ഹൈബ്രിഡ് അരിയുടെ വിത്തിന്റെ തല കണ്ടെത്തി.<ref name="Wu2021"/> 1964 ആയപ്പോഴേക്കും സ്വാഭാവികമായും പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ട പുരുഷ-അണുവിമുക്തമായ അരി നിലനിൽക്കുമെന്നും പുതിയ ഹൈബ്രിഡ് അരി ഇനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കാമെന്നും യുവാൻ അനുമാനിച്ചു. അദ്ദേഹവും ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയും വേനൽക്കാലത്ത് പുരുഷ അണുവിമുക്തമായ നെൽച്ചെടികൾ തേടി. ഇക്കാര്യം രണ്ടുവർഷത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹം ഒരു ശാസ്ത്രപ്രസിദ്ധീകരണത്തിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു<ref name="Yuan1966">{{Cite journal|last=Yuan|first=L. P.|title=A preliminary report on male sterility on rice (Oryza sativa L.)|journal=Science Bulletin (English version)|date=15 April 1966|volume=17|issue=7|url=https://inf.news/en/science/4add03838c7dabee76e8f6970ca78742.html|accessdate=26 June 2021}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഹൈബ്രിഡ് അരി ഉൽപാദിപ്പിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള പുരുഷ-അണുവിമുക്തമായ അരിയുടെ ഏതാനും ചെടികളെ അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തി.<ref name="Wu2021" /> തുടർന്നുള്ള പരീക്ഷണങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സിദ്ധാന്തം പ്രായോഗികമാണെന്ന് തെളിയിച്ചു, ഇത് ഹൈബ്രിഡ് അരിക്ക് നൽകിയ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സംഭാവനയാണെന്ന് തെളിഞ്ഞു.<ref name="Wu2021" /> [[പ്രമാണം:Yuan_Longping_in_1953.jpg|ലഘുചിത്രം| സൗത്ത് വെസ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ 1953 ൽ യുവാൻ ലോങ്‌പിംഗ്. യുവാൻ പിന്നിലെ നിരയിലാണ്, ഇടത് നിന്ന് മൂന്നാമത്.]] ഒരു ദശകത്തിലധികം സമയമെടുത്ത് അടുത്ത ദശകങ്ങളിൽ കൂടുതൽ വിളവുണ്ടാകുന്ന ഹൈബ്രിഡ് അരി നേടുന്നതിനായി ഉണ്ടായിരുന്ന കൂടുതൽ പ്രശ്നങ്ങൾ യുവാൻ പരിഹരിച്ചു.<ref name="RaoYi2021"/> ആദ്യത്തെ പരീക്ഷണാത്മക ഹൈബ്രിഡ് അരി സാധാരണയായി വളരുന്ന ഇനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കാര്യമായ നേട്ടമൊന്നും കാണിച്ചില്ല, അതിനാൽ കൃഷി ചെയ്ത നെല്ല് ഇനങ്ങളെ ക്രോസ് ബ്രീഡിംഗ് ചെയ്യാൻ യുവാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു.<ref name="Economist-obit" /> 1970 ൽ, ഹൈനാനിലെ ഒരു റെയിൽ‌വേ ലൈനിനടുത്ത്, അദ്ദേഹവും സംഘവും ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട വന്യസസ്യം കണ്ടെത്തി.<ref name="Economist-obit"/> 1970 കളുടെ അവസാനം ഒരു ബ്രീഡിംഗ് പ്രോഗ്രാമിനുള്ളിൽ ഇത് ഉപയോഗിച്ചതിന്റെ ഫലമായി 20 - 30 ശതമാനം വരെ വിളവ് മെച്ചപ്പെട്ടു.<ref name="Economist-obit" /> ഈ നേട്ടത്തിന്, യുവാൻ ലോംഗ്പിംഗിനെ "ഹൈബ്രിഡ് റൈസിന്റെ പിതാവ്" എന്ന് വിളിക്കുന്നു.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.worldfoodprize.org/index.cfm/87428/40007/a_worldbrand_name_yuan_longping_the_father_of_hybrid_rice|title=A World-Brand Name: Yuan Longping, The Father of Hybrid Rice|access-date=2018-05-02|last=globalreach.com|first=Global Reach Internet Productions, LLC - Ames, IA -|website=www.worldfoodprize.org|language=en}}</ref> നിലവിൽ, ചൈനയുടെ മൊത്തം [[കണ്ടം|നെല്ലിന്റെ]] 50 ശതമാനത്തോളം യുവാൻ ലോംഗ്പിങ്ങിന്റെ ഹൈബ്രിഡ് അരി വളർത്തുന്നു, ഈ ഹൈബ്രിഡ് നെല്ല് ചൈനയിലെ മൊത്തം അരി ഉൽപാദനത്തിന്റെ 60 ശതമാനം നൽകുന്നു.<ref name=":1"/> ചൈനയുടെ മൊത്തം അരി ഉൽപാദനം 1950 ൽ 56.9 ദശലക്ഷം ടണ്ണിൽ നിന്ന് 2017 ൽ 194.7 ദശലക്ഷം ടണ്ണായി ഉയർന്നു.<ref name="Economist-obit"/> 70 ദശലക്ഷം അധിക ആളുകൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകാൻ വാർഷിക വിളവ് വർദ്ധനവ് മതി.<ref name=":2">{{Cite journal|last=Wang|first=Ling|date=2015-03-01|title=Yuan Longping: hybrid rice is on the way to fulfilling its potential|journal=Science Bulletin|language=en|volume=60|issue=6|pages=657–660|doi=10.1007/s11434-015-0755-6|issn=2095-9273}}</ref> യുവാൻ ഗവേഷണം നടത്തിയുണ്ടാക്കിയ ഈ "സൂപ്പർ റൈസ്" സാധാരണ അരിയുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ 30 ശതമാനം ഉയർന്ന വിളവ് കാണിക്കുന്നു, 1999 ൽ യുനാൻ പ്രവിശ്യയിലെ യോങ്‌ഷെംഗ് കൗണ്ടിയിൽ ഒരു ഹെക്ടറിന് 17,055 കിലോഗ്രാം വിളവ് രേഖപ്പെടുത്തി.<ref name=":2"/> [[ജനിതകമാറ്റം വരുത്തിയ ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ|ജനിതകമാറ്റം വരുത്തിയ ഭക്ഷണം ഭക്ഷണത്തിന്റെ]] ഭാവി ദിശയായിരിക്കുമെന്നും അരിയുടെ ജനിതക പരിഷ്കരണത്തിനായി താൻ പ്രവർത്തിക്കുകയാണെന്നും 2014 ജനുവരിയിൽ യുവാൻ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു. == ഹൈബ്രിഡ് നെല്ല് പരീക്ഷണങ്ങളുടെ ആദ്യ ഘട്ടങ്ങൾ == === പ്രത്യയശാസ്ത്രം === 1950 കളിൽ ചൈനയിൽ വ്യത്യസ്തമായ രണ്ട് പാരമ്പര്യസിദ്ധാന്തങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരു സിദ്ധാന്തം [[ഗ്രിഗർ മെൻഡൽ]], [[തോമസ്‌ ഹണ്ട് മോർഗൻ|തോമസ് ഹണ്ട് മോർഗൻ]] എന്നിവരിൽ നിന്നുള്ളതാണ്, ഇത് ജീനുകളുടെയും അല്ലീലിന്റെയും ആശയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. മറ്റൊരു സിദ്ധാന്തം സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ശാസ്ത്രജ്ഞരായ ഇവാൻ വ്‌ളാഡിമിറോവിച്ച് മിച്ചുറിൻ, [[ത്രൊഫിം ലിസെൻകോ|ട്രോഫിം ലിസെൻകോ]] എന്നിവരിൽ നിന്നാണ്. ജീവജാലങ്ങൾ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ മാറുമെന്നും അവർ അനുഭവിച്ച പാരിസ്ഥിതിക മാറ്റങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടാമെന്നും അവരുടെ സന്തതികൾ പിന്നീട് മാറ്റങ്ങൾ അവകാശപ്പെടുമെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. അക്കാലത്ത്, ശാസ്ത്രീയ സിദ്ധാന്തങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചൈനീസ് ഗവൺമെന്റിന്റെ ഔദ്യോഗിക നിലപാട് "സോവിയറ്റ് ഭാഗത്തേക്ക് ചായുന്ന" ഒന്നായിരുന്നു, സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിന്നുള്ള ഏതൊരു പ്രത്യയശാസ്ത്രവും ഒരേയൊരു സത്യമാണെന്ന് കണക്കാക്കുകയും മറ്റെല്ലാം അസാധുവായി കാണപ്പെടുകയും ചെയ്യും.<ref name="RaoYi2021">{{Cite web|url=https://inf.news/en/science/4add03838c7dabee76e8f6970ca78742.html|title=Rao Yi: The significance of Yuan Longping's paper 55 years ago|last=Rao|first=Yi|website=iNews}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> സൗത്ത് വെസ്റ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ കാർഷിക വിദ്യാർത്ഥിയെന്ന നിലയിൽ യുവാൻ രണ്ട് സിദ്ധാന്തങ്ങളിലും സംശയം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും സ്വന്തം നിഗമനങ്ങളിൽ എത്തിച്ചേരാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ഗ്രിഗർ മെൻഡലിന്റെയും തോമസ് ഹണ്ട് മോർഗന്റെയും ആശയങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന ചില ജീവശാസ്ത്രജ്ഞരാണ് യുവാനെ പഠിപ്പിക്കുകയും ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തത്. സൗത്ത് വെസ്റ്റ് അഗ്രികൾച്ചറൽ കോളേജിലെ ഗുവാൻ സിയാൻ‌ഗുവാനും പിന്നീട് ബീജിംഗിലെ ചൈനീസ് അക്കാദമി ഓഫ് അഗ്രികൾച്ചറൽ സയൻസസിലെ ബാവോ വെൻകുയിയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="Wu2021">{{Cite journal|last=Wu|first=Shellen X.|title=Yuan Longping (1930–2021) Crop scientist whose high-yield hybrid rice fed billions.|journal=Nature|date=2021|volume=595|page=26|doi=10.1038/d41586-021-01732-2|url=https://www.nature.com/articles/d41586-021-01732-2|accessdate=25 June 2021}}</ref> ഇരുവരും പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുകയും അതിൽ ബാവോ ജയിൽ ജീവിതം നയിക്കുകയും 1960 കളിൽ ഗുവാൻ സ്വന്തം ജീവൻ തന്നെ എടുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="Wu2021" /> 1962-ൽ മെൻഡാലിയൻ ജനിതകശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യാൻ യുവാൻ ബാവോയെ സന്ദർശിച്ചു, ഒപ്പം കാലിക വിദേശ ശാസ്ത്ര സാഹിത്യത്തിലേക്ക് ബാവോ അദ്ദേഹത്തിന് പ്രവേശനം നൽകി.<ref name="RaoYi2021"/> 1966-ൽ യുവാൻ തന്നെ ഒരു വിപ്ലവകാരിയായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു, അദ്ദേഹത്തെ ജയിലിലടയ്ക്കാനുള്ള പദ്ധതികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, യുവ-അണുവിമുക്തമായ അരിയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രസിദ്ധീകരണത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി യുവാനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾക്കും പിന്തുണ ലഭിച്ചു, ഇത് ദേശീയ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക കമ്മീഷൻ ഡയറക്ടർ നീ റോങ്‌ഷെനിൽ നിന്ന് അയച്ചു. തൽഫലമായി, ഗവേഷണം തുടരാൻ യുവാന് അനുവാദം നൽകുകയും ഗവേഷണ സഹായികളും സാമ്പത്തിക സഹായവും ഹുനാൻ പ്രൊവിൻഷ്യൽ പാർട്ടി കമ്മിറ്റി നേതാവ് ഹുവ ഗുഫെങ്ങും മറ്റുള്ളവരും നൽകുകയും ചെയ്തു.<ref name="Wu2021" /><ref name="RaoYi2021"/> സാംസ്കാരിക വിപ്ലവകാലത്തോ അതിനുശേഷമോ യുവാൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ ചേർന്നിട്ടില്ല.<ref name="Economist-obit">{{Cite journal|date=2021-05-29|title=Obituary Yuan Longping|url=https://www.economist.com/obituary/2021/05/29/yuan-longping-died-on-may-22nd|journal=The Economist|volume=Volume 439 Number 9247|pages=86}}</ref> യുവന്റെ ആദ്യ പരീക്ഷണങ്ങൾ, അരിയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനുമുമ്പ്, [[മധുരക്കിഴങ്ങ്]] ((''Ipomoea batatas''), തണ്ണിമത്തൻ എന്നിവയിലായിരുന്നു.<ref name="Economist-obit"/> മിച്ചുറിന്റെ സിദ്ധാന്തത്തെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ''[[ഇപോമോയ ആൽബ]]'' (ഉയർന്ന ഫോട്ടോസിന്തസിസ് നിരക്കും അന്നജം ഉൽപാദനത്തിൽ ഉയർന്ന ദക്ഷതയുമുള്ള ഒരു പ്ലാന്റ്) മധുരക്കിഴങ്ങിലേക്ക് [[ഗ്രാഫ്റ്റിങ്|ഫ്രാഫ്റ്റ് ചെയ്തു.]] ഐപോമിയ ''ആൽബ'' ഗ്രാഫ്റ്റുകൾ ഇല്ലാത്ത സസ്യങ്ങളേക്കാൾ വലിയ കിഴങ്ങുകൾ ഈ ചെടികളിൽ വളർന്നു. എന്നിരുന്നാലും, രണ്ടാം തലമുറയ്ക്ക് അദ്ദേഹം ഒട്ടിച്ച മധുരക്കിഴങ്ങിൽ നിന്ന് വിത്ത് നട്ടപ്പോൾ, കിഴങ്ങുവർഗ്ഗങ്ങൾ ചെടിയുടെ മധുരക്കിഴങ്ങ് ഭാഗത്തിന്റെ വിത്തുകളിൽ നിന്ന് സാധാരണ വലുപ്പത്തിലായിരുന്നു, അതേസമയം ''ഐപോമിയ ആൽബ'' ഭാഗത്ത് നിന്നുള്ള വിത്തുകൾ മധുരക്കിഴങ്ങ് വളർത്തിയില്ല.<ref name="Economist-obit" /> മറ്റ് സസ്യങ്ങളിൽ സമാനമായ ഒട്ടിക്കൽ പരീക്ഷണങ്ങൾ അദ്ദേഹം തുടർന്നു, പക്ഷേ സസ്യങ്ങളൊന്നും മാതാപിതാക്കളിലേക്ക് ഒട്ടിച്ച പ്രയോജനകരമായ സ്വഭാവവിശേഷങ്ങളുടെ മിശ്രിതങ്ങളൊന്നും സന്താനങ്ങളിൽ ഉൽപാദിപ്പിച്ചില്ല. ഇത് മിച്ചുറിന്റെ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷകൾക്ക് വിരുദ്ധമായിരുന്നു. "മെൻഡലിന്റെയും മോർഗന്റെയും സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ചില പശ്ചാത്തലം ഞാൻ പഠിച്ചു, വിത്തുകളില്ലാത്ത തണ്ണിമത്തൻ പോലുള്ള പരീക്ഷണങ്ങളും യഥാർത്ഥ കാർഷിക പ്രയോഗങ്ങളും വഴി ഇത് തെളിയിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് ജുവാൻ ജേണലുകളിൽ നിന്ന് എനിക്കറിയാം. കൂടുതൽ വായിക്കാനും കൂടുതലറിയാനും ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, പക്ഷേ എനിക്ക് അത് രഹസ്യമായി മാത്രമേ ചെയ്യാൻ കഴിയൂ."{{Sfn|Chen|2016}} === ക്ഷാമം === 1959 ൽ ചൈന വലിയ ചൈനീസ് ക്ഷാമം അനുഭവിച്ചു. ഒരു കാർഷിക ശാസ്ത്രജ്ഞനെന്ന നിലയിൽ യുവാന് ഹുനാൻ പ്രവിശ്യയിലെ ചുറ്റുമുള്ള ആളുകളെ വളരെയധികം സഹായിക്കാനായില്ല. "വയലിൽ ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, കാരണം വിശക്കുന്ന ആളുകൾ അവർക്ക് കണ്ടെത്താൻ കഴിയുന്ന എല്ലാ ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളും എടുത്തുകളഞ്ഞു. അവർ പുല്ല്, വിത്തുകൾ, പന്നൽവേരുകൾ, അല്ലെങ്കിൽ വെളുത്ത കളിമണ്ണ് എന്നിവ അങ്ങേയറ്റം തിന്നുന്നു."<ref name="Economist-obit"/> ജീവിതകാലം മുഴുവൻ പട്ടിണി കിടന്നവരുടെ കാഴ്ച അദ്ദേഹം ഓർത്തു.<ref name="Wu2021"/> മധുരക്കിഴങ്ങിലും ഗോതമ്പിലും അനന്തരാവകാശ/പാരമ്പര്യ നിയമങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കുന്നത് യുവാൻ പരിഗണിച്ചു, കാരണം അവയുടെ വളർച്ചാ നിരക്ക് ക്ഷാമത്തിനുള്ള പ്രായോഗിക പരിഹാരമാക്കി. എന്നിരുന്നാലും, തെക്കൻ ചൈനയിൽ മധുരക്കിഴങ്ങ് ഒരിക്കലും ദൈനംദിന ഭക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗമല്ലെന്നും ആ പ്രദേശത്ത് ഗോതമ്പ് നന്നായി വളരുന്നില്ലെന്നും അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി. അതിനാൽ, അദ്ദേഹം അരിയിലേക്ക് മനസ്സ് തിരിച്ചു. === ഹെറ്ററോസിസ് === 1906-ൽ ജനിതകശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജോർജ്ജ് ഹാരിസൺ ഷൾ ഹൈബ്രിഡ് ചോളത്തിൽ പരീക്ഷണം നടത്തി. ബ്രീഡിംഗ് സന്താനങ്ങളിൽ ഊർജ്ജവും വിളവും കുറയ്ക്കുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിച്ചു, എന്നാൽ ക്രോസ് ബ്രീഡിംഗ് നേരെ മറിച്ചാണ് ചെയ്തത്. ആ പരീക്ഷണങ്ങൾ ഹെറ്ററോസിസ് എന്ന ആശയം തെളിയിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.ars.usda.gov/oc/timeline/corn/|title=Improving Corn|website=www.ars.usda.gov|publisher=United States Department of Agriculture}}</ref> 1950 കളിൽ ജനിതകശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജെ സി സ്റ്റീഫൻസും മറ്റുചിലരും ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ രണ്ട് മണിച്ചോളം ഇനങ്ങൾ ജലാംശം നൽകി ഉയർന്ന വിളവ് ലഭിക്കുന്ന സന്തതികളെ സൃഷ്ടിച്ചു.<ref>{{Cite journal|last=Stephens|first=J. C.|last2=Holland|first2=R. F.|title=Cytoplasmic Male-Sterility For Hybrid Sorghum Seed Production 1|journal=Agronomy Journal|date=1 January 1954|volume=46|issue=1|pages=20–23|doi=10.2134/agronj1954.00021962004600010006x|url=https://dl.sciencesocieties.org/publications/aj/abstracts/46/1/AJ0460010020?access=0&view=pdf|language=en|issn=0002-1962|access-date=2021-07-27|archive-date=2018-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180414020904/https://dl.sciencesocieties.org/publications/aj/abstracts/46/1/AJ0460010020?access=0&view=pdf|url-status=dead}}</ref> ആ ഫലങ്ങൾ യുവാന് പ്രചോദനകരമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ചോളവും മണിച്ചോളവും പ്രധാനമായും ക്രോസ്-പരാഗണത്തിലൂടെയാണ് പുനരുൽപാദിപ്പിക്കുന്നത്, അതേസമയം അരി സ്വയം പരാഗണം നടത്തുന്ന ഒരു സസ്യമാണ്, ഇത് വ്യക്തമായ കാരണങ്ങളാൽ ഏതെങ്കിലും ക്രോസ് ബ്രീഡിംഗ് ശ്രമങ്ങളെ ബുദ്ധിമുട്ടാക്കും. എഡ്മണ്ട് വെയർ സിന്നോട്ടിന്റെ പ്രിൻസിപ്പിൾസ് ഓഫ് ജനിറ്റിക്സ് എന്ന പുസ്തകത്തിൽ, ഗോതമ്പ്, അരി എന്നിവ പോലുള്ള സ്വയം പരാഗണം നടത്തുന്ന സസ്യങ്ങൾ പ്രകൃതിയും മനുഷ്യരും ദീർഘകാല തിരഞ്ഞെടുപ്പ് അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.<ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=TsFUAAAAMAAJ|title=Principles of genetics|last=Sinnott|first=Edmund Ware|date=1950|publisher=McGraw-Hill|language=en}}</ref> അതിനാൽ, നിലവാരം കുറഞ്ഞ സ്വഭാവവിശേഷങ്ങളെല്ലാം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു, ശേഷിക്കുന്ന സ്വഭാവങ്ങളെല്ലാം മികച്ചതാണ്. അരി ക്രോസ് ബ്രീഡിംഗിൽ ഒരു ഗുണവുമില്ലെന്നും സ്വയം പരാഗണത്തിന്റെ സ്വഭാവം വലിയ അളവിൽ അരിയിൽ ക്രോസ് ബ്രീഡ് പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടാക്കുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം അനുമാനിച്ചു.<ref name=":0" /> == സംഭാവനകൾ == അരി ഉൽപാദനത്തിൽ യുവാനും തൊഴിൽപരമായും വ്യക്തിപരമായും താൽപ്പര്യമുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു പരീക്ഷണശാലയിൽ ഒതുങ്ങുകയോ പേപ്പറുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതിനുപകരം അദ്ദേഹം തന്റെ ഭൂരിഭാഗം സമയവും ഈ രംഗത്ത് ചെലവഴിച്ചു. ചൈനീസ് കാർഷികമേഖലയിൽ ഭാവിയിലെ നേട്ടങ്ങൾ വളർത്തിയെടുക്കാൻ സഹായിച്ച ഈ രംഗത്തെ മറ്റുള്ളവരെ നയിക്കുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ചൈനീസ് കാർഷിക മേഖലയിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.<ref name="nytimes"/> 1979 ൽ, ഹൈബ്രിഡ് അരിയുടെ സാങ്കേതികത അമേരിക്കയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു, ഇത് [[ചൈന|പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയുടെ]] ചരിത്രത്തിലെ ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ കൈമാറ്റത്തിന്റെ ആദ്യ കേസായി മാറി. [[ഭക്ഷ്യ കാർഷിക സംഘടന|ഐക്യരാഷ്ട്ര ഭക്ഷ്യ-കാർഷിക ഓർഗനൈസേഷൻ]] 1991 ലെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ കാണിക്കുന്നത് ലോകത്തെ നെല്ലിന്റെ ഉൽപാദനത്തിന്റെ 20 ശതമാനം ഹൈബ്രിഡ് നെല്ല് വളർത്തുന്ന ലോകത്തിലെ 10 ശതമാനം നെൽപാടങ്ങളിൽ നിന്നാണ്. തന്റെ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ വിജയം മറ്റ് രാജ്യങ്ങളുമായി പങ്കിടാൻ യുവാൻ വാദിച്ചു. അദ്ദേഹവും സംഘവും 1980 ൽ അന്താരാഷ്ട്ര നെല്ല് ഗവേഷണ സ്ഥാപനത്തിന് നിർണായക നെല്ല് സംഭാവന ചെയ്തു. ഉഷ്ണമേഖലാ രാജ്യങ്ങളിൽ ഭക്ഷ്യ വിതരണ ശൃംഖലകളെ സഹായിക്കാനും വളരാനും കഴിയുന്ന ഹൈബ്രിഡ് അരി സമ്മർദ്ദങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ ഈ സംഭാവന ചെയ്ത സമ്മർദ്ദങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചു. പ്രധാനപ്പെട്ട നെല്ല് ദാനം ചെയ്യുന്നതിനു പുറമേ, യുവാനും സംഘവും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലെ കർഷകരെ ഹൈബ്രിഡ് നെല്ല് വളർത്താനും കൃഷിചെയ്യാനും പഠിപ്പിച്ചു.<ref name="nytimes"/> == ബഹുമതികളും അവാർഡുകളും == നാല് ഛിന്നഗ്രഹങ്ങളും ചൈനയിലെ ഒരു കോളേജും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിലുണ്ട്. മൈനർ ഗ്രഹമായ 8117 യുവാൻലോങ്‌പിങ്ങും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിലായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=8117|title=8117 Yuanlongping (1996 SD1)|website=Jet Propulsion Laboratory}}</ref> യുവാൻ 2000 ൽ ചൈനയുടെ രാഷ്ട്ര പ്രമുഖ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക അവാർഡും കാർഷിക മേഖലയിലെ ചെന്നായ സമ്മാനവും 2004 ൽ [[ലോകഭക്ഷ്യപുരസ്കാരം|ലോക ഭക്ഷ്യ സമ്മാനവും]] നേടി.<ref name=":1"/> ചൈന നാഷണൽ ഹൈബ്രിഡ് റൈസ് ആർ & ഡി സെന്ററിന്റെ ഡയറക്ടർ ജനറലായ അദ്ദേഹം ചാങ്‌ഷയിലെ ഹുനാൻ അഗ്രികൾച്ചറൽ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ പ്രൊഫസറായി നിയമിതനായി.<ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.chinavitae.com/biography/Yuan_Longping|title=China Vitae : Biography of Yuan Longping|access-date=2018-05-02|last=Vitae|first=China|website=www.chinavitae.com|archive-date=2018-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20180501132115/http://www.chinavitae.com/biography/Yuan_Longping|url-status=dead}}</ref> ചൈനീസ് അക്കാദമി ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, യുഎസ് [[നാഷണൽ അക്കാഡമി ഓഫ് സയൻസസ്|നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്]] (2006), 2006 സിപിപിസിസി എന്നിവയുടെ വിദേശ അസോസിയേറ്റ് അംഗമായിരുന്നു.<ref name=":3" /> 1991 ൽ [[ഭക്ഷ്യ കാർഷിക സംഘടന|യുവാൻ എഫ്എഒയുടെ]] ചീഫ് കൺസൾട്ടന്റായി പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name=":3"/> == വ്യക്തിജീവിതം == യുവാൻ 1964 -ൽ തന്റെ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ ഒരാളായ, ഡെങ് സീ-യെയാണ് വിവാഹം കഴിച്ചത്.{{Sfn|Yuan|Xin|2014|loc=chpt. 3}} അവർക്ക് മൂന്ന് ആൺമക്കളുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-05-22/scientist-symbolizing-chinese-food-security-dies-at-91|title=China Mourns Death of Man Who Saved Millions From Hunger|access-date=9 June 2021|last=Cang|first=Alfred|publisher=Bloomberg}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://news.163.com/14/0107/22/9I16RJON0001124J.html|access-date=2017-10-24|date=2014-01-07|publisher=[[163.com]]|language=zh|script-title=zh:袁隆平的神坛与江湖 送儿子去港专攻转基因}}</ref> == മരണം == മാർച്ച് 10, 2021 ന് യുവാൻ ലോങ്‌പിങ് സാന്യയിലുള്ള തന്റെ ഹൈബ്രിഡ് നെല്ല് ഗവേഷണ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ തളർന്നുവീണു. ഏപ്രിൽ 7 ന് അദ്ദേഹത്തെ ചികിത്സയ്ക്കായി [[ഹുനാൻ|ഹുനാൻ പ്രവിശ്യയിലെ]] ചാങ്‌ഷയിലേക്ക് മാറ്റി. മെയ് 22 ന് 13:07 ന് {{Illm|Xiangya Hospital of Central South University|zh|中南大学湘雅医院}} ഒന്നിലധികം അവയവങ്ങളുടെ തകരാറിനെ തുടർന്ന് യുവാൻ ലോങ്‌പിംഗ് മരിച്ചു ({{Lang|zh|中南大学湘雅医院}}). ഒരു ദേശീയ നായകനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന<ref name="nytimes"/> അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഫ്യൂണറൽ ഹോമിലേക്ക് പതിനായിരക്കണക്കിന് ആൾക്കാർ പൂക്കൾ അയച്ചു.<ref name="nytimes" /> == അവലംബം == {{Reflist}} ===ഗ്രന്ഥസൂചി=== *{{Cite book |last=Chen |first=Qi Wen |title=Yuǎn lóng píng de shì jiè |publisher=Hunan literature and Art Publishing House |year=2016 |isbn=9787540478988 |edition=1 |location=Zhangsha |script-title=zh:袁隆平的世界 |trans-title=The World of Yuan Longping}} *{{Cite book |last=Yuan |first=Longping |url=https://books.google.co.uk/books?hl=zh-CN&lr=lang_zh-CN%7Clang_zh-TW&id=AVp_DwAAQBAJ&oi=fnd&pg=PT15&dq=Yuan+Longping&ots=371FUDrWke&sig=eAZJW-07ip8fkjUDzZh-QFFNdss&redir_esc=y |title=ORAL AUTOBIOGRAPHY OF YUAN LONGPING |last2=Xin |first2=Yeyun |date=2014 |publisher=Aurora Publishing LLC Ltd |isbn=9781908647962 |location=Nottingham |translator-last=Zhao |translator-first=Kuangli |translator-last2=Zhao |translator-first2=Baohua}} ==അധികവായനയ്ക്ക്== * {{cite book | title=The man who puts an end to hunger: Yuan Longping, "Father of Hybrid Rice" | publisher=Foreign Languages Press | location=Beijing | year=2007 | isbn=9787119051093}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Yuan Longping}} * [http://www.china.org.cn/english/2001/Mar/8452.htm Yuan Longping -- Father of Hybrid Rice] (2001-03-05) * [https://boyan.cloud/s/kxTBSdDmLi2Gcd7 Yuan Longping -- Remembrance by Chen Lei, Translation by Rainy Liu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210615000916/https://boyan.cloud/s/kxTBSdDmLi2Gcd7 |date=2021-06-15 }} (2021-06-01) {{S-start}} {{s-hon}} {{succession box | before = [[Catherine Bertini]] | title = [[World Food Prize]] | years = 2004 | after = [[Modadugu Vijay Gupta]]}} {{S-end}} {{Wolf Prize in Agriculture}} {{Ramon Magsaysay Award Winners}} {{Highest Science and Technology Award}} {{Members of the Chinese Academy of Engineering (1995)}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മാഗ്സസെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2021-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1930-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] a0b53ehurdrvya1biye7zqzr5zdej9e 0 554221 4675323 4628538 2026-10-11T21:17:14Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 2 books for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675323 wikitext text/x-wiki {{copy edit|for=യാന്ത്രികവിവർത്തനത്തിന്റെ പ്രശ്നങ്ങൾ|date=2023 ജൂലൈ}} {{prettyurl|Rivka Carmi}} {{Infobox person | honorific_prefix = | name = റിവ്ക കാർമി | honorific_suffix = | image = Carmi 2015- updated photo.jpg | image_upright = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = Rivka Carmi (2015) | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth year and age|1948}} | birth_place = [[Zikhron Ya'akov]], Israel | baptised = <!-- will not display if birth_date is entered --> | disappeared_date = <!-- {{Disappeared date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (disappeared date then birth date) --> | disappeared_place = | disappeared_status = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (enter DEATH date then BIRTH date (e.g., ...|1908|31|8|1967|28|2}} use both this parameter and |birth_date to display the person's date of birth, date of death, and age at death) --> | death_place = | death_cause = | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | burial_place = <!-- may be used instead of resting_place and resting_place_coordinates (displays "Burial place" as label) --> | burial_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | monuments = | nationality = | other_names = | siglum = | citizenship = | education = | alma_mater = *[[The Hebrew University of Jerusalem]] [[Hadassah Medical School]] *[[Soroka Medical Center|Soroka University]] Medical Center (residency in [[pediatrics]] and fellowship in [[neonatology]]) *[[Boston Children’s Hospital]] and [[Harvard Medical School]] (fellowship in [[medical genetics]]) | occupation = [[pediatrician]] and [[geneticist]] | years_active = | era = | employer = | organization = | agent = <!-- Discouraged in most cases, specifically when promotional, and requiring a reliable source --> | known_for = President of [[Ben-Gurion University of the Negev]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works"; or by |label_name=, which produces label "Label(s)" --> | style = | home_town = | net_worth = <!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source --> | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = <!-- Formal/awarded/job title. The parameter |office=may be used as an alternative when the label is better rendered as "Office" (e.g. public office or appointments) --> | term = | predecessor = | successor = | party = | movement = | opponents = | boards = | criminal_charges = <!-- Criminality parameters should be supported with citations from reliable sources --> | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = <!-- Use article title or common name --> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | mother = <!-- may be used (optionally with father parameter) in place of parents parameter (displays "Parent(s)" as label) --> | father = <!-- may be used (optionally with mother parameter) in place of parents parameter (displays "Parent(s)" as label) --> | relatives = | family = | callsign = | awards = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} ഒരു ഇസ്രായേലി ശിശുരോഗവിദഗ്ദ്ധയും ജനിതകശാസ്ത്രജ്ഞയുമാണ് '''റിവ്ക കാർമി''' (ഹീബ്രു: רבקה כרמי; ജനനം 1948). 2006 മെയ് -2018 ഡിസംബറിൽ ബെൻ-ഗുരിയൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് നെഗേവ് (BGU) പ്രസിഡന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. ഒരു ഇസ്രായേലി സർവകലാശാലയുടെ പ്രസിഡന്റായി നിയമിക്കപ്പെട്ട ആദ്യ വനിതയാണ് കാർമി. <ref>{{Cite web|last=Solomon|first=Shoshanna|title=Stepping down, first female university head speaks of tough choices, no regrets|url=https://www.timesofisrael.com/stepping-down-first-female-university-head-speaks-of-tough-choices-no-regrets/|access-date=2021-04-28|website=www.timesofisrael.com|language=en-US}}</ref> ==മുൻകാലജീവിതം== ഇസ്രായേലിലെ സിഖ്രോൺ യാക്കോവിലാണ് കാർമി ജനിച്ചത്. അവരുടെ അമ്മ സിപോറ ഒരു സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകയായിരുന്നു. കാർമിക്ക് 14 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ മരിച്ച അവരുടെ പിതാവ് മെനാച്ചെം അക്കൗണ്ടന്റും ചിത്രകാരനും അമേച്വർ പുരാവസ്തു ഗവേഷകനുമായിരുന്നു. അവർ ഇസ്രായേലി പ്രതിരോധ സേനയിൽ (ക്യാപ്റ്റൻ) ഉദ്യോഗസ്ഥയായിരുന്നു കൂടാതെ അക്കാദമിക് ഓഫീസർമാരുടെ പരിശീലന സ്കൂളിന്റെ കമാൻഡറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. [[അറബ് ഇസ്രയേൽ യുദ്ധം (1973)|യോം കിപ്പൂർ യുദ്ധസമയത്ത്]], ഐഡിഎഫിൽ കാണാതായ ആക്ഷൻ (എംഐഎ) അക്കൗണ്ടിംഗ് യൂണിറ്റ് സ്ഥാപിക്കാൻ അവർ സഹായിച്ചു. ജറുസലേം ഹദസ്സ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിലെ ഹീബ്രു യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ബിരുദധാരിയാണ് കാർമി. <ref name="in.bgu.ac.il">{{Cite web|title=Faculty of Health Sciences - Professor Rivka Carmi, MD|url=https://in.bgu.ac.il/en/fohs/Pages/deans/Rivka_Carmi.aspx|access-date=2021-04-28|website=in.bgu.ac.il|archive-date=2021-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428030101/https://in.bgu.ac.il/en/fohs/Pages/deans/Rivka_Carmi.aspx|url-status=dead}}</ref> സോറോക്ക യൂണിവേഴ്സിറ്റി മെഡിക്കൽ സെന്ററിൽ പീഡിയാട്രിക്സിൽ റെസിഡൻസിയും നിയോനാറ്റോളജിയിൽ ഫെലോഷിപ്പും ബോസ്റ്റൺ ചിൽഡ്രൻസ് ഹോസ്പിറ്റലിലും ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി മെഡിക്കൽ സ്കൂളിലും മെഡിക്കൽ ജനിതകശാസ്ത്രത്തിൽ ഒരു അധിക ഫെലോഷിപ്പും പൂർത്തിയാക്കി. <ref>{{Cite news|url=https://www.haaretz.com/1.5200013|title=Juggling Act|date=2012-03-01|work=Haaretz|access-date=2018-08-23|language=en|archive-date=2018-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180823174253/https://www.haaretz.com/1.5200013|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=פרופ' רבקה כרמי מונתה לדירקטורית בשותפות המו"פ IMED|url=https://www.b7net.co.il/%d7%a6%d7%a8%d7%9b%d7%a0%d7%95%d7%aa/%d7%a4%d7%a8%d7%95%d7%a4-%d7%a8%d7%91%d7%a7%d7%94-%d7%9b%d7%a8%d7%9e%d7%99-%d7%9e%d7%95%d7%a0%d7%aa%d7%94-%d7%9c%d7%93%d7%99%d7%a8%d7%a7%d7%98%d7%95%d7%a8%d7%99%d7%aa-%d7%91%d7%a9%d7%95%d7%aa%d7%a4%d7%95%d7%aa-%d7%94%d7%9e%d7%95-%d7%a4-imed-469309|access-date=2021-04-28|website=www.b7net.co.il|language=he}}</ref> == മെഡിക്കൽ, അക്കാദമിക് ജീവിതം == നെഗെവ് അറബ്-ബെഡൂയിൻ ജനസംഖ്യയിലെ ജനിതക രോഗങ്ങളുടെ ക്ലിനിക്കൽ പ്രകടനങ്ങളുടെയും തന്മാത്രാ അടിസ്ഥാനത്തിന്റെയും രൂപീകരണത്തിലാണ് കാർമിയുടെ ഗവേഷണം പ്രധാനമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചത്. <ref>{{Cite journal|vauthors=Bet-Or H, Weizman D, Elbedour K, Shoham-Vardi I, Carmi R |date=2000|title=Community based program to prevent hereditary deafness among the negev bedouins in israel|journal=J Med Genet|volume=A15|issue=37}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Scott|first1=D. A.|last2=Carmi|first2=R.|last3=Elbedour|first3=K.|last4=Yosefsberg|first4=S.|last5=Stone|first5=E. M.|last6=Sheffield|first6=V. C.|date=1996-08-01|title=An autosomal recessive nonsyndromic-hearing-loss locus identified by DNA pooling using two inbred Bedouin kindreds|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_1996-08_59_2/page/385|journal=American Journal of Human Genetics|volume=59|issue=2|pages=385–391|issn=0002-9297|pmc=1914732|pmid=8755925}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Raz|first1=Aviad E.|last2=Atar|first2=Marcela|last3=Rodnay|first3=Maya|last4=Shoham-Vardi|first4=Ilana|last5=Carmi|first5=Rivka|title=Between Acculturation and Ambivalence: Knowledge of Genetics and Attitudes towards Genetic Testing in a Consanguineous Bedouin Community|journal=Public Health Genomics|volume=6|issue=2|pages=88–95|doi=10.1159/000073004|pmid=14560069|year=2003|s2cid=10952354}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Scott|first1=D. A.|last2=Carmi|first2=R.|last3=Elbedour|first3=K.|last4=Duyk|first4=G. M.|last5=Stone|first5=E. M.|last6=Sheffield|first6=V. C.|date=1995-10-01|title=Nonsyndromic autosomal recessive deafness is linked to the DFNB1 locus in a large inbred Bedouin family from Israel|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_1995-10_57_4/page/965|journal=American Journal of Human Genetics|volume=57|issue=4|pages=965–968|issn=0002-9297|pmc=1801487|pmid=7573061}}</ref> മെഡിക്കൽ ജനിതകശാസ്ത്രത്തിൽ 150 -ലധികം പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളുടെ രചയിതാവായ അവരുടെ ഗവേഷണത്തിൽ 2 പുതിയ സിൻഡ്രോമുകളുടെ വിവരണത്തോടൊപ്പം 12 പുതിയ ജീനുകളുടെ തിരിച്ചറിയൽ ഉൾപ്പെടുന്നു <ref>{{Cite journal|last1=Birnbaum|first1=Ramon Y.|last2=Landau|first2=Daniella|last3=Elbedour|first3=Khalil|last4=Ofir|first4=Rivka|last5=Birk|first5=Ohad S.|last6=Carmi|first6=Rivka|date=2008-04-15|title=Deletion of the first pair of fibronectin type III repeats of the integrin β-4 gene is associated with epidermolysis bullosa, pyloric atresia and aplasia cutis congenita in the original Carmi syndrome patients|journal=American Journal of Medical Genetics Part A|language=en|volume=146A|issue=8|pages=1063–1066|doi=10.1002/ajmg.a.31903|pmid=18348258|s2cid=205308681|issn=1552-4833}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Chiang|first1=Annie P.|last2=Beck|first2=John S.|last3=Yen|first3=Hsan-Jan|last4=Tayeh|first4=Marwan K.|last5=Scheetz|first5=Todd E.|last6=Swiderski|first6=Ruth E.|last7=Nishimura|first7=Darryl Y.|last8=Braun|first8=Terry A.|last9=Kim|first9=Kwang-Youn A.|date=2006-04-18|title=Homozygosity mapping with SNP arrays identifies TRIM32, an E3 ubiquitin ligase, as a Bardet–Biedl syndrome gene (BBS11)|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=103|issue=16|pages=6287–6292|doi=10.1073/pnas.0600158103|issn=0027-8424|pmc=1458870|pmid=16606853|bibcode=2006PNAS..103.6287C}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Nishimura|first1=Darryl Y.|last2=Fath|first2=Melissa|last3=Mullins|first3=Robert F.|last4=Searby|first4=Charles|last5=Andrews|first5=Michael|last6=Davis|first6=Roger|last7=Andorf|first7=Jeaneen L.|last8=Mykytyn|first8=Kirk|last9=Swiderski|first9=Ruth E.|date=2004-11-23|title=Bbs2-null mice have neurosensory deficits, a defect in social dominance, and retinopathy associated with mislocalization of rhodopsin|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|language=en|volume=101|issue=47|pages=16588–16593|doi=10.1073/pnas.0405496101|issn=0027-8424|pmc=534519|pmid=15539463|bibcode=2004PNAS..10116588N}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Mykytyn|first1=Kirk|last2=Nishimura|first2=Darryl Y.|last3=Searby|first3=Charles C.|last4=Shastri|first4=Mythreyi|last5=Yen|first5=Hsan-jan|last6=Beck|first6=John S.|last7=Braun|first7=Terry|last8=Streb|first8=Luan M.|last9=Cornier|first9=Alberto S.|date=2002-08-01|title=Identification of the gene (BBS1) most commonly involved in Bardet-Biedl syndrome, a complex human obesity syndrome|journal=Nature Genetics|language=en|volume=31|issue=4|pages=435–438|doi=10.1038/ng935|issn=1061-4036|pmid=12118255|s2cid=29915446}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Walder|first1=Roxanne Y.|last2=Landau|first2=Daniel|last3=Meyer|first3=Peter|last4=Shalev|first4=Hanna|last5=Tsolia|first5=Maria|last6=Borochowitz|first6=Zvi|last7=Boettger|first7=Melanie Barbara|last8=Beck|first8=Gretel E.|last9=Englehardt|first9=Richard K.|date=2002-06-01|title=Mutation of TRPM6 causes familial hypomagnesemia with secondary hypocalcemia|journal=Nature Genetics|language=en|volume=31|issue=2|pages=171–174|doi=10.1038/ng901|issn=1061-4036|pmid=12032570|s2cid=33192419}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Nishimura|first1=Darryl Y.|last2=Searby|first2=Charles C.|last3=Carmi|first3=Rivka|last4=Elbedour|first4=Khalil|last5=Maldergem|first5=Lionel Van|last6=Fulton|first6=Anne B.|last7=Lam|first7=Byron L.|last8=Powell|first8=Berkley R.|last9=Swiderski|first9=Ruth E.|date=2001-04-02|title=Positional cloning of a novel gene on chromosome 16q causing Bardet–Biedl syndrome (BBS2)|journal=Human Molecular Genetics|language=en|volume=10|issue=8|pages=865–874|doi=10.1093/hmg/10.8.865|issn=0964-6906|pmid=11285252|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Haider|first1=Neena B.|last2=Jacobson|first2=Samuel G.|last3=Cideciyan|first3=Artur V.|last4=Swiderski|first4=Ruth|last5=Streb|first5=Luan M.|last6=Searby|first6=Charles|last7=Beck|first7=Gretel|last8=Hockey|first8=Robin|last9=Hanna|first9=David B.|date=2000-02-01|title=Mutation of a nuclear receptor gene, NR2E3, causes enhanced S cone syndrome, a disorder of retinal cell fate|journal=Nature Genetics|language=en|volume=24|issue=2|pages=127–131|doi=10.1038/72777|issn=1061-4036|pmid=10655056|s2cid=19508439}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Carstea|first1=Eugene D.|last2=Morris|first2=Jill A.|last3=Coleman|first3=Katherine G.|last4=Loftus|first4=Stacie K.|last5=Zhang|first5=Dana|last6=Cummings|first6=Christiano|last7=Gu|first7=Jessie|last8=Rosenfeld|first8=Melissa A.|last9=Pavan|first9=William J.|date=1997-07-11|title=Niemann-Pick C1 Disease Gene: Homology to Mediators of Cholesterol Homeostasis|journal=Science|language=en|volume=277|issue=5323|pages=228–231|doi=10.1126/science.277.5323.228|issn=0036-8075|pmid=9211849|url=https://zenodo.org/record/1231116}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Maman|first1=Eran|last2=Maor|first2=Esther|last3=Kachko|first3=Leonid|last4=Carmi|first4=Rivka|date=1998-06-30|title=Epidermolysis bullosa, pyloric atresia, aplasia cutis congenita: Histopathological delineation of an autosomal recessive disease|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/(SICI)1096-8628(19980630)78:23.0.CO;2-L/abstract|journal=American Journal of Medical Genetics|language=en|volume=78|issue=2|pages=127–133|doi=10.1002/(sici)1096-8628(19980630)78:2<127::aid-ajmg6>3.0.co;2-l|pmid=9674902|issn=1096-8628}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Scott|first1=Da|last2=Kraft|first2=Ml|last3=Carmi|first3=R|last4=Ramesh|first4=A|last5=Elbedour|first5=K|last6=Yairi|first6=Y|last7=Srisailapathy|first7=C. R. Srikumari|last8=Rosengren|first8=Ss|last9=Markham|first9=Af|date=1998-01-01|title=Identification of mutations in the connexin 26 gene that cause autosomal recessive nonsyndromic hearing loss|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/(SICI)1098-1004(1998)11:53.0.CO;2-8/abstract|journal=Human Mutation|language=en|volume=11|issue=5|pages=387–394|doi=10.1002/(sici)1098-1004(1998)11:5<387::aid-humu6>3.0.co;2-8|pmid=9600457|issn=1098-1004}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Buskila|first1=Dan|last2=Neumann|first2=Lily|last3=Hazanov|first3=Ilia|last4=Carmi|first4=Rivka|date=1996-12-01|title=Familial aggregation in the fihromyalgia syndrome|journal=Seminars in Arthritis and Rheumatism|volume=26|issue=3|pages=605–611|doi=10.1016/S0049-0172(96)80011-4|pmid=8989805}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Carmi|first1=R.|last2=Rokhlina|first2=T.|last3=Kwitek-Black|first3=A. E.|last4=Elbedour|first4=K.|last5=Nishimura|first5=D.|last6=Stone|first6=E. M.|last7=Sheffield|first7=V. C.|date=1995-01-01|title=Use of a DNA pooling strategy to identify a human obesity syndrome locus on chromosome 15|journal=Human Molecular Genetics|volume=4|issue=1|pages=9–13|issn=0964-6906|pmid=7711739|doi=10.1093/hmg/4.1.9}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Sheffield|first1=Val C.|last2=Carml|first2=Rivka|last3=Kwltek-Black|first3=Anne|last4=Rokhlina|first4=Tatiana|last5=Nishlmura|first5=Darryl|last6=Duyk|first6=Geoffrey M.|last7=Elbedour|first7=Khalil|last8=Sunden|first8=Sara L.|last9=Stone|first9=Edwin M.|date=1994-08-01|title=Identification of a Bardet-Biedl syndrome locus on chromosome 3 and evaluation of an efficient approach to homozygosity mapping|journal=Human Molecular Genetics|language=en|volume=3|issue=8|pages=1331–1335|doi=10.1093/hmg/3.8.1331|issn=0964-6906|pmid=7987310}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Carmi|first1=R.|last2=Gohar|first2=J.|last3=Meizner|first3=I.|last4=Katz|first4=M.|date=1994-06-01|title=Spontaneous abortion–high risk factor for neural tube defects in subsequent pregnancy|journal=American Journal of Medical Genetics|language=en|volume=51|issue=2|pages=93–97|doi=10.1002/ajmg.1320510203|pmid=8092200|issn=1096-8628}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Parvari|first1=R.|last2=Weinstein|first2=Y.|last3=Ehrlich|first3=S.|last4=Steinitz|first4=M.|last5=Carmi|first5=R.|date=1994-02-15|title=Linkage localization of the thoraco-abdominal syndrome (TAS) gene to Xq25–26|journal=American Journal of Medical Genetics|language=en|volume=49|issue=4|pages=431–434|doi=10.1002/ajmg.1320490416|issn=1096-8628|pmid=7909197}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Kwitek-Black|first1=Anne E.|last2=Carmi|first2=Rivka|last3=Duyk|first3=Geoffrey M.|last4=Buetow|first4=Kenneth H.|last5=Elbedour|first5=Khalil|last6=Parvari|first6=Ruti|last7=Yandava|first7=Chandra Naidu|last8=Stone|first8=Edwin M.|last9=Sheffield|first9=Val C.|date=1993-12-01|title=Linkage of Bardet–Biedl syndrome to chromosome 16q and evidence for non–allelic genetic heterogeneity|journal=Nature Genetics|language=en|volume=5|issue=4|pages=392–396|doi=10.1038/ng1293-392|pmid=8298649|s2cid=30898539}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Carmi|first1=Rivka|last2=Boughman|first2=Joann A.|date=1992-01-01|title=Pentalogy of Cantrell and associated midline anomalies: A possible ventral midline developmental field|journal=American Journal of Medical Genetics|language=en|volume=42|issue=1|pages=90–95|doi=10.1002/ajmg.1320420118|issn=1096-8628|pmid=1308371}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Carmi|first1=R.|last2=Meizner|first2=I.|last3=Katz|first3=M.|date=1990-07-01|title=Familial congenital diaphragmatic defect and associated midline anomalies: Further evidence for an X-linked midline gene?|journal=American Journal of Medical Genetics|language=en|volume=36|issue=3|pages=313–315|doi=10.1002/ajmg.1320360314|issn=1096-8628|pmid=2363430}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Carmi|first1=R.|last2=Sofer|first2=S.|last3=Karplus|first3=M.|last4=Ben-Yakar|first4=Y.|last5=Mahler|first5=D.|last6=Zirkin|first6=H.|last7=Bar-Ziv|first7=J.|last8=Opitz|first8=John M.|date=1982-03-01|title=Aplasia cutis congenita in two sibs discordant for pylori atresia|journal=American Journal of Medical Genetics|language=en|volume=11|issue=3|pages=319–328|doi=10.1002/ajmg.1320110308|pmid=6177243|issn=1096-8628}}</ref> and the delineation of 2 new syndromes,<ref>{{cite web|url=http://www.omim.org/entry/313850|title=OMIM - % 313850 - THORACOABDOMINAL SYNDROME; THAS|website=www.omim.org|access-date=2016-09-08}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.omim.org/entry/226730|title=OMIM Entry - # 226730 - CARMI SYNDROME|website=www.omim.org|access-date=2016-09-08}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Carmi|first1=R.|last2=Barbash|first2=A.|last3=Mares|first3=A. J.|date=1990-05-01|title=The thoracoabdominal syndrome (TAS): A new X-linked dominant disorder|journal=American Journal of Medical Genetics|language=en|volume=36|issue=1|pages=109–114|doi=10.1002/ajmg.1320360122|issn=1096-8628|pmid=2139758}}</ref> അതിലൊന്നാണ് കാർമി സിൻഡ്രോം എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്. കാർമിയുടെ ആദ്യത്തെ അക്കാദമിക് പ്രസിദ്ധീകരണം (1977) പെട്ടെന്നുള്ള ശിശു മരണ സിൻഡ്രോം പ്രതിഭാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സാധ്യമായ കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് ഓക്സിജൻ ഹുഡ്സ്, ശിശു കട്ടിലുകൾ, ഇൻകുബേറ്ററുകൾ എന്നിവയുടെ ശേഖരണത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|last1=Gale|first1=Rena|last2=Redner-Carmi|first2=Rivka|last3=Gale|first3=J.|date=1977-10-01|title=Accumulation of Carbon Dioxide in Oxygen Hoods, Infant Cots, and Incubators|url=http://pediatrics.aappublications.org/content/60/4/453|journal=Pediatrics|language=en|volume=60|issue=4|pages=453–456|issn=0031-4005|pmid=905008}}</ref> പാരമ്പര്യരോഗങ്ങൾ തടയുന്നതിനും ബെഡൂയിൻ സമുദായത്തിൽ സ്ത്രീകളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം പുരോഗമിക്കുന്നതിനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ളതായിരുന്നു അവരുടെ സാമൂഹിക വ്യാപന പദ്ധതികൾ. നെഗേവിലെ ബെൻ-ഗുരിയൻ സർവകലാശാലയിൽ ബയോടെക്നോളജി സംരംഭങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ അവർ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു, കൂടാതെ നെഗേവിലെ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ ബയോടെക്നോളജിയുടെ ആക്ടിംഗ് ഡയറക്ടറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു..<ref name="in.bgu.ac.il"/> 2006 മേയ് മുതൽ 2018 ഡിസംബർ വരെ ബെൻ -ഗുരിയൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് നെഗേവിന്റെ (BGU) പ്രസിഡന്റായി അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. <ref name="autogeneratedil">{{cite web |url=https://in.bgu.ac.il/en/Pages/management/Former_Presidents.aspx |title=Ben-Gurion University of the Negev - Former Presidents |publisher=In.bgu.ac.il |access-date=2020-02-19 |archive-date=2021-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121123700/https://in.bgu.ac.il/en/Pages/management/Former_Presidents.aspx |url-status=dead }}</ref> അവർ ആവിഷ ബ്രാവർമാന്റെ പിൻഗാമിയായി ഡാനിയൽ ചമോവിറ്റ്സ് പിന്തുടർന്നു. <ref name="autogeneratedil"/><ref>{{cite web |url=https://in.bgu.ac.il/en/Pages/management/president.aspx |title=Ben-Gurion University of the Negev - BGU President - Prof. Daniel Chamovitz |publisher=In.bgu.ac.il |date=2019-01-01 |access-date=2020-02-19 |archive-date=2019-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190613231029/http://in.bgu.ac.il/en/Pages/management/president.aspx |url-status=dead }}</ref> == പൊതു സ്ഥാനങ്ങൾ == ജെമിസിസ് പ്രൈസ് ഫൗണ്ടേഷന്റെ ഉപദേശക സമിതിയിലെ അംഗമാണ് കാർമി. <ref>{{cite web|title=A member of the Advisory Board of the Genesis Prize Foundation|url=http://www.genesisprize.org/about/leadership/rivka-carmi.html|website=The Genesis Prize}}</ref> അവർ യുകെ-ഇസ്രായേൽ സയൻസ് കൗൺസിലിന്റെ സ്ഥാപക അംഗമാണ്. 2010-2017 വർഷങ്ങളിൽ പ്രൊഫസർ റെയ്മണ്ട് ഡ്വക്കിനൊപ്പം അതിന്റെ സഹ അധ്യക്ഷയായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. <ref>{{cite web|url=https://www.britishcouncil.org.il/en/Science-Council|title=UK-Israel Science Council British Council|website=www.britishcouncil.org.il|language=en|access-date=2017-07-24|archive-date=2018-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180122001201/https://www.britishcouncil.org.il/en/Science-Council|url-status=dead}}</ref> 2013 ഏപ്രിൽ 4 ന് നീതിന്യായ മന്ത്രി എംപി സിപി ലിവ്നി കാർമിയെ റിവ്ലിൻ കമ്മിറ്റിയുടെ ഭാഗമായി നിയമിച്ചു. അയോണൈസിംഗ് വികിരണത്തിന് വിധേയമാകുകയും കാൻസർ രോഗനിർണയം നടത്തുകയും ചെയ്ത ഡിമോണയിലെ ആണവ ഗവേഷണ കേന്ദ്രത്തിലെ തൊഴിലാളികൾക്കുള്ള നഷ്ടപരിഹാര കരാർ കമ്മിറ്റി പരിശോധിച്ചു. 2014 മേയിൽ കാർമിയെ ഇസ്രായേലിന്റെ ദേശീയ പ്രതിരോധ ബജറ്റ് പരിശോധിച്ച ലോക്കർ കമ്മിറ്റിയിലേക്ക് നിയമിച്ചു. 2011 -ൽ പ്രൊമോഷൻ ആന്റ് റെപ്രസെന്റേഷൻ ഓഫ് വുമൺസ് ഇൻ ഹയർഎഡ്യൂക്കേഷൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്സ് (കാർമി ടീം) അധ്യക്ഷയായി അവർ നിയമിതയായി. <ref>{{cite web|title=במוסדות להשכלה גבוהה קידום וייצוג נשים -תשע"ה 2015 דו"ח הועדה|url=http://che.org.il/wp-content/uploads/2015/07/%D7%93%D7%95%D7%97-%D7%99%D7%99%D7%A6%D7%95%D7%92-%D7%A0%D7%A9%D7%99%D7%9D.pdf}}</ref> 2015 ൽ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ അവസ്ഥ പഠിക്കാൻ സ്ഥാപിതമായ ഇസ്രായേലി മെഡിക്കൽ അസോസിയേഷന്റെ ടാസ്‌ക് ഫോഴ്‌സിന് നേതൃത്വം നൽകി. == അവലംബം == {{reflist|colwidth=30em}} ==പുറംകണ്ണികൾ== *[http://www.jpost.com/Israel-News/Most-influential-Jewish-educators-403784 The Most influential Jewish educators - 2014] *[http://cmsprod.bgu.ac.il/Eng/home/About/PR12-2005/rivkacarmi.htm Ben-Gurion University's announcement of Prof. Carmi's appointment as President]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://in.bgu.ac.il/en/Pages/management/president.aspx Prof. Carmi's page on BGU site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181124182835/http://in.bgu.ac.il/en/Pages/management/president.aspx |date=2018-11-24 }} *[http://web.bgu.ac.il/NR/rdonlyres/7A06C63E-3648-4A07-BC2A-FFF20CC90098/10822/queenofthedesert.pdf Prof. Rivka Carmi - Queen of the Desert] *[http://in.bgu.ac.il/President%20Report/PR_2011.pdf President's Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160616065146/http://in.bgu.ac.il/President%20Report/PR_2011.pdf |date=2016-06-16 }} 2011 *[http://cmsprod.bgu.ac.il/NR/rdonlyres/9E9DC115-FD9B-4A62-8C8D-ECD8C60D78EC/0/PR_2010_digitalnew.pdf President's Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929162308/http://cmsprod.bgu.ac.il/NR/rdonlyres/9E9DC115-FD9B-4A62-8C8D-ECD8C60D78EC/0/PR_2010_digitalnew.pdf |date=2011-09-29 }} 2010 *[http://cmsprod.bgu.ac.il/NR/rdonlyres/388A1696-5451-4F25-981B-21F316AF7A59/75846/PR_091.pdf President's Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929162430/http://cmsprod.bgu.ac.il/NR/rdonlyres/388A1696-5451-4F25-981B-21F316AF7A59/75846/PR_091.pdf |date=2011-09-29 }} 2009 *[http://cmsprod.bgu.ac.il/NR/rdonlyres/388A1696-5451-4F25-981B-21F316AF7A59/53411/PresidentsReport2008.pdf President's Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929162614/http://cmsprod.bgu.ac.il/NR/rdonlyres/388A1696-5451-4F25-981B-21F316AF7A59/53411/PresidentsReport2008.pdf |date=2011-09-29 }} 2008 *[http://cmsprod.bgu.ac.il/NR/rdonlyres/388A1696-5451-4F25-981B-21F316AF7A59/39162/PR2007.pdf President's Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929162650/http://cmsprod.bgu.ac.il/NR/rdonlyres/388A1696-5451-4F25-981B-21F316AF7A59/39162/PR2007.pdf |date=2011-09-29 }} 2007 *[https://glz.co.il/גלצ/תוכניות/מה-בוער/מה-בוער03-01-2018-0902 Interview from 3 January 2018] President Carmi discussing the extension of her term. {{authority control}} [[വർഗ്ഗം:1948-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ബി.ബി.സി. 100 സ്ത്രീകൾ]] 7k1d829qp96igizdq3xa6xjg7xbkjhc 0 560470 4675332 4673474 2026-10-11T21:50:49Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675332 wikitext text/x-wiki {{PU|Norovirus}} {{Infobox medical condition (new) | name = നോറോവൈറസ് | synonyms = വിന്റർ വൊമിറ്റിങ് ബഗ്<ref name=NHS2018/> | image = Norwalk.jpg | width = | alt = | caption = [[Transmission electron micrograph]] of Norwalk virus. The white bar = 50 [[nanometer|nm]] | pronounce = | field = [[Emergency medicine]], [[pediatrics]] | symptoms = [[വയറിളക്കം]], ഛർദ്ദി, വയറുവേദന, തലവേദന<ref name=CDC2016Sym/> | complications = [[Dehydration|നിർജ്ജലീകരണം]]<ref name=CDC2016Sym/> | onset = അണുക്കൾ ശരീരത്തിൽ കടന്ന് 12 മുതൽ 48 മണിക്കൂറിന് ശേഷം<ref name=CDC2016Sym/> | duration = 1 മുതൽ 3 ദിവസം വരെ<ref name=CDC2016Sym/> | types = | causes = ''Norovirus''<ref name=Yel2017/> | risks = | diagnosis = ലക്ഷണങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി<ref name=Yel2017/> | differential = | prevention = [[Hand washing|കൈ കഴുകൽ]], മലിനീകരിക്കപ്പെട്ട പ്രതലത്തിൻ്റെ [[disinfection|അണു നശീകരണം]]<ref name=CDC2017Pre/> | treatment = [[Supportive care]] (drinking sufficient fluids or [[intravenous fluids]])<ref name=CDC2017Tx/> | medication = | prognosis = | frequency = വർഷത്തിൽ 685 ദശലക്ഷം കേസുക<ref name=CDC2017Glob/> | deaths = വർഷത്തിൽ 200,000<ref name=CDC2017Glob/><ref name=GBD2017/> }} '''വിന്റർ വൊമിറ്റിംഗ് ബഗ്''' എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്ന '''നോറോവൈറസ്''' [[ഗാസ്ട്രോ എന്ററൈറ്റിസ്|ഗ്യാസ്ട്രോഎൻററിറ്റിസിന്റെ]] ഏറ്റവും സാധാരണമായ കാരണമാണ്.<ref name="NHS2018">{{Cite web|url=https://www.nhs.uk/conditions/norovirus/|title=Norovirus (vomiting bug)|access-date=8 June 2018|date=2017-10-19|website=nhs.uk}}</ref><ref name="CDC2017Glob">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/norovirus/worldwide.html|title=Norovirus Worldwide|access-date=29 December 2017|date=15 December 2017|website=CDC|language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207142756/https://www.cdc.gov/norovirus/worldwide.html|archive-date=7 December 2018}}</ref> [[അതിസാരം|രക്തമില്ലാത്ത വയറിളക്കം]], [[ഛർദ്ദി]], വയറുവേദന എന്നിവയാണ് അണുബാധയുടെ പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ.<ref name="CDC2016Sym">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/norovirus/about/symptoms.html|title=Norovirus Symptoms|access-date=29 December 2017|date=24 June 2016|website=CDC|language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206210732/https://www.cdc.gov/norovirus/about/symptoms.html|archive-date=6 December 2018}}</ref><ref name="Yel2017">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=np6PDgAAQBAJ&pg=PA269|title=CDC Yellow Book 2018: Health Information for International Travel|last=Brunette|first=Gary W.|date=2017|publisher=Oxford University Press|isbn=9780190628611|page=269}}</ref> പനിയും തലവേദനയും കൂടി ചിലപ്പോൾ ഉണ്ടാകാം.<ref name="CDC2016Sym" /> സാധാരണയായി 12 മുതൽ 48 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ വികസിച്ച് 1 മുതൽ 3 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ രോഗം ഭേദമാവുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="CDC2016Sym" /> സങ്കീർണതകൾ വിരളമാണ്. [[നിർജ്ജലീകരണം]] ഒരു സങ്കീർണ്ണതയാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് ചെറുപ്പക്കാരിലും പ്രായമായവരിലും മറ്റ് ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളുള്ളവരിലും.<ref name="CDC2016Sym" /> വായിലൂടേയും വിസർജ്യങ്ങളിലൂടേയും (ഫെക്കൽ-ഓറൽ റൂട്ട്) ആണ് [[വൈറസ്]] സാധാരണയായി പടരുന്നത്.<ref name="Yel2017"/> ഇത് മലിനമായ ഭക്ഷണത്തിലൂടെയോ വെള്ളത്തിലൂടെയോ വ്യക്തികൾ തമ്മിലുള്ള സമ്പർക്കത്തിലൂടെയോ ആകാം.<ref name="Yel2017" /> കൂടാതെ മലിനമായ പ്രതലങ്ങളിലൂടെയോ രോഗബാധിതനായ വ്യക്തിയുടെ ഛർദ്ദിയിൽ നിന്ന് [[എയറോസോൾ|വായുവിലൂടെയോ]] പടരാം.<ref name="Yel2017" /> വൃത്തിഹീനമായ ഭക്ഷണം തയ്യാറാക്കൽ, അടുത്തിടപഴകൽ എന്നിവ അപകടസാധ്യതാ ഘടകങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="Yel2017" /> രോഗനിർണയം സാധാരണയായി രോഗലക്ഷണങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്.<ref name="Yel2017"/> മലിനമായ പ്രതലങ്ങൾ [[അണുനാശിനി|അണുവിമുക്തമാക്കുന്നതും]] [[കൈകഴുകൽ|ശരിയായി കൈ കഴുകുന്നതും]] രോഗ പ്രതിരോധത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="CDC2017Pre">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/norovirus/preventing-infection.html|title=Preventing Norovirus Infection|access-date=29 December 2017|date=5 May 2017|website=CDC|language=en-us}}</ref> ആൽക്കഹോൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള [[ഹാൻഡ് സാനിറ്റൈസർ|ഹാൻഡ് സാനിറ്റൈസറുകൾ]] നൊറോവൈറസിനെതിരെ ഫലപ്രദമല്ല,<ref>{{Cite web|url=https://www.nhs.uk/conditions/norovirus/|title=Norovirus (vomiting bug)|access-date=2021-05-29|date=2017-10-19|website=nhs.uk|language=en}}</ref> നോറോവൈറസ് പുറന്തോടില്ലാത്ത (നോൺ-എൻവലപ്പ്ഡ് ) വൈറസ് ആണ് എന്നതാണ് ഇതിന് കാരണം. നോറോവൈറസിന് [[വാക്സിൻ|വാക്സിനോ]] പ്രത്യേക ചികിത്സയോ ഇല്ല. <ref name="CDC2017Pre" /><ref name="CDC2017Tx">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/norovirus/about/treatment.html|title=Norovirus – Treatment|access-date=29 December 2017|publisher=CDC}}</ref> മതിയായ അളവിൽ പാനീയങ്ങൾ കുടിക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ [[ഡ്രിപ്പ്|ഇൻട്രാവീനസ്]] വഴി നൽകുകയോ ആവാം. ഇവ രണ്ടും രോഗം നിയന്ത്രിക്കാൻ (ഡിസീസ് മാനേജ്മെന്റ്) സഹായകമാകുന്നു.<ref name="CDC2017Tx" /> [[ഓറൽ റീഹൈഡ്രേഷൻ ചികിത്സ|ഓറൽ റീഹൈഡ്രേഷൻ സൊല്യൂഷനുകൾ]] ആണ് കൂടുതലും ശുപാർശ ചെയ്യുന്നതെങ്കിലും [[കഫീൻ|കഫീനോ]] മദ്യമോ ഇല്ലാത്ത മറ്റ് പാനീയങ്ങളും സഹായിക്കും.<ref name="CDC2017Tx" /> നോറോവൈറസ് ഒരു വർഷം ആഗോളതലത്തിൽ 685 ദശലക്ഷം രോഗങ്ങളും 200,000 മരണങ്ങളും ഉണ്ടാക്കുന്നു.<ref name="CDC2017Glob"/><ref name="GBD2017">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/norovirus/downloads/global-burden-report.pdf|title=Global Burden of Norovirus and Prospects for Vaccine Development|access-date=29 December 2017|date=August 2015|website=CDC|page=3}}</ref> ഇത് വികസിത വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ സാധാരണമാണ്.<ref name="Yel2017"/> <ref>{{Cite journal|title=A systematic review and meta-analysis of the prevalence of norovirus in cases of gastroenteritis in developing countries|journal=Medicine|volume=96|issue=40|pages=e8139|date=October 2017|pmid=28984764|pmc=5738000|doi=10.1097/MD.0000000000008139}}</ref> അഞ്ച് വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരെയാണ് മിക്കപ്പോഴും ബാധിക്കുന്നത്, ഈ ഗ്രൂപ്പിൽ വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ ഇത് ഏകദേശം 50,000 മരണങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു.<ref name="CDC2017Glob" /> ശൈത്യകാലത്താണ് നോറോവൈറസ് അണുബാധ കൂടുതലായി ഉണ്ടാകുന്നത്.<ref name="CDC2017Glob" /> ഇത് പലപ്പോഴും ആളുകൾ തിങ്ങിപ്പാർക്കുന്ന ഇടങ്ങളിലാണഅ ആണ് പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നത്.<ref name="Yel2017" /> യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിൽ, [[ഭക്ഷ്യജന്യ രോഗങ്ങൾ|ഭക്ഷ്യജന്യ രോഗങ്ങളുടെ]] പകുതിയോളം ഇതാണ്.<ref name="Yel2017" /> 1968-ൽ ഒഹായോയിലെ നോർവാക്ക് നഗരത്തിൽ ഈ രോഗം പടർന്നു പിടിച്ചു, അന്നു മുതൽക്കൊണ്ട് നോറോവൈറസ് എന്ന പേരിലാണ് ഈ വൈറസ് അറിയപ്പെടുന്നത്. <ref>{{Cite journal|title=Norwalk virus – Off and running|journal=The Canadian Journal of Infectious Diseases|volume=14|issue=1|pages=11–3|date=January 2003|pmid=18159419|pmc=2094906|doi=10.1155/2003/702517}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Dance|first=Amber|date=2017-11-09|title=Norovirus: The Perfect Pathogen|url=https://www.knowablemagazine.org/article/health-disease/2017/norovirus-perfect-pathogen|journal=Knowable Magazine|doi=10.1146/knowable-111017-093400|issn=2575-4459}}</ref> == അടയാളങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും == [[ഓക്കാനം]], [[ഛർദ്ദി]], [[അതിസാരം|വയറിളക്കം]], വയറുവേദന, ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ രുചി നഷ്ടപ്പെടൽ എന്നിവയാണ് നോറോവൈറസ് അണുബാധയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ. നോറോവൈറസുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തി 12 മുതൽ 48 മണിക്കൂർ കഴിഞ്ഞ് ഒരു വ്യക്തിക്ക് സാധാരണയായി [[ഗാസ്ട്രോ എന്ററൈറ്റിസ്|ഗ്യാസ്ട്രോഎൻറൈറ്റിസ്]] ലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.<ref name="CDC2016">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/norovirus/hcp/clinical-overview.html|title=Norovirus {{!}} Clinical Overview {{!}} CDC|access-date=2016-03-28|website=www.cdc.gov}}</ref> പൊതുവായ അലസത, ബലഹീനത, പേശി വേദന, തലവേദന, കുറഞ്ഞ തോതിൽ പനി എന്നിവയും ഉണ്ടാകാം. രോഗം സാധാരണയായി സ്വയം ഭേദമാകുന്നു, അപൂർവ്വമായേമൂർച്ഛികാകറുള്ളു. നോറോവൈറസ് പൊതുവെ അപകടകരമല്ല, ഇത് ബാധിച്ച മിക്കവരും രണ്ടോ മൂന്നോ ദിവസത്തിനുള്ളിൽ പൂർണ്ണമായി സുഖം പ്രാപിക്കുന്നു.<ref name="NHS2018"/> പൊതുവെ പ്രതിരോധശക്തി കുറഞ്ഞവരിലോ (കോമൺ വേരിയബിൾ ഇമ്മ്യൂണോ ഡിഫിഷ്യൻസി ഉള്ളവർ) [[അവയവം മാറ്റിവയ്ക്കൽ|അവയവം മാറ്റിവയ്ക്കലിനു]] ശേഷം രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനം നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടവരിലോ നോറോവൈറസിന് ദീർഘകാല അണുബാധ ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിയും.<ref name="chronic_noro" /> ഈ അണുബാധകൾ ലക്ഷണങ്ങളോടെയോ അല്ലാതെയോ ആകാം.<ref name="chronic_noro" /> ഗുരുതരമായ കേസുകളിൽ, സ്ഥിരമായ അണുബാധ നോറോവൈറസ് അസോസിയേറ്റഡ് എന്ററോപ്പതി, ഇന്റെസ്റ്റിനൽ വില്ലസ് അട്രോപ്പി, മാൽഅബ്സോർപ്ഷൻ എന്നീ സങ്കീർണ്ണതകൾക്ക് കാരണമായേക്കാം.<ref name="chronic_noro">{{Cite journal|last=Bok, K. and Green, K. Y|title=Norovirus Gastroenteritis in Immunocompromised Patients|journal=New England Journal of Medicine|volume=368|issue=10|pages=971|date=2013-03-16|pmid=23465122|pmc=4793940|doi=10.1056/NEJMc1301022}}</ref> == വൈറോളജി == {{Virusbox | image = Norovirus 4.jpg | image_alt = Transmission electron micrograph of Norovirus particles in feces | image_caption = [[Transmission electron micrograph]] of ''Norovirus'' particles in feces | synonyms = | synonyms_ref = | subdivision_ranks = | subdivision = }} === രോഗ പകർച്ച === നോറോവൈറസുകൾ നേരിട്ട് വ്യക്തിയിൽ നിന്ന് മറ്റൊരാളിലേക്ക് (62-84% വരെ)<ref>{{Cite journal|title=Human Norovirus as a Foodborne Pathogen: Challenges and Developments|journal=Annual Review of Food Science and Technology|volume=6|issue=1|pages=411–33|date=April 2015|doi=10.1146/annurev-food-022814-015643|pmid=25884284}}</ref> അല്ലെങ്കിൽ പരോക്ഷമായി മലിനമായ വെള്ളത്തിലൂടെയോ ഭക്ഷണത്തിലൂടെയോ പകരുന്നു. അവ അങ്ങേയറ്റം പകർച്ചയുള്ളതാണ്, ഇരുപതിൽ താഴെയുള്ള വൈറസ് കണികകൾ പോലും അണുബാധയ്ക്ക് കാരണമാകും<ref name="pmid21876931">{{Cite journal|title=Norovirus: an overview|journal=Revista da Associação Médica Brasileira|volume=57|issue=4|pages=453–8|year=2011|pmid=21876931|doi=10.1016/s0104-4230(11)70094-x}}</ref> (ചില ഗവേഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് അഞ്ചെണ്ണം മതിയെന്നാണ്).<ref name="juan">{{Cite book|title=Immunity Against Mucosal Pathogens|last=Leon|first=Juan|publisher=Springer|year=2008|isbn=978-1-4020-8412-6|editor-last=Vajdy|editor-first=Michael|page=232|chapter=Chapter 9|chapter-url=https://books.google.com/books?id=0ZYFRep6EykC&lpg=PA219}}</ref> രോഗം ബാധിച്ചവർ ഛർദ്ദിക്കുമ്പോൾ അണുക്കൾ വായുവിലൂടെ പകരാം. രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ശമിച്ചതിന് ശേഷവും ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വൈറസ് കൊഴിയൽ (വൈറൽ ഷെഡിങ്) തുടരുന്നു, അണുബാധയ്ക്ക് ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷവും ഇത് കണ്ടെത്താനാകും.<ref>{{Cite journal|title=Norwalk Virus Shedding after Experimental Human Infection|journal=Emerg. Infect. Dis.|volume=14|issue=10|pages=1553–7|date=October 2008|pmid=18826818|pmc=2609865|doi=10.3201/eid1410.080117}}</ref> ഛർദ്ദി, അണുബാധയെ വായുവിലൂടെ പകരാൻ അനുവദിക്കുന്നു. ഒരു സംഭവത്തിൽ, ഛർദ്ദിച്ച ഒരാൾ ഒരു റെസ്റ്റോറന്റിലുടനീളം അണുബാധ പടർത്തി. വിശദീകരിക്കാനാകാത്ത ഭക്ഷ്യവിഷബാധയുടെ ഉറവിടം ഛർദ്ദിയിൽ നിന്നായേക്കാമെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Evidence for airborne transmission of Norwalk-like virus (NLV) in a hotel restaurant|journal=Epidemiol. Infect.|volume=124|issue=3|pages=481–487|date=June 2000|pmid=10982072|pmc=2810934|doi=10.1017/s0950268899003805}}</ref> 1998 ഡിസംബറിൽ 126 പേർ ആറു മേശകളിലായി ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയായിരുന്നു; ഒരു സ്ത്രീ തറയിൽ ഛർദ്ദിച്ചു. ജീവനക്കാർ വേഗം വൃത്തിയാക്കി, ആളുകൾ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത് തുടർന്നു. മൂന്നു ദിവസം കഴിഞ്ഞ് മറ്റുള്ളവർക്ക് അസുഖം വന്നു തുടങ്ങി; 52 പേർക്ക് പനിയും ഛർദ്ദിയും മുതൽ ഛർദ്ദിയും വയറിളക്കവും വരെയുള്ള രോഗലക്ഷണങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. കാരണം പെട്ടെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല. രോഗിയായ സ്ത്രീയുടെ അതേ ടേബിളിൽ ഇരുന്ന 90% ആളുകളും പിന്നീട് രോഗിയായതായി ഗവേഷകർ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. മറ്റ് ടേബിളുകളിലുള്ള ആളുകളുടെ അണുബാധയുടെ അപകടസാധ്യതയും രോഗിയായ സ്ത്രീയുമായി അവർ എത്രമാത്രം അടുത്തിരുന്നു എന്നതും തമ്മിൽ നേരിട്ട് ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. തൊട്ടടുത്തുള്ള മേശയിലിരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവരിൽ 70% പേർക്കും അസുഖം ബാധിച്ചു; റെസ്റ്റോറന്റിന്റെ മറുവശത്തുള്ള ഒരു മേശയിൽ, അണുബാധ നിരക്ക് 25% ആയിരുന്നു. നോർവാക്ക് പോലുള്ള വൈറസാണ് (നോറോവൈറസ്) പൊട്ടിത്തെറിക്ക് കാരണം. ഛർദ്ദി വഴി പകരുന്ന മറ്റ് കേസുകൾ പിന്നീട് തിരിച്ചറിഞ്ഞു.<ref>{{Cite journal|title=A school outbreak of Norwalk-like virus: evidence for airborne transmission|url=https://archive.org/details/sim_epidemiology-and-infection_2003-08_131_1/page/727|journal=Epidemiol. Infect.|volume=131|issue=1|pages=727–736|date=August 2003|pmid=12948373|pmc=2870014|doi=10.1017/s0950268803008689}}</ref> നെതർലാൻഡിലെ ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര സ്കൗട്ട് ജംബോറിയിൽ രോഗം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, വർദ്ധിച്ച ശുചിത്വ നടപടികൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഗ്യാസ്ട്രോഎൻറൈറ്റിസ് ഉള്ള ഓരോ വ്യക്തിയും ശരാശരി 14 പേർക്ക് രോഗം നൽകിയതായും, ഈ നടപടികൾ നടപ്പിലാക്കിയതിന് ശേഷവും, രോഗിയായ ഒരാൾക്ക് ശരാശരി 2.1 പേർക്ക് രോഗം പകർത്തിയതായും കണ്ടെത്തി.<ref>{{Cite journal|title=Enhanced Hygiene Measures and Norovirus Transmission during an Outbreak|journal=Emerg. Infect. Dis.|volume=15|issue=1|pages=24–30|year=2009|pmid=19116045|pmc=2660689|doi=10.3201/eid1501.080299}}</ref> ന്യൂയോർക്ക് സ്റ്റേറ്റിലെ 11 രോഗപ്പകർച്ചകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു യുഎസ് [[സെന്റേർസ് ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോൾ ആൻഡ് പ്രിവൻഷൻ|സെന്റർസ് ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോൾ ആൻഡ് പ്രിവൻഷൻ]] (സിഡിസി) നടത്തിയ പഠനത്തിൽ, രോഗം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട ഏഴ് അവസരങ്ങൾ ഒരു വ്യക്തിയിൽ നിന്ന് മറ്റൊരാളിലേക്ക് ആണെന്നും, രണ്ടെണ്ണം ഭക്ഷണത്തിലൂടെയും, ഒന്നിൽ ജലത്തിലൂടെയും, ഒന്ന് അജ്ഞാതമായും [[ട്രാൻസ്മിഷൻ (മെഡിസിൻ)|പകർന്നതായി]] സംശയിക്കുന്നു. മുനിസിപ്പൽ സപ്ലൈസ്, കിണറുകൾ, വിനോദ തടാകങ്ങൾ, നീന്തൽക്കുളങ്ങൾ, ഐസ് മെഷീനുകൾ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം ജലത്തിലൂടെ പകരുന്ന പകർച്ചവ്യാധികളുടെ ഉറവിടങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെട്ടേക്കാം.<ref name="pmid8395330">{{Cite journal|title=Outbreaks of food-borne and waterborne viral gastroenteritis|journal=Clin. Microbiol. Rev.|volume=6|issue=3|pages=199–210|year=1993|pmid=8395330|pmc=358282|doi=10.1128/CMR.6.3.199}}</ref> കക്കയിറച്ചി, സാലഡ് ചേരുവകൾ എന്നിവയാണ് നോറോവൈറസ് പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നതിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ഭക്ഷണങ്ങൾ. വേണ്ടത്ര ചൂടാക്കാത്ത ഷെൽഫിഷ് - 75 °C (167 °F)-ന് താഴെ-- നോറോവൈറസ് അണുബാധയ്ക്കുള്ള ഉയർന്ന അപകടസാധ്യത ഉണ്ടാക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.canada.ca/en/health-canada/services/general-food-safety-tips/safe-internal-cooking-temperatures-chart.html|title=Safe Internal Cooking Temperatures Chart|date=7 May 2015|publisher=Government of Canada}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.hpa.org.uk/Topics/InfectiousDiseases/InfectionsAZ/Norovirus/oysterconsumptionnorovirus/|title=HPA: Shellfish consumption and the risk of norovirus infection|access-date=21 February 2016|archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20140714084352/http://www.hpa.org.uk/Topics/InfectiousDiseases/InfectionsAZ/Norovirus/oysterconsumptionnorovirus/|archive-date=14 July 2014}}</ref> ഷെൽഫിഷ് ഒഴികെയുള്ള ഭക്ഷണങ്ങൾ രോഗബാധിതരായ ആളുകൾ ഭക്ഷണം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ മലിനമായേക്കാം.<ref name="pmid11479930">{{Cite journal|title='Norwalk-like viruses' as a cause of foodborne disease outbreaks|journal=Rev. Med. Virol.|volume=11|issue=4|pages=243–52|year=2001|pmid=11479930|doi=10.1002/rmv.321|url=https://zenodo.org/record/1229350}}</ref> രോഗബാധിതനായ ഒരാൾ കൈകാര്യം ചെയ്ത ഭക്ഷണത്തിൽ നിന്നാണ് നിരവധി നോറോവൈറസ് ബാധകൾ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നത്.<ref name="pmid14672828">{{Cite journal|title=Foodborne viruses: an emerging problem|journal=Int. J. Food Microbiol.|volume=90|issue=1|pages=23–41|year=2004|pmid=14672828|doi=10.1016/S0168-1605(03)00169-7|pmc=7127053}}</ref> 2017 മാർച്ചിനും ഓഗസ്റ്റിനുമിടയിൽ, കാനഡയിലെ ക്യൂബെക്കിൽ, 700-ലധികം ആളുകൾക്ക് അസുഖം ബാധിച്ചു. കാനഡയിലെ സിഎഫൈഎ ഫുഡ് കൺട്രോൾ ഏജൻസി നടത്തിയ അന്വേഷണമനുസരിച്ച്, ചൈനീസ് വിതരണക്കാരായ ഹാർബിൻ ഗവോതൈ ഫുഡ് കോ ലിമിറ്റഡ്-ൽ നിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്ത ഫ്രോസൺ റാസ്ബെറിയാണ് രോഗപ്പകർച്ചക്ക് കാരണം എന്ന് കണ്ടെത്തി, തുടർന്ന് കനേഡിയൻ അധികാരികൾ ഹാർബിൻ ഗവോതൈയിൽ നിന്ന് റാസ്ബെറി ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ തിരിച്ചുവിളിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/chile-crime-raspberries-insight/how-a-chilean-raspberry-scam-dodged-food-safety-controls-from-china-to-canada-idUSKBN26R1M1|title=How a Chilean raspberry scam dodged food safety controls from China to Canada|access-date=10 October 2020|last=Sherwood|first=Dave|website=Reuters|archive-url=https://web.archive.org/web/20201010080047/https://www.reuters.com/article/chile-crime-raspberries-insight/how-a-chilean-raspberry-scam-dodged-food-safety-controls-from-china-to-canada-idUSKBN26R1M1|archive-date=10 October 2020}}</ref> === വർഗ്ഗീകരണം === നൊറോവൈറസുകൾ (NoV) ''കാലിസിവിരിഡേ'' കുടുംബത്തിൽ പെടുന്ന, സിംഗിൾ-സ്ട്രാൻഡഡ് പോസിറ്റീവ് സെൻസ് ആർഎൻഎ, നോൺ- എൻവലപ്പ്ഡ് വൈറസുകളുടെ ഗ്രൂപ്പാണ്. <ref name="ICTV">{{Cite web|url=http://www.ictv.global/report/caliciviridae|title=ICTV Report Caliciviridae}}</ref> <ref name="health">{{Cite web|url=http://www.health.gov.au/internet/main/publishing.nsf/Content/cda-phlncd-norwalk.htm|title=Norovirus Laboratory Case Definition (LCD)|access-date=15 September 2020|last=Public Health Laboratory Network|date=25 September 2006|publisher=Australian Government Department of Health and Ageing|language=en}}</ref> ഇന്റർനാഷണൽ കമ്മിറ്റി ഓൺ ടാക്സോണമി ഓഫ് വൈറസസ് പ്രകാരം, ''നോറോവൈറസ്'' ജനുസ്സിൽ ഒരു സ്പീഷീസ് ഉണ്ട്, അതിനെ ''നോർവാക്ക് വൈറസ്'' എന്ന് വിളിക്കുന്നു.<ref name="ICTV" /> നൊറോവൈറസുകളെ ജനിതകപരമായി കുറഞ്ഞത് ഏഴ് വ്യത്യസ്ത ജനിതകഗ്രൂപ്പുകളായി (GI, GII, GIII, GIV, GV, GVI, and GVII) തരംതിരിക്കാം. അവയെല്ലാം വ്യത്യസ്‌ത ജനിതക ക്ലസ്റ്ററുകളായോ ജനിതകരൂപങ്ങളായോ വീണ്ടും വിഭജിക്കാം <ref>{{Cite journal|last=Atmar|last8=Al-Ibrahim|doi=10.1093/infdis/jiz170|pages=603–614|issue=4|volume=220|date=15 August 2019|journal=The Journal of Infectious Diseases|title=Persistence of Antibodies to 2 Virus-Like Particle Norovirus Vaccine Candidate Formulations in Healthy Adults: 1-Year Follow-up With Memory Probe Vaccination|first9=David L|last9=Bernstein|first8=Mohamed S|first7=Paul M|first=Robert L|last7=Mendelman|first6=Astrid|last6=Borkowski|first5=James|last5=Sherwood|first4=Eric|last4=Lloyd|first3=Jakob P|last3=Cramer|first2=Frank|last2=Baehner|pmid=31001633}}</ref> അക്യൂട്ട് ഗ്യാസ്ട്രോഎൻറൈറ്റിസ് കേസുകളിൽ സാധാരണയായി വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്ന നോറോവൈറസുകൾ രണ്ട് ജനിതക ഗ്രൂപ്പുകളിൽ പെടുന്നു. ജീനൊഗ്രൂപ്പ് I (GI) ൽ നോർവാക്ക് വൈറസ്, ഡെസേർട്ട് ഷീൽഡ് വൈറസ്, സതാംപ്ടൺ വൈറസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു; ജീനോഗ്രൂപ്പ് II (GII) ൽ ബ്രിസ്റ്റോൾ വൈറസ്, ലോർഡ്‌സ്‌ഡെയ്ൽ വൈറസ്, ടൊറന്റോ വൈറസ്, മെക്‌സിക്കോ വൈറസ്, ഹവായ് വൈറസ്, സ്‌നോ മൗണ്ടൻ വൈറസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="health"/> മനുഷ്യരെ ബാധിക്കുന്ന മിക്ക നോറോവൈറസുകളും GI, GII എന്നീ ജനിതകഗ്രൂപ്പുകളിൽ പെടുന്നു.<ref name="pmid10752550">{{Cite journal|title=Genetic polymorphism across regions of the three open reading frames of "Norwalk-like viruses"|url=https://archive.org/details/archives-of-virology_2000_145_2/page/223|journal=Arch. Virol.|volume=145|issue=2|pages=223–41|year=2000|pmid=10752550|doi=10.1007/s007050050020}}</ref> ജിനോഗ്രൂപ്പ് II, ജിനോടൈപ്പ് 4 (GII.4 എന്ന് ചുരുക്കത്തിൽ) നിന്നുള്ള നോറോവൈറസുകൾ പ്രായപൂർത്തിയായവരിൽ ഗ്യാസ്ട്രോഎൻറൈറ്റിസ് വൈറസ് ബാധ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നതിൽ ഭൂരിഭാഗത്തിനും കാരണമാകുന്നു.<ref>{{Cite journal|title=Identification of a distinct common strain of "Norwalk-like viruses" having a global distribution|journal=J. Infect. Dis.|volume=179|issue=6|pages=1334–44|year=2000|pmid=10228052|doi=10.1086/314783}}</ref> === ഘടന === [[പ്രമാണം:Norwalk_Caspid.jpg|ലഘുചിത്രം| നോർവാക്ക് വൈറസ് ക്യാപ്‌സിഡിന്റെ എക്സ്-റേ ക്രിസ്റ്റലോഗ്രാഫിക് ഘടന]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !ജനുസ്സ് ! ഘടന ! സമമിതി ! കാപ്സിഡ് ! ജീനോമിക് ക്രമീകരണം ! ജീനോമിക് സെഗ്മെന്റേഷൻ |- | നൊറോവൈറസ് | ഐക്കോസഹെഡ്രൽ | T=1, T=3 | പൊതിയാത്തത് | ലീനിയർ | മോണോപാർട്ടൈറ്റ് |} ഐക്കോസഹെഡ്രൽ ജ്യാമിതികളുള്ള നൊറോവൈറസിലെ വൈറസുകൾ നോൺ എൻവലപ്പ്ഡ് ആണ്. അവയുടെ ക്യാപ്‌സിഡ് വ്യാസങ്ങൾ 23 മുതൽ 40 [[മീറ്റർ|നാ.മീ]] വരെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. വലിയ ക്യാപ്‌സിഡുകൾ (38-40 നാ.മീ) T=3 സമമിതി കാണിക്കുകയും 180 VP1 പ്രോട്ടീനുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു . ചെറിയ ക്യാപ്‌സിഡുകൾ (23 നാ.മീ) T=1 സമമിതി കാണിക്കുന്നു, അവയിൽ 60 VP1 പ്രോട്ടീനുകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.<ref name="ViralZone">{{Cite web|url=http://viralzone.expasy.org/all_by_species/194.html|title=Viral Zone|access-date=15 June 2015|publisher=ExPASy}}</ref> [[ഇലക്ട്രോൺ സൂക്ഷ്മദർശിനി|ഇലക്ട്രോൺ മൈക്രോസ്കോപ്പി]] ഉപയോഗിച്ച് ദൃശ്യവൽക്കരിക്കുമ്പോൾ വൈറസ് കണങ്ങൾ ഒരു രൂപരഹിത ഉപരിതല ഘടന പ്രകടമാക്കുന്നു.<ref name="pmid11444031">{{Cite book|title=Gastroenteritis Viruses|vauthors=Prasad BV, Crawford S, Lawton JA, Pesavento J, Hardy M, Estes MK|work=Novartis Found. Symp.|year=2001|isbn=978-0-470-84653-7|series=Novartis Foundation Symposia|volume=238|pages=26–37; discussion 37–46|chapter=Structural studies on gastroenteritis viruses|doi=10.1002/0470846534.ch3|pmid=11444031}}</ref> === ജീനോം === നോറോ വൈറസുകളിൽ ഏകദേശം 7.5 കിലോ ബേസ് ഉള്ള ഒരു ലീനിയർ, നോൺ-സെഗ്മൻ്റഡ്, പോസിറ്റീവ് സെൻസ് ആർഎൻഎ ജീനോം അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="ViralZone"/> അവ വൈറൽ 3C-പോലുള്ള പ്രോട്ടീസ് (NS6), ഏകദേശം 58~60 kDa ഉള്ള ഒരു പ്രധാന സ്ട്രക്ചറൽ പ്രോട്ടീൻ (VP1), മൈനർ ക്യാപ്‌സിഡ് പ്രോട്ടീൻ (VP2) എന്നിവ വഴി ആറ് ചെറിയ നോൺ-സ്ട്രക്ചറൽ പ്രോട്ടീനുകളായി (NS1/2 മുതൽ NS7 വരെ)<ref>{{Cite journal|title=Norovirus gene expression and replication|journal=The Journal of General Virology|volume=95|issue=Pt 2|pages=278–91|date=February 2014|pmid=24243731|doi=10.1099/vir.0.059634-0}}</ref> ഒരു വലിയ പോളിപ്രോട്ടീനെ എൻകോഡ് ചെയ്യുന്നു. <ref name="pmid10804143">{{Cite journal|title=Organization and expression of calicivirus genes|journal=The Journal of Infectious Diseases|volume=181 Suppl 2|pages=S309-16|date=May 2000|pmid=10804143|doi=10.1086/315575}}</ref> വൈറൽ ക്യാപ്‌സിഡിന്റെ ഏറ്റവും വേരിയബിൾ ആയ മേഖല പി2 ഡൊമെയ്‌നാണ്, അതിൽ ആന്റിജൻ പ്രസൻ്റിങ് സൈറ്റുകളും കാർബോഹൈഡ്രേറ്റ് റിസപ്റ്റർ ബൈൻഡിംഗ് മേഖലകളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal|title=The P Domain of Norovirus Capsid Protein Forms Dimer and Binds to Histo-Blood Group Antigen Receptors|journal=J. Virol.|volume=78|issue=12|pages=6233–42|year=2004|pmid=15163716|pmc=416535|doi=10.1128/JVI.78.12.6233-6242.2004}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Mutations within the P2 domain of norovirus capsid affect binding to human histo-blood group antigens: evidence for a binding pocket|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-virology_2003-12_77_23/page/12562|journal=J. Virol.|volume=77|issue=23|pages=12562–71|year=2003|pmid=14610179|pmc=262557|doi=10.1128/jvi.77.23.12562-12571.2003}} {{Cite journal|title=Erratum|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-virology_2004-03_78_6/page/3200|journal=J. Virol.|volume=78|issue=6|page=3200|year=2004|doi=10.1128/JVI.78.6.3201.2004|last=Tan M}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Structural Basis for the Recognition of Blood Group Trisaccharides by Norovirus|journal=J. Virol.|volume=81|issue=11|pages=5949–57|year=2007|pmid=17392366|pmc=1900264|doi=10.1128/JVI.00219-07}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=An in silico virtual screening study for the design of norovirus inhibitors: fragment-based molecular docking and binding free energy calculations|journal=Carbohydr. Res.|volume=378|pages=133–8|year=2013|pmid=23582100|doi=10.1016/j.carres.2013.03.012|url=http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:su:diva-94865}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Norovirus drug candidates that inhibit viral capsid attachment to human histo-blood group antigens|journal=Antiviral Res.|volume=133|pages=14–22|year=2016|pmid=27421712|doi=10.1016/j.antiviral.2016.07.006|pmc=5026924}}</ref> === പരിണാമം === 1, 2, 3, 4 ഗ്രൂപ്പുകൾക്ക് ഒരു പൊതു പൂർവ്വികൻ അവസാനമായി ഉണ്ടായിരുന്നത് AD 867-ൽ ആണ്.<ref name="Kobayashi2016">Kobayashi M, Matsushima, Y, Motoya T, Sakon N, Shigemoto N, Okamoto-Nakagawa R ''et al.'' (2016) Molecular ecolution of the capsid gene in human norovirus genogroup II. Sci Rep 6:29400</ref> ഗ്രൂപ്പ് 2, ഗ്രൂപ്പ് 4 വൈറസുകൾക്ക് ഏകദേശം AD 1443 ലാണ് അവസാനമായി ഒരു പൊതു പൂർവ്വികനുണ്ടായിരുന്നത് (95% ഹൈയസ്റ്റ് പോസിറ്റീവ് ഡേൻസിറ്റി 1336-1542 AD).<ref name="Ozaki2018">Ozaki K, Matsushima Y, Nagasawa K, Motoya T, Ryo A, Kuroda M, Katayama K, Kimura H (2018) Molecular evolutionary analyses of the RNA-dependent RNA polymerase region in Norovirus genogroup II Front Microbiol</ref> മറ്റ് ആർഎൻഎ വൈറസുകളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ഈ വൈറസിലെ മ്യൂട്ടേഷൻ നിരക്ക് (1.21{{E|−2}} to 1.41 {{E|−2}} സബ്സ്റ്റിറ്റ്യൂഷൻ പെർ സൈറ്റ് പെർ ഇയർ) കൂടുതലാണ്.<ref name="Victoria2009">{{Cite journal|title=Bayesian coalescent inference reveals high evolutionary rates and expansion of Norovirus populations|journal=Infect Genet Evol|volume=9|issue=5|pages=927–932|year=2009|pmid=19559104|doi=10.1016/j.meegid.2009.06.014}}</ref> കൂടാതെ, ORF1-ORF2 (VP1) ജംഗ്ഷനിൽ ഒരു റീകോമ്പിനേഷൻ ഹോട്ട്‌സ്‌പോട്ട് നിലവിലുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|title=T-RECs: rapid and large-scale detection of recombination events among different evolutionary lineages of viral genomes|journal=BMC Bioinformatics|volume=18|issue=1|pages=13|date=January 2017|pmid=28056784|pmc=5216575|doi=10.1186/s12859-016-1420-z}}</ref> === റെപ്ലിക്കേഷൻ സൈക്കിൾ === വൈറൽ റെപ്ലിക്കേഷൻ സൈറ്റോപ്ലാസ്മിക് ആണ്. എൻഡോസൈറ്റോസിസിനെ മീഡിയേറ്റ് ചെയ്യുന്ന ഹോസ്റ്റ് റിസപ്റ്ററുകളുമായുള്ള അറ്റാച്ച്മെന്റ് വഴിയാണ് ഹോസ്റ്റ് സെല്ലിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം നേടുന്നത്. പോസിറ്റീവ്-സ്ട്രാൻഡഡ് ആർഎൻഎ വൈറസ് ട്രാൻസ്ക്രിപ്ഷൻ ആണ് റെപ്ലിക്കേഷൻ രീതി. ലീക്കി സ്കാനിംഗും ആർഎൻഎ ടെർമിനേഷൻ-റീഇനിഷേഷനും വഴിയാണ് ട്രാൻസ്ലേഷൻ നടക്കുന്നത്. മനുഷ്യരും മറ്റ് സസ്തനികളും സ്വാഭാവിക ഹോസ്റ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഫേക്കൽ-ഓറൽ അല്ലെങ്കിൽ മലിനീകരണം വഴിയാണ് പകരുന്നത്.<ref name="ViralZone"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" !ജനുസ്സ് ! ഹോസ്റ്റ് വിശദാംശങ്ങൾ ! ടിഷ്യു ട്രോപ്പിസം ! എൻട്രി വിശദാംശങ്ങൾ ! വിശദാംശങ്ങൾ റിലീസ് ചെയ്യുക ! റെപ്ലിക്കേഷൻ സൈറ്റ് ! അസംബ്ലി സൈറ്റ് ! പകർച്ച |- | നൊറോവൈറസ് | മനുഷ്യർ; സസ്തനികൾ | കുടൽ എപ്പിത്തീലിയം | സെൽ റിസപ്റ്റർ എൻഡോസൈറ്റോസിസ് | ലിസിസ് | സൈറ്റോപ്ലാസ്ം | സൈറ്റോപ്ലാസ്ം | ഓറൽ-ഫെക്കൽ |} == പാത്തോഫിസിയോളജി == ഒരു വ്യക്തിക്ക് നോറോവൈറസ് ബാധിച്ചാൽ, വൈറസ് [[ചെറുകുടൽ|ചെറുകുടലിൽ]] പെരുകുന്നു. അക്യൂട്ട് ആയ ലക്ഷണങ്ങൾ ആണ് മുഖ്യമായും ഉള്ളത്. [[ഗാസ്ട്രോ എന്ററൈറ്റിസ്|ഗാസ്ട്രൊ എന്ററൈറ്റിസ്]], ഓക്കാനം, ശക്തമായ ഛർദ്ദി, [[അതിസാരം|വയറിളക്കം]], വൈറസ് ബാധിച്ച് 12-48 മണിക്കൂറിൽ തുടങ്ങി 24-72 മണിക്കൂർ വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വയറുവേദന എന്നിവയാണ് പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ.<ref name="cdcfactsheet">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/ncidod/dvrd/revb/gastro/norovirus-factsheet.htm|title=Norovirus: Technical Fact Sheet|publisher=National Center for Infectious Diseases, CDC|archive-url=https://web.archive.org/web/20120308152422/http://www.cdc.gov/ncidod/dvrd/revb/gastro/norovirus-factsheet.htm|archive-date=2012-03-08}}</ref> ചിലപ്പോൾ രുചി നഷ്ടപ്പെടൽ, പൊതുവായ അലസത, ബലഹീനത, പേശി വേദന, [[തലവേദന]], [[ചുമ]], കൂടാതെ/അല്ലെങ്കിൽ കുറഞ്ഞ ഗ്രേഡ് [[പനി]] എന്നിവയും ഉണ്ടാകാം. രോഗം സാധാരണയായി സ്വയം ശമിക്കുന്നു. കഠിനമായ അസുഖം വിരളമാണ്. യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിൽ നോറോവൈറസ് മൂലമുള്ള മരണങ്ങളുടെ എണ്ണം 570-800<ref>{{Cite journal|title=Norovirus disease in the United States|journal=Emerging Infectious Diseases|volume=19|issue=8|pages=1198–205|date=August 2013|pmid=23876403|pmc=3739528|doi=10.3201/eid1908.130465}}</ref> ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും വളരെ ചെറിയ കുട്ടികൾ, പ്രായമായവർ, ദുർബലമായ രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി ഉള്ളവർ എന്നിവരാണ്. [[നിർജ്ജലീകരണം]] അല്ലെങ്കിൽ ഇലക്ട്രോലൈറ്റ് അസന്തുലിതാവസ്ഥ അവഗണിക്കുകയോ ചികിത്സിക്കാതിരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ ഈ ഗ്രൂപ്പുകളിൽ രോഗ ലക്ഷണങ്ങൾ ജീവന് ഭീഷണിയായേക്കാം.<ref name="pmid16968608">{{Cite journal|title=Norovirus gastroenteritis|journal=Current Gastroenterology Reports|volume=8|issue=5|pages=401–8|date=October 2006|pmid=16968608|doi=10.1007/s11894-006-0026-4}}</ref> == രോഗനിർണയം == [[പോളിമെറേയ്സ് ചെയിൻ റിയാക്ഷൻ|പോളിമറേസ് ചെയിൻ റിയാക്ഷൻ]] (പിസിആർ) പരിശോധനകൾ അല്ലെങ്കിൽ ക്വാണ്ടിറ്റേറ്റീവ് പിസിആർ പരിശോധനകൾ വഴിയാണ് നോറോവൈറസിന്റെ പ്രത്യേക രോഗനിർണയം നടത്തുന്നത്. ഇത് ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ ഫലം നൽകുന്നു. വളരെ സെൻസിറ്റീവ് ആയ ഈ പരിശോധനകൾ 10 വൈറസ് കണങ്ങൾ ഉള്ളപ്പോൾ പോലും രോഗം കണ്ടെത്താൻ കഴിയും.<ref name="pmid17175887">{{Cite journal|title=Laboratory diagnosis of norovirus|journal=[[Clinical Laboratory|Clin. Lab.]]|volume=52|issue=11–12|pages=571–81|year=2006|pmid=17175887}}</ref> നോറോവൈറസ് സ്‌ട്രെയിനുകളുടെ മിശ്രിതത്തിനെതിരെയുള്ള ആന്റിബോഡികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന എലിസ പോലുള്ള പരിശോധനകൾ വാണിജ്യപരമായി ലഭ്യമാണ്, എന്നാൽ ഇവയ്ക്ക് സ്പെസിഫിസിറ്റിയും സെൻസിറ്റിവിറ്റിയും ഇല്ല.<ref name="pmid17391396">{{Cite journal|title=Evaluation of two commercial enzyme immunoassays for the detection of norovirus in faecal samples from hospitalised children with sporadic acute gastroenteritis|journal=Clin. Microbiol. Infect.|volume=13|issue=3|pages=341–3|year=2007|pmid=17391396|doi=10.1111/j.1469-0691.2006.01594.x}}</ref> == പ്രതിരോധം == [[അണുബാധ|അണുബാധയ്ക്ക്]] ശേഷം, വൈറസിന്റെ അതേ സ്ട്രെയിനിനോടുള്ള ആർജ്ജിത പ്രതിരോധശേഷി 6 മാസം മുതൽ 2 വർഷം വരെ വീണ്ടും അണുബാധ വരുന്നതിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നു.<ref name="pmid25490691">{{Cite journal|title=Developments in understanding acquired immunity and innate susceptibility to norovirus and rotavirus gastroenteritis in children|journal=Current Opinion in Pediatrics|volume=27|issue=1|pages=105–9|date=February 2015|pmid=25490691|pmc=4618547|doi=10.1097/MOP.0000000000000166}}</ref> വൈറസിന്റെ മറ്റ് ജനിതകരൂപങ്ങൾ മൂലമുള്ള അണുബാധയിൽ നിന്ന് ഈ പ്രതിരോധശേഷി പൂർണ്ണമായും സംരക്ഷിക്കുന്നില്ല.<ref name="pmid25490691" /> [[കാനഡ|കാനഡയിൽ]], നോറോവൈറസ് ഒരു നോട്ടിഫയബിൾ (ശ്രദ്ധേയമായ) രോഗമാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://www.phac-aspc.gc.ca/bid-bmi/dsd-dsm/duns-eng.php|title=Diseases Under National Surveillance (as of January 2009)|access-date=21 November 2017|date=2003-09-17|publisher=Public Health Agency of Canada}}</ref> യുഎസിലും യുകെയിലും ഇത് നോട്ടിഫയബിളല്ല.<ref>{{Cite web|url=https://www.gov.uk/guidance/notifiable-diseases-and-causative-organisms-how-to-report|title=Notifiable diseases and causative organisms: how to report - GOV.UK|access-date=26 November 2017|last=Anonymous|date=1 May 2010|website=www.gov.uk|publisher=[[Public Health England]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/norovirus/reporting/index.html|title=Norovirus {{!}} Reporting and Surveillance {{!}} CDC|access-date=26 November 2017|last=Anonymous|date=28 December 2016|website=www.cdc.gov|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|language=en-us}}</ref> === കൈ കഴുകലും അണുനാശിനികളും === സോപ്പും വെള്ളവും ഉപയോഗിച്ച് കൈ കഴുകുന്നത് നോറോവൈറസ് രോഗാണുക്കളുടെ സംക്രമണം കുറയ്ക്കുന്നതിനുള്ള ഫലപ്രദമായ മാർഗ്ഗമാണ്. ആൽക്കഹോൾ റബ്ബുകൾ (≥62% ഐസോപ്രോപൈൽ ആൽക്കഹോൾ) ഒരു അനുബന്ധമായി ഉപയോഗിക്കാം, പക്ഷേ നോറോവൈറസിന് [[ലിപ്പിഡ്|ലിപിഡ്]] വൈറൽ എൻവലപ്പ് ഇല്ലാത്തതിനാൽ ആൽക്കഹോൾ റബ് കൈകഴുകുന്നതിനേക്കാൾ ഫലപ്രദമല്ല.<ref name="pmid16765204">{{Cite journal|title=Virucidal activity of a quaternary ammonium compound disinfectant against feline calicivirus: a surrogate for norovirus|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-infection-control_2006-06_34_5/page/269|journal=Am J Infect Control|volume=34|issue=5|pages=269–73|year=2006|pmid=16765204|doi=10.1016/j.ajic.2005.11.009}}</ref> 1.5% -7.5% വരെ ബ്ലീച്ച് ലായനിയോ നോറോവൈറസിനെതിരെ ഫലപ്രദമായ മറ്റ് അണുനാശിനികളോ ഉപയോഗിച്ച് നോറോവൈറസ് കണികകൾ ഉണ്ടാകാനിടയുള്ള ഉപരിതലങ്ങൾ അണുവിമുക്തമാക്കാം.<ref name="cdcfactsheet" /><ref>{{Cite web|url=https://www.epa.gov/pesticide-registration/list-g-epa-registered-hospital-disinfectants-effective-against-norovirus|title=List G: EPA Registered Hospital Disinfectants Effective Against Norovirus (Norwalk-like virus)|access-date=9 May 2016|date=2015-09-28|publisher=US Environmental Protection Agency}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.thenakedscientists.com/HTML/content/interviews/interview/838/|title=Gastroenteritis and Noroviruses—Dr Jim Grey, Health Protection Agency|access-date=2014-02-09|date=2007-12-09|publisher=The Naked Scientists}}</ref> === വാക്സിൻ പരീക്ഷണങ്ങൾ === ലിഗോസൈറ്റ് 2007-ൽ ഒരു വാക്‌സിൻ തയ്യാറാക്കുന്നുണ്ടെന്നും, അതിന്റെ ഘട്ടം 1 പരീക്ഷണങ്ങൾ ആരംഭിച്ചതായും പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref name="Norovac">{{Cite web|url=http://www.ligocyte.com/downloads/Noro.pdf|title=Norovirus Vaccine|access-date=2021-12-01|archive-date=2008-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20081002175650/http://www.ligocyte.com/downloads/Noro.pdf|url-status=dead}}</ref> അതിനുശേഷം കമ്പനി ടകെഡ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ കമ്പനി ഏറ്റെടുത്തു.<ref>{{Cite web|url=http://www.takeda.com/news/2012/20121005_4001.html|title=Takeda to Acquire LigoCyte Pharmaceuticals, Inc.}}</ref> 2019 വരെയായി, ഒരു ബൈവാലന്റ് (NoV GI.1/GII.4) ഇൻട്രാമസ്‌കുലർ വാക്‌സിൻ ഘട്ടം 1 ട്രയൽ പൂർത്തിയാക്കി.<ref>{{Cite journal|last=Baehner|first=F.|last2=Bogaerts|first2=H.|last3=Goodwin|first3=R.|date=2016-12-01|title=Vaccines against norovirus: state of the art trials in children and adults|journal=Clinical Microbiology and Infection|series=Vaccines for Mutual Protection: Selected Proceedings from the 3rd ESCMID Conference on Vaccines|volume=22|pages=S136–S139|doi=10.1016/j.cmi.2015.12.023|pmid=27130672|issn=1198-743X}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.takeda.com/siteassets/system/what-we-do/research-and-development-rd-in-takeda/our-pipeline/pipeline_en_2019_q2.pdf|title=Key Products and Pipeline (FY2019 Q2 Pipeline Table)|access-date=9 December 2019|date=2019|website=[[Takeda Pharmaceutical Company]]}}</ref> 2020-ൽ ഘട്ടം 2 ബി ട്രയൽ പൂർത്തിയായി.<ref>{{Cite web|url=https://www.hillevax.com/pipeline.html|title=HilleVax Pipeline|access-date=1 October 2021|website=Hillevax Pipeline|archive-url=https://web.archive.org/web/20211001201039/https://www.hillevax.com/pipeline.html|archive-date=2021-10-01|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Sherwood|last8=Faix|doi=10.1016/j.vaccine.2020.07.069|pages=6442–6449|issue=41|volume=38|date=22 September 2020|journal=Vaccine|title=Efficacy of an intramuscular bivalent norovirus GI.1/GII.4 virus-like particle vaccine candidate in healthy US adults.|first9=team.|last9=US Navy study|first8=D|first7=A|first=J|last7=Jackson|first6=A|last6=Borkowski|first5=J|last5=Boslego|first4=M|last4=Liu|first3=E|last3=Lloyd|first2=PM|last2=Mendelman|pmid=32878708}}</ref> വൈറസിന്റെ ബാഹ്യഘടനയെ അനുകരിക്കുന്നതിനായി നോറോവൈറസ് ക്യാപ്‌സിഡ് പ്രോട്ടീനുകൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച വൈറസ് പോലുള്ള കണികയെയാണ് വാക്സിൻ ആശ്രയിക്കുന്നത്. ഈ കണികയിൽ ആർഎൻഎ ഇല്ലാത്തതിനാൽ, അത് അണുബാധയ്ക്ക് കാരണമാകില്ല.<ref name="Norovac" /> === നിലനിൽപ്പ് === നോറോവൈറസിന് മനുഷ്യ ശരീരത്തിന് പുറത്ത്, ഉപരിതലവും താപനിലയും അനുസരിച്ച് വളരെക്കാലം നിലനിൽക്കാൻ കഴിയും. കഠിനവും മൃദുവായതുമായ പ്രതലങ്ങളിൽ അതിന് ആഴ്ചകളോളവും,<ref>{{Cite web|url=http://www.webmd.com/cold-and-flu/features/how-to-stay-well-when-everyone-else-is-sick|title=How To Stay Well (When Everyone Else Is Sick)|access-date=2017-01-28|publisher=Webmd.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140103204322/http://www.webmd.com/cold-and-flu/features/how-to-stay-well-when-everyone-else-is-sick|archive-date=2014-01-03}}</ref> അതുപോലെ മലിനമായ നിശ്ചല ജലത്തിൽ മാസങ്ങളോ ഒരുപക്ഷേ വർഷങ്ങളോ നിലനിൽക്കാൻ വൈറസിന് കഴിയും.<ref>{{Cite web|url=http://blogs.scientificamerican.com/artful-amoeba/2012/01/17/misery-inducing-norovirus-can-survive-for-months-perhaps-years-in-drinking-water/|title=Misery-inducing Norovirus Can Survive for Months—Perhaps Years—in Drinking Water|access-date=February 27, 2012|date=January 17, 2012|website=Scientific American}}</ref> 2006-ലെ ഒരു പഠനത്തിൽ, മലിനീകരണം കഴിഞ്ഞ് ഏഴ് ദിവസത്തിന് ശേഷവും ഭക്ഷണം തയ്യാറാക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രതലങ്ങളിൽ വൈറസ് അവശേഷിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി.<ref>{{Cite journal|title=Persistence of caliciviruses on environmental surfaces and their transfer to food|journal=International Journal of Food Microbiology|volume=108|issue=1|pages=84–91|year=2006|pmid=16473426|doi=10.1016/j.ijfoodmicro.2005.10.024}}</ref> == ചികിത്സ == നോറോവൈറസ് രോഗം ചികിത്സിക്കാൻ പ്രത്യേകമായി മരുന്ന് ഇല്ല. നോറോവൈറസ് അണുബാധയെ ആൻറിബയോട്ടിക്കുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ചികിത്സിക്കാൻ കഴിയില്ല, കാരണം ഇത് ഒരു വൈറസാണ്. ഛർദ്ദിയിലും വയറിളക്കത്തിലും ദ്രാവകം നഷ്ടപ്പെടുന്നത് മൂലമുണ്ടാകുന്ന നിർജ്ജലീകരണം നിയന്ത്രിക്കുക<ref name="CDC2017Tx" /> ആന്റിമെറ്റിക്‌സ്, ആൻറി ഡയറിയൽസ് എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ലഘൂകരിക്കുക തുടങ്ങിയ നടപടികളിലൂടെ സങ്കീർണതകൾ ഒഴിവാക്കുകയാണ് ചികിത്സകളിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=http://www.merckmanuals.com/home/digestive_disorders/gastroenteritis/travelers_diarrhea.html|title=Traveler's Diarrhea|access-date=21 February 2016|website=Merck Manuals Consumer Version}}</ref> == എപ്പിഡെമിയോളജി == [[പ്രമാണം:Reports_by_Month_of_Norovirus.svg|ലഘുചിത്രം|300x300ബിന്ദു| ഇംഗ്ലണ്ടിലെയും വെയിൽസിലെയും നോറോവൈറസ് അണുബാധയുടെ റിപ്പോർട്ടുകളിലെ വാർഷിക പ്രവണത (2000-2011). ഉറവിടം: HPA]] [[പ്രമാണം:Norovirus_Cases_per_Year.png|ലഘുചിത്രം|300x300ബിന്ദു| ഇംഗ്ലണ്ടിലെയും വെയിൽസിലെയും നൊറോവൈറസ് അണുബാധകളുടെ ലബോറട്ടറി റിപ്പോർട്ടുകൾ 2000-2012. ഉറവിടം: HPA, NB ടെസ്റ്റിംഗ് രീതികൾ 2007-ൽ മാറ്റി ]] ലോകമെമ്പാടുമുള്ള അക്യൂട്ട് ഗ്യാസ്ട്രോഎൻറൈറ്റിസ് കേസുകളിൽ 18 ശതമാനവും നോറോവൈറസ് കാരണമാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. വികസിത രാജ്യങ്ങളിലും മരണനിരക്ക് കുറഞ്ഞ വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലും (യഥാക്രമം 20%, 19%) രോഗബാധ ഉയർന്ന മരണനിരക്ക് ഉള്ള വികസ്വര രാജ്യങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് (14%) താരതമ്യേന സാധാരണമാണ്. ഹോസ്പിറ്റൽ ഇൻപേഷ്യന്റുകളെ അപേക്ഷിച്ച് (17%) സമൂഹത്തിലും ആശുപത്രി ഔട്ട്പേഷ്യന്റുകളിലും (യഥാക്രമം 24%, 20%) ഇത് കൂടുതൽ രോഗ ബാധക്ക് കാരണമാകുന്നു.<ref name="FERG">{{Cite journal|title=Global prevalence of norovirus in cases of gastroenteritis: a systematic review and meta-analysis|journal=Lancet Infect Dis|volume=14|issue=8|pages=725–30|date=August 2014|pmid=24981041|doi=10.1016/S1473-3099(14)70767-4|pmc=8006533|url=https://zenodo.org/record/1260252}}</ref> ക്രൂയിസ് കപ്പലുകളിൽ ഗ്യാസ്ട്രോഎൻറൈറ്റിസ് പകർച്ചവ്യാധികൾ ഉണ്ടാകാനുള്ള ഒരു സാധാരണ കാരണമാണ് നോറോവൈറസ്. സിഡിസി അതിന്റെ വെസൽ സാനിറ്റേഷൻ പ്രോഗ്രാമിലൂടെ യുഎസ്, വിദേശ ക്രൂയിസ് കപ്പലുകളിൽ ദഹനനാളത്തിന്റെ അസുഖം-കൂടുതലും നോറോവൈറസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന രോഗ ബാധകൾ രേഖപ്പെടുത്തുകയും അന്വേഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു;<ref name="CDC">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/nceh/vsp/surv/gilist.htm|title=Vessel Sanitation Program - Outbreak Updates for International Cruise Ships|access-date=9 May 2016|last=CDC VSP|publisher=Centers for Disease Control and Prevention}}</ref> 2015-ൽ 12 ഉം 2016 ജനുവരി1 മുതൽ മെയ് 9 വരെ 10 രോഗ ബാധകളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഒരു രോഗപ്പകർച്ച 25% യാത്രക്കാരെയും ചെറിയ ശതമാനം ക്രൂ അംഗങ്ങളെയും ബാധിച്ചേക്കാം.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/nceh/vsp/surv/outbreak/2016/april16_balmoral.htm|title=CDC - Vessel Sanitation Program - Balmoral, April 16, 2016|access-date=9 May 2016|website=Cdc.gov}}</ref> == ചരിത്രം == 1968 നവംബറിൽ കുട്ടികളിൽ അക്യൂട്ട് ഗ്യാസ്ട്രോഎൻറൈറ്റിസ് പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെ ഒഹായോയിലെ ബ്രോൺസൺ എലിമെന്ററി സ്കൂൾ നിലനിൽക്കുന്ന നോർവാക്ക് എന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ പേരിലാണ് നോറോവൈറസിന് ആദ്യം "നോർവാക്ക് ഏജന്റ്" എന്ന് പേരിട്ടത് (1936 ൽ ഡെൻമാർക്കിലെ റോസ്കിൽഡിൽ ഒരു രോഗബാധ ഇതിനകം കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. അവിടെ അത് സാധാരണയായി "റോസ്കിൽഡെ സൈജ്" അല്ലെങ്കിൽ "റോസ്കിൽഡെ അസുഖം" എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു). 1972-ൽ, മനുഷ്യ മല സാമ്പിളുകളിലെ ഇലക്ട്രോൺ മൈക്രോസ്കോപ്പി ഒരു വൈറസിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു, അതിന് "നോർവാക്ക് വൈറസ്" എന്ന പേര് നൽകി. സമാനമായ ലക്ഷണങ്ങളുള്ള നിരവധി രോഗപ്പകർച്ചകൾ അതിനുശേഷം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. നോർവാക്ക് വൈറസ് ജീനോമിന്റെ [[ക്ലോണിംഗ്|ക്ലോണിംഗും]] സീക്വൻസിംഗും കാണിക്കുന്നത് ഈ വൈറസുകൾക്ക് കാലിസിവിരിഡേ കുടുംബത്തിൽ പെട്ട വൈറസുകളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്ന ഒരു ജനിതക സംഘടനയുണ്ടെന്ന് ആണ്.<ref name="pmid9015097">{{Cite journal|last=Kapikian AZ|title=Overview of viral gastroenteritis|journal=Arch. Virol. Suppl.|series=Archives of Virology|volume=12|pages=7–19|year=1996|pmid=9015097|doi=10.1007/978-3-7091-6553-9_2|isbn=978-3-211-82875-5}}</ref> ജനുസ്സിന്റെ "നോറോവൈറസ്" എന്ന പേരിന് ഇന്റർനാഷണൽ കമ്മിറ്റി ഓൺ ടാക്സോണമി ഓഫ് വൈറസസ് (ICTV) 2002-ൽ അംഗീകാരം നൽകി.<ref>ICTVdB Management (2006). 00.012.0.03. Norovirus. In: ICTVdB—The Universal Virus Database, version 4. Büchen-Osmond, C. (Ed), Columbia University, New York, USA</ref> എന്നിരുന്നാലും, രോഗം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുമ്പോൾ നോറോവൈറസ് എന്ന ജനുസ്സിന് പകരം നോർവാക്ക് വൈറസ് എന്ന് പരാമർശിക്കണമെന്ന് പറഞ്ഞ് ഐസിടിവി 2011-ൽ, മാധ്യമങ്ങളെയും ദേശീയ ആരോഗ്യ അധികാരികളെയും ശാസ്ത്ര സമൂഹത്തെയും പരാമർശിച്ച് ഒരു പത്രക്കുറിപ്പും ഒരു വാർത്താക്കുറിപ്പും<ref>{{Cite web|url=http://talk.ictvonline.org/files/ictv_documents/m/newsletters/4069.aspx|title=2011 ICTV Newsletter #9, November 2011|date=November 14, 2011|publisher=ICTV|access-date=2021-12-01|archive-date=2012-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20120730225245/http://talk.ictvonline.org/files/ictv_documents/m/newsletters/4069.aspx|url-status=dead}}</ref> പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ജപ്പാനിലെയും മറ്റിടങ്ങളിലെയും കുടുംബപ്പേരായ "നോറോ" ഉള്ള ആളുകൾക്ക് എതിര് ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യതയുള്ളതിനാൽ നൊറോവൈറസ് ജനുസ്സിന്റെ പേര് പുനർനാമകരണം ചെയ്യാനുള്ള ജപ്പാനിലെ ഒരു വ്യക്തിയുടെ അഭ്യർത്ഥനയോട് ഐസിടിവിയുടെ പൊതു പ്രതികരണം കൂടിയായിരുന്നു ഇത്. ഐസിടിവിയുടെ ഈ നിലപാട് പരസ്യമാക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, കാലിസിവിരിഡേ സ്റ്റഡി ഗ്രൂപ്പിലെ അംഗങ്ങളുമായി ഐസിടിവി വ്യാപകമായി കൂടിയാലോചിക്കുകയും കേസ് ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം ചർച്ച ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. "നോർവാക്ക് ഏജന്റ്", "നോർവാക്ക് വൈറസ്" എന്നിവ കൂടാതെ, ഈ വൈറസിനെ "നോർവാക്ക്-ലൈക്ക് വൈറസ്", "സ്മാൾ, റൌണ്ട്-സ്ട്രക്ചേഡ് വൈറസുകൾ" (SRSVs), സ്പെൻസർ ഫ്ലൂ, "സ്നോ മൌണ്ടേൻ വൈറസ്" എന്നീ പേരുകളിലും വിളിക്കുന്നു.<ref name="pmid3036438">{{Cite journal|last=Appleton H|title=Small round viruses: classification and role in food-borne infections ...|journal=Ciba Found. Symp.|volume=128|pages=108–25|year=1987|pmid=3036438|doi=10.1002/9780470513460.ch7|series=Novartis Foundation Symposia|isbn=9780470513460}}</ref> നോറോവൈറസുകൾ മൂലമുണ്ടാകുന്ന രോഗങ്ങളുടെ പൊതുവായ പേരുകളിൽ "റോസ്കിൽഡ് ഇൽനസ്", "വിന്റർ വൊമിറ്റിങ് ഡിസീസ്",<ref>{{Cite journal|year=2001|title="Norwalk-Like Viruses". Public Health Consequences and Outbreak Management|journal=Morbidity and Mortality Weekly Reports—Recommendations and Reports|volume=50|issue=RR-9|pages=1–18|url=https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/rr5009a1.htm|pmid=15580799}}</ref> "വിന്റർ വൊമിറ്റിങ് ബഗ്", "വൈറൽ ഗ്യാസ്ട്രോഎൻറൈറ്റിസ്", "അക്യൂട്ട് നോൺ ബാക്ടീരിയൽ ഗ്യാസ്ട്രോഎൻറൈറ്റിസ്" എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="pmid16968608" /> == അവലംബം == {{reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == * [https://www.nhs.uk/conditions/norovirus/ നോറോവൈറസ് (വൊമിറ്റിങ് ബഗ്) NHS] നോറോവൈറസ് അണുബാധ * [http://www.noronet.nl ഗ്ലോബൽ നെറ്റ്‌വർക്ക് ആൻഡ് ഡാറ്റാബേസ് ഓഫ് നോറോവൈറസസ്] * [https://web.archive.org/web/20170511101027/https://www.cdc.gov/nceh/vsp/pub/FAQ/faq.pdf CDC വൈറൽ ഗ്യാസ്ട്രോഎൻറൈറ്റിസ് FAQs] : സെന്റർ ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോൾ ആൻഡ് പ്രിവൻഷൻ ഓഫ് ഫുഡ് ഇൽനെസ് ഫാക്റ്റ് ഷീറ്റ് * [https://www.cdc.gov/hai/pdfs/norovirus/229110-ANoroCaseFactSheet508.pdf "നോറോവൈറസ് ഇൻ ഹെൽത്ത് കെയർ ഫെസിലിറ്റീസ് ഫാക്റ്റ് ഷീറ്റ്"], CDC, 2006 ഡിസംബർ 21 ന് പുറത്തിറങ്ങി * [https://web.archive.org/web/20171122001545/https://www.cdc.gov/nceh/vsp/pub/CruisingTips/healthycruising.pdf ക്രൂയിസ് അവധിക്കാല യാത്രക്കാർക്കായി CDC-യിൽ നിന്നുള്ള നുറുങ്ങുകൾ] * [http://www.viprbrc.org/brc/home.do?decorator=calici വൈറസ് പതോജെൻ ഡാറ്റാബേസ് ആൻഡ് അനാലിസിസ് റിസോഴ്സ് (ViPR): കാലിസിവിരിഡേ] * [http://www.pdbe.org/emsearch/noro*%20AND%20comp_type:virus EM ഡാറ്റാ ബാങ്കിൽ (EMDB) നിന്നുള്ള നോറോവൈറസുകളുടെ 3D മാക്രോമോളികുലാർ ഘടനകൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913003125/https://www.ebi.ac.uk/pdbe/emdb/searchResults.html/?q=noro* |date=2019-09-13 }} * [http://viralzone.expasy.org/all_by_species/194.html വൈറൽസോൺ: നോറോവൈറസ്] * [http://www.ictv.global/report/caliciviridae '''ഐസിടിവി റിപ്പോർട്ട്:''' ''കാലിസിവിരിഡേ''] [[വർഗ്ഗം:ഛർദ്ദി]] bjzcfe9n4ubrdtbgneluz65jhj67atj 0 564909 4675277 3746358 2026-10-11T17:30:27Z ~2026-54456-90 224055 /* */ 4675277 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ലീ മിൻ-ഹോ | image = Lee Min-ho in June 2026.png | caption = | birth_date = {{birth date and age|1987|06|22}} | birth_place = [[സിയോൾ]]<br>ദക്ഷിണ കൊറിയ | alma_mater = Konkuk University | occupation = {{Hlist|Actor|singer|model}} | height = {{height|cm=187}}<ref>{{cite web|url=https://www.leeminho.kr/main/html.php?htmid=proc/profile.html|title=Lee Min-ho's official website|access-date=May 14, 2021|archive-date=May 14, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514090401/https://www.leeminho.kr/main/html.php?htmid=proc%2FABOUT%20HIM.html|url-status=live}}</ref> | years_active = 2003–present | agent = MYM Entertainment | website = {{URL|www.leeminho.kr/}} | module = {{Infobox Korean name|child=yes | hangul = {{linktext|이|민|호}} | hanja = {{linktext|李|敏|鎬}} | rr = I Min-ho | mr = Yi Minho }} | signature = Lee Min-ho's signature.png }} '''ലീ മിൻ-ഹോ''' (കൊറിയൻ: 이민호; ഹഞ്ജ: 李敏鎬, ജനനം ജൂൺ 22, 1987) ഒരു ദക്ഷിണ കൊറിയൻ നടനും ഗായകനും മോഡലും ക്രിയേറ്റീവ് ഡയറക്ടറും വ്യവസായിയുമാണ്. ''[[ബോയ്സ് ഓവർ ഫ്ലവേഴ്സ്|ബോയ്‌സ് ഓവർ ഫ്‌ളവേഴ്‌സിലെ]]'' (2009) ഗു ജുൻ-പ്യോ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ലോകമെമ്പാടും വ്യാപകമായ പ്രശസ്തി നേടി, ഇത് 45-ാമത് ബെയ്‌ക്‌സാംഗ് ആർട്‌സ് അവാർഡുകളിൽ മികച്ച പുതുമുഖ നടനുള്ള അവാർഡും നേടി. ''[[പേഴ്സണൽ ടേസ്റ്റ്]]'' (2010), ''[[സിറ്റി ഹണ്ടർ]]'' (2011), ''[[ദി ഹെയേഴ്സ്]]'' (2013), ''[[ദി ലെജൻഡ് ഓഫ് ദി ബ്ലൂ സീ]]'' (2016) എന്നിവയാണ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരകളിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ പ്രധാന വേഷങ്ങൾ. 2020-ൽ സ്റ്റുഡിയോ ഡ്രാഗണിന്റെ ''[[ദി കിംഗ്: എറ്റേണൽ മൊണാർക്ക്]]'' എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു, അത് 135 മില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ നേടി. ==ആദ്യകാലജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും== സിയോളിലെ ഡോങ്‌ജാക്-ഗുവിലെ ഹ്യൂക്‌സോക്ക്-ഡോങ്ങിലാണ് ലീ ജനിച്ചത്. കുട്ടിക്കാലത്ത്, ഒരു പ്രൊഫഷണൽ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരനാകാൻ ലീ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു. ദക്ഷിണ കൊറിയൻ മാനേജറും മുൻ പ്രൊഫഷണൽ കളിക്കാരനുമായ ചാ ബം-കുനിന്റെ യൂത്ത് ഫുട്ബോൾ ക്ലാസിലേക്ക് അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു, എന്നാൽ പ്രാഥമിക വിദ്യാലയത്തിലെ അഞ്ചാം ക്ലാസിലെ പരിക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഗ്രഹത്തിന് വിരാമമിട്ടു. ഹൈസ്കൂളിലെ രണ്ടാം വർഷത്തിൽ, ലീ അഭിനയത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു. ==കരിയർ== ===2003–2008: തുടക്കം=== ''നോൺസ്റ്റോപ്പ് 5'', ''റെസിപ്പി ഓഫ് ലവ്'' തുടങ്ങിയ നിരവധി ടെലിവിഷൻ നാടകങ്ങളിൽ ലീ ഓഡിഷൻ ആരംഭിക്കുകയും ചെറിയ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. സീക്രട്ട് കാമ്പസ് (2003) എന്ന ഇബിഎസ് സീരീസിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക അരങ്ങേറ്റം. തന്റെ കരിയറിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, ലീ തന്റെ ജന്മനാമം വളരെ സാധാരണമാണെന്ന് കരുതിയതിനാൽ ലീ മിൻ എന്ന സ്റ്റേജ് നാമം ഉപയോഗിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, "ഇമിഗ്രേഷൻ" എന്നർത്ഥം വരുന്ന കൊറിയൻ പദമായ "ഇമിൻ" പോലെ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്റ്റേജ് നാമം ഉച്ചരിക്കുകയും എഴുതുകയും ചെയ്തതിനാൽ, ഇന്റർനെറ്റ് തിരയൽ ഫലങ്ങളിൽ സ്വയം കണ്ടെത്തുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടാണെന്ന് അദ്ദേഹം പിന്നീട് പറഞ്ഞു. ഒടുവിൽ അവൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ പേര് ഉപയോഗിച്ചു. 2006-ൽ, സഹനടനായ [[ജങ് ഇൽ-വൂ]]വിനൊപ്പം കാറിന്റെ പുറകിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ സംഭവിച്ച ഗുരുതരമായ ഒരു കാർ തകർച്ചയെ തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയ ജീവിതം ഒരു വർഷത്തേക്ക് നിർത്തിവച്ചു. മുൻസീറ്റിൽ കയറിയ ഇവരുടെ രണ്ട് സുഹൃത്തുക്കളും തൽക്ഷണം കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റ ലീ മാസങ്ങളോളം കിടപ്പിലായി. സുഖം പ്രാപിച്ചതിന് ശേഷം, 2007-ൽ ഹൈ-സ്കൂൾ നാടകമായ മക്കറൽ റണ്ണിൽ ലീക്ക് തന്റെ ആദ്യത്തെ പ്രധാന വേഷം ലഭിച്ചു, എന്നാൽ കാഴ്ചക്കാരുടെ റേറ്റിംഗ് കുറവായതിനാൽ പരമ്പര എട്ട് എപ്പിസോഡുകളായി ചുരുങ്ങി. 2008-ൽ ടെലിവിഷനിലും (''[[ഗെറ്റ് അപ്പ്]]'', ''[[ഐ ആം സാം]]'' എന്നീ നാടകങ്ങൾ), പബ്ലിക് എനിമി റിട്ടേൺസ്, ഔർ സ്‌കൂളിന്റെ ഇ.ടി എന്നീ രണ്ട് സിനിമകളിലും അദ്ദേഹം വിവിധ വേഷങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. രണ്ടാമത്തേതിന്റെ ഷൂട്ടിംഗ് സമയത്ത്, നടൻ [[കിം സു-റോ]]യുമായി അദ്ദേഹം നല്ല സൗഹൃദത്തിലായി. പിന്നീട് ഒരു വെറൈറ്റി ഷോയിൽ അദ്ദേഹത്തെ പുകഴ്ത്തി: "ഞാൻ ഒരു താരത്തെ കാണുമ്പോൾ ഒരു താരത്തെ തിരിച്ചറിയുന്നു. ഞാൻ ഞങ്ങളുടെ സ്കൂളിന്റെ ഇ.ടി. ചെയ്യുമ്പോൾ, ലീ മിൻ-ഹോ രാജ്യത്തെ മികച്ച നടന്മാരിൽ ഒരാളായി മാറുമെന്ന് എനിക്കറിയാമായിരുന്നു" ===2009–2010: മുന്നേറ്റം=== [[പ്രമാണം:Lee Min Ho crop.JPG|left|thumb|150px|2010ൽ ലീ മിൻ-ഹോ]] 2009-ൽ KBS'ലെ ബോയ്‌സ് ഓവർ ഫ്‌ളവേഴ്‌സിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രമായ ഗു ജുൻ-പ്യോയിലൂടെയാണ് ലീയുടെ മുന്നേറ്റം. നായകവേഷത്തിനായുള്ള മത്സരം വളരെ തീവ്രമായിരുന്നു, പത്രങ്ങളിലൂടെയാണ് താൻ കാസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടതായി ലീ അറിഞ്ഞത്. പ്രക്ഷേപണ വേളയിൽ ദക്ഷിണ കൊറിയയിലുടനീളം ഉയർന്ന വ്യൂവർഷിപ്പ് റേറ്റിംഗും ബസ്സും ഈ പരമ്പര ആകർഷിച്ചു. ലീയുടെ പുതുതായി കണ്ടെത്തിയ ജനപ്രീതി അദ്ദേഹത്തിന് നിരവധി അംഗീകാര ഡീലുകൾ നേടിക്കൊടുക്കുകയും ഏഷ്യയിലുടനീളം മറ്റൊരു [[കൊറിയൻ തരംഗം]] സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു, ഇത് ലീയെ ഹാലിയു താരമാക്കി. 2010-ൽ, റൊമാന്റിക് കോമഡി പേഴ്‌സണൽ ടേസ്റ്റിൽ ലീ അഭിനയിച്ചു, അതിൽ ഒരു യുവ വാസ്തുശില്പിയായി അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു, ഒരു യുവതിയുമായി റൂംമേറ്റ് ആകാൻ ഒരു സ്വവർഗ്ഗാനുരാഗിയായി വേഷമിട്ടു, ഇത് പ്രണയ സങ്കീർണതകളിലേക്ക് നയിച്ചു. ഒരു അഭിമുഖത്തിനിടെ എന്തുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം ഈ വേഷം തിരഞ്ഞെടുത്തതെന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ, അദ്ദേഹം പ്രതികരിച്ചു, "ഞാൻ പ്രായമാകുമ്പോൾ ഭാരമേറിയതും കൂടുതൽ നിർവചിക്കപ്പെട്ടതുമായ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിൽ ഞാൻ മികച്ച ജോലി ചെയ്യുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. വ്യക്തിഗത അഭിരുചി മികച്ചതാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു, കാരണം അത് ശോഭയുള്ളതും സന്തോഷപ്രദവുമാണ്, പക്ഷേ നിങ്ങൾക്കും കഴിയും. ചിരിക്കുകയും കരയുകയും ചെയ്യുക." ===2011-2013: അന്താരാഷ്ട്ര പ്രശസ്തി=== 2011-ൽ, [[സുകാസ ഹോജോ]]യുടെ ജനപ്രിയ മാംഗയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ''[[സിറ്റി ഹണ്ടർ]]'' എന്ന ആക്ഷൻ നാടകത്തിലെ ടൈറ്റിൽ കഥാപാത്രത്തെ അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചു. നാടകം വാണിജ്യപരമായി വിജയിക്കുകയും ലീയുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജനപ്രീതിക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു, പ്രത്യേകിച്ച് ജപ്പാൻ, ഫിലിപ്പീൻസ്, ചൈന, ഫ്രാൻസ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ. 2011 ഡിസംബറിൽ ഒരു ജനപ്രിയ ചൈനീസ് വൈവിധ്യമാർന്ന ഹാപ്പി ക്യാമ്പിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു. 2012-ൽ, കിം ഹീ-സണിനൊപ്പം ഫെയ്ത്ത് എന്ന ചരിത്ര-മെഡിക്കൽ നാടകത്തിൽ ലീ അഭിനയിച്ചു. നാടകം 10% പരിധിയിൽ വ്യൂവർഷിപ്പ് റേറ്റിംഗ് നേടിയെങ്കിലും, ഉയർന്ന ബജറ്റ് കാരണം ഇത് വാണിജ്യപരമായ പരാജയമായിരുന്നു. 2013 ഏപ്രിലിൽ, മാഡം തുസാഡ്സ് ഷാങ്ഹായിൽ ലീയുടെ മെഴുക് രൂപം അനാച്ഛാദനം ചെയ്തു. 2013 മെയ് മാസത്തിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ ആദ്യ ആൽബം "മൈ എവരിതിംഗ്" പുറത്തിറക്കുകയും ഏഷ്യയിൽ ഒരു ഫാൻ മീറ്റിംഗ് ടൂർ നടത്തുകയും ചെയ്തു. ===2014–ഇന്ന്: തുടർച്ചയായ വിജയം=== [[പ്രമാണം:140120 Minho Lee c.jpg|thumb|right|150px|2014 ജനുവരി 20-ന് "ഹോട്ട് യംഗ് ബ്ലഡ്സ്" എന്ന സിനിമയുടെ vip പ്രീമിയറിൽ ലീ മിൻ-ഹോ]] 2014 ജനുവരിയിൽ, മാഡം തുസാഡ്സ് ഹോങ്കോങ്ങിൽ ലീയുടെ രണ്ടാമത്തെ മെഴുക് രൂപം അനാച്ഛാദനം ചെയ്തു. ജനുവരി 30-ന് ചൈനയിലെ സിസിടിവി ലൂണാർ ന്യൂ ഇയർ ഗാലയിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ കൊറിയൻ സെലിബ്രിറ്റിയായി ലീ മാറി. ബോയ്‌സ് ഓവർ ഫ്‌ളവേഴ്‌സിന്റെ തായ്‌വാനീസ് പതിപ്പായ മെറ്റിയർ ഗാർഡനിലെ തീം സോംഗിന്റെ യഥാർത്ഥ ഗായകനായ ഹാർലെം യുവിനൊപ്പം അദ്ദേഹം ഒരു ഗാനം ആലപിച്ചു. വിനോദ വ്യവസായത്തിന്റെ പ്രതിനിധിയായി ദക്ഷിണ കൊറിയൻ പ്രസിഡൻഷ്യൽ കമ്മിറ്റി ഫോർ കൾച്ചറൽ സമ്പുഷ്ടീകരണത്തിന്റെ മൂന്നാം സമ്മേളനത്തിലേക്ക് അദ്ദേഹത്തെ ക്ഷണിച്ചു, കൊറിയയുടെ സാംസ്കാരിക ഉള്ളടക്കം വികസിപ്പിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രശ്‌നങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യാനും പങ്കുവെക്കാനും. അഞ്ചാമത് കൊറിയൻ പോപ്പുലർ കൾച്ചർ ആന്റ് ആർട്‌സ് അവാർഡിൽ ഹല്യുവിന് നൽകിയ സംഭാവനകൾക്ക് പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ പ്രശംസ ലീ ഏറ്റുവാങ്ങി. [[പ്രമാണം: Lee Min-ho - KCON 2016.jpg|thumb|150px|left|2016-ൽ ലീ മിൻ ഹോ]] 2014 ഒക്ടോബറിൽ യൂണിവേഴ്സൽ മ്യൂസിക്കിന് കീഴിൽ ലീ തന്റെ രണ്ടാമത്തെ EP ഗാനം നിങ്ങൾക്കായി റെക്കോർഡ് ചെയ്യുകയും പുറത്തിറക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ മുൻ ആൽബത്തിലെന്നപോലെ, ട്രാക്കുകൾ തന്റെ ആരാധകർക്കായി റെക്കോർഡുചെയ്‌തതാണെന്നും ഒരു ഗാനരംഗത്ത് തുടരാൻ തനിക്ക് ആഗ്രഹമില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചു. വിവിധ ഏഷ്യൻ നഗരങ്ങളിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ RE:MINHO ഫാൻ മീറ്റിംഗ് ടൂറിന്റെ തുടക്കത്തോടൊപ്പമായിരുന്നു ആൽബം റിലീസ്. ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണ കൊറിയൻ ചലച്ചിത്ര നടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണ കൊറിയൻ ടെലിവിഷൻ നടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണ കൊറിയൻ ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണ കൊറിയൻ നടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:1987-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹാല്യു താരങ്ങൾ]] raawyzhstnq70lv61awvq329m7agz70 0 566196 4675361 4101243 2026-10-12T02:20:26Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675361 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Volodymyr_Rafijenko_2015.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| വോളോഡിമർ റഫീയെങ്കോ]] ഒരു ഉക്രേനിയൻ എഴുത്തുകാരനും <ref>{{Cite web|url=https://www.uainfocus.org/post/ukraine-must-make-the-world-understand-what-it-is-so-that-it-can-never-be-made-invisible-again|title=Ukraine must make the world understand what it is so that it can never be made invisible again.|date=April 29, 2021|website=uainfocus.org}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നോവലിസ്റ്റും കവിയുമാണ് '''വോളോഡിമിർ വോലോഡിമിറോവിച്ച് റഫീയെങ്കോ''' [[ഡൊണെറ്റ്സ്ക്|(]] ജനനം നവംബർ 25, 1969, ഡൊനെറ്റ്സ്കിൽ). റഷ്യൻ ഭാഷയിൽ 1992 മുതൽ 2018 വരെ അദ്ദേഹം തന്റെ കൃതികൾ എഴുതി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾ പ്രധാനമായും റഷ്യയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക കാരണം അദ്ദേഹത്തെ റഷ്യൻ സാഹിത്യത്തിന്റെ പ്രതിനിധിയായി കണക്കാക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://gazeta.ua/articles/people-and-things-journal/_problema-navchitisya-movchati-ukrayinskoyu-ne-vpevnenij-scho-kolis-zmozhu/803700|title=Проблема – навчитися мовчати українською. Не впевнений, що колись зможу|access-date=February 18, 2022|date=November 14, 2022|website=gazeta.ua}}</ref> റഷ്യൻ സാഹിത്യ സമ്മാനങ്ങൾ " [[:ru:Русская премия|റഷ്യൻ പ്രൈസ്]] " (2010, 2012), "പുതിയ സാഹിത്യം" (2014) എന്നിവയിൽ അദ്ദേഹം ജേതാവാണ്. 2014 ൽ, [[കീവ്|കൈവിലേക്ക്]] മാറിയ ശേഷം, അദ്ദേഹം [[ഉക്രൈനിയൻ ഭാഷ|ഉക്രേനിയൻ ഭാഷ]] പഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഉക്രേനിയൻ ഭാഷയിൽ തന്റെ പുതിയ നോവൽ എഴുതാൻ തുടങ്ങി. ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തെ പൂർണ്ണമായും ഉക്രേനിയൻ സാഹിത്യത്തിന്റെ പ്രതിനിധിയായി കരുതുന്നു. 2019-ൽ അദ്ദേഹം തന്റെ ആദ്യ നോവൽ ഉക്രേനിയൻ ഭാഷയിൽ "മോണ്ടെഗ്രീൻ (മരണത്തെയും പ്രണയത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ഗാനങ്ങൾ) പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://brno2019.autorskecteni.cz/en/akce/vladimir-rafejenko--p-sn--o-smrti-a-l-sce/11159|title=Volodymyr Rafeienko: Songs of Death and Love – Ukraine|access-date=February 18, 2022|website=autorskecteni.cz|publisher=[[Authors' Reading Month]]}}</ref> == റഫറൻസുകൾ == {{Reflist}}{{Authority Control}} [[വർഗ്ഗം:റഷ്യൻ സാഹിത്യകാരന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:1969-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:നവംബർ 25-ന് ജനിച്ചവർ]] q1vyurc7l3ysa3erhxheolhdy2kl0k4 2 567167 4675291 3723431 2026-10-11T19:32:25Z ~2026-54661-00 224057 മുഞ്ചിറ മഠം ഉൾപ്പടെയുള്ള ശങ്കര മഠങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി രാജേഷ് ആർ നായരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ശ്രീ ശങ്കര ധർമ്മ പരിപാലന യോഗം സ്ഥാപിച്ചു . 4675291 wikitext text/x-wiki  ജഗത്  ഗുരു  ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ സ്വാമികളുടെ  ശിഷ്യർ  കേരളത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള  നാല് മഠങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്  കിഴക്കേ  മഠം  . തൃശൂർ  ആസ്ഥാനമായി  സ്ഥാപിച്ച  കിഴക്കേ  മഠം  പിന്നീട്   മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ താനൂർ കേന്ദ്രമായി   മാറ്റി  സ്ഥാപിക്കുകയും  തൃക്കൈക്കാട്ട്  മഠമായി അറിയുകയും ചെയ്തു  . തിരുവിതാംകൂർ  രാജാവ്  കുഴിത്തുറയ്ക്ക്  സമീപം  മുഞ്ചിറയിൽ  ഒരു  സ്വാമിയാർ  മഠം സ്ഥാപിക്കുകയും  തൃക്കൈക്കാട്ട്  നിന്നും  സ്വാമിയാരെ   മുഞ്ചിറയിലെ  മഠത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുവരുകയും   മഠവും  ഭൂമിയും  സ്വാമിയ്‌ക്ക്‌   വച്ച്  നമസ്കരിയ്ക്കുകയും  ചെയ്തു .മുഞ്ചിറ മഠത്തിന്   ശ്രീ പത്മനാഭ സ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലും  തിരുവട്ടാർ ആദികേശവഃ ക്ഷേത്രത്തിലും  പുഷ്പാഞ്ജലിയും കൽപ്പിച്ചു നൽകി .മുഞ്ചിറ മഠം ഉൾപ്പടെയുള്ള ശങ്കര മഠങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി രാജേഷ് ആർ നായരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ശ്രീ ശങ്കര ധർമ്മ പരിപാലന യോഗം സ്ഥാപിച്ചു . 7zr4i0no6i3mv59iktq01pvxphnybh2 0 568150 4675343 4667663 2026-10-11T22:38:27Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675343 wikitext text/x-wiki {{PU|Mycology}} [[പ്രമാണം:Mycena_leaiana_var._australis.jpg|ലഘുചിത്രം|300x300ബിന്ദു| [[കൂൺ]] ഒരുതരം ഫംഗസ് പ്രത്യുത്പാദന അവയവമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.]] ഫംഗസ് അഥവാ [[പൂപ്പൽ|പൂപ്പലുകളെക്കുറിച്ചുള്ള]] പഠനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട [[ജീവശാസ്ത്രം|ജീവശാസ്ത്ര]] ശാഖയാണ് '''മൈക്കോളജി'''. ഫംഗസുകളുടെ [[ജനിതകശാസ്ത്രം|ജനിതക]] [[ജൈവരസതന്ത്രം|രാസ]] പ്രത്യേകതകൾ, [[ജൈവവർഗ്ഗീകരണശാസ്ത്രം|ടാക്സോണമി]], മനുഷ്യർക്ക് അവയുടെ ഉപയോഗം ([[നാട്ടുവൈദ്യം|പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രം]], ഭക്ഷണം മുതലായല) അതുപോലെ അവ മൂലമുണ്ടാകുന്ന അപകടങ്ങൾ (വിഷം അല്ലെങ്കിൽ അണുബാധ) എന്നിവ മൈക്കോളജിയുടെ ഭാഗമാണ്. മൈക്കോളജിയിൽ സ്പെഷ്യലൈസ് ചെയ്ത ഒരു ബയോളജിസ്റ്റിനെ '''മൈക്കോളജിസ്റ്റ്''' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. സസ്യ രോഗകാരികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഫംഗസുകളാണ് എന്നതിനാൽ, മൈക്കോളജി, സസ്യരോഗങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനമായ [[സസ്യരോഗശാസ്ത്രം|ഫൈറ്റോപാത്തോളജിയുമായി]] അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. == അവലോകനം == ചരിത്രപരമായി, മൈക്കോളജി [[സസ്യശാസ്ത്രം|സസ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ]] ഒരു ശാഖയായിരുന്നു, ഇതിന് കാരണം, [[ജീവപരിണാമം|പരിണാമപരമായി]] ഫംഗസുകൾക്ക് സസ്യങ്ങളേക്കാൾ [[ജന്തു|മൃഗങ്ങളുമായി]] ആണ് അടുത്ത ബന്ധമുള്ളത് എങ്കിലും, ഏതാനും ദശാബ്ദങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് വരെ ഇത് തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നില്ല എന്നതാണ്. <ref name="Woese_1990">{{Cite journal|last=Woese|issue=12|bibcode=1990PNAS...87.4576W|pmc=54159|doi=10.1073/pnas.87.12.4576|pmid=2112744|year=1990|pages=4576–9|volume=87|first=Carl R.|journal=Proc Natl Acad Sci USA|title=Towards a natural system of organisms: proposal for the domains Archaea, Bacteria, and Eucarya|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_1990-06_87_12/page/4576|first3=M|last3=Wheelis|first2=O|last2=Kandler|authorlink2=Otto Kandler}}</ref> പരിണാമപരമായ ഈ ബന്ധം തിരിച്ചറിയുന്നത് 1969 ൽ ആണ്.<ref name="Whittaker organisms">{{cite journal|author=Whittaker RH|title=New concepts of kingdoms of organisms: evolutionary relations are better represented by new classifications than by the traditional two kingdoms|url=https://archive.org/details/sim_science_1969-01-10_163_3863/page/150|journal=Science |volume=163|issue=3863|pages=150–160|date=10 January 1969|doi=10.1126/science.163.3863.150|pmid=5762760 }}</ref> പ്രഗൽഭ ''മൈക്കോളജിസ്റ്റുകളിൽ'' ഏലിയാസ് മാഗ്നസ് ഫ്രൈസ്, ക്രിസ്റ്റ്യൻ ഹെൻഡ്രിക് പെർസൂൺ, ആന്റൺ ഡി ബാരി, എലിസബത്ത് ഈറ്റൺ മോഴ്സ്, ലൂയിസ് ഡേവിഡ് വോൺ ഷ്വെയ്നിറ്റ്സ് എന്നിവരും ഉൾപ്പെടുന്നു. '''പിയർ ആൻഡ്രിയ സക്കാർഡോ''' അപൂർണ്ണമായ ഫംഗസുകളെ ബീജത്തിന്റെ നിറവും രൂപവും അനുസരിച്ച് തരംതിരിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു സംവിധാനം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു, ഇത് [[ഡി.എൻ.എ. ഫിംഗർപ്രിന്റിംഗ്|ഡിഎൻഎ വിശകലനത്തിലൂടെയുള്ള]] വർഗ്ഗീകരണത്തിന് മുമ്പ് ഉപയോഗിച്ച പ്രാഥമിക സംവിധാനമായിരുന്നു. കൂണുകൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന എല്ലാ [[ദ്വിപദ നാമപദ്ധതി|പേരുകളുടെയും]] സമഗ്രമായ ലിസ്റ്റ് ആയ സില്ലോജിന്റെ പേരിൽ അദ്ദേഹം ഏറ്റവും പ്രശസ്തനാണ്. [[കിങ്ഡം|ബൊട്ടാണിക്കൽ കിംഗ്ഡം]] ആയ [[പൂപ്പൽ|ഫംഗസിന്റെ]] സമഗ്രവും ന്യായമായും ആധുനികവുമായ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരേയൊരു കൃതിയാണ് സില്ലോജ്. പല ഫംഗസുകളും വിഷപദാർത്ഥങ്ങൾ, <ref>Ciegler, A., S. Kadis, and S. J. Ajl. </ref> [[ആന്റിബയോട്ടിക്ക്|ആൻറിബയോട്ടിക്കുകൾ]], <ref name="Brian1951">{{Cite journal|last=Brian|first=P. W.|title=Antibiotics produced by fungi|url=https://archive.org/details/sim_botanical-review_1951-06_17_6/page/357|journal=The Botanical Review|volume=17|issue=6|year=1951|pages=357–430|issn=0006-8101|doi=10.1007/BF02879038}}</ref> മറ്റ് ദ്വിതീയ ഉപാപചയങ്ങൾ എന്നിവ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, കോസ്‌മോപൊളിറ്റൻ (ലോകമെമ്പാടുമുള്ള) ജനുസ്സായ ''ഫ്യൂസാറിയവും അവയുടെ വിഷവസ്തുക്കളും'' മനുഷ്യരിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന അലിമെന്ററി ടോക്സിക് അലൂക്കിയയുടെ മാരകമായ രോഗപ്പകർച്ചയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് എബ്രഹാം ജോഫ് വിപുലമായി പഠിച്ചു. <ref name="JoffeYagen1978">E.g. {{Cite journal|last=Joffe|first=Abraham Z.|last2=Yagen|first2=Boris|title=Intoxication produced by toxic fungi Fusarium poae and F. sporotrichioides on chicks|journal=Toxicon|volume=16|issue=3|year=1978|pages=263–273|issn=0041-0101|doi=10.1016/0041-0101(78)90087-9|pmid=653754}}</ref> [[സഹജീവനം|സഹജീവികളുടെ]] വേഷങ്ങളിൽ, ഉദാ: [[മൈക്കോറൈസ|മൈകോറൈസ]], [[പ്രാണി|പ്രാണികളുടെ]] സഹജീവികൾ, [[കൽപ്പായൽ|ലൈക്കണുകൾ]] എന്നിവയുടെ രൂപത്തിൽ, ഫംഗസ് ഭൂമിയിലെ ജീവന് അടിസ്ഥാനമാണ്. [[ലിഗ്നിൻ]] പോലെയുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ ജൈവ [[ജൈവതന്മാത്ര|തന്മാത്രകൾ]], സെനോബയോട്ടിക്സ്, [[പെട്രോളിയം]], പോളിസൈക്ലിക് ആരോമാറ്റിക് ഹൈഡ്രോകാർബണുകൾ തുടങ്ങിയ പല മലിനീകരണ വസ്തുക്കളും ഇല്ലാതാക്കാൻ പല ഫംഗസുകളും പ്രാപ്തമാണ്. ഈ തന്മാത്രകളെ വിഘടിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ, ആഗോള [[കാർബൺ ചക്രം|കാർബൺ ചക്രത്തിൽ]] ഫംഗസ് നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. ഫംഗസുകളും പരമ്പരാഗതമായി ഫംഗസായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഓമൈസെറ്റുകളും മൈക്സോമൈസെറ്റുകളും (സ്ലിം പൂപ്പൽ) പോലുള്ള മറ്റ് ജീവജാലങ്ങളും പലപ്പോഴും സാമ്പത്തികമായും സാമൂഹികമായും പ്രധാനമാണ്, കാരണം ഇവ ചില മൃഗങ്ങൾക്കും (മനുഷ്യർ ഉൾപ്പെടെ) സസ്യങ്ങൾക്കും രോഗങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു.<ref name="De Lucca 2007 pp. 3–13">{{Cite journal|last=De Lucca|first=AJ|title=Harmful fungi in both agriculture and medicine.|journal=Revista iberoamericana de micologia|volume=24|issue=1|year=2007|issn=1130-1406|pmid=17592884|pages=3–13}}</ref> രോഗകാരികളായ ഫംഗസുകൾ കൂടാതെ, വിവിധ രോഗകാരികൾ മൂലമുണ്ടാകുന്ന സസ്യ രോഗങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിൽ പല കുമിൾ ഇനങ്ങളും വളരെ പ്രധാനമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, ''[[ട്രൈക്കോഡെർമ]]'' എന്ന ഫിലമെന്റസ് ഫംഗൽ ജനുസ്സിലെ ഇനങ്ങളെ ഫലപ്രദമായ വിള രോഗങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള രാസ-അധിഷ്ഠിത ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് പകരമായി ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ജൈവ നിയന്ത്രണ ഏജന്റുകളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. 1868-ൽ വൂൾഹോപ്പ് നാച്ചുറലിസ്റ്റ് ഫീൽഡ് ക്ലബ് സംഘടിപ്പിച്ച ആദ്യത്തെ മീറ്റിംഗിന് ശേഷം രസകരമായ ഇനം ഫംഗസുകളെ കണ്ടെത്താനുള്ള ഫീൽഡ് മീറ്റിംഗുകൾ 'ഫോറേകൾ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal|last=Anon|title=A foray among the funguses|journal=Transactions of the Woolhope Naturalists' Field Club|volume=1868|year=1868|pages=184–192|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/44662#page/254/mode/1up|publisher=Woolhope Naturalists' Field Club.}}</ref> ചില ഫംഗസുകൾ മനുഷ്യരിലും മറ്റ് മൃഗങ്ങളിലും രോഗമുണ്ടാക്കാം. മൃഗങ്ങളെ ബാധിക്കുന്ന രോഗകാരികളായ ഫംഗസുകളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനത്തെ മെഡിക്കൽ മൈക്കോളജി എന്ന് വിളിക്കുന്നു. <ref name="SanBlasCalderone">{{Cite book|url=http://www.horizonpress.com/pat2|title=Pathogenic Fungi|publisher=Caister Academic Press|year=2008|isbn=978-1-904455-32-5|editor-last=San-Blas G|editor-last2=Calderone RA|archive-date=2014-11-22|access-date=2022-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20141122200013/http://www.horizonpress.com/pat2|url-status=dead}}</ref> == ചരിത്രം == [[ചരിത്രാതീതകാലം|ചരിത്രാതീത]] കാലത്ത് മനുഷ്യർ ഭക്ഷണമായി കൂൺ ശേഖരിക്കാൻ തുടങ്ങിയതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. [[യൂറിപ്പിഡിസ്|യൂറിപ്പിഡിസിന്റെ]] (ബിസി 480-406) കൃതികളിലാണ് കൂണുകളെക്കുറിച്ച് ആദ്യമായി എഴുതിയിട്ടുള്ളത്. ഗ്രീക്ക് തത്ത്വചിന്തകനായ [[തിയോഫ്രാസ്റ്റസ്|തിയോഫ്രാസ്റ്റോസ്]] ഓഫ് എറെസോസ് (ബി.സി. 371-288) ഒരുപക്ഷേ സസ്യങ്ങളെ വ്യവസ്ഥാപിതമായി വർഗ്ഗീകരിക്കാൻ ശ്രമിച്ച ആദ്യ വ്യക്തിയാണ്. അദ്ദേഹം ചില അവയവങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ട സസ്യങ്ങളായി കൂണുകളെ കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. പിന്നീട് [[പ്ലീനി|പ്ലിനി ദി എൽഡർ]] (എ.ഡി. 23-79 ) ആണ് തന്റെ എൻസൈക്ലോപീഡിയയായ ''[[നാച്വറലിസ് ഹിസ്റ്റോറിയ|നാച്ചുറലിസ് ഹിസ്റ്റോറിയയിൽ]]'' &#x2013; ട്രഫിൾസിനെക്കുറിച്ച് കുറിച്ച് എഴുതിയത്. <ref>{{Cite web|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.02.0137:book=19:chapter=11&highlight=truffle,tuber|title=Book 19, Chapter 11.|access-date=February 28, 2021|last=Pliny the Elder|website=www.perseus.tufts.edu|trans-title=Natural History}}</ref> ''മൈക്കോളജി'' എന്ന വാക്ക് [[ഗ്രീക്ക് ഭാഷ|പുരാതന ഗ്രീക്കിൽ]] നിന്നാണ് വന്നത്. "ഫംഗസ്" എന്നർഥം വരുന്ന [[wiktionary:μύκης|μύκης]] (മ്യൂക്കസ്), "പഠനം" എന്നർഥം വരുന്ന പ്രത്യയം {{Lang|grc|[[wikt:-λογία|-λογία]]}} (''-ലോഗിയ'') എന്നിവ ചേർന്നതാണ് മൈക്കോളജി എന്ന പദം.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=0idbAAAAcAAJ&q=muk%C4%93s&pg=PA113|title=A Glossary of Scientific Terms for general use|last=HENRY (M.D.)|first=Alexander|date=1861|pages=131|language=en}}</ref> പിയർ അന്റോണിയോ മിഷേലിയുടെ ''നോവ പ്ലാന്റാരം ജനറയുടെ'' 1737-ലെ പ്രസിദ്ധീകരണത്തോടെയാണ് മൈക്കോളജിയുടെ ആധുനിക യുഗത്തിന്റെ തുടക്കം. {{Sfn|Ainsworth|1976|p=4}} [[ഫ്ലോറൻസ്|ഫ്ലോറൻസിൽ]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഈ കൃതി പുല്ലുകൾ, പായൽ, ഫംഗസ് എന്നിവയുടെ വ്യവസ്ഥാപിത [[ജൈവവർഗ്ഗീകരണശാസ്ത്രം|വർഗ്ഗീകരണത്തിന്]] അടിത്തറയിട്ടു. ഇപ്പോഴും നിലവിലുള്ള ജനുസ് നാമങ്ങളായ പോളിപോറസ്, ട്യൂബർ എന്നിവ 1729-ൽ അദ്ദേഹം എഴുതിയതാണ്. ഒരു ജനുസ്സിന്റെ ശാസ്ത്രീയ നാമം പരാമർശിക്കുമ്പോൾ, രചയിതാവിന്റെ ചുരുക്കെഴുത്ത് ഓപ്ഷണലായി അവസാനം ചേർക്കാമെന്നത് ശ്രദ്ധിക്കുക. ''മൈക്കോളജി'' എന്ന പദവും ''മൈക്കോളജിസ്റ്റ്'' എന്ന കോംപ്ലിമെന്ററി പദവും ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചത് 1836-ൽ എംജെ ബെർക്ക്‌ലിയാണ് . {{Sfn|Ainsworth|1976|p=2}} == മൈക്കോളജിയും മരുന്ന് കണ്ടെത്തലും == നൂറ്റാണ്ടുകളായി, ചില കൂൺ വർഗ്ഗങ്ങൾ [[ചൈന]], [[ജപ്പാൻ]], [[റഷ്യ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ [[നാട്ടുവൈദ്യം|നാടോടി ഔഷധമായി]] ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കൂണിന്റെ ഉപയോഗം പ്രധാനമായും ഏഷ്യൻ ഭൂഖണ്ഡത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ചാണെങ്കിലും, [[മദ്ധ്യപൂർവേഷ്യ|മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്]], [[പോളണ്ട്]], [[ബെലാറുസ്|ബെലാറസ്]] തുടങ്ങിയ ലോകത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിലുള്ള ആളുകൾ ഔഷധ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി കൂൺ ഉപയോഗിക്കുന്നതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. [[അൾട്രാവയലറ്റ് തരംഗം|അൾട്രാവയലറ്റ് (UV) ലൈറ്റിന്]] വിധേയമാകുമ്പോൾ കൂൺ വലിയ അളവിൽ [[ജീവകം ഡി|വിറ്റാമിൻ ഡി]] ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|last=Cardwell|journal=Nutrients|pmc=6213178|issn=2072-6643|doi=10.3390/nu10101498|page=1498|issue=10|volume=10|title=A Review of Mushrooms as a Potential Source of Dietary Vitamin D|first=Glenn|date=2018-10-13|first4=Lucinda J.|last4=Black|first3=Anthony P.|last3=James|first2=Janet F.|last2=Bornman|pmid=30322118}}</ref> [[പെനിസിലിൻ|പെൻസിലിൻ]], സൈക്ലോസ്പോരിൻ, ഗ്രിസോഫുൾവിൻ, സെഫാലോസ്പോരിൻ, സൈലോസിബിൻ എന്നിവ പൂപ്പൽ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുത്ത മരുന്നുകളുടെ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. <ref>{{Cite web|url=https://www.frontiersin.org/research-topics/18261/fungal-bioactive-metabolites-of-pharmacological-relevance|title=Fungal Bioactive Metabolites of Pharmacological Relevance {{!}} Frontiers Research Topic|access-date=2021-02-01|website=www.frontiersin.org}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/aspergillus-alliaceus|title=Aspergillus alliaceus - an overview {{!}} ScienceDirect Topics|access-date=2021-02-01|website=www.sciencedirect.com}}</ref> == ഇതും കാണുക == * [[Ethnomycology|എത്‌നോമൈക്കോളജി]] * [[Fungal biochemical test|ഫംഗൽ ബയോകെമിക്കൽ പരിശോധന]] * [[List of mycologists|മൈക്കോളജിസ്റ്റുകളുടെ പട്ടിക]] * [[List of mycology journals|മൈക്കോളജി ജേണലുകളുടെ പട്ടിക]] * [[Marine fungi|മറൈൻ ഫംഗി]] * [[Mushroom hunting|കൂൺ വേട്ട]] * [[Mycotoxicology|മൈകോടോക്സിക്കോളജി]] * [[Pathogenic fungi|രോഗകാരിയായ ഫംഗസ്]] * [[Protistology|പ്രോട്ടിസ്റ്റോളജി]] == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} === ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ട സാഹിത്യം === * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=3R09AAAAIAAJ|title=Introduction to the History of Mycology|last=Ainsworth|first=Geoffrey Clough|publisher=Cambridge University Press|year=1976|isbn=978-0-521-21013-3}} == പുറം കണ്ണികൾ == * പ്രൊഫഷണൽ സംഘടനകൾ ** BMS : [http://www.britmycolsoc.org.uk/ ബ്രിട്ടീഷ് മൈക്കോളജിക്കൽ സൊസൈറ്റി] (യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം) ** MSA : [http://www.msafungi.org മൈക്കോളജിക്കൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് അമേരിക്ക] (നോർത്ത് അമേരിക്ക) * അമച്വർ സംഘടനകൾ ** MSSF : [http://www.mssf.org/ മൈക്കോളജിക്കൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോ] ** [http://namyco.org/clubs/index.html നോർത്ത് അമേരിക്കൻ മൈക്കോളജിക്കൽ അസോസിയേഷൻ] (വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ അമച്വർ സംഘടനകളുടെ പട്ടിക) ** [http://psms.org/ പുഗെറ്റ് സൗണ്ട് മൈക്കോളജിക്കൽ സൊസൈറ്റി] ** [http://www.wildmushrooms.org/ ഒറിഗോൺ മൈക്കോളജിക്കൽ സൊസൈറ്റി] ** IMA [http://www.illinoismyco.org/ ഇല്ലിനോയിസ് മൈക്കോളജിക്കൽ അസോസിയേഷൻ] * വിവിധ ലിങ്കുകൾ ** സൗത്ത് കരോലിന യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ [https://web.archive.org/web/20080509061914/http://media.med.sc.edu/microbiology2007/ മൈക്കോളജിയിൽ ഓൺലൈൻ പ്രഭാഷണങ്ങൾ] ** [http://mycology.cornell.edu/ WWW വെർച്വൽ ലൈബ്രറി: മൈക്കോളജി] ** [https://web.archive.org/web/20060114142535/http://www.mykoweb.com/links.html MykoWeb ലിങ്ക് പേജ്] ** [http://www.mushroomthejournal.com/greatlakesdata/Terms/TermsFrame.html ഇല്ലിനോയിസ് മൈക്കോളജിക്കൽ അസോസിയേഷനിൽ മൈക്കോളജിക്കൽ ഗ്ലോസറി] ** പ്രൊഫഷണലുകൾക്കും അമച്വർമാർക്കുമുള്ള [http://www.fungimag.com/ ഫംഗി മാഗസിൻ] - മൈക്കോളജിക്കൽ കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വലിയ പ്രചാരത്തിലുള്ള യുഎസ് പ്രസിദ്ധീകരണം] ** യുകെയിലെ എഡിൻബർഗ് സർവകലാശാലയിലെ [https://web.archive.org/web/20070928010349/http://129.215.156.68/index.html ഫംഗൽ സെൽ ബയോളജി ഗ്രൂപ്പ്] . ** [http://exhibits.mannlib.cornell.edu/mycological/ മൈക്കോളജിക്കൽ മാർവൽസ്] കോർണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, മാൻ ലൈബ്രറി [[വർഗ്ഗം:ജീവശാസ്ത്രശാഖകൾ]] fauumh43pzmrhdrh2kezm58bb4ykexb 0 568296 4675246 4669398 2026-10-11T12:27:36Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675246 wikitext text/x-wiki {{PU|Ricky Kej}} {{Infobox musical artist | name = റിക്കി കെജ് | image = Rickey Kej 01.jpg | caption = | image_upright = | landscape = | size = | nickname = | birth_name = റിക്കി കെജ് | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1981|08|05}} | birth_place = [[വടക്കൻ കരോലിന]], [[യു.എസ്.]] | death_place = | years_active = 2000–ഇതുവരെ | website = {{url|rickykej.com}} | background = }} നിരവധി [[ഗ്രാമി പുരസ്കാരം|ഗ്രാമി]] അവാർഡുകൾ നേടിയിട്ടുള്ള ഇന്ത്യൻ സംഗീത സംവിധായകനും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനുമാണ് '''റിക്കി കെജ്''' (ജനനം 5 ഓഗസ്റ്റ് 1981). <ref>{{Cite web|url=https://www.grammy.com/grammys/artists/ricky-kej/18527|title=Ricky Kej|access-date=2021-05-17|date=2020-11-23|website=GRAMMY.com|language=en|archive-date=2021-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921020906/https://www.grammy.com/grammys/artists/ricky-kej/18527|url-status=dead}}</ref> [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂയോർക്കിലെയും]] [[ജനീവ|ജനീവയിലെയും]] [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ]] ആസ്ഥാനം ഉൾപ്പെടെ 30-ലധികം രാജ്യങ്ങളിലെ വേദികളിൽ അദ്ദേഹം പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/airpollution/events/conference/en/|title=WHO {{!}} First WHO Global Conference on Air Pollution and Health, 30 October – 1 November 2018|access-date=2020-11-16|website=WHO|archive-url=https://web.archive.org/web/20180314210049/http://www.who.int/airpollution/events/conference/en/|archive-date=14 March 2018}}</ref> ഭൂമി നശീകരണം, [[മരുഭൂമീകരണം|മരുഭൂകരണം]], [[വരൾച്ച]] എന്നിവയുടെ വെല്ലുവിളികളെ കുറിച്ച് പൊതുജന അവബോധം വളർത്തുന്നതിനായി COP14-ൽ കെജിനെ UNCCD ലാൻഡ് അംബാസഡറായി <ref>{{Cite web|url=https://www.unccd.int/actions/unccd-land-ambassadors|title=UNCCD Land Ambassadors {{!}} UNCCD|access-date=2020-04-06|website=www.unccd.int|archive-date=2020-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200503083922/https://www.unccd.int/actions/unccd-land-ambassadors|url-status=dead}}</ref> തിരഞ്ഞെടുത്തു. യുനെസ്കോ - എംജിഐഇപി "ഗ്ലോബൽ അംബാസഡർ ഫോർ കൈൻഡ്നസ്", <ref>{{Cite web|url=http://mgiep.unesco.org/|title=Grammy Award winning musician and SDG champion Ricky Kej lends voice to #KindnessMatters|access-date=2020-04-06|website=UNESCO MGIEP}}</ref> [[യൂനിസെഫ്|യുണിസെഫ്]] സെലിബ്രിറ്റി സപ്പോർട്ടർ, <ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/grammy-winner-ricky-kej-appointed-unicef-supporter-telugu-states-93756|title=Grammy winner Ricky Kej appointed UNICEF supporter for Telugu states|access-date=2020-04-06|date=21 December 2018|website=thenewsminute.com}}</ref> [[ലോകഭൗമദിനം|എർത്ത് ഡേ നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ]] അംബാസഡർ എന്നിവയായും കെജ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://www.earthday.org/renowned-conservationist-grammy-award-winner-ricky-kej-becomes-ambassador-of-earth-day-network-india/|title=RENOWNED CONSERVATIONIST & GRAMMY ® AWARD WINNER RICKY KEJ BECOMES "AMBASSADOR OF EARTH DAY NETWORK, INDIA"|access-date=2020-04-06|date=2018-03-13|website=Earth Day|language=en}}</ref> 2020-ൽ, ജിക്യു മാഗസിൻ കെജിനെ GQ ഹീറോ 2020 ആയി തിരഞ്ഞെടുത്തു. <ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.gqindia.com/get-smart/content/gq-heroes-ricky-kej|title=GQ Heroes: Ricky Kej|access-date=2020-11-16|date=19 October 2020|website=GQ India|language=en-IN|archive-url=https://web.archive.org/web/20201123223848/https://www.gqindia.com/get-smart/content/gq-heroes-ricky-kej|archive-date=2020-11-23|url-status=dead}}</ref> 2015-ൽ, 57-ാമത് വാർഷിക ഗ്രാമി അവാർഡുകളിൽ ''വിൻഡ്സ് ഓഫ് സംസാര'' എന്ന ആൽബത്തിന് അദ്ദേഹം ഗ്രാമി നേടി. <ref name="Grammy_WOS">{{Cite web|url=http://www.grammy.com/nominees|title=57th Annual Grammy Award Nominees|access-date=6 December 2014|date=December 2014|publisher=National Academy of Recording Arts and Sciences|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503164723/http://www.grammy.com/nominees|archive-date=3 May 2012}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ 14-ാമത്തെ സ്റ്റുഡിയോ ആൽബം പ്രൊജക്റ്റ്, 2014 ഓഗസ്റ്റിൽ യു.എസ്. ''[[ബിൽബോർഡ് (മാഗസിൻ)|ബിൽബോർഡ്]]'' ന്യൂ ഏജ് ആൽബങ്ങളുടെ ചാർട്ടിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനത്തെത്തി, <ref name="Billboard_WOS">{{Cite web|url=http://www.billboard.com/charts/2014-08-02/new-age-albums|title=New Age Albums Charts|access-date=27 November 2014|date=August 2014|website=Billboard}}</ref> ഇന്ത്യൻ വംശജനായ ഒരാൾക്ക് ഈ നേട്ടം കരസ്ഥമാക്കുന്നത് ആദ്യമാണ്. <ref name="Kej_NRIPulse">{{Cite web|url=http://www.nripulse.com/topping-charts-the-kej-way/|title=Topping Charts the Kej Way|access-date=27 November 2014|last=D G|first=Supriya|date=18 August 2014|publisher=NRI Pulse}}</ref> 2014 ജൂലൈ മാസത്തിൽ സോൺ മ്യൂസിക് റിപ്പോർട്ടർ ടോപ്പ് 100 റേഡിയോ എയർപ്ലേ ചാർട്ടിൽ ഈ ആൽബം ഒന്നാം സ്ഥാനത്തെത്തി <ref name="Radio_July2014">{{Cite web|url=http://www.zonemusicreporter.com/charts/top100.asp?m=7&y=2014|title=Top 100 Radio Airplay Chart|access-date=27 November 2014|date=July 2014|publisher=ZoneMusicReporter|archive-date=2014-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129021014/http://www.zonemusicreporter.com/charts/top100.asp?m=7&y=2014|url-status=dead}}</ref> . 2016-ൽ ഗ്രാമി അവാർഡ് നേടിയ ''ഗ്രേസ്'' എന്ന ആൽബത്തിൽ കെജ് കീബോർഡുകൾ വായിച്ചു, 2016 ഗ്രാമി നോമിനേറ്റഡ് ആൽബമായ ''ലവ് ലാംഗ്വേജിൽ'' അദ്ദേഹം ഒരു ഗാനം ക്രമീകരിക്കുകയും രചിക്കുകയും ചെയ്തു, കൂടാതെ 2015 ഗ്രാമി നോമിനേറ്റഡ് ആൽബമായ ''അയഹുവാസ്ക ഡ്രീംസിൽ'' കീബോർഡുകൾ ക്രമീകരിക്കുകയും അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആൽബമായ ''ശാന്തി സംസാര വേൾഡ് മ്യൂസിക് ഫോർ എൻവയോൺമെന്റൽ കോൺഷ്യസ്നെസ്'' 2015 നവംബർ 30 ന് ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി [[നരേന്ദ്ര മോദി|നരേന്ദ്ര മോദിയും]] ഫ്രഞ്ച് പ്രസിഡന്റ് [[ഫ്രാൻസ്വ ഒലാദ്|ഫ്രാങ്കോയിസ് ഹോളണ്ടും]] ചേർന്ന് [[യു.എൻ. കാലാവസ്ഥ ഉച്ചകോടി 2015|2015 ഐക്യരാഷ്ട്ര കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന സമ്മേളനത്തിൽ]] പുറത്തിറക്കി. <ref name="EconomicTimes_Launch">{{Cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-12-01/news/68688381_1_music-album-ricky-kej-wouter-kellerman|title=Narendra Modi & Francois Hollande launch Ricky Kej's music album in Paris|access-date=3 March 2016|date=1 December 2015|website=The Economic Times|archive-date=2016-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306052428/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-12-01/news/68688381_1_music-album-ricky-kej-wouter-kellerman|url-status=dead}}</ref> ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷമുള്ള മാസങ്ങളിൽ, റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് [[കിരീബാസ്|കിരിബത്തിയിൽ]] ഉൾപ്പെടെ, പരിസ്ഥിതിയെക്കുറിച്ചും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തെക്കുറിച്ചും കെജ് വ്യാപകമായി സംസാരിച്ചു, അവിടെ അദ്ദേഹം മൂന്ന് തവണ മുൻ പ്രസിഡന്റ് അനോട്ട് ടോങ്ങുമായി അഭിമുഖം നടത്തുകയും സംഗീതം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name="Kirabati">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Grammy-Awardee-Ricky-Kej-Visits-Kiribati-Archipelago/articleshow/52605413.cmss|title=Grammy Awardee Ricky Kej Visits Kiribati Archipelago|access-date=12 June 2016|date=5 June 2016|website=The Times of India}}</ref> റേഡിയോ, ടെലിവിഷൻ ജിംഗിളുകൾക്കായി 3,500-ലധികം പ്ലെയ്‌സ്‌മെന്റുകൾ കെജിന് ലഭിച്ചു. <ref name="3000_Jingles_BetterIndia">{{Cite web|url=http://www.thebetterindia.com/19287/bangaluru-based-musician-ricky-kej-brings-home-grammy/|title=Bangaluru Based Musician Ricky Kej Brings Home A Grammy|access-date=26 February 2016|last=Pareek|first=Pareek|date=10 February 2015|publisher=TheBetterIndia}}</ref> 2011 ഫെബ്രുവരി 17<ref name="Parsons_Profile">{{Cite web|url=http://www.mainlypiano.com/Artist_Pages/Ricky_Kej.html|title=Ricky Kej|access-date=27 November 2014|last=Parsons|first=Kathy|publisher=MainlyPiano}}</ref> ന് [[ധാക്ക|ധാക്കയിൽ]] നടന്ന 2011 ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ് ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങിന് അദ്ദേഹം സംഗീതം നൽകി. 2016 ഏപ്രിൽ 26-ന്, കെജ് ഇന്ത്യയിലെ [[ജയ്‌പൂർ|ജയ്പൂരിലേക്ക്]] പോയി, അവിടെ സേവ് ദി ചിൽഡ്രന്റെ പുതിയ ആഗോള കാമ്പെയ്‌നായ എവരി ലാസ്റ്റ് ചൈൽഡിന്റെ ഗുഡ്‌വിൽ അംബാസഡറായി അദ്ദേഹത്തെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. <ref name="Save the Children">{{Cite web|url=http://www.savethechildren.org/site/c.8rKLIXMGIpI4E/b.9387359/k.9F03/Every_Last_Child.htm?msource=weklpelc0416|title=Every Last Child Deserves a Future|access-date=12 June 2016|year=2016|publisher=Save the Children|archive-date=2016-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160807041621/http://www.savethechildren.org/site/c.8rKLIXMGIpI4E/b.9387359/k.9F03/Every_Last_Child.htm?msource=weklpelc0416|url-status=dead}}</ref> 2016 ജൂലൈ 18-ന്, ന്യൂയോർക്കിലെ യുഎൻ ആസ്ഥാനത്ത്, ആഗോള മാനുഷിക കലാകാരൻ എന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹത്തിന് എക്‌സലൻസ് ആൻഡ് ലീഡർഷിപ്പ് അവാർഡ് ലഭിച്ചു, കൂടാതെ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ജനറൽ അസംബ്ലി ഹാളിൽ ''ശാന്തി സംസാരത്തിന്റെ'' ഭാഗങ്ങൾ തത്സമയം അവതരിപ്പിച്ചു. ഐക്യരാഷ്ട്ര പൊതുസഭയിലെ തന്റെ പ്രകടനം കെജ് ഇങ്ങനെ ഉപസംഹരിച്ചു, "കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം യഥാർത്ഥമാണ്.. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം മനുഷ്യ പ്രേരിതമാണ്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം നമ്മെയെല്ലാം ബാധിക്കുന്നു.. നമ്മുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ലോകത്തിന്റെ മറുവശത്തുള്ള രാജ്യങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നു." <ref name="Performs_at_UN">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Ricky-Kej-performs-at-UN-bags-excellence-and-leadership-award/articleshow/53265056.cms|title=Ricky Kej performs at UN, bags excellence and leadership award|access-date=28 December 2016|date=18 July 2016|website=The Times of India}}</ref> <ref name="Novus_Summit">{{Cite web|url=http://www.novussummit.org/|title=Novus Summit- United Nations|access-date=28 December 2016|year=2016|website=The Times of India|archive-date=2016-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160801140319/http://www.novussummit.org/|url-status=dead}}</ref> 2018-ൽ, "റിയൽ ലീഡേഴ്‌സ് 100 ലിസ്റ്റിൽ" കെജ് ഇടംപിടിച്ചു. 'ഭാവിയെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്ന' നേതാക്കളുടെ ഈ ലിസ്റ്റ് ക്യൂറേറ്റ് ചെയ്യുന്നത് റിയൽ ലീഡേഴ്സ് (ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ ഒപ്പിട്ടത്) ആണ്. <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/sunday-chronicle/headliners/250218/samsaras-real-leader.html|title=Samsara's real leader|access-date=2020-11-16|last=gomes|first=suruchi kapur|date=2018-02-25|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> ഇതിൽ ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള ഏക പ്രതിനിധിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. 2018 മെയ് മാസത്തിൽ, "മികച്ച സംഗീതവും മാനുഷികവുമായ നേട്ടങ്ങൾക്ക്" ഹൗസ് ഓഫ് കോമൺസ് ഓഫ് കാനഡ കെജിനെ ആദരിച്ചു. [[സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങൾ|സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങളുമായി]] (SDGs) കുട്ടികളെ പരിചയപ്പെടുത്താനുള്ള തന്റെ ശ്രമത്തിൽ, 17 SDG-കളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ''മൈ എർത്ത് സോങ്ങ്സ്'' - 27 കുട്ടികളുടെ റൈമുകൾ അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചു. [[യൂനിസെഫ്|യുണിസെഫ്]] പുറത്തിറക്കിയ ഈ ഗാനങ്ങൾ അഞ്ച് ദശലക്ഷത്തിലധികം പാഠപുസ്തകങ്ങളിൽ (ഇംഗ്ലീഷ്, [[ഹിന്ദി]], [[കന്നഡ]] ഭാഷകൾ) പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=https://www.edexlive.com/people/2018/aug/19/why-rickynbspkej39s-earth-songs-are-going-to-be-in-1-million-textbooks-in-2019-3694.html|title=Why Ricky Kej's Earth Songs are going to be in 1 million textbooks in 2019|access-date=2020-11-16|website=The New Indian Express|language=en}}</ref> 2020-ൽ, കെജ് തന്റെ സംഗീതം, ജീവിതശൈലി, പ്രവർത്തനം എന്നിവയിലൂടെ നമ്മുടെ ഗ്രഹത്തെ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ തന്റെ കഴിവ് ഉപയോഗിച്ചതിന്റെ പേരിൽ GQ ഹീറോസിൽ ഫീച്ചർ ചെയ്യപ്പെട്ടു. <ref name="auto1"/> ഒരു സംഗീതജ്ഞനെന്ന നിലയിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതവും യാത്രയും ഇപ്പോൾ ഐസിഎസ്ഇ സിലബസ് ഇംഗ്ലീഷ് പാഠപുസ്തകങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇന്ത്യയിലെ ഏഴാം ക്ലാസ് കുട്ടികളെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://www.macmillanindia.com/node/31387|title=Launch of New CISCE Series by Macmillan Education India {{!}} Macmillan Education India|access-date=2018-03-19|website=www.macmillanindia.com|language=en|archive-date=2018-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180319213624/http://www.macmillanindia.com/node/31387|url-status=dead}}</ref> നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡീസിലെ (ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസിൽ) പ്രൊഫസർ കൂടിയാണ് കെജ്. <ref>{{Cite web|url=http://www.nias.res.in/content/people|title=20|website=NIAS.RES.IN|access-date=2022-04-07|archive-date=2022-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220426020644/https://www.nias.res.in/content/people|url-status=dead}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == 1981 ഓഗസ്റ്റ് 5 ന് [[വടക്കൻ കരോലിന|നോർത്ത് കരോലിനയിലാണ്]] റിക്കി കെജ് ജനിച്ചത്. പകുതി പഞ്ചാബി, പകുതി മാർവാരി <ref name="Kej_Mid-Day">{{Cite web|url=http://www.mid-day.com/articles/bangalore-to-mumbai/64710|title=Bangalore to Mumbai|access-date=28 November 2014|last=Ghose|first=Priyanjali|date=November 2009|publisher=Mid-Day|archive-date=2014-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20141205172546/http://www.mid-day.com/articles/bangalore-to-mumbai/64710|url-status=dead}}</ref> ആയ കെജ് എട്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂരിലേക്ക്]] താമസം മാറ്റി. <ref name="Kej_NRIPulse"/> ബാംഗ്ലൂരിലെ ബിഷപ്പ് കോട്ടൺ ബോയ്സ് സ്കൂളിൽ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസവും തുടർന്ന് ബാംഗ്ലൂരിലെ ഓക്സ്ഫോർഡ് ഡെന്റൽ കോളേജിൽ നിന്ന് ദന്തചികിത്സ ബിരുദവും പൂർത്തിയാക്കി. ദന്തചികിത്സയാണ് പഠിച്ചതെങ്കിലും അദ്ദേഹംആ രംഗത്ത് തുടരുന്നതിന് പകരം സംഗീതത്തിൽ ഒരു കരിയർ തിരഞ്ഞെടുത്തു. <ref name="Kej_TNIE">{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/bangalore/article89117.ece|title=Tuned to Pefection|access-date=27 November 2014|last=Choudhury|first=Prerna|date=December 2009|website=The New Indian Express}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം ഒരു പുരോഗമന റോക്ക് ബാൻഡിൽ ചേർന്നു. അത് തനിക്ക് സംഗീതത്തോട് നല്ല അടിത്തറയും എക്സ്പോഷറും നൽകിയെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. <ref name="Kej_Mid-Day"/> തന്റെ മകന്റെ കലാപരമായ ജീനുകൾ അഭിനേതാവും ഒളിമ്പിക് സൈക്ലിസ്റ്റും സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനിയുമായ ജാനകി ദാസിൽ നിന്ന് പാരമ്പര്യമായി ലഭിച്ചതാണെന്ന് കെജിന്റെ അമ്മ പമ്മി കെജ് നേരത്തെ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ അഭിപ്രായപ്പെട്ടിരുന്നു. <ref name="YoungOnTheConsole_Hindu">{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/mp/2004/08/03/stories/2004080301040300.htm|title=Young on the console|access-date=27 November 2014|last=Rodgers|first=Debbie|date=August 2004|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://archive.today/20141130052851/http://www.thehindu.com/mp/2004/08/03/stories/2004080301040300.htm|archive-date=2014-11-30}}</ref> കെജ് തന്റെ ദന്തചികിത്സാ ബിരുദത്തെ ഒരു ഇതര തൊഴിൽ ഓപ്ഷനായി കാണുന്നില്ല. എല്ലാ തൊഴിലിലും ഉയർച്ച താഴ്ചകൾ ഉണ്ടെന്നും ഒരു ബാക്കപ്പ് കരിയറിന്റെ യഥാർത്ഥ ആവശ്യമില്ലെന്നും അദ്ദേഹം കുറിക്കുന്നു. <ref name="Kej_TNIE"/> സംഗീത ജീവിതം പിന്തുടരാനുള്ള തന്റെ തീരുമാനം മാതാപിതാക്കൾക്ക് അംഗീകരിക്കാൻ എളുപ്പമല്ലെന്ന് അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി. <ref name="Kej_NRIPulse"/> == സംഗീത ജീവിതം == === തുടക്കം === ബെംഗളൂരു ആസ്ഥാനമായുള്ള പുരോഗമന റോക്ക് ബാൻഡായ ഏഞ്ചൽ ഡസ്റ്റിലെ കീബോർഡിസ്റ്റായിട്ടാണ് കെജ് തന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്.<ref name="RollingStoneIndia_Feb2015">{{Cite web|url=http://rollingstoneindia.com/ricky-kej/|title=Who is Ricky Kej?|access-date=19 February 2015|last=Deshpande|first=Disha|date=February 2015|website=Rolling Stone}}</ref> ബാൻഡിൽ രണ്ട് വർഷത്തോളം അദ്ദേഹം ഒരു മുഴുവൻ സമയ സംഗീതസംവിധായകനായി മാറുകയും 2003-ൽ സ്വന്തം സ്റ്റുഡിയോയായ റാവോലൂഷൻ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. മൂവായിരത്തിലധികം പരസ്യ ജിംഗിളുകൾക്കും [[കന്നഡ]] സിനിമകൾക്കും അദ്ദേഹം സംഗീതം നൽകി. കെജ് ഒരു സ്വയം പഠിച്ച സംഗീതജ്ഞനാണ്, എന്നാൽ ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം അറിയാത്തത് ഒരു വൈകല്യമായി സ്വയം കരുതിയതിനാൽ അദ്ദേഹം 24-ാം വയസ്സിൽ ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം പഠിച്ചു.<ref name="BusinessStandard_Feb2015">{{cite news |title=India doesn't produce more Grammy winners because of Bollywood |last=Aravind |first=Indulekha |date=February 2015 |url=http://www.business-standard.com/article/beyond-business/india-doesn-t-produce-more-grammy-winners-because-of-bollywood-ricky-kej-115021400663_1.html |work=Business Standard |accessdate=19 February 2015 |archive-date=20 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150220011128/http://www.business-standard.com/article/beyond-business/india-doesn-t-produce-more-grammy-winners-because-of-bollywood-ricky-kej-115021400663_1.html |url-status=live }}</ref> === ''ശാന്തി ഓർക്കസ്ട്ര'' === കെജ് 17 സ്റ്റുഡിയോ ആൽബങ്ങൾ പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്, അവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും മാതൃരാജ്യമായ ഇന്ത്യയിൽ അല്ല, യുഎസിൽ പുറത്തിറക്കിയവയാണ്. ഇന്ത്യയിലെ മോശം സംഗീതസംസ്കാരവും രാജ്യത്തെ ഹിന്ദി ചലച്ചിത്ര സംഗീത വ്യവസായത്തിന്റെ പ്രബലമായ സാന്നിധ്യവുമാണ് ഇതിന് കാരണമെന്ന് അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.<ref name="RollingStoneIndia_Feb2015"/> കെജിന്റെ 13-ാമത്തെ സ്റ്റുഡിയോ ആൽബമായ ''ശാന്തി ഓർക്കസ്ട്ര'' 2013 ജൂലൈ 9<ref name="SO_AMG">{{Cite web|url=http://www.allmusic.com/album/shanti-orchestra-mw0002583668|title=Ricky Kej – Shanti Orchestra|access-date=20 February 2015|publisher=AllMusic}}</ref> -ന് പുറത്തിറങ്ങി. ഈ ആൽബം 2013 നവംബറിൽ സോൺ മ്യൂസിക് റിപ്പോർട്ടർ ടോപ്പ് 100 റേഡിയോ എയർപ്ലേ ചാർട്ടിൽ 3-ആം സ്ഥാനത്തെത്തി,<ref name="Radio_Nov2013">{{Cite web|url=http://www.zonemusicreporter.com/charts/top100.asp?m=11&y=2013|title=ZMR Top 100 Radio Airplay Chart|access-date=20 February 2015|date=November 2013|publisher=ZoneMusicReporter|archive-date=2015-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20150214151937/http://www.zonemusicreporter.com/charts/top100.asp?m=11&y=2013|url-status=dead}}</ref><ref name="Radio_2013">{{Cite web|url=http://www.zonemusicreporter.com/charts/Top1002013.asp|title=ZMR Top 100 Airplay Chart for 2013|access-date=20 February 2015|publisher=ZoneMusicReporter|archive-date=2015-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20150201214853/http://www.zonemusicreporter.com/charts/Top1002013.asp|url-status=dead}}</ref> 2013-ലെ സോൺ മ്യൂസിക് റിപ്പോർട്ടർ ടോപ്പ് 100 എയർപ്ലേ ചാർട്ടിൽ 37-ആം സ്ഥാനവും ലഭിച്ചു. ഈ ആൽബം 2013-ലെ സോൺ മ്യൂസിക് റിപ്പോർട്ടർ മ്യൂസിക് അവാർഡിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു<ref name="Telegraph_Feb2015">{{Cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1150212/jsp/t2/story_2798.jsp#.VObPN_mUdyw|title=India's new age Grammy|access-date=20 February 2015|last=Paul|first=Mathures|date=February 2015|website=The Telegraph}}</ref> കൂടാതെ ആൽബത്തിലെ "ഫോർഎവർ" എന്ന ട്രാക്ക് അതേ വർഷം തന്നെ ഹോളിവുഡ് മ്യൂസിക് ഇൻ മീഡിയ (HMMA) അവാർഡിനും നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref name="HMMA_2013">{{Cite web|url=http://www.hmmawards.com/2013-music-genre-nominees/|title=2013 Music Genre Nominees|access-date=20 February 2015|publisher=HMMA|archive-date=2015-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20150404055316/http://www.hmmawards.com/2013-music-genre-nominees/|url-status=dead}}</ref> === ''2 യുണൈറ്റ് ആൾ'' === ഗാസയിലെ ഫലസ്തീനികൾക്കുള്ള അടിയന്തര മാനുഷിക സഹായം ലക്ഷ്യമിട്ട് പീറ്റർ ഗബ്രിയേലിനൊപ്പം<ref name="2UniteAll">{{Cite web|url=http://www.2uniteall.com/about.html|title=Grammy-Winning Artists, Rock Stars and Composers Join Forces in First US-Produced Benefit Album for Gaza Relief|access-date=28 February 2016|publisher=2uniteall.com}}</ref><ref name="2UniteAll2">{{Cite web|url=http://mondoweiss.net/2014/11/musicians-together-support/|title=All-star musicians come together to support Gaza with new album 2 Unite All|access-date=28 February 2016|last=Robbins|first=Annie|date=7 November 2014|publisher=mondoweiss}}</ref> കെജ് ''2 യുണൈറ്റ് ഓൾ'' എന്ന ആൽബം നിർമ്മിച്ചു. ഇംഗ്ലീഷ് റോക്ക് ബാൻഡ് പോലീസിൽ നിന്നുള്ള ഡ്രമ്മർ സ്റ്റുവർട്ട് കോപ്‌ലാൻഡ്, ഇംഗ്ലീഷ് റോക്ക് ബാൻഡ് ഡെഫ് ലെപ്പാർഡിന്റെ ഡ്രമ്മർ റിക്ക് അലൻ, അമേരിക്കൻ റോക്ക് ബാൻഡ് സിസ്റ്റം ഓഫ് എ ഡൗൺ ഫ്രണ്ട്മാൻ സെർജ് ടാങ്കിയൻ, ഗ്രാമി അവാർഡ് നേടിയ ഓപ്പറ ഗായിക സാഷാ കുക്ക് എന്നിവരും ആൽബത്തിൽ സഹകരിച്ചു.<ref name="RollingStoneIndia_Feb2015"/> <ref name="NDTV_Feb2015">{{Cite web|url=http://movies.ndtv.com/music/grammy-winner-ricky-kej-says-india-is-not-the-primary-market-for-his-music-740181|title=Grammy Winner Ricky Kej Says India is Not the Primary Market For His Music|access-date=19 February 2015|date=February 2015|publisher=NDTV}}</ref> === ''ശാന്തി സംസാര'' === 2015 നവംബർ 30-ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആൽബം ''ശാന്തി സംസാര - വേൾഡ് മ്യൂസിക് ഫോർഎൻവയോൺമെന്റൽ കോൺഷ്യസ്നസ്,'' COP 21, 2015 ലെ ഐക്യരാഷ്ട്ര കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന സമ്മേളനത്തിൽ ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി [[നരേന്ദ്ര മോദി]] പുറത്തിറക്കി.<ref name="EconomicTimes_Launch"/> സിഡിയുടെ പകർപ്പ് പ്രധാനമന്ത്രി നേരിട്ട് ഫ്രഞ്ച് പ്രസിഡന്റ് [[ഫ്രാൻസ്വ ഒലാദ്|ഫ്രാൻസ്വാ ഒലാന്ദിന്]] സമ്മാനിച്ചു. യുഎൻ സെക്രട്ടറി ജനറൽ [[ബൻ കി മൂൺ|ബാൻ കി മൂണിനും]] ലോക നേതാക്കളുടെ സമ്മേളനത്തിനുമായി ആൽബത്തിലെ സംഗീതം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു വീഡിയോയും പ്ലേ ചെയ്തു.<ref name="KollyStar_Launch">{{Cite web|url=https://kollystar.com/bollywood/bollywood-cinema-news/ricky-kejs-new-music-album-shanti-samsara-world-music-for-environmental-consciousness-launched-at-united-nations-cop21-8789|title=Ricky Kej's New Music Album "Shanti Samsara – World Music for Environmental Consciousness" Launched at United Nations COP21|access-date=3 March 2016|date=11 December 2015|website=Kolly Star}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഗ്രാമി പുരസ്കാരത്തിന് ശേഷം പ്രധാനമന്ത്രി മോദി കെജുമായി നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ ചർച്ച ചെയ്ത നിരവധി പ്രോജക്ടുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഈ ആൽബം.<ref name="IndianExpress_Inspiration">{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/music/grammy-winner-ricky-kej-meets-pm-narendra-modi/l|title=Grammy winner Ricky Kej meets PM Narendra Modi|access-date=3 March 2016|last=PTI|date=7 September 2015|website=The Indian Express|archive-date=2023-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230207045725/https://indianexpress.com/article/news-archive/l-18-owner-suspended-for-irregularities/|url-status=dead}}</ref> പരിസ്ഥിതിയോടുള്ള മോദിയുടെ ഉത്കണ്ഠയിൽ പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട കെജ്, പരിസ്ഥിതി ബോധത്തിന്റെ സന്ദേശം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിനായി പ്രത്യേകമായി ഒരു പദ്ധതി വികസിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. പൂർത്തിയായപ്പോൾ, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 300-ലധികം അഭിനേതാക്കളും കലാകാരന്മാരും സംഗീതജ്ഞരും ആൽബത്തിന്റെ 24 ട്രാക്കുകളും നാല് മ്യൂസിക് വീഡിയോകളും നിർമ്മിക്കുന്നതിന് സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവ: * ഇന്ത്യൻ സംഗീതജ്ഞരായ [[വിശ്വ മോഹൻ ഭട്ട്|വിശ്വ മോഹൻ ഭട്ടും]] പ്രശസ്ത ബോളിവുഡ് നടൻ [[അമിതാഭ് ബച്ചൻ|അമിതാഭ് ബച്ചനും]]<ref name="Bachchan">{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/music/grammy-winner-ricky-kej-teams-up-with-amitabh-bachchan-for-epic-project|title=Grammy winner Ricky Kej teams up with Amitabh Bachchan for 'epic' project/|access-date=3 March 2016|last=PTI|date=19 November 2015|website=The Indian Express}}</ref> * അമേരിക്കൻ ഗായകനും ഗാനരചയിതാവുമായ ഗാരി നിക്കോൾസൺ * സ്റ്റുവർട്ട് കോപ്ലാൻഡ് * പാറ്റി ഓസ്റ്റിൻ * ബ്രൂണോ മാർസിൽ നിന്നുള്ള ഫിലിപ്പ് ലോറൻസ് * സ്ഥിരം സഹകാരി വൗട്ടർ കെല്ലർമാൻ * റോയൽ ഫിൽഹാർമോണിക് ഓർക്കസ്ട്ര * ക്രിസ്റ്റഫർ ടിൻ * ഡാർലിൻ കോൾഡൻഹോവൻ * പീറ്റർ യാരോ * ലേഡിസ്മിത്ത് ബ്ലാക്ക് മാംബാസോ * സോവെറ്റോ ഗോസ്പൽ ഗായകസംഘം * ഷെറാബ് ലിംഗിലെ സന്യാസിമാർ * കനേഡിയൻ ഗായകൻ ജെന്നിഫർ ഗസോയ് * "സിംഗിംഗ് നൺ ഓഫ് നേപ്പാൾ" [[അനി ചോയിങ് ദ്രോൽമ]] * ചൈനീസ് സിതർ വിർച്യുസോ മെയ് ഹാൻ * തായ്‌വാനീസ് എർഹു കളിക്കാരൻ ലാൻ തുങ് * അസെറി ഗായിക ഇൽഹാമ ഗാസിമോവ * വിയറ്റ്നാം, കൊറിയ, സെനഗൽ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കലാകാരന്മാരും സോളോയിസ്റ്റുകളും * ഫ്രാൻസെസ് ഫിഷർ, റോസന്ന ആർക്വെറ്റ്, ലിൻഡ്സെ വാഗ്നർ എന്നിവരുടെ ശബ്ദവും ജാപ്പനീസ് പ്രധാനമന്ത്രി [[ഷിൻസോ ആബേ|ഷിൻസോ അബെയുടെ]] ഒരു പ്രത്യേക സന്ദേശവും<ref name="KollyStar_Launch"/> 2015 ഡിസംബർ 23-ന്, ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രപതി [[പ്രണബ് മുഖർജി]] പുല്ലാങ്കുഴൽ വിദഗ്ധൻ വൂട്ടർ കെല്ലർമാനും ബിഷപ്പ് കോട്ടൺ ബോയ്സ് സ്കൂളിലെ നൂറിലധികം വിദ്യാർത്ഥികളും ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രത്യേക ക്രമീകരണത്തിൽ ''ശാന്തി സംസാരത്തിലെ'' ഒരു ഗാനം അവതരിപ്പിക്കാൻ കെജിനെ ക്ഷണിച്ചു. അവിടെ അവരെക്കൂടാതെ നിരവധി സംസ്ഥാന-ദേശീയ ഉദ്യോഗസ്ഥരും 13,000-ത്തോളം ആളുകളും സന്നിഹിതരായിരുന്നു.<ref name="BishopCotton">{{Cite web|url=http://www.cottonboys.com/presidents-visit-2015/|title=President's Visit – 2015|access-date=3 March 2016|date=23 December 2015|publisher=Bishop Cotton Boys' School|archive-date=2016-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160908130521/http://www.cottonboys.com/presidents-visit-2015/|url-status=dead}}</ref> 2016-ൽ ''ശാന്തി സംസാരത്തിൽ'' നിന്നുള്ള "സംസാര" 2015 ഡിസംബറിലെ ലോക സംഗീതത്തിനുള്ള ഗ്ലോബൽ മ്യൂസിക് അവാർഡ് ഗോൾഡ് മെഡൽ - ഇന്ത്യ,<ref name="Global_Music_Awards_January_2016">{{Cite web|url=http://www.globalmusicawards.com/|title=Global Music Awards January_2016 Gold Medal Winner: World Music – India|access-date=28 February 2015}}</ref> കൂടാതെ മികച്ച ഓപ്പൺ/അക്കൗസ്റ്റിക് ഓപ്പൺ വിഭാഗത്തിനുള്ള ഇന്റർനാഷണൽ അക്കോസ്റ്റിക് മ്യൂസിക് അവാർഡുകളും<ref name="International_Acoustic_Music_Awards">{{Cite web|url=http://www.inacoustic.com/winners.html|title=International Acoustic Music Awards Best Open/Acoustic Open Genre|access-date=28 February 2015|archive-date=2006-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20061128182839/http://www.inacoustic.com/winners.html|url-status=dead}}</ref> നേടി. കൂടാതെ 2016 മാർച്ച് 1 ന് അദ്ദേഹം ജോൺ ലെനൻ ഗാനരചനാ മത്സരത്തിന്റെ വേൾഡ് മ്യൂസിക് വിഭാഗത്തിൽ 2015-ലെ ഫൈനലിസ്റ്റായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. === സഹകരണം === ഭാവിയിൽ [[ഫാരൽ വില്യംസ്]], [[ഹാൻസ് സിമ്മർ]] എന്നിവരോടൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കാൻ കെജ് താൽപ്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു.<ref name="IBNLive_Feb2015">{{Cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/grammywinning-indian-musician-ricky-kej-wants-to-work-with-pharrell-williams-and-hans-zimmer-next/528672-45-75.html|title=Grammy-winning Indian musician Ricky Kej wants to work with Pharrell Williams and Hans Zimmer next|access-date=19 February 2015|date=February 2015|publisher=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150218182502/http://ibnlive.in.com/news/grammywinning-indian-musician-ricky-kej-wants-to-work-with-pharrell-williams-and-hans-zimmer-next/528672-45-75.html|archive-date=2015-02-18}}</ref><ref name="HindustanTimes_Feb2015">{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/music/ricky-kej-wants-to-work-with-pharrell-williams-hans-zimmer/article1-1317406.aspx|title=Ricky Kej wants to work with Pharrell Williams, Hans Zimmer|access-date=19 February 2015|date=February 2015|website=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216140548/http://www.hindustantimes.com/music/ricky-kej-wants-to-work-with-pharrell-williams-hans-zimmer/article1-1317406.aspx|archive-date=16 February 2015}}</ref> ഫാരെൽ വളരെ വൈവിധ്യമാർന്ന കലാകാരനാണെന്ന് അദ്ദേഹം കുറിച്ചു, അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുന്നത് വളരെ രസകരമാക്കും എന്നും കുറിച്ചു, കൂടാതെ ഹാൻസ് സിമ്മറിന്റെ സിനിമാ രചനകളിൽ ഇന്ത്യൻ ഘടകങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താനും അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഭാവിയിൽ ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര സംഗീത സ്‌കോറിംഗുമായി പ്രവർത്തിക്കാൻ താൽപ്പര്യമില്ലെന്നും അദ്ദേഹം സമ്മതിച്ചിട്ടുണ്ട്, എന്നിരുന്നാലും ബോളിവുഡ് സിനിമകളിൽ തന്റെ നിലവിലുള്ള സംഗീത കാറ്റലോഗ് ഉപയോഗിക്കാൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറാണ്,<ref name="IBNLive_Feb2015" /> കൂടാതെ സ്‌ക്രിപ്റ്റ് വൈകാരികമായി സ്വാധീനിച്ചാൽ മാത്രമേ ഒരു ബോളിവുഡ് സിനിമയ്‌ക്ക് സംഗീതം നൽകൂ എന്നും പറയുന്നു.<ref name="NDTV_Feb2015"/> അവസരം ലഭിച്ചാൽ കന്നഡ ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ് [[ഗിരീഷ് കാസറവള്ളി|ഗിരീഷ് കാസറവള്ളിക്കൊപ്പം]] പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള ശക്തമായ താൽപ്പര്യവും കെജ് പ്രകടിപ്പിച്ചു. രാജ്യത്ത് ഗ്രാമി ജേതാക്കൾ ഇല്ലാത്തതിന് ബോളിവുഡിന്റെയും സിനിമാ സംഗീതത്തിന്റെയും ആധിപത്യമാണ് കാരണമെന്ന് റിക്കി പറയുന്നു.<ref name="BusinessStandard_Feb2015"/> === ''മൈ എർത്ത് സോങ്സ്'' === 2018-ൽ, കെജ്, പരിസ്ഥിതിയെയും സുസ്ഥിരതയെയും കുറിച്ചുള്ള കുട്ടികൾക്കുള്ള സംഗീതം, ''മൈ എർത്ത് സോംഗ്സ്'' പുറത്തിറക്കി. ഇത് 27 ഗാനങ്ങളുടെ ഒരു കൂട്ടമാണ്, ഓരോ ഗാനവും ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ [[സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങൾ|സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യത്തെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. പരിസ്ഥിതി അവബോധം സൃഷ്ടിക്കാനും യുവതലമുറയെ അവരുടെ ജീവിതത്തിലും ചുറ്റുമുള്ള ആളുകളുടെ ജീവിതത്തിലും വ്യക്തമായ പോസിറ്റീവ് സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ പ്രചോദിപ്പിക്കാനും ലക്ഷ്യമിടുന്നു. തികച്ചും വാണിജ്യേതര ആവശ്യങ്ങൾക്കായി കെജ് ഈ ഗാനങ്ങൾ പൊതുസഞ്ചയത്തിൽ പുറത്തിറക്കിയത് ശ്രദ്ധേയമാണ്.<ref name="auto">{{Cite news|url=http://www.edexlive.com/people/2018/aug/19/why-rickynbspkej39s-earth-songs-are-going-to-be-in-1-million-textbooks-in-2019-3694.html|title=Why Ricky&nbsp;Kej's Earth Songs are going to be in 1 million textbooks in 2019|work=The New Indian Express|access-date=2018-11-05}}</ref> 2019 മുതൽ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ സ്കൂൾ പാഠപുസ്തകങ്ങളിൽ ഈ ഗാനങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കാൻ കെജ് [[മക്മില്ലൻ പ്രസാധകർ|മാക്മില്ലൻ പബ്ലിഷേഴ്സുമായി]] ചേർന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കുട്ടികളിലേക്ക് ഈ ഗാനങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം യുനിസെഫുമായി സഹകരിച്ചു, കൂടാതെ വിവിധ ഇന്ത്യൻ, ആഗോള ഭാഷകളിലേക്ക് അവ വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.<ref name="auto" /> 2019 മെയ് 2-ന് ജർമ്മനിയിലെ ബോണിൽ നടന്ന യുഎൻ എസ്‌ഡിജി ആക്ഷൻ അവാർഡിൽ ''മൈ എർത്ത് സോങ്സ്'' അതിന്റെ വ്യാപനത്തിനും സ്വാധീനത്തിനും ആദരിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://sdgactionawards.org/|title=Home – UN SDG Action Awards|access-date=2019-04-16|website=SDG Action Awards|language=en-US}}</ref> യുഎൻ എസ്‌ഡിജി ആക്ഷൻ അവാർഡുകൾ മികച്ച നേട്ടങ്ങളും സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങളിലെ പ്രവർത്തനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നൂതന ശ്രമങ്ങളും അംഗീകരിക്കുന്നു. === പൈറസി വിരുദ്ധ പ്രവർത്തനം === ഇന്ത്യയിൽ ശക്തമായ പൈറസി വിരുദ്ധ നിയമങ്ങൾക്കുവേണ്ടി വാദിക്കുന്ന ആളാണ് കെജ്.<ref name="NDTV_Feb2015"/> ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിനായി വളരെ കുറച്ച് മാത്രമേ ചെയ്യുന്നുള്ളൂവെന്നും സംഗീതത്തിന്റെയും സിനിമകളുടെയും നിയമവിരുദ്ധമായ ഡൗൺലോഡ് വ്യാപകമായതോടെ മികച്ച പ്രൊജക്റ്റ് ആർട്ടിസ്റ്റുകളുടെ ആവശ്യം ശക്തമാണെന്നും അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചു.<ref name="BusinessStandard_Feb2015" /> == ''വിൻഡ്സ് ഓഫ് സംസാര'' == അദ്ദേഹത്തിന്റെ 14-ാമത്തെ സ്റ്റുഡിയോ ആൽബം ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ ഫ്ലൂട്ടിസ്റ്റ് വൂട്ടർ കെല്ലർമാനുമായി സഹകരിച്ച് നിർമ്മിച്ചതും ആയ ''വിൻഡ്‌സ് ഓഫ് സംസാര'' ആണ്. <ref name="WOS_AMG">{{cite web|title=Ricky Kej & Wouter Kellerman – Winds of Samsara |url=http://www.allmusic.com/album/winds-of-samsara-mw0002700397|publisher=AllMusic| accessdate=19 February 2015}}</ref> ഇതിനായി കെജും വൂട്ടർ കെല്ലർമാനും [[മഹാത്മാ ഗാന്ധി|മഹാത്മാഗാന്ധിയെയും]] [[നെൽ‌സൺ മണ്ടേല|നെൽസൺ മണ്ടേലയെയും]] കൂടുതൽ അറിഞ്ഞു. ''[[റോളിങ് സ്റ്റോൺ|റോളിംഗ് സ്റ്റോൺ]]'' മാസികയ്ക്ക് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, മണ്ടേലയ്ക്ക് ഗാന്ധിജിയോടുള്ള ആരാധനയും ഗാന്ധിജിയുടെ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ വർഷങ്ങളും കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ, അത് രസകരമായ ഒരു സാംസ്കാരിക സഹകരണത്തിന് കാരണമാകുമെന്ന് ഇരുവരും വിശ്വസിച്ചിരുന്നുവെന്ന് കെജ് കുറിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ റെക്കോർഡുചെയ്‌ത രണ്ട് ഭാഗങ്ങൾ പിന്നീട് നിരവധി റെക്കോർഡിംഗുകളായി പരിണമിച്ചു, ഒടുവിൽ അത് പൂർണ്ണ ആൽബമായി. ആൽബത്തിൽ 50-ഓളം വാദ്യോപകരണങ്ങളും 120 വാദ്യ കലാകരന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആൽബത്തിന്റെ പേരിലുള്ള 'സംസാരം' എന്നതിന് നമുക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ലോകം, നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ലോകം, കുടുംബം, ആദർശങ്ങൾ മുതലായ നിരവധി അർത്ഥങ്ങളുണ്ട്. ആൽബത്തിന്റെ ഓടക്കുഴൽ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ശൈലി കാരണം ''വിൻഡ്‌സ്'' തിരഞ്ഞെടുത്തു. <ref name="TOI_Feb2015">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/music/Grammy-Award-winner-Ricky-Kej-returns-home/articleshow/46228656.cms|title=Grammy winner Ricky Kej returns home|access-date=19 February 2015|last=Christopher|first=Kavya|date=February 2015|website=The Times of India}}</ref> 2014 ഓഗസ്റ്റിൽ യു.എസ്. ബിൽബോർഡ് ന്യൂ ഏജ് ആൽബങ്ങളുടെ ചാർട്ടിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനത്തെത്തിയ ആൽബം, <ref name="Billboard_WOS"/> ഇന്ത്യൻ വംശജനായ ഒരാളുടെ ആദ്യത്തേതാണ് <ref name="Kej_NRIPulse"/>> കൂടാതെ ഇത് 12 ആഴ്ചകൾ തുടർച്ചയായി ആദ്യ 10-ൽ തുടർന്നു. 2014 ജൂലൈ മാസത്തിൽ സോൺ മ്യൂസിക് റിപ്പോർട്ടർ ടോപ്പ് 100 റേഡിയോ എയർപ്ലേ ചാർട്ടിൽ ഈ ആൽബം ഒന്നാം സ്ഥാനത്തെത്തി, <ref name="Radio_July2014"/><ref name="Radio_2014">{{Cite web|url=http://www.zonemusicreporter.com/charts/Top1002014.asp|title=ZMR Top 100 Airplay Chart for 2014|access-date=20 February 2015|publisher=ZoneMusicReporter|archive-date=2015-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20150220125841/http://www.zonemusicreporter.com/charts/Top1002014.asp|url-status=dead}}</ref> 2014 ലെ ZMR ടോപ്പ് 100 എയർപ്ലേ ചാർട്ടിൽ 3 ആം സ്ഥാനവും നേടി. 2014 ഡിസംബർ 5-ന് കെജിനെയും കെല്ലർമാനെയും മികച്ച ന്യൂ ഏജ് ആൽബം വിഭാഗത്തിൽ ഗ്രാമി അവാർഡിന് നോമിനികളായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. <ref name="Grammy_WOS"/> ഗ്രാമി ജേതാവായ ജാപ്പനീസ് കലാകാരൻ കിറ്റാരോയുടെ സിംഫണി ലൈവ് ഇൻ ഇസ്താംബൂളായിരുന്നു അവാർഡിനുള്ള ഏറ്റവും ശക്തമായ മത്സരാർത്ഥി, എന്നാൽ ഇരുവരും ഒടുവിൽ 2015 ഫെബ്രുവരി <ref name="DH_Feb2015">{{Cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/458609/winds-samsara-bengaluru-based-composer.html|title=Winds of Samsara' by Bengaluru-based composer Ricky Kej wins Grammy|access-date=19 February 2015|date=February 2015|website=Deccan Herald}}</ref> ന് അവാർഡ് നേടി. ഇന്ത്യയിലെ ചലച്ചിത്ര ഇതര സംഗീതസംവിധായകർക്ക് പുരസ്‌കാരം സമർപ്പിക്കുന്നതായി കെജ് പറഞ്ഞു. <ref name="IBNLive_Feb2015"/> == ശ്രദ്ധേയമായ തത്സമയ പ്രകടനങ്ങൾ == ന്യൂ ഓർലിയാൻസിൽ നടന്ന 11-ാമത് ZMR വാർഷിക സംഗീത അവാർഡുകളുടെയും ഗാല ആഘോഷത്തിന്റെയും ഭാഗമായി ഒരാഴ്ച നീണ്ടുനിന്ന ആഘോഷങ്ങളിൽ കെജ് ഒരു ഫീച്ചർ ചെയ്ത കലാകാരനായിരുന്നു, കൂടാതെ ZMR മ്യൂസിക് അവാർഡ് കൺസേർട്ടിന്റെ ഭാഗമായും അദ്ദേഹം പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചു. <ref name="ZMR_Awards">{{Cite web|url=http://www.prweb.com/releases/2015/02/prweb12542170.htm|title=ZMR Annual Music Awards and Gala Celebrates Its 11th Year with a Live Event in New Orleans This May|access-date=29 December 2016|last=Hilton|first=Beth|date=27 February 2015|publisher=ZMR via PRWeb|archive-date=2016-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20161230090107/http://www.prweb.com/releases/2015/02/prweb12542170.htm|url-status=dead}}</ref> 2015-ൽ പാരീസിൽ നടന്ന [[യു.എൻ. കാലാവസ്ഥ ഉച്ചകോടി 2015|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന സമ്മേളനമായ]] COP21-ൽ ''ശാന്തി സംസാര'' അവതരിപ്പിച്ചതിന് ശേഷം, 2015 ഡിസംബർ 23-ന് ഇന്ത്യയിലെ ബാംഗ്ലൂരിൽ നടന്ന ഇന്ത്യയിലെ ബാംഗ്ലൂരിലെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ബിഷപ്പ് കോട്ടൺ ബോയ്സ് സ്കൂളിന്റെ സെക്വിസെന്റണിയലിന്റെ ഭാഗമായി ഇന്ത്യൻ [[പ്രണബ് മുഖർജി|രാഷ്ട്രപതി പ്രണബ് മുഖർജിക്ക്]] വേണ്ടി ഒരു പ്രത്യേക പ്രകടനം നടത്താൻ കെജിനെ ക്ഷണിച്ചു. <ref name="President_of_India_performance">{{Cite web|url=http://www.allmoviesonglyrics.in/2016/01/shanti-samsara-live-exclusive-for.html|title=Shanti Samsara Live & Exclusive for President of India &#124; Ricky Kej & Wouter Kellerman|access-date=29 December 2016|date=27 February 2015|publisher=All Movie Song Lyrics|archive-date=2016-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20161230090449/http://www.allmoviesonglyrics.in/2016/01/shanti-samsara-live-exclusive-for.html|url-status=dead}}</ref> 2016 ജൂലൈ 8 ന്, പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ സന്ദർശന വേളയിൽ, കെജ് ജോഹന്നാസ്ബർഗിലേക്ക് പോയി, അവിടെ ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രിക്ക് വേണ്ടി ഗ്രാമി അവാർഡ് നേടിയ ''വിൻഡ്‌സ് ഓഫ് സംസാര'' ആൽബത്തിലെ "മഹാത്മ" വൂട്ടർ കെല്ലർമാനോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവതരിപ്പിച്ചു. <ref name="South_Africa_perform_1">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/music/Ricky-Kej-performs-for-Modi/articleshow/53129078.cms|title=Ricky Kej performs a song dedicated to Gandhi during Modi's visit to South Africa|access-date=29 December 2016|last=Agarwall|first=Stuti|date=10 July 2016|website=The Times of India}}</ref> <ref name="South_Africa_perform_2">{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/music/ricky-kej-to-perform-a-song-on-gandhi-for-narendra-modi-in-south-africa/story-0jFcU4BA20XBVpqWnZD0WM.html|title=Ricky Kej to perform a song on Gandhi for Narendra Modi in South Africa|access-date=28 December 2016|date=8 July 2016|website=Hindustan Times}}</ref> 2016 ജൂലൈ 17<ref name="Novus_Summit"/> -ന് യുഎൻ പൊതുസഭയിൽ കെജ് പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചു. അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ഗായകൻ, പെർഫോമൻസ് ആർട്ടിസ്റ്റ്, കമ്പോസർ, മാനുഷിക പ്രവർത്തകൻ എന്നീ നിലകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന സൂസൻ ഡെയ്ഹിം, സംഗീതസംവിധായകൻ മൾട്ടി-ഇൻസ്ട്രുമെന്റലിസ്റ്റ് എന്നീ നിലകളിൽ പ്രസ്തനായ പ്രേമിക് റസ്സൽ ടബ്സ്, കീബോർഡിസ്റ്റ് ലോണി പാർക്ക് എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു. <ref name="Performs_at_UN"/> 2016 ജൂലൈ 23 ന് [[ബാംഗ്ലൂർ കൊട്ടാരം|ബാംഗ്ലൂർ കൊട്ടാരത്തിൽ]] കെജ് ഗാല ''ശാന്തി സംസാര'' ലൈവ് അവതരിപ്പിച്ചു. [[വിശ്വ മോഹൻ ഭട്ട്]] ഉൾപ്പെടെ നിരവധി കലാകാരന്മാർ കച്ചേരിയിൽ പങ്കെടുത്തു. 2017 മെയ് 17 ന് അന്നത്തെ യുഎൻ ജനറൽ അസംബ്ലിയുടെ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന പീറ്റർ തോംസണിന്റെ വ്യക്തിപരമായ ക്ഷണപ്രകാരം കെജ് രണ്ടാം തവണ യുഎൻ ജനറൽ അസംബ്ലിയിൽ ''ശാന്തി സംസാര'' ആൽബത്തിൽ നിന്ന് സംഗീതം അവതരിപ്പിച്ചു. [[യു.എൻ വിമൻ|യുഎൻ വിമനെ]] സഹായിക്കുന്നതിനായി, ബാല വധുക്കൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനായി കേജ്, തന്റെ ''ശാന്തി സംസാര'' സംഘത്തോടൊപ്പം, കാനഡയിലെ ലാംഗ്ലിയിൽ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചു. 2017 ഒക്ടോബർ 6-ന്, [[ബെംഗളൂരു|ബംഗളൂരുവിലെ]] ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ വിധാന സൗധയിൽ എട്ട് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 200-ലധികം സംഗീതജ്ഞരുടെ സംഘത്തോടൊപ്പം കെജ് ഒരു പ്രകടനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകി. നിയമസഭാംഗങ്ങൾ, മന്ത്രിമാർ, ഉദ്യോഗസ്ഥർ, സമൂഹത്തിൽ മാറ്റമുണ്ടാക്കുന്നവർ എന്നിവർ പങ്കെടുത്തു. ദ്വീപ് രാഷ്ട്രമായ [[കിരീബാസ്|കിരിബത്തിയുടെ]] പ്രസിഡന്റ് അനോട്ടെ ടോംഗും അവിടെ സന്നിഹിതനായിരുന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://www.indiannewsandtimes.com/2017/10/09/grammy-award-winner-ricky-kej-performs-200-musicians-international-concert-environmental-consciousness/|title=Grammy® Award Winner Ricky Kej performs with over 200 musicians in the international concert for Environmental Consciousness|access-date=2018-03-14|website=indiannewsandtimes.com|publisher=Indian News & Times|language=en-US}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ലോകത്തെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സംഗീതജ്ഞരുടെ സംഘത്തോടൊപ്പം [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂയോർക്കിലെ]] ടൈംസ് സ്ക്വയറിൽ 2018 ലെ റൗണ്ട്ഗ്ലാസ് മ്യൂസിക് അവാർഡിൽ കെജ് പ്രകടനം നടത്തി. ചടങ്ങിൽ റിംഗോ സ്റ്റാർ, ബിടി, റോണി കോക്സ് എന്നിവരെ ആദരിച്ചു. ജൂണിൽ, ആഗോള പരിസ്ഥിതി ദിനാചരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി കെജ് ന്യൂഡൽഹിയിൽ രണ്ട് പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിച്ചു. [[ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി]] [[നരേന്ദ്ര മോദി]], [[വനം പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)|ഇന്ത്യൻ പരിസ്ഥിതി മന്ത്രിമാർ]], [[യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് എൻവിറോണ്മെന്റ് പ്രോഗ്രാം|യുഎൻ പരിസ്ഥിതി പദ്ധതിയുടെ]] നിലവിലെ എക്‌സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർ എറിക് സോൾഹൈം, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മറ്റ് ഉന്നത വ്യക്തികൾ എന്നിവരുടെ സ്വകാര്യ സദസ്സിനു വേണ്ടിയായിരുന്നു ആദ്യ പരിപാടി. ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ [[ഇന്ത്യ ഗേറ്റ്|ഇന്ത്യാ ഗേറ്റിന്]] മുന്നിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾക്ക് ആയി രണ്ടാമത്തെ പരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചു. 2018 മെയ് മാസത്തിൽ ഹൗസ് ഓഫ് കോമൺസ് ഓഫ് കാനഡ ആദരിച്ച ശേഷം, സറേയിലെ സൈമൺ ഫ്രേസർ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലും സറേ ഫ്യൂഷൻ ഫെസ്റ്റിവലിലും റിക്കി 2 പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite news|url=https://www.peacearchnews.com/entertainment/grammy-winner-environmental-activist-ricky-kej-plays-surrey/|title=Grammy winner, environmental activist Ricky Kej plays Surrey – Peace Arch News|date=2018-07-30|work=Peace Arch News|access-date=2018-11-05|language=en-US|archive-date=5 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181105160616/https://www.peacearchnews.com/entertainment/grammy-winner-environmental-activist-ricky-kej-plays-surrey/|url-status=live}}</ref> 2018 ഓഗസ്റ്റിൽ, [[സ്വാതന്ത്ര്യദിനം (ഇന്ത്യ)|ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ ദിനാഘോഷത്തോടനുബന്ധിച്ച്]] ബോണ്ടഡ് ലേബർ എന്ന ക്രൂരമായ സമ്പ്രദായം ഉയർത്തിക്കാട്ടിക്കൊണ്ട് കെജ് ഇന്റർനാഷണൽ ജസ്റ്റിസ് മിഷനുമായി സഹകരിച്ച് [[ബെംഗളൂരു|ബംഗളൂരുവിൽ]] പരിപാടി നടത്തി. ഈ പരിപാടിയിൽ അതിജീവിച്ച നിരവധി ആളുകളുമായി അദ്ദേഹം സംഗീതപരമായി സഹകരിച്ചു. 2018 ഒക്ടോബറിൽ, കെജ് [[രാഷ്ട്രപതി|ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രപതിക്ക്]] വേണ്ടി പ്രകടനം നടത്തി - [[റാം നാഥ് കോവിന്ദ്|ശ്രീ രാം നാഥ് കോവിന്ദ്]], ഉത്തർപ്രദേശ് മുഖ്യമന്ത്രി - [[യോഗി ആദിത്യനാഥ്]], [[വനം പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)|ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക മന്ത്രാലയം, പരിസ്ഥിതി, വനം, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന മന്ത്രാലയം, ഭൗമ മന്ത്രാലയം എന്നിവയുടെ]] ചുമതലയുള്ള മന്ത്രി. - [[ഹർഷവർധൻ|ഡോ ഹർഷ് വർദ്ധൻ]], കൂടാതെ ഇന്ത്യൻ ഇന്റർനാഷണൽ സയൻസ് ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ ഭാഗമായി ഇന്ത്യൻ ഗവൺമെന്റിന്റെ മറ്റ് നിരവധി പ്രമുഖർ സന്നിഹിതരായിരുന്നു. [[രാജസ്ഥാൻ|രാജസ്ഥാനിലെ]] [[മൗണ്ട് ആബു|മൗണ്ട്]] അബുവിലുള്ള [[ബ്രഹ്മകുമാരീസ് ഈശ്വരീയ വിശ്വവിദ്യാലയം|ബ്രഹ്മ കുമാരികളുടെ]] ആത്മീയ ആസ്ഥാനത്ത് 10,000 ത്തിലധികം ബ്രഹ്മാ കുമാറികൾക്ക് കെജ് പരിപാടി നടത്തി. <ref>{{Cite web|url=http://bk.ooo/live-01-09-2018-9-00pm-time-08-45-pm-to-10-00-pm-mr-rickey-kej-and-group-grammy-award-winner/|title=Cultural Events 01-09-2018 9.00pm :Mr. Rickey Kej and Group Grammy Award Winner {{!}} Brahma Kumaris|access-date=2018-11-05|date=October 2018|website=bk.ooo|language=en-US}}</ref> ഇതിനെത്തുടർന്ന്, ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ വലിയ തോതിലുള്ള പ്രകടനത്തോടെ ചിന്മയ വിദ്യാലയ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ 50-ാം വാർഷികം അനുസ്മരിക്കാൻ അദ്ദേഹം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിലേക്ക്]] പോയി. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/city/chennai/chennai-grammy-singers-and-students-celebrate-50-years-of-chinmaya-educational-movement/videoshow/66292366.cms|title=Chennai: Grammy singers and students celebrate 50 years of Chinmaya educational movement {{!}} City – Times of India Videos ►|access-date=2018-11-05|website=The Times of India}}</ref> അടുത്ത ആഴ്ച, [[വൊഡയാർ രാജകുടുംബം|മൈസൂർ രാജ്ഞിക്കും]] 20,000-ത്തിലധികം ആളുകൾക്കും അവരുടെ വാർഷിക [[മൈസൂർ ദസറ|ദസറ]] ആഘോഷങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ചരിത്രപരമായ [[മൈസൂർ കൊട്ടാരം|മൈസൂർ കൊട്ടാരത്തിൽ]] അദ്ദേഹം സംഗീതം അവതരിപ്പിച്ചു. ഒക്‌ടോബർ 31-ന്, സ്വിറ്റ്‌സർലൻഡിലെ ജനീവയിലെ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പലൈസ് ഡെസ് നേഷൻസ് ആസ്ഥാനത്ത് ആദ്യത്തെ ആഗോള വായു മലിനീകരണ സമ്മേളനത്തിനായി സംഗീതം അവതരിപ്പിക്കാൻ ലോകാരോഗ്യ [[ലോകാരോഗ്യസംഘടന|സംഘടന]] (WHO) കെജിനെ ക്ഷണിച്ചു. ഈ പ്രകടനത്തിൽ [[അന്തരീക്ഷമലിനീകരണം|വായു മലിനീകരണത്തിന്റെ]] അപകടങ്ങളെ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്ന നിരവധി പുതിയ കോമ്പോസിഷനുകൾ അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചു. ലോക നേതാക്കൾ, വിവിധ യുഎൻ ഏജൻസികളുടെ തലവൻമാർ, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മറ്റ് നിരവധി പ്രമുഖർ എന്നിവരടങ്ങുന്നതായിരുന്നു സദസ്സ്. <ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/airpollution/events/conference/en/|title=First WHO Global Conference on Air Pollution and Health, 30 October – 1 November 2018|access-date=2018-11-05|website=World Health Organization|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20180314210049/http://www.who.int/airpollution/events/conference/en/|archive-date=14 March 2018}}</ref> 2018 ഡിസംബർ 22-ന് [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ]] അനന്തപൂർ ജില്ലയിലെ പ്രോട്ടോ വില്ലേജിൽ അവരുടെ വാർഷിക സംസാര ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ ഭാഗമായി കെജ് വീണ്ടും ഒരു ബെനിഫിറ്റ് സംഗീത കച്ചേരി നടത്തി. കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഡിസംബർ 28 ന് ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ വാർഷിക വിശാഖ ഉത്സവത്തിൽ 88,000-ത്തിലധികം ആളുകൾക്ക് വേണ്ടി അദ്ദേഹം പരിപാഇ അവതരിപ്പിച്ചു. ഈ വലിയ കച്ചേരിയും ഉത്സവവും ആന്ധ്രാപ്രദേശ് മുഖ്യമന്ത്രി ശ്രീ. [[എൻ. ചന്ദ്രബാബു നായിഡു]] ഉത്ഘാടനം ചെയ്തു. ശാസ്ത്രം, ആത്മീയത, വിദ്യാഭ്യാസം, പരിസ്ഥിതി, മെച്ചപ്പെട്ട ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിൽ മനുഷ്യരുടെ പങ്ക് എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ആഗോള ഉച്ചകോടിയുടെ ഭാഗമായി 2019 ഫെബ്രുവരി 10 ന്, ബ്രഹ്മാകുമാരികൾക്കായി കെജ് തൽക്കത്തോറ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ പ്രകടനം നടത്തി. 6,000-ത്തിലധികം ആളുകൾ സന്നിഹിതരായിരുന്നു. ഫെബ്രുവരി 14-ന് സ്വിറ്റ്‌സർലൻഡിലെ ജനീവയിൽ ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ ആസ്ഥാനത്ത് അവരുടെ "മേക്ക് ലിസണിംഗ് സേഫ്" എന്ന സംരംഭത്തിന്റെ സമാരംഭത്തിന്റെ ഭാഗമായി അദ്ദേഹത്തെ സംഗീതം അവതരിപ്പിക്കാൻ ക്ഷണിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.healthpolicy-watch.org/who-rocks-to-the-sound-of-life-at-launch-of-who-itu-safe-listening-standards/|title=WHO Rocks To The 'Sound of Life' At Launch of WHO-ITU Safe Listening Standard|access-date=2019-02-20|last=Branigan|first=David|date=2019-02-14|website=Health Policy Watch|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/activities/making-listening-safe|title=Making listening safe|access-date=2021-07-21|website=www.who.int|language=en}}</ref> എല്ലാ പ്രായത്തിലുമുള്ള ആളുകൾക്ക് ശ്രവണ അപകടസാധ്യത സൃഷ്ടിക്കാത്ത രീതിയിൽ സംഗീതവും മറ്റ് ഓഡിയോ മീഡിയകളും ആസ്വദിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ് ഈ സംരംഭത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. 2019 മാർച്ചിൽ, ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ ബ്ലൂ-ചിപ്പ് നാച്ചുറൽ ഹിസ്റ്ററി ഫിലിം - വൈൽഡ് കർണാടകയുടെ ലോഞ്ചിനായി കെജ് ഒരു വലിയ തോതിലുള്ള കച്ചേരി നടത്തി, അതിനായി യഥാർത്ഥ പശ്ചാത്തല സംഗീതവും അദ്ദേഹം രചിച്ചു, ഈ ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത് [[ഡേവിഡ് ആറ്റൻബറോ|സർ ഡേവിഡ് ആറ്റൻബറോയാണ്]]. കർണാടകയിലെമ്പാടുമുള്ള മൂവായിരത്തോളം പ്രമുഖരും പൊതുജനങ്ങളും കച്ചേരിയിൽ പങ്കെടുത്തു. [[കാർഗിൽ യുദ്ധം|കാർഗിൽ യുദ്ധത്തിൽ]] പാക്കിസ്ഥാനെതിരെ ഇന്ത്യ നേടിയ വിജയത്തിന്റെ 20 വർഷം ആഘോഷിക്കുന്ന [[കാർഗിൽ വിജയ് ദിവസ്|കാർഗിൽ വിജയ് ദിവസിന്റെ]] വേളയിൽ, 2019 ജൂലൈയിൽ 10,000 [[ഇന്ത്യൻ കരസേന|ഇന്ത്യൻ ആർമി]] അംഗങ്ങൾക്കായി കെജ് [[ലേ|ലേയിൽ]] ഒരു കച്ചേരി നടത്തി. നിരവധി പ്രമുഖരും ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരും സന്നിഹിതരായിരുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://www.indulgexpress.com/culture/music/2019/jul/26/grammy-award-winner-ricky-kej-performs-for-the-indian-army-on-the-occasion-of-kargil-vijay-diwas-16934.html|title=Grammy award winner Ricky Kej performs for the Indian army on the occasion of Kargil Vijay Diwas|access-date=2020-11-16|website=indulgexpress.com|language=en}}</ref> UNESCO-MGIEP-യുടെ വേൾഡ് യൂത്ത് കോൺഫറൻസ് ഓൻ കൈൻഡ്നസിൻ്റെ ഭാഗമായി <ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/education/grammy-winning-musicians-launched-a-unesco-kindness-anthem-in-iit-delhi-concert/story-52gVPRLZ0pWLj7Qzres8OP.html|title=Grammy winning musicians launched a UNESCO kindness anthem in IIT-Delhi concert|access-date=2020-11-16|date=2019-08-24|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> 2019 ഓഗസ്റ്റിൽ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഡൽഹിയിൽ കെജ് ഒരു കച്ചേരി അവതരിപ്പിച്ചു. 2019 സെപ്റ്റംബറിൽ ന്യൂഡൽഹിയിൽ നടന്ന ഉന്നതതല COP14 ഉച്ചകോടിയിൽ ലോക നേതാക്കളുടെയും ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള വിശിഷ്ട വ്യക്തികളുടെയും ഇന്ത്യൻ ഗവൺമെന്റിലെ നിരവധി പ്രമുഖരുടെയും സദസ്സിൽ അദ്ദേഹം പ്രകടനം നടത്തി. UNCCD എക്സിക്യൂട്ടീവ് സെക്രട്ടറി ഇബ്രാഹിം തിയാവ് അദ്ദേഹത്തെ UNCCD ലാൻഡ് അംബാസഡർ പദവി നൽകി ആദരിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.unccd.int/news-events/new-unccd-land-ambassadors-announced|title=New UNCCD Land Ambassadors announced {{!}} UNCCD|access-date=2020-11-16|website=www.unccd.int|archive-date=2020-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20201122071327/https://www.unccd.int/news-events/new-unccd-land-ambassadors-announced|url-status=dead}}</ref> ന്യൂയോർക്കിലും കെജ് ഒന്നിലധികം സംഗീതകച്ചേരികൾ നടത്തി, പ്രത്യേകിച്ച് ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ വാക്ക് ദ ടോക്ക്: ദി ഹെൽത്ത് ഫോർ ഓൾ ചലഞ്ച് കാമ്പെയ്‌നിനായി സെൻട്രൽ പാർക്കിൽ. <ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/events/detail/2019/09/22/default-calendar/walk-the-talk-new-york-the-health-for-all-challenge|title=Walk the Talk New York: The Health for All Challenge|access-date=2020-11-16|publisher=World Health Organization|language=en}}</ref> 2019 ഒക്ടോബറിൽ, ശ്രീലങ്കയിലെ കൊളംബോയിൽ സുസ്ഥിര നൈട്രജൻ മാനേജ്മെന്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ആഗോള കാമ്പെയ്‌നിന്റെ സമാരംഭത്തിൽ കെജ് പ്രകടനം നടത്തി. <ref>{{Cite web|url=http://www.unenvironment.org/events/symposium/launch-united-nations-global-campaign-sustainable-nitrogen-management|title=Launch of the United Nations Global Campaign on Sustainable Nitrogen Management|access-date=2020-11-16|website=UNEP - UN Environment Programme|language=en}}</ref> 2019 നവംബറിൽ ബാംഗ്ലൂർ ക്ലബിൽ നടത്തിയ പ്രകടനത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ഇത് വീണ്ടും അവതരിപ്പിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://e.vnexpress.net/news/life/culture/grammy-winner-to-bring-saigon-music-fest-to-climax-4025238.html|title=Grammy winner to bring Saigon music fest to climax - VnExpress International|access-date=2020-11-16|last=VnExpress|website=VnExpress International – Latest news, business, travel and analysis from Vietnam|language=en}}</ref> 2019 ഡിസംബറിൽ ബാംഗ്ലൂരിലെ എംഇജി സെന്ററിൽ [[ഇന്ത്യൻ കരസേന|ഇന്ത്യൻ ആർമിയിലെ]] 7,000-ത്തിലധികം അംഗങ്ങൾക്ക് പരിപാടി അവതരിപ്പിക്കാൻ കെജിനെ ക്ഷണിച്ചു. ഇന്ത്യൻ ആർമിക്ക് വേണ്ടിയുള്ള പ്രകടനങ്ങൾ തന്റെ കരിയറിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഹൈലൈറ്റുകളാണെന്ന് അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. 2020 ജനുവരിയിൽ കെജ് ജയ്പൂർ സാഹിത്യോത്സവത്തിന്റെ തലപ്പത്ത് ഇടംനേടുകയും 2020 ലെ കദംബോത്സവത്തിനായി സിർസിയിൽ 20,000-ത്തിലധികം ആളുകൾക്ക് തത്സമയ പ്രകടനം നടത്തുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.gqindia.com/personalities/content/going-to-jlf-you-must-sing-earth-songs-with-ricky-kej|title=Going to JLF? You must sing Earth songs with Ricky Kej|access-date=2020-11-16|website=GQ India|language=en-IN|archive-date=2020-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022075428/https://www.gqindia.com/personalities/content/going-to-jlf-you-must-sing-earth-songs-with-ricky-kej|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2020/jan/31/kadambotsava-to-feature-grammy-awardee-ricky-kej-kannada-actor-rakshit-shetty-2096991.html|title=Kadambotsava to feature Grammy awardee Ricky Kej, Kannada actor Rakshit Shetty|access-date=2020-11-16|website=The New Indian Express}}</ref> [[കോവിഡ്-19]] [[മഹാമാരി]] കൊണ്ടുവന്ന ലോക്ക്ഡൗണും മറ്റ് നിയന്ത്രണങ്ങളും കാരണം തത്സമയ സംഗീത വ്യവസായം നിലച്ചതോടെ, 2020 ഏപ്രിൽ മുതൽ ജൂലൈ വരെ കെജ് മൂന്ന് വലിയ തോതിലുള്ള വെർച്വൽ കച്ചേരികൾ നടത്തി. ഈ കച്ചേരികൾ 75-ലധികം രാജ്യങ്ങളിൽ ടെലിവിഷനിൽ സംപ്രേക്ഷണം ചെയ്തു, ഏകദേശം 200 ദശലക്ഷത്തിലധികം ആളുകൾ ഇത് കണ്ടു. യുഎൻ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, [[യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് എൻവിറോണ്മെന്റ് പ്രോഗ്രാം|യുഎൻഇപി]], [[യൂനിസെഫ്|യുണിസെഫ്]], ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ, [[ലോകഭൗമദിനം|എർത്ത് ഡേ നെറ്റ്‌വർക്ക്]], [[വേൾഡ് വൈഡ് ഫണ്ട് ഫോർ നേച്ചർ|ഡബ്ല്യുഡബ്ല്യുഎഫ്]], യുഎൻസിസിഡി തുടങ്ങിയ നിരവധി ആഗോള സംഘടനകൾ ഈ കച്ചേരികൾ ഒരേസമയം സംപ്രേക്ഷണം ചെയ്യാൻ കൈകോർത്തു. യുണിസെഫുമായി ചേർന്ന് കുട്ടികൾക്കായുള്ള ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കച്ചേരിയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2020/apr/22/40-musicians-6-countries-1-concert-2133443.html|title=40 musicians, 6 countries, 1 concert|access-date=2020-11-16|website=The New Indian Express}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/music/grammy-award-winner-ricky-kej-and-lonnie-park-are-doing-an-online-concert-to-celebrate-world-music-day-today/story-Rmwpj23UYDc4LIAIBouSIO.html|title=Grammy Award winner Ricky Kej and Lonnie Park are doing an online concert to celebrate World Music Day today|access-date=2020-11-16|date=2020-06-21|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> 2020 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഉന്നതതല ജൈവവൈവിധ്യ സമ്മേളനത്തിന്റെ സമാപനം ഉൾപ്പെടെ യുഎൻ ജനറൽ അസംബ്ലിയിൽ കെജ് ഒന്നിലധികം വെർച്വൽ കച്ചേരികൾ നടത്തി. നിരവധി ലോകനേതാക്കളും പ്രമുഖ വ്യക്തികളും സന്നിഹിതരായിരുന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://sdg.iisd.org/news/nature-for-life-hub-to-advocate-for-nature-based-solutions-ahead-of-un-biodiversity-summit/|title='Nature for Life Hub' to Advocate for Nature-based Solutions Ahead of UN Biodiversity Summit {{!}} News {{!}} SDG Knowledge Hub {{!}} IISD|access-date=2020-11-16|last=Hub|first=IISD's SDG Knowledge|language=en-US}}</ref> == മറ്റ് കൃതികൾ == 2008-ൽ വൺ ഷോ അവാർഡിൽ കെജിന് ഒരു പരസ്യ പുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചു, തുടർന്ന് 2009-ലെ ആഡ്‌ഫെസ്റ്റ് ഏഷ്യ അവാർഡിൽ രണ്ടാമത്തെ പരസ്യ അവാർഡും ലഭിച്ചു. <ref name="TOI2_Feb2015">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/music/Bengaluru-at-the-Grammys/articleshow/46186099.cms|title=Bengaluru at the Grammys|access-date=20 February 2015|date=February 2015|website=The Times of India}}</ref> 2010-ൽ, നൈക്കിന്റെ ജിംഗിൾ [[കാൻ ചലച്ചിത്രോത്സവം|കാൻസ് ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ]] അവാർഡിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. <ref name="Kej_AMG">{{Cite web|url=http://www.allmusic.com/artist/ricky-kej-mn0002091558/biography|title=Ricky Kej – Artist Profile|access-date=20 February 2015|publisher=AllMusic}}</ref> 2013-ൽ ടിവി ചാനൽ VH1 അദ്ദേഹത്തെ "ഇന്ത്യ റൂൾസ് ആർട്ടിസ്റ്റ്" എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു <ref name="NewIndianExpress_Feb2015">{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/City-Boy-Ricky-Kej-Says-Grammy-Win-is-a-Dream-Come-True/2015/02/10/article2661507.ece|title=City Boy Ricky Kej Says Grammy Win is a Dream Come True|access-date=20 February 2015|date=February 2015|website=The New Indian Express|archive-date=2015-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20150220122738/http://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/City-Boy-Ricky-Kej-Says-Grammy-Win-is-a-Dream-Come-True/2015/02/10/article2661507.ece|url-status=dead}}</ref> . ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി ഗാന റിയാലിറ്റി ഷോകളിൽ അതിഥി ജഡ്ജിയായി കെജ് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. മജോളി മ്യൂസിക് ട്രസ്റ്റിന്റെ ട്രസ്റ്റിയും സ്ഥാപക അംഗവുമാണ് കെജ്. അവരുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെ സംഗീത വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ നിലവാരം ഉയർത്തുക, സംഗീത പ്രകടനങ്ങളിൽ നിന്നും റെക്കോർഡിംഗുകളിൽ നിന്നും ഉപജീവനം നടത്താൻ കഴിയാത്ത വൃദ്ധരും അവശരുമായ സംഗീതജ്ഞർക്ക് ഒരു പെൻഷൻ ഫണ്ട് രൂപീകരിക്കുക എന്നിവയാണ്. <ref name="MajollyMusicTrust">{{Cite web|url=http://www.majollymusictrust.org/Board_of_Trustees|title=Majolly Music Trust – Board of Trustees|access-date=20 February 2015|publisher=Majolly Music Trust|archive-date=2018-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181112144627/http://www.majollymusictrust.org/Board_of_Trustees|url-status=dead}}</ref> 2020-ൽ, ഇന്ത്യ ഓസ്‌ട്രേലിയ ബിസിനസ് &amp;amp; കമ്മ്യൂണിറ്റി അവാർഡ്‌സിൽ (IABCA) രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളിലായി ഫൈനലിസ്റ്റായി കെജ് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. <ref>{{Cite web|url=https://www.iabca.com.au/2020-2021finalists|title=IABCA 2020-2021 Finalists|access-date=2020-11-16|website=iabca|language=en}}</ref> == സ്വകാര്യ ജീവിതം == 2014 മാർച്ചിലാണ് കെജ് വർഷ ഗൗഡയെ വിവാഹം കഴിച്ചത്. വർഷ ഒരു പ്രമുഖ കന്നഡിഗ ഗൗഡ കുടുംബത്തിൽ നിന്നാണ്, അതേസമയം കെജ് പഞ്ചാബി-മാർവാരി കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളയാളാണ്. വർഷ ഒരു സംഗീതജ്ഞ കൂടിയാണ്. <ref>{{Cite web|url=http://shantisamsara.com/|title=Shanti Samsara {{!}} Ricky Kej|access-date=2018-11-08|website=shantisamsara.com|language=en}}</ref> == അവാർഡുകൾ == {| class="wikitable" width="75%" ! align="left" |വർഷം ! style="text-align:center;" |ലഭിച്ചയാൾ ! style="text-align:center;" |നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട കൃതി ! style="text-align:center;" |പുരസ്കാരം ! style="text-align:center;" |ഫലം ! style="text-align:center;" |അവലംബം |- | style="text-align:center;" |2008 |റിക്കി കെജ് |ജിംഗിൾ - TreesforFree.org |വൺ ഷോ അഡ്വട്ടൈസിംഗ് | {{won}} |<ref name="TOI2_Feb2015"/> |- | style="text-align:center;" |2009 |റിക്കി കെജ് |ജിംഗിൾ – സെവന്റി എംഎം മൂവി റെന്റൽസ് |അഡ്ഫെസ്റ്റ് ഏഷ്യ അവാർഡ്സ് – പരസ്യം | {{won}} |<ref name="TOI2_Feb2015" /> |- | style="text-align:center;" |2010 |റിക്കി കെജ് |ജിംഗിൾ – നൈക്ക് |കാൻസ് അവാർഡ്സ് – പരസ്യം | {{Nom}} |<ref name="Kej_AMG"/> |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |2013 | rowspan="2" |റിക്കി കെജ് |''ശാന്തി ഓർക്കസ്ട്ര'' |ZMR മ്യൂസിക്ക് അവാർഡ് | {{Nom}} |<ref name="Telegraph_Feb2015"/> |- |"ഫോർഎവർ",''ശാന്തി ഓർക്കസ്ട്ര'' |ഹോളിവുഡ് മ്യൂസിക്ക് ഇൻ മീഡിയ (HMMA) അവാർഡ് ഫോർ ബെസ്റ്റ് ന്യൂ ഏജ്/ ആംബിയന്റ് സോങ് | {{Nom}} |<ref name="HMMA_2013"/> |- | rowspan="11" style="text-align:center;" |2015 | rowspan="7" |റിക്കി കെജ് /വൗട്ടർ കെല്ലർമാൻ | rowspan="5" |''വിൻഡ്സ് ഓഫ് സംസാര'' |[[ഗ്രാമി പുരസ്കാരം]], ബെസ്റ്റ് ന്യൂ ഏജ് ആൽബം | {{won}} |<ref name="Grammy_WOS"/> |- |ZMR അവാർഡ് ഫോർ ആൽബം ഓഫ് ദ ഇയർ | {{won}} |<ref name="ZMR_2014">{{Cite web|url=http://www.zonemusicreporter.com/admin/nominees.asp|title=2014 ZMR Music Award Nominees|access-date=20 February 2015|publisher=ZoneMusicReporter|archive-date=2015-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227055437/http://www.zonemusicreporter.com/admin/nominees.asp|url-status=dead}}</ref> |- |ZMR അവാർഡ് ഫോർ ബെസ്റ്റ് കണ്ടംപററി ഇൻസ്ട്രുമെന്റൽ ആൽബം | {{Nom}} |<ref name="ZMR_2014" /> |- |ZMR അവാർഡ് ഫോർ ബെസ്റ്റ് വേൾഡ് ആൽബം | {{won}} |<ref name="ZMR_2014" /> |- |സൗത്ത് ആഫ്രിക്കൻ മ്യൂസിക്ക് അവാർഡ് | {{won}} |<ref name="2015_SAMA_Winners">{{Cite web|url=http://www.channel24.co.za/Music/News/These-are-all-the-2015-Sama-winners-so-far-20150419|title=These are all the 2015 Sama winners|access-date=4 March 2016|date=19 April 2015|publisher=Channel 24}}</ref> |- |"മഹാത്മ", ''വിൻഡ്സ് ഓഫ് സംസാര'' |ഹോളിവുഡ് മ്യൂസിക്ക് ഇൻ മീഡിയ (HMMA) അവാർഡ് ഫോർ ബെസ്റ്റ് വേൾഡ് സോങ് | {{Nom}} |<ref name="HMMA_2014_Music">{{Cite web|url=http://www.hmmawards.com/hmma-2014-music-genre-nominees|title=2014 Music Genre Nominees|access-date=20 February 2015|publisher=HMMA|archive-date=2016-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160529174026/http://www.hmmawards.com/hmma-2014-music-genre-nominees/|url-status=dead}}</ref> |- |"ന്യൂ എർത്ത് കാളിങ്", ''വിൻഡ്സ് ഓഫ് സംസാര'' |ഹോളിവുഡ് മ്യൂസിക്ക് ഇൻ മീഡിയ (HMMA) അവാർഡ് ഫോർ ബെസ്റ്റ് ന്യൂ ഏജ്/ ആംബിയന്റ് സോങ് | {{Nom}} |<ref name="HMMA_2014_Music" /> |- | rowspan="4" |റിക്കി കെജ് |"പാനസോണിക് പി81" |ഹോളിവുഡ് മ്യൂസിക്ക് ഇൻ മീഡിയ (HMMA) അവാർഡ് ഫോർ സോങ്/സ്കോർ- കൊംഏഷ്യൻ അഡ്വട്ടൈസ്മെന്റ് | {{Nom}} |<ref name="HMMA_2014_Visual">{{Cite web|url=http://www.hmmawards.com/2014-music-in-visual-media-nominees/|title=2014 Music in Visual Media Nominees|access-date=20 February 2015|publisher=HMMA|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118124622/http://www.hmmawards.com/2014-music-in-visual-media-nominees/|archive-date=18 January 2015}}</ref> |- |ഗ്ലൊബൽ ഇന്ത്യൻ മ്യൂസിക് അവാർഡ്സ് |ആഗോള നേട്ടത്തിന് പ്രത്യേക അംഗീകാരം | {{won}} | |- |മിർച്ചി മ്യൂസിക് അവാർഡ്സ് |മികച്ച അന്താരാഷ്ട്ര സംഗീതജ്ഞൻ | {{won}} | |- |സീ ടിവി കന്നട അവാർഡ് |ഗ്ലോബൽ മ്യുസീഷ്യൻ അവാർഡ് | {{won}} | |- | rowspan="5" style="text-align:center;" |2016 | rowspan="5" |റിക്കി കെജ് | rowspan="2" |"സംസാര", ''ശാന്തി സംസാര'' | ഗ്ലോബൽ മ്യൂസിക് അവാർഡ്സ് വേൾഡ് മ്യൂസിക്-ഇന്ത്യ | {{won}} |<ref name="Global_Music_Awards_January_2016"/> |- | ഇന്റർനാഷണൽ അക്കൗസ്റ്റിക് മ്യൂസിക് അവാർഡ്സ് ഫോർ ബെസ്റ്റ് ഓപ്പൺ/അക്കൗസ്റ്റിക് ഓപ്പൺ ജനർ | {{won}} |<ref name="International_Acoustic_Music_Awards"/> |- |"വൺ സോങ്", ''ശാന്തി സംസാര'' |ലോസ് ഏഞ്ചൽസ് സിനിഫെസ്റ്റ് |{{maybe|Semi-Finalist}} |<ref name="Welcome to">{{Cite web|url=https://www.lacinefest.org/|title=Welcome to....|access-date=2018-03-19|website=Welcome to....|language=en}}</ref> |- |"ഗംഗ", ''ശാന്തി സംസാര'' |ലോസ് ഏഞ്ചൽസ് സിനിഫെസ്റ്റ് |{{maybe|Semi-Finalist}} |<ref name="Welcome to" /> |- |റേഡിയോ വൺ അവാർഡ് |യൂത്ത് സ്റ്റാർ പുരസ്കാരം | {{won}} | |- | rowspan="3" |2017 | rowspan="3" |റിക്കി കെജ് |"ഗംഗ", ''ശാന്തി സംസാര'' |ബാഴ്സലോണ ഇന്റർനാഷണൽ എൻവയോൺമെന്റൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ (FICMA) | {{won}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.thequint.com/hotwire-text/grammy-winner-ricky-kej-honoured-in-canada|title=Grammy winner Ricky Kej honoured in Canada|access-date=2020-11-17|last=IANS|date=2018-05-01|website=TheQuint|language=en}}</ref> |- |"ഗംഗ", ''ശാന്തി സംസാര'' |സൺസൈൻ |ഫൈനലിസ്റ്റ് | |- |പ്രൊഫഷണൽ അച്ചീവ്മെന്റ് അവാർഡ് |RNRI അവാർഡ്സ് | {{won}} | |- |2018 |റിക്കി കെജ് |ഔട്ട്സ്റ്റാന്റിങ് മ്യൂസിക്കൽ ആൻഡ് ഹുമനിറ്റേറിയൻ അച്ചീവ്മെന്റ് |കാനഡ ഹൗസ് ഓഫ് കോമൺസ് | {{won}} | |- | rowspan="9" |2019 | rowspan="9" |റിക്കി കെജ് |ഇന്റർഫൈത്ത് ലീഡർഷിപ്പ് അവാർഡ് |വിശ്വ ശാന്തോ പദം | {{won}} |- |"വൺ വിത്ത് എർത്ത് സോങ്" |17 മത് ഇൻഡിപെന്റന്റ് മ്യൂസിക്ക് അവാർഡ്സ് |{{Nom}} |<ref>{{Cite web|url=https://independentmusicawards.com/17th-independent-music-awards-nominees/|title=The 17th Independent Music Awards Nominees & Winners|access-date=2022-04-07|archive-date=2020-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020143933/https://independentmusicawards.com/17th-independent-music-awards-nominees/|url-status=dead}}</ref> |- |മൈ എർത്ത് സോങ്സ് |UN SDG ആക്ഷൻ അവാർഡ്സ് |ഫൈനലിസ്റ്റ് |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/visakhapatnam/ricky-kej-nominated-for-un-sdg-action-awards/articleshow/69087128.cms|title=Ricky Kej nominated for UN SDG Action Awards|access-date=2020-11-17|date=29 April 2019|website=The Times of India|language=en}}</ref> |- |"വൺ വിത്ത് എർത്ത് സോങ്" |ഇൻഡീ ഷോർ ഫെസ്റ്റ് |ഫൈനലിസ്റ്റ് |<ref>{{Cite web|url=https://indieshortfest.com/2019/01/01/one-with-earth-song/|title=One With Earth Song|access-date=2020-11-17|last=Fest|first=Indie Short|date=2019-01-02|website=Indie Short Fest|language=en-US}}</ref> |- |"വൺ വിത്ത് എർത്ത് സോങ്" |ചിനീമാജിക് ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ | {{won}} | |- |"വൺ വിത്ത് എർത്ത് സോങ്" |ഷാഹു അന്താരാഷ്ട്ര ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ (SIFF) | {{won}} | |- |"വൺ വിത്ത് എർത്ത് സോങ്" |കൾട്ട് ക്രിറ്റിക് മൂവി അവാർഡ്സ് | {{won}} |<ref>{{Cite web|url=http://cinemagicfilmfestawards.homestead.com/awards-2019c.html|title=Awards-2019|access-date=2020-11-17|website=cinemagicfilmfestawards.homestead.com}}</ref> |- |ബ്രീത്ത് ലൈഫ് |ഷാഹു അന്താരാഷ്ട്ര ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ (SIFF) | {{won}} | |- |സിറ്റിസൺ എക്സ്ട്ര ഓർഡിനറി അവാർഡ് |റോട്ടറി ക്ലബ് | {{won}} | |- | rowspan="3" |2020 | rowspan="3" |റിക്കി കെജ് |GQ ഹീറൊ |GQ മാഗസിൻ | {{won}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.gqindia.com/get-smart/content/gq-heroes-ricky-kej|title=GQ Heroes: Ricky Kej|access-date=2020-11-17|date=19 October 2020|website=GQ India|language=en-IN|archive-url=https://web.archive.org/web/20201123223848/https://www.gqindia.com/get-smart/content/gq-heroes-ricky-kej|archive-date=2020-11-23|url-status=dead}}</ref> |- |കമ്മ്യൂണിറ്റി സർവ്വീസസ് ആർ ആൻഡ് കൾച്ചർ അവാർഡ് |ഇന്ത്യ ആസ്ട്രേലിയ ബിസിനസ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിറ്റി അവാർഡ്സ് (IABCA) |ഫൈനലിസ്റ്റ് | |- |ഇന്ത്യ ആസ്ട്രേലിയ ഇംപാക്റ്റ് അവാർഡ്സ് |ഇന്ത്യ ആസ്ട്രേലിയ ബിസിനസ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിറ്റി അവാർഡ്സ് (IABCA) |Finalist | |- |2022 |റിക്കി കെജ് / സ്റ്റിവർട്ട് കോപ്പ്ലാന്റ് |ഡിവൈൻ ടൈഡ്സ് |മികച്ച ന്യൂ എഝ് ആൽബത്തിനുള്ള [[ഗ്രാമി പുരസ്കാരം]] | {{won}} |<ref> https://www.grammy.com/news/2022-grammys-complete-winners-nominees-nominations-list </ref> |} == ഡിസ്ക്കോഗ്രാഫി == === ആൽബങ്ങൾ === {| class="wikitable" !പേര് ! വർഷം ! റെക്കോർഡ് ലേബൽ |- | ഡിവൈൻ ടൈഡ്സ് (സ്റ്റുവർട്ട് കോപ്‌ലാൻഡിനൊപ്പം) | 2021 | |- | വൈൾഡ് കർണാടക | 2020 | റിക്കി കെജ് റെക്കോർഡ്സ് |- | മാൻ മേ അമൻ | 2020 | മർച്ചന്റ് റെക്കോർഡ്സ് |- | മൈ എർത്ത് സോങ്സ് | 2020 | യൂണിവേഴ്സൽ മ്യൂസിക് |- | എക് | 2020 | BToS പ്രൊഡക്ഷൻസ് |- | ശിവ (റിക്കി കെജ് ഇന്ത്യയിൽ തത്സമയം | 2018 | സ്ട്രം എന്റർടൈൻമെന്റ് |- | എർത്ത് ലവ്: മ്യൂസിക്ക് ഫോർ റിലാക്സേഷൻ | 2017 | റവലൂഷൻ സ്റ്റുഡിയോസ് |- | എപിക് ട്രെയിലർ സംഗീതം | 2017 | റവലൂഷൻ സ്റ്റുഡിയോസ് |- | ശാന്തി സംസാര | 2015 | സീ മ്യൂസിക് |- | വിൻഡ്സ് ഓഫ് സംസാര | 2014 | ലിസൺ 2 ആഫ്രിക്ക |- | ബല്ലാഡ് ഓഫ് മായ | 2013 | റിക്കി കെജ് റെക്കോർഡ്സ് |- | ഫയറി ഡ്രംസ് വോളിയം 2 | 2013 | ഇഎംഐ-വിർജിൻ |- | ശാന്തി ഓർക്കസ്ട്ര | 2013 | റിക്കി കെജ് റെക്കോർഡ്സ് |- | കാമസൂത്ര ലോഞ്ച് - ഡീലക്സ് പതിപ്പ് | 2013 | വാരീസ് സരബന്ദേ |- | ബോളിവുഡ് ഇൻ ദ ക്ലബ് | 2012 | ഇഎംഐ-വിർജിൻ |- | പഞ്ചാബി ഇൻ ദ ക്ലബ് | 2012 | ഇഎംഐ-വിർജിൻ |- | മെസ്മെറൈസിങ് സന്തൂർ | 2012 | ഇഎംഐ-വിർജിൻ |- | ഫയറി ഡ്രംസ് വോളിയം 1 | 2011 | ഇഎംഐ-വിർജിൻ |- | അർബൻ ഗ്രോവ്സ് സൗത്ത് ഇന്ത്യ | 2011 | ഇഎംഐ-വിർജിൻ |- | മെസ്മെറൈസിങ് ഫ്ലൂട്ട് | 2011 | ഇഎംഐ-വിർജിൻ |- | കാമസൂത്ര ലോഞ്ച് 2 | 2008 | യൂണിവേഴ്സൽ മ്യൂസിക് |- | കാമസൂത്ര ലോഞ്ച് | 2007 | ഫ്രീ സ്പിരിറ്റ് റെക്കോർഡ്സ് |- | കമ്മ്യൂണിക്കേറ്റീവ് ആർട്ട് | 2004 | ഫ്രീ സ്പിരിറ്റ് റെക്കോർഡ്സ് |} === [[കന്നഡ]] സിനിമാ സൗണ്ട് ട്രാക്കുകൾ === * ''ആക്സിഡന്റ്'' – (സിനിമ OST- ആനന്ദ് ഓഡിയോ - ഇന്ത്യ) * ''വെങ്കട ഇൻ സങ്കട'' (സിനിമ OST- ആനന്ദ് ഓഡിയോ- ഇന്ത്യ) * ''ക്രേസി കുടുംബ'' (ഫിലിം OST- ടൈംസ് മ്യൂസിക്- ഇന്ത്യ) === തിരഞ്ഞെടുത്ത സമാഹാരങ്ങൾ === * ആശാ വാലി ധൂപ് (2006) * മുംബൈ സ്പിരിറ്റ് (2007) * കഫേ ഗോവ (2007) * റിലാക്സേഷൻ ഡെയിലേഴ്സ് (2007) * ദൂഷ പ്രൊജക്റ്റ് (2008) * ഹാങ്‌സോ ലേക്ക് (2008) * ഇന്ത്യൻ സെൻ (2008) * വോക്സ് ഡെൽ ടെയർ (2009) * ചില്ലൗട്ട് ബോംബെ II (2010) * ചില്ലൗട്ട് ലോഞ്ച് ക്ലാസിക്ക്സ് (2010) * ഡാൻസ് ദി ഗോൾഡൻ ഇയേഴ്സ് (2010) * ബോളിവുഡ് റീമിക്സ്ഡ് (2010) * മാസ്റ്റേഴ്സ് ഓഫ് ഫ്യൂഷൻ (2011) * ബെസ്റ്റ് ഓഫ് 2011–12 ഫ്യൂഷൻ (2012) * ചില്ലൗട്ട് ഫ്ലൂട്ട് (2012) * ബെസ്റ്റ് ഓഫ് ഫ്യൂഷൻ- ഇന്ത്യൻ സ്പിരിറ്റ് (2012) * പാർട്ടി ഡ്രംസ് (2013) * ഗ്രേസ് - പോൾ അവ്ജെറിനോസ് (2015) * അയാഹുവാസ്‌ക ഡ്രീംസ് - സിറോ ഹർത്താഡോ (2015) * ലവ് ലാംഗ്വേജ് - വൂട്ടർ കെല്ലർമാൻ (2015) * സിംഫണിക് സോവെറ്റോ - വൂട്ടർ കെല്ലർമാൻ, സോവെറ്റോ ഗോസ്പൽ ക്വയർ (2017) * ഇല - ദി എർത്ത് സിംഫണി (2020) == അവലംബം == {{Reflist}} == ഇതും കാണുക == * [[Jingle|ജിംഗിൾ]] * [[Music award|സംഗീത അവാർഡ്]] * [[New-age music|ന്യൂ ഏജ് സംഗീതം]] * [[Safe listening|സുരക്ഷിതമായ ശ്രവണം]] [[വർഗ്ഗം:ഗ്രാമി പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1981-ൽ ജനിച്ചവർ]] m3fj9gq1n32ogjv10dw3p43eehlqnrh 0 568691 4675288 4668823 2026-10-11T19:19:00Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675288 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Environmental racism}}[[File:Flint Water Crisis.jpg|thumb|People protesting the [[Flint water crisis|water crisis in Flint, Michigan]], which disproportionately affects people of color and low-income communities]]1970 കളിലും 1980 കളിലും യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലും വിദേശത്തും വികസിച്ച പരിസ്ഥിതി നീതി പ്രസ്ഥാനത്തിലെ ഒരു ആശയമാണ് '''പരിസ്ഥിതി വംശീയത.''' പ്രായോഗികമായും നയപരമായും ഒരു വംശീയ പശ്ചാത്തലത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന പാരിസ്ഥിതിക അനീതിയെ വിവരിക്കാൻ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=":0">{{cite journal | last1 = Bullard | first1 = Robert D | year = 2001 | title = Environmental Justice in the 21st Century: Race Still Matters | url = https://archive.org/details/sim_phylon_fall-winter-2001_49_3-4/page/151 | journal = Phylon | volume = 49 | issue = 3–4| pages = 151–171 | doi = 10.2307/3132626 | jstor = 3132626}}</ref> യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, പാരിസ്ഥിതിക വംശീയത പലപ്പോഴും വൈറ്റ് ഫ്ളൈറ്റിന് ശേഷമുള്ള നഗര പ്രദേശങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അസമത്വത്തെ ഊന്നിപ്പറയുന്നു. വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ചൈനയിലേക്കുള്ള ഇലക്‌ട്രോണിക് മാലിന്യങ്ങൾ കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നതിന്റെ ആരോഗ്യപരമായ പ്രതികൂല പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ, അതുപോലെ തന്നെ പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണത്തിന് തദ്ദേശീയ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ പ്രത്യേക ദുർബലത എന്നിവ പോലുള്ള ആഗോള മാലിന്യ വ്യാപാരത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങളെ അന്താരാഷ്ട്ര വംശീയതക്ക് സൂചിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. == പശ്ചാത്തലം == [[File:Dr. Benjamin F. Chavis, Jr. crop.jpg|thumb|ബെഞ്ചമിൻ എഫ്. ഷാവിസ്, ജൂനിയർ, "പരിസ്ഥിതി വംശീയത" എന്ന പ്രയോഗം സൃഷ്ടിച്ച മനുഷ്യൻ]] "പരിസ്ഥിതി വംശീയത" എന്നത് 1982-ൽ യുണൈറ്റഡ് ചർച്ച് ഓഫ് ക്രൈസ്റ്റ് (UCC) കമ്മീഷൻ ഫോർ റേഷ്യൽ ജസ്റ്റീസ് മുൻ എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർ [[ബെഞ്ചമിൻ ഷാവിസ്]] ആവിഷ്കരിച്ച ഒരു പദമാണ്. [[നോർത്ത് കരോലിന]]യിലെ [[Warren County PCB Landfill|വാറൻ കൗണ്ടി പിസിബി ലാൻഡ്‌ഫില്ലിലെ]] അപകടകരമായ പോളിക്ലോറിനേറ്റഡ് ബൈഫെനൈൽ മാലിന്യങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്തായിരുന്നു ഷാവിസിന്റെ പ്രസംഗം. ചാവിസ് ഈ പദത്തെ ഇങ്ങനെ നിർവചിച്ചു: <blockquote>പാരിസ്ഥിതിക നയ രൂപീകരണത്തിലെ വംശീയ വിവേചനം, ചട്ടങ്ങളും നിയമങ്ങളും നടപ്പിലാക്കൽ, വിഷ മാലിന്യ സൗകര്യങ്ങൾക്കായി വർണ്ണ സമൂഹങ്ങളെ ബോധപൂർവം ലക്ഷ്യമിടുന്നത്, നമ്മുടെ സമൂഹങ്ങളിലെ ജീവന് ഭീഷണിയായ വിഷങ്ങളുടെയും മലിനീകരണങ്ങളുടെയും സാന്നിധ്യം ഔദ്യോഗികമായി അനുവദിക്കൽ, പരിസ്ഥിതി പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നിറത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ആളുകളെ ഒഴിവാക്കിയതിന്റെ ചരിത്രം.</blockquote> പൗരാവകാശ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അതേ സമയത്താണ് പരിസ്ഥിതി നീതി പ്രസ്ഥാനവും ആരംഭിച്ചത്. രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശാക്തീകരണവും ഉത്കണ്ഠയും പ്രതിധ്വനിച്ചുകൊണ്ട് അവരുടെ അയൽപക്കങ്ങളെയും ആരോഗ്യത്തെയും കുറിച്ച് ആശങ്കയുള്ള ആളുകളെ അണിനിരത്തുന്നതിൽ പൗരാവകാശ പ്രസ്ഥാനം സ്വാധീനം ചെലുത്തി. ഇവിടെ, പൗരാവകാശ അജണ്ടയും പരിസ്ഥിതി അജണ്ടയും കണ്ടുമുട്ടി. 1970 കളിലും 1980 കളിലും ആരംഭിച്ച പരിസ്ഥിതി നീതി സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉത്തേജകമായി പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയുടെ അംഗീകാരം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. പാരിസ്ഥിതിക വംശീയത ചരിത്രപരമായി പരിസ്ഥിതി നീതി പ്രസ്ഥാനവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, വർഷങ്ങളിലുടനീളം ഈ പദം കൂടുതലായി വിച്ഛേദിക്കപ്പെട്ടു. പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയുടെ കേസുകൾക്ക് പ്രതികരണമായി, താഴെത്തട്ടിലുള്ള സംഘടനകളും കാമ്പെയ്‌നുകളും നയരൂപീകരണത്തിൽ പരിസ്ഥിതി വംശീയതയിലേക്ക് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ ചെലുത്തുകയും നയരൂപീകരണത്തിൽ ന്യൂനപക്ഷങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഇൻപുട്ട് ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഊന്നിപ്പറയുകയും ചെയ്യുന്നു. യുഎസിലാണ് ഈ പദം ഉണ്ടായതെങ്കിലും, പാരിസ്ഥിതിക വംശീയത അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലും സംഭവിക്കുന്നു. അയഞ്ഞ പാരിസ്ഥിതിക നയങ്ങളും സുരക്ഷാ നടപടികളും (മലിനീകരണ സങ്കേതങ്ങൾ) ഉപയോഗിച്ച് ഗ്ലോബൽ സൗത്തിലെ ദരിദ്ര രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് അപകടകരമായ മാലിന്യങ്ങൾ കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നത് ഉദാഹരണങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വൻകിട കോർപ്പറേഷനുകളെ എതിർക്കാനുള്ള സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക-രാഷ്ട്രീയ മാർഗങ്ങളില്ലാത്ത പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങൾ - ഇത് അവരുടെ ആരോഗ്യത്തിന് ഹാനികരമായ പാരിസ്ഥിതിക വംശീയ നടപടികളിലേക്ക് അവരെ അപകടത്തിലാക്കുന്നു. പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ നോക്കുമ്പോൾ സാമ്പത്തിക നിലകളും രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളും നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്. കാരണം ഒരു വ്യക്തി എവിടെയാണ് താമസിക്കുന്നതെന്നും പാരിസ്ഥിതിക അപകടങ്ങളുടെ ആഘാതം ലഘൂകരിക്കാൻ കഴിയുന്ന വിഭവങ്ങളിലേക്കുള്ള അവരുടെ പ്രവേശനവും അവ നിർണ്ണയിക്കുന്നു. യുസിസിയും യുഎസ് ജനറൽ അക്കൗണ്ടിംഗ് ഓഫീസും നോർത്ത് കരോലിനയിലെ ദരിദ്ര ന്യൂനപക്ഷ അയൽപക്കങ്ങളുള്ള അപകടകരമായ മാലിന്യ സൈറ്റുകളുടെ ലൊക്കേഷനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ കേസിനെക്കുറിച്ച് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു. പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയിലേക്ക് നയിച്ച സർക്കാർ, കോർപ്പറേറ്റ് നയങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉടലെടുത്ത സ്ഥാപനവൽക്കരിച്ച വംശീയതയെ ഷാവിസും ഡോ. ​​റോബർട്ട് ഡി. ബുള്ളാർഡും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. പരിശീലനങ്ങളിൽ റെഡ്‌ലൈനിംഗ്, സോണിംഗ്, കളർബ്ലൈൻഡ് അഡാപ്റ്റേഷൻ പ്ലാനിംഗ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. താഴ്ന്ന സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക നില, രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യത്തിന്റെയും ചലനാത്മകതയുടെയും അഭാവം എന്നിവ കാരണം നിവാസികൾ പരിസ്ഥിതി വംശീയത അനുഭവിച്ചു. "അമേരിക്കൻ വർണ്ണവിവേചനത്തിന്റെയും പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയുടെയും പൈതൃകം" എന്നതിലെ നിർവചനം വിപുലീകരിച്ചുകൊണ്ട് ഡോ. ബുള്ളാർഡ് പറഞ്ഞു: പരിസ്ഥിതി വംശീയത:<blockquote>വംശത്തെയോ വർണ്ണത്തെയോ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വ്യക്തികളെയോ ഗ്രൂപ്പുകളെയോ കമ്മ്യൂണിറ്റികളെയോ വ്യത്യസ്തമായി ബാധിക്കുന്ന അല്ലെങ്കിൽ ദോഷങ്ങളെ (ഉദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടതോ ഉദ്ദേശിക്കാത്തതോ ആകട്ടെ) ബാധിക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും നയം, സമ്പ്രദായം അല്ലെങ്കിൽ നിർദ്ദേശം എന്നിവ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.</blockquote> ജോലി, വിനോദം, വിദ്യാഭ്യാസം, മതം, സുരക്ഷിതമായ അയൽപക്കങ്ങൾ എന്നിവയിലേക്കുള്ള തുല്യ പ്രവേശനം തടയുന്ന തടസ്സങ്ങളെ പരിസ്ഥിതി നീതി ചെറുക്കുന്നു. "പാവങ്ങളുടെ പരിസ്ഥിതിവാദം" എന്നതിൽ, ജോവാൻ മാർട്ടിനെസ്-അലിയർ എഴുതുന്നു, പരിസ്ഥിതി നീതി "സാമ്പത്തിക വളർച്ച-നിർഭാഗ്യവശാൽ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതങ്ങളെയാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്. അത് ഉറവിടങ്ങളുടെയും സിങ്കുകളുടെയും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനചലനത്തിന് അത് ഊന്നൽ നൽകുന്നു."<ref>Alier, J. M. (2005). The environmentalism of the poor: A study of ecological conflicts and valuation. New Delhi: Oxford University Press.</ref>  === കാരണങ്ങൾ === പരിസ്ഥിതി വംശീയതയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന നാല് ഘടകങ്ങളുണ്ട്: താങ്ങാനാവുന്ന വിലയുള്ള ഭൂമിയുടെ അഭാവം, രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിന്റെ അഭാവം, ചലനമില്ലായ്മ, ദാരിദ്ര്യം. കോർപ്പറേഷനുകളും സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളും വിലകുറഞ്ഞ ഭൂമി തേടുന്നു. <ref>{{cite journal|last1=Colquette|first1=Kelly Michele|last2=Robertson|first2=Elizabeth A. Henry|year=1991|title=Environmental Racism: The Causes, Consequences, and Commendations|url=https://www.jstor.org/stable/43291103|journal=Tulane Environmental Law Journal|language=en|volume=5|issue=1|pages=153–207|jstor=43291103|access-date=16 October 2020}}</ref>തൽഫലമായി, ഈ കോർപ്പറേഷനുകളെയും സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളെയും ഫലപ്രദമായി ചെറുക്കാൻ കഴിയാത്തതും രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ കഴിയാത്തതുമായ കമ്മ്യൂണിറ്റികൾക്ക് വെറും ചെലവുകൾ ചർച്ച ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. ചുരുങ്ങിയ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക ചലനശേഷിയുള്ള കമ്മ്യൂണിറ്റികൾക്ക് സ്ഥലം മാറ്റാനാകില്ല. സാമ്പത്തിക സംഭാവനകളുടെ അഭാവം ഭൗതികമായും രാഷ്ട്രീയമായും പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടെ കഴിവിനെ കുറയ്ക്കുന്നു. പാരിസ്ഥിതിക നയങ്ങൾ നിർവചിക്കുന്നതിലെ വംശീയ വിവേചനം, ചട്ടങ്ങളുടെയും നിയമങ്ങളുടെയും വിവേചനപരമായ നിർവ്വഹണം, അപകടകരമായ മാലിന്യ നിക്ഷേപ കേന്ദ്രങ്ങളായി ന്യൂനപക്ഷ സമുദായങ്ങളെ ബോധപൂർവം ലക്ഷ്യമിടുന്നത്, ന്യൂനപക്ഷ സമുദായങ്ങളിലെ അപകടകരമായ മലിനീകരണത്തിന് ഔദ്യോഗിക അനുമതി നൽകൽ, പാരിസ്ഥിതിക നേതൃത്വ സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് നിറമുള്ള ആളുകളെ ഒഴിവാക്കൽ എന്നിങ്ങനെ അഞ്ച് വിഭാഗങ്ങളിലായി ചാവിസ് പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയെ നിർവചിച്ചു. അപകടകരമായ മാലിന്യ സ്ഥലങ്ങളെ എതിർക്കാനുള്ള സാമ്പത്തിക മാർഗങ്ങളും വിഭവങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യവും ന്യൂനപക്ഷ സമുദായങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഉണ്ടാകാറില്ല.<ref>{{cite journal|last=Popper|first=Frank J.|date=March 1985|title=The Environmentalist and the LULU|url=http://dx.doi.org/10.1080/00139157.1985.9933448|journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development|volume=27|issue=2|pages=7–40|doi=10.1080/00139157.1985.9933448|issn=0013-9157}}</ref> പ്രാദേശികമായി ആവശ്യമില്ലാത്ത ഭൂവിനിയോഗം (LULUs) മുഴുവൻ സമൂഹത്തിനും പ്രയോജനപ്പെടുന്ന ഈ സൗകര്യങ്ങൾ പലപ്പോഴും ന്യൂനപക്ഷ സമുദായങ്ങളുടെ ജീവിതനിലവാരം കുറയ്ക്കുന്നു.<ref>{{cite journal|first=Dianne|last=Gilbert|date=January 1993|title=Not in My Backyard|url=http://dx.doi.org/10.1093/sw/38.1.7|journal=Social Work|doi=10.1093/sw/38.1.7|issn=1545-6846}}</ref> ഈ അയൽപക്കങ്ങൾ സൈറ്റ് കൊണ്ടുവരുന്ന സാമ്പത്തിക അവസരങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും. അവരുടെ ആരോഗ്യം അപകടത്തിലാക്കി അതിന്റെ സ്ഥാനത്തെ എതിർക്കാൻ വിമുഖത കാണിക്കുന്നു. കൂടാതെ, വിവാദ പദ്ധതികൾ ന്യൂനപക്ഷേതര മേഖലകളിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത കുറവാണ്. അവ കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം തുടരുമെന്നും പദ്ധതികൾ അവരുടെ പ്രദേശത്ത് സ്ഥാപിക്കുന്നതിനെ എതിർക്കുന്നതിൽ വിജയിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. സബർബനൈസേഷൻ, ജെൻട്രിഫിക്കേഷൻ, വികേന്ദ്രീകരണം തുടങ്ങിയ പ്രക്രിയകൾ പരിസ്ഥിതി വംശീയതയുടെ മാതൃകകളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, സബർബനൈസേഷൻ പ്രക്രിയ (അല്ലെങ്കിൽ വൈറ്റ് ഫ്ലൈറ്റ്) സുരക്ഷിതവും വൃത്തിയുള്ളതും ചെലവ് കുറഞ്ഞതുമായ സബർബൻ പ്രദേശങ്ങൾക്കായി വ്യാവസായിക മേഖലകൾ വിടുന്ന ന്യൂനപക്ഷങ്ങളല്ലാത്തവരാണ്.<ref>{{cite book|first1=Robert W.|last1=Collin|first2=Robin Morris|last2=Collin|title=The Quest for Environmental Justice: Human Rights and the Politics of Pollution|url=https://archive.org/details/questforenvironm0000unse|chapter=Environmental Reparations|editor-first=Robert D.|editor-last=Bullard|publisher=[[Sierra Club Books]]|location=San Francisco, California|isbn=978-1578051205|date=2005}}</ref> അതിനിടെ, ന്യൂനപക്ഷ സമുദായങ്ങൾ ഉൾ നഗരങ്ങളിലും മലിനമായ വ്യാവസായിക മേഖലകൾക്ക് അടുത്തും അവശേഷിക്കുന്നു. ഈ മേഖലകളിൽ, തൊഴിലില്ലായ്മ ഉയർന്നതാണ്. കൂടാതെ ബിസിനസ്സുകൾ പ്രദേശം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് നിക്ഷേപം നടത്താനുള്ള സാധ്യത കുറവാണ്. താമസക്കാർക്ക് മോശം സാമ്പത്തിക സാഹചര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും വംശീയ അസമത്വം പുനർനിർമ്മിക്കുന്ന ഒരു സാമൂഹിക രൂപീകരണം ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ, ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിലെ പ്രോപ്പർട്ടി ഉടമകളുടെയും താമസക്കാരുടെയും ദാരിദ്ര്യം അപകടകരമായ മാലിന്യ സൗകര്യം ഡെവലപ്പർമാർ പരിഗണിച്ചേക്കാം. കാരണം താഴ്ന്ന റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് മൂല്യമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ചെലവ് കുറയ്ക്കും. പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയ്ക്ക് അതിന്റെ വിവേചനത്തിന് കാരണമാകുന്ന നിരവധി ഘടകങ്ങളുണ്ട്. ഗ്രീൻ ആക്ഷൻ "സാംസ്കാരിക മാനദണ്ഡങ്ങളും മൂല്യങ്ങളും, നിയമങ്ങൾ, നിയന്ത്രണങ്ങൾ, പെരുമാറ്റങ്ങൾ, നയങ്ങൾ, തീരുമാനങ്ങൾ<ref>{{cite web|title=Environmental Justice & Environmental Racism – Greenaction for Health and Environmental Justice|url=http://greenaction.org/what-is-environmental-justice/|access-date=October 16, 2020|language=en-US}}</ref>" എന്നിവയെ പരാമർശിക്കുന്നു, അത് സുസ്ഥിരത എന്ന ആശയത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. അതിൽ പരിസ്ഥിതി വംശീയത നിലനിൽക്കുന്നു. === മലിനീകരണം === യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിന്റെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്ത് വലിയ തോതിൽ മലിനീകരണം അനുഭവപ്പെടുകയും ന്യൂനപക്ഷ ജനസംഖ്യ ആ ആഘാതം അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഡെട്രോയിറ്റ്, മെംഫിസ്, കൻസാസ് സിറ്റി തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ [[കൽക്കരി]] നിലയങ്ങളിൽ നിന്ന് മരണമടഞ്ഞ അല്ലെങ്കിൽ ദീർഘകാലമായി അസുഖം ബാധിച്ച നിരവധി ആളുകൾ ഉണ്ട്. ടെന്നസി, വെസ്റ്റ് വിർജീനിയ നിവാസികൾ ഖനനത്തിനായി പർവതങ്ങളിൽ സ്ഫോടനം നടത്തുന്നതിനാൽ വിഷ ചാരം ശ്വസിക്കാൻ ഇടയ്ക്കിടെ വിധേയരാകുന്നു. വരൾച്ച, വെള്ളപ്പൊക്കം, ഭൂമിയുടെ നിരന്തരമായ ശോഷണം, വായുവിന്റെ ഗുണനിലവാരം എന്നിവ ഈ പ്രദേശങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമുള്ള നിവാസികളുടെ ആരോഗ്യവും സുരക്ഷയും നിർണ്ണയിക്കുന്നു. വർണ്ണവും താഴ്ന്ന വരുമാനവും ഉള്ള കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ മിക്കപ്പോഴും ഈ പ്രശ്നങ്ങളുടെ ആഘാതം നേരിട്ട് അനുഭവിക്കുന്നു. സമാനമായ പ്രശ്‌നങ്ങൾ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന നിരവധി കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ ലോകമെമ്പാടും ഉണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, വർണ്ണവിവേചന കാലത്ത് ബലം പ്രയോഗിച്ച് മാറ്റിപ്പാർപ്പിച്ച ആളുകളെ ഉയർന്ന മലിനീകരണ വ്യവസായങ്ങൾ ബാധിക്കുന്ന തെക്കൻ ഡർബനിലെ കമ്മ്യൂണിറ്റികളെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു ഡെസ്മണ്ട് ഡിസയുടെ പ്രവർത്തനം. == സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക വശങ്ങൾ == === ധന ലാഭ വിശകലനം === കോസ്റ്റ്-ബെനിഫിറ്റ് അനാലിസിസ് (CBA) എന്നത് പ്രശ്‌നങ്ങൾ വിലയിരുത്തുന്നതിന് ചെലവുകൾക്കും ആനുകൂല്യങ്ങൾക്കും ഒരു പണ മൂല്യം സ്ഥാപിക്കുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയാണ്.<ref>"Cost-Benefit Analysis (CBA)", World Bank Group. n.d. Accessed: 20 November 2011.</ref> ഈ സാധനങ്ങൾക്ക് പണം നൽകാനുള്ള ഉപഭോക്താവിന്റെ സന്നദ്ധത അളക്കുന്നതിലൂടെ, ശുദ്ധവായു, വെള്ളം എന്നിവ പോലുള്ള അദൃശ്യ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് നയപരമായ പരിഹാരങ്ങൾ നൽകാൻ പരിസ്ഥിതി CBA ലക്ഷ്യമിടുന്നു. CBA പരിസ്ഥിതി വംശീയതയ്ക്ക് സംഭാവന നൽകുന്നത് പരിസ്ഥിതി വിഭവങ്ങളുടെ സമൂഹത്തിനുള്ള ഉപയോഗത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള മൂല്യനിർണ്ണയത്തിലൂടെയാണ്. ഒരാൾക്ക് ശുദ്ധമായ വെള്ളത്തിനോ വായുവിനോ വേണ്ടി കൂടുതൽ പണം നൽകാൻ തയ്യാറാവുകയും പ്രാപ്തിയുള്ളവരായിരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, ആളുകൾക്ക് ഈ സാധനങ്ങൾക്ക് പണം നൽകാൻ കഴിയാത്തതിനേക്കാൾ അവരുടെ പേയ്‌മെന്റ് സമൂഹത്തിന് സാമ്പത്തികമായി ഗുണം ചെയ്യും. ഇത് പാവപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങൾക്ക് ഭാരമുണ്ടാക്കുന്നു. വിഷ മാലിന്യങ്ങൾ മാറ്റി സ്ഥാപിക്കുന്നത് ന്യായമാണ് കാരണം പാവപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങൾക്ക് സമ്പന്നമായ ഒരു പ്രദേശത്തെ ശുദ്ധമായ അന്തരീക്ഷത്തിനായി പണം നൽകാൻ കഴിയില്ല. പാവപ്പെട്ട ആളുകൾക്ക് സമീപം വിഷ മാലിന്യങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നത് വിലകുറഞ്ഞ ഭൂമിയുടെ സ്വത്ത് മൂല്യം കുറയ്ക്കുന്നു. സ്വത്തിന്റെ മൂല്യം കുറയുന്നത് വൃത്തിയുള്ളതും സമ്പന്നവുമായ പ്രദേശത്തേക്കാൾ കുറവായതിനാൽ, വിഷ മാലിന്യങ്ങൾ "കുറഞ്ഞ മൂല്യമുള്ള" പ്രദേശത്ത് തള്ളുന്നതിലൂടെ സമൂഹത്തിന് സാമ്പത്തിക നേട്ടം കൂടുതലാണ്.<ref>{{cite book|first1=Laura|last1=Westra|first2=Bill E.|last2=Lawson|title=Faces of Environmental Racism: Confronting Issues of Global Justice|location=Lanham, Maryland|publisher=[[Rowman & Littlefield]]|date=2001|isbn=978-0742512498}}</ref> === ആരോഗ്യത്തെ ബാധിക്കുന്നു === പാരിസ്ഥിതിക വംശീയത മോശം ചുറ്റുപാടുകളാൽ ബാധിക്കപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങളുടെ ആരോഗ്യത്തെ ബാധിക്കുന്നു. ആരോഗ്യപ്രശ്‌നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന വിവിധ ഘടകങ്ങളിൽ ഉള്ള മാലിന്യം നിക്ഷേപിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലും നദികളിലും അപകടകരമായ രാസവിഷങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite journal|title=Environmental racism: time to tackle social injustice|journal=The Lancet Planetary Health|volume=2|issue=11|page=e462|date=November 2018|doi=10.1016/S2542-5196(18)30219-5|doi-access=free|last1=The Lancet Planetary Health|pmid=30396431}}</ref> ഈ വിഷവസ്തുക്കളുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്നത് തലച്ചോറിന്റെ വളർച്ചയെ ദുർബലപ്പെടുത്തുകയോ മന്ദഗതിയിലാക്കുകയോ ചെയ്യും.<ref>{{cite web |last1=Stange |first1=Meta |title=Created Equal: Harriet Washington Unpacks Environmental Racism |url=https://wdet.org/posts/2020/12/23/90408-created-equal-harriet-washington-unpacks-environmental-racism |website=WDET |access-date=27 September 2021}}</ref> എൻവയോൺമെന്റൽ പ്രൊട്ടക്ഷൻ ഏജൻസി (ഇപിഎ) പ്രകാരം, ന്യൂനപക്ഷ ജനസംഖ്യ വെള്ളക്കാരേക്കാൾ വലിയ പാരിസ്ഥിതിക ആരോഗ്യ അപകടങ്ങൾക്ക് വിധേയമാണ്. [[കാലിഫോർണിയ]]യിലെ ഓക്ക്‌ലാൻഡിൽ നിന്നുള്ള ഒരു അഭിഭാഷക സംഘടനയായ ഗ്രീൻലൈനിംഗ് പ്രസ്താവിച്ചതുപോലെ, "[t] EPA യുടെ നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ എൻവയോൺമെന്റൽ അസസ്‌മെന്റ് കണ്ടെത്തി. ഹൃദയം, ശ്വാസകോശ രോഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്ന വായു മലിനീകരണത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ, കറുത്തവർഗ്ഗക്കാർ വെള്ളക്കാരേക്കാൾ 1.5 മടങ്ങ് കൂടുതൽ മലിനീകരണത്തിന് വിധേയരാകുന്നു. അതേസമയം ഹിസ്പാനിക്കുകൾ ഹിസ്പാനിക് ഇതര വെള്ളക്കാരേക്കാൾ 1.2 മടങ്ങ് കൂടുതലാണ്. ദാരിദ്ര്യമുള്ള ആളുകൾക്ക് ദാരിദ്ര്യമില്ലാത്തവരെ അപേക്ഷിച്ച് 1.3 മടങ്ങ് വെളിപ്പെടുത്തൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. <ref>{{cite web|first=Stacy M.|last=Brown|date=17 January 2019|title=Environmental Racism Killing People of Color|url=https://greenlining.org/press/2019/environmental-racism-killing-people-of-color/|access-date=9 March 2020|website=The Greenlining Institute|language=en-US}}</ref> 108 നഗരപ്രദേശങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി നടത്തിയ ഒരു പഠനത്തിൽ റെഡ്‌ലൈനിംഗ് ചരിത്രമുള്ള സമീപസ്ഥലങ്ങൾ റെഡ്‌ലൈനിംഗ് ഇല്ലാത്ത അയൽപക്കങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് അഞ്ച് മുതൽ പന്ത്രണ്ട് ഡിഗ്രി വരെ ചൂട് കൂടുതലാണെന്ന് കണ്ടെത്തി.<ref>Hoffman JS, Shandas V, Pendleton N. The Effects of Historical Housing Policies on Resident Exposure to Intra-Urban Heat: A Study of 108 US Urban Areas. ''Climate''. 2020; 8(1):12. <nowiki>https://doi.org/10.3390/cli8010012</nowiki></ref> അർബൻ ഹീറ്റ് ഐലൻഡാണ് താപനിലയിലെ ഈ വർദ്ധനവിന് കാരണം. ചുറ്റുമുള്ള ദ്വീപുകളേക്കാൾ അല്പം ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയുള്ള പ്രദേശമാണിത്. എയർ കണ്ടീഷനിംഗിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം കുറയുന്നതും മരങ്ങളുടെ മൂടുപടം നിമിത്തം താഴ്ന്ന വരുമാനക്കാരായ സമൂഹങ്ങൾ മരണനിരക്ക് രൂക്ഷമായി നേരിടുന്നു.<ref>Plumer, B., Popovich, N., & Palmer, B. (2020, August 24). ''How decades of racist housing policy left neighborhoods sweltering''. The New York Times. Retrieved October 13, 2021, from <nowiki>https://www.nytimes.com/interactive/2020/08/24/climate/racism-redlining-cities-global-warming.html</nowiki>.</ref> "ചുട്ടുപൊള്ളുന്ന വേനൽ ദിനത്തിലെ താപനില ഒരേ നഗരത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ 20 ഡിഗ്രി വരെ വ്യത്യാസപ്പെടാം. ദരിദ്രരോ ന്യൂനപക്ഷമോ ആയ അയൽപക്കങ്ങൾ പലപ്പോഴും ആ ചൂടിന്റെ ഭാരം വഹിക്കുന്നു".<ref>Pulido, L. (2000). Rethinking environmental racism: white privilege and urban development in Southern California. Annals of the Association of American Geographers, 90(1), 12–40.</ref> മൃഗസംരക്ഷണ സംഘടന ഇൻ ഡിഫൻസ് ഓഫ് ആനിമൽസ് അവകാശപ്പെടുന്നത് തീവ്രമായ കൃഷി മലിനീകരണത്തിലൂടെയും പാരിസ്ഥിതിക അനീതിയിലൂടെയും അവർ സമീപത്തുള്ള സമൂഹങ്ങളുടെ ആരോഗ്യത്തെ ബാധിക്കുന്നുവെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നു. അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ ഹൈഡ്രജൻ സൾഫൈഡ് ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന മാലിന്യങ്ങളുടെ തടാകങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നും ഉയർന്ന അളവിലുള്ള ഗർഭം അലസലുകൾ, ജനന വൈകല്യങ്ങൾ, കുടിവെള്ളത്തിന്റെ വൈറൽ, ബാക്ടീരിയ മലിനീകരണം എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള രോഗബാധയുണ്ടെന്നും ഈ പ്രദേശങ്ങളിലെ ഫാമുകൾ ആനുപാതികമല്ലെന്നും താഴ്ന്ന വരുമാനമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെയും ഒപ്പം നിറമുള്ള സമൂഹങ്ങളെയും ബാധിക്കുമെന്നും അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ഈ മേഖലകളിൽ പലതിന്റെയും സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക സ്ഥിതിയും സ്ഥാനവും കാരണം, ഈ അവസ്ഥകളിൽ നിന്ന് കഷ്ടപ്പെടുന്ന ആളുകൾക്ക് എളുപ്പത്തിൽ രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിയില്ല. കൃഷിയിലെ കീടനാശിനികളുമായുള്ള സമ്പർക്കം, വിഷലിപ്തമായ മൃഗാവശിഷ്ടങ്ങൾ പുറന്തള്ളുന്ന ഫാക്‌ടറികളിൽ നിന്ന് സമീപത്തെ വീടുകളിലേക്കും സമൂഹങ്ങളിലേക്കും മോശമായി കൈകാര്യം ചെയ്യപ്പെടുന്ന വിഷ മാലിന്യങ്ങൾ വലിച്ചെറിയുന്നതും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|first=Sarah|last=Lucas|title=Animal Agriculture and Environmental Racism|url=https://www.idausa.org/animal-agriculture-environmental-racism/|date=2 December 2015|access-date=26 February 2020|website=IDA USA|language=en|archive-date=2020-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226022001/https://www.idausa.org/animal-agriculture-environmental-racism/|url-status=dead}}</ref> ഉയർന്ന ഡിമാൻഡ് വേഗത, കുറഞ്ഞ വേതനം, സൗകര്യങ്ങളിലെ മോശം വൃത്തി, മറ്റ് ആരോഗ്യ അപകടങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ തീവ്രമായ കൃഷി അതിന്റെ തൊഴിലാളികൾക്ക് അപകടമുണ്ടാക്കുന്നു. തീവ്രമായ കൃഷിയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന തൊഴിലാളികൾ പ്രധാനമായും ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവരാണ്, ഈ സൗകര്യങ്ങൾ പലപ്പോഴും ന്യൂനപക്ഷ സമുദായങ്ങൾക്ക് സമീപമാണ്. ഇത്തരത്തിലുള്ള ഫാക്ടറികൾക്ക് സമീപമുള്ള പ്രദേശങ്ങളും മലിനമായ കുടിവെള്ളം, വിഷ പുക, രാസവസ്തുക്കളുടെ ഒഴുക്ക്, വായുവിലെ മലിനീകരണ കണികകൾ, കൂടാതെ ജീവിതനിലവാരം കുറയുന്നതിനും രോഗങ്ങൾ പടർന്നുപിടിക്കുന്നതിനും കാരണമാകുന്ന മറ്റ് വിവിധ ദോഷകരമായ അപകടസാധ്യതകൾക്കും വിധേയമാണ്.<ref>{{cite web|first=David H., Jr.|last=Harris|title=The Industrialization of Agriculture and Environmental Racism: A Deadly Combination Affecting Neighborhoods and the Dinner Table|url=https://www.iatp.org/sites/default/files/Industrialization_of_Agriculture_and_Environme.htm|date=30 July 1997|access-date=11 April 2020|website=www.iatp.org}}</ref> == പരിസ്ഥിതി വംശീയത കുറയ്ക്കുന്നു == പ്രവർത്തകർ "കൂടുതൽ പങ്കാളിത്തവും പൗരകേന്ദ്രീകൃതവുമായ നീതി സങ്കൽപ്പങ്ങൾക്ക്" ആഹ്വാനം ചെയ്തു.<ref>{{cite book|first=Melissa|last=Checker|title=Polluted Promises: Environmental Racism and the Search for Justice in a Southern Town|url=https://archive.org/details/pollutedpromises0000chec|date=2005|publisher=[[New York University Press]]|location=New York City|isbn=978-0814716588|pages=[https://archive.org/details/pollutedpromises0000chec/page/122 122]–123}}</ref><ref name="withered">{{cite book |first=Melissa|last=Checker|chapter=Withered Memories: Naming and Fighting Environmental Racism in Georgia|title=New Landscapes of Inequality: Neoliberalism and the Erosion of Democracy in America|url=https://archive.org/details/newlandscapesofi0000unse|editor1-first=Jane L.|editor1-last=Collins|editor2-first=Micaela|editor2-last=di Leonardo|editor3-first=Brett|editor3-last=Williams|location=Santa Fe, New Mexico|publisher=School for Advanced Research Press|date=2008|isbn=978-1934691014}}</ref> പരിസ്ഥിതി നീതി (ഇജെ) പ്രസ്ഥാനവും കാലാവസ്ഥാ നീതി (സിജെ) പ്രസ്ഥാനവും പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയെ ശ്രദ്ധയിൽ കൊണ്ടുവരുന്നതിലും മാറ്റം വരുത്തുന്നതിലും അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു, അങ്ങനെ പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട ജനവിഭാഗങ്ങൾ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിനും മലിനീകരണത്തിനും ആനുപാതികമായി ഇരയാകുന്നില്ല.<ref name="Lee">{{cite web|url=https://www.triplepundit.com/special/skeo-environmental-justice/environmental-justice-policies/|title=Understanding Environmental Justice Policies|last=Lee|first=Jan|date=6 June 2013|website=Triple Pundit|access-date=12 November 2018|archive-date=2018-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20181113144421/https://www.triplepundit.com/special/skeo-environmental-justice/environmental-justice-policies/|url-status=dead}}</ref><ref name="Hardy">{{cite journal|last1=Hardy|first1=Dean|last2=Milligan|first2=Richard|last3=Heynen|first3=Nik|date=December 2017|title=Racial coastal formation: The environmental injustice of colorblind adaptation planning for sea-level rise.|journal=[[Geoforum]]|publisher=[[Elsevier]]|location=Amsterdam, Netherlands|volume=87|pages=62–72|doi=10.1016/j.geoforum.2017.10.005|doi-access=free}}</ref> പരിസ്ഥിതിയും വികസനവും സംബന്ധിച്ച ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ കോൺഫറൻസ് അനുസരിച്ച്, സാധ്യമായ ഒരു പരിഹാരമാണ് മുൻകരുതൽ തത്വം. അത് പ്രസ്താവിക്കുന്നു, "ഗുരുതരമായതോ മാറ്റാനാവാത്തതോ ആയ നാശനഷ്ടങ്ങളുടെ ഭീഷണിയുണ്ടെങ്കിൽ, പാരിസ്ഥിതിക തകർച്ച തടയുന്നതിനുള്ള ചെലവ് കുറഞ്ഞ നടപടികൾ മാറ്റിവയ്ക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു കാരണമായി പൂർണ്ണമായ ശാസ്ത്രീയ ഉറപ്പിന്റെ അഭാവം ഉപയോഗിക്കരുത്."<ref>[http://www.unep.org/Documents.multilingual/Default.asp?DocumentID=78&ArticleID=1163 UNCED. (5-16 June 1972). "Rio Declaration on Environment and Development", United Nations Environment Programme] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090904221831/http://www.unep.org/Documents.Multilingual/Default.asp?documentid=78 |date=4 September 2009 }}.</ref> ഈ തത്ത്വമനുസരിച്ച്, അപകടകരമായ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ തുടക്കക്കാരനാണ് പ്രവർത്തനത്തിന്റെ സുരക്ഷ തെളിയിക്കാൻ ചുമതലപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. പരിസ്ഥിതി നീതി പ്രവർത്തകർ പൊതുവെ മാലിന്യം കുറയ്ക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ഊന്നിപ്പറയുന്നു. ഇത് മൊത്തത്തിലുള്ള ഭാരം കുറയ്ക്കുന്നതിനും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം കുറയ്ക്കുന്ന മീഥേൻ ഉദ്‌വമനം കുറയ്ക്കുന്നതിനും വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.<ref name="withered" /> വംശീയ അല്ലെങ്കിൽ വംശീയ ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ കേന്ദ്രീകരണം ഐക്യദാർഢ്യം വളർത്തുകയും വെല്ലുവിളികൾക്കിടയിലും പിന്തുണ നൽകുകയും അടിസ്ഥാന പ്രവർത്തനത്തിന് ആവശ്യമായ സാമൂഹിക മൂലധനത്തിന്റെ കേന്ദ്രീകരണം നൽകുകയും ചെയ്തേക്കാം. തങ്ങളുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റികളിലെ മലിനീകരണത്തിന്റെ അപകടങ്ങൾക്ക് വിധേയരാകുന്നതിൽ മടുത്ത പൗരന്മാർ സംഘടിത പ്രതിഷേധം, നിയമനടപടികൾ, മാർച്ചുകൾ, നിയമലംഘനം, മറ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ അധികാര ഘടനകളെ നേരിടുന്നു.<ref>Weintraub, I. 1994. "[http://escholarship.org/uc/item/1qx663rf.pdf Fighting Environmental Racism: A Selected Annotated Bibliography]," ''Electronic Green Journal'', Issue 1.</ref> വംശീയ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ പലപ്പോഴും രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്നും നഗര ആസൂത്രണത്തിൽ നിന്നും ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നു (ഉദാഹരണത്തിന്, സമുദ്രനിരപ്പ് ഉയർത്തുന്നതിനുള്ള ആസൂത്രണം പോലുള്ളവ) അതിനാൽ ഭാവിയിൽ ഈ ഒഴിവാക്കപ്പെട്ട ഗ്രൂപ്പുകളെ ബാധിച്ചേക്കാവുന്ന ഒരു പ്രശ്നത്തിന്റെ വിവിധ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ നയരൂപീകരണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.<ref name="Hardy" /> പൊതുവേ, ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കൻ സമൂഹങ്ങളിലെ രാഷ്ട്രീയ പങ്കാളിത്തം ആരോഗ്യ അപകടങ്ങളും മരണനിരക്കും കുറയ്ക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal | last1 = Gee | first1 = Gilbert C. | last2 = Payne-Sturges | first2 = Devon C. | year = 2004 | title = Environmental Health Disparities: A Framework Integrating Psychosocial and Environmental Concepts | journal = [[Environmental Health Perspectives]] | volume = 112 | issue = 17 | doi = 10.1289/ehp.7074 | pmid = 15579407 | pmc = 1253653 | pages=1645–1653}}</ref>വൻകിട കമ്പനികൾക്കെതിരെ പോരാടുന്നതിനുള്ള മറ്റ് തന്ത്രങ്ങൾ പൊതു ഹിയറിംഗുകൾ, സംസ്ഥാന, പ്രാദേശിക ഓഫീസുകളിലേക്കുള്ള പിന്തുണക്കാരുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, കമ്പനി പ്രതിനിധികളുമായുള്ള മീറ്റിംഗുകൾ, പൊതുജന അവബോധവും ഉത്തരവാദിത്തവും കൊണ്ടുവരുന്നതിനുള്ള മറ്റ് ശ്രമങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book|first=Robert D.|last=Bullard|date=1990|title=Dumping in Dixie: Race, Class, and Environmental Equity|url=https://archive.org/details/dumpingindixiera0000bull|location=Boulder, Colorado|publisher=[[Westview Press]]|isbn=978-0813367927|page=[https://archive.org/details/dumpingindixiera0000bull/page/165 165]}}</ref> ഈ ആഗോള പ്രശ്‌നത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നതിൽ, അവബോധം വളർത്തുന്നതിനും പ്രവർത്തനത്തിനുള്ള ആഹ്വാനത്തിനുമായി പ്രവർത്തകർ വിവിധ സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലേക്ക് പോകുന്നു. വംശവും പാരിസ്ഥിതിക അസന്തുലിതാവസ്ഥയും കൂടിച്ചേരുന്ന ഇന്റർസെക്ഷണൽ ഗ്രാസ്റൂട്ട് പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സമാഹരണവും ആശയവിനിമയവും ഫലപ്രദമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. മറ്റ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾക്കിടയിൽ Twitter, Facebook, Instagram, Snapchat എന്നിവയുടെ സഹായത്തോടെ പ്രസ്ഥാനം ട്രാക്ഷൻ നേടി. കീസ്റ്റോൺ എക്‌സ്‌എൽ പൈപ്പ് ലൈനിനെതിരെ വാദിച്ച ഷൈലിൻ വുഡ്‌ലിയെപ്പോലുള്ള സെലിബ്രിറ്റികൾ പ്രതിഷേധിച്ചതിന് അറസ്റ്റിലായതുൾപ്പെടെയുള്ള അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെച്ചിട്ടുണ്ട്. സാമൂഹ്യനീതി പ്രശ്‌നങ്ങൾ ഓൺലൈനിൽ മാത്രമല്ല, അതിനനുസരിച്ചുള്ള മുഖാമുഖ ഇടപെടലുകളിലും സമപ്രായക്കാരും ലോകത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളും തമ്മിൽ സുഗമമായ സംഭാഷണത്തിന് സോഷ്യൽ മീഡിയ അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite journal|last1=Hodges|first1=Heather E.|last2=Stocking|first2=Galen|date=1 November 2015|title=A pipeline of tweets: environmental movements' use of Twitter in response to the Keystone XL pipeline|journal=Environmental Politics|language=en|volume=25|issue=2|pages=223–247|doi=10.1080/09644016.2015.1105177|s2cid=146570622|issn=0964-4016}}</ref> === പഠനങ്ങൾ === പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ പാരിസ്ഥിതിക ആരോഗ്യ അപകടങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ ഇരയാകാൻ കാരണമാകുന്ന രീതികൾ തുറന്നുകാട്ടുന്നതിലൂടെ അസോസിയേഷനുകളും പൊതുജനശ്രദ്ധയും ആകർഷിക്കുന്നതിൽ പഠനങ്ങൾ പ്രധാനമാണ്. പാരിസ്ഥിതിക നീതി പ്രശ്‌നങ്ങൾ പഠിക്കുന്ന കുറ്റവാളി-ഇര മാതൃക ഉപേക്ഷിച്ച്, സാമ്പത്തിക/പരിസ്ഥിതി നീതി മോഡൽ, പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയുടെയും അനീതിയുടെയും പ്രവർത്തനത്തിന് കാരണമാകുന്ന വംശത്തോടൊപ്പം സങ്കീർണ്ണമായ നിരവധി ഘടകങ്ങളെ പഠിക്കാൻ മൂർച്ചയുള്ള ലെൻസ് ഉപയോഗിച്ചു. ഉദാഹരണത്തിന്, ലെർനർ ഡയമണ്ട്, നോർക്കോ നിവാസികളുടെ വിഭജനത്തിൽ വംശത്തിന്റെ പങ്ക് വെളിപ്പെടുത്തുക മാത്രമല്ല, ഷെൽ ഓയിൽ കമ്പനിയുടെ ചരിത്രപരമായ റോളുകളും ഡയമണ്ട് നിവാസികളുടെ അടിമ വംശജരെയും ഷെല്ലിന്റെ പ്രതിഫലത്തെ ആശ്രയിക്കുന്ന വെള്ളക്കാരായ തൊഴിലാളികളുടെയും കുടുംബങ്ങളുടെയും ചരിത്രവും അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി.<ref>{{cite book|last=Lerner|first=Steve|title=Diamond: A Struggle for Environmental Justice in Louisiana's Chemical Corridor (Urban and Industrial Environments)|url=https://archive.org/details/diamondstrugglef0000lern|publisher=[[MIT Press]]|location=Cambridge, Massachusetts|year=2005|isbn=978-0-262-62204-2}}</ref> ബക്കറ്റ് ബ്രിഗേഡ്, ഗ്രീൻപീസ് തുടങ്ങിയ ബാഹ്യ സംഘടനകളുടെ പങ്കാളിത്തവും പാരിസ്ഥിതിക നീതിക്കായി പോരാടുമ്പോൾ ഡയമണ്ട് സമൂഹത്തിന് ഉണ്ടായിരുന്ന ശക്തിയിൽ പരിഗണിക്കപ്പെട്ടു. യുദ്ധസമയത്ത്, പാരിസ്ഥിതിക വംശീയത സംഭവിക്കുന്നത് പൊതുജനങ്ങൾ പിന്നീട് റിപ്പോർട്ടുകളിലൂടെ പഠിക്കുന്ന രീതിയിലാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, ഫ്രണ്ട്സ് ഓഫ് ദി എർത്ത് ഇന്റർനാഷണലിന്റെ പരിസ്ഥിതി നക്ബ റിപ്പോർട്ട് ഇസ്രായേൽ-പലസ്തീൻ സംഘർഷകാലത്ത് ഗാസ മുനമ്പിൽ നടന്ന പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയിലേക്ക് ശ്രദ്ധ കൊണ്ടുവരുന്നു. അഭയാർത്ഥികളായ ഫലസ്തീനികൾക്കുള്ള മൂന്ന് ദിവസത്തെ ജലവിതരണം വെട്ടിക്കുറയ്ക്കുന്നതും കൃഷിയിടങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതും ചില ഇസ്രായേലി രീതികളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://edblogs.columbia.edu/scppx3335-001-2014-1/2014/04/02/beyond-the-us-borders-the-palestinian-israeli-case/#more-354|title=Beyond the US Borders: The Palestinian – Israeli Case {{!}} Environmental Leadership, Action and Ethics|website=edblogs.columbia.edu|language=en-US|access-date=13 November 2018}}</ref> പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയുടെ കേസുകൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്ന പഠനങ്ങൾ കൂടാതെ, നിയന്ത്രണങ്ങൾ മാറ്റുന്നതിനെക്കുറിച്ചും പാരിസ്ഥിതിക വംശീയത സംഭവിക്കുന്നത് തടയുന്നതിനെക്കുറിച്ചും പഠനങ്ങൾ വിവരങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഘാനയിലെ അക്രയിലെ ഇ-മാലിന്യ സംസ്‌കരണത്തെക്കുറിച്ച് Daum, Stoler, Grant എന്നിവർ നടത്തിയ ഒരു പഠനത്തിൽ, റീസൈക്ലിംഗ് സ്ഥാപനങ്ങൾ, കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ, സ്ക്രാപ്പ് മെറ്റൽ വ്യാപാരികൾ തുടങ്ങിയ വിവിധ മേഖലകളുമായും ഓർഗനൈസേഷനുകളുമായും ഇടപഴകുന്നതിന്റെ പ്രാധാന്യം മാറ്റുന്ന രീതികളിൽ കാര്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്താത്ത, കത്തിച്ചുകളയുന്നതിനും വാങ്ങുന്നതിനുമുള്ള സ്കീമുകളുടെ നിരോധനം പോലുള്ള അഡാപ്റ്റേഷൻ തന്ത്രങ്ങളിൽ ഊന്നിപ്പറയുന്നു.<ref>{{cite journal|last1=Daum|first1=Kurt|last2=Stoler|first2=Justin|last3=Grant|first3=Richard J.|date=2017|title=Toward a More Sustainable Trajectory for E-Waste Policy: A Review of a Decade of E-Waste Research in Accra, Ghana|journal=International Journal of Environmental Research and Public Health|volume=14|issue=2|pages=135|doi=10.3390/ijerph14020135|issn=1661-7827|pmc=5334689|pmid=28146075|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|date=September 2013|title=Environmental Nakba|url=https://www.foei.org/wp-content/uploads/2013/10/06-foei-palestine-report-eng-lr.pdf|journal=Friends of the Earth International Report}}</ref> വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ പാരിസ്ഥിതിക നിയമങ്ങൾ പ്രബലമായതിനാൽ കമ്പനികൾ തങ്ങളുടെ മാലിന്യങ്ങൾ ഗ്ലോബൽ സൗത്ത് ഭാഗത്തേക്ക് നീക്കിയതായും പഠനങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. കുറഞ്ഞ വികസിത രാജ്യങ്ങൾക്ക് പരിസ്ഥിതി നയങ്ങൾ കുറവാണ് അതിനാൽ കൂടുതൽ വിവേചനപരമായ സമ്പ്രദായങ്ങൾക്ക് വിധേയമാണ്. ഇത് ആക്ടിവിസത്തെ തടഞ്ഞില്ലെങ്കിലും, രാഷ്ട്രീയ നിയന്ത്രണങ്ങളിൽ ആക്ടിവിസത്തിന്റെ സ്വാധീനം പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.<ref name="Schroeder">{{cite journal | doi=10.1080/08941920802100721|title = Third World Environmental Justice| url=https://archive.org/details/sim_society-natural-resources_2008-08_21_7/page/547| journal=Society & Natural Resources| publisher=[[Taylor & Francis]]|location=Abingdon, England|volume=21| issue=7| pages=547–555|year = 2008|last1 = Schroeder|first1 = Richard| last2=Martin| first2=Kevin St.| last3=Wilson| first3=Bradley| last4=Sen| first4=Debarati|s2cid = 44016010}}</ref> ലോറ പുലിഡോ, ഒറിഗോൺ സർവകലാശാലയിലെ<ref>Pulido, Laura. [https://www.laurapulido.org/c-v "C.V."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220329095900/https://www.laurapulido.org/c-v |date=2022-03-29 }} ''www.laurapulido.org''. Retrieved 23 November 2021.</ref> എത്‌നിക് സ്റ്റഡീസ് വിഭാഗം മേധാവിയും പ്രൊഫസറുമായ ഡേവിഡ് പെല്ലോ, ഡെൽസെൻ, ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് ചെയർ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ സ്റ്റഡീസ്, സാന്താ ബാർബറ, കാലിഫോർണിയ സർവകലാശാലയിലെ ഗ്ലോബൽ എൻവയോൺമെന്റൽ ജസ്റ്റിസ് പ്രോജക്‌റ്റിന്റെ ഡയറക്‌ടർ എന്നിവരെപ്പോലുള്ള പാരിസ്ഥിതിക നീതി പണ്ഡിതർ,<ref>{{cite web|title=David N. Pellow {{!}} Environmental Studies Program|url=https://www.es.ucsb.edu/david-n-pellow|access-date=2021-11-23|website=www.es.ucsb.edu|archive-date=2020-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200810193845/https://www.es.ucsb.edu/david-n-pellow|url-status=dead}}</ref> വംശീയ മുതലാളിത്തത്തിന്റെ രൂഢമൂലമായ പൈതൃകങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഒരു ഘടകമായി പരിസ്ഥിതി വംശീയതയെ അംഗീകരിക്കുന്നത് പ്രസ്ഥാനത്തിന് നിർണായകമാണെന്ന് വാദിക്കുന്നു. വെള്ളക്കാരുടെ മേധാവിത്വം പ്രകൃതിയുമായും അധ്വാനവുമായും മനുഷ്യബന്ധങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്നത് തുടരുന്നു.<ref>{{cite journal|last1=Pulido|first1=Laura|last2=De Lara|first2=Juan|date=March 2018|title=Reimagining 'justice' in environmental justice: Radical ecologies, decolonial thought, and the Black Radical Tradition|url=http://dx.doi.org/10.1177/2514848618770363|journal=Environment and Planning E: Nature and Space|volume=1|issue=1–2|pages=76–98|doi=10.1177/2514848618770363|s2cid=149765978|issn=2514-8486}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Pellow|first1=David|last2=Vazin|first2=Jasmine|date=2019-07-19|title=The Intersection of Race, Immigration Status, and Environmental Justice|journal=Sustainability|volume=11|issue=14|pages=3942|doi=10.3390/su11143942|issn=2071-1050|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|last=Pulido|first=Laura|date=2016-05-13|title=Geographies of race and ethnicity II|url=http://dx.doi.org/10.1177/0309132516646495|journal=Progress in Human Geography|volume=41|issue=4|pages=524–533|doi=10.1177/0309132516646495|s2cid=147792869|issn=0309-1325}}</ref> === നടപടിക്രമ നീതി === പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയുടെയും പാരിസ്ഥിതിക നീതിയുടെയും ശരിയായ പ്രശ്‌നങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉണ്ടാക്കാം എന്നതിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള നിലവിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങൾ നടപടിക്രമപരമായ നീതി എന്ന ആശയത്തിലേക്ക് മാറുകയാണ്. തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്ന പ്രക്രിയയിൽ ന്യായമായ ഉപയോഗം പ്രത്യേകിച്ചും വിഭവങ്ങളുടെ വിഹിതം അല്ലെങ്കിൽ വിയോജിപ്പുകൾ പരിഹരിക്കൽ പോലുള്ള നയതന്ത്ര സാഹചര്യങ്ങളിൽ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുമ്പോൾ നിർദ്ദേശിക്കുന്ന ഒരു ആശയമാണ് നടപടിക്രമപരമായ നീതി. എല്ലാ കക്ഷികൾക്കും അവരുടെ നിലപാടുകൾ, അഭിപ്രായങ്ങൾ, ആശങ്കകൾ എന്നിവ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ തുല്യ അവസരങ്ങളുള്ള, നീതിപൂർവകവും, സുതാര്യവും, നിഷ്പക്ഷവുമായ തീരുമാനങ്ങളെടുക്കൽ പ്രക്രിയയാണ് നടപടിക്രമപരമായ നീതി ആവശ്യപ്പെടുന്നത്.<ref>{{cite web|url=https://cops.usdoj.gov/prodceduraljustice|title=PROCEDURAL JUSTICE {{!}} COPS OFFICE|website=cops.usdoj.gov|access-date=17 March 2020|archive-date=2022-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220408145818/https://cops.usdoj.gov/prodceduraljustice|url-status=dead}}</ref> കരാറുകളുടെ ഫലങ്ങളിലും ആ ഫലങ്ങൾ ബാധിതരായ ജനസംഖ്യയിലും താൽപ്പര്യ ഗ്രൂപ്പുകളിലും ചെലുത്തുന്ന പ്രത്യാഘാതങ്ങളിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനുപകരം, നടപടിക്രമങ്ങൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ നടപ്പാക്കലിലൂടെയുള്ള പ്രക്രിയയിലുടനീളം എല്ലാ പങ്കാളികളെയും ഉൾപ്പെടുത്താനാണ് നടപടിക്രമങ്ങൾ ശ്രമിക്കുന്നത്. പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയ്‌ക്കെതിരെ പോരാടുന്ന കാര്യത്തിൽ, നടപടിക്രമപരമായ നീതി, പലപ്പോഴും അഴിമതിക്കാരായ സംസ്ഥാനങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ സ്വകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ പോലുള്ള ശക്തരായ അഭിനേതാക്കളുടെ മുഴുവൻ തീരുമാനങ്ങളെടുക്കൽ പ്രക്രിയയും നിർദ്ദേശിക്കുന്നതിനുള്ള അവസരങ്ങൾ കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. കൂടാതെ എടുക്കുന്ന തീരുമാനങ്ങൾ നേരിട്ട് ബാധിക്കപ്പെടുന്നവരുടെ കൈകളിലേക്ക് കുറച്ച് അധികാരം തിരികെ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. <ref name="Schroeder" /> === ആക്ടിവിസം === ആക്ടിവിസം പല രൂപങ്ങൾ എടുക്കുന്നു. പ്രാദേശികവും അന്തർദേശീയവുമായ വിവിധ തലങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന കൂട്ടായ പ്രകടനങ്ങളോ പ്രതിഷേധങ്ങളോ ആണ് ഒരു രൂപം. കൂടാതെ, ഗവൺമെന്റ് പരിഹാരങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുമെന്ന് പ്രവർത്തകർക്ക് തോന്നുന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ, സംഘടനകൾക്കും വ്യക്തികൾക്കും ഒരുപോലെ നേരിട്ടുള്ള രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനം പിന്തുടരാനാകും. മിക്ക കേസുകളിലും, ആക്ടിവിസ്റ്റുകളും ഓർഗനൈസേഷനുകളും തങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി കൂടുതൽ സ്വാധീനം നേടുന്നതിനായി പ്രാദേശികമായും അന്തർദേശീയമായും പങ്കാളിത്തം ഉണ്ടാക്കും.<ref>{{cite journal|last1=Schroeder|first1=Richard|last2=Martin|first2=Kevin St|last3=Wilson|first3=Bradley|last4=Sen|first4=Debarati|date=15 July 2008|title=Third World Environmental Justice|url=https://archive.org/details/sim_society-natural-resources_2008-08_21_7/page/547|journal=Society & Natural Resources|volume=21|issue=7|pages=547–555|doi=10.1080/08941920802100721|s2cid=44016010|issn=0894-1920}}</ref> 1970-കൾക്ക് മുമ്പ്, വർണ്ണ സമുദായങ്ങൾ പരിസ്ഥിതി വംശീയതയുടെ യാഥാർത്ഥ്യം തിരിച്ചറിയുകയും അതിനെതിരെ സംഘടിക്കുകയും ചെയ്തു. ഉദാഹരണത്തിന്, ബ്ലാക്ക് പാന്തർ പാർട്ടി അതിജീവന പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിച്ചു. അത് പ്രധാനമായും കറുത്തവർഗ്ഗക്കാരായ അയൽപക്കങ്ങളിലെ മാലിന്യങ്ങളുടെ അസമത്വ വിതരണത്തെ അഭിമുഖീകരിച്ചു.<ref>(1973). The Black Panther. Retrieved from http://www.itsabouttimebpp.com/Survival_Programs/pdf/Survival_Programs.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190406200117/http://www.itsabouttimebpp.com/Survival_Programs/pdf/Survival_Programs.pdf |date=2019-04-06 }}</ref> അതുപോലെ, ചിക്കാഗോയിലും ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റിയിലും ആസ്ഥാനമായുള്ള പ്യൂർട്ടോ റിക്കൻ വിപ്ലവ ദേശീയ സംഘടനയായ യംഗ് ലോർഡ്‌സ്, ഗാർബേജ് ഒഫൻസീവ് പ്രോഗ്രാമിലൂടെ തങ്ങളുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റിയിലെ മലിനീകരണത്തെയും വിഷ മാലിന്യങ്ങളെയും എതിർത്തു. തുറസ്സായ സ്ഥലങ്ങൾ, വിഷലിപ്തമായ ലെഡ് പെയിന്റ്, ആരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണ ഓപ്ഷനുകൾ എന്നിവയുടെ അസമമായ വിതരണത്തെ നേരിടാൻ ഇവയും മറ്റ് സംഘടനകളും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref name="Enck-Wanzer, D. 2010">Enck-Wanzer, D. (2010). ''The Young Lords: A Reader''. New York: New York University Press</ref>ക്ഷയരോഗം പോലെയുള്ള പരിസ്ഥിതി പ്രേരിത രോഗങ്ങളാൽ പ്രതിരോധിക്കാവുന്ന രോഗങ്ങളാൽ ബാധിതരായവർക്ക് അവർ ആരോഗ്യ പരിപാടികളും വാഗ്ദാനം ചെയ്തു.<ref name="Enck-Wanzer, D. 2010" /> ഈ രീതിയിൽ, ഈ സംഘടനകൾ പരിസ്ഥിതി വംശീയതയ്‌ക്കെതിരായ കൂടുതൽ മൂർച്ചയുള്ള പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ മുൻഗാമികളായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[Cesar Chavez|സീസർ ഷാവേസ്]] കൂട്ടിച്ചേർത്ത ലാറ്റിനോ റാഞ്ച് തൊഴിലാളികൾ കാലിഫോർണിയയിലെ സാൻ ജോക്വിൻ വാലിയിലെ ഹോംസ്റ്റേഡ് വയലുകളിൽ ഹാനികരമായ കീടനാശിനികളിൽ നിന്നുള്ള ഇൻഷുറൻസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള തൊഴിൽ പരിസ്ഥിതി അവകാശങ്ങൾക്കായി പോരാടി. 1967-ൽ, ആഫ്രിക്കൻ-അമേരിക്കൻ അണ്ടർ സ്റ്റഡീസ് ഹൂസ്റ്റണിലെ തെരുവുകളിൽ കലാപം നടത്തി രണ്ട് കുട്ടികളെ കൊന്ന അവരുടെ പ്രദേശത്തെ ഒരു നഗര ചവറ്റുകുട്ടയ്‌ക്കെതിരെ പോരാടി. 1968-ൽ, ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റിയിലെ വെസ്റ്റ് ഹാർലെമിലെ നിവാസികൾ, തങ്ങളുടെ അയൽപക്കത്ത് ഒരു മലിനജല ശുദ്ധീകരണ പ്ലാന്റ് സ്ഥാപിക്കുന്നതിനെതിരെ പോരാടി പരാജയപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite news|url=https://www.nrdc.org/stories/environmental-justice-movement|title=The Environmental Justice Movement|work=NRDC|access-date=16 October 2018|language=en}}</ref> ആക്ടിവിസത്തിന്റെ ശ്രമങ്ങളെ സ്ത്രീകളും പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയിൽ നിന്ന് അവർ നേരിടുന്ന അനീതികളും വളരെയധികം സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിവിധ വംശങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക നില, പ്രായം, ലിംഗഭേദം എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള സ്ത്രീകൾ പാരിസ്ഥിതിക അനീതിയുടെ പ്രശ്നങ്ങളാൽ ആനുപാതികമായി ബാധിക്കുന്നില്ല. കൂടാതെ, സ്ത്രീകൾ നേരിടുന്ന പ്രശ്‌നങ്ങൾ പലപ്പോഴും ഒഴിവാക്കപ്പെടുകയോ അവഗണിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്നതിനാൽ, സ്ത്രീകൾ നടത്തുന്ന ശ്രമങ്ങൾ ചരിത്രപരമായി പുരുഷന്മാരുടെ ശ്രമങ്ങളാൽ അവഗണിക്കപ്പെടുകയോ വെല്ലുവിളിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. തദ്ദേശീയ സമൂഹങ്ങൾ നേരിടുന്ന അനീതികൾക്കെതിരെ പോരാടുന്ന പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്‌നങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന നിരവധി സ്ത്രീ പ്രവർത്തകരിൽ ഒരാളാണ് [[വിനോന ലാഡ്യൂക്ക്|വിനോന ലാഡ്യൂക്ക്]]. നീതിക്കുവേണ്ടിയുള്ള അവരുടെ തുടർച്ചയായ നേതൃത്വത്തിന് 2007-ൽ ദേശീയ വനിതാ ഹാൾ ഓഫ് ഫെയിമിൽ ലാഡ്യൂക്കിനെ ഉൾപ്പെടുത്തി. പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട കമ്മ്യൂണിറ്റികളെയും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തോടുള്ള അവരുടെ പോരാട്ടങ്ങളെയും വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്നത് നിർണായകമാണ്. കാലാവസ്ഥാ ശാസ്ത്ര സമൂഹം ലഭ്യമായ വിവരങ്ങളും അവർ ശേഖരിക്കുന്ന ഡാറ്റയും വൈവിധ്യവത്കരിക്കുന്നതിനൊപ്പം വിഭവങ്ങളിലെ ചരിത്രപരമായ അസമത്വങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തി നേടുന്നതിനായി പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, ആഫ്രിക്കയിലെ താപ തരംഗങ്ങൾ പലരെയും ബാധിച്ചിട്ടും ചൂട് തരംഗങ്ങൾ വഷളാകുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഡാറ്റയുടെ ഗുരുതരമായ അഭാവമുണ്ട്.<ref>{{cite web |last1=Berwyn |first1=Bob |title=Researchers Say Science Skewed by Racism is Increasing the Threat of Global Warming to People of Color |url=https://insideclimatenews.org/news/22022022/racism-climate-change-research/ |website=Inside Climate News}}</ref> === കാനഡയിലെ തദ്ദേശീയ സ്ത്രീ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ === പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയ്‌ക്കെതിരെ തദ്ദേശീയരായ സ്ത്രീകൾ ആരംഭിച്ച നിരവധി പ്രതിരോധ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ കാനഡയിൽ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. പ്രമുഖവും പ്രസ്ഥാനത്തിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയതും ആയിരുന്നു ദി നേറ്റീവ് വിമൻസ് അസോസിയേഷൻ ഓഫ് കാനഡയുടെ (NWAC) സിസ്റ്റേഴ്‌സ് ഇൻ സ്പിരിറ്റ് ഇനിഷ്യേറ്റീവ്. തദ്ദേശീയരായ സ്ത്രീകളുടെ മരണവും തിരോധാനവും സംബന്ധിച്ച് അവബോധം വളർത്തുന്നതിനും സർക്കാരിനെയും സിവിൽ സമൂഹ സംഘങ്ങളെയും നടപടിയെടുക്കുന്നതിന് വേണ്ടിയും റിപ്പോർട്ടുകൾ സൃഷ്ടിക്കുക എന്നതാണ് ഈ സംരംഭം ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.<ref>{{cite web|last=The Native Women's Association of Canada|date=2021|title=About|url=https://www.nwac.ca/about/|access-date=26 February 2021|website=[[The Native Women's Association of Canada]]}}</ref> 2010-ൽ കനേഡിയൻ ഫെഡറൽ ഗവൺമെന്റ് സിസ്റ്റേഴ്‌സ് ഇൻ സ്പിരിറ്റ് ഇനിഷ്യേറ്റീവിന്റെ പണം മുടക്കാൻ തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും, കേൾക്കാനുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീകൾ, ടു-സ്പിരിറ്റ്, എൽജിബിടിക്യു+ സ്വദേശികൾ എന്നിവരെ NWAC പിന്തുണയ്ക്കുന്നത് തുടരുന്നു.<ref>{{cite journal|last=Bourgeois|first=Robyn|date=2014|title=Warrior Women: Indigenous Women's Anti-Violence Engagement with the Canadian State|url=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/68238/1/Bourgeois_Robyn_S_201411_PhD_thesis.pdf|journal=[[University of Toronto]]|pages=1–374}}</ref> മറ്റ് തദ്ദേശീയ പ്രതിരോധ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിൽ പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയ്ക്ക് കാരണമായ പുരുഷാധിപത്യത്തിന്റെയും വംശീയതയുടെയും ശക്തികൾക്കെതിരെ പോരാടുന്നതിന് ആത്മീയതയിലും പരമ്പരാഗത ആചാരങ്ങളിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ആഘാതത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നേടുന്നതിന് ഊന്നൽ നൽകുന്നു.<ref name=":1">{{cite web|last=Women's Earth Alliance and Native Youth Sexual Health Network|title=VIOLENCE ON THE LAND, VIOLENCE ON OUR BODIES|url=http://landbodydefense.org/uploads/files/VLVBReportToolkit2016.pdf|access-date=26 February 2021}}</ref> ഉടമ്പടികൾ, മനുഷ്യക്കടത്ത് വിരുദ്ധ നിയമങ്ങൾ, സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ അക്രമ വിരുദ്ധ നിയമങ്ങൾ, UNDRIP എന്നിവ പോലുള്ള അവരുടെ ആശങ്കകൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ ആക്ടിവിസ്റ്റുകളും തദ്ദേശീയ സമൂഹങ്ങളും സംസ്ഥാന ഔദ്യോഗിക നിയമവഴികളിലൂടെ കടന്നുപോയി.<ref name=":1" /> ചില ശബ്ദങ്ങൾ കേൾക്കാത്തതിനാലും രാഷ്ട്രം തദ്ദേശീയ രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തെ മാനിക്കുകയോ അംഗീകരിക്കുകയോ ചെയ്യാത്തതിനാൽ തദ്ദേശീയ ഗ്രൂപ്പുകളും കമ്മ്യൂണിറ്റികളും ഇവ അപര്യാപ്തമായ പരിഹാരമായി കണക്കാക്കുന്നു.<ref name=":1" /> == കലാപരമായ ആവിഷ്കാരം == നിരവധി കലാകാരന്മാർ സൃഷ്ടിപരമായ ആവിഷ്കാരത്തിലൂടെ പരിസ്ഥിതി, ശക്തി, സംസ്കാരം എന്നിവ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നു. പരിസ്ഥിതി വംശീയത ഉൾപ്പെടെയുള്ള സാമൂഹിക വിഷയങ്ങളിൽ അവബോധം കൊണ്ടുവരാൻ കലയെ ഉപയോഗിക്കാം. ലാറ്റിനമേരിക്കയിലെ വെള്ളവും ശക്തിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം സാന്ദർഭികമാക്കുന്നതിന് കരോലിന കേസിഡോയുടെ ബി ഡാംഡ് വീഡിയോ ഘടകങ്ങൾ, ഫോട്ടോഗ്രാഫുകൾ, പെയിന്റ്, മിക്സഡ് തുണിത്തരങ്ങൾ, പേപ്പറുകൾ എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref>Caycedo, C. (n.d.). BE DAMMED (ongoing Project). Retrieved 21 October 2020, from <nowiki>http://carolinacaycedo.com/be-dammed-ongoing-project</nowiki></ref>പ്രകൃതിയോടും പരസ്‌പരവുമായ ബന്ധത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ജലത്തിന്റെ തദ്ദേശീയ വീക്ഷണത്തെക്കുറിച്ചും ജലത്തിന്റെ സ്വകാര്യവൽക്കരണം സമൂഹങ്ങളെയും ആവാസവ്യവസ്ഥയെയും എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നുവെന്നും അവരുടെ രചനകൾ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.<ref>Caycedo, C., & De Blois, J. (n.d.). The River as a Common Good: Carolina Caycedo's Cosmotarrayas. Retrieved 21 October 2020, from <nowiki>https://www.icaboston.org/publications/river-common-good-carolina-caycedos-cosmotarrayas</nowiki></ref> കൊളംബിയയിലെ മഗ്ഡലീന നദിയിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിനുള്ള 2014 ലെ "മാസ്റ്റർ പ്ലാൻ" പ്രകാരമാണ് ഈ സൃഷ്ടികളുടെ പരമ്പര പിറന്നത്. 15 ജലവൈദ്യുത അണക്കെട്ടുകളുടെ നിർമ്മാണത്തെ കുറിച്ച് പ്ലാൻ വിശദമാക്കുകയും കൊളംബിയൻ വിഭവങ്ങളിൽ വിദേശ ആശ്രയം വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്തു. കോളനിവൽക്കരണം, പ്രകൃതി, വേർതിരിച്ചെടുക്കൽ, സ്വദേശീയത തുടങ്ങിയ പ്രക്രിയകളുടെ പരസ്പരബന്ധത്തിന് കേസിഡോ തന്റെ കലയിൽ ഊന്നൽ നൽകുന്നു. [[File:AJH Portrait.jpg|thumb|ആലിസൺ ജാനെ ഹാമിൽട്ടൺ തന്റെ ഒരു കൃതിക്ക് മുന്നിൽ. "കൊടുങ്കാറ്റിൽ ദയനീയമായി നിലവിളിച്ചു"]] [[Allison Janae Hamilton|ആലിസൺ ജാനെ ഹാമിൽട്ടൺ]] യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിൽ നിന്നുള്ള ഒരു കലാകാരിയാണ്. അവൾ ഭൂമിയുടെയും സ്ഥലത്തിന്റെയും സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ ആശയങ്ങളും ഉപയോഗങ്ങളും പരിശോധിക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് യുഎസിലെ തെക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ.<ref>Lescaze, Z. (22 August 2018). 12 Artists On: Climate Change. Retrieved 23 October 2020, from <nowiki>https://www.nytimes.com/2018/08/22/t-magazine/climate-change-art.html</nowiki></ref>മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന കാലാവസ്ഥയും അതോടൊപ്പം ചില ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കുള്ള സവിശേഷമായ ദുർബലതയും ആരെയാണ് ബാധിക്കുന്നതെന്ന് അവരുടെ കൃതി പരിശോധിക്കുന്നു. ആഗോളതാപനം ആരെയാണ് ബാധിക്കുന്നതെന്നും അവരുടെ വ്യത്യസ്ത ജീവിതാനുഭവങ്ങൾ കാലാവസ്ഥാ പ്രശ്‌നങ്ങൾക്ക് വ്യത്യസ്ത വീക്ഷണങ്ങൾ നൽകുന്നതെങ്ങനെയെന്നും കാണിക്കാൻ അവരുടെ കൃതി വീഡിയോകളിലും ഫോട്ടോഗ്രാഫുകളിലും അവലംബിക്കുന്നു. === പാരിസ്ഥിതിക നഷ്ടപരിഹാരം === ചില ശാസ്ത്രജ്ഞരും സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധരും പാരിസ്ഥിതിക നഷ്ടപരിഹാരത്തിന്റെ സാധ്യതകൾ പരിശോധിച്ചു. അല്ലെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ വ്യവസായ സാന്നിധ്യം ബാധിച്ച വ്യക്തികൾക്ക് പണമടയ്ക്കൽ രീതികൾ. വ്യവസായവുമായി അടുത്ത് താമസിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളുടെ ഇരകൾ, സ്വന്തം രാജ്യത്ത് അപകടകരമായ ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്യുന്ന കാലാവസ്ഥാ അഭയാർത്ഥികൾ എന്നിവരെ സ്വാധീനിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള ഗ്രൂപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. നഷ്ടപരിഹാരം വ്യക്തികൾക്ക് നേരിട്ടുള്ള പണമടയ്ക്കൽ മുതൽ, മാലിന്യ-സ്ഥലം വൃത്തിയാക്കാൻ നീക്കിവച്ച പണം, കുറഞ്ഞ വരുമാനമുള്ള താമസസ്ഥലങ്ങൾക്കായി എയർ മോണിറ്ററുകൾ വാങ്ങൽ, ഹരിതഗൃഹ വാതക ഉദ്‌വമനം കുറയ്ക്കുന്ന പൊതുഗതാഗതത്തിൽ നിക്ഷേപം എന്നിങ്ങനെ പല രൂപങ്ങൾ എടുക്കാം. റോബർട്ട് ബുള്ളാർഡ് എഴുതുന്നത് പോലെ,<ref name=":0" /><blockquote> "പരിസ്ഥിതി നഷ്ടപരിഹാരങ്ങൾ സുസ്ഥിരതയിലേക്കും സമത്വത്തിലേക്കും ഒരു പാലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു... രോഗശാന്തിക്കും അനുരഞ്ജനത്തിനുമുള്ള ആത്മീയവും പാരിസ്ഥിതികവുമായ ഔഷധമാണ് നഷ്ടപരിഹാരം."</blockquote> === നയങ്ങളും അന്താരാഷ്ട്ര കരാറുകളും === മൂന്നാം ലോക രാജ്യങ്ങളിലേക്കുള്ള അപകടകരമായ മാലിന്യങ്ങൾ കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നത് വളരുന്ന മറ്റൊരു ആശങ്കയാണ്. 1989 നും 1994 നും ഇടയിൽ, ഓർഗനൈസേഷൻ ഫോർ ഇക്കണോമിക് കോഓപ്പറേഷൻ ആൻഡ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് (ഒഇസിഡി) രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒഇസിഡി ഇതര രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് 2,611 മെട്രിക് ടൺ അപകടകരമായ മാലിന്യങ്ങൾ കയറ്റുമതി ചെയ്തു. അവരുടെ അതിർത്തികളിലേക്ക് അപകടകരമായ മാലിന്യങ്ങൾ കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നതിന്റെ പ്രതികരണമായി രണ്ട് അന്താരാഷ്ട്ര കരാറുകൾ പാസാക്കി. 1989 മാർച്ചിൽ അംഗീകരിച്ച ബേസൽ കൺവെൻഷനിൽ അപകടകരമായ മാലിന്യങ്ങൾക്കുള്ള അതിർത്തി കടന്നുള്ള നീക്കത്തിന് പൂർണ്ണമായ നിരോധനം ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലെന്ന് ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് ആഫ്രിക്കൻ യൂണിറ്റി (OAU) ആശങ്കപ്പെട്ടു. അവരുടെ ആശങ്കകൾക്ക് മറുപടിയായി, 1991 ജനുവരി 30-ന്, പാരിസ്ഥിതികവും സുസ്ഥിരവുമായ വികസനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പാൻ-ആഫ്രിക്കൻ കോൺഫറൻസ് ആഫ്രിക്കയിലേക്ക് എല്ലാ അപകടകരമായ മാലിന്യങ്ങളും ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നത് നിരോധിക്കുകയും ഭൂഖണ്ഡത്തിനുള്ളിൽ അവയുടെ ചലനം പരിമിതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ബമാകോ കൺവെൻഷൻ അംഗീകരിച്ചു. വ്യാവസായിക രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് (പ്രധാനമായും OECD രാജ്യങ്ങളും ലിച്ചെൻസ്റ്റീനും) മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലേക്കുള്ള എല്ലാ അപകടകരമായ മാലിന്യങ്ങളും കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നത് നിരോധിക്കുന്നതിന് 1995 സെപ്റ്റംബറിൽ, G-77 രാജ്യങ്ങൾ ബേസൽ കൺവെൻഷൻ ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ സഹായിച്ചു.<ref>{{cite web|last=Bullard |first=Robert |title=Confronting Environmental Racism in the Twenty-First Century |url=http://www.worlddialogue.org/content.php?id=179 |publisher=Global Dialogue |access-date=19 November 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426041754/http://www.worlddialogue.org/content.php?id=179 |archive-date=26 April 2012}}</ref> 1988-ൽ OAU ഒരു പ്രമേയത്തിൽ ഒപ്പുവച്ചു അത് വിഷ മാലിന്യങ്ങൾ വലിച്ചെറിയുന്നത് "ആഫ്രിക്കയ്ക്കും ആഫ്രിക്കൻ ജനതയ്ക്കും എതിരായ കുറ്റകൃത്യമായി" പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref name="Routledge">{{Citation|chapter=The transboundary shipments of hazardous wastes|date=23 April 1998|publisher=Routledge|isbn=9780419218906|doi=10.4324/9780203476901.ch4|title=International Trade in Hazardous Wastes}}</ref> അധികം താമസിയാതെ, വെസ്റ്റ് ആഫ്രിക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക സമൂഹം (ECOWAS) വിഷ മാലിന്യങ്ങൾ വലിച്ചെറിയാൻ പിടിക്കപ്പെടുന്നവർക്ക് ജീവപര്യന്തം തടവ് പോലുള്ള ശിക്ഷകൾ അനുവദിക്കുന്ന ഒരു പ്രമേയം പാസാക്കി.<ref name="Routledge" /> ആഗോളവൽക്കരണവും അന്തർദേശീയ കരാറുകളുടെ വർദ്ധനവും പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയുടെ കേസുകൾക്കുള്ള സാധ്യതകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, 1994-ലെ നോർത്ത് അമേരിക്കൻ ഫ്രീ ട്രേഡ് എഗ്രിമെന്റ് (NAFTA) അമേരിക്കയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഫാക്ടറികളെ മെക്സിക്കോയിലേക്ക് ആകർഷിച്ചു. അവിടെ വിഷ മാലിന്യങ്ങൾ കൊളോണിയ ചിൽപാൻസിംഗോ കമ്മ്യൂണിറ്റിയിൽ ഉപേക്ഷിക്കുകയും മെക്സിക്കൻ ഗവൺമെന്റിനോട് മാലിന്യം വൃത്തിയാക്കാൻ പ്രവർത്തകർ ആവശ്യപ്പെടുന്നത് വരെ വൃത്തിയാക്കിയിരുന്നില്ല. <ref>{{cite journal|first1=Paul|last1=Mohai|first2=David|last2=Pellow, David|first3=J. Timmons|last3=Roberts|year=2009|title=Environmental Justice|journal=[[Annual Review of Environment and Resources]]|publisher=[[Annual Reviews (publisher)|Annual Reviews]]|location=Palo Alto, California|volume=34|pages=405–430|doi=10.1146/annurev-environ-082508-094348|doi-access=free}}</ref> പരിസ്ഥിതി നീതി പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ലോക ഉച്ചകോടികളുടെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമായി വളർന്നു. ഈ പ്രശ്നം ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന നിരവധി ആളുകൾ, തൊഴിലാളികൾ, സമൂഹത്തിന്റെ തലങ്ങൾ എന്നിവയെ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ആഗോളവൽക്കരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾക്ക് തൊഴിലാളികൾ, അക്കാദമിക് വിദഗ്ധർ, കമ്മ്യൂണിറ്റി നേതാക്കൾ എന്നിവരുൾപ്പെടെ നിരവധി പങ്കാളികളെ ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയും. അവർക്ക് വർദ്ധിച്ച വ്യാവസായിക വികസനം ഒരു പൊതു ഘടകമാണ്".<ref>{{cite journal|last=Claudio|first=Luz|date=October 2007|title=Standing on Principle: The Global Push for Environmental Justice|journal=Environmental Health Perspectives|volume=115|issue=10|pages=A500–A503|issn=0091-6765|pmc=2022674|pmid=17938719|doi=10.1289/ehp.115-a500}}</ref> മനുഷ്യ ക്ഷേമത്തിന്റെ അവസ്ഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി പല നയങ്ങളും വിശദീകരിക്കാം. പരിസ്ഥിതി നീതി എന്നത് സമൂഹങ്ങൾക്ക് സുരക്ഷിതവും നീതിയുക്തവും തുല്യവുമായ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനും റെഡ് ലൈനിംഗ് പോലുള്ള കാര്യങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും ലക്ഷ്യമിടുന്നതിനാലാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്.<ref>{{cite book|last=Bullard|first=Robert D.|url=https://books.google.com/books?id=yVr9lhrrTVwC&q=policies+and+environmental+racism&pg=PA1|title=Confronting Environmental Racism: Voices from the Grassroots|date=1993|publisher=South End Press|isbn=978-0-89608-446-9|language=en}}</ref> ഈ അദ്വിതീയ ഘടകങ്ങളെല്ലാം മനസ്സിൽ വെച്ചുകൊണ്ട്, നയരൂപകർത്താക്കൾ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുമ്പോൾ പരിഗണിക്കേണ്ട ഗുരുതരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങളുണ്ട്. == പ്രദേശം അനുസരിച്ച് ഉദാഹരണങ്ങൾ == === ആഫ്രിക്ക === ==== നൈജീരിയ ==== [[File:Oil-spill.jpg|thumb|എണ്ണ ചോർച്ച]] നൈജീരിയയിൽ, നൈജർ ഡെൽറ്റയ്ക്ക് സമീപം, കൂടുതൽ വികസിത പ്രദേശങ്ങളിൽ എണ്ണ ചോർച്ച, വിഷ മാലിന്യങ്ങൾ കത്തിക്കൽ, നഗര വായു മലിനീകരണം എന്നിവ പ്രശ്‌നങ്ങളാണ്.<ref>{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy|title=Worldmark Encyclopedia of the Nations|url=https://archive.org/details/juniorworldmarke0001unse_y2y2|last2=Derek|first2=Gleason|date=2012|publisher=Gale, Cengage Learning|location=Detroit|page=545}}</ref> നൈജീരിയയിലെ എണ്ണ സമ്പന്നമായ ഡെൽറ്റ മേഖലയിലെ തദ്ദേശീയരായ ഒഗോണി ജനതയെ പിന്തുണച്ച് നിരവധി വെബ്‌പേജുകൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. ഷെൽ ഓയിൽ ഡ്രില്ലിംഗിന്റെ വിനാശകരമായ പാരിസ്ഥിതികവും സാമ്പത്തികവുമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങളിൽ പ്രതിഷേധിക്കാനും ഷെൽ ഓയിൽ ബഹിഷ്‌കരിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കാനും നൈജീരിയൻ സർക്കാരിന്റെയും ഷെല്ലിന്റെയും മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളെ അപലപിക്കാനും സൈറ്റുകൾ ഉപയോഗിച്ചു. നൈജീരിയൻ ഗവൺമെന്റ് 1995 നവംബറിൽ നൈജീരിയൻ ഗവൺമെന്റ് അഹിംസാത്മക പ്രസ്ഥാനത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള ഒഗോണി പീപ്പിൾ (MOSOP) എന്ന പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാപകരിലൊരാളായിരുന്ന [[കെൻ സാരോ വിവ|കെൻ സരോ-വിവ]] ഉൾപ്പെടെ ഒമ്പത് ഒഗോണി പ്രവർത്തകരെ വധിച്ചതിന് ശേഷം ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര അപ്പീൽ രൂപീകരിക്കുന്നതിൽ ഇന്റർനെറ്റിന്റെ ഉപയോഗം നാടകീയമായി തീവ്രമായി.<ref>{{cite book|last1=Spitulnik|first1=Debra|title=Small Media Against Big Oil (Nigeria)|date=2011|publisher=Thousand Oaks: SAGE Publications, Inc.|page=459}}</ref> ==== ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക ==== ഖനന വ്യവസായം തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും അത് സമൂഹത്തിലും വ്യക്തിഗത ആരോഗ്യത്തിലും ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രതികൂല പ്രത്യാഘാതങ്ങളും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി സംഘടനകൾ പഠിക്കുകയും നന്നായി രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഖനന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് സമീപമുള്ള ജീവിതത്തിന്റെ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളിൽ ഗർഭാവസ്ഥയിലെ സങ്കീർണതകൾ, മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ, വിവിധ തരത്തിലുള്ള ക്യാൻസറുകൾ, കൂടാതെ മറ്റു പലതും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite journal|last1=Mancini|first1=Lucia|last2=Sala|first2=Serenella|date=1 August 2018|title=Social impact assessment in the mining sector: Review and comparison of indicators frameworks|journal=Resources Policy|language=en|volume=57|pages=98–111|doi=10.1016/j.resourpol.2018.02.002|issn=0301-4207|doi-access=free}}</ref> ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ വർണ്ണവിവേചന കാലഘട്ടത്തിൽ, പാരിസ്ഥിതിക നിയന്ത്രണത്തിന്റെ അഭാവത്തിന്റെ ഫലമായി ഖനന വ്യവസായം വളരെ വേഗത്തിൽ വളർന്നു. ഖനന കോർപ്പറേഷനുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സമൂഹങ്ങൾ സാധാരണയായി ഉയർന്ന ദാരിദ്ര്യവും തൊഴിലില്ലായ്മയും ഉള്ളവരാണ്. കൂടാതെ, ഈ കമ്മ്യൂണിറ്റികൾക്കുള്ളിൽ, സാമ്പത്തിക അവസരങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഖനനത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങൾ സമൂഹത്തിലെ ആളുകളുടെ ആരോഗ്യത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ദോഷങ്ങളേക്കാൾ കൂടുതലാണോ എന്ന വിഷയത്തിൽ പൗരന്മാർക്കിടയിൽ ഒരു വിഭജനമുണ്ട്. ഖനന കമ്പനികൾ പലപ്പോഴും ഈ വൈരുദ്ധ്യം വലുതാക്കി ഈ വിയോജിപ്പുകൾ തങ്ങളുടെ നേട്ടത്തിനായി ഉപയോഗിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. കൂടാതെ, ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ ഖനന കമ്പനികൾക്ക് ദേശീയ ഗവൺമെന്റുമായി അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. അധികാര സന്തുലിതാവസ്ഥ തങ്ങൾക്കനുകൂലമായി വ്യതിചലിക്കുകയും അതേ സമയം പല തീരുമാനങ്ങളെടുക്കൽ പ്രക്രിയകളിൽ നിന്നും പ്രാദേശിക ആളുകളെ ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal|last=Leonard|first=Llewellyn|date=7 December 2018|title=Mining Corporations, Democratic Meddling, and Environmental Justice in South Africa|journal=Social Sciences|language=en|volume=7|issue=12|pages=259|doi=10.3390/socsci7120259|issn=2076-0760|doi-access=free}}</ref> ഈ ഒഴിവാക്കലിന്റെ പൈതൃകം ദരിദ്രരായ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കക്കാരുടെ രൂപത്തിൽ ശാശ്വതമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, ഖനന കമ്പനികളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഫലമായുണ്ടാകുന്ന പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതങ്ങളുടെ ആഘാതം. പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയ്‌ക്കെതിരെ ഫലപ്രദമായി പോരാടുന്നതിനും നീതിയുടെ ചില സാദൃശ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിനും, അധികാരത്തിന്റെ വേരൂന്നിയതും വ്യവസ്ഥാപിതവുമായ സംവിധാനങ്ങൾ, സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ, സാംസ്കാരിക ഘടകങ്ങൾ എന്നിവ പോലുള്ള പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയുടെ സാഹചര്യങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ഘടകങ്ങളുമായി ഒരു കണക്കുകൂട്ടൽ ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് ചിലർ വാദിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal|last=Schlosberg|first=David|date=2004|title=Reconceiving Environmental Justice: Global Movements And Political Theories|journal=Environmental Politics|language=en|volume=13|issue=3|pages=517–540|doi=10.1080/0964401042000229025|issn=0964-4016|s2cid=56387891}}</ref> "ഊർജ്ജ ദാരിദ്ര്യം" എന്ന പദം ഉപയോഗിക്കുന്നത് "ആവശ്യമായ, വിശ്വസനീയമായ, താങ്ങാനാവുന്ന, ശുദ്ധമായ ഊർജ്ജ വാഹകരുടെയും പാചകത്തിന് ആവശ്യമായ ഊർജ്ജ സേവന ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യകളുടെയും സാമ്പത്തികവും മാനുഷികവുമായ വികസനത്തിന് ഊർജ്ജം നൽകുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ അഭാവം" എന്നാണ്. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ നിരവധി കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ ഒരുതരം ഊർജ്ജ ദാരിദ്ര്യം നേരിടുന്നു.<ref name="Fakier">{{cite journal|last=Fakier|first=Khayaat|date=May 2018|title=Women and Renewable Energy in a South African Community: Exploring Energy Poverty and Environmental Racism|journal=Journal of International Women's Studies|volume=19|pages=166–167}}</ref> വീടും സമൂഹവും മൊത്തത്തിൽ പരിപാലിക്കുന്നതിന്റെ ചുമതല ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ സ്ത്രീകൾക്കാണ്. സാമ്പത്തികമായി ദരിദ്രരായ പ്രദേശങ്ങളിലുള്ളവർ ഈ ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കേണ്ടതുണ്ട്. മാത്രമല്ല അവർ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന മറ്റ് നിരവധി വെല്ലുവിളികളുണ്ട്. ലിംഗഭേദം, വംശം, വർഗം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിവേചനം ഇപ്പോഴും ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. ഇക്കാരണത്താൽ, വീട്ടിലും സമൂഹത്തിലുമുള്ള അവരുടെ ജോലിയിൽ പൊതു വിഭവങ്ങളുടെ പ്രാഥമിക ഉപയോക്താക്കളായ സ്ത്രീകൾ, നിയന്ത്രണവും പൊതു വിഭവങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനവും സംബന്ധിച്ച തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നതിൽ നിന്ന് പലപ്പോഴും ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നു. തത്ഫലമായുണ്ടാകുന്ന ഊർജ്ജ ദാരിദ്ര്യം, ചെലവേറിയതും സ്വന്തം ആരോഗ്യത്തിനും പരിസ്ഥിതിക്കും ഹാനികരമായേക്കാവുന്നതുമായ ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സുകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ സ്ത്രീകളെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. തൽഫലമായി, ഈ സാഹചര്യം ശരിയാക്കാൻ ഈ കമ്മ്യൂണിറ്റികളെയും സ്ത്രീകളെയും പ്രത്യേകമായി ലക്ഷ്യമിടുന്ന നിരവധി പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജ സംരംഭങ്ങൾ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്.<ref name="Fakier" /> == ഏഷ്യ == === ചൈന === 1990-കളുടെ മധ്യം മുതൽ ഏകദേശം 2001 വരെ, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ പകുതിയിൽ പുനരുപയോഗത്തിനായി ശേഖരിച്ച ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സിന്റെ ഏകദേശം 50 മുതൽ 80 ശതമാനം വരെ വിദേശത്തേക്ക്, പ്രധാനമായും ചൈനയിലേക്കും തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലേക്കും കയറ്റുമതി ചെയ്യപ്പെടുന്നുവെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>Grossman, 189.</ref><ref>{{cite journal|last1=Huo|first1=Xia|last2=Peng|first2=Lin|last3=Xu|first3=Xijin|last4=Zheng|first4=Liangkai|last5=Qiu|first5=Bo|last6=Qi|first6=Zongli|last7=Zhang|first7=Bao|last8=Han|first8=Dai|last9=Piao|first9=Zhongxian|date=2007|title=Elevated Blood Lead Levels of Children in Guiyu, an Electronic Waste Recycling Town in China|journal=Environmental Health Perspectives|volume=115|issue=7|pages=1113–1117|doi=10.1289/ehp.9697|issn=0091-6765|pmc=1913570|pmid=17637931}}</ref> ഈ സ്ക്രാപ്പ് പ്രോസസ്സിംഗ് തികച്ചും ലാഭകരവും സമൃദ്ധമായ തൊഴിലാളികൾ, കുറഞ്ഞ തൊഴിലാളികൾ, അയഞ്ഞ പാരിസ്ഥിതിക നിയമങ്ങൾ എന്നിവ കാരണം മുൻഗണന നൽകുന്നതുമാണ്.<ref>Grossman, 194.</ref><ref name="autogenerated2006">{{cite book|last=Grossman|first=Elizabeth|title=High Tech Trash: Digital Devices, Hidden Toxics, and Human Health|url=https://archive.org/details/hightechtrashdig00gros_0|date=2006|publisher=Island Press|isbn=978-1597261906|location=Washington, D.C.|page=[https://archive.org/details/hightechtrashdig00gros_0/page/185 185]}}</ref> ചൈനയിലെ ഗ്യുയു, ഇ-മാലിന്യങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വലിയ റീസൈക്ലിംഗ് സൈറ്റുകളിലൊന്നാണ്. അവിടെ നദീതീരങ്ങളിൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട കമ്പ്യൂട്ടർ ഭാഗങ്ങളുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ ഉയർന്ന് പ്രാദേശിക ജലവിതരണത്തെ മലിനമാക്കുന്നു. </ref><ref>{{cite journal|last1=Shi|first1=Jingchu|last2=Zheng|first2=Gene|last3=Wong|first3=Ming-Hung|last4=Liang|first4=Hong|last5=Li|first5=Yuelin|last6=Wu|first6=Yinglin|last7=Li|first7=Ping|last8=Liu|first8=Wenhua|date=2016|title=Health risks of polycyclic aromatic hydrocarbons via fish consumption in Haimen bay (China), downstream of an e-waste recycling site (Guiyu)|journal=Environmental Research|volume=147|pages=223–240|bibcode=2016ER....147..233S|doi=10.1016/j.envres.2016.01.036|pmid=26897061}}</ref> 2001-ൽ ലിയാൻജിയാങ് നദിയിൽ നിന്ന് ബാസൽ ആക്ഷൻ നെറ്റ്‌വർക്ക് എടുത്ത ജലസാമ്പിളുകളിൽ ഈയത്തിന്റെ അളവ് ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങളേക്കാൾ 190 മടങ്ങ് കൂടുതലാണ്.<ref name="autogenerated2006" /> മലിനമായ കുടിവെള്ളം ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, താമസക്കാർ വിലകൂടിയ ട്രക്ക്-ഇൻ കുടിവെള്ള വിതരണത്തിൽ മലിനമായ വെള്ളം ഉപയോഗിക്കുന്നത് തുടരുന്നു.<ref name="autogenerated2006" /> ഇ-മാലിന്യ കേന്ദ്രമായ ചൈനയിലെ ഗ്യുയുവിലെ ഏതാണ്ട് 80 ശതമാനം കുട്ടികളും ലെഡ് വിഷബാധയാൽ ബുദ്ധിമുട്ടുന്നുണ്ടെന്ന് സമീപകാല റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു.<ref>{{cite magazine|last=Garber|first=Kent|date=20 December 2007|title=Technology's Morning After|url=https://www.usnews.com/articles/news/2007/12/20/technologys-morning-after.html?s_cid=rss:technologys-morning-after.html|magazine=[[US News & World Report]]|access-date=6 November 2012}}</ref> ഇലക്‌ട്രോണിക് മാലിന്യങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യസ്ഥാനമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ്, ഗുയുവിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും കാർഷിക ബിസിനസിൽ ഉപജീവനം നടത്തുന്ന ചെറുകിട കർഷകരായിരുന്നു.<ref name="autogenerated3">Grossman, 187.</ref> എന്നിരുന്നാലും, സ്ക്രാപ്പ് ഇലക്ട്രോണിക്സിൽ കൂടുതൽ ലാഭകരമായ ജോലികൾക്കായി കൃഷി ഉപേക്ഷിച്ചു.<ref name="autogenerated3" /> "പാശ്ചാത്യ മാധ്യമങ്ങളും ചൈനീസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയും എൻജിഒ ഗവേഷകരും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ഈ തൊഴിലാളികളുടെ ഗ്രാമീണ ഗ്രാമങ്ങളിലെ അവസ്ഥ വളരെ മോശമാണ്. ഗുയുവിലെ പ്രാകൃത ഇലക്ട്രോണിക് സ്ക്രാപ്പ് വ്യവസായം പോലും വരുമാനത്തിൽ പുരോഗതി വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു".<ref>Grossman, 186-187.</ref> ചൈനയിൽ അപകടകരമായ അന്തരീക്ഷ മലിനീകരണ തോത് വർധിക്കുന്നതിനാൽ, ദോഷകരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ തടയുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ നടപ്പിലാക്കാൻ പൊതുജനങ്ങൾ അണിനിരന്നതായി ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തി. വംശീയ ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുള്ള പ്രദേശങ്ങളും രാജ്യത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശങ്ങളും ആനുപാതികമല്ലാത്ത പാരിസ്ഥിതിക ഭാരം വഹിക്കുന്നു.<ref>{{cite report|last1=He|first1=Qi|last2=Fang|first2=Hong|last3=Ji|first3=Han|last4=Fang|first4=Siran|date=10 October 2017|title=Environmental Inequality in China: A 'Pyramid Model' and Nationwide Pilot Analysis of Prefectures with Sources of Industrial Pollution|doi=10.20944/preprints201710.0062.v1|doi-access=free}}</ref> === ഇന്ത്യ === [[File:Bhopal in India (1951).svg|thumb|ഭോപ്പാൽ, ഇന്ത്യ]] യൂണിയൻ കാർബൈഡ് ഇന്ത്യ ലിമിറ്റഡിന്റെ മാതൃ കമ്പനിയാണ് യൂണിയൻ കാർബൈഡ് കോർപ്പറേഷൻ. അതിന്റെ ഉൽപ്പാദനം ഒരു പുറം രാജ്യത്തേക്ക് ഔട്ട്സോഴ്സ് ചെയ്യുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ഭോപ്പാലിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന യൂണിയൻ കാർബൈഡ് ഇന്ത്യ ലിമിറ്റഡ് കീടനാശിനി നിർമ്മാണത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന മീഥൈൽ ഐസോസയനേറ്റ് എന്ന രാസവസ്തുവാണ് പ്രാഥമികമായി നിർമ്മിച്ചത്.<ref name="responsibility2">{{cite journal|last1=Das Gupta|first1=Aruna|last2=Das Gupta|first2=Ananda|date=7 March 2008|title=Corporate Social Responsibility in India: Towards a Sane Society?|journal=Social Responsibility Journal|location=Bradford, England|publisher=[[Emerald Group Publishing]]|volume=4|issue=1|page=214|doi=10.1108/17471110810856965|issn=1747-1117}}</ref> 1984 ഡിസംബർ 3-ന് ഭോപ്പാലിലെ പ്ലാന്റിൽ വിഷ രാസവസ്തു വെള്ളത്തിൽ കലർന്നതിന്റെ ഫലമായി മീഥൈൽ ഐസോസയനേറ്റിന്റെ ഒരു മേഘം ചോർന്നു.<ref>LaBar, Gregg, "Citizen Carbide?", ''Occupational Hazards'', Volume 53, Issue 11 (1991): 33.</ref> ചോർച്ചയ്ക്ക് തൊട്ടുപിന്നാലെ ഏകദേശം 520,000 ആളുകൾ വിഷ രാസവസ്തുവിന് വിധേയരായി.<ref name="responsibility2"/>ചോർച്ചയ്ക്ക് ശേഷമുള്ള ആദ്യത്തെ 3 ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ പ്ലാന്റിന്റെ പരിസരത്ത് താമസിക്കുന്ന 8,000 പേർ മീഥൈൽ ഐസോസയനേറ്റിന്റെ സമ്പർക്കം മൂലം മരിച്ചതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="responsibility2"/>ഫാക്ടറിയിൽ നിന്നുള്ള പ്രാഥമിക ചോർച്ചയിൽ നിന്ന് ചിലർ രക്ഷപ്പെട്ടു. എന്നാൽ അനുചിതമായ പരിചരണവും തെറ്റായ രോഗനിർണയവും കാരണം പലരും മരിച്ചു.<ref name="responsibility2"/> അനുചിതമായ രോഗനിർണയത്തിന്റെ അനന്തരഫലമായി, ചികിത്സ ഫലപ്രദമല്ലായിരിക്കാം, ചോർന്ന വാതകങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാ വിശദാംശങ്ങളും പുറത്തുവിടാൻ യൂണിയൻ കാർബൈഡ് വിസമ്മതിക്കുകയും ചില സുപ്രധാന വിവരങ്ങളെക്കുറിച്ച് നുണ പറയുകയും ചെയ്തതാണ് ഇതിന് കാരണമായത്.<ref name="responsibility2" /> കെമിക്കൽ ചോർച്ചയുടെ ഇരകൾക്ക് വൈദ്യസഹായം എത്തിക്കുന്നതിലെ കാലതാമസം അതിജീവിച്ചവരുടെ സ്ഥിതി കൂടുതൽ വഷളാക്കി.<ref name="responsibility2" /> ശ്വാസകോശത്തിലെ ഫൈബ്രോസിസ്, കാഴ്ചക്കുറവ്, ക്ഷയം, ന്യൂറോളജിക്കൽ ഡിസോർഡേഴ്സ്, കഠിനമായ ശരീരവേദന തുടങ്ങിയ മീഥൈൽ ഐസോസയനേറ്റ് ചോർച്ചയുടെ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ പലരും ഇന്നും അനുഭവിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name="responsibility2"/> ഭോപ്പാലിലെ ഫാക്ടറിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും അറ്റകുറ്റപ്പണികളും അപകടകരമായ രാസ ചോർച്ചയ്ക്ക് കാരണമായി. ജനസാന്ദ്രത കൂടുതലുള്ള പ്രദേശത്ത് മീഥൈൽ ഐസോസയനേറ്റിന്റെ വൻതോതിലുള്ള സംഭരണം മറ്റ് പ്ലാന്റുകളിൽ കർശനമായി നടപ്പിലാക്കുന്ന കമ്പനിയുടെ നയങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായിരുന്നു.<ref name="responsibility2" /> ഒരു പ്ലാന്റിന് വേണ്ടി അപകടകരമായ രാസവസ്തുക്കൾ കൂടുതലായി കൈവശം വച്ചിരിക്കുകയാണെന്ന പ്രതിഷേധത്തെ കമ്പനി അവഗണിച്ചു. തിരക്കേറിയ സമൂഹത്തിൽ അത് സൂക്ഷിക്കാൻ വലിയ ടാങ്കുകൾ നിർമ്മിച്ചു.<ref name="responsibility2" /> മീഥൈൽ ഐസോസയനേറ്റ് വളരെ താഴ്ന്ന ഊഷ്മാവിൽ സൂക്ഷിക്കണം. പക്ഷേ കമ്പനി എയർ കണ്ടീഷനിംഗ് സിസ്റ്റത്തിലേക്കുള്ള ചെലവ് വെട്ടിക്കുറച്ചു. ഇത് രാസവസ്തുവിന് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.<ref name="responsibility2" /> കൂടാതെ, യൂണിയൻ കാർബൈഡ് ഇന്ത്യ ലിമിറ്റഡ് ഒരിക്കലും ചോർച്ച ഉണ്ടായാൽ ഫാക്ടറിക്ക് ചുറ്റുമുള്ള സമൂഹത്തിന് ദുരന്ത നിവാരണ പദ്ധതികൾ ഉണ്ടാക്കിയിട്ടില്ല.<ref name="responsibility2" /> സംസ്ഥാന അധികാരികൾ കമ്പനിയുടെ പോക്കറ്റിലായിരുന്നതിനാൽ കമ്പനിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിലോ നിയമം നടപ്പിലാക്കുന്നതിലോ ശ്രദ്ധിച്ചില്ല.<ref name="responsibility2" />പണം ലാഭിക്കുന്നതിനായി പ്രിവന്റീവ് മെയിന്റനൻസ് സ്റ്റാഫിനെയും കമ്പനി വെട്ടിക്കുറച്ചു.<ref name="responsibility2" /> === യൂറോപ്പ് === ==== കിഴക്കൻ യൂറോപ്പ് ==== പ്രധാനമായും മധ്യ, കിഴക്കൻ യൂറോപ്പിൽ വസിക്കുന്ന, അമേരിക്കയിലും മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലും കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടെ പോക്കറ്റുകളുള്ള, വംശീയ റൊമാനി ജനങ്ങൾ പാരിസ്ഥിതിക ഒഴിവാക്കലിന് വിധേയരായിട്ടുണ്ട്. പലപ്പോഴും ജിപ്‌സികൾ അല്ലെങ്കിൽ ജിപ്‌സി ഭീഷണി എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന, കിഴക്കൻ യൂറോപ്പിലെ റൊമാനികൾ കൂടുതലും ദാരിദ്ര്യരേഖയ്‌ക്ക് കീഴിലാണ് താമസിക്കുന്നത്. <ref>{{cite journal|last1=Loveland|first1=Matthew T.|last2=Popescu|first2=Delia|date=25 July 2016|title=The Gypsy Threat Narrative|journal=[[Humanity & Society]]|location=Thousand Oaks, California|publisher=[[SAGE Publications]]|volume=40|issue=3|pages=329–352|doi=10.1177/0160597615601715|issn=0160-5976|s2cid=146701798}}</ref>ശുദ്ധജലം, ശുചീകരണം തുടങ്ങിയ പാരിസ്ഥിതിക സഹായങ്ങൾ നിരസിച്ചതിനൊപ്പം, മാലിന്യക്കൂമ്പാരങ്ങൾക്കും വ്യാവസായിക പ്ലാന്റുകൾക്കും അവരുടെ സ്ഥാനം നൽകി ദോഷകരമായ വിഷവസ്തുക്കളുമായി ദീർഘകാലമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്നത് പോലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ നേരിടുന്ന റോമാനി ജനത പാരിസ്ഥിതിക മാർഗങ്ങളിലൂടെ വംശീയതയെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്നു. റൊമാനിയ, ബൾഗേറിയ, ഹംഗറി തുടങ്ങിയ പല രാജ്യങ്ങളും തങ്ങളുടെ ബഹുമാനപ്പെട്ട രാജ്യങ്ങളിൽ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ സംരംഭങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും "റോമാ കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടെ അവസ്ഥകളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നത് "റോമാ പ്രശ്നങ്ങൾ" എന്ന നിലയിൽ വംശീയ ലെൻസിലൂടെ രൂപപ്പെടുത്തിയതിനാൽ മിക്കവയും പരാജയപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|last1=Harper|first1=Krista|last2=Steger|first2=Tamara|last3=Filcak|first3=Richard|date=July 2009|title=Environmental Justice and Roma Communities in Central and Eastern Europe|url=https://scholarworks.umass.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=https://www.google.com/&httpsredir=1&article=1004&context=anthro_faculty_pubs|website=ScholarWorks@UMass Amherst}}</ref> അടുത്തിടെയാണ് റോമാനി ജനതയ്ക്ക് പരിസ്ഥിതി നീതിയുടെ ചില രൂപങ്ങൾ വെളിച്ചത്ത് വന്നത്. യൂറോപ്പിൽ പരിസ്ഥിതി നീതി തേടി പരിസ്ഥിതി നീതി പ്രോഗ്രാം ഇപ്പോൾ പരിസ്ഥിതി വംശീയതയ്‌ക്കെതിരെ പോരാടാൻ മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകളുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. യൂറോപ്യൻ കമ്മീഷൻ നടത്തിയ "2009-ലെ യൂറോപ്യൻ യൂണിയനിലെ വിവേചനം" റിപ്പോർട്ടിൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് പ്രധാനമാണ്. റോമാ സുഹൃത്തുക്കളില്ലാത്ത 61% പൗരന്മാരുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ "റോമാ സുഹൃത്തുക്കളുള്ള 64% പൗരന്മാരും വിവേചനം വ്യാപകമാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു".<ref>{{cite web|date=November 2009|title=Discrimination in the EU in 2009|url=https://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_317_sum_en.pdf|website=Europa}}</ref> ==== ഫ്രാൻസ് ==== ഗ്ലോബൽ സൗത്തിലെ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് വിഷ മാലിന്യങ്ങൾ കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നത് അന്താരാഷ്ട്ര അടിസ്ഥാനത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയുടെ ഒരു രൂപമാണ്. ആരോപണവിധേയമായ ഒരു സന്ദർഭത്തിൽ, ഫ്രഞ്ച് വിമാനവാഹിനിക്കപ്പലായ ക്ലെമെൻസോ ഇന്ത്യൻ [[Alang Ship Breaking Yard|ഷിപ്പ് ബ്രേക്കിംഗ് യാർഡായ അലംഗിൽ]] പ്രവേശിക്കുന്നത് അതിന്റെ വിഷാംശം സംബന്ധിച്ച വ്യക്തമായ രേഖകളുടെ അഭാവം കാരണം നിരോധിച്ചു. ഫ്രഞ്ച് പ്രസിഡണ്ട് ജാക്വസ് ചിരാക്, ആസ്ബറ്റോസ്, പിസിബികൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ ടൺ കണക്കിന് അപകടകരമായ വസ്തുക്കൾ അടങ്ങിയ കാരിയറിനോട് ഫ്രാൻസിലേക്ക് മടങ്ങാൻ ഉത്തരവിട്ടു.<ref>{{cite news|last=Ahmed|first=Zubair|date=6 January 2006|title=Stay out, India tells toxic ship|work=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4588922.stm|access-date=6 November 2012}}</ref> === യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം === 2015-ലെ Wretched of the Earth call out letter, 2016-ലെ<ref>{{cite magazine|title=Black Lives Matter Activists Shut Down London City Airport|url=http://time.com/4479755/london-city-airport-protest-shutdown-black-lives-matter/|access-date=4 March 2019|magazine=Time|language=en|archive-date=2018-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180115135940/http://time.com/4479755/london-city-airport-protest-shutdown-black-lives-matter/|url-status=dead}}</ref>Black Lives Matter എന്നിങ്ങനെ ഒന്നിലധികം ആക്ഷൻ ഗ്രൂപ്പുകൾ യുകെയിൽ പരിസ്ഥിതി വംശീയത(അല്ലെങ്കിൽ കാലാവസ്ഥാ വംശീയത) സഹായത്തിനായി വിളിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|title=Open Letter from the Wretched of the Earth bloc to the organisers of the People's Climate March of Justice and Jobs {{!}} Reclaim the Power|url=https://reclaimthepower.org.uk/news/open-letter-from-wretched-of-the-earth-bloc-to-organisers-of-peoples-climate-march/|access-date=4 March 2019|website=reclaimthepower.org.uk}}</ref> === വടക്കേ അമേരിക്ക === ==== കാനഡ ==== [[File:Africville Church.jpg|thumb|നോവ സ്കോട്ടിയയിലെ പുനർനിർമ്മിച്ച അഫ്രിക്വില്ലെ പള്ളി]] കാനഡയിൽ, നോവ സ്കോട്ടിയ നിയമനിർമ്മാണ സഭയിൽ പരിസ്ഥിതി വംശീയതയെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഒരു നിയമം ബിൽ 111 പാസാക്കിയതോടെ പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയെ (പ്രത്യേകിച്ച് നോവ സ്കോട്ടിയയിലെ ആഫ്രിക്കയിൽ കമ്മ്യൂണിറ്റിയിൽ) അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നതിനുള്ള പുരോഗതി കൈവരിച്ചു.<ref name="Lee" /> എന്നിരുന്നാലും, തെക്കുകിഴക്കൻ ഒന്റാറിയോ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള കനേഡിയൻ രാസവ്യവസായത്തിൽ നിന്നുള്ള മലിനീകരണം മൂലം ആംജിവ്നാങ് ഫസ്റ്റ് നേഷൻ പോലുള്ള തദ്ദേശീയ സമൂഹങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ദ്രോഹിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|last1=MacDonald|first1=Elaine|date=1 September 2020|title=Environmental racism in Canada: What is it, what are the impacts, and what can we do about it?|url=https://ecojustice.ca/environmental-racism-in-canada/|website=Ecojustice}}</ref> കാനഡയിലെ പെട്രോകെമിക്കൽ വ്യവസായത്തിന്റെ 40 ശതമാനവും ഒന്റാറിയോയിലെ സാർനിയയുടെ 15 ചതുരശ്ര മൈൽ ചുറ്റളവിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite web|title=The Chemical Valley|url=https://www.vice.com/en/article/4w7gwn/the-chemical-valley-part-1|access-date=25 November 2020|website=www.vice.com|language=en}}</ref> ജനസംഖ്യ പ്രധാനമായും തദ്ദേശീയരാണ്. ഇവിടെ ആംജിവനാങ് സംവരണത്തിൽ ഏകദേശം 850 ഫസ്റ്റ് നേഷൻ വ്യക്തികളുണ്ട്. 2002 മുതൽ, തദ്ദേശീയ വ്യക്തികളുടെ കൂട്ടായ്മകൾ അവരുടെ സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ മലിനീകരണത്തിന്റെ ആനുപാതികമല്ലാത്ത സാന്ദ്രതയ്‌ക്കെതിരെ പോരാടിയിട്ടുണ്ട്. ===== കനേഡിയൻ സ്വദേശി സ്ത്രീകളെ ബാധിക്കുന്നു ===== [[File:Ingrid Waldron at Dalhousie University.jpg|thumb|right|കനേഡിയൻ സോഷ്യോളജിസ്റ്റ് ഇൻഗ്രിഡ് വാൾഡ്രോൺ 2018-ൽ ഡൽഹൗസി സർവകലാശാലയിൽ പരിസ്ഥിതി വംശീയതയെക്കുറിച്ച് പ്രഭാഷണം നടത്തുന്നു.]] പാരിസ്ഥിതിക വംശീയത പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകളെയും പ്രത്യേകിച്ച് സ്വദേശി സ്ത്രീകളെയും നിറമുള്ള സ്ത്രീകളെയും ബാധിക്കുന്നു. ഈ കമ്മ്യൂണിറ്റികളിൽ പലതും പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലാണ് താമസിക്കുന്നത്. അത് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്ന വ്യവസായങ്ങൾക്ക് വളരെ ആകർഷകമാണ്. ഈ ഫലങ്ങൾ പരിസ്ഥിതിയെ മലിനമാക്കുക മാത്രമല്ല, ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ആരോഗ്യത്തെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എണ്ണയും വാതകവും ഖനനവും പോലുള്ള ഈ വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്ന വ്യവസായങ്ങളിൽ പലതും ജലസ്രോതസ്സുകൾ, ഭക്ഷ്യ സ്രോതസ്സുകൾ, വായുവിന്റെ ഗുണനിലവാരം എന്നിവയിൽ മലിനീകരണം ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് ആളുകളുടെ ശരീരത്തെ, പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകളുടെ ശരീരത്തെ ബാധിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കാരണം, വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്ന വ്യവസായങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിഷവസ്തുക്കളും സ്ത്രീകളുടെ പ്രത്യുത്പാദന അവയവങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നു. ഇത് ക്യാൻസറിനും അവരുടെ കുട്ടികളുടെ ആരോഗ്യത്തിനും കാരണമാകുന്നു.<ref name=":1" /> ഈ കമ്മ്യൂണിറ്റികളിൽ ഈ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ദോഷങ്ങൾ തലമുറകളോളം നീണ്ടുനിൽക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന് വടക്കൻ ഒന്റാറിയോയിലെ ഗ്രാസ്സി നാരോസ് എന്ന തദ്ദേശീയ സമൂഹത്തിൽ, 1960-കളിൽ ചോർന്നൊലിച്ച പ്രദേശത്തെ കുടിവെള്ളത്തെയും മത്സ്യത്തെയും ബാധിച്ച ഉയർന്ന മെർക്കുറി അളവിൽ നിന്നുള്ള ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ അവർ ഇപ്പോഴും അനുഭവിക്കുന്നു. <ref name=":1" /> സ്ത്രീകളെ മലിനീകരണം മാത്രമല്ല, ചൂഷണ വ്യവസായങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുന്ന സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങളും ബാധിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, എക്സ്ട്രാക്റ്റീവ് വ്യവസായങ്ങളുള്ള ചെറിയ കമ്മ്യൂണിറ്റികളിൽ ഗാർഹിക പീഡനത്തിന്റെ നിരക്ക് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്. കാരണം സമൂഹത്തിലേക്ക് വരുന്ന അവിവാഹിതരായ പുരുഷന്മാരുടെ കടന്നുകയറ്റമാണ്.<ref name=":1" /> ഇത് മൊത്തത്തിൽ വിഷലിപ്തമായ ഗാർഹിക ജീവിതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കും. അത് ഒരു കോപ്പിംഗ് മെക്കാനിസമായി ലഹരിവസ്തുക്കളുടെ ദുരുപയോഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം. ഇത് കൂടുതൽ മാരകങ്ങളും ദുരുപയോഗവും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഈ തൊഴിലാളി ക്യാമ്പുകൾ വടക്കേ അമേരിക്കയിലുടനീളം കാണാതാകുകയും കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്ത തദ്ദേശീയ സ്ത്രീകളുടെ അനുപാതമില്ലാതെ സംഭാവന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref name=":1" /> എക്സ്ട്രാക്റ്റീവ് വ്യവസായങ്ങളുടെ അനന്തരഫലങ്ങൾ ട്രാൻസ്‌ജെൻഡർ, ടു-സ്പിരിറ്റ്, എൽജിബിടിക്യു+ കമ്മ്യൂണിറ്റിയിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങൾ എന്നിവരെയും അനുപാതമില്ലാതെ ബാധിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, മിക്ക പ്രതികൂല ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളും എക്സ്ട്രാക്റ്റീവ് വ്യവസായങ്ങളിലെ തൊഴിലാളികൾക്ക് തന്നെ സംഭവിക്കുന്നു. ഇത് വിവിധ സാമൂഹിക ദുഷിച്ച ചക്രങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു. ==== മെക്സിക്കോ ==== 1984 നവംബർ 19 ന്, സാൻ ജുവാനിക്കോ ദുരന്തം ചുറ്റുമുള്ള ദരിദ്രരായ അയൽപക്കങ്ങളിൽ ആയിരക്കണക്കിന് മരണങ്ങൾക്കും ഏകദേശം ഒരു ദശലക്ഷം പരിക്കുകൾക്കും കാരണമായി. മെക്സിക്കോ സിറ്റിയിലെ ജനസാന്ദ്രതയുള്ള പ്രദേശത്തുള്ള PEMEX ലിക്വിഡ് പ്രൊപ്പെയ്ൻ ഗ്യാസ് പ്ലാന്റിലാണ് ദുരന്തമുണ്ടായത്. ചട്ടങ്ങൾ പാലിക്കാതെ അനധികൃതമായി നിർമ്മിച്ച വീടുകളുടെ സാമീപ്യം സ്ഫോടനത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ കൂടുതൽ വഷളാക്കി.<ref>{{cite journal|last1=Shroeder|first1=Richard|last2=Kevin|first2=St. Martin|last3=Wilson|first3=Bradley|last4=Sen|first4=Debarati|year=2009|title=Third World Environmental Justice|journal=Third World Environmental Justice|volume=21|pages=547–55}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Arturson|first1=G.|date=1 April 1987|title=The tragedy of San Juanico—the most severe LPG disaster in history|url=https://archive.org/details/sim_burns_1987_13_2/page/n0|journal=Burns|language=en|volume=13|issue=2|pages=87–102|doi=10.1016/0305-4179(87)90096-9|issn=0305-4179|pmid=3580941}}</ref> യു.എസ്.-മെക്‌സിക്കോ അതിർത്തിക്ക് സമീപം, പ്രധാനമായും മെക്‌സിക്കോയിലും എന്നാൽ [[അരിസോണ]]യിലും താമസിക്കുന്ന തദ്ദേശീയരുടെ ഒരു കൂട്ടമാണ് കുക്കാപ്പ. നിരവധി തലമുറകളായി, കൊളറാഡോ നദിയിലെ മീൻപിടിത്തമായിരുന്നു കുക്കാപ്പയുടെ പ്രധാന ഉപജീവന മാർഗ്ഗം.<ref name="Muehlmann">{{cite book|last=Muehlmann, Shaylih |title=Where the river ends : contested indigeneity in the Mexican Colorado Delta|date=23 May 2013|isbn=978-0-8223-7884-6|location=Durham|oclc=843332838}}</ref>1944-ൽ, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സും മെക്സിക്കോയും ഒരു ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവച്ചു. അത് കൊളറാഡോ നദിയിലെ വെള്ളത്തിന്റെ 90% യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിന് ഫലപ്രദമായി നൽകുകയും ബാക്കി 10% മെക്സിക്കോയ്ക്ക് നൽകുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite journal|last=Muehlmann|first=Shaylih|date=May 2012|title=Rhizomes and other uncountables: The malaise of enumeration in Mexico's Colorado River Delta: The countdown at the end of the Colorado River|url=https://archive.org/details/sim_american-ethnologist_2012-05_39_2/page/339|journal=American Ethnologist|language=en|volume=39|issue=2|pages=339–353|doi=10.1111/j.1548-1425.2012.01368.x}}</ref>കഴിഞ്ഞ ഏതാനും പതിറ്റാണ്ടുകളായി, കൊളറാഡോ നദി ഭൂരിഭാഗവും അതിർത്തിയുടെ തെക്ക് വറ്റിവരണ്ടു. കുക്കാപ്പയെപ്പോലുള്ള ആളുകൾക്ക് നിരവധി വെല്ലുവിളികൾ നേരിടേണ്ടിവന്നു. മെക്‌സിക്കൻ കൊളറാഡോ ഡെൽറ്റയിലെ കോണ്ടസ്റ്റഡ് ഇൻഡിജെനിറ്റി എന്ന എത്‌നോഗ്രാഫിയുടെ രചയിതാവായ ഷെയ്‌ലിഹ് മെഹുൽമാൻ, മെയ്‌ൽമാന്റെ വീക്ഷണകോണിൽ നിന്നും കുക്കാപ്പയിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി വിവരണങ്ങളും നേരിട്ട് വിവരിക്കുന്നു. കൊളറാഡോ നദിയുടെ മെക്സിക്കൻ ഭാഗം മൊത്തത്തിൽ ലഭ്യമായ ജലത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ ഭാഗം അവശേഷിക്കുന്നു എന്നതിന് പുറമേ, കുക്കാപ്പകൾക്ക് നദിയിൽ മത്സ്യബന്ധനം നടത്താനുള്ള അവകാശം ഇല്ലാതാക്കുന്നു. ഈ നിയമം നദിയുടെ പാരിസ്ഥിതിക ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി മെക്സിക്കൻ സർക്കാർ നിയമവിരുദ്ധമാക്കി. <ref name="Muehlmann" /> അതിനാൽ, ശുദ്ധജലത്തിന്റെ മതിയായ പ്രകൃതിദത്ത സ്രോതസ്സുകളില്ലാതെയും അവരുടെ സാധാരണ ഉപജീവന മാർഗങ്ങളില്ലാതെയുമാണ് കുക്കാപ്പ ജീവിക്കുന്നത്. ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ജലവിതരണത്തിലെ വൻ അസമത്വത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന യുഎസ്-മെക്സിക്കൻ ഉടമ്പടി പ്രകാരമുള്ള ചർച്ചകളിലൂടെയുള്ള ജലാവകാശങ്ങൾ പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയിലേക്ക് ചുരുങ്ങുന്നു എന്നതാണ് ഇത്തരം പല കേസുകളിലും എത്തിച്ചേരുന്ന നിഗമനം. 1,900 മക്വിലഡോറകൾ യുഎസ്-മെക്സിക്കോ അതിർത്തിക്ക് സമീപം കാണപ്പെടുന്നു. സാധാരണഗതിയിൽ വിദേശ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതും അസംസ്‌കൃത വസ്തുക്കൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നതും മെക്‌സിക്കോയിലെ തൊഴിലാളികൾക്ക് കൂലി നൽകുന്നതും ഫിനിഷ് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിൽക്കാൻ വിദേശത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നതുമായ കമ്പനികളാണ് മക്വിലഡോറസ്.<ref>{{cite book|last=Strömberg, Per.|url=https://www.worldcat.org/oclc/51868644|title=The Mexican maquila industry and the environment : an overview of the issues|date=2002|publisher=Naciones Unidas CEPAL/ECLAC|isbn=92-1-121378-9|location=Mexico, DF|oclc=51868644}}</ref> മക്വിലഡോറസ് ജോലി നൽകുമ്പോൾ, അവർ പലപ്പോഴും വളരെ കുറച്ച് ശമ്പളം നൽകുന്നു. ഈ പ്ലാന്റുകൾ ഗ്രാമീണ മെക്സിക്കൻ പട്ടണങ്ങളിലേക്കും മലിനീകരണം കൊണ്ടുവരുന്നു. ഇത് സമീപത്ത് താമസിക്കുന്ന പാവപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങൾക്ക് ആരോഗ്യപരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. മെക്സിക്കോയിൽ, എണ്ണ, ഖനനം, വാതകം എന്നിവയുടെ വ്യാവസായിക വേർതിരിക്കൽ, ജലജീവികൾ, വനങ്ങൾ, വിളകൾ തുടങ്ങിയ സാവധാനം പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കാവുന്ന വിഭവങ്ങൾ കൂട്ടത്തോടെ നീക്കം ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal|last=Tetreault|first=Darcy|date=February 2020|title=The new extractivism in Mexico: Rent redistribution and resistance to mining and petroleum activities|url=http://dx.doi.org/10.1016/j.worlddev.2019.104714|journal=World Development|volume=126|pages=104714|doi=10.1016/j.worlddev.2019.104714|s2cid=211317717|issn=0305-750X}}</ref> നിയമപരമായി, സംസ്ഥാനത്തിന് പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ ഉണ്ട്. എന്നാൽ നികുതിയുടെ രൂപത്തിൽ വ്യവസായത്തിന് ഇളവുകൾ നൽകാൻ കഴിയും. സമീപ ദശകങ്ങളിൽ, എക്‌സ്‌ട്രാക്റ്റിവിസത്തിന്റെ ആരോഗ്യ, സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക ആഘാതങ്ങൾ ഏറ്റവുമധികം സ്വാധീനിച്ച കമ്മ്യൂണിറ്റികളിൽ കുമിഞ്ഞുകൂടിയ ഈ നികുതി ഡോളറുകൾ വീണ്ടും കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാറ്റം സംഭവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, വസ്തുതയ്ക്ക് ശേഷം നഷ്ടപരിഹാരം നൽകുന്നതിനുപകരം കമ്പനികൾ അവരുടെ വിഭവങ്ങൾ വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിനും മലിനമാക്കുന്നതിനും സമ്മതം നൽകണമെന്ന് പല തദ്ദേശീയരും ഗ്രാമീണരുമായ കമ്മ്യൂണിറ്റി നേതാക്കൾ വാദിക്കുന്നു. === അമേരിക്ക === [[File:Kamala Harris speaks about environmental justice - June 2020.ogv|thumb|കമലാ ഹാരിസ് 2020 ജൂണിൽ പരിസ്ഥിതി നീതിയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു.]] യുണൈറ്റഡ് സ്‌റ്റേറ്റ്‌സിൽ, വംശം, വരുമാനം, മലിനീകരണ വസ്തുക്കളുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്താനുള്ള സാധ്യത എന്നിവ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വരയ്ക്കുന്ന ആദ്യത്തെ റിപ്പോർട്ട്, വാറൻ കൗണ്ടിയിലെ NCയിലെ ഒരു ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കൻ സമൂഹത്തിൽ വിഷ മാലിന്യങ്ങൾ വലിച്ചെറിയുന്നതിനോട് പ്രതികരിച്ചുകൊണ്ട് 1971-ൽ കൗൺസിൽ ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റൽ ക്വാളിറ്റിയുടെ "പ്രസിഡന്റിനുള്ള വാർഷിക റിപ്പോർട്ട്" ആയിരുന്നു. <ref>United States of America. Environmental Justice Group. National Conference of State Legislatures. Environmental Justice: A Matter of Perspective. 1995</ref> നോർത്ത് കരോലിനയിലെ വാറൻ കൗണ്ടിയിൽ നടന്ന പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് ശേഷം, യു.എസ് ജനറൽ അക്കൗണ്ടിംഗ് ഓഫീസ് (GAO) 1983-ൽ ഈ കേസിനെക്കുറിച്ച് ഒരു റിപ്പോർട്ട് പുറപ്പെടുവിച്ചു. 1987-ൽ യുണൈറ്റഡ് ചർച്ച് ഓഫ് ക്രൈസ്റ്റ് (UCC) ഈ ആശയം പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്ന ഒരു റിപ്പോർട്ട് വംശവും അപകടകരമായ മാലിന്യ സൗകര്യങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വരച്ചു.<ref>[[Benjamin Chavis|Chavis, Jr., Benjamin F.]], and Charles Lee, "Toxic Wastes and Race in the United States," United Church of Christ Commission for Racial Justice, 1987</ref><ref>{{cite book|title=Siting of Hazardous Waste Landfills and Their Correlation With Racial and Economic Status of Surrounding Communities (RCED-83–168)|date=14 June 1983|publisher=Office of Government Accountability}}</ref><ref name="Perez">{{cite journal|last1=Perez|first1=Alejandro|last2=Grafton|first2=Bernadette|last3=Mohai|first3=Paul|last4=Harden|first4=Rebecca|last5=Hintzen|first5=Katy|last6=Orvis|first6=Sara|year=2015|title=Evolution of the environmental justice movement: activism, formalization and differentiation|journal=Environmental Research Letters|volume=10|issue=10|page=105002|bibcode=2015ERL....10j5002C|doi=10.1088/1748-9326/10/10/105002|doi-access=free}}</ref> പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകളെ അഭിസംബോധന ചെയ്തുകൊണ്ട് പരിസ്ഥിതി നീതി പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ന്യൂനപക്ഷ, താഴെത്തട്ടിലുള്ള പങ്കാളിത്തം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിൽ വാറൻ കൗണ്ടിയിലെ മുറവിളി ഒരു പ്രധാന സംഭവമായിരുന്നു.<ref name="Perez" /> 1982-ൽ വാറൻ കൗണ്ടിയിലെ പിസിബി ലാൻഡ്‌ഫില്ലിനെതിരായ പ്രതിഷേധത്തിന് മറുപടിയായി യുഎസ് ഗവൺമെന്റ് അക്കൗണ്ടബിലിറ്റി ഓഫീസ് പഠനം, കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടെ വംശീയവും സാമ്പത്തികവുമായ പശ്ചാത്തലവും അപകടകരമായ മാലിന്യ സൗകര്യങ്ങളുടെ സ്ഥാനവും തമ്മിൽ പരസ്പരബന്ധം പുലർത്തുന്ന ആദ്യത്തെ തകർപ്പൻ പഠനങ്ങളിലൊന്നാണ്. എന്നിരുന്നാലും, തെക്കുകിഴക്കൻ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെ ഓഫ്-സൈറ്റ് അപകടകരമായ മാലിന്യ നിർമ്മാർജ്ജനങ്ങളിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചുകൊണ്ട് പഠനം പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.<ref name="autogenerated4">Colquette and Robertson, 159.</ref> ഈ പരിമിതിക്ക് പ്രതികരണമായി, യുണൈറ്റഡ് ചർച്ച് ഓഫ് ക്രൈസ്റ്റ് കമ്മീഷൻ ഫോർ റേഷ്യൽ ജസ്റ്റിസ് (CRJ) അപകടകരമായ മാലിന്യ സ്ഥലങ്ങളുടെ സ്ഥാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജനസംഖ്യാ പാറ്റേണുകളെ കുറിച്ച് ഒരു സമഗ്രമായ ദേശീയ പഠനത്തിന് നിർദ്ദേശം നൽകി.<ref name="autogenerated4" /> CRJ ദേശീയ പഠനം വാണിജ്യപരമായ അപകടകരമായ മാലിന്യ സൗകര്യങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളുടെയും അനിയന്ത്രിതമായ വിഷ മാലിന്യ സ്ഥലങ്ങളുടെ സ്ഥാനത്തിന്റെയും രണ്ട് പരിശോധനകൾ നടത്തി.<ref name="autogenerated4" /> ആദ്യ പഠനം വംശവും സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക നിലയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും വാണിജ്യപരമായ അപകടകരമായ മാലിന്യ സംസ്കരണം, സംഭരണം, നിർമാർജന സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയുടെ സ്ഥാനവും പരിശോധിച്ചു.<ref name="autogenerated4" /> സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ വിശകലനത്തിന് ശേഷം, ആദ്യ പഠനം നിഗമനം ചെയ്തു. "ഒരു വംശീയ അല്ലെങ്കിൽ വംശീയ വിഭാഗത്തിൽ പെട്ട കമ്മ്യൂണിറ്റി നിവാസികളുടെ ശതമാനം ഗാർഹിക വരുമാനം, വീടുകളുടെ മൂല്യം, അനിയന്ത്രിതമായ എണ്ണം എന്നിവയെക്കാൾ മാലിന്യ സ്ഥലങ്ങൾ, അല്ലെങ്കിൽ വ്യവസായം സൃഷ്ടിക്കുന്ന അപകടകരമായ മാലിന്യങ്ങളുടെ കണക്കാക്കിയ അളവ് വാണിജ്യ അപകടകരമായ മാലിന്യ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ തോത് പ്രവചിക്കുന്നു. "<ref>Colquette and Robertson, 159-160.</ref> രണ്ടാമത്തെ പഠനം വംശീയ, വംശീയ ന്യൂനപക്ഷ സമൂഹങ്ങളിൽ അനിയന്ത്രിതമായ വിഷ മാലിന്യ സൈറ്റുകളുടെ സാന്നിധ്യം പരിശോധിച്ചു. ഓരോ 5 ആഫ്രിക്കൻ, ഹിസ്പാനിക് അമേരിക്കക്കാരിൽ 3 പേരും അനിയന്ത്രിതമായ മാലിന്യ പ്രദേശങ്ങളുള്ള കമ്മ്യൂണിറ്റികളിൽ താമസിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി.<ref>Colquette and Robertson, 159-161.</ref> മറ്റ് പഠനങ്ങൾ മാലിന്യ സൗകര്യങ്ങൾ എവിടെയാണെന്ന് പ്രവചിക്കുന്നതിൽ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള വേരിയബിളാണ് ജീവിതഗതിയെന്ന് കണ്ടെത്തി.<ref>{{cite journal|last=Godsil|first=Rachel D.|year=1991|title=Remedying Environmental Racism|url=https://repository.law.umich.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2237&context=mlr|journal=[[Michigan Law Review]]|volume=90|issue=2|pages=394–395|doi=10.2307/1289559|jstor=1289559}}</ref> നോർത്ത് കരോലിനയിലെ വാറൻ കൗണ്ടിയിലെ പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ടുകളിൽ നിന്ന്, പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയെയും അനീതികളെയും കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളുടെയും റിപ്പോർട്ടുകളുടെയും ശേഖരണം യുഎസിൽ ജനശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചു. ഒടുവിൽ ഇത് പ്രസിഡന്റ് ബിൽ ക്ലിന്റന്റെ 1994 എക്‌സിക്യുട്ടീവ് ഓർഡർ 12898-ലേക്ക് നയിച്ചു. ഇത് പരിസ്ഥിതി നീതി കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഒരു തന്ത്രം വികസിപ്പിക്കാൻ ഏജൻസികളോട് നിർദ്ദേശിച്ചു. എന്നാൽ എല്ലാ ഫെഡറൽ ഏജൻസികളും ഈ ഉത്തരവ് ഇന്നുവരെ പാലിച്ചിട്ടില്ല.<ref>"Presidential Documents" (PDF). ''Federal Register''. 1994 – via National Archives.</ref><ref>{{cite journal|last1=Mohai|first1=Paul|last2=Pellow|first2=David|last3=Roberts|first3=J. Timmons|year=2009|title=Environmental Justice|journal=Annual Review of Environment and Resources|volume=34|pages=405–430|doi=10.1146/annurev-environ-082508-094348|doi-access=free}}</ref> പാരിസ്ഥിതിക അനീതിയെ നയപരമായ തലത്തിൽ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ചരിത്രപരമായ ഒരു ചുവടുവെപ്പായിരുന്നു ഇത്. പ്രത്യേകിച്ച് വെള്ളക്കാരുടെ ആധിപത്യമുള്ള പരിസ്ഥിതിവാദ പ്രസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ; എന്നിരുന്നാലും, ക്ലിന്റന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓർഡർ നിയമമാക്കുന്ന ഒരു ബിൽ കോൺഗ്രസ് ഒരിക്കലും പാസാക്കാത്തതിനാൽ, ഉത്തരവിന്റെ ഫലപ്രാപ്തി പ്രധാനമായും സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ അതിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>"Environmentalism's Racist History". ''The New Yorker''. Retrieved 19 October 2018.</ref> സംസ്ഥാന തലത്തിലോ പ്രാദേശിക തലത്തിലോ നടക്കുന്ന പാരിസ്ഥിതിക അനീതികൾ തിരിച്ചറിയുന്നതിനും പരിഹരിക്കുന്നതിനുമുള്ള തന്ത്രങ്ങളും പരിപാടികളും വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് പ്രസക്തമായ ഏജൻസികളോട് പല സംസ്ഥാനങ്ങളും ആവശ്യപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയതിനാൽ ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിക്കുന്നത് സംസ്ഥാനങ്ങളെ പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കി.<ref>{{cite journal|year=2012|title=Federal actions to address environmental justice in minority populations and low-income populations: Executive Order 12898|journal=Environmental Justice and Federalism|pages=159–165|doi=10.4337/9781781001400.00015|isbn=9781781001400}}</ref> 2005-ൽ, പ്രസിഡന്റ് ജോർജ്ജ് ഡബ്ല്യു. ബുഷിന്റെ ഭരണകാലത്ത്, ഉത്തരവിൽ നിന്ന് വംശീയതയുടെ ആമുഖം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമം നടന്നു. EPA യുടെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ സ്റ്റീഫൻ ജോൺസൺ, എല്ലാ ജനങ്ങൾക്കും സർക്കാർ നയങ്ങളാൽ പ്രതികൂലമായേക്കാവുന്ന താഴ്ന്ന വരുമാനക്കാരെയും ന്യൂനപക്ഷ സമുദായങ്ങളെയും സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് മാറാനുള്ള ഉത്തരവിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം പുനർനിർവചിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ലിസ ജാക്‌സണെ ഇപിഎ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായി ഒബാമ നിയമിച്ചതും പരിസ്ഥിതി നീതി സംബന്ധിച്ച ധാരണാപത്രം പുറപ്പെടുവിച്ചതും എക്‌സിക്യൂട്ടീവ് ഓർഡർ 12898 പാരിസ്ഥിതിക നീതിയുടെ പുനർനിർമ്മാണവും സ്ഥാപിച്ചു.<ref>"National Archives and Records Administration, Website". ''The SHAFR Guide Online''. Retrieved 14 March 2019.</ref> പരിസ്ഥിതി വംശീയതയ്‌ക്കെതിരായ പോരാട്ടം ട്രംപിന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പോടെ ചില തിരിച്ചടികൾ നേരിട്ടു. ട്രംപിന്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ, ഇപിഎ ഫണ്ടിംഗിൽ നിർബന്ധിത കുറവുണ്ടായി. അതോടൊപ്പം നിയന്ത്രണങ്ങൾ പിൻവലിക്കുകയും ചെയ്തു, ഇത് പ്രാതിനിധ്യം കുറഞ്ഞ നിരവധി കമ്മ്യൂണിറ്റികളെ അപകടത്തിലാക്കി.<ref>{{cite journal|last1=Lehmann|first1=Evan|year=2017|title=As Trump nears decision on Paris climate deal, onlookers react|journal=Science|doi=10.1126/science.aan6913|doi-access=free}}</ref> അപകടകരമായ മാലിന്യ സൗകര്യങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിന്റെ ഫലമായി, ന്യൂനപക്ഷ ജനവിഭാഗങ്ങൾ ഹാനികരമായ രാസവസ്തുക്കളുമായി കൂടുതൽ സമ്പർക്കം പുലർത്തുകയും ആരോഗ്യപരമായ ഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അത് അവരുടെ ജോലിസ്ഥലത്തും സ്കൂളുകളിലും അവരുടെ കഴിവിനെ ബാധിക്കുന്നു. 2018-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച യുണൈറ്റഡ് സ്‌റ്റേറ്റ്‌സിലുടനീളമുള്ള കണികാ ഉദ്‌വമനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സമഗ്രമായ ഒരു പഠനം, കറുത്തവർഗ്ഗക്കാർ ശരാശരി അമേരിക്കക്കാരേക്കാൾ 54% കൂടുതൽ കണികാ പദാർത്ഥങ്ങളുടെ ഉദ്വമനത്തിന് (സോട്ട്) വിധേയരായതായി കണ്ടെത്തി.<ref>{{cite journal|last1=Mikati|first1=Ihab|last2=Benson|first2=Adam F.|last3=Luben|first3=Thomas J.|last4=Sacks|first4=Jason D.|last5=Richmond-Bryant|first5=Jennifer|year=2018|title=Disparities in Distribution of Particulate Matter Emission Sources by Race and Poverty Status|journal=American Journal of Public Health|volume=108|issue=4|pages=480–485|doi=10.2105/AJPH.2017.304297|pmc=5844406|pmid=29470121}}</ref><ref>{{cite web|last=Geiling|first=Natasha|date=23 February 2018|title=EPA study shows dangerous air pollution overwhelmingly impacts communities of color|url=https://thinkprogress.org/59fe867d560d/|website=[[Think Progress]]}}</ref> ഫേബറും ക്രീഗും ഉയർന്ന വായു മലിനീകരണവും സ്കൂളുകളിലെ കുറഞ്ഞ പ്രകടനവും തമ്മിൽ പരസ്പരബന്ധം കണ്ടെത്തി. ലോസ് ഏഞ്ചൽസിലെ അഞ്ച് പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളിലെ ഏറ്റവും മോശം വായു നിലവാരമുള്ള കുട്ടികളിൽ 92% പേരും ന്യൂനപക്ഷ പശ്ചാത്തലത്തിലുള്ളവരാണെന്ന് കണ്ടെത്തി.<ref>{{cite book|last=Massey|first=Rachel|title=Environmental Justice: Income, Race, and Health|publisher=Global Development and Environment Institute|year=2004|location=Medford, Massachusetts}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Faber|first1=Daniel R|last2=Krieg|first2=Eric J|date=2002|title=Unequal exposure to ecological hazards: environmental injustices in the Commonwealth of Massachusetts.|journal=Environmental Health Perspectives|language=en|volume=110|issue=suppl 2|pages=277–288|doi=10.1289/ehp.02110s2277|issn=0091-6765|pmc=1241174|pmid=11929739}}</ref> ഭൂരിപക്ഷം വെള്ളക്കാരായ അയൽപക്കങ്ങളിലെ സ്കൂൾ സംവിധാനങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ന്യൂനപക്ഷ കുടുംബങ്ങൾ കൂടുതലായി താമസിക്കുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റികൾക്കുള്ള സ്കൂൾ സംവിധാനങ്ങൾ "അസമമായ വിദ്യാഭ്യാസ അവസരങ്ങൾ" പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal|last=Turner|first=Rita|date=1 December 2016|title=The Slow Poisoning of Black Bodies: A Lesson in Environmental Racism and Hidden Violence|url=https://read.dukeupress.edu/meridians/article-abstract/15/1/189/138876/The-Slow-Poisoning-of-Black-Bodies-A-Lesson-in?redirectedFrom=fulltext|journal=Meridians: Feminism, Race, Transnationalism|location=Durham, North Carolina|publisher=Duke University Press|volume=15|issue=1|page=189|doi=10.2979/meridians.15.1.10|access-date=27 November 2018|s2cid=151350610}}</ref> ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കൻ സമൂഹത്തിനുള്ളിലെ "അണ്ടർഫണ്ട് സ്‌കൂളുകൾ, വരുമാന അസമത്വം, സ്ഥാപനപരമായ പിന്തുണയുടെ എണ്ണമറ്റ നിഷേധങ്ങൾ" തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക ഘടകങ്ങൾ കാരണം മലിനീകരണം ഈ കമ്മ്യൂണിറ്റികളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>Turner, 2016.</ref> പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഒരു പഠനത്തിൽ, അമേരിക്കൻ മിഡ്-അറ്റ്ലാന്റിക്, അമേരിക്കൻ നോർത്ത്-ഈസ്റ്റ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കക്കാർ 61% കണികാ ദ്രവ്യവുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്നതായി കാണിക്കുന്നു. അതേസമയം ലാറ്റിനോകൾ 75%, ഏഷ്യക്കാർ 73% എന്നിങ്ങനെ തുറന്നുകാട്ടപ്പെട്ടു.. മൊത്തത്തിൽ, ഈ ജനസംഖ്യ വെളുത്ത ജനസംഖ്യയേക്കാൾ 66% കൂടുതൽ മലിനീകരണം അനുഭവിക്കുന്നു.<ref>{{Cite news|last=Holden|first=Emily|date=27 June 2019|title=People of color live with 66% more air pollution, US study finds|language=en-GB|work=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/environment/2019/jun/27/us-air-pollution-north-east-mid-atlantic-analysis-union-concerned-scientists|access-date=11 April 2020|issn=0261-3077}}</ref> പാരിസ്ഥിതിക വംശീയത യുഎസ് സമൂഹത്തിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അത് 1970-കളിലും 1980-കളിലും യുഎസിൽ തരംഗം സൃഷ്ടിച്ച പരിസ്ഥിതി നീതി സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനത്തെ ഉത്തേജിപ്പിച്ചു. ചരിത്രപരമായി, പരിസ്ഥിതി വംശീയത എന്ന പദം പരിസ്ഥിതി നീതി പ്രസ്ഥാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രസ്ഥാനവുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നിടത്തോളം ഇത് കാലക്രമേണ മാറി. പരിസ്ഥിതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നയരൂപീകരണത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ന്യൂനപക്ഷങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തണമെന്ന് പ്രധാനമായും ആവശ്യപ്പെടുന്ന ഈ ഗ്രൂപ്പുകളോടൊപ്പം ഈ പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയ്‌ക്കെതിരായ പ്രതികരണമായി താഴേത്തട്ടിലുള്ള സംഘടനകളും പ്രചാരണങ്ങളും ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്. യുഎസിൽ രൂപപ്പെടുത്തിയെങ്കിലും ഈ ആശയം അന്തർദ്ദേശീയമാണെന്നതും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. ആഗോള സൗത്തിലെ ദരിദ്ര രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് അപകടകരമായ മാലിന്യങ്ങൾ കയറ്റുമതി ചെയ്തത് ഒരു മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. കാരണം ഈ രാജ്യങ്ങൾക്ക് അയഞ്ഞ പാരിസ്ഥിതിക നിയന്ത്രണങ്ങളും സുരക്ഷാ രീതികളും ഉണ്ടെന്ന് അവർക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങൾ സാധാരണയായി പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയുടെ അപകടസാധ്യതയിലാണ്. കാരണം ഈ അപകടകരമായ മാലിന്യങ്ങൾ വലിച്ചെറിയുന്ന വൻകിട കമ്പനികളെ എതിർക്കുന്നതിനുള്ള വിഭവവും മാർഗങ്ങളും അവർ വഹിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal|last=<!--editorial:no byline-->|date=2018|title=Environmental racism: time to tackle social injustice.|journal=The Lancet Planetary Health|volume=2|issue=11|pages=e462|doi=10.1016/S2542-5196(18)30219-5|pmid=30396431|doi-access=free}}</ref> [[File:Katrina-14512.jpg|thumb|കത്രീന ചുഴലിക്കാറ്റിനെത്തുടർന്ന് വെള്ളപ്പൊക്കം ഒഴിവാക്കി വീടുകളുടെ മേൽക്കൂരയിൽ ആളുകൾ]] യുഎസിലുടനീളം പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയുടെ പ്രത്യേക ഉദാഹരണങ്ങളുണ്ട്. പരിസ്ഥിതി വംശീയതയുടെ ശാശ്വത ഘടകങ്ങൾ പലപ്പോഴും ദൈനംദിന ജോലിയിലും ജീവിത സാഹചര്യങ്ങളിലും വേരൂന്നിയതാണ്.<ref>{{cite book|last=Zimring|first=Carl A.|title=Clean and White: A History of Environmental Racism in the United States|url=https://archive.org/details/cleanwhitehistor0000zimr|date=2015|publisher=[[NYU Press]]|location=New York City}}</ref> ഇല്ലിനോയിയിലെ ചിക്കാഗോ നഗരത്തിന് വ്യവസായവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ബുദ്ധിമുട്ടുകളും ന്യൂനപക്ഷ ജനസംഖ്യയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കൻ സമൂഹത്തിൽ അതിന്റെ സ്വാധീനവും ഉണ്ട്. ഈ പ്രദേശത്തെ നിരവധി കൽക്കരി പ്ലാന്റുകൾ അവരുടെ പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുടെ മോശം ആരോഗ്യത്തിന് കാരണമായിട്ടുണ്ട്. ഈ സമുദായങ്ങളിലെ മുതിർന്നവരിൽ 34% പേർക്കും ആരോഗ്യ പരിരക്ഷ ഇല്ലെന്ന വസ്തുത കൂടുതൽ വഷളാക്കി.<ref>{{cite magazine|last=Paris|first=Lauren|date=5 July 2019|title=What It's Like to Fight Environmental Racism in Chicago|url=http://fourteeneastmag.com/index.php/2019/07/05/what-its-like-to-fight-environmental-racism-in-chicago/|language=en-US|access-date=24 February 2020|website=14 East}}</ref> വ്യവസായ സാന്നിദ്ധ്യം, പ്രകൃതി ദുരന്ത നിവാരണം, കമ്മ്യൂണിറ്റി ആരോഗ്യം എന്നിവ തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥയെ ബാധിക്കുന്ന നിരവധി പ്രശ്‌നങ്ങളും ലൂസിയാന സംസ്ഥാനം അഭിമുഖീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ന്യൂ ഓർലിയാൻസിലെ സമ്പത്തിൽ മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന വംശീയ അസമത്വങ്ങൾ കത്രീന ചുഴലിക്കാറ്റിന്റെ ഫലത്തെ ന്യൂനപക്ഷ ജനവിഭാഗങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ വഷളാക്കി. അയൽപക്കങ്ങളുടെ സ്ഥാപനവൽക്കരിച്ച വംശീയ വേർതിരിവ് അർത്ഥമാക്കുന്നത് ന്യൂനപക്ഷ അംഗങ്ങൾ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന് ഇരയാകാൻ സാധ്യതയുള്ള താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ താമസിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ്.<ref>{{cite web|last=Henkel|first=Kristin|title=Institutional Discrimination, Individual Racism, and Hurricane Katrina|url=http://cretscmhd.psych.ucla.edu/nola/Volunteer/EmpiricalStudies/Institutional%20discrimination,%20individual%20racism,%20and%20hurricane%20katrina.pdf|access-date=2022-05-15|archive-date=2010-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20100717123003/http://cretscmhd.psych.ucla.edu/nola/Volunteer/EmpiricalStudies/Institutional%20discrimination,%20individual%20racism,%20and%20hurricane%20katrina.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Adeola|first1=Francis|last2=Picou|first2=Steven|date=2017|title=Hurricane Katrina-linked environmental injustice: race, class, and place differentials in attitudes|journal=Disasters|volume=41|issue=2|pages=228–257|doi=10.1111/disa.12204|pmid=27238758|via=Wiley-Blackwell}}</ref>കൂടാതെ, ചുഴലിക്കാറ്റ് ഒഴിപ്പിക്കൽ പദ്ധതികൾ കാറുകളുടെ ഉപയോഗത്തെ വൻതോതിൽ ആശ്രയിക്കുകയും പൊതുഗതാഗതത്തെ ആശ്രയിക്കുന്ന ആളുകൾക്കായി വേണ്ടി അത് തയ്യാറാക്കിയില്ല.<ref>{{cite journal|last=Bullard|first=Robert|date=Fall 2008|title=Differential Vulnerabilities: Environmental and Economic Inequality and Government Response to Unnatural Disasters|url=https://archive.org/details/sim_social-research_fall-2008_75_3/page/753|journal=Social Research|volume=75|issue=3|pages=753–784|citeseerx=10.1.1.455.4789|jstor=40972088}}</ref> ന്യൂനപക്ഷ ജനവിഭാഗങ്ങൾക്ക് കാറുകൾ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത കുറവായതിനാൽ, ചില ആളുകൾക്ക് പിന്നിൽ നിൽക്കുകയല്ലാതെ മറ്റ് മാർഗമില്ലായിരുന്നു. അതേസമയം വെളുത്ത ഭൂരിപക്ഷ സമുദായങ്ങൾ രക്ഷപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, ലൂസിയാനയിലെ കെമിക്കൽ പ്ലാന്റുകളുടെ ഒരു നിരയായ കാൻസർ അല്ലെ, നഗരത്തിലെ ആനുപാതികമല്ലാത്ത ആരോഗ്യ ആഘാതങ്ങളുടെ കാരണങ്ങളിലൊന്നായി ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു..<ref>Lerner, Steve (2005). ''Diamond: A Struggle for Environmental Justice in Louisiana's Chemical Corridor''. Cambridge, MA: The MIT Press.</ref> 57% കറുത്തവരും പ്രത്യേകിച്ച് ദരിദ്രരുമായ ഫ്ലിന്റ്, മിഷിഗൺ നഗരത്തിൽ അവരുടേത് 2014 ഏപ്രിലിൽ പാരിസ്ഥിതിക സംരക്ഷണ ഏജൻസിയെ സമീപിക്കാൻ ആവശ്യമായ ഈയം അടങ്ങിയ കുടിവെള്ളമാണെന്ന് കണ്ടെത്തി. ഫ്ലോറിഡയിലെ പഹോക്കിയിൽ താമസിക്കുന്ന ആളുകൾ, പഞ്ചസാര കത്തിക്കുന്നതിനാൽ, ഓരോ ഒക്ടോബറിലും പ്രാദേശിക പ്രദേശത്തെ മലിനമാക്കുന്ന കട്ടിയുള്ള മണം നേരിടുന്നു. കരിമ്പ് കർഷകർ ഓരോ വിളവെടുപ്പിനുമുമ്പും കരിമ്പ് ഒഴികെ മറ്റെല്ലാം കത്തിക്കാനായി തങ്ങളുടെ പാടങ്ങൾക്ക് തീയിടുന്നു. ഫലമായുണ്ടാകുന്ന മലിനീകരണം പിന്നീട് സഞ്ചരിക്കുകയും ചുറ്റുമുള്ള ദരിദ്രരായ കറുത്തവർഗ്ഗക്കാരെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് എഡ്യൂക്കേഷൻ പിന്തുണച്ച 2015-ലെ ഒരു പഠനം നിർണ്ണയിച്ചത്. ഈ പഞ്ചസാര പാടം കത്തുന്ന മലിനീകരണത്തിന് വിധേയരായവർ ഉയർന്ന തോതിലുള്ള ശ്വാസകോശ സംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങളും ദുർബലമായ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളും അഭിമുഖീകരിക്കുന്നു എന്നാണ്.<ref>{{cite web|last=Rua|first=Ellis|title=Sugar field burning plagues poor Florida towns with soot|url=https://www.phillytrib.com/sugar-field-burning-plagues-poor-florida-towns-with-soot/article_39e736a5-56d9-55d1-b153-32a72a050fea.html|access-date=6 February 2021|website=The Philadelphia Tribune|language=en}}</ref> 1970-കൾ വരെ ബർലിംഗ്ടൺ ഇൻഡസ്ട്രീസ്, സൗത്ത് കരോലിനയിലെ ചെറോവിലുള്ള ഒരു അരുവിയിലേക്ക് ക്യാൻസറിന് കാരണമാകുന്ന PCB-കൾ വലിച്ചെറിഞ്ഞിരുന്നു.<ref>{{cite web|last=Suskin|first=Greg|title=EPA continues cleanup of cancer-causing chemical in Cheraw indefinitely as lawsuits mount|url=https://www.wsoctv.com/news/9-investigates/epa-continues-cleanup-of-cancer-causing-chemical-in-cheraw-indefinitely-as-lawsuits-mount/923822670/|access-date=6 February 2021|website=WSOC|date=21 February 2019|language=en-US}}</ref> 2018-ൽ, ഫ്ലോറൻസ് ചുഴലിക്കാറ്റ് പ്രദേശത്ത് വീശിയടിക്കുകയും രാസവസ്തുക്കളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ വീടുകൾക്ക് സമീപം ഒഴുകുകയും ചെയ്തതിനെത്തുടർന്ന് അഞ്ച് കുടുംബങ്ങൾക്ക് അവരുടെ വീടുകൾ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടിവന്നു.<ref>{{cite web|last=O'Connor|first=Kristi|title=Hazardous material detected in five Cheraw homes after Florence flooding|url=https://www.wbtv.com/2018/09/28/hazardous-material-detected-five-cheraw-homes-after-florence-flooding/|access-date=6 February 2021|publisher=[[WBTV]]|language=en-US}}</ref> പ്രാദേശിക ഗവേഷകർ പ്രാദേശിക കളിസ്ഥലത്തിന്റെ മണ്ണിൽ PCB-കളിൽ നിന്നുള്ള വിഷ മാലിന്യങ്ങൾ കണ്ടെത്തി.<ref>{{cite web|last=Sammy|first=Fretwell|date=|title=Industrial poison oozed through small town for years, unknown to many residents|url=https://www.thestate.com/news/local/environment/article219102250.html|access-date=|website=}}</ref> 2008-ൽ, ടെന്നസിയിലെ കിംഗ്സ്റ്റണിലുള്ള എമോറി റിവർ ചാനലിലേക്ക് ഒരു ബില്യൺ ടണ്ണിലധികം കൽക്കരി ചാരം ഒഴുകി. 2010-ൽ, ടെന്നസി വാലി അതോറിറ്റി കിംഗ്സ്റ്റൺ ചോർച്ചയിൽ നിന്ന് നാല് ദശലക്ഷം ക്യുബിക് യാർഡുകൾ അലബാമയിലെ യൂണിയൻ ടൗണിലെ ലാൻഡ്ഫില്ലിലേക്ക് മാറ്റി. യൂണിയൻടൗൺ പ്രധാനമായും താഴ്ന്ന വരുമാനമുള്ള ഒരു കറുത്തവർഗ്ഗക്കാരാണ്. അപകടകരമായ കൽക്കരി ചാരത്തിൽ നിന്ന് പൗരന്മാർക്ക് ഒരു സംരക്ഷണവും നൽകിയിട്ടില്ല.<ref>{{cite web|title=Environmental Injustice in Uniontown, Alabama, Decades after the Civil Rights Act of 1964: It's Time For Action|url=https://www.americanbar.org/groups/crsj/publications/human_rights_magazine_home/vol--44--no-2--housing/environmental-injustice-in-uniontown--alabama--decades-after-the/|access-date=6 February 2021|website=www.americanbar.org|language=en}}</ref> മൊത്തത്തിൽ, മുനിസിപ്പാലിറ്റി മാറ്റങ്ങളിലൂടെ പാരിസ്ഥിതിക വംശീയത കുറയ്ക്കാൻ യുഎസ് പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="nrdc">{{cite web|title=LOCAL POLICIES FOR ENVIRONMENTAL JUSTICE: A NATIONAL SCAN|url=https://www.nrdc.org/sites/default/files/local-policies-environmental-justice-national-scan-tishman-201902.pdf|website=The New School}}</ref> ഈ നയങ്ങൾ കൂടുതൽ മാറ്റങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ചില നഗരങ്ങളും കൗണ്ടികളും പാരിസ്ഥിതിക നീതി നയങ്ങൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുകയും അത് പൊതുജനാരോഗ്യ മേഖലയിൽ പ്രയോഗിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref name="nrdc" /> =====തദ്ദേശീയരായ അമേരിക്കൻ ജനത===== [[File:Bison skull pile edit.jpg|thumb|1892-ൽ മിഷിഗനിലെ ഡിട്രോയിറ്റിലെ അമേരിക്കൻ കാട്ടുപോത്തുകളുടെ തലയോട്ടികൾ വളത്തിനോ കരിക്കോ വേണ്ടി നിലത്തിറക്കാൻ കാത്തിരിക്കുന്ന ഫോട്ടോ. തദ്ദേശീയരായ അമേരിക്കക്കാരെ അവരുടെ പരമ്പരാഗത ഭൂമിയിൽ നിന്നും കൂടുതൽ പടിഞ്ഞാറ് റിസർവേഷനുകളിലേക്ക് നിർബന്ധിതരാക്കുന്നതിന് അമേരിക്കൻ കാട്ടുപോത്തുകളെ വൻതോതിൽ വേട്ടയാടാൻ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ആർമി പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. പരിസ്ഥിതി വംശീയതയുടെ ആദ്യകാല ഉദാഹരണമായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.]]തദ്ദേശീയരായ അമേരിക്കക്കാരുടെയും കുടിയേറ്റ കൊളോണിയലിസത്തിന്റെയും പശ്ചാത്തലത്തിൽ പരിസ്ഥിതി നീതി എന്ന ആശയത്തിന് അർത്ഥമുണ്ടോ എന്ന് തദ്ദേശീയ പണ്ഡിതന്മാർ ചർച്ച ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. കാരണം, തദ്ദേശീയരായ അമേരിക്കക്കാരുടെ നിയമപരമായ പദവി യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെ മറ്റ് പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. അതുപോലെ, കോൾവില്ലെ പണ്ഡിതനായ [[Dina Gilio-Whitaker|ദിന ഗിലിയോ-വിറ്റേക്കർ]] വിശദീകരിക്കുന്നു. "സംസ്ഥാനവുമായുള്ള തദ്ദേശീയ ജനതകളുടെ ബന്ധം (അതായത് യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്) വംശീയ ന്യൂനപക്ഷങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായതിനാൽ, പരിസ്ഥിതി നീതി സമത്വത്തെ മറികടക്കുകയും ഗോത്രങ്ങളുടെ പരമാധികാരം, ഉടമ്പടി അവകാശങ്ങൾ, ഗവൺമെന്റ്-ഗവൺമെന്റ് ബന്ധം എന്നീ ആശയങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ജീവിക്കാൻ കഴിയും."<ref name="DGW2017">{{cite web|last=Gilio-Whitaker|first=Dina|date=2017-03-06|title=What Environmental Justice Means in Indian Country|url=https://www.kcet.org/shows/earth-focus/what-environmental-justice-means-in-indian-country|access-date=2021-12-09|website=KCET|language=en}}</ref> ഇജെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വിതരണ നീതി മാതൃക തദ്ദേശീയ സമൂഹങ്ങൾക്ക് സഹായകരമല്ലെന്ന് ഗിലിയോ-വിറ്റേക്കർ വാദിക്കുന്നു. കാരണം "വിതരണ നീതിയെ ആശ്രയിക്കുന്ന തദ്ദേശീയമല്ലാത്ത സമൂഹങ്ങളിലെ ഇജെയുടെ ചട്ടക്കൂടുകൾ ഭൂമിയുടെ മുതലാളിത്ത അമേരിക്കൻ മൂല്യങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് - അതായത് സ്വകാര്യ സ്വത്ത് - തദ്ദേശീയ ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് തട്ടിയെടുക്കപ്പെട്ട ഭൂമിയിൽ." ഇതിനു വിപരീതമായി, ചരക്കെന്ന നിലയിലുള്ള ഭൂമിയുടെ രീതികൾക്കപ്പുറം ഭൂമിയുമായി വളരെ വ്യത്യസ്തമായ ബന്ധങ്ങളാണ് തദ്ദേശീയരായ ജനങ്ങൾക്കുള്ളത്.<ref name="DGW2017" /><ref>{{cite journal|last=Dina Gilio-Whitaker|date=2010|title=Review|url=http://dx.doi.org/10.5250/amerindiquar.34.4.0543|journal=American Indian Quarterly|volume=34|issue=4|pages=543|doi=10.5250/amerindiquar.34.4.0543|issn=0095-182X}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ കുടിയേറ്റ കൊളോണിയലിസത്തിന്റെ വരവോടെയാണ് പരിസ്ഥിതി വംശീയത ആരംഭിച്ചതെന്ന് തദ്ദേശീയ പഠന പണ്ഡിതർ വാദിക്കുന്നു. പൊട്ടാവറ്റോമി തത്ത്വചിന്തകനായ കൈൽ പോവിസ് വൈറ്റും ലോവർ ബ്രൂൾ സിയോക്‌സ് ചരിത്രകാരൻ നിക്ക് എസ്റ്റസും വിശദീകരിക്കുന്നത് തദ്ദേശവാസികൾ ഇതിനകം കൊളോണിയലിസത്തിന്റെ വരവോടെയുള്ള ഒരു പാരിസ്ഥിതിക അപ്പോക്കലിപ്‌സിലൂടെയാണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്.<ref>{{Citation|title=Our ancestors' dystopia now: indigenous conservation and the Anthropocene|date=2017-01-06|url=https://kylewhyte.marcom.cal.msu.edu/wp-content/uploads/sites/12/2018/07/Our_Ancestors_Dystopia_Now_Indigenous_Co3.pdf|work=The Routledge Companion to the Environmental Humanities|pages=222–231|location=Abingdon, Oxon |publisher=Routledge|access-date=2021-12-09}}</ref><ref name="Estes 2019">{{cite book|last=Estes|first=Nick|url=https://digitalrepository.unm.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1059&context=amst_etds|title=Our history is the future : Standing Rock versus the Dakota Access Pipeline, and the long tradition of Indigenous resistance|date=2019|isbn=978-1-78663-672-0|location=London|oclc=1044540762}}</ref> മെറ്റിസ് ഭൂമിശാസ്ത്രജ്ഞനായ സോ ടോഡും അക്കാദമിക് വിദഗ്ധനായ ഹീതർ ഡേവിസും "സമകാലിക പാരിസ്ഥിതിക പ്രതിസന്ധിയുടെ ഉത്തരവാദിത്തം" കുടിയേറ്റ കൊളോണിയലിസമാണെന്ന് വാദിച്ചു.<ref>{{cite journal|last1=Davis|first1=Heather|last2=Todd|first2=Zoe|date=2017-12-20|title=On the Importance of a Date, or, Decolonizing the Anthropocene|url=https://www.acme-journal.org/index.php/acme/article/view/1539|journal=ACME: An International Journal for Critical Geographies|language=en|volume=16|issue=4|pages=761–780|issn=1492-9732}}</ref> ഈ രീതിയിൽ, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം തദ്ദേശീയരായ അമേരിക്കൻ ജനതയ്‌ക്കെതിരെ ആയുധമാക്കിയതായി തെളിഞ്ഞു. തോമസ് ജെഫേഴ്സണും ബെഞ്ചമിൻ ഫ്രാങ്ക്ലിനും അമേരിക്കയിലെ വനനശീകരണം നടത്തി തദ്ദേശീയരായ ജനങ്ങളെ മാറ്റിപ്പാർപ്പിക്കുകയും യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിനെ സമ്പന്നമാക്കുകയും ചെയ്യുമെന്ന് കരുതിയിരുന്ന ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. അങ്ങനെ, "യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്, അതിന്റെ ജനനം മുതൽ, വിനാശകരമായ പാരിസ്ഥിതിക മാറ്റത്തിന് കാരണമാകുന്നതിൽ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു."<ref>{{cite web|last=Keeler|first=Kyle|date=2020-09-08|title=Colonial Theft and Indigenous Resistance in the Kleptocene|url=https://edgeeffects.net/kleptocene/|access-date=2021-12-09|website=Edge Effects|language=en-US}}</ref> വൈറ്റ് വിശദീകരിക്കുന്നു. "നരവംശപരമായ (മനുഷ്യകാരണമായ) കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനമാണ് കൊളോണിയലിസം തദ്ദേശീയ ജനതയുടെ മേൽ അടിച്ചേൽപ്പിച്ച പാരിസ്ഥിതിക മാറ്റത്തിന്റെ തീവ്രത. "<ref>{{cite journal|last=Whyte|first=Kyle|date=2017-03-01|title=Indigenous Climate Change Studies: Indigenizing Futures, Decolonizing the Anthropocene|url=https://doi.org/10.1215/00138282-55.1-2.153|journal=English Language Notes|volume=55|issue=1–2|pages=153–162|doi=10.1215/00138282-55.1-2.153|s2cid=132153346|issn=0013-8282}}</ref> അനിഷിനാബെ പണ്ഡിതനായ ലിയാൻ ബെറ്റാസമോസാകെ സിംപ്‌സണും "കൊളോണിയലിസവും സഞ്ചയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സമൂഹവും മൂലമുണ്ടാകുന്ന പാരിസ്ഥിതിക ദുരന്തങ്ങളുടെ ഒരു നീണ്ട പരമ്പരയുടെ ഭാഗമായാണ് കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെക്കുറിച്ച് നമ്മൾ ചിന്തിക്കേണ്ടത്" എന്ന് വാദിച്ചു.<ref>{{cite book|last=Simpson|first=Leanne Betasamosake|url=https://www.worldcat.org/oclc/982091807|title=As we have always done : indigenous freedom through radical resistance|date=2017|isbn=978-1-5179-0386-2|location=Minneapolis, MN|oclc=982091807}}</ref> [[Indian Removal Act|1830-ലെ ഇന്ത്യൻ റിമൂവൽ ആക്ടും]], [[കണ്ണീരിന്റെ പാത|കണ്ണീരിന്റെ പാതയും]] യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെ പാരിസ്ഥിതിക വംശീയതയുടെ ആദ്യകാല ഉദാഹരണങ്ങളായി കണക്കാക്കാം. ആദ്യത്തേതിന്റെ ഫലമായി, 1850-ഓടെ, മിസിസിപ്പിയുടെ കിഴക്കുള്ള എല്ലാ ഗോത്രങ്ങളും പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അടിസ്ഥാനപരമായി അവരെ "കുടിയേറ്റക്കാരുടെയും കോർപ്പറേഷനുകളുടെയും ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കാൻ കഴിയാത്തത്ര വരണ്ടതോ വിദൂരമോ തരിശായതോ ആയ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക്" പരിമിതപ്പെടുത്തി. <ref name="ibid">{{cite journal|last1=Hooks|first1=Gregory|last2=Smith|first2=Chad L.|year=2004|title=The Treadmill of Destruction: National Sacrifice Areas and Native Americans|url=https://archive.org/details/sim_american-sociological-review_2004-08_69_4/page/558|journal=[[American Sociological Review]]|volume=69|issue=4|pages=558–575|doi=10.1177/000312240406900405|s2cid=145428620}}</ref> രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത്, സൈനിക സൗകര്യങ്ങൾ പലപ്പോഴും റിസർവേഷനുകൾക്ക് വിരുദ്ധമായിരുന്നു. ഇത് "തദ്ദേശീയ അമേരിക്കൻ ഭൂപ്രദേശങ്ങൾക്ക് സമീപം ഏറ്റവും അപകടകരമായ സൈനിക സൗകര്യങ്ങളുടെ ആനുപാതികമല്ലാത്ത എണ്ണം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു സാഹചര്യത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു." <ref>{{cite journal|last=Harris|first=Angela|date=2016|title=The Treadmill and the Contract: A Classcrits Guide to the Anthropocene.|url=https://pdfs.semanticscholar.org/407d/8e25aa2d7ad8196d103ea7bdccfd39e9fd14.pdf|url-status=dead|journal=Tennessee Journal of Race, Gender, and Social Justice|volume=5|archive-url=https://web.archive.org/web/20200209112338/https://pdfs.semanticscholar.org/407d/8e25aa2d7ad8196d103ea7bdccfd39e9fd14.pdf|archive-date=9 February 2020|s2cid=130240898}}</ref>യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ഏകദേശം 3,100 കൗണ്ടികളെ വിശകലനം ചെയ്ത ഒരു പഠനത്തിൽ, തദ്ദേശീയ അമേരിക്കൻ ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ അത്യന്തം അപകടകരമെന്ന് കരുതുന്ന പൊട്ടിത്തെറിക്കാത്ത ആയുധങ്ങളുള്ള സൈറ്റുകളുടെ എണ്ണവുമായി നല്ല ബന്ധമുള്ളതായി കണ്ടെത്തി. പൊട്ടിത്തെറിക്കാത്ത ഓർഡനൻസുകളുള്ള സൈറ്റുകളുടെ അപകടസാധ്യത അളക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന റിസ്ക് അസസ്മെന്റ് കോഡ് (RAC) ചിലപ്പോൾ ഈ സൈറ്റുകൾ തദ്ദേശീയരായ അമേരിക്കക്കാർക്ക് എത്രത്തോളം ഭീഷണിയാണെന്ന് മറച്ചുവെക്കുമെന്നും പഠനം കണ്ടെത്തി. സ്‌കൂളുകൾ, ആശുപത്രികൾ തുടങ്ങിയ പൊതു കെട്ടിടങ്ങളുടെ സാമീപ്യത്തോട് സംവേദനക്ഷമതയുള്ള അപകട സാധ്യത ആളുകളെയോ ആവാസവ്യവസ്ഥയെയോ ദോഷകരമായി ബാധിക്കും. ഈ പാരാമീറ്ററുകൾ ഉപജീവന ഉപഭോഗം, സസ്യങ്ങളുടെയും മൃഗങ്ങളുടെയും ആചാരപരമായ ഉപയോഗം, കുറഞ്ഞ ജനസാന്ദ്രത തുടങ്ങിയ ഗോത്ര ജീവിതത്തിന്റെ ഘടകങ്ങളെ അവഗണിക്കുന്നു. ഈ ഗോത്ര-അദ്വിതീയ ഘടകങ്ങൾ പരിഗണിക്കാത്തതിനാൽ, തദ്ദേശീയരായ അമേരിക്കൻ ദേശങ്ങൾക്ക് അവരുടെ ജീവിതരീതിക്ക് ഭീഷണിയുണ്ടെങ്കിലും, കുറഞ്ഞ അപകടസാധ്യതയുള്ള സ്‌കോറുകൾ പലപ്പോഴും ലഭിക്കും. അപകടകരമായേക്കാവുന്ന ആളുകളെയോ പരിസ്ഥിതി വ്യവസ്ഥകളെയോ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ, തദ്ദേശീയരായ അമേരിക്കക്കാർ അപകടസാധ്യത കണക്കിലെടുക്കുന്നില്ല. റിസർവേഷനുമായി ചേർന്ന് സൈനിക സൗകര്യങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നത് "അമേരിക്കൻ സ്വദേശികളുടെ ഭൂമിക്ക് സമീപം ഏറ്റവും അപകടകരമായ സൈനിക സൗകര്യങ്ങളുടെ ആനുപാതികമല്ലാത്ത എണ്ണം" എന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.<ref name="ibid" /> അടുത്തകാലത്തായി, തദ്ദേശീയരായ അമേരിക്കൻ ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ യുഎസും ബഹുരാഷ്ട്ര കോർപ്പറേഷനുകളും മാലിന്യ നിർമാർജനത്തിനും അനധികൃത മാലിന്യനിക്ഷേപത്തിനും ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|last=Goldtooth|first=Tom|title=Environmental justice issues, policies, and solutions|url=https://archive.org/details/environmentaljus0000unse_z2c2|date=1995|publisher=Island|isbn=978-1559634175|editor-last=Bullard|editor-first=Robert|location=Washington, D.C.|pages=[https://archive.org/details/environmentaljus0000unse_z2c2/page/115 115]–23|chapter=Indigenous Nations: Summary of Sovereignty and Its Implications for Environmental Protection}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Brook|first1=Daniel|year=1998|title=Environmental Genocide: Native Americans and Toxic Waste|journal=[[American Journal of Economics and Sociology]]|volume=57|issue=1}}</ref> യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെ തദ്ദേശീയ ഗ്രൂപ്പുകൾക്കെതിരായ ക്രിമിനൽ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ചരിത്രം പരിശോധിക്കുന്നതിനായി 1992-ൽ ഇൻഡിജിനസ് പീപ്പിൾ ആൻഡ് അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട രാജ്യങ്ങളുടെ ഇന്റർനാഷണൽ ട്രൈബ്യൂണൽ വിളിച്ചുകൂട്ടി. <ref name="hartford-hwp1">Boyle, Francis A. (18 September 1992). [http://www.hartford-hwp.com/archives/41/386.html "Indictment of the Federal Government of the U.S. for the commission of international crimes and petition for orders mandating its proscription and dissolution as an international criminal conspiracy and criminal organization"]. Accessed 6 November 2012.</ref> തദ്ദേശവാസികൾക്ക് യുഎസുമായി ഉണ്ടായിരുന്ന പരാതികൾ വിവരിക്കുന്ന ഒരു സുപ്രധാന ബിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ തദ്ദേശീയ അമേരിക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ ആണവ, വിഷ, മെഡിക്കൽ, മറ്റ് അപകടകരമായ പാഴ് വസ്തുക്കൾ വലിച്ചെറിയൽ, ഗതാഗതം, സ്ഥാനം എന്നിവ നടത്താൻ മനഃപൂർവ്വം വ്യവസ്ഥാപിതമായി അനുവദനീയവും സഹായവും പ്രോത്സാഹനവും അഭ്യർത്ഥിക്കുകയും ഗൂഢാലോചന നടത്തുകയും ചെയ്തതായി ആരോപണങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ തദ്ദേശീയരായ അമേരിക്കൻ ജനതയുടെ ആരോഗ്യം, സുരക്ഷ, ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ക്ഷേമം എന്നിവയ്ക്ക് വ്യക്തവും നിലവിലുള്ളതുമായ ഒരു അപകടം സൃഷ്ടിച്ചു.<ref name="hartford-hwp1" /> തദ്ദേശീയരായ അമേരിക്കക്കാരുടെ ആക്ടിവിസ്റ്റുകളുടെ നിലവിലുള്ള ഒരു പ്രശ്നം ഡക്കോട്ട ആക്സസ് പൈപ്പ്ലൈൻ ആണ്. നോർത്ത് ഡക്കോട്ടയിൽ ആരംഭിച്ച് ഇല്ലിനോയിസിലേക്ക് പോകാനാണ് പൈപ്പ് ലൈൻ നിർദ്ദേശിച്ചത്. ഇത് നേരിട്ട് റിസർവേഷനിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നില്ലെങ്കിലും, സ്റ്റാൻഡിംഗ് റോക്ക് സിയോക്‌സ് ട്രൈബിന്റെ പ്രധാന കുടിവെള്ള സ്രോതസ്സായ മിസോറി നദിയുടെ ഒരു ഭാഗത്തിന് കീഴിലൂടെ പൈപ്പ്‌ലൈൻ കടന്നുപോകുന്നതിനാൽ ഇത് സൂക്ഷ്മപരിശോധനയിലാണ്. പൈപ്പ്‌ലൈനുകൾ തകരുന്നതായി അറിയപ്പെടുന്നു. പൈപ്പ്‌ലൈൻ ആൻഡ് ഹാസാർഡസ് മെറ്റീരിയൽസ് സേഫ്റ്റി അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ (പിഎച്ച്എംഎസ്എ) 2010 മുതൽ എണ്ണ, വാതക പൈപ്പ്ലൈനുകളിൽ 3,300-ലധികം ചോർച്ചയും വിള്ളലുകളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite magazine|title=What to Know About the Dakota Access Pipeline Protests|url=https://time.com/4548566/dakota-access-pipeline-standing-rock-sioux/|access-date=22 April 2021|magazine=Time|archive-date=2018-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920180803/http://time.com/4548566/dakota-access-pipeline-standing-rock-sioux/|url-status=dead}}</ref> പൈപ്പ് ലൈൻ സ്റ്റാൻഡിംഗ് റോക്ക് സിയോക്‌സിന്റെ ഒരു വിശുദ്ധ ശ്മശാനഭൂമിയിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു.<ref>{{cite web|last1=Worland|first1=Justin|title=What to Know about the Dakota Access Pipeline Protests|url=http://time.com/4548566/dakota-access-pipeline-standing-rock-sioux/|access-date=8 November 2016|website=Time.com|archive-date=2016-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20161108020000/http://time.com/4548566/dakota-access-pipeline-standing-rock-sioux/|url-status=dead}}</ref>സ്റ്റാൻഡിംഗ് റോക്ക് സിയോക്‌സ് ഗോത്രത്തിന്റെ ട്രൈബൽ ഹിസ്റ്റോറിക് പ്രിസർവേഷൻ ഓഫീസർ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളുമായും പുരാവസ്തു വസ്തുക്കളുമായും ബന്ധപ്പെട്ട ആശങ്കകൾ ഉന്നയിച്ചു. ഈ ആശങ്കകൾ അവഗണിക്കപ്പെട്ടു. പ്രസിഡന്റ് ബരാക് ഒബാമ 2016 ഡിസംബറിൽ പദ്ധതിക്കുള്ള അനുമതി റദ്ദാക്കുകയും പൈപ്പ് ലൈൻ വഴിതിരിച്ചുവിടുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു പഠനത്തിന് ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് ഈ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കുകയും പൈപ്പ് ലൈൻ പൂർത്തിയാക്കാൻ അനുമതി നൽകുകയും ചെയ്തു.<ref name="Meyer">{{Cite news|last=Meyer|first=Robinson|date=14 June 2017|title=The Standing Rock Sioux Claim 'Victory and Vindication' in Court|language=en-US|work=[[The Atlantic]]|url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2017/06/dakota-access-standing-rock-sioux-victory-court/530427/|access-date=20 October 2018}}</ref> 2017-ൽ, ജഡ്‌ജി ജെയിംസ് ബോസ്‌ബെർഗ് സ്റ്റാൻഡിംഗ് റോക്ക് സിയോക്‌സ് ട്രൈബിന്റെ പക്ഷം ചേർന്നു. ഓഹെ തടാകത്തിലെ എണ്ണ ചോർച്ചയുടെ പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിൽ യുഎസ് ആർമി കോർപ്‌സ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയേഴ്‌സ് പരാജയപ്പെട്ടുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. 2018 ഒക്ടോബറിൽ ഒരു പുതിയ പാരിസ്ഥിതിക പഠനത്തിന് ഉത്തരവിടുകയും പുറത്തിറക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ പൈപ്പ്ലൈൻ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി തുടർന്നു.<ref name="Meyer" /><ref>{{cite web|date=2017|title=Civil Action No. 16-1534|url=https://earthjustice.org/sites/default/files/files/DAPL-order.pdf|access-date=19 October 2018|website=Earth Justice|archive-date=2019-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190616064955/http://earthjustice.org/sites/default/files/files/DAPL-order.pdf|url-status=dead}}</ref> സ്റ്റാൻഡിംഗ് റോക്ക് സിയോക്സ് ട്രൈബ് പഠനം നിരസിച്ചു. അവരുടെ പല ആശങ്കകളും പരിഹരിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെടുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിച്ചു. ഡക്കോട്ട ആക്‌സസ് പൈപ്പ്‌ലൈനിനെ ശാശ്വതമായി അടച്ചുപൂട്ടാനുള്ള ശ്രമത്തിൽ സ്റ്റാൻഡിംഗ് റോക്ക് സിയോക്സ് ട്രൈബിന്റെ വ്യവഹാര ശ്രമങ്ങൾ ഇപ്പോഴും നടക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{cite web|last1=Faith|first1=Mike, Jr.|title=Press Release|url=https://www.standingrock.org/content/chairman-mike-faith-jr-standing-rock-sioux-tribe|access-date=27 April 2019|website=www.standingrock.org|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308134339/https://www.standingrock.org/content/chairman-mike-faith-jr-standing-rock-sioux-tribe|url-status=dead}}</ref> ===ഓഷ്യാനിയ === ==== ഓസ്ട്രേലിയ ==== ഫ്രണ്ട്സ് ഓഫ് എർത്ത് ഓസ്‌ട്രേലിയയുമായി (FoEA) അടുത്ത പങ്കാളിത്തമുള്ള ഒരു മൾട്ടി ഡിസിപ്ലിനറി ഓർഗനൈസേഷനാണ് ഓസ്‌ട്രേലിയൻ എൻവയോൺമെന്റൽ ജസ്റ്റിസ് (AEJ). ഓസ്‌ട്രേലിയയിലുടനീളമുള്ള പാരിസ്ഥിതിക അനീതിയുടെ ഫലങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിലും പരിഹരിക്കുന്നതിലും AEJ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. വിഷ മാലിന്യങ്ങളുടെ ഉൽപാദനവും വ്യാപനവും, ജലം, മണ്ണ്, വായു എന്നിവയുടെ മലിനീകരണം, ഭൂപ്രകൃതി, ജലസംവിധാനങ്ങൾ, സസ്യങ്ങൾ, മൃഗങ്ങൾ, മണ്ണൊലിപ്പ്, പാരിസ്ഥിതിക നാശം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾ AEJ അഭിസംബോധന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|title=Australian Environmental Justice project|url=https://www.foe.org.au/australian-environmental-justice-project|access-date=17 February 2020|website=Friends of The Earth Australia}}</ref> ഒരു കൂട്ടം ആളുകളെ ആനുപാതികമായി ബാധിക്കുകയോ അവർ അംഗീകരിക്കാത്ത വിധത്തിൽ അവരെ ബാധിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന പാരിസ്ഥിതിക അനീതികൾക്കായി പ്രോജക്റ്റ് നോക്കുന്നു. വെസ്റ്റേൺ ഓയിൽ റിഫൈനറി 1954-ൽ വെസ്റ്റേൺ ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ബെല്ലിവ്യൂവിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. വിലകുറഞ്ഞതും പ്രാദേശികവൽക്കരിച്ചതുമായ എണ്ണ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനായി ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഗവൺമെന്റ് ബെല്ലിവ്യൂവിൽ പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള അവകാശം അനുവദിച്ചു. തുടർന്നുള്ള ദശാബ്ദങ്ങളിൽ, വിഷ രാസവസ്തുക്കൾ ശ്വസിച്ചതും ഓക്കാനം ഉണ്ടാക്കുന്ന പുകയും കാരണം തങ്ങൾക്ക് ശ്വാസതടസ്സം അനുഭവപ്പെടുന്നതായി ബെല്ലെവുവിലെ നിരവധി നിവാസികൾ അവകാശപ്പെട്ടു. കർട്ടിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ നിന്നുള്ള ലീ ബെല്ലും ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ നാഷണൽ ടോക്‌സിക് നെറ്റ്‌വർക്കിൽ നിന്നുള്ള മരിയൻ ലോയ്ഡ്-സ്മിത്തും അവരുടെ "വിഷ തർക്കങ്ങളും ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ പരിസ്ഥിതി നീതിയുടെ ഉയർച്ചയും" എന്ന ലേഖനത്തിൽ പറഞ്ഞു, "സൈറ്റിനോട് ചേർന്ന് താമസിക്കുന്ന നിവാസികൾ അവരുടെ വീട്ടുമുറ്റത്തെ ഭൂഗർഭജലത്തിൽ രാസ മലിനീകരണം കണ്ടെത്തി. "<ref>{{cite journal|last1=Lloyd-Smith|first1=Mariann|last2=Bell|first2=Lee|date=January 2003|title=Toxic Disputes and the Rise of Environmental Justice in Australia|journal=[[International Journal of Occupational and Environmental Health]]|location=Abingdon, England|publisher=[[Routledge]]|volume=9|issue=1|page=16|doi=10.1179/107735203800328966|pmid=12749627|s2cid=16075948}}</ref> കടുത്ത സിവിലിയൻ സമ്മർദത്തിൻ കീഴിൽ, വെസ്റ്റേൺ ഓയിൽ റിഫൈനറി (ഇപ്പോൾ ഒമെക്സ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു) 1979-ൽ എണ്ണ ശുദ്ധീകരണം നിർത്തി. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ബെല്ലെവ്യൂവിലെ പൗരന്മാർ ബെല്ലെവ്യൂ ആക്ഷൻ ഗ്രൂപ്പ് (BAG) രൂപീകരിക്കുകയും സൈറ്റിന്റെ പുനരുദ്ധാരണത്തിന് സർക്കാർ സഹായം നൽകണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. സർക്കാർ സമ്മതിക്കുകയും സൈറ്റ് വൃത്തിയാക്കാൻ 6.9 മില്യൺ ഡോളർ അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തു. 2000 ഏപ്രിലിൽ സൈറ്റിന്റെ പുനരുദ്ധാരണം ആരംഭിച്ചു. ==== മൈക്രോനേഷ്യ ==== ==== പാപ്പുവ ന്യൂ ഗിനിയ ==== [[File:Bougainville Panguna mine shovel.jpg|thumb|Panguna copper mine under construction, 1971]] 1972-ൽ ഉൽപ്പാദനം ആരംഭിച്ച പാപുവ ന്യൂ ഗിനിയയിലെ പൻഗുണ ഖനി പരിസ്ഥിതി വംശീയതയുടെ ഉറവിടമാണ്. ദ്വീപിലെ സംഘർഷം കാരണം 1989 മുതൽ അടച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഖനിയുടെ സൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന് തദ്ദേശീയരായ ആളുകൾ (ബോഗെയ്ൻവില്ലൻ) സാമ്പത്തികമായും പാരിസ്ഥിതികമായും കഷ്ടപ്പെട്ടു. യഥാക്രമം ഹവായ് സർവ്വകലാശാലയിലെയും മിനസോട്ട സർവകലാശാലയിലെയും ടെറൻസ് വെസ്ലി-സ്മിത്തും യൂജിൻ ഓഗനും പ്രസ്താവിച്ചു, ബൊഗെയ്ൻവില്ലന്റെ "ആരംഭം മുതൽ തന്നെ കടുത്ത പോരായ്മകളായിരുന്നു. തുടർന്നുള്ള പുനരാലോചനകൾക്ക് സാഹചര്യം പരിഹരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല".<ref>{{cite journal|last1=Wesley-Smith|first1=Terrance|last2=Ogan|first2=Eugene|date=Fall 1992|title=Copper, Class, and Crisis: Changing Relations of Production in Bougainville|journal=[[The Contemporary Pacific]]|location=Honolulu, Hawaii|publisher=[[University of Hawaii Press]]|volume=4|issue=2|pages=245–267}}</ref>ഡാപെര, മൊറോണി ഗ്രാമങ്ങളിലെ കൃഷിരീതികൾക്കായി ഉപയോഗിക്കാമായിരുന്ന ഭൂമി നഷ്ടപ്പെടുക, ഭൂമിക്ക് വിലകുറച്ച് പണം നൽകൽ, കുടിയിറക്കപ്പെട്ട ഗ്രാമീണർക്ക് മോശം പുനരധിവാസ പാർപ്പിടം, ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലെ ഗണ്യമായ പാരിസ്ഥിതിക തകർച്ച തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾ ഈ തദ്ദേശവാസികൾ അഭിമുഖീകരിച്ചു.<ref>{{cite journal|last=Regan|first=Anthony J.|date=October 1998|title=Causes and course of the Bougainville conflict|journal=The Journal of Pacific History|location=Boca Raton, Florida|publisher=[[Taylor & Francis]]|volume=33|issue=3|pages=269–285|doi=10.1080/00223349808572878}}</ref> ==== പോളിനേഷ്യ ==== === തെക്കേ അമേരിക്ക === ==അവലംബം== {{reflist|colwidth=30em}} ==പുറംകണ്ണികൾ== * [https://www.epa.gov/environmentaljustice United States Environmental Protection Agency - Environmental Justice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191230030815/https://www.epa.gov/environmentaljustice |date=2019-12-30 }} * [http://www.ejnet.org/ej/ Environmental Justice and Environmental Racism] * Marathon for Justice, 2016 - Film on Environmental Racism [https://www.empathyworksfilms.net/future-projects] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180226032310/https://www.empathyworksfilms.net/future-projects |date=2018-02-26 }} {{Environmental social science}} {{Racism topics}} [[വർഗ്ഗം:പരിസ്ഥിതി പ്രശ്നങ്ങൾ]] rnd617cami1ns6etfegoiee4nek13pl 0 575820 4675347 3977911 2026-10-11T23:03:13Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675347 wikitext text/x-wiki {{pu|Medical specialty}} ഒരു '''മെഡിക്കൽ സ്പെഷ്യാലിറ്റി''' എന്നത് ഒരു പ്രത്യേക വിഭാഗം രോഗികൾ, പ്രത്യേകം രോഗങ്ങൾ, കഴിവുകൾ അല്ലെങ്കിൽ [[തത്ത്വശാസ്ത്രം|തത്ത്വചിന്ത]] എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന മെഡിക്കൽ പ്രാക്ടീസാണ്. കുട്ടികൾ ([[പീഡിയാട്രിക്സ്|പീഡിയാട്രിക്‌സ്]]), കാൻസർ ([[അർബുദ ചികിൽസ|ഓങ്കോളജി]]), ലബോറട്ടറി മെഡിസിൻ ([[രോഗനിദാനശാസ്ത്രം|പാത്തോളജി]]), അല്ലെങ്കിൽ പ്രാഥമിക പരിചരണം (ഫാമിലി മെഡിസിൻ) എന്നിവ ഉദാഹരണങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[മെഡിക്കൽ കോളേജ്|മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസം]] പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, [[ഭിഷ്വഗരൻ|ഫിസിഷ്യൻമാരോ]] [[ശസ്ത്രക്രിയാവിദഗ്ദ്ധൻ|ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധരോ]] സാധാരണയായി ഏതെങ്കിലും വിഷയത്തിൽ ഒരു സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് ആകുന്നതിന്, അവരുടെ മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസം തുടർന്നു പ്രത്യേക സ്പെഷ്യാലിറ്റി മെഡിസിനിൽ ഒന്നിലധികം വർഷത്തെ റെസിഡൻസി പൂർത്തിയാക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://www.webmd.com/a-to-z-guides/medical-specialists-medical-specialists|title=Different Types of Doctors: Find the Specialist You Need|access-date=17 March 2018|website=webmd.com}}</ref> == മെഡിക്കൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷന്റെ ചരിത്രം == മെഡിക്കൽ പ്രാക്ടീഷണർമാർ ഏതെങ്കിലും രോഗത്തെ മാത്രമായി ചികിൽസിക്കുന്നത് വളരെ കാലമായുള്ള രീതിയാണ്. [[ഗലേൻ|ഗാലന്റെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ, റോമൻ വൈദ്യന്മാർക്കിടയിൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷൻ സാധാരണമായിരുന്നു.എന്നാൽ ആധുനിക മെഡിക്കൽ സ്പെഷ്യാലിറ്റികളുടെ പ്രത്യേക സംവിധാനം 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ക്രമേണ വികസിച്ചുവന്നതാണ്. മെഡിക്കൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷന്റെ അനൗപചാരിക സാമൂഹിക അംഗീകാരം ഔപചാരിക നിയമ വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് മുമ്പായി തന്നെ പരിണമിച്ചു. വിവിധ സ്പെഷ്യാലിറ്റി എന്നനിലയിലെ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രത്യേക ഉപവിഭാഗം ഓരോ രാജ്യത്തിനും വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. <ref name="BullHistMed2003-Weisz">{{Cite journal|last=Weisz G|title=The Emergence of Medical Specialization in the Nineteenth Century|url=https://archive.org/details/sim_bulletin-of-the-history-of-medicine_fall-2003_77_3/page/536|journal=Bull Hist Med|date=Fall 2003|pages=536–574|volume=77|issue=3|pmid=14523260|doi=10.1353/bhm.2003.0150}}</ref> == മെഡിക്കൽ സ്പെഷ്യലൈസേഷന്റെ വർഗ്ഗീകരണം == മെഡിക്കൽ സ്പെഷ്യാലിറ്റികളെ പല വിഭാഗങ്ങളായി തരം തിരിക്കാം. പ്രധാനപ്പെട്ടവ ഇവയാണ്: * ശസ്ത്രക്രിയ അല്ലെങ്കിൽ ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ * രോഗികളുടെ പ്രായപരിധി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളത് * ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് അല്ലെങ്കിൽ ചികിത്സാ സംബന്ധി * അവയവം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതോ സാങ്കേതികത അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതോ ചരിത്രത്തിലുടനീളം, മെഡിക്കൽ സ്പെഷ്യാലിറ്റി എന്നതിൽ സർജിക്കൽ, ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ സ്പെഷ്യാലിറ്റി വിഭജനം ആണ് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത്. ശസ്ത്രക്രിയാ വിദ്യകളിലൂടെ രോഗനിർണയവും ചികിത്സയും നടത്തുന്നവയാണ് ശസ്ത്രക്രിയാ സ്പെഷ്യാലിറ്റികൾ. ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ സ്പെഷ്യാലിറ്റികളിൽ വലിയ ശസ്ത്രക്രിയ ഇല്ലാതെയുള്ള രോഗനിർണയവും ചികിത്സയും ആണ്. ചില രാജ്യങ്ങളിൽ, അനസ്‌തേഷ്യോളജിയെ ഒരു ശസ്ത്രക്രിയാ വിഭാഗമായി തരംതിരിക്കുന്നു, കാരണം ഇത് ശസ്ത്രക്രിയാ പ്രക്രിയയിൽ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്, എന്നിരുന്നാലും അനസ്‌തേഷ്യോളജിസ്റ്റുകൾ ഒരിക്കലും സ്വയം വലിയ ശസ്ത്രക്രിയ ചെയ്യാറില്ല. പല ലക്ഷണങ്ങളും രോഗങ്ങളും ഒരു പ്രത്യേക അവയവത്തിൽ നിന്നാണ് വരുന്നത് എന്നതിനാൽ ചില സ്പെഷ്യാലിറ്റികൾ അവയവങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. മറ്റുള്ളവ പ്രധാനമായും റേഡിയോളജി (ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ എക്സ്-റേയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്) പോലുള്ള ഒരു കൂട്ടം സാങ്കേതിക വിദ്യകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ഏതൊരു സ്പെഷ്യലിസ്റ്റും ചികിത്സിക്കുന്ന രോഗികളുടെ പ്രായപരിധി തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും. ശസ്‌ത്രക്രിയ ആവശ്യമില്ലാത്ത കുട്ടികളിലെ മിക്ക രോഗങ്ങളും ശിശുരോഗ വിദഗ്ധർ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു, മുതിർന്നവരിലെ അവയവാധിഷ്‌ഠിത സ്പെഷ്യാലിറ്റികളെ അനുകരിക്കുന്ന നിരവധി ഉപവിഭാഗങ്ങൾ (ഔപചാരികമായോ അനൗപചാരികമായോ) പീഡിയാട്രിക്‌സിൽ ഉണ്ട്. കുട്ടികളിലെ ചില തരത്തിലുള്ള ശസ്ത്രക്രിയകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രത്യേക സ്പെഷ്യാലിറ്റി ആണു പീഡിയാട്രിക് സർജറി. മറ്റൊരു ഉപവിഭാഗം ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് അല്ലെങ്കിൽ ചികിത്സാ രീതി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. എല്ലാ സ്പെഷ്യാലിറ്റികളിലും ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് പ്രക്രിയയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ടെങ്കിലും, ചില സ്പെഷ്യലിസ്റ്റുകൾ പ്രധാനമായും രോഗനിർണയ പരിശോധനകൾ നടത്തുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന് [[രോഗനിദാനശാസ്ത്രം|പതോളജി]], ക്ലിനിക്കൽ ന്യൂറോഫിസിയോളജി, റേഡിയോളജി. == ലോകമെമ്പാടും പൊതുവായുള്ള മെഡിക്കൽ സ്പെഷ്യാലിറ്റികൾ == {| class="wikitable sortable" !സ്പെഷ്യാലിറ് !ഇതിന്റെ ഉപസ്പെഷ്യാലിറ്റി ആയിരിക്കാം !<small>രോഗികളുടെ പ്രായപരിധി</small> !<small>ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് (ഡയ) അല്ലെങ്കിൽ തെറാപ്യൂട്ടിക് (തെറാ) സ്പെഷ്യാലിറ്റി</small> !<small>ശസ്ത്രക്രിയ (ശസ്) അല്ലെങ്കിൽ ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ (ഇൻ) സ്പെഷ്യാലിറ്റി</small> !<small>അവയവത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള (അവ) അല്ലെങ്കിൽ സാങ്കേതികത അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള (സാങ്)</small> |- |[[ഇമ്മ്യൂണോളജി|അലർജിയും ഇമ്മ്യൂണോളജിയും]] |ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ പീഡിയാട്രിക്സ് |എല്ലാം |രണ്ടും |ഇൻ |അവ |- |[[Adolescent medicine|അഡോളസന്റ് മെഡിസിൻ]] |പീഡിയാട്രിക്സ് ഫാമിലി മെഡിസിൻ |പീഡിയാട്രിക് |രണ്ടും |ഇൻ |സാങ് |- |[[Anesthesiology|അനസ്തേഷ്യോളജി]] |ഒന്നുമില്ല |എല്ലാം |തെറാ |രണ്ടും |രണ്ടും |- |[[Aviation medicine|എയറോസ്പേസ് മെഡിസിൻ]] |ഫാമിലി മെഡിസിൻ |എല്ലാം |രണ്ടും |ഒന്നുമില്ല |രണ്ടും |- |[[ബാരിയാട്രിക്സ്]] |നിരവധി |എല്ലാം |രണ്ടും |രണ്ടും |രണ്ടും |- |[[കാർഡിയോളജി]] |ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ |മുതിർന്നവർ |തെറാ |ഞാൻ |അവ |- |[[Cardiothoracic surger|കാർഡിയോതൊറാസിക് സർജറി]] |പൊതു ശസ്ത്രക്രിയ |മുതിർന്നവർ |തെറാ |ശസ് |അവ |- |കുട്ടികളുടെയും കൗമാരക്കാരുടെയും മനോരോഗചികിത്സ |സൈക്യാട്രി |പീഡിയാട്രിക് |തെറാ |ഇൻ |സാങ് |- |[[Clinical neurophysiology|ക്ലിനിക്കൽ ന്യൂറോഫിസിയോളജി]] |ന്യൂറോളജി |എല്ലാം |ഡയ |ഇൻ |രണ്ടും |- |[[Colorectal surgery|വൻകുടൽ ശസ്ത്രക്രിയ]] |ജനറൽ സർജറി |എല്ലാം |രണ്ടും |ശസ് |അവ |- |[[ഡെർമറ്റോളജി]] |ഒന്നുമില്ല |എല്ലാം |തെറാ |ഞാൻ |അവ |- |ഡെവലപ്‌മെന്റൽ പീഡിയാട്രിക്‌സ് |പീഡിയാട്രിക്സ് |പീഡിയാട്രിക് |തെറാ |ഇൻ |ഒന്നുമില്ല |- |[[Emergency medicine|എമർജൻസി മെഡിസിൻ]] |ഫാമിലി മെഡിസിൻ |എല്ലാം |രണ്ടും |രണ്ടും |രണ്ടും |- |[[Endocrinology|എൻഡോക്രൈനോളജി]] |ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ |മുതിർന്നവർ | തെറാ |ഇൻ |അവ |- |[[ഫാമിലി മെഡിസിൻ]] |ഒന്നുമില്ല |എല്ലാം |രണ്ടും |രണ്ടും |മൾട്ടി ഡിസിപ്ലിനറി |- |[[Forensic pathology|ഫോറൻസിക് പതോളജി]] |പതോളജി |എല്ലാം |ഡയ |ഒന്നുമില്ല |സാങ് |- |[[forensic psychiatry|ഫോറൻസിക് സൈക്യാട്രി]] |സൈക്യാട്രി |എല്ലാം |ഡയ |ഇൻ |സാങ് |- |[[ഗ്യാസ്ട്രോഎൻട്രോളജി]] |ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ |മുതിർന്നവർ |തെറാ |ഇൻ |അവ |- |[[General surgery|പൊതു ശസ്ത്രക്രിയ]] |ഒന്നുമില്ല |മുതിർന്നവർ |തെറാ |ശസ് |സാങ് |- |ജനറൽ സർജിക്കൽ ഓങ്കോളജി |പൊതു ശസ്ത്രക്രിയ |മുതിർന്നവർ | തെറാ |ശസ് |സാങ് |- |[[ജെറിയാട്രിക്സ്]] |ഫാമിലി മെഡിസിൻ ആന്തരിക മരുന്ന് |ജറിയാട്രിക് |തെറാ |ഇൻ |മൾട്ടി ഡിസിപ്ലിനറി |- |[[Geriatric psychiatry|ജെറിയാട്രിക് സൈക്യാട്രി]] |ജെറിയാട്രിക്സ് സൈക്യാട്രി |ജറിയാട്രിക് |തെറാ |ഞാൻ |ഒന്നുമില്ല |- |[[Gynecologic oncology|ഗൈനക്കോളജിക് ഓങ്കോളജി]] |ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി |എല്ലാം |തെറാ |ശസ് |അവ |- |[[ഹെമറ്റോളജി]] |ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ പാത്തോളജി |മുതിർന്നവർ |ഡയ |ഇൻ |ഒന്നുമില്ല |- |ഹെമറ്റോളജിക്കൽ പാത്തോളജി |ഹെമറ്റോളജി പാത്തോളജി |എല്ലാം |ഡയ |ഒന്നുമില്ല |സാങ് |- |[[Infectious disease (medical specialty)|പകർച്ചവ്യാധി]] |ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ പീഡിയാട്രിക്സ് |എല്ലാം |രണ്ടും |ഇൻ |ഒന്നുമില്ല |- |[[Internal medicine|ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ]] |ഒന്നുമില്ല |മുതിർന്നവർ |തെറാ |ഇൻ |ഒന്നുമില്ല |- |[[Interventional radiology|ഇന്റർവെൻഷണൽ റേഡിയോളജി]] |റേഡിയോളജി |എല്ലാം |രണ്ടും | - |മൾട്ടി ഡിസിപ്ലിനറി |- |[[Intensive care medicine|ഇന്റൻസീവ് കെയർ മെഡിസിൻ]] |അനസ്‌തേഷ്യോളജി എമർജൻസി മെഡിസിൻ ഇൻ്റേണൽ മെഡിസിൻ |എല്ലാം |തെറാ |രണ്ടും |രണ്ടും |- |[[Maternal-fetal medicine|മെറ്റേണൽ ഫീറ്റൽ മെഡിസിൻ]] |ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി |മുതിർന്നവർ |തെറാ |ശസ് |രണ്ടും |- |[[Medical biochemistry|മെഡിക്കൽ ബയോകെമിസ്ട്രി]] | ഇൻ്റേണൽ മെഡിസിൻ |എല്ലാം |ഡയ |ഇൻ |ഒന്നുമില്ല |- |[[Medical genetics|മെഡിക്കൽ ജനിതകശാസ്ത്രം]] |ഒന്നുമില്ല |എല്ലാം |ഡയ |ഇൻ |ഒന്നുമില്ല |- |[[Medical oncology|മെഡിക്കൽ ഓങ്കോളജി]] |ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ |മുതിർന്നവർ |ഡയ |ഇൻ |ഒന്നുമില്ല |- |[[നിയോനറ്റോളജി]] |പീഡിയാട്രിക്സ് |നവജാത ശിശു |തെറാ |ഇൻ |ഒന്നുമില്ല |- |[[നെഫ്രോളജി]] |ആന്തരിക മരുന്ന് |എല്ലാം |തെറാ |ഇൻ |അവ |- |[[ന്യൂറോളജി]] |ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ |എല്ലാം |രണ്ടും |ഇൻ |അവ |- |[[Neuropathology|ന്യൂറോപത്തോളജി]] |പതോളജി |എല്ലാം |ഡയ |ഒന്നുമില്ല |സാങ് |- |[[ന്യൂറോ സർജറി]] |ഒന്നുമില്ല |എല്ലാം |തെറാ |ശസ് |അവ |- |[[ന്യൂക്ലിയർ മെഡിസിൻ]] |ഒന്നുമില്ല |എല്ലാം |രണ്ടും |ഞാൻ |സാങ് |- |[[Obstetrics and gynecology|ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി]] |ഫാമിലി മെഡിസിൻ |എല്ലാം |തെറാ |ശസ് |അവ |- |[[Occupational medicine|ഒക്കുപ്പേഷനൽ മെഡിസിൻ]] |ഫാമിലി മെഡിസിൻ ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ |മുതിർന്നവർ |തെറാ |ഇൻ |മൾട്ടി ഡിസിപ്ലിനറി |- |[[ഒഫ്താൽമോളജി]] |ഒന്നുമില്ല |എല്ലാം |തെറാ |ശസ് |അവ |- |[[Orthopedic surgery|ഓർത്തോപീഡിക് സർജറി]] |ഒന്നുമില്ല |എല്ലാം |തെറാ |ശസ് |അവ |- |[[Oral and maxillofacial surgery|ഓറൽ ആന്റ് മാക്സിലോഫേഷ്യൽ സർജറി]] |ഒന്നുമില്ല |എല്ലാം |തെറാ |ശസ് |അവ |- |[[Otorhinolaryngology|ഓട്ടോറിനോലറിംഗോളജി]] |ഒന്നുമില്ല |എല്ലാം |തെറാ |ശസ് |അവ |- |[[പാലിയേറ്റീവ് കെയർ]] |ഫാമിലി മെഡിസിൻ ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ പീഡിയാട്രിക്സ് |എല്ലാം |രണ്ടും |ഒന്നുമില്ല |ഒന്നുമില്ല |- |[[Pathology|പത്തോളജി]] |ഒന്നുമില്ല |എല്ലാം |ഡയ |ഒന്നുമല്ല | സാങ് |- |[[പീഡിയാട്രിക്സ്]] |ഒന്നുമില്ല |പീഡിയാട്രിക് | തെറാ |ഞാൻ |ഒന്നുമില്ല |- |പീഡിയാട്രിക് അലർജിയും ഇമ്മ്യൂണോളജിയും |പീഡിയാട്രിക്സ് |പീഡിയാട്രിക് | തെറാ | ഇൻ | അവ |- |പീഡിയാട്രിക് കാർഡിയോളജി |പീഡിയാട്രിക്സ് |പീഡിയാട്രിക് | തെറാ | ഇൻ | അവ |- |[[Pediatric emergency medicine|പീഡിയാട്രിക് എമർജൻസി മെഡിസിൻ]] |പീഡിയാട്രിക്സ് |പീഡിയാട്രിക് |രണ്ടും |രണ്ടും |രണ്ടും |- |പീഡിയാട്രിക് എൻഡോക്രൈനോളജി |പീഡിയാട്രിക്സ് |പീഡിയാട്രിക് | തെറാ | ഇൻ | അവ |- |പീഡിയാട്രിക് ഗ്യാസ്ട്രോഎൻട്രോളജി |പീഡിയാട്രിക്സ് |പീഡിയാട്രിക് | തെറാ | ഇൻ | അവ |- |പീഡിയാട്രിക് ഹെമറ്റോളജി ആൻഡ് ഓങ്കോളജി |പീഡിയാട്രിക്സ് |പീഡിയാട്രിക് | തെറാ | ഇൻ | അവ |- |ശിശുരോഗ സാംക്രമിക രോഗം |പീഡിയാട്രിക്സ് |പീഡിയാട്രിക് | തെറാ | ഇൻ | അവ |- |പീഡിയാട്രിക് നെഫ്രോളജി |പീഡിയാട്രിക്സ് |പീഡിയാട്രിക് | തെറാ | ഇൻ | അവ |- |പീഡിയാട്രിക് റെസ്പിറേറ്ററി മെഡിസിൻ |പീഡിയാട്രിക്സ് |പീഡിയാട്രിക് | തെറാ | ഇൻ | അവ |- |പീഡിയാട്രിക് റുമാറ്റോളജി |പീഡിയാട്രിക്സ് |പീഡിയാട്രിക് | തെറാ | ഇൻ | അവ |- |[[പീഡിയാട്രിക് സർജറി]] |പൊതു ശസ്ത്രക്രിയ |പീഡിയാട്രിക് | തെറാ | ശസ് | അവ |- |[[Physical medicine and rehabilitation|ഫിസിക്കൽ മെഡിസിനും പുനരധിവാസവും]] |ഒന്നുമില്ല |എല്ലാം | തെറാ | ഇൻ |മൾട്ടി ഡിസിപ്ലിനറി |- |[[പ്ലാസ്റ്റിക് സർജറി|പ്ലാസ്റ്റിക്, പുനർനിർമ്മാണ, സൗന്ദര്യ ശസ്ത്രക്രിയ]] |പൊതു ശസ്ത്രക്രിയ |എല്ലാം | തെറാ | ശസ് | അവ |- |[[സൈക്യാട്രി]] | ഫാമിലി മെഡിസിൻ |എല്ലാം |രണ്ടും |ഞാൻ | സാങ് |- |[[Public health|പൊതുജനാരോഗ്യം]] |ഫാമിലി മെഡിസിൻ |എല്ലാം |ഒന്നുമില്ല |ഒന്നുമില്ല | സാങ് |- |[[Radiation oncology|റേഡിയേഷൻ ഓങ്കോളജി]] |ഒന്നുമില്ല |എല്ലാം | തെറാ |ഒന്നുമില്ല | സാങ് |- |[[റേഡിയോളജി]] |ഒന്നുമില്ല |എല്ലാം |രണ്ടും | ഇൻ | സാങ് |- |പ്രത്യുൽപാദന എൻഡോക്രൈനോളജിയും വന്ധ്യതയും |ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി |മുതിർന്നവർ | തെറാ | ശസ് | സാ |- |[[Pulmonology|പൾമ്ണോളജി]] അല്ലെങ്കിൽ റെസ്പിറേറ്ററി മെഡിസിൻ |ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ |മുതിർന്നവർ | തെറാ | ഇൻ | അവ |- |[[റുമറ്റോളജി]] |ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ |മുതിർന്നവർ | തെറാ | ഇൻ |ഒന്നുമില്ല |- |[[Sports medicine|സ്പോർട്സ് മെഡിസിൻ]] |ഫാമിലി മെഡിസിൻ |എല്ലാം |രണ്ടും |ഒന്നുമില്ല |മൾട്ടി ഡിസിപ്ലിനറി |- |[[Thoracic surgery|തൊറാസിക് സർജറി]] |പൊതു ശസ്ത്രക്രിയ |മുതിർന്നവർ | തെറാ |എസ് | സാങ് |- |[[ടോക്സിക്കോളജി]] |എമർജൻസി മെഡിസിൻ |എല്ലാം |രണ്ടും |ഒന്നുമല്ല | അവ |- |[[ട്രാൻസ്ഫ്യൂഷൻ മെഡിസിൻ]] |ഒന്നുമില്ല |എല്ലാം |രണ്ടും |ഒന്നുമില്ല |രണ്ടും |- |[[Neuroradiology|ന്യൂറോറേഡിയോളജി]] |റേഡിയോളജി |എല്ലാം |രണ്ടും | ഇൻ |രണ്ടും |- |[[യൂറോളജി]] |ഒന്നുമില്ല |എല്ലാം | തെറാ | ശസ് | അവ |- |[[Vascular surgery|വാസ്കുലർ സർജറി]] |പൊതു ശസ്ത്രക്രിയ |എല്ലാം | തെറാ | ശസ് | അവ |} ==ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം== ഒരു ജനസംഖ്യയുടെ വരുമാന നിലവാരം ഒരു പ്രദേശത്ത് മതിയായ ഫിസിഷ്യൻമാർക്ക് പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യാൻ കഴിയുമോ എന്നും ജനസംഖ്യയുടെ ആരോഗ്യം നിലനിർത്താൻ പൊതു സബ്‌സിഡി ആവശ്യമുണ്ടോ എന്നും നിർണ്ണയിക്കുന്നു. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലും ദരിദ്ര പ്രദേശങ്ങളിലും സാധാരണയായി ഫിസിഷ്യൻമാരുടെയും സ്പെഷ്യാലിറ്റികളുടെയും കുറവുണ്ട്, പ്രായോഗികമായി സ്പെഷ്യാലിറ്റി പ്രാക്ടീസ് ഉള്ളവർ സാധാരണയായി വലിയ നഗരങ്ങളിലാണ് താമസിക്കുന്നത്. ഫിസിഷ്യൻ ലൊക്കേഷൻ സംബന്ധിച്ച ചില അടിസ്ഥാന സിദ്ധാന്തങ്ങൾക്ക്, [[Central place theory|കേന്ദ്ര സ്ഥല സിദ്ധാന്തം]] കാണുക.<ref name=Smith1979>{{cite journal |last=Smith |first=Margot Wiesinger |title=A guide to the delineation of medical care regions, medical trade areas, and hospital service areas |url=https://archive.org/details/sim_public-health-reports_may-june-1979_94_3/page/248 |journal=Public Health Reports |year=1979 |volume=94 |issue=3 |pages=248–254 |jstor=4596085|pmc=1431844 |pmid=582210 }}</ref> വിവിധ മെഡിക്കൽ സ്പെഷ്യാലിറ്റികളിലെ പുരുഷന്മാരുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും അനുപാതം വളരെ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite web | title = These medical specialties have the biggest gender imbalances | publisher = American Medical Association | url = https://www.ama-assn.org/residents-students/specialty-profiles/these-medical-specialties-have-biggest-gender-imbalances | access-date = 17 July 2020}}</ref> ഇത്തരം വേർതിരിവ് പ്രധാനമായും ഡിഫറൻഷ്യൽ ആപ്ലിക്കേഷൻ മൂലമാണ്.<ref>{{cite journal|doi=10.1136/bmjopen-2018-025004|pmid=30837254|pmc=6429837|title=Effect of sex on specialty training application outcomes: A longitudinal administrative data study of UK medical graduates|journal=BMJ Open|volume=9|issue=3|pages=e025004|year=2019|last1=Woolf|first1=Katherine|last2=Jayaweera|first2=Hirosha|last3=Unwin|first3=Emily|last4=Keshwani|first4=Karim|last5=Valerio|first5=Christopher|last6=Potts|first6=Henry}}</ref> == അവലംബം == {{Reflist}} {{Medicine}} [[വർഗ്ഗം:വൈദ്യശാസ്ത്രശാഖകൾ]] 2ysu8p04r2zw4hzof2we4cbvam3ezcq 0 580112 4675307 4647636 2026-10-11T20:24:16Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675307 wikitext text/x-wiki {{PU|Lymphatic system}} {{Infobox anatomy | Name = ലസികാവ്യൂഹം | Latin = systema lymphoideum | Image = Blausen 0623 LymphaticSystem Female.png | Caption = മനുഷ്യ ലസികാവ്യൂഹം | Width = | Image2 = | Caption2 = | Precursor = | System = | Artery = | Vein = | Nerve = | Lymph = }} കശേരുക്കളിലെ [[രക്തചംക്രമണവ്യൂഹം|രക്തചംക്രമണവ്യൂഹത്തിൻ്റെയും]] [[രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ|രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെയും]] ഭാഗമായ അവയവ വ്യൂഹമാണ് '''ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റം''' അല്ലെങ്കിൽ '''ലിംഫോയിഡ് സിസ്റ്റം''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന '''ലസികാവ്യൂഹം'''. ലിംഫ്, ലിംഫറ്റിക് വെസൽസ്, ലിംഫ് നോഡുകൾ, ലിംഫറ്റിക് അല്ലെങ്കിൽ ലിംഫോയിഡ് അവയവങ്ങൾ, ലിംഫോയിഡ് ടിഷ്യുകൾ എന്നിവയുടെ ഒരു വലിയ ശൃംഖലയാലാണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref name="Gray's2016">{{Cite book|title=Gray's anatomy : the anatomical basis of clinical practice|url=https://archive.org/details/graysanatomyanat0000unse_h3w0|last=Standring|first=Susan|year=2016|isbn=9780702052309|edition=Forty-first|pages=[https://archive.org/details/graysanatomyanat0000unse_h3w0/page/68 68]–73}}</ref><ref name="Moore">{{Cite book|title=Clinically oriented anatomy|vauthors=Moore K|date=2018|isbn=9781496347213|edition=Eighth|pages=43–45}}</ref> വെസലുകൾ [[ലിംഫ്]] എന്ന തെളിഞ്ഞ ദ്രാവകം [[ഹൃദയം|ഹൃദയത്തിലേക്ക്]] വഹിക്കുന്നു (ലാറ്റിൻ പദമായ ''ലിംഫ'' ശുദ്ധജലത്തിന്റെ ദേവതയായ ലിംഫയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു).<ref>{{Cite journal|title=Scholars and scientists in the history of the lymphatic system|journal=Journal of Anatomy|volume=231|issue=3|pages=417–429|date=September 2017|pmid=28614587|pmc=5554832|doi=10.1111/joa.12644}}</ref> കാർഡിയോവാസ്കുലർ സിസ്റ്റത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റം ഒരു [[സംവൃതവ്യൂഹം|സംവൃതവ്യൂഹമല്ല]]. മനുഷ്യ രക്തചംക്രമണവ്യൂഹം പ്രതിദിനം ശരാശരി 20 ലിറ്റർ [[രക്തം]] കാപ്പിലറി ഫിൽട്ടറേഷൻ വഴി പ്രോസസ്സ് ചെയ്യുന്നു. ഇത് [[രക്തം|രക്തത്തിൽ]] നിന്ന് [[രക്ത പ്ലാസ്മ|പ്ലാസ്മയെ]] നീക്കംചെയ്യുന്നു. ഏകദേശം 17 ലിറ്റർ ഫിൽട്ടർ ചെയ്ത പ്ലാസ്മ നേരിട്ട് രക്തക്കുഴലുകളിലേക്ക് ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു, ബാക്കി മൂന്ന് ലിറ്റർ ഇന്റർസ്റ്റീഷ്യൽ ദ്രാവകത്തിൽ അവശേഷിക്കുന്നു. ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റത്തിന്റെ പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങളിലൊന്ന് മിച്ചമായ ആ മൂന്ന് ലിറ്ററിന് രക്തത്തിലേക്ക് ഒരു ആക്സസറി റിട്ടേൺ റൂട്ട് നൽകുക എന്നതാണ്.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=I9qH3eZ1pP0C&pg=PT401|title=Human Physiology: From Cells to Systems|last=Sherwood|first=Lauralee|date=January 1, 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=9781111577438|via=Google Books}}</ref> രോഗ പ്രതിരോധമാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന പ്രവർത്തനം. രക്തത്തിലെ പ്ലാസ്മയുമായി വളരെ സാമ്യമുള്ളതാണ് ലിംഫ്, അതിൽ [[ബാക്ടീരിയ]], [[പ്രോട്ടീൻ]] എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം മാലിന്യ ഉൽ‌പന്നങ്ങളും സെല്ലുലാർ അവശിഷ്ടങ്ങളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ലിംഫോസിന്റെ കോശങ്ങൾ കൂടുതലും ലിംഫോസൈറ്റുകളാണ്. അനുബന്ധ ലിംഫോയിഡ് അവയവങ്ങൾ ലിംഫോയിഡ് ടിഷ്യു ചേർന്നതാണ്, അവ ലിംഫോസൈറ്റ് ഉത്പാദനം അല്ലെങ്കിൽ ലിംഫോസൈറ്റ് സജീവമാക്കൽ എന്നിവയ്ക്കുള്ള ഇടമാണ്. [[ലസികാഗ്രന്ഥി]] (ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലിംഫോസൈറ്റ് ഉള്ള ഇടം), [[പ്ലീഹ]], [[തൈമസ് ഗ്രന്ഥി|തൈമസ്]], [[ടോൺസിൽ]] എന്നിവ അതിലുണ്ട്. ലിംഫോ സൈറ്റുകൾ [[അസ്ഥിമജ്ജ|അസ്ഥി മജ്ജയിൽ]] ആണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. പിന്തുണയ്ക്കായുള്ള സ്ട്രോമൽ സെല്ലുകൾ പോലുള്ള മറ്റ് കോശങ്ങളും ലിംഫോയിഡ് അവയവങ്ങളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.<ref name="Mak(Ph.D.)2008">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=RX8-gd1tJRgC&pg=PA28|title=Primer to the immune response|last=Mak|first=Tak W.|last2=Saunders|first2=Mary E.|last3=Saunders|first3=Mary E.|publisher=Academic Press|year=2008|isbn=978-0-12-374163-9|pages=28–|access-date=12 November 2010}}</ref> മ്യൂക്കോസ-അസോസിയേറ്റഡ് ലിംഫോയിഡ് ടിഷ്യു (MALT) പോലുള്ള മ്യൂക്കോസകളുമായും ലിംഫോയിഡ് ടിഷ്യു ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name="grays">{{Cite book|title=Gray's anatomy|last=Warwick|first=Roger|last2=Williams|first2=Peter L.|publisher=Longman|edition=Thirty-fifth|location=London|pages=588–785|chapter=Angiology (Chapter 6)}}</ref> രക്തത്തിൽ നിന്ന് ടിഷ്യൂകളിലേക്ക് കാപ്പിലറി ആക്ഷൻ വഴി ദ്രാവകം എത്തുന്നു. മാലിന്യ ഉൽ‌പന്നങ്ങൾ, ബാക്ടീരിയകൾ, കേടായ കോശങ്ങൾ എന്നിവ ദ്രാവകത്തിൽ ശേഖരിക്കുകയും, തുടർന്ന് അത് ലിംഫറ്റിക് കാപ്പിലറികളിലേക്കും ലിംഫറ്റിക് വെസ്സലുകളിലേക്കും ലിംഫായി ഒഴുകുന്നു. ലിംഫ് അനേകം ലിംഫ് നോഡുകളിലൂടെ കടന്നുപോയി അനാവശ്യ വസ്തുക്കളായ ബാക്ടീരിയകളും കേടായ കോശങ്ങളും ഫിൽട്ടർ ചെയ്യുന്നു. ലിംഫ് പിന്നീട് ലിംഫ് ഡക്ടുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന വളരെ വലിയ ലിംഫ് വെസ്സലുകളിലേക്ക് കടക്കുന്നു. വലത് ലിംഫറ്റിക് നാളം വലതുഭാഗത്ത് ഒഴുകുന്നു, തോറാസിക് ഡക്റ്റ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന വലിയ ഇടത് ലിംഫറ്റിക് നാളം ഇടത് വശത്ത് ഒഴുകുന്നു. പേശികളുടെ സങ്കോചത്തിലൂടെയാണ് ലിംഫ് സിസ്റ്റത്തിലൂടെ ലിംഫ് നീങ്ങുന്നത്. <ref name="Peyrot">{{Cite journal|title=Lymph heart musculature is under distinct developmental control from lymphatic endothelium|journal=Developmental Biology|volume=339|issue=2|pages=429–38|date=March 2010|pmid=20067786|pmc=2845526|doi=10.1016/j.ydbio.2010.01.002}}</ref> ചില കശേരുക്കളിൽ, ലിംഫ് സിരകളിലേക്ക് ലിംഫ് പമ്പ് ചെയ്യുന്ന ഒരു ലിംഫ് ഹൃദയം ഉണ്ട്.<ref name="Jeltsch">{{Cite journal|title=Genesis and pathogenesis of lymphatic vessels|url=https://archive.org/details/cell-and-tissue-research_2003-10_314_1/page/69|journal=Cell and Tissue Research|volume=314|issue=1|pages=69–84|date=October 2003|pmid=12942362|doi=10.1007/s00441-003-0777-2}}</ref> പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഓലസ് റഡ്ബെക്കും തോമസ് ബാർത്തോളിനും സ്വതന്ത്രമായി ആണ് ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റം ആദ്യമായി വിവരിച്ചത്.<ref name="Eriksson">{{Cite journal|title=[Olaus Rudbeck as scientist and professor of medicine]|journal=Svensk Medicinhistorisk Tidskrift|volume=8|issue=1|pages=39–44|date=2004|pmid=16025602}}</ref> == ഘടന == [[പ്രമാണം:TE-Lymphatic_system_diagram.svg|ലഘുചിത്രം| ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റത്തിലെ വെസ്സലുകളുടെയും അവയവങ്ങളുടെയും രേഖാചിത്രം]] ലിംഫറ്റിക് വെസ്സലുകൾ, ലിംഫോയിഡ് അവയവങ്ങൾ, ലിംഫോയിഡ് ടിഷ്യുകൾ, [[ലിംഫ്]] എന്നിവയുടെ ഒരു ശൃംഖലയാണ് ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റത്തിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്. === പ്രാഥമിക ലിംഫോയിഡ് അവയവങ്ങൾ === [[തൈമസ് ഗ്രന്ഥി|തൈമസും]] [[അസ്ഥിമജ്ജ|അസ്തി മജ്ജയും]] ആണ് പ്രാഥമിക (അല്ലെങ്കിൽ കേന്ദ്ര) ലിംഫോയിഡ് അവയവങ്ങൾ. അവ ഇമ്മെച്വർ പ്രോജെനിറ്റർ സെല്ലുകളിൽ നിന്ന് [[ലിംഫോസൈറ്റ്|ലിംഫോസൈറ്റുകൾ]] സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ==== മജ്ജ ==== [[ടി-കോശം|ടി കോശങ്ങളുടെ]] മുൻഗാമികളുടെ സൃഷ്ടിക്കും രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെ പ്രധാന സെൽ തരങ്ങളായ [[ബി-ലസികാണു|ബി സെല്ലുകളുടെ]] ഉത്പാദനത്തിനും പക്വതയ്ക്കും അസ്ഥി മജ്ജ കാരണമാകുന്നു. അസ്ഥിമജ്ജയിൽ നിന്ന്, ബി സെല്ലുകൾ ഉടൻ തന്നെ രക്തചംക്രമണവ്യൂഹത്തിൽ ചേരുകയും രോഗകാരികളെ തേടി ദ്വിതീയ ലിംഫോയിഡ് അവയവങ്ങളിലേക്ക് പോകുകയും ചെയ്യുന്നു. ടി സെല്ലുകൾ അസ്ഥിമജ്ജയിൽ നിന്ന് തൈമസിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു, അവിടെ അവ കൂടുതൽ വികസിക്കുകയും പക്വത പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പക്വതയുള്ള ടി സെല്ലുകൾ രോഗകാരികളെ തേടി ബി സെല്ലുകളിൽ ചേരുന്നു. മറ്റ് 95% ടി സെല്ലുകളും പ്രോഗ്രാം ചെയ്ത സെൽ മരണത്തിന്റെ ഒരു രൂപമായ അപ്പോപ്റ്റോസിസിന് വിധേയമാകുന്നു. ==== തൈമസ് ==== പ്രസവാനന്തര ആന്റിജൻ ഉത്തേജനത്തിനുള്ള പ്രതികരണമായി ജനനം മുതൽ തൈമസ് വലുപ്പം വർദ്ധിക്കുന്നു. നവജാതശിശുക്കളിലും, കൗമാരത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടങ്ങളിലും ഇത് ഏറ്റവും സജീവമാണ്. കൗമാരത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, തൈമസ് അട്രോഫി ചെയ്യാനും റിഗ്രസ് ചെയ്യാനും തുടങ്ങുന്നു. അഡിപ്പോസ് ടിഷ്യു കൂടുതലും തൈമിക് സ്ട്രോമയെ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, മുതിർന്നവരുടെ ജീവിതത്തിലുടനീളം ശേഷിക്കുന്ന ടി ലിംഫോപോയിസിസ് തുടരുന്നു. തൈമസിന്റെ നഷ്ടമോ അഭാവമോ കടുത്ത അളവിൽ രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി കുറയ്ക്കുന്നതിനും തുടർന്നുള്ള അണുബാധയ്ക്കുള്ള സാധ്യതയ്ക്കും കാരണമാകുന്നു. മിക്ക സ്പീഷിസുകളിലും, തൈമസിൽ എപ്റ്റീലിയം ചേർന്ന സെപ്‌റ്റ കൊണ്ട് വിഭജിച്ചിരിക്കുന്ന ലോബ്യൂളുകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഇത് പലപ്പോഴും ഒരു എപ്പിത്തീലിയൽ അവയവമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ടി സെല്ലുകൾ തൈമോസൈറ്റുകളിൽ നിന്ന് പക്വത പ്രാപിക്കുകയും, എപ്പിത്തീലിയൽ സെല്ലുകളുമായി ഇടപഴകുന്നതിന് മെഡുള്ളയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് തൈമിക് കോർട്ടക്സിൽ ഒരു സെലക്ഷൻ പ്രക്രിയയ്ക്ക് വിധേയമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഹെമറ്റോപോയിറ്റിക് പ്രോജെനിറ്റർ സെല്ലുകളിൽ നിന്നുള്ള ടി സെല്ലുകളുടെ വികാസത്തിന് തൈമസ് ഒരു പ്രേരണാ അന്തരീക്ഷം നൽകുന്നു. കൂടാതെ, തൈമിക് സ്ട്രോമൽ സെല്ലുകൾ ഒരു പ്രവർത്തനപരവും സെൽഫ് ടോളറൻസ് പുലർത്തുന്നതുമായ ടി സെൽ ശേഖരം തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു. അതിനാൽ, തൈമസിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട റോളുകളിൽ ഒന്ന് കേന്ദ്ര ടോളറൻസിൻ്റെ പ്രേരണയാണ്. === ദ്വിതീയ ലിംഫോയിഡ് അവയവങ്ങൾ === ദ്വിതീയ (അല്ലെങ്കിൽ പെരിഫറൽ) ലിംഫോയിഡ് അവയവങ്ങൾ (SLO), അതിൽ [[ലസികാഗ്രന്ഥി|ലിംഫ് നോഡുകളും]] [[പ്ലീഹ|പ്ലീഹയും]] ഉൾപ്പെടുന്നു, അവ മെച്വർ നൈവ് ലിംഫോസൈറ്റുകൾ നിലനിർത്തുകയും അഡാപ്റ്റീവ് രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite journal|title=Secondary lymphoid organs: responding to genetic and environmental cues in ontogeny and the immune response|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-immunology_2009-08-15_183_4/page/2205|journal=Journal of Immunology|volume=183|issue=4|pages=2205–12|date=August 2009|pmid=19661265|pmc=2766168|doi=10.4049/jimmunol.0804324}}</ref> [[പ്രതിജനകം|ആന്റിജനുകൾ]] ലിംഫോസൈറ്റ് സജീവമാക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളാണ് പെരിഫറൽ ലിംഫോയിഡ് അവയവങ്ങൾ. സജീവമാക്കൽ ക്ലോണൽ വികാസത്തിലേക്കും അഫിനിറ്റി പക്വതയിലേക്കും നയിക്കുന്നു. മെച്വർ ലിംഫോസൈറ്റുകൾ രക്തത്തിനും പെരിഫറൽ ലിംഫോയിഡ് അവയവങ്ങൾക്കും ഇടയിൽ അവയുടെ പ്രത്യേക ആന്റിജനെ നേരിടുന്നതുവരെ പുനക്രമീകരിക്കുന്നു. ==== പ്ലീഹ ==== പ്ലീഹയുടെ പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇവയാണ്: # [[പ്രതിജനകം|ആന്റിജനുകൾക്കെതിരെ]] പോരാടുന്നതിന് [[ശ്വേതരക്താണു|രോഗപ്രതിരോധ കോശങ്ങൾ]] ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ # കണികാ പദാർത്ഥങ്ങളും പ്രായമായ രക്തകോശങ്ങളും (പ്രധാനമായും [[അരുണരക്താണു|ചുവന്ന രക്താണുക്കളെ]]) നീക്കംചെയ്യുന്നതിന് # ഗര്ഭപിണ്ഡത്തിന്റെ ജീവിതത്തില് രക്തകോശങ്ങള് ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നതിന്. പ്ലീഹ അതിന്റെ വെളുത്ത പൾപ്പിൽ ആന്റിബോഡികളെ സമന്വയിപ്പിക്കുകയും രക്തത്തിന്റെയും [[ലസികാഗ്രന്ഥി|ലിംഫ് നോഡുകളുടെയും]] രക്തചംക്രമണം വഴി ആന്റിബോഡി-പൊതിഞ്ഞ ബാക്ടീരിയകളെയും ആന്റിബോഡി-പൊതിഞ്ഞ രക്തകോശങ്ങളെയും നീക്കം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. എലികളെ ഉപയോഗിച്ച് 2009-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒരു പഠനത്തിൽ, ചുവന്ന പൾപ്പിനുള്ളിൽ ശരീരത്തിലെ [[മോണോസൈറ്റുകൾ|മോണോസൈറ്റുകളുടെ]] പകുതിയും പ്ലീഹയിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി. <ref name="Swirski">{{Cite journal|display-authors=6|title=Identification of splenic reservoir monocytes and their deployment to inflammatory sites|journal=Science|volume=325|issue=5940|pages=612–6|date=July 2009|pmid=19644120|pmc=2803111|doi=10.1126/science.1175202|bibcode=2009Sci...325..612S}}</ref> ഈ മോണോസൈറ്റുകൾ, പരിക്കേറ്റ ടിഷ്യുവിലേക്ക് (ഹൃദയം പോലുള്ളവ) നീങ്ങുമ്പോൾ, ടിഷ്യു രോഗശാന്തിയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനിടയിൽ [[ദ്രുമികകോശം|ഡെൻഡ്രിറ്റിക് സെല്ലുകളും]] [[മാക്രൊഫേജ്|മാക്രോഫേജുകളും]] ആയി മാറുന്നു.<ref name="Swirski" /><ref name="Jia">{{Cite journal|title=Immunology. Dispensable but not irrelevant|journal=Science|volume=325|issue=5940|pages=549–50|date=July 2009|pmid=19644100|pmc=2917045|doi=10.1126/science.1178329|bibcode=2009Sci...325..549J}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2009/08/04/science/04angier.html|title=Finally, the Spleen Gets Some Respect|last=Angier|first=Natalie|date=August 3, 2009|website=The New York Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127113051/https://www.nytimes.com/2009/08/04/science/04angier.html|archive-date=2018-01-27}}</ref> മോണോ ന്യൂക്ലിയർ ഫാഗോസൈറ്റ് സിസ്റ്റത്തിന്റെ പ്രവർത്തന കേന്ദ്രമാണ് പ്ലീഹ, ഇത് ഒരു വലിയ ലിംഫ് നോഡിനോട് സാമ്യമുള്ളതായി കണക്കാക്കാം, കാരണം അതിന്റെ അഭാവം ചില [[അണുബാധ]]കൾക്ക് കാരണമാകുന്നു. [[തൈമസ് ഗ്രന്ഥി|തൈമസിനെപ്പോലെ]], പ്ലീഹയ്ക്കും എഫെറന്റ് ലിംഫറ്റിക് പാത്രങ്ങൾ മാത്രമേയുള്ളൂ. ഹ്രസ്വമായ ആമാശയ ധമനിയും സ്പ്ലീനിക് ധമനിയും അതിന് രക്തം നൽകുന്നു.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/surgicalrecall00blac/page/259|title=Surgical recall|last=Blackbourne|first=Lorne H|date=2008-04-01|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=978-0-7817-7076-7|page=[https://archive.org/details/surgicalrecall00blac/page/259 259]}}</ref> ''പെൻസിലിയറി റാഡിക്കിളുകൾ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ധമനികളാൽ അങ്കുരണ കേന്ദ്രങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/penicilliary+radicles|title=Penicilliary radicles|access-date=2011-04-03|year=2007|website=Saunders Comprehensive Veterinary Dictionary|publisher=Elsevier, Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110148/http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/penicilliary+radicles|archive-date=2016-03-04|edition=3rd}}</ref> പ്രസവത്തിനു മുമ്പുള്ള വികാസത്തിന്റെ അഞ്ചാം മാസം വരെ, പ്ലീഹ [[അരുണരക്താണു|ചുവന്ന രക്താണുക്കളെ]] സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ജനനത്തിനു ശേഷം, [[അസ്ഥിമജ്ജ]] മാത്രമാണ് ഹെമറ്റോപോയിസിസിന് ഉത്തരവാദി. ഒരു പ്രധാന ലിംഫോയിഡ് അവയവവും റെറ്റിക്യുലോഎൻഡോതെലിയൽ സിസ്റ്റത്തിലെ ഒരു കേന്ദ്ര പ്ലെയറും എന്ന നിലയിൽ, പ്ലീഹ ലിംഫോസൈറ്റുകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാനുള്ള കഴിവ് നിലനിർത്തുന്നു. പ്ലീഹ [[അരുണരക്താണു|ചുവന്ന രക്താണുക്കളും]] ലിംഫോസൈറ്റുകളും സംഭരിക്കുന്നു. അടിയന്തര ഘട്ടങ്ങളിൽ സഹായിക്കാൻ ആവശ്യമായ രക്തകോശങ്ങൾ സംഭരിക്കാൻ ഇതിന് കഴിയും. 25% വരെ ലിംഫോസൈറ്റുകൾ എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും സൂക്ഷിക്കാം.<ref name="Spleen: Information, Surgery and Functions">{{Cite web|url=https://chp.edu/CHP/organs+spleen+functions|title=Spleen: Information, Surgery and Functions|access-date=2011-04-03|date=2010-11-17|publisher=Childrens Hospital of Pittsburgh - Chp.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20110926085253/http://www.chp.edu/CHP/organs+spleen+functions|archive-date=2011-09-26}}</ref> ==== ലിംഫ് നോഡുകൾ ==== [[പ്രമാണം:Illu_lymph_node_structure.png|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|350x350ബിന്ദു| അഫെറന്റ്, എഫെറന്റ് ലിംഫറ്റിക് വെസലുകൾ കാണിക്കുന്ന ഒരു ലിംഫ് നോഡ്]] [[പ്രമാണം:Lymph_node_regions.svg|ലഘുചിത്രം|343x343ബിന്ദു|റീജിയണൽ ലിംഫ് നോഡുകൾ]] [[ലസികാഗ്രന്ഥി|ലിംഫ് നോഡ്]] എന്നത് ലിംഫോയിഡ് ടിഷ്യുവിന്റെ ഒരു സംഘടിത ശേഖരമാണ്, അതിലൂടെ ലിംഫ് രക്തത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു. ലിംഫ് നോഡുകൾ ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റത്തിന്റെ ഇടവേളകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. നിരവധി അഫെറന്റ് ലിംഫ് വെസലുകൾ ലിംഫ് കൊണ്ടുവരുന്നു, ഇത് ലിംഫ് നോഡിലെ പദാർത്ഥത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു, തുടർന്ന് ഒരു എഫെറന്റ് ലിംഫ് വെസലാൽ പുറന്തള്ളപ്പെടുന്നു. മനുഷ്യശരീരത്തിലെ ഏകദേശം 800 ലിംഫ് നോഡുകളിൽ 300 എണ്ണം തലയിലും കഴുത്തിലുമാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.<ref name="SinghV">{{Cite book|title=Textbook of Anatomy Head, Neck, and Brain; Volume III|last=Singh|first=Vishram|date=2017|isbn=9788131237274|edition=2nd|pages=247–249}}</ref> പലതും കക്ഷത്തിലും വയറിലും ഉള്ളതുപോലെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ കൂട്ടങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ലിംഫ് നോഡ് ക്ലസ്റ്ററുകൾ സാധാരണയായി കൈകാലുകളുടെ പ്രോക്സിമൽ അറ്റത്തും (ഞരമ്പ്, കക്ഷങ്ങൾ) കഴുത്തിലും കാണപ്പെടുന്നു, അവിടെ മുറിവുകളിൽ നിന്ന് രോഗകാരി മലിനീകരണം നിലനിർത്താൻ സാധ്യതയുള്ള ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ലിംഫ് ശേഖരിക്കപ്പെടുന്നു. നെഞ്ച്, കഴുത്ത്, പെൽവിസ്, കക്ഷീയം, ഇൻഗ്വിനൽ മേഖല, കുടലിലെ രക്തക്കുഴലുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മെഡിയസ്റ്റിനത്തിൽ ലിംഫ് നോഡുകൾ പ്രത്യേകിച്ച് ധാരാളം ഉണ്ട്.<ref name="grays"/> ഒരു ലിംഫ് നോഡിന്റെ പദാർത്ഥത്തിൽ കോർട്ടെക്സ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പുറം ഭാഗത്ത് ലിംഫോയിഡ് ഫോളിക്കിളുകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. നോഡിന്റെ ആന്തരിക ഭാഗത്തെ മെഡുല എന്ന് വിളിക്കുന്നു, ഇത് ഹിലം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ഭാഗം ഒഴികെ എല്ലാ വശങ്ങളിലും പുറംതൊലിയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ലിംഫ് നോഡിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ ഹിലം ഒരു കുഴിവ് പോലെ കാണപ്പെടുന്നു, അല്ലാത്തപക്ഷം ഗോളാകൃതിയിലുള്ള ലിംഫ് നോഡ് ബീൻ ആകൃതിയിലുള്ളതോ അണ്ഡാകാരമോ ആകുന്നതിന് കാരണമാകുന്നു. എഫെറന്റ് ലിംഫ് വെസൽ ഹിലമിലെ ലിംഫ് നോഡിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് പുറത്തുവരുന്നു. ലിംഫ് നോഡിന് രക്തം നൽകുന്ന ധമനികളും സിരകളും ഹിലത്തിലൂടെ പ്രവേശിക്കുകയും പുറത്തുകടക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പാരാകോർട്ടെക്സ് എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ലിംഫ് നോഡിന്റെ പ്രദേശം ഉടനടി മെഡുള്ളയെ ചുറ്റുന്നു. കൂടുതലും പക്വതയില്ലാത്ത ടി സെല്ലുകളോ തൈമോസൈറ്റുകളോ ഉള്ള കോർട്ടക്സിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, പാരാകോർട്ടെക്സിന് പ്രായപൂർത്തിയാകാത്തതും പ്രായപൂർത്തിയായതുമായ ടി കോശങ്ങളുടെ മിശ്രിതമുണ്ട്. പാരാകോർട്ടെക്സിൽ കാണപ്പെടുന്ന പ്രത്യേക ഉയർന്ന എൻഡോതെലിയൽ വെനുലുകളിലൂടെ ലിംഫോസൈറ്റുകൾ ലിംഫ് നോഡുകളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു. ലിംഫ് ഫോളിക്കിൾ എന്നത് ലിംഫോസൈറ്റുകളുടെ സാന്ദ്രമായ ശേഖരമാണ്, ലിംഫ് നോഡിന്റെ പ്രവർത്തന നിലയ്ക്ക് അനുസൃതമായി അവയുടെ എണ്ണം, വലുപ്പം, കോൺഫിഗറേഷൻ എന്നിവ മാറുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു വിദേശ ആന്റിജൻ നേരിടുമ്പോൾ ഫോളിക്കിളുകൾ ഗണ്യമായി വികസിക്കുന്നു. [[ബി-ലസികാണു|ബി സെല്ലുകൾ]] അല്ലെങ്കിൽ ''ബി ലിംഫോസൈറ്റുകൾ'' തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് ലിംഫ് നോഡുകളുടെ അണുകേന്ദ്രത്തിലാണ്. ദ്വിതീയ ലിംഫോയിഡ് ടിഷ്യു വിദേശ അല്ലെങ്കിൽ മാറ്റം വരുത്തിയ തദ്ദേശീയ തന്മാത്രകൾക്ക് (ആന്റിജൻ) ലിംഫോസൈറ്റുകളുമായി ഇടപഴകുന്നതിനുള്ള അന്തരീക്ഷം നൽകുന്നു. [[ലസികാഗ്രന്ഥി|ലിംഫ് നോഡുകൾ]], [[ടോൺസിൽ|ടോൺസിലുകളിലെ]] ലിംഫോയിഡ് ഫോളിക്കിളുകൾ, പേയേഴ്‌സ് പാച്ചുകൾ, [[പ്ലീഹ]], അഡിനോയിഡുകൾ, [[ചർമ്മം]] മുതലായവ മ്യൂക്കോസയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലിംഫോയിഡ് ടിഷ്യു (MALT) എന്നിവയാൽ ഇത് ഉദാഹരണമാണ്. ദഹനനാളത്തിന്റെ ഭിത്തിയിൽ, [[വിരരൂപ പരിശോഷിക|അനുബന്ധത്തിന്]] വൻകുടലിനോട് സാമ്യമുള്ള മ്യൂക്കോസയുണ്ട്, എന്നാൽ ഇവിടെ അത് ലിംഫോസൈറ്റുകളാൽ ശക്തമായി ഇൻഫിൽട്രേറ്റ് ചെയ്യപ്പെടുന്നു. === ദ്വിതീയ ലിംഫോയിഡ് അവയവങ്ങൾ === ക്രോണിക് ഇൻഫെക്ഷൻ, [[അവയവം മാറ്റിവയ്ക്കൽ|ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ചെയ്ത അവയവങ്ങൾ]], ഗ്രാഫ്റ്റ് നിരസിക്കലിന് വിധേയമായ അവയവങ്ങൾ, ചില [[അർബുദം|അർബുദങ്ങൾ]], സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ, സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾ എന്നിവ പോലുള്ള വിട്ടുമാറാത്ത വീക്കം ഉള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ പെരിഫറൽ ടിഷ്യൂകളിൽ രൂപം കൊള്ളുന്ന അസാധാരണ ലിംഫ് നോഡ് പോലുള്ള ഘടനകളാണ് ടെർഷ്യറി ലിംഫോയിഡ് അവയവങ്ങൾ (TLOs). <ref name="TLOpowerhouses">{{Cite journal|title=Editorial: Tertiary Lymphoid Organs (TLOs): Powerhouses of Disease Immunity|journal=Frontiers in Immunology|volume=8|pages=228|date=6 March 2017|pmid=28321222|pmc=5337484|doi=10.3389/fimmu.2017.00228}}</ref> [[സൈറ്റോകൈൻ|സൈറ്റോകൈനുകൾ]], ഹെമറ്റോപോയിറ്റിക് കോശങ്ങൾ എന്നിവയെ ആശ്രയിക്കുന്ന ഒന്റോജെനി സമയത്ത് ലിംഫോയിഡ് ടിഷ്യുകൾ രൂപം കൊള്ളുന്ന സാധാരണ പ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ടിഎൽഒകൾ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ അതേ രാസ സന്ദേശവാഹകരുടെയും ഗ്രേഡിയന്റുകളുടെയും പ്രതികരണമായി ഇന്റർസ്റ്റീഷ്യൽ ദ്രാവകവും ഗതാഗത ലിംഫോസൈറ്റുകളും പുറന്തള്ളുന്നു. <ref name="Ruddle2013">{{Cite journal|title=Lymphatic vessels and tertiary lymphoid organs|journal=The Journal of Clinical Investigation|volume=124|issue=3|pages=953–9|date=March 2014|pmid=24590281|pmc=3934190|doi=10.1172/JCI71611}}</ref> ടിഎൽഒകളിൽ സാധാരണഗതിയിൽ വളരെ കുറച്ച് ലിംഫോസൈറ്റുകൾ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ [[കോശജ്വലനം|വീക്കം]] ഉണ്ടാക്കുന്ന [[ആന്റിജൻ|ആന്റിജനുകളുമായി]] വെല്ലുവിളിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ പ്രതിരോധശേഷിയുള്ള പങ്ക് വഹിക്കുകയുള്ളൂ. രക്തത്തിൽ നിന്നും ലിംഫിൽ നിന്നും ലിംഫോസൈറ്റുകൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്താണ് അവർ ഇത് നേടുന്നത്. <ref name="goldsby">{{Cite book|title=Immunology|last=Goldsby|first=Richard|last2=Kindt|first2=TJ|last3=Osborne|first3=BA|last4=Janis|first4=Kuby|publisher=W. H. Freeman and Company|year=2003|isbn=0-7167-4947-5|edition=Fifth|location=New York|pages=[https://archive.org/details/immunology00gold_0/page/24 24–56]|chapter=Cells and Organs of the Immune System (Chapter 2)|orig-year=1992|chapter-url=https://archive.org/details/immunology00gold_0/page/24}}</ref> ഫോളികുലാർ ഡെൻഡ്രിറ്റിക് സെല്ലുകളുടെ (FDCs) ഒരു ശൃംഖലയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട, TLO-കൾക്ക് പലപ്പോഴും സജീവമായ ഒരു അങ്കുരണ കേന്ദ്രമുണ്ട് . <ref>{{Cite journal|title=Tertiary Lymphoid Organs in Cancer Tissues|journal=Frontiers in Immunology|volume=7|pages=244|date=2016-06-22|pmid=27446075|pmc=4916185|doi=10.3389/fimmu.2016.00244}}</ref> ക്യാൻസറിനുള്ള പ്രതിരോധ പ്രതികരണത്തിൽ ടിഎൽഒകൾ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുമെന്നും ഇമ്മ്യൂണോതെറാപ്പിയിൽ സാധ്യമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമെന്നും കരുതപ്പെടുന്നു. മെലനോമ, നോൺ-സ്മോൾ സെൽ ലംഗ് കാൻസർ, വൻകുടൽ കാൻസർ ( <ref>{{Cite journal|last=Sautès-Fridman|first=C|last2=Petitprez|first2=F|last3=Calderaro|first3=J|last4=Fridman|first4=WH|title=Tertiary lymphoid structures in the era of cancer immunotherapy.|journal=Nature Reviews. Cancer|date=June 2019|volume=19|issue=6|pages=307–325|doi=10.1038/s41568-019-0144-6|pmid=31092904|url=https://hal.sorbonne-universite.fr/hal-02274060/file/s41568-019-0144-6_sans%20marque.pdf}}</ref> യിൽ അവലോകനം ചെയ്‌തത്), ഗ്ലിയോമ തുടങ്ങിയ നിരവധി കാൻസർ തരങ്ങളിലും അവ നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite journal|last=van Hooren|first=L|last2=Vaccaro|first2=A|last3=Ramachandran|first3=M|last4=Vazaios|first4=K|last5=Libard|first5=S|last6=van de Walle|first6=T|last7=Georganaki|first7=M|last8=Huang|first8=H|last9=Pietilä|first9=I|title=Agonistic CD40 therapy induces tertiary lymphoid structures but impairs responses to checkpoint blockade in glioma.|journal=Nature Communications|date=5 July 2021|volume=12|issue=1|pages=4127|doi=10.1038/s41467-021-24347-7|pmid=34226552|pmc=8257767}}</ref> ട്യൂമറുകൾക്ക് സമീപമുള്ള ടിഎൽഒകളുള്ള രോഗികൾക്ക് മെച്ചപ്പെട്ട രോഗനിർണയം ഉണ്ടാകും, <ref name=":0">{{Cite journal|title=The Crohn's-Like Lymphoid Reaction to Colorectal Cancer-Tertiary Lymphoid Structures With Immunologic and Potentially Therapeutic Relevance in Colorectal Cancer|journal=Frontiers in Immunology|volume=10|pages=1884|date=2019|pmid=31507584|pmc=6714555|doi=10.3389/fimmu.2019.01884}}</ref> <ref name=":1">{{Cite journal|title=Tertiary lymphoid structures in the era of cancer immunotherapy|journal=Nature Reviews. Cancer|volume=19|issue=6|pages=307–325|date=June 2019|pmid=31092904|doi=10.1038/s41568-019-0144-6|url=https://hal.sorbonne-universite.fr/hal-02274060/file/s41568-019-0144-6_sans%20marque.pdf}}</ref> ചില അർബുദങ്ങൾക്ക് നേരെ വിപരീതമാണ്. <ref>{{Cite journal|display-authors=6|title=Ectopic lymphoid structures function as microniches for tumor progenitor cells in hepatocellular carcinoma|journal=Nature Immunology|volume=16|issue=12|pages=1235–44|date=December 2015|pmid=26502405|pmc=4653079|doi=10.1038/ni.3290}}</ref> ഒരു സജീവ ജെർമിനൽ സെന്റർ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന TLO-കൾക്ക് ഒരു അങ്കുരണ കേന്ദ്രമില്ലാത്ത TLO-കളേക്കാൾ മികച്ച പ്രവചനമുണ്ട്. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> ഈ രോഗികൾ കൂടുതൽ കാലം ജീവിക്കാൻ പ്രവണത കാണിക്കുന്നത് ട്യൂമറിനെതിരായ പ്രതിരോധ പ്രതികരണമാണ്, ഇത് ടിഎൽഒകൾ മധ്യസ്ഥത വഹിക്കുന്നു. രോഗികളെ ഇമ്മ്യൂണോതെറാപ്പി ഉപയോഗിച്ച് ചികിത്സിക്കുമ്പോൾ TLO-കൾ ആന്റി ട്യൂമർ പ്രതികരണത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കും. <ref>{{Cite journal|display-authors=6|title=B cells and tertiary lymphoid structures promote immunotherapy response|journal=Nature|volume=577|issue=7791|pages=549–555|date=January 2020|pmid=31942075|doi=10.1038/s41586-019-1922-8|bibcode=2020Natur.577..549H|url=https://hal.sorbonne-universite.fr/hal-02456277/file/B%20cells%2008012019%20jw%20bh%20final2.pdf}}</ref> തൃതീയ ലിംഫോയ്ഡ് ഘടനകൾ (TLS), എക്ടോപിക് ലിംഫോയിഡ് ഘടനകൾ (ELS) എന്നിങ്ങനെ പല തരത്തിൽ TLO-കളെ പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. വൻകുടൽ കാൻസറുമായി ബന്ധപ്പെടുമ്പോൾ, അവയെ ക്രോൺസ് പോലുള്ള ലിംഫോയിഡ് പ്രതികരണം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. <ref name=":0" /> === മറ്റ് ലിംഫോയ്ഡ് ടിഷ്യു === ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലിംഫോയിഡ് ടിഷ്യു ശരീരത്തെ [[അണുബാധ|അണുബാധകളിൽ]] നിന്നും [[നിയോപ്ലാസം|മുഴകളുടെ]] വ്യാപനത്തിൽ നിന്നും പ്രതിരോധിക്കുന്നതിൽ രോഗപ്രതിരോധ പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വിവിധ തരം [[ശ്വേതരക്താണു|ല്യൂക്കോസൈറ്റുകൾ]] (വെളുത്ത രക്താണുക്കൾ) ഉള്ള റെറ്റിക്യുലാർ നാരുകളാൽ രൂപംകൊണ്ട ബന്ധിത ടിഷ്യു ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു, അതിൽ കൂടുതലും [[ലിംഫോസൈറ്റ്|ലിംഫോസൈറ്റുകൾ]] ഉൾക്കൊള്ളുന്നു, അതിലൂടെ ലിംഫ് കടന്നുപോകുന്നു. <ref>{{DorlandsDict|eight/000109096|lymphoid tissue}}</ref> ലിംഫോസൈറ്റുകളാൽ നിബിഡമായി നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ലിംഫോയിഡ് ടിഷ്യുവിന്റെ ''മേഖലകളെ ലിംഫോയിഡ് ഫോളിക്കിളുകൾ'' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ലിംഫോയിഡ് ടിഷ്യു ഒന്നുകിൽ ഘടനാപരമായി ലിംഫ് നോഡുകളായി ക്രമീകരിക്കാം അല്ലെങ്കിൽ മ്യൂക്കോസയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലിംഫോയിഡ് ടിഷ്യു (MALT) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അയഞ്ഞ സംഘടിത ലിംഫോയിഡ് ഫോളിക്കിളുകൾ അടങ്ങിയിരിക്കാം. കേന്ദ്ര നാഡീവ്യൂഹത്തിൽ ലിംഫറ്റിക് വെസ്സലുകളും ഉണ്ട്. മെനിഞ്ചുകളുടെ അകത്തേക്കും പുറത്തേക്കും ടി സെൽ ഗേറ്റ്‌വേകൾക്കായി നടത്തിയ തിരച്ചിലിൽ, തലച്ചോറിന് ചുറ്റുമുള്ള മെംബ്രണിലേക്ക് ശരീരഘടനാപരമായി സംയോജിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഡ്യൂറൽ സൈനസുകളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പ്രവർത്തനപരമായ മെനിഞ്ചിയൽ ലിംഫറ്റിക് വെസലുകൾ കണ്ടെത്തി.<ref name="Neural_immune_system">{{Cite journal|display-authors=6|title=Structural and functional features of central nervous system lymphatic vessels|journal=Nature|volume=523|issue=7560|pages=337–41|date=July 2015|pmid=26030524|pmc=4506234|doi=10.1038/nature14432|layurl=https://www.nih.gov/news-events/news-releases/nih-researchers-uncover-drain-pipes-our-brains|quote=we discovered functional lymphatic vessels lining the dural sinuses. These structures express all of the molecular hallmarks of lymphatic endothelial cells, are able to carry both fluid and immune cells from the cerebrospinal fluid, and are connected to the deep cervical lymph nodes. The unique location of these vessels may have impeded their discovery to date, thereby contributing to the long-held concept of the absence of lymphatic vasculature in the central nervous system. The discovery of the central nervous system lymphatic system may call for a reassessment of basic assumptions in neuroimmunology and sheds new light on the aetiology of neuroinflammatory and neurodegenerative diseases associated with immune system dysfunction.|laysource=National Institutes of Health|bibcode=2015Natur.523..337L}}</ref> === ലിംഫറ്റിക് വെസലുകൾ === [[പ്രമാണം:2202_Lymphatic_Capillaries_big.png|ലഘുചിത്രം|350x350ബിന്ദു| ടിഷ്യു ഇടങ്ങളിൽ ലിംഫ് കാപ്പിലറികൾ]] ലിംഫ് വെസ്സലുകൾ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്ന ലിംഫറ്റിക് വെസ്സലുകൾ, ശരീരത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ ലിംഫ് ഒഴുകാൻ സഹായിക്കുന്ന നേർത്ത മതിലുകളുള്ള വെസ്സലുകൾ ആണ്. <ref name="Robbins18">{{Cite book|title=Robbins basic pathology|vauthors=Kumar V|date=2018|isbn=9780323353175|edition=Tenth|page=363}}</ref> അവയിൽ ലിംഫ് കാപ്പിലറികളുടെ ട്യൂബുലാർ വെസ്സലുകളും വലിയ ശേഖരണ വെസ്സലുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു - വലത് ലിംഫറ്റിക് ഡക്‌റ്റ്, തൊറാസിക് ഡക്‌റ്റ് (ഇടത് ലിംഫറ്റിക് ഡക്‌റ്റ്). ടിഷ്യൂകളിൽ നിന്ന് ഇന്റർസ്റ്റീഷ്യൽ ദ്രാവകം ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിന് ലിംഫ് കാപ്പിലറികൾ പ്രധാനമായും കാരണമാകുന്നു, അതേസമയം ലിംഫ് വെസ്സലുകൾ ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന ദ്രാവകത്തെ വലിയ ശേഖരണ നാളങ്ങളിലേക്ക് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നു, അവിടെ അത് ആത്യന്തികമായി സബ്ക്ലാവിയൻ സിരകളിലൊന്നിലൂടെ രക്തപ്രവാഹത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു. ശരീര ദ്രാവകങ്ങളുടെ ബാലൻസ് നിലനിർത്തുന്നതിന് ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റത്തിന്റെ ടിഷ്യുകൾ ഉത്തരവാദികളാണ്. അതിന്റെ കാപ്പിലറികളുടെ ശൃംഖലയും ലിംഫറ്റിക് വെസ്സലുകളും ശേഖരിക്കുന്നത് പ്രോട്ടീനുകൾക്കും ആന്റിജനുകൾക്കുമൊപ്പം അധിക ദ്രാവകം രക്തചംക്രമണ സംവിധാനത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുപോകുന്നതിനും കാര്യക്ഷമമായി കൊണ്ടുപോകുന്നതിനും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വെസ്സലുകളിലെ നിരവധി ഇൻട്രാലുമിനൽ വാൽവുകൾ റിഫ്ലക്സ് ഇല്ലാതെ ലിംഫിന്റെ ഏകദിശ പ്രവാഹം ഉറപ്പാക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Lymphatic collecting vessel maturation and valve morphogenesis|journal=Microvascular Research|volume=96|pages=31–7|date=November 2014|pmid=25020266|doi=10.1016/j.mvr.2014.07.001}}</ref> രണ്ട് വാൽവ് സംവിധാനങ്ങൾ, ഒരു പ്രാഥമിക, ദ്വിതീയ വാൽവ് സിസ്റ്റം, ഈ ഏകദിശ പ്രവാഹം കൈവരിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=A model for fluid drainage by the lymphatic system|journal=Bulletin of Mathematical Biology|volume=75|issue=1|pages=49–81|date=January 2013|pmid=23161129|doi=10.1007/s11538-012-9793-2}}</ref> കാപ്പിലറികളുടെ അറ്റത്തുള്ള വാൽവുകൾ പ്രാഥമിക വെസ്സലുകളിലേക്ക് ഏകപക്ഷീയമായ ഒഴുക്ക് അനുവദിക്കുന്നതിന് ആങ്കറിംഗ് ഫിലമെന്റുകൾക്കൊപ്പം പ്രത്യേക ജംഗ്ഷനുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ശേഖരിക്കുന്ന ലിംഫറ്റിക്‌സ്, ഇൻട്രാലൂമിനൽ വാൽവുകളുടെയും ലിംഫറ്റിക് പേശി കോശങ്ങളുടെയും സംയുക്ത പ്രവർത്തനങ്ങളാൽ ലിംഫിനെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Primary and secondary lymphatic valve development: molecular, functional and mechanical insights|journal=Microvascular Research|volume=96|pages=38–45|date=November 2014|pmid=25086182|pmc=4490164|doi=10.1016/j.mvr.2014.07.008}}</ref> == വികസനം == ഭ്രൂണ വികാസത്തിന്റെ അഞ്ചാം ആഴ്ചയുടെ അവസാനത്തോടെ ലിംഫറ്റിക് ടിഷ്യുകൾ വികസിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. മെസോഡെമിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ സിരകളിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന ലിംഫ് സഞ്ചികളിൽ നിന്നാണ് ലിംഫറ്റിക് വെസ്സലുകൾ വികസിക്കുന്നത്. ആദ്യം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ലിംഫ് സഞ്ചികൾ ആന്തരിക ജുഗുലാർ, സബ്ക്ലാവിയൻ സിരകളുടെ ജംഗ്ഷനിൽ ജോടിയാക്കിയ ജുഗുലാർ ലിംഫ് സഞ്ചികളാണ്. ജുഗുലാർ ലിംഫ് സഞ്ചികളിൽ നിന്ന്, ലിംഫറ്റിക് കാപ്പിലറി പ്ലെക്സസ് നെഞ്ച്, മുകളിലെ കൈകാലുകൾ, കഴുത്ത്, തല എന്നിവയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുന്നു. ചില പ്ലെക്സസുകൾ അവയുടെ പ്രദേശങ്ങളിൽ ലിംഫറ്റിക് വെസ്സലുകൾ വലുതാക്കുകയും രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഓരോ ജുഗുലാർ ലിംഫ് സഞ്ചിയും അതിന്റെ ജുഗുലാർ സിരയുമായി ഒരു ബന്ധമെങ്കിലും നിലനിർത്തുന്നു, ഇടത് തൊറാസിക് നാളത്തിന്റെ മുകൾ ഭാഗത്തേക്ക് വികസിക്കുന്നു. ആമാശയത്തിലെ ഡോർസൽ മെസെന്ററിയുടെ പാളികൾക്കിടയിലുള്ള മെസെൻചൈമൽ കോശങ്ങളിൽ നിന്നാണ് [[പ്ലീഹ]] വികസിക്കുന്നത്. മൂന്നാമത്തെ ഫാരിങ്കൽ പൗച്ചിലെ വളർച്ചയായാണ് [[തൈമസ് ഗ്രന്ഥി|തൈമസ്]] ഉണ്ടാകുന്നത്. == പ്രവർത്തനം == ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റത്തിന് പരസ്പരബന്ധിതമായ ഒന്നിലധികം പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉണ്ട്:<ref>{{cite web|url=http://www.lymphnotes.com/article.php/id/151/|title=The functions of the Lymphatic System.|work=lymphnotes.com|access-date=Feb 25, 2011|archive-date=2004-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20040116093634/http://www.lymphnotes.com/article.php/id/151/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Hu |first=Dan |last2=Li |first2=Long |last3=Li |first3=Sufang |last4=Wu |first4=Manyan |last5=Ge |first5=Nana |last6=Cui |first6=Yuxia |last7=Lian |first7=Zheng |last8=Song |first8=Junxian |last9=Chen |first9=Hong |date=2019-08-01 |title=Lymphatic system identification, pathophysiology and therapy in the cardiovascular diseases |url=https://doi.org/10.1016/j.yjmcc.2019.06.002 |journal=Journal of Molecular and Cellular Cardiology |volume=133 |pages=99–111 |doi=10.1016/j.yjmcc.2019.06.002 |issn=0022-2828}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Munn |first=Lance L. |last2=Padera |first2=Timothy P. |date=2014-11-01 |title=Imaging the lymphatic system |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0026286214000922 |journal=Microvascular Research |series=SI: Lymphatics in Development and Pathology |language=en |volume=96 |pages=55–63 |doi=10.1016/j.mvr.2014.06.006 |issn=0026-2862 |pmc=4268344 |pmid=24956510}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Chong |first=Chloé |last2=Scholkmann |first2=Felix |last3=Bachmann |first3=Samia B. |last4=Luciani |first4=Paola |last5=Leroux |first5=Jean-Christophe |last6=Detmar |first6=Michael |last7=Proulx |first7=Steven T. |date=2016-03-10 |title=In vivo visualization and quantification of collecting lymphatic vessel contractility using near-infrared imaging |url=https://www.nature.com/articles/srep22930 |journal=Scientific Reports |language=en |volume=6 |issue=1 |pages=22930 |doi=10.1038/srep22930 |issn=2045-2322 |pmc=4785392 |pmid=26960708}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Yufan |last2=Zhang |first2=Juxiang |last3=Li |first3=Xiaowei |last4=Li |first4=Jingru |last5=Lu |first5=Shuting |last6=Li |first6=Yuqiao |last7=Ren |first7=Panting |last8=Zhang |first8=Chunfu |last9=Xiong |first9=Liqin |date=2022-06-01 |title=Imaging of fluorescent polymer dots in relation to channels and immune cells in the lymphatic system |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2590006422001156 |journal=Materials Today Bio |language=en |volume=15 |pages=100317 |doi=10.1016/j.mtbio.2022.100317 |issn=2590-0064 |pmc=9213818 |pmid=35757035}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Schineis |first=Philipp |last2=Runge |first2=Peter |last3=Halin |first3=Cornelia |date=2019-01-01 |title=Cellular traffic through afferent lymphatic vessels |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1537189118300971 |journal=Vascular Pharmacology |series=Pioneering updates in vascular biology |language=en |volume=112 |pages=31–41 |doi=10.1016/j.vph.2018.08.001 |issn=1537-1891}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Chavhan |first=Govind B. |last2=Lam |first2=Christopher Z. |last3=Greer |first3=Mary-Louise C. |last4=Temple |first4=Michael |last5=Amaral |first5=Joao |last6=Grosse-Wortmann |first6=Lars |date=2020-07-01 |title=Magnetic Resonance Lymphangiography |url=https://doi.org/10.1016/j.rcl.2020.02.002 |journal=Radiologic Clinics of North America |volume=58 |issue=4 |pages=693–706 |doi=10.1016/j.rcl.2020.02.002 |issn=0033-8389}}</ref> * ടിഷ്യൂകളിൽ നിന്ന് ഇന്റർസ്റ്റീഷ്യൽ ദ്രാവകം നീക്കംചെയ്യുന്നതിന് ഇത് ഉത്തരവാദിയാണ് * ഇത് ദഹനവ്യവസ്ഥയിൽ നിന്ന് കൈൽ ആയി [[ഫാറ്റി ആസിഡ്|ഫാറ്റി ആസിഡുകളും]] [[കൊഴുപ്പ്|കൊഴുപ്പുകളും]] ആഗിരണം ചെയ്യുകയും കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്യുന്നു * ഇത് [[ശ്വേതരക്താണു|വെളുത്ത രക്താണുക്കളെ]] ലിംഫ് നോഡുകളിലേക്കും പുറത്തേക്കും അസ്ഥികളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു * രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണം ഉത്തേജിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ലിംഫ് നോഡുകളിലേക്ക് [[ദ്രുമികകോശം|ഡെൻഡ്രിറ്റിക് സെല്ലുകൾ]] പോലുള്ള ആന്റിജൻ അവതരിപ്പിക്കുന്ന കോശങ്ങളെ ലിംഫ് കൊണ്ടുപോകുന്നു. === കൊഴുപ്പ് ആഗിരണം === [[പ്രമാണം:Nutrient_absorbtion_to_blood_and_lymph.png|ലഘുചിത്രം|280x280ബിന്ദു| ഭക്ഷണത്തിലെ പോഷകങ്ങൾ രക്തത്തിലേക്കും ലിംഫിലേക്കും ഇൻ്റെസ്റ്റിനൽ വിലി (ചിത്രത്തിൽ വളരെയധികം വലുതാക്കിയത്) വഴി ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. നീണ്ട ചെയിൻ [[ഫാറ്റി ആസിഡ്|ഫാറ്റി ആസിഡുകൾ]] (ചില മരുന്നുകൾ പോലെ കൊഴുപ്പ് ലയിക്കുന്ന മറ്റ് [[ലിപ്പിഡ്|ലിപിഡുകളും]]) [[കൈലോമൈക്രോൺ|ലിംഫിലേക്ക്]] ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടുകയും കൈലോമൈക്രോണുകൾക്കുള്ളിൽ പൊതിഞ്ഞ് നീങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. അവ ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റത്തിന്റെ തൊറാസിക് നാളത്തിലൂടെ നീങ്ങുകയും ഒടുവിൽ ഇടത് സബ്ക്ലാവിയൻ സിര വഴി രക്തത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയും അങ്ങനെ കരളിന്റെ ആദ്യ-പാസ് മെറ്റബോളിസത്തെ പൂർണ്ണമായും മറികടക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.]] [[മനുഷ്യരിലെ പചനവ്യൂഹം|ദഹനനാളത്തിന്റെ]] തുടക്കത്തിൽ, പ്രധാനമായും ചെറുകുടലിലാണ് ലാക്റ്റീലുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലിംഫ് വെസ്സലുകൾ കാണുന്നത്. [[ചെറുകുടൽ|ചെറുകുടലിൽ]] ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന മറ്റ് മിക്ക പോഷകങ്ങളും പോർട്ടൽ വീനസ് സിസ്റ്റത്തിലൂടെ പോർട്ടൽ സിരയിലൂടെ കരളിലേക്ക് സംസ്ക്കരിക്കുന്നതിന് കൈമാറുമ്പോൾ, കൊഴുപ്പുകൾ ([[ലിപ്പിഡ്|ലിപിഡുകൾ]]) ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റത്തിലേക്ക് കടത്തി തൊറാസിക് വഴി രക്തചംക്രമണത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഇതിന് അപവാദങ്ങളുണ്ട്, ഉദാഹരണത്തിന് മീഡിയം ചെയിൻ ട്രൈഗ്ലിസറൈഡുകൾ ഗ്ലിസറോളിന്റെ ഫാറ്റി ആസിഡ് എസ്റ്ററുകളാണ്, അത് ജിഐ ട്രാക്റ്റിൽ നിന്ന് പോർട്ടൽ സിസ്റ്റത്തിലേക്ക് നിഷ്ക്രിയമായി വ്യാപിക്കുന്നു. [[ചെറുകുടൽ|ചെറുകുടലിലെ]] ലിംഫറ്റിക്സിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന സമ്പുഷ്ടമായ ലിംഫിനെ ചൈൽ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. രക്തചംക്രമണവ്യൂഹത്തിലേക്ക് പുറത്തുവിടുന്ന പോഷകങ്ങൾ സിസ്റ്റമിക് രക്തചംക്രമണത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ [[കരൾ]] പ്രോസസ്സ് ചെയ്യുന്നു. === രോഗപ്രതിരോധ പ്രവർത്തനം === ശരീരത്തിന്റെ പ്രതിരോധ സംവിധാനത്തിൽ ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റം ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു, [[ടി-കോശം|ടി-സെല്ലുകളും]] [[ബി-ലസികാണു|ബി-സെല്ലുകളും]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള അഡാപ്റ്റീവ് രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കോശങ്ങളുടെ പ്രാഥമിക സൈറ്റാണ് ഈ സിസ്റ്റം. ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റത്തിലെ കോശങ്ങൾ, നേരിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് [[ദ്രുമികകോശം|ഡെൻഡ്രിറ്റിക് കോശങ്ങൾ]] അവതരിപ്പിക്കുന്നതോ കണ്ടെത്തുന്നതോ ആയ ആന്റിജനുകളോട് പ്രതികരിക്കുന്നു. ഒരു ആന്റിജൻ തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, കൂടുതൽ കോശങ്ങളുടെ സജീവമാക്കലും റിക്രൂട്ട്‌മെന്റും, ആന്റിബോഡികളുടെയും [[സൈറ്റോകൈൻ|സൈറ്റോകൈനുകളുടെയും]] ഉത്പാദനം, [[മാക്രൊഫേജ്|മാക്രോഫേജുകൾ]] പോലുള്ള മറ്റ് രോഗപ്രതിരോധ കോശങ്ങളുടെ റിക്രൂട്ട്‌മെന്റ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ഇമ്മ്യൂണോളജിക്കൽ കാസ്‌കേഡ് ആരംഭിക്കുന്നു. == ക്ലിനിക്കൽ പ്രാധാന്യം == കാൻസർ രോഗനിർണയം, ചികിത്സ എന്നിവയിൽ വിവിധ അവയവങ്ങളുടെ ലിംഫറ്റിക് ഡ്രെയിനേജ് പഠനം പ്രധാനമാണ്. ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റത്തിന് ശരീരത്തിലെ പല കോശങ്ങളുമായുള്ള അടുപ്പം കാരണം, മെറ്റാസ്റ്റാസിസ് എന്ന പ്രക്രിയയിൽ ശരീരത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ ക്യാൻസർ കോശങ്ങളെ കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് ഇത് ഉത്തരവാദിയാണ്. ഇടവിട്ടുള്ള ലിംഫ് നോഡുകൾക്ക് ക്യാൻസർ കോശങ്ങളെ കുടുക്കാൻ കഴിയും. കാൻസർ കോശങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നതിൽ അവ വിജയിച്ചില്ലെങ്കിൽ, നോഡുകൾ ദ്വിതീയ ട്യൂമറുകളുടെ സൈറ്റുകളായി മാറിയേക്കാം. === വലുപ്പം കൂടിയ ലിംഫ് നോഡുകൾ === ഒന്നോ അതിലധികമോ വലുപ്പം കൂടിയ ലിംഫ് നോഡുകൾ ലിംഫഡെനോപ്പതി എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ചെറിയ ഗ്രൂപ്പുകൾ അല്ലെങ്കിൽ വ്യക്തിഗതമായി വലുതായ ലിംഫ് നോഡുകൾ [[അണുബാധ|അണുബാധയ്‌ക്കോ]] [[കോശജ്വലനം|വീക്കത്തിനോ]] എതിരായി പൊതുവെ പ്രതികരിക്കുന്നു. ഇതിനെ ''ലോക്കൽ ലിംഫഡെനോപ്പതി'' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ശരീരത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിരവധി ലിംഫ് നോഡുകൾ ഉൾപ്പെടുമ്പോൾ, ഇതിനെ ''ജനറലൈസ്ഡ് ലിംഫഡെനോപ്പതി'' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. സാംക്രമിക മോണോ ന്യൂക്ലിയോസിസ്, [[ക്ഷയം]], [[എച്ച്.ഐ.വി.|എച്ച്ഐവി]] തുടങ്ങിയ [[അണുബാധ|അണുബാധകൾ]], [[സിസ്റ്റമിക് ലൂപ്പസ് എരിത്തമറ്റോസിസ്|എസ്എൽഇ]], റൂമറ്റോയ്ഡ് ആർത്രൈറ്റിസ് തുടങ്ങിയ ബന്ധിത ടിഷ്യൂ രോഗങ്ങൾ, ലിംഫ് നോഡുകൾക്കുള്ളിലെ ടിഷ്യുവിന്റെ രണ്ട് അർബുദങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള [[അർബുദം|അർബുദങ്ങൾ]], മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കാൻസർ കോശങ്ങളുടെ മെറ്റാസ്റ്റാസിസ് എന്നിവ മൂലമാണ് ജനറലൈസ്ഡ് ലിംഫഡെനോപ്പതി ഉണ്ടാകുന്നത്.<ref name="DAVIDSONS2010B">{{Cite book|title=Davidson's principles and practice of medicine|url=https://archive.org/details/davidsonsprincip0000unse_p2i4_21ed|date=2011|publisher=Churchill Livingstone / Elsevier|isbn=978-0-7020-3085-7|editor-last=Colledge|editor-first=Nicki R.|edition=21st|location=Edinburgh / New York|pages=[https://archive.org/details/davidsonsprincip0000unse_p2i4_21ed/page/1001 1001], 1037–1040|oclc=844959047|editor-last2=Ralston|editor-first2=Stuart H.|editor-last3=Walker|editor-first3=Brian R.}}</ref> === ലിംഫെഡെമ === ലിംഫിന്റെ ശേഖരണം മൂലമുണ്ടാകുന്ന വീക്കമാണ് ലിംഫെഡിമ, ഇത് ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റത്തിന് കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കുകയോ തകരാറുകൾ ഉണ്ടാകുകയോ ചെയ്താൽ സംഭവിക്കാം. സാധാരണയായി കൈകാലുകളെ ബാധിക്കുന്ന ഇത് മുഖം, കഴുത്ത്, ഉദരം എന്നിവയെയും ബാധിച്ചേക്കാം. ആനയുടെ കൈകാലുകളിലെ ചർമ്മത്തിന് സമാനമായ രൂപത്തിൽ ചർമ്മം കട്ടിയുള്ളതായിത്തീരും വിധം എലിഫെന്റിയാസിസ് എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു അങ്ങേയറ്റത്തെ അവസ്ഥയിലേക്ക് എഡിമ പുരോഗമിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://www.merck.com/mmhe/sec03/ch037/ch037b.html|title=Lymphedema|last=Douketis|first=James D.|website=Merck Manual}}</ref> മിക്ക കേസുകളിലും കാരണങ്ങൾ അജ്ഞാതമാണ്. ചിലതിന് ഗുരുതരമായ അണുബാധയുടെ മുൻകാല ചരിത്രമുണ്ട്, സാധാരണയായി ലിംഫറ്റിക് ഫൈലേറിയസിസ് പോലുള്ള ഒരു പരാന്നഭോജി രോഗം മൂലമാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്. ലിംഫാൻജിയോമാറ്റോസിസ് എന്നത് ലിംഫറ്റിക് വെസ്സലുകളിൽ നിന്ന് രൂപം കൊള്ളുന്ന ഒന്നിലധികം സിസ്റ്റുകൾ അല്ലെങ്കിൽ മുറിവുകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു രോഗമാണ്. കക്ഷത്തിലെ (മോശമായ ലിംഫറ്റിക് ഡ്രെയിനേജ് കാരണം കൈ വീർക്കുന്നതിന് കാരണമാകുന്നു) അല്ലെങ്കിൽ ഗ്രോയിനിലെ (കാലിന്റെ വീക്കത്തിന് കാരണമാകുന്നു) ലിംഫ് നോഡുകൾ ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെ നീക്കം ചെയ്തതിന് ശേഷവും ലിംഫെഡീമ സംഭവിക്കാം. മാനുവൽ ലിംഫറ്റിക് ഡ്രെയിനേജ്, കംപ്രഷൻ വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചാണ് പരമ്പരാഗത ചികിത്സ. ലിംഫെഡീമ ചികിത്സയ്ക്കുള്ള, ലിംഫാക്റ്റിൻ<ref name="lymfactin">{{Cite web|url=http://herantis.com/pipeline/lymfactin-for-lymphedema/|title=Lymfactin® for lymphedema|access-date=2018-12-28|last=Herantis Pharma|date=2015-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20181208163642/http://herantis.com/pipeline/lymfactin-for-lymphedema/|archive-date=2018-12-08}}</ref> ഉബെനിമെക്സ്/ ബെസ്റ്റാറ്റിൻ എന്നീ രണ്ട് മരുന്നുകൾ ക്ലിനിക്കൽ പരീക്ഷണ ഘട്ടങ്ങളിലാണ്. മാനുവൽ ലിംഫറ്റിക് ഡ്രെയിനേജിന്റെ ഫലങ്ങൾ ശാശ്വതമാണെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നതിന് തെളിവുകളൊന്നുമില്ല.<ref>{{Cite journal|title=Manual lymphatic drainage therapy in patients with breast cancer related lymphoedema|journal=BMC Cancer|volume=11|issue=1|pages=94|date=March 2011|pmid=21392372|pmc=3065438|doi=10.1186/1471-2407-11-94}}</ref> === കാൻസർ === [[പ്രമാണം:Reed-Sternberg_lymphocyte_nci-vol-7172-300.jpg|ലഘുചിത്രം| [[റീഡ് സ്റ്റേൺബർഗ് കോശം|റീഡ്-സ്റ്റെർൻബെർഗ് സെല്ലുകൾ]] .]] ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റത്തിന്റെ [[അർബുദം|കാൻസർ]] പ്രാഥമികമോ ദ്വിതീയമോ ആകാം. [[ലിംഫോമ]], ലിംഫറ്റിക് ടിഷ്യുവിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന ക്യാൻസറിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ലിംഫോയ്ഡ് ലുക്കീമിയയും ലിംഫോമയും ഇപ്പോൾ ഒരേ തരത്തിലുള്ള ട്യൂമറുകളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. രക്തത്തിലോ മജ്ജയിലോ ഉള്ളപ്പോൾ അവയെ "ലുക്കീമിയ" എന്നും ലിംഫറ്റിക് ടിഷ്യുവിൽ "ലിംഫോമ" എന്നും വിളിക്കുന്നു. അവയെ ഒന്നിച്ചു "ലിംഫോയ്ഡ് മാലിഗ്നൻസി" എന്ന പേരിൽ വിളിക്കുന്നു.<ref name="FauciBraunwald2009">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=66XKIuh8P-AC&pg=PA352|title=Harrison's Manual of Medicine|last=Fauci|first=Anthony S.|last2=Braunwald|first2=Eugene|last3=Kasper|first3=Dennis|last4=Hauser|first4=Stephen|last5=Longo|first5=Dan L.|date=19 March 2009|publisher=McGraw Hill Professiona|isbn=978-0-07-147743-7|pages=352–|access-date=12 November 2010}}</ref> ലിംഫോമയെ സാധാരണയായി ഹോഡ്ജ്കിൻ ലിംഫോമ അല്ലെങ്കിൽ നോൺ-ഹോഡ്ജ്കിൻ ലിംഫോമ എന്നാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. മൈക്രോസ്കോപ്പിന് കീഴിൽ ദൃശ്യമാകുന്ന [[റീഡ് സ്റ്റേൺബർഗ് കോശം|റീഡ്-സ്റ്റേൺബർഗ് സെൽ]] എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രത്യേക തരം കോശമാണ് ഹോഡ്ജ്കിൻ ലിംഫോമയുടെ സവിശേഷത. ഇത് എപ്‌സ്റ്റൈൻ-ബാർ വൈറസുമായുള്ള മുൻകാല അണുബാധയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, സാധാരണയായി വേദനയില്ലാത്ത "റബ്ബറി" ലിംഫഡെനോപ്പതിക്ക് കാരണമാകുന്നു. [[കീമോതെറാപ്പി|കീമോതെറാപ്പിയിൽ]] സാധാരണയായി ABVD ഉൾപ്പെടുന്നു, കൂടാതെ [[റേഡിയേഷൻ ചികിൽസ|റേഡിയോ തെറാപ്പിയും]] ഉൾപ്പെട്ടേക്കാം.<ref name="DAVIDSONS2010B" /> നോൺ-ഹോഡ്ജ്കിൻ ലിംഫോമ എന്നത് [[ബി-ലസികാണു|ബി-കോശങ്ങളുടെയോ]] [[ടി-കോശം|ടി-കോശങ്ങളുടെയോ]] വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന വ്യാപനത്തിന്റെ സവിശേഷതയാണ്, ഇത് സാധാരണയായി ഹോഡ്ജ്കിൻ ലിംഫോമയേക്കാൾ പ്രായമായവരിലാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. ഇത് ''ഉയർന്ന'' ഗ്രേഡാണോ ''താഴ്ന്ന'' ഗ്രേഡാണോ എന്നതനുസരിച്ച് ചികിത്സിക്കുന്നു.<ref name="DAVIDSONS2010B" /> മാരകമായ സോഫ്റ്റ് ടിഷ്യൂ ട്യൂമറായ ലിംഫാംഗിയോസാർകോമ, ലിംഫാംഗിയോമ ടർണർ സിൻഡ്രോമുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പതിവായി സംഭവിക്കുന്ന ഒരു ട്യൂമർ ആണ്. ശ്വാസകോശത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന ലിംഫറ്റിക്സിന്റെ സുഗമമായ പേശികളുടെ ഒരു ട്യൂമർ ആണ് ലിംഫാംഗിയോലിയോമിയോമാറ്റോസിസ്. ലിംഫോയ്ഡ് ലൂക്കീമിയ മറ്റൊരു തരത്തിലുള്ള ക്യാൻസറാണ്, അവിടെ ഹോസ്റ്റിന് വ്യത്യസ്ത ലിംഫറ്റിക് കോശങ്ങൾ ഇല്ല. === മറ്റുള്ളവ === {{div col|colwidth=18em}} * [[Castleman's disease|കാസ്റ്റിൽമാൻസ് ഡിസീസ്]] * [[Chylothorax|കൈലോതൊറക്സ്]] * [[Kawasaki disease|കവാസാക്കി ഡിസീസ്]] * [[Kikuchi disease|കികുചി ഡിസീസ്]] * [[Lipedema|ലിപ്പഡീമ]] * [[Lymphangitis|ലിംഫാങ്കൈറ്റിസ്]] * [[Lymphatic filariasis|ലിംഫാറ്റിക് ഫൈലേറിയാസിസ്]] * [[Lymphocytic choriomeningitis |ലിംഫോസൈറ്റിക് കോറിയോമെനിഞ്ചൈറ്റിസ്]] * [[Solitary lymphatic nodule|സോളിറ്ററി ലിംഫാറ്റിക് നൊഡ്യൂൾ]] {{div col end}} == ചരിത്രം == ബിസി അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റത്തെക്കുറിച്ച് ആദ്യമായി പരാമർശിച്ച വ്യക്തികളിൽ ഒരാളാണ് [[ഹിപ്പോക്രാറ്റസ്]]. ''ഇൻ ജോയൻ്റ് സ്'' എന്ന തന്റെ കൃതിയിൽ, ഒരു വാക്യത്തിൽ ലിംഫ് നോഡുകളെ അദ്ദേഹം ചുരുക്കമായി പരാമർശിച്ചു. എഡി 1 മുതൽ 2 വരെ നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ റോമൻ വൈദ്യനായ എഫെസസിലെ റൂഫസ്, കക്ഷീയ, ഇൻഗ്വിനൽ, മെസെന്ററിക് ലിംഫ് നോഡുകൾ, തൈമസ് എന്നിവ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.<ref name="Ambrose2006">{{Cite journal|title=Immunology's first priority dispute--an account of the 17th-century Rudbeck-Bartholin feud|journal=Cellular Immunology|volume=242|issue=1|pages=1–8|date=July 2006|pmid=17083923|doi=10.1016/j.cellimm.2006.09.004}}</ref> ബിസി മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[അലക്സാണ്ട്രിയ|അലക്സാണ്ട്രിയയിൽ]] താമസിച്ചിരുന്ന ഗ്രീക്ക് ശരീരശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഹെറോഫിലോസ് ആണ് ലിംഫറ്റിക് വെസ്സലുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം നടത്തിയത്, എന്നാൽ അദ്ദേഹം അതിനെ "ലിംഫറ്റിക് സിരകൾ" എന്ന് തെറ്റായി നിഗമനം ചെയ്തു.<ref name="Ambrose2006" /> റൂഫസിന്റെയും ഹെറോഫിലോസിന്റെയും കണ്ടെത്തലുകൾ ഗ്രീക്ക് വൈദ്യനായ [[ഗലേൻ]] കൂടുതൽ പ്രചരിപ്പിച്ചു, എഡി രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കുരങ്ങുകളെയും പന്നികളെയും വിച്ഛേദിച്ച അദ്ദേഹം അവയുടെ ശരീരത്തിൽ നിരീക്ഷിച്ച ലാക്റ്റീലുകളും മെസെന്ററിക് ലിംഫ് നോഡുകളും വിവരിച്ചു.<ref name="Ambrose2006" /> പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ, ഗബ്രിയേൽ ഫാലോപ്പിയോ (ഫാലോപ്യൻ ട്യൂബുകളുടെ കണ്ടുപിടുത്തക്കാരൻ) ഇപ്പോൾ ലാക്റ്റീലുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നവ "മഞ്ഞ ദ്രവ്യങ്ങൾ നിറഞ്ഞ കുടലിലൂടെ ഒഴുകുന്നത്" എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.<ref name="Ambrose2006" /> ഏകദേശം 1563-ൽ ശരീരഘടനയിലെ പ്രൊഫസറായ ബാർട്ടലോമിയോ യൂസ്റ്റാച്ചി, കുതിരകളിലെ തൊറാസിക് ''ഡക്‌ടിനെ വെന ആൽബ തൊറാസിസ്'' എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.<ref name="Ambrose2006" /> 1622-ൽ ഗാസ്‌പെയർ അസെല്ലി എന്ന ഫിസിഷ്യൻ നായ്ക്കളുടെ കുടലിലെ ലിംഫറ്റിക് വെസലുകൾ തിരിച്ചറിയുകയും അവയെ ''വെന ആൽബെ എറ്റ് ലാക്റ്റേ'' എന്നും വിളിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ അടുത്ത മുന്നേറ്റം സംഭവിച്ചു. അവ ഇപ്പോൾ ലാക്‌റ്റീലുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അത് ഒരു തരം വെസൽ ആണ് എന്ന് അന്ന് വിശ്വസിച്ചിരുന്നതിനാൽ ലാക്‌റ്റീലുകളെ നാലാമത്തെ തരം വെസൽ എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു (മറ്റ് മൂന്നെണ്ണം ധമനിയും സിരയും നാഡിയുമാണ്). ലാക്റ്റീലുകൾ സിരകൾ വഴി ഒഴുകുന്നു എന ഗലേന്റെ വാദത്തെ നിരാകരിച്ച അദ്ദേഹം പക്ഷേ, ഗലേൻ പറഞ്ഞ പോലെ ലാക്റ്റീലുകൾ കരളിലേക്ക് കൈൽ കൊണ്ടുപോകുന്നുവെന്ന് അപ്പോഴും വിശ്വസിച്ചു.<ref name="flourens">{{Cite book|url=https://archive.org/details/ahistorydiscove01flougoog|title=A History of the Discovery of the Circulation of the Blood|vauthors=Flourens P|publisher=Rickey, Mallory & company|year=1859|pages=[https://archive.org/details/ahistorydiscove01flougoog/page/n67 67]–99|chapter=Chapter 3: Aselli, Pecquet, Rudbeck, Bartholin|quote=william harvey.|access-date=2008-07-11}}</ref> തൊറാസിക് ഡക്‌ടും അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞെങ്കിലും ലാക്‌റ്റീലുകളുമായുള്ള അതിന്റെ ബന്ധം ശ്രദ്ധിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടു.<ref name="Ambrose2006" /> 1651-ൽ ജീൻ പെക്വെറ്റ് ആണ് ഈ ബന്ധം കണ്ടെത്തുന്നത്. ഒരു നായയുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു വെളുത്ത ദ്രാവകം രക്തത്തിൽ കലരുന്നത് കണ്ടെത്തി. അടിവയറ്റിലെ മർദ്ദം ചെലുത്തുമ്പോൾ ദ്രാവകത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് വർദ്ധിച്ചതിനാൽ അത് കൈൽ ആയിരിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം സംശയിച്ചു. അദ്ദേഹം ഈ ദ്രാവകം തൊറാസിക് ഡക്‌ടിലേക്ക് കടക്കുന്നതായും, തുടർന്ന് കൈൽ നിറഞ്ഞ സഞ്ചിയിലേക്ക് പോകുന്നതായും നിരീക്ഷിച്ചു. അതിനെ അദ്ദേഹം ''കൈലി റെസെപ്‌റ്റാകുലം'' എന്ന് വിളിച്ചു. ഇത് ഇപ്പോൾ സിസ്റ്റെർനെ കൈൽ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; തുടർ അന്വേഷണങ്ങൾ, ലാക്‌റ്റീലുകളുടെ ഉള്ളടക്കം തൊറാസിക് ഡക്‌ട് വഴി വെനസ് സിസ്റ്റത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത് കണ്ടെത്തുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു.<ref name="Ambrose2006" /> <ref name="flourens" /> അങ്ങനെ, ലാക്റ്റീലുകൾ [[കരൾ|കരളിൽ]] അവസാനിക്കുന്നില്ലെന്ന് ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ കഴിഞ്ഞു. അങ്ങനെ കൈൽ കരളിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു എന്ന ഗലേന്റെ രണ്ടാമത്തെ ആശയം നിരാകരിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="flourens" /> 1647-ൽ ജൊഹാൻ വെസ്ലിംഗിയസ് മനുഷ്യരിലെ ലാക്റ്റീലുകളുടെ ആദ്യകാല രേഖാചിത്രങ്ങൾ വരച്ചു.  കരൾ, ഹൃദയം എന്നിവയിലൂടെ രക്തം പുതുതായി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതിനുപകരം ശരീരത്തിലൂടെ രക്തചംക്രമണം നടക്കുന്നു എന്ന ആശയം ആദ്യം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടത് [[വില്ല്യം ഹാർവി|വില്യം ഹാർവിയുടെ]] കൃതികളുടെ ഫലമായാണ്. 1652-ൽ, സ്വീഡൻകാരനായ ഒലൗസ് റുഡ്ബെക്ക് (1630-1702) കരളിൽ വ്യക്തമായ ദ്രാവകം അടങ്ങിയ (വെളുത്തതല്ല) ചില സുതാര്യമായ വെസലുകൾ കണ്ടെത്തി, അതിനാൽ അവയ്ക്ക് ''ഹെപ്പാറ്റിക്കോ-അക്വസ് വെസ്സൽ'' എന്ന് പേരിട്ടു. അവ തൊറാസികിൽ ഒഴിയുന്നതായും അവയ്ക്ക് വാൽവുകളുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി.<ref name="flourens" /> [[ക്രിസ്റ്റീന,ക്വീൻ ഓഫ് സ്വീഡൻ|സ്വീഡനിലെ ക്രിസ്റ്റീന രാജ്ഞിയുടെ]] രാജസഭയിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ കണ്ടെത്തലുകൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു, എന്നാൽ ഒരു വർഷത്തേക്ക് തന്റെ കണ്ടെത്തലുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചില്ല.<ref name="eriksson">{{Cite journal|title=[Olaus Rudbeck as scientist and professor of medicine]|language=sv|journal=Svensk Medicinhistorisk Tidskrift|volume=8|issue=1|pages=39–44|year=2004|pmid=16025602}}</ref> ഇടക്കാലത്ത് സമാനമായ കണ്ടെത്തലുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച തോമസ് ബാർത്തോളിൻ അത്തരം വെസ്സലുകൾ കരളിൽ മാത്രമല്ല ശരീരത്തിൽ എല്ലായിടത്തും ഉണ്ടെന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അവയ്ക്ക് "ലിംഫറ്റിക് വെസ്സൽ" എന്ന് പേരിട്ടതും അദ്ദേഹമാണ്.<ref name="flourens" /> ബാർത്തോലിന്റെ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ ഒരാളായ മാർട്ടിൻ ബോഗ്ഡാൻ [[സാഹിത്യചോരണം|കോപ്പിയടി ആരോപണം]] ഉന്നയിച്ചത് റുഡ്ബെക്കും തമ്മിൽ കടുത്ത തർക്കത്തിന് കാരണമായി.<ref name="eriksson" /> പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ട് വരെ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഗലേന്റെ ആശയങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്നു. കുടൽ, ആമാശയം എന്നിവയുടെ അസുഖങ്ങളാൽ മലിനമായ കൈലിൽ നിന്ന് കരൾ രക്തം ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുവെന്നും അതിൽ മറ്റ് അവയവങ്ങളാൽ വിവിധ സ്പിരിറ്റുകൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ടെന്നും ഈ രക്തം ശരീരത്തിലെ എല്ലാ അവയവങ്ങളും വലിച്ചെടുക്കുന്നുവെന്നും ഗലേൻ കരുതി. ഈ സിദ്ധാന്തം രക്തം പലതവണ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുകയും ആഗീരണം ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുമെന്ന് പറയുന്നു. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പോലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയങ്ങൾ ചില വൈദ്യന്മാർ പ്രതിരോധിച്ചു.  എഡിൻബർഗ് സർവകലാശാലയിലെ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിലെ അലക്സാണ്ടർ മൺറോയാണ് ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് ആദ്യമായി വിശദീകരിച്ചത്.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/b29980537|title=Story of a Great Hospital: The Royal Infirmary of Edinburgh 1729-1929|last=Turner|first=A. Logan|date=1937|publisher=Oliver and Boyd|page=[https://archive.org/details/b29980537/page/360 360]}}</ref><gallery widths="150px" heights="150px"> പ്രമാണം:Galen detail.jpg|[[Galen|"ക്ലോഡ് ഗാലിയൻ"]] . പിയറി റോഷ് വിഗ്നെറോണിന്റെ ലിത്തോഗ്രാഫ്. (പാരീസ്: Lith de Gregoire et Deneux, ca. 1865) Gabriele_Falloppio.jpg|[[Gabriele Falloppio|ഗബ്രിയേൽ ഫാലോപ്പിയോ]] പ്രമാണം:Bartolomeus Eustachius.jpg|[[Bartolomeo Eustachi|യൂസ്റ്റാച്ചിയസിന്റെ]] ഛായാചിത്രം പ്രമാണം:Olaus Rudbeck Sr (portrait by Martin Mijtens Sr, 1696).jpg|1696-ൽ [[Olaus Rudbeck|ഒലസ് റുഡ്ബെക്ക്]] . പ്രമാണം:Thomas bartholin.jpg|[[Thomas Bartholin|തോമസ് ബർത്തോലിൻ]] </gallery> === പദോൽപ്പത്തി === "വെള്ളം" എന്ന അർഥം വരുന്ന ക്ലാസിക്കൽ ലാറ്റിൻ പദമായ ''{{Lang|la|lympha}}''യിൽ നിന്നാണ് ''ലിംഫ്'' എന്ന വാക്ക് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. ലിംഫ് ട്രാൻസ്പോർട്ടിംഗ് സിസ്റ്റത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന നാമവിശേഷണം ''ലിംഫറ്റിക്'' എന്നാണ്. ലിംഫോസൈറ്റുകൾ രൂപം കൊള്ളുന്ന ടിഷ്യൂകൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന വിശേഷണം ''ലിംഫോയിഡ്'' എന്നാണ്. "ജലവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു" എന്നർത്ഥം വരുന്ന ''{{Lang|la|lymphaticus}}'' എന്ന ലാറ്റിൻ വാക്കിൽ നിന്നാണ് ലിംഫറ്റിക് എന്ന പദം വന്നത്. == ഇതും കാണുക == {{കവാടം|Biology}} {{കവാടം|Medicine}} * മനുഷ്യ ശരീരത്തിലെ ലിംഫറ്റിക് വെസലുകളുടെ പട്ടിക * അമേരിക്കൻ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ലിംഫോളജി * ഗ്ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റവും മെനിഞ്ചിയൽ ലിംഫറ്റിക് വെസലുകളും - കേന്ദ്ര നാഡീവ്യൂഹത്തിന് തുല്യമാണ് * സഹജമായ ലിംഫോയ്ഡ് കോശങ്ങൾ * ലിംഫൻജിയോജെനിസിസ് * ലിംഫാൻജിയോൺ * മോണോ ന്യൂക്ലിയർ ഫാഗോസൈറ്റ് സിസ്റ്റം * വാൽഡെമർ ഓൾസെവ്സ്കി - ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റത്തിന്റെ പ്രവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മനുഷ്യ കോശങ്ങളിലെ അടിസ്ഥാന പ്രക്രിയകൾ കണ്ടെത്തി * ട്രോഗോസൈറ്റോസിസ് == അവലംബം == {{Reflist|30em}} == പുറം കണ്ണികൾ == {{Commons category|Lymphatic system}} {{Wikibooks|Anatomy and Physiology of Animals|Lymphatic System}} {{Library resources box |by=no |onlinebooks=no |others=no |about=yes |label=Lymphatic system}} * [https://web.archive.org/web/20060815143239/http://www.emc.maricopa.edu/faculty/farabee/BIOBK/BioBookIMMUN.html ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റം] * [http://www.innerbody.com/image/lympov.html ലിംഫറ്റിക് സിസ്റ്റം അവലോകനം] (innerbody.com) {{Lymphoid organs}} {{Lymphatic trunks and ducts}} {{Lymphatic system anatomy}}{{Authority Control}} [[വർഗ്ഗം:ജന്തുശരീരശാസ്ത്രം]] [[വർഗ്ഗം:ആൻജിയോളജി]] [[വർഗ്ഗം:ലസികാവ്യൂഹം]] 9syk7ddc37vvj2qzao8x5dhpjfcv7eg 0 583662 4675294 3839526 2026-10-11T19:37:36Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675294 wikitext text/x-wiki {{prettyurl/wikidata}}{{Infobox medical condition (new) | name = Vaginal cancer | synonyms = | image = | caption = | pronounce = | field = [[Oncology]] | symptoms = | complications = | onset = | duration = | types = | causes = | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = }}യോനിയിലെ കോശങ്ങളിൽ വികസിക്കുന്ന അപൂർവമായ അർബുദമാണ് '''വജൈനൽ കാൻസർ'''.<ref>{{Cite journal|last1=Siegel|first1=Rebecca L.|last2=Miller|first2=Kimberly D.|last3=Fuchs|first3=Hannah E.|last4=Jemal|first4=Ahmedin|date=January 2021|title=Cancer Statistics, 2021|journal=CA: A Cancer Journal for Clinicians|volume=71|issue=1|pages=7–33|doi=10.3322/caac.21654|issn=1542-4863|pmid=33433946|doi-access=free}}</ref>പ്രാഥമിക യോനിയിലെ കാൻസർ ഉത്ഭവിക്കുന്നത് യോനിയിലെ ടിഷ്യൂവിൽ നിന്നാണ് - മിക്കപ്പോഴും സ്ക്വാമസ് സെൽ കാർസിനോമ, എന്നാൽ പ്രൈമറി യോനിയിലെ അഡിനോകാർസിനോമ, സാർക്കോമ, മെലനോമ എന്നിവയും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite book|last=Berek|first=JS|title=Berek and Hacker's Gynecologic Oncology, 6th ed.|url=https://archive.org/details/berekhackersgyne0000unse|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|year=2015|isbn=9781451190076|location=Philadelphia|pages=[https://archive.org/details/berekhackersgyne0000unse/page/608 608]}}</ref> അതേസമയം ദ്വിതീയ യോനിയിലെ ക്യാൻസറിൽ മറ്റൊരു ഭാഗത്ത് ഉത്ഭവിച്ച ക്യാൻസറിന്റെ മെറ്റാസ്റ്റാസിസ് ഉൾപ്പെടുന്നു. ദ്വിതീയ യോനിയിലെ ക്യാൻസറാണ് കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite journal|date=1966-12-15|title=Primary carcinoma of the vagina|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0002937866905199|journal=American Journal of Obstetrics and Gynecology|language=en|volume=96|issue=8|pages=1112–1116|doi=10.1016/0002-9378(66)90519-9|issn=0002-9378|last1=Dunn|first1=Leo J.|last2=Napier|first2=John G.|pmid=5928467}}</ref> യോനിയിലെ ക്യാൻസറിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളിൽ യോനിയിൽ രക്തസ്രാവം, ഡിസൂറിയ, ടെനെസ്മസ്, അല്ലെങ്കിൽ പെൽവിക് വേദന എന്നിവ ഉൾപ്പെടാം<ref>{{Cite journal|last1=Choo|first1=Y. C.|last2=Anderson|first2=D. G.|date=August 1982|title=Neoplasms of the vagina following cervical carcinoma|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7095583/|journal=Gynecologic Oncology|volume=14|issue=1|pages=125–132|doi=10.1016/0090-8258(82)90059-2|issn=0090-8258|pmid=7095583|hdl=2027.42/23906|hdl-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Herbst|first1=A. L.|last2=Ulfelder|first2=H.|last3=Poskanzer|first3=D. C.|date=1971-04-15|title=Adenocarcinoma of the vagina. Association of maternal stilbestrol therapy with tumor appearance in young women|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/5549830/|journal=The New England Journal of Medicine|volume=284|issue=15|pages=878–881|doi=10.1056/NEJM197104222841604|issn=0028-4793|pmid=5549830}}</ref>. എന്നിരുന്നാലും യോനിയിൽ കാൻസർ കണ്ടെത്തിയ 20% സ്ത്രീകളും രോഗനിർണയ സമയത്ത് രോഗലക്ഷണങ്ങളില്ലാത്തവരാണ്.<ref>{{Cite journal|last1=Underwood|first1=P. B.|last2=Smith|first2=R. T.|date=1971-07-05|title=Carcinoma of the vagina|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/4932433/|journal=JAMA|volume=217|issue=1|pages=46–52|doi=10.1001/jama.1971.03190010028006|issn=0098-7484|pmid=4932433}}</ref>50 വയസ്സിനു മുകളിലുള്ള സ്ത്രീകളിലാണ് യോനിയിൽ ക്യാൻസർ കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നത്. യോനിയിലെ കാൻസർ രോഗനിർണയത്തിന്റെ ശരാശരി പ്രായം 60 വയസ്സാണ്.<ref>{{Cite journal|last1=Creasman|first1=W. T.|last2=Phillips|first2=J. L.|last3=Menck|first3=H. R.|date=1998-09-01|title=The National Cancer Data Base report on cancer of the vagina|journal=Cancer|volume=83|issue=5|pages=1033–1040|doi=10.1002/(SICI)1097-0142(19980901)83:5<1033::AID-CNCR30>3.0.CO;2-6|issn=0008-543X|pmid=9731908|doi-access=free}}</ref> പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിൽ കണ്ടെത്തി ചികിത്സിച്ചാൽ പലപ്പോഴും ഭേദമാക്കാവുന്നതാണ്. യോനിയിലെ അർബുദത്തെ ചികിത്സിക്കാൻ സാധാരണയായി സർജറി അല്ലെങ്കിൽ പെൽവിക് റേഡിയേഷനുമായി സംയോജിപ്പിച്ച ശസ്ത്രക്രിയ ഉപയോഗിക്കുന്നു. == വിവരണം == പെൽവിക് മാലിഘ്നന്റ് മുഴകളുള്ള സ്ത്രീകളിൽ 2% ൽ താഴെയാണ് യോനിയിലെ കാർസിനോമ സംഭവിക്കുന്നത്. യോനിയിലെ ക്യാൻസറിന്റെ ഏറ്റവും സാധാരണമായ തരം സ്ക്വാമസ് കാർസിനോമയാണ്. ഹ്യൂമൻ പാപ്പിലോമ വൈറസ് (HPV) യോനിയിലെ ക്യാൻസറുമായി ശക്തമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. യോനിയിലെ അർബുദം മിക്കപ്പോഴും സംഭവിക്കുന്നത് യോനിയുടെ മുകൾ ഭാഗത്താണ് (51%), 30% താഴത്തെ മൂന്നിലിലും 19% മധ്യമൂന്നിലും കാണപ്പെടുന്നു. യോനിയിലെ അർബുദം എപ്പിത്തീലിയൽ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവരുന്ന ക്ഷതം അല്ലെങ്കിൽ അൾസർ പോലെയുള്ള ആഴം കുറഞ്ഞ നിമ്‌നഭാഗം പോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടാം. ബയോപ്സി വഴിയാണ് കൃത്യമായ രോഗനിർണയം നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite journal|last1=Shobeiri|first1=S. Abbas|last2=Rostaminia|first2=Ghazaleh|last3=White|first3=Dena|last4=Quiroz|first4=Lieschen H.|last5=Nihira|first5=Mikio A.|date=2013-08-01|title=Evaluation of Vaginal Cysts and Masses by 3-Dimensional Endovaginal and Endoanal Sonography|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-ultrasound-in-medicine_2013-08_32_8/page/1499|journal=Journal of Ultrasound in Medicine|language=en|volume=32|issue=8|pages=1499–1507|doi=10.7863/ultra.32.8.1499|pmid=23887963|issn=1550-9613|doi-access=free}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} == External links == {{Medical resources | ICD10 = {{ICD10|C|52||c|51}} | ICD9 = {{ICD9|184.0}} | ICDO = | OMIM = | DiseasesDB = 13693 | MedlinePlus = 001510 | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 3330 | MeshID = D014625 | GeneReviewsNBK = | GeneReviewsName = | NORD = | GARDNum = 9348 | GARDName = | Orphanet = | AO = | RP = | WO = | OrthoInfo = | NCI = }} * [http://www.desaction.org Clearinghouse of Information for DES daughters and Sons] * [http://www.cancer.gov/cancertopics/types/vaginal National Cancer Institute: Vaginal Cancer] * [http://www.cancerhelp.org.uk/type/vaginal-cancer/ Clinically reviewed vaginal cancer information for patients] * [https://web.archive.org/web/20110528060649/http://info.cancerresearchuk.org/cancerstats/types/vagina/ UK vaginal cancer statistics] * [http://www.cancer.net/cancer-types/vaginal-cancer Cancer.Net: Vaginal Cancer] *[http://www.anatomyatlases.org/AnatomicVariants/OrganSystem/Text/Vagina.shtml ''Vagina'', Anatomical Atlases, an Anatomical Digital Library (2018)] {{Urogenital neoplasia}} [[വർഗ്ഗം:അർബുദങ്ങൾ]] f8m3sh9ab6s7tk19zxuzhcuy5zsg6w6 0 584084 4675320 4667862 2026-10-11T21:05:09Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 2 books for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675320 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ് | image = Trichomonas May-Grünwald staining.jpg | caption = മെയ്-ഗ്രൻവാൾഡ് സ്റ്റെയിനിംഗ് ഉപയോഗിച്ച് ''ട്രൈക്കോമോണസ് വാഗിനാലിസ്'' കാണിക്കുന്ന മൈക്രോഗ്രാഫ് | field = [[ഗൈനക്കോളജി]] [[മൈക്രോബയോളജി]] [[സാംക്രമിക രോഗങ്ങൾ]] | synonyms = | symptoms = [[ജനനേന്ദ്രിയ ഭാഗത്ത്]] ചൊറിച്ചിൽ, ദുർഗന്ധം വമിക്കുന്ന നേർത്ത [[യോനിയിൽ നിന്നുള്ള സ്രവങ്ങൾ]], മൂത്രമൊഴിക്കുമ്പോൾ കത്തുന്ന പോലെ ഉള്ള തോന്നൽ, ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ വേദന | complications = | onset = എക്സ്പോഷർ കഴിഞ്ഞ് 5 മുതൽ 28 ദിവസം വരെ | duration = | types = | causes = ''[[ട്രൈക്കോമോണസ് വാഗിനാലിസ്]]'' (സാധാരണയായി ലൈംഗികമായി പകരുന്ന അണുബാധ) | risks = | diagnosis = യോനിയിലെ ദ്രാവകത്തിൽ പരാന്നഭോജിയെ കണ്ടെത്തൽ, [[മൈക്രോബയൽ കൾച്ചർ]], പരാന്നഭോജികൾക്കായുള്ള പരിശോധന [[DNA]] | differential = | prevention = Not having sex, using condoms, not [[douching]] | treatment = | medication = [[Antibiotic]]s ([[metronidazole]] or [[tinidazole]]) | prognosis = | frequency = 122 million (2015)<ref name=GBD2015Pre/> | deaths = }} '''ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ്''' ( '''ട്രിച്ച്''' ) ''ട്രൈക്കോമോണസ്'' ''വാഗിനാലിസ്'' എന്ന പരാന്നഭോജി മൂലമുണ്ടാകുന്ന ഒരു പകർച്ചവ്യാധിയാണ്. <ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/std/trichomonas/stdfact-trichomoniasis.htm|title=Trichomoniasis - CDC Fact Sheet|access-date=21 March 2016|date=November 17, 2015|website=CDC|archive-url=https://web.archive.org/web/20130219210323/http://www.cdc.gov/std/trichomonas/STDFact-Trichomoniasis.htm|archive-date=19 February 2013}}</ref> രോഗം ബാധിച്ചവരിൽ 70% പേർക്കും രോഗബാധയുണ്ടായാൽ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കാണാറില്ല. രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അവ സാധാരണയായി എക്സ്പോഷർ കഴിഞ്ഞ് 5 മുതൽ 28 ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം തുടങ്ങും. <ref>{{Cite web|url=http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/trichomoniasis.html#|title=Trichomoniasis|access-date=21 March 2016|date=August 31, 2015|website=Office on Women's Health|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327084225/http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/trichomoniasis.html|archive-date=27 March 2016}}</ref> അവ [[പ്രത്യുൽപ്പാദനാവയവം|ജനനേന്ദ്രിയ ഭാഗത്ത്]] ചൊറിച്ചിൽ, ദുർഗന്ധം വമിക്കുന്ന നേർത്ത യോനിയിൽ നിന്നുള്ള സ്രവങ്ങൾ, മൂത്രമൊഴിക്കുമ്പോൾ കത്തുന്നതു പോലെ ഉള്ള തോന്നൽ , ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ വേദന എന്നിവ ഉൾപ്പെടാം. ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ് ഉണ്ടാകുന്നത് [[എയ്‌ഡ്‌സ്‌|എച്ച്ഐവി/എയ്ഡ്സ്]] വരാനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. [[ഗർഭം|ഗർഭകാലത്ത്]] ഇത് സങ്കീർണതകൾക്കും കാരണമാകും. ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ് [[ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ|ലൈംഗികമായി പകരുന്ന ഒരു അണുബാധയാണ്]] (എസ്ടിഐ), ഇത് മിക്കപ്പോഴും യോനി, ഓറൽ അല്ലെങ്കിൽ ഗുദ ലൈംഗികതയിലൂടെ പകരുന്നു. <ref >{{Cite web|url=http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/trichomoniasis.html#|title=Trichomoniasis|access-date=21 March 2016|date=August 31, 2015|website=Office on Women's Health|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327084225/http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/trichomoniasis.html|archive-date=27 March 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/trichomoniasis.html# "Trichomoniasis"]. ''Office on Women's Health''. August 31, 2015. [https://web.archive.org/web/20160327084225/http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/trichomoniasis.html Archived] from the original on 27 March 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2016</span>.</cite></ref> ജനനേന്ദ്രിയ സ്പർശനത്തിലൂടെയും ഇത് പകരാം. രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ഇല്ലാതിരുന്നാൽ പോലും രോഗം ബാധിച്ച ആളുകൾക്ക് രോഗം പകരാം. <ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/std/trichomonas/stdfact-trichomoniasis.htm|title=Trichomoniasis - CDC Fact Sheet|access-date=21 March 2016|date=November 17, 2015|website=CDC|archive-url=https://web.archive.org/web/20130219210323/http://www.cdc.gov/std/trichomonas/STDFact-Trichomoniasis.htm|archive-date=19 February 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.cdc.gov/std/trichomonas/stdfact-trichomoniasis.htm "Trichomoniasis - CDC Fact Sheet"]. ''CDC''. November 17, 2015. [https://web.archive.org/web/20130219210323/http://www.cdc.gov/std/trichomonas/STDFact-Trichomoniasis.htm Archived] from the original on 19 February 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2016</span>.</cite></ref> ഒരു [[സൂക്ഷ്മദർശിനി|മൈക്രോസ്കോപ്പ്]] ഉപയോഗിച്ച് യോനിയിലെ ദ്രാവകത്തിൽ നിന്ന് പരാന്നഭോജിയെ കണ്ടെത്തുക, യോനിയിലെ ദ്രാവകം അല്ലെങ്കിൽ മൂത്രം കൾചർ ചെയ്ത് നോക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ പരാന്നഭോജിയുടെ [[ഡി.എൻ.എ|ഡിഎൻഎ]] പരിശോധന എന്നിവയിലൂടെയാണ് രോഗനിർണയം സാധ്യമാകുന്നത്. പരാന്നഭോജിയെ കണ്ടെത്തുകയാണ് എങ്കിൽ , മറ്റ് എസ്ടിഐകൾക്കായി കൂടെ പരീക്ഷിക്കണങ്ങൾ നടത്തണം. ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടാതിരിക്കുക, [[കോണ്ടം|ഗർഭനിരോധന ഉറകൾ]] ഉപയോഗിക്കുക, പുതിയ പങ്കാളിയുമായി ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് എസ്ടിഐ പരിശോധന നടത്തുക എന്നിവയാണ് പ്രതിരോധ മാർഗ്ഗങ്ങൾ. ബാക്ടീരിയ മൂലമല്ലെങ്കിലും, ചില [[ആന്റിബയോട്ടിക്ക്|ആൻറിബയോട്ടിക്കുകൾ]] ( മെട്രോണിഡാസോൾ, ടിനിഡാസോൾ, സെക്നിഡാസോൾ ) ഉപയോഗിച്ച് ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ് സുഖപ്പെടുത്താം. ലൈംഗിക പങ്കാളികൾക്കും ചികിത്സ നൽകണം. <ref>{{Cite web|url=http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/trichomoniasis.html#|title=Trichomoniasis|access-date=21 March 2016|date=August 31, 2015|website=Office on Women's Health|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327084225/http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/trichomoniasis.html|archive-date=27 March 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/trichomoniasis.html# "Trichomoniasis"]. ''Office on Women's Health''. August 31, 2015. [https://web.archive.org/web/20160327084225/http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/trichomoniasis.html Archived] from the original on 27 March 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2016</span>.</cite></ref> ചികിത്സ കഴിഞ്ഞ് മൂന്ന് മാസത്തിനുള്ളിൽ ഏകദേശം 20% ആളുകൾക്ക് വീണ്ടും രോഗം പിടിപെടുന്നു എന്ന് കണക്കുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/std/trichomonas/stdfact-trichomoniasis.htm|title=Trichomoniasis - CDC Fact Sheet|access-date=21 March 2016|date=November 17, 2015|website=CDC|archive-url=https://web.archive.org/web/20130219210323/http://www.cdc.gov/std/trichomonas/STDFact-Trichomoniasis.htm|archive-date=19 February 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.cdc.gov/std/trichomonas/stdfact-trichomoniasis.htm "Trichomoniasis - CDC Fact Sheet"]. ''CDC''. November 17, 2015. [https://web.archive.org/web/20130219210323/http://www.cdc.gov/std/trichomonas/STDFact-Trichomoniasis.htm Archived] from the original on 19 February 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2016</span>.</cite></ref> 2015-ൽ ഏകദേശം 122 <ref name="GBD2015Pre">{{Cite journal|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015|journal=Lancet|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|date=October 2016|pmid=27733282|pmc=5055577|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6}}</ref> പുതിയ ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ് കേസുകൾ ഉണ്ടായി. യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിൽ, ഏകദേശം 2 ദശലക്ഷം സ്ത്രീകൾ രോഗബാധിതരാണ്. <ref>{{Cite web|url=http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/trichomoniasis.html#|title=Trichomoniasis|access-date=21 March 2016|date=August 31, 2015|website=Office on Women's Health|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327084225/http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/trichomoniasis.html|archive-date=27 March 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/trichomoniasis.html# "Trichomoniasis"]. ''Office on Women's Health''. August 31, 2015. [https://web.archive.org/web/20160327084225/http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/trichomoniasis.html Archived] from the original on 27 March 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2016</span>.</cite></ref> പുരുഷന്മാരേക്കാൾ സ്ത്രീകളിലാണ് ഇത് പലപ്പോഴും സംഭവിക്കുന്നത്. 1836-ൽ ആൽഫ്രഡ് ഡോണെയാണ് ''ട്രൈക്കോമോണസ് വാഗിനാലിസ്'' ആദ്യമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞത്. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zjEWBAAAQBAJ&pg=PA60|title=Protozoa and Human Disease|last=Wiser|first=Mark|date=2010|publisher=Garland Science|isbn=9781136738166|page=60|archive-url=https://web.archive.org/web/20160402173752/https://books.google.com/books?id=zjEWBAAAQBAJ&pg=PA60|archive-date=2016-04-02}}</ref> 1916 <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_BcNvch0jhAC&pg=PA243|title=Principles and Practice of Clinical Parasitology.|last=Pearson|first=Richard D.|date=2001|publisher=[[Wiley (publisher)|John Wiley & Sons]]|isbn=9780470851722|location=Chichester|page=243|archive-url=https://web.archive.org/web/20160402132112/https://books.google.com/books?id=_BcNvch0jhAC&pg=PA243|archive-date=2016-04-02}}</ref> ൽ ഈ രോഗത്തിന് കാരണമാകുന്നതായി ഇത് ആദ്യമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു. == അടയാളങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും == [[പ്രമാണം:Trichomonas_vaginalis.webm|വലത്ത്‌|A single trichomonas by phase contrast microscopy]] ''ട്രൈക്കോമോണസ് വജൈനാലിസ്'' ബാധിച്ച മിക്ക ആളുകൾക്കും രോഗത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളൊന്നും വർഷങ്ങളോളം ഉണ്ടാകില്ല. <ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/std/trichomonas/stdfact-trichomoniasis.htm|title=STD Facts - Trichomoniasis|website=cdc.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20130219210323/http://www.cdc.gov/std/trichomonas/STDFact-Trichomoniasis.htm|archive-date=2013-02-19}}</ref> ലിംഗത്തിലും അല്ലെങ്കിൽ മൂത്രനാളിയിലും ( മൂത്രനാളി), അല്ലെങ്കിൽ യോനിയിൽ (യോനിനൈറ്റിസ് ) വേദന, കത്തുന്ന പോലത്തെ തോന്നൽ അല്ലെങ്കിൽ ചൊറിച്ചിൽ, എന്നിവ അനുഭവപ്പെടുന്ന ലക്ഷണങ്ങളാണ്. ലൈംഗിക [[ലൈംഗികബന്ധം|ബന്ധത്തിലും]] മൂത്രമൊഴിക്കുമ്പോഴും ഇരു ലിംഗക്കാർക്കും അസ്വസ്ഥത വർദ്ധിക്കും. സ്ത്രീകൾക്ക് മഞ്ഞ-പച്ച നിറത്തിൽ, ചൊറിച്ചിലോടെ, നുരകളോടെ, ദുർഗന്ധത്തോടെ (ഉളുമ്പു നാറ്റം) യോനിയിൽ നിന്ന് ഡിസ്ചാർജ് ഉണ്ടാകാം. അപൂർവ സന്ദർഭങ്ങളിൽ, അടിവയറ്റിൽ വേദന ഉണ്ടാകാം. രോഗലക്ഷണങ്ങൾ സാധാരണയായി 5 മുതൽ 28 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും. <ref name="Trichomoniasis symptoms">[https://www.cdc.gov/STD/Trichomonas/STDFact-Trichomoniasis.htm#symptoms Trichomoniasis symptoms] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130219210323/http://www.cdc.gov/std/trichomonas/STDFact-Trichomoniasis.htm|date=2013-02-19}}. cdc.gov</ref> ചിലപ്പോൾ ട്രൈക്കോമോണിയാസിസിനെ ക്ലമീഡിയ ആണോ എന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കാം കാരണം അവയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ സമാനമാണ്. <ref>{{Cite web|url=https://www.mylabbox.com/chlamydia-trichomoniasis-confusion/|title=Can Trichomoniasis Be Confused With Chlamydia?|access-date=18 July 2019|date=6 March 2019|website=mylabbox.com}}</ref> === സങ്കീർണതകൾ === ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ് നിരവധി ഗുരുതരമായ സങ്കീർണതകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. * ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ് [[എച്ച്.ഐ.വി.|എച്ച് ഐ വി]] അണുബാധയ്ക്കും അണുബാധയ്ക്കും ഉള്ള സാധ്യതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Neglected parasitic infections in the United States: trichomoniasis|journal=The American Journal of Tropical Medicine and Hygiene|volume=90|issue=5|pages=800–804|date=May 2014|pmid=24808247|pmc=4015567|doi=10.4269/ajtmh.13-0723}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Trichomoniasis and HIV interactions: a review|url=https://archive.org/details/sexually-transmitted-infections_2013-09_89_6/page/426|journal=Sexually Transmitted Infections|volume=89|issue=6|pages=426–33|date=September 2013|pmid=23605851|pmc=3748151|doi=10.1136/sextrans-2012-051005}}</ref> * ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ് ഒരു സ്ത്രീക്ക് കുറഞ്ഞ ഭാരം ഉള്ള അല്ലെങ്കിൽ [[അകാലജനനം|മാസം തികയാതെയുള്ള]] കുഞ്ഞിനെ പ്രസവിക്കാൻ കാരണമായേക്കാം. * [[സെർവിക്കൽ കാൻസർ|സെർവിക്കൽ ക്യാൻസറിന്]] കാരണമാകുന്നതിൽ ''ട്രൈക്കോമോണസ്'' അണുബാധയുടെ പങ്ക് വ്യക്തമല്ല, എന്നിരുന്നാലും ട്രൈക്കോമോണസ് അണുബാധ [[ഹ്യൂമൻ പാപ്പിലോമ വൈറസ്|എച്ച്പിവിയുടെ]] ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ള സ്‌ട്രെയിനുകളുമായി സഹ-അണുബാധയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കാം. <ref>{{Cite journal|title=Association of Trichomonas vaginalis and cytological abnormalities of the cervix in low risk women|journal=PLOS ONE|volume=8|issue=12|pages=e86266|date=30 December 2013|pmid=24386492|pmc=3875579|doi=10.1371/journal.pone.0086266|bibcode=2013PLoSO...886266D}}</ref> * പുരുഷന്മാരിൽ ''ടി. വജൈനാലിസ്'' അണുബാധ ലക്ഷണമില്ലാത്ത യൂറിത്രൈറ്റിസ്, പ്രോസ്റ്റാറ്റിറ്റിസ് എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നതായി കണ്ടെത്തി. [[പുരസ്ഥഗ്രന്ഥി|പ്രോസ്റ്റേറ്റ് ഗ്രന്ഥിയിൽ]], ഇത് വിട്ടുമാറാത്ത വീക്കം സൃഷ്ടിച്ചേക്കാം, അത് ഒടുവിൽ പ്രോസ്റ്റേറ്റ് ക്യാൻസറിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം. <ref name="CainiGandini2014">{{Cite journal|title=Sexually transmitted infections and prostate cancer risk: a systematic review and meta-analysis|journal=Cancer Epidemiology|volume=38|issue=4|pages=329–38|date=August 2014|pmid=24986642|doi=10.1016/j.canep.2014.06.002}}</ref> <ref name="pmid19741211">{{Cite journal|display-authors=6|title=Prospective study of Trichomonas vaginalis infection and prostate cancer incidence and mortality: Physicians' Health Study|journal=Journal of the National Cancer Institute|volume=101|issue=20|pages=1406–11|date=October 2009|pmid=19741211|pmc=2765259|doi=10.1093/jnci/djp306}}</ref> == കാരണങ്ങൾ == [[പ്രമാണം:Trichomoniasis_01.png|ലഘുചിത്രം| ''ട്രൈക്കോമോണസിന്റെ ജീവിതചക്രം'']] മനുഷ്യന്റെ ജനനേന്ദ്രിയ അവയവമാണ് ഈ ഇനത്തിന്റെ ഏക സംഭരണി. ട്രൈക്കോമോണസ് ലൈംഗിക അല്ലെങ്കിൽ ജനനേന്ദ്രിയ സമ്പർക്കത്തിലൂടെയാണ് പകരുന്നത്. <ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/std/trichomonas/STDFact-Trichomoniasis.htm|title=Trichomoniasis - CDC Fact Sheet|access-date=12 January 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20130219210323/http://www.cdc.gov/std/trichomonas/STDFact-Trichomoniasis.htm|archive-date=19 February 2013}}</ref> ഏകകോശ [[പ്രോട്ടോസോവ|പ്രോട്ടോസോവൻ]] ആതിഥേയ കോശങ്ങളിൽ മെക്കാനിക്കൽ സമ്മർദ്ദം സൃഷ്ടിക്കുകയും കോശ മരണശേഷം കോശ ശകലങ്ങൾ ഉള്ളിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Trichomonas vaginalis kills and eats--evidence for phagocytic activity as a cytopathic effect|url=https://archive.org/details/sim_parasitology_2010-01_137_1/page/65|journal=Parasitology|volume=137|issue=1|pages=65–76|date=January 2010|pmid=19723359|doi=10.1017/S0031182009991041}}</ref> === ജനിതക ശ്രേണി === ''ട്രൈക്കോമോനാസ്'' ജീനോമിന്റെ ഒരു ഡ്രാഫ്റ്റ് സീക്വൻസ് ജനുവരി 12, 2007-ന് ''സയൻസ്'' ജേണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ജീനോമിന് കുറഞ്ഞത് 26,000 [[ജീൻ|ജീനുകളെങ്കിലും]] ഉണ്ടെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു. ഇത് മനുഷ്യ ജീനോമിന് സമാനമായ സംഖ്യയാണ്. സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെടാത്ത ഏകദേശം 34,000 ജീനുകൾ, ട്രാൻസ്പോസിബിൾ മൂലകങ്ങളുടെ ഭാഗമായ ആയിരക്കണക്കിന് ജീനുകൾ ഉൾപ്പെടെ, ജീൻ ഉള്ളടക്കം 60,000-ലധികം എത്തിക്കുന്നു. <ref>[http://www.physorg.com/news87825794.html Scientists crack the genome of the parasite causing trichomoniasis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090104101824/http://www.physorg.com/news87825794.html|date=2009-01-04}}. Physorg.com. Jan. 12, 2007.</ref> == രോഗനിർണയം == ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ് പരിശോധിക്കുന്നതിന് മൂന്ന് പ്രധാന വഴികളുണ്ട്. * ആദ്യത്തേത് സലൈൻ മൈക്രോസ്കോപ്പി എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതിയാണ്, മൈക്രോസ്കോപ്പിന് കീഴിലുള്ള പരിശോധനയ്ക്കായി എൻഡോസെർവിക്കൽ, യോനി അല്ലെങ്കിൽ പെനൈൽ സ്വാബ് സാമ്പിൾ ആവശ്യമാണ്. <ref>{{Cite book|title=Management of Common Problems in Obstetrics and Gynecology|last=Epstein|first=Aaron|last2=Roy|first2=Subir|date=2010|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1405169165|editor-last=Goodwin|editor-first=T. Murphy|edition=5th|page=228|chapter=Chapter 50: Vulvovaginitis|quote=In 80% of cases, the diagnosis of trichomoniasis is confirmed by microscopic examination of saline wet mount, with the observation of motile trichominondas; their shape is "football-like" with moving flagella.|chapter-url=https://books.google.com/books?id=6vMopyn84isC&q=trichomoniasis+microscope+common&pg=PA228|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215160416/https://books.google.com/books?id=6vMopyn84isC&pg=PA228&lpg=PA228&dq=trichomoniasis+microscope+common&source=bl&ots=2eEjEcMTle&sig=lh2SFRdDARtb3YvYD_ZiNHQBCLA&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjIrO-l9eTRAhUFSCYKHW1sBD84FBDoAQg2MAQ#v=onepage&q=trichomoniasis%20microscope%20common&f=false|archive-date=2017-02-15}}</ref> ഒന്നോ അതിലധികമോ ട്രൈക്കോമോണാഡുകളുടെ സാന്നിധ്യം ഒരു നല്ല ഫലം നൽകുന്നു. ഈ രീതി ചിലവ് കുറഞ്ഞതാണ്, പക്ഷേ അപര്യാപ്തമായ സാമ്പിൾ കാരണം കുറഞ്ഞ സെൻസിറ്റിവിറ്റി (60-70%) ഉണ്ട്, ഇത് തെറ്റായ നെഗറ്റീവുകൾക്ക് കാരണമാകുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Trichomonas vaginalis: reevaluation of its clinical presentation and laboratory diagnosis|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-infectious-diseases_1980-02_141_2/page/137|journal=The Journal of Infectious Diseases|volume=141|issue=2|pages=137–143|date=February 1980|pmid=6965976|doi=10.1093/infdis/141.2.137}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Trichomoniasis|url=https://archive.org/details/sim_clinical-microbiology-reviews_2004-10_17_4/page/794|journal=Clinical Microbiology Reviews|volume=17|issue=4|pages=794–803, table of contents|date=October 2004|pmid=15489349|pmc=523559|doi=10.1128/cmr.17.4.794-803.2004}}</ref> * രണ്ടാമത്തെ ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് രീതി മൈക്രോബയോളജിക്കൽ കൾചർ ചെയ്യൽ ആണ്. ഇത് ചരിത്രപരമായി സാംക്രമിക രോഗനിർണയത്തിൽ ഏറ്റവും നല്ല മാർഗ്ഗം ആണ്. ''ട്രൈക്കോമോണസ് വാഗിനാലിസ്'' കൾച്ചർ ടെസ്റ്റുകൾ താരതമ്യേന വിലകുറഞ്ഞതാണ്; എന്നിരുന്നാലും, സംവേദനക്ഷമത ഇപ്പോഴും കുറച്ച് കുറവാണ് (70-89%). <ref name="ReferenceA">{{Cite journal|title=Comparison of APTIMA Trichomonas vaginalis transcription-mediated amplification to wet mount microscopy, culture, and polymerase chain reaction for diagnosis of trichomoniasis in men and women|journal=American Journal of Obstetrics and Gynecology|volume=200|issue=2|pages=188.e1–7|date=February 2009|pmid=19185101|doi=10.1016/j.ajog.2008.10.005}}</ref> * മൂന്നാമത്തെ രീതിയിൽ കൂടുതൽ സെൻസിറ്റീവ് ആയ ന്യൂക്ലിക് ആസിഡ് ആംപ്ലിഫിക്കേഷൻ ടെസ്റ്റുകൾ (NAATs) ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref name="ReferenceA" /> ഈ പരിശോധനകൾ മൈക്രോസ്കോപ്പി, കൾച്ചർ എന്നിവയേക്കാൾ ചെലവേറിയതാണ്, അവ വളരെ സെൻസിറ്റീവ് ആണ് (80-90%). <ref>{{Cite journal|title=Prevalence of Trichomonas vaginalis and coinfection with Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae in the United States as determined by the Aptima Trichomonas vaginalis nucleic acid amplification assay|journal=Journal of Clinical Microbiology|volume=50|issue=8|pages=2601–8|date=August 2012|pmid=22622447|pmc=3421522|doi=10.1128/JCM.00748-12}}</ref> == പ്രതിരോധം == പുരുഷ [[കോണ്ടം]] അല്ലെങ്കിൽ പെൺ കോണ്ടം ഉപയോഗിക്കുന്നത് ട്രൈക്കോമോണിയാസിസിന്റെ വ്യാപനം തടയാൻ സഹായിച്ചേക്കാം, ഈ അണുബാധയെ എങ്ങനെ തടയാം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ശ്രദ്ധാപൂർവം പഠനങ്ങൾ ഒരിക്കലും നടത്തിയിട്ടില്ല. ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ് വെള്ളത്തിലൂടെയുള്ള അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയില്ല, കാരണം ''ട്രൈക്കോമോണസ് വാഗിനാലിസ്'' 45-60 മിനിറ്റിനു ശേഷവും വെള്ളത്തിലും 30 മിനിറ്റ് മുതൽ 3 മണിക്കൂർ വരെ താപ വെള്ളത്തിലും 5-6 മണിക്കൂറിന് ശേഷം [[wiktionary:dilute|നേർപ്പിച്ച]] [[മൂത്രം|മൂത്രത്തിലും]] മരിക്കുന്നു. <ref>{{Cite book|title=Gynekologie|last=Rob|first=Lukáš|last2=Martan|first2=Alois|last3=Citterbart|first3=Karel|publisher=Galen|year=2008|isbn=978-80-7262-501-7|edition=2nd|location=Prague|page=136|language=cs|display-authors=etal}}</ref> നിലവിൽ കുടുംബാസൂത്രണമോ എസ്ടിഐ പരിശോധനയോ സ്വീകരിക്കുന്ന സാധാരണ യുഎസ് ജനതയ്ക്ക് സാധാരണ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സ്ക്രീനിംഗ് ആവശ്യകതകളൊന്നുമില്ല. <ref>{{Cite journal|title=Point: new trichs for "old" dogs: prospects for expansion of Trichomonas vaginalis screening|url=https://archive.org/details/sim_clinical-chemistry_2014-01_60_1/page/151|journal=Clinical Chemistry|volume=60|issue=1|pages=151–4|date=January 2014|pmid=24043491|doi=10.1373/clinchem.2013.210021}}</ref> <ref name="wendel">{{Cite journal|title=Trichomoniasis: challenges to appropriate management|journal=Clinical Infectious Diseases|volume=44 Suppl 3|issue=Suppl 3|pages=S123-9|date=April 2007|pmid=17342665|doi=10.1086/511425}}</ref> സെന്റർസ് ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോൾ ആൻഡ് പ്രിവൻഷൻ (സിഡിസി) യോനിയിൽ ഡിസ്ചാർജ് ഉള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ് പരിശോധന ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു <ref>{{Cite journal|title=Sexually transmitted diseases treatment guidelines, 2010|journal=MMWR. Recommendations and Reports|volume=59|issue=RR-12|pages=1–110|date=December 2010|pmid=21160459}}</ref> കൂടാതെ അണുബാധയ്‌ക്കോ എച്ച്ഐവി പോസിറ്റീവ് സെറോസ്റ്റാറ്റസിനോ സാധ്യതയുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് ഇത് പരിഗണിക്കാം. പുതിയതും വളരെ നിർദ്ദിഷ്ടവും സെൻസിറ്റീവുമായ ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ് ടെസ്റ്റുകളുടെ വരവ് സ്ത്രീകൾക്കും പുരുഷന്മാർക്കും പുതിയ സ്ക്രീനിംഗ് പ്രോട്ടോക്കോളുകൾക്ക് അവസരമൊരുക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Point: new trichs for "old" dogs: prospects for expansion of Trichomonas vaginalis screening|url=https://archive.org/details/sim_clinical-chemistry_2014-01_60_1/page/151|journal=Clinical Chemistry|volume=60|issue=1|pages=151–4|date=January 2014|pmid=24043491|doi=10.1373/clinchem.2013.210021}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMunson2014">Munson E (January 2014). [[doi:10.1373/clinchem.2013.210021|"Point: new trichs for "old" dogs: prospects for expansion of Trichomonas vaginalis screening"]]. ''Clinical Chemistry''. '''60''' (1): 151–4. [[ഡിജിറ്റൽ ഓബ്ജക്റ്റ് ഐഡന്റിഫയർ|doi]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.1373/clinchem.2013.210021|10.1373/clinchem.2013.210021]]</span>. [[പബ്മെഡ്|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24043491 24043491].</cite></ref> <ref name="smith">{{Cite journal|title=Implications of Trichomonas vaginalis nucleic acid amplification testing on medical training and practice|journal=Journal of Clinical Microbiology|volume=51|issue=5|pages=1650|date=May 2013|pmid=23592856|pmc=3647919|doi=10.1128/JCM.00188-13}}</ref> യുഎസിലെ ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ് രോഗനിർണ്ണയത്തിനും ചികിത്സയ്ക്കുമായി ഈ പുതിയ ടെസ്റ്റുകളുടെ ചെലവ്-കാര്യക്ഷമതയും ഏറ്റവും പ്രയോജനപ്രദമായ ഉപയോഗവും നിർണ്ണയിക്കാൻ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വമായ ആസൂത്രണം, ചർച്ച, ഗവേഷണം എന്നിവ ആവശ്യമാണ്, ഇത് മികച്ച പ്രതിരോധ പ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം. <ref name="smith" /> === സ്ക്രീനിംഗ് === ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ് അണുബാധയുടെ ലക്ഷണങ്ങളില്ലാത്ത ഗർഭിണികളെ പരിശോധിക്കുന്നതിനും അണുബാധയ്ക്ക് പോസിറ്റീവ് പരീക്ഷിക്കുന്ന സ്ത്രീകളെ ചികിത്സിക്കുന്നതിനുമുള്ള ക്രമരഹിതമായ നിയന്ത്രിത പരീക്ഷണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള തെളിവുകൾ മാസം [[അകാലജനനം|തികയാതെയുള്ള ജനന]] സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നതായി കാണിച്ചിട്ടില്ല. <ref>{{Cite journal|display-authors=6|title=Failure of metronidazole to prevent preterm delivery among pregnant women with asymptomatic Trichomonas vaginalis infection|url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2001-08-16_345_7/page/486|journal=The New England Journal of Medicine|volume=345|issue=7|pages=487–93|date=August 2001|pmid=11519502|doi=10.1056/NEJMoa003329}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Prevention of premature birth by screening and treatment for common genital tract infections: Results of a prospective controlled evaluation|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-obstetrics-and-gynecology_1995-07_173_1/page/157|journal=American Journal of Obstetrics and Gynecology|pages=157–167|volume=173|issue=1|doi=10.1016/0002-9378(95)90184-1|first=James A.|last=McGregor|first2=Janice I.|last2=French|first3=Ruth|last3=Parker|first4=Deborah|last4=Draper|first5=Elisa|last5=Patterson|first6=Ward|last6=Jones|first7=Kyja|last7=Thorsgard|first8=John|last8=McFee|year=1995|pmid=7631673}}</ref> ഈ ഫലം പരിശോധിക്കുന്നതിനും മികച്ച സ്ക്രീനിംഗ് രീതി നിർണ്ണയിക്കുന്നതിനും കൂടുതൽ പഠനങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. യുഎസിൽ, ഗർഭപിണ്ഡത്തിലേക്ക് എച്ച്ഐവി പകരാനുള്ള സാധ്യതയുമായി ''ട്രൈക്കോമോണസ്'' അണുബാധ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ, എച്ച്ഐവി ബാധിതരിൽ മാത്രമേ ഗർഭിണികളെ രോഗലക്ഷണങ്ങളില്ലാതെ പരിശോധിക്കാൻ ശുപാർശ ചെയ്യൂ. <ref>{{Cite journal|title=Sexually transmitted diseases treatment guidelines, 2015|journal=MMWR. Recommendations and Reports|volume=64|issue=RR-03|pages=1–137|date=June 2015|pmid=26042815|pmc=5885289}}</ref> == ചികിത്സ == ഗർഭിണികൾക്കും അല്ലാത്തവർക്കും ചികിത്സ സാധാരണയായി മെട്രോണിഡാസോൾ, ഒരിക്കൽ കഴിക്കുക എന്നതാണ്. <ref>{{Cite journal|title=Sexually transmitted diseases treatment guidelines, 2015|journal=MMWR. Recommendations and Reports|volume=64|issue=RR-03|pages=1–137|date=June 2015|pmid=26042815|pmc=5885289}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFWorkowskiBolan2015">Workowski KA, Bolan GA (June 2015). [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5885289 "Sexually transmitted diseases treatment guidelines, 2015"]. ''MMWR. Recommendations and Reports''. '''64''' (RR-03): 1–137. [[പിഎംസി (ഐഡന്റിഫയർ)|PMC]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5885289 5885289]</span>. [[പബ്മെഡ്|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26042815 26042815].</cite></ref> ഗർഭാവസ്ഥയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ആദ്യ ത്രിമാസത്തിൽ ജാഗ്രതയോടെ ഉപയോഗിക്കണം. <ref>{{Cite journal|title=Treatment of infections caused by metronidazole-resistant Trichomonas vaginalis|url=https://archive.org/details/sim_clinical-microbiology-reviews_2004-10_17_4/page/783|journal=Clinical Microbiology Reviews|volume=17|issue=4|pages=783–93, table of contents|date=October 2004|pmid=15489348|pmc=523556|doi=10.1128/CMR.17.4.783-793.2004}}</ref> ലൈംഗിക പങ്കാളികൾക്ക്, രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ഇല്ലെങ്കിൽപ്പോലും, ചികിത്സിക്കണം. <ref>{{Cite book|title=Gynekologie|last=Rob|first=Lukáš|last2=Martan|first2=Alois|last3=Citterbart|first3=Karel|publisher=Galen|year=2008|isbn=978-80-7262-501-7|edition=2nd|location=Prague|page=136|language=cs|display-authors=etal}}<cite class="citation book cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true" id="CITEREFRobMartanCitterbart2008">Rob, Lukáš; Martan, Alois; Citterbart, Karel; et&nbsp;al. (2008). ''Gynekologie'' (in Czech) (2nd&nbsp;ed.). Prague: Galen. p.&nbsp;136. [[ഇന്റർനാഷണൽ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ബുക്ക് നമ്പർ|ISBN]]&nbsp;[[പ്രത്യേകം:പുസ്തക ഉറവിടങ്ങൾ/978-80-7262-501-7|<bdi>978-80-7262-501-7</bdi>]].</cite> [[Category:CS1 Czech-language sources (cs)]]</ref> പരാന്നഭോജികളെ നശിപ്പിക്കാൻ നൈട്രോമിഡാസോൾ ഒറ്റ ഡോസ് മതി. <ref>{{Cite journal|title=Interventions for treating trichomoniasis in women|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=2|pages=CD000218|date=2003-04-22|pmid=12804391|pmc=6532670|doi=10.1002/14651858.CD000218|editor-last=Cochrane Infectious Diseases Group}}</ref> 95-97% കേസുകളിൽ, മെട്രോണിഡാസോളിന്റെ ഒരു ഡോസിന് ശേഷം അണുബാധ പരിഹരിക്കപ്പെടും. <ref>{{Cite journal|title=Sexually transmitted diseases treatment guidelines, 2010|journal=MMWR. Recommendations and Reports|volume=59|issue=RR-12|pages=1–110|date=December 2010|pmid=21160459}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFWorkowskiBerman2010">Workowski KA, Berman S (December 2010). "Sexually transmitted diseases treatment guidelines, 2010". ''MMWR. Recommendations and Reports''. '''59''' (RR-12): 1–110. [[പബ്മെഡ്|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21160459 21160459].</cite></ref> <ref>{{Cite journal|title=Incidence and predictors of reinfection with Trichomonas vaginalis in HIV-infected women|url=https://archive.org/details/sim_sexually-transmitted-diseases_2000-05_27_5/page/284|journal=Sexually Transmitted Diseases|volume=27|issue=5|pages=284–8|date=May 2000|pmid=10821602|doi=10.1097/00007435-200005000-00009}}</ref> ട്രൈക്കോമോണസ് കേസുകളിൽ 4-5% മെട്രോണിഡാസോളിനെ പ്രതിരോധിക്കുന്നതായി പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, ഇത് ചില "ആവർത്തിച്ചുള്ള" കേസുകൾക്ക് കാരണമാകാം. <ref>{{Cite journal|title=Treatment of infections caused by metronidazole-resistant Trichomonas vaginalis|journal=Clinical Microbiology Reviews|volume=17|issue=4|pages=783–93, table of contents|date=October 2004|pmid=15489348|pmc=523556|doi=10.1128/CMR.17.4.783-793.2004}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFCudmoreDelgatyHayward-McClellandPetrin2004">Cudmore SL, Delgaty KL, Hayward-McClelland SF, Petrin DP, Garber GE (October 2004). [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC523556 "Treatment of infections caused by metronidazole-resistant Trichomonas vaginalis"]. ''Clinical Microbiology Reviews''. '''17''' (4): 783–93, table of contents. [[ഡിജിറ്റൽ ഓബ്ജക്റ്റ് ഐഡന്റിഫയർ|doi]]:[[doi:10.1128/CMR.17.4.783-793.2004|10.1128/CMR.17.4.783-793.2004]]. [[പിഎംസി (ഐഡന്റിഫയർ)|PMC]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC523556 523556]</span>. [[പബ്മെഡ്|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15489348 15489348].</cite></ref> <ref>{{Cite journal|title=Neglected parasitic infections in the United States: trichomoniasis|journal=The American Journal of Tropical Medicine and Hygiene|volume=90|issue=5|pages=800–804|date=May 2014|pmid=24808247|pmc=4015567|doi=10.4269/ajtmh.13-0723}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSecorMeitesStarrWorkowski2014">Secor WE, Meites E, Starr MC, Workowski KA (May 2014). [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4015567 "Neglected parasitic infections in the United States: trichomoniasis"]. ''The American Journal of Tropical Medicine and Hygiene''. '''90''' (5): 800–804. [[ഡിജിറ്റൽ ഓബ്ജക്റ്റ് ഐഡന്റിഫയർ|doi]]:[[doi:10.4269/ajtmh.13-0723|10.4269/ajtmh.13-0723]]. [[പിഎംസി (ഐഡന്റിഫയർ)|PMC]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4015567 4015567]</span>. [[പബ്മെഡ്|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24808247 24808247].</cite></ref> ചികിത്സ കൂടാതെ, ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ് സ്ത്രീകളിൽ മാസങ്ങൾ മുതൽ വർഷങ്ങൾ വരെ നിലനിൽക്കും, കൂടാതെ പുരുഷന്മാരിൽ ചികിത്സ കൂടാതെ മെച്ചപ്പെടുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. [[എച്ച്.ഐ.വി.|എച്ച് ഐ വി]] അണുബാധയുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് ഒരു ഡോസ് നൽകുന്നതിനേക്കാൾ ഏഴ് ദിവസം ചികിത്സിച്ചാൽ മെച്ചപ്പെട്ട രോഗശമനം ലഭിക്കും. <ref>{{Cite journal|title=Sexually transmitted diseases treatment guidelines, 2015|journal=MMWR. Recommendations and Reports|volume=64|issue=RR-03|pages=1–137|date=June 2015|pmid=26042815|pmc=5885289}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFWorkowskiBolan2015">Workowski KA, Bolan GA (June 2015). [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5885289 "Sexually transmitted diseases treatment guidelines, 2015"]. ''MMWR. Recommendations and Reports''. '''64''' (RR-03): 1–137. [[പിഎംസി (ഐഡന്റിഫയർ)|PMC]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5885289 5885289]</span>. [[പബ്മെഡ്|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26042815 26042815].</cite></ref> <ref>{{Cite journal|display-authors=6|title=A randomized treatment trial: single versus 7-day dose of metronidazole for the treatment of Trichomonas vaginalis among HIV-infected women|journal=Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes|volume=55|issue=5|pages=565–71|date=December 2010|pmid=21423852|pmc=3058179|doi=10.1097/qai.0b013e3181eda955}}</ref> സ്കീനിന്റെ ഗ്രന്ഥിയും മറ്റ് ജനിതകഘടനകളും ഒരു റിസർവോയറായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനാൽ തൊലി പുറത്ത് ഉള്ള ചികിത്സകൾ കഴിക്കുന്ന ആൻറിബയോട്ടിക്കുകളേക്കാൾ ഫലപ്രദമല്ല. <ref>{{Cite journal|title=Clinical and microbiological aspects of Trichomonas vaginalis|journal=Clinical Microbiology Reviews|volume=11|issue=2|pages=300–17|date=April 1998|pmid=9564565|pmc=106834|doi=10.1128/CMR.11.2.300}}</ref> == എപ്പിഡെമിയോളജി == 2013-ൽ ഏകദേശം 58 ദശലക്ഷം ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ് കേസുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു <ref name="GBD2015">{{Cite journal|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 301 acute and chronic diseases and injuries in 188 countries, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013|journal=Lancet|volume=386|issue=9995|pages=743–800|date=August 2015|pmid=26063472|pmc=4561509|doi=10.1016/s0140-6736(15)60692-4}}</ref> . സ്ത്രീകളിൽ (2.7%) പുരുഷന്മാരേക്കാൾ (1.4%) ഇത് സാധാരണമാണ്. <ref name="LancetEpi2012">{{Cite journal|title=Years lived with disability (YLDs) for 1160 sequelae of 289 diseases and injuries 1990-2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010|journal=Lancet|volume=380|issue=9859|pages=2163–96|date=December 2012|pmid=23245607|pmc=6350784|doi=10.1016/S0140-6736(12)61729-2|url=http://www.documentation.ird.fr/hor/fdi:010059240}}</ref> യുഎസിലെ ഏറ്റവും സാധാരണമായ നോൺ-വൈറൽ എസ്ടിഐയാണിത്, പ്രതിവർഷം 3.7 ദശലക്ഷം വ്യാപകമായ കേസുകളും 1.1 ദശലക്ഷം പുതിയ കേസുകളും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. <ref>Centers for Disease Control and Prevention, National Center for HIV/AIDS, Viral Hepatitis, and TB. Division of STD Prevention. Trichomoniasis - CDC Fact Sheet. 2012.</ref> <ref>{{Cite journal|display-authors=6|title=Sexually transmitted infections among US women and men: prevalence and incidence estimates, 2008|url=https://archive.org/details/sim_sexually-transmitted-diseases_2013-03_40_3/page/187|journal=Sexually Transmitted Diseases|volume=40|issue=3|pages=187–93|date=March 2013|pmid=23403598|doi=10.1097/OLQ.0b013e318286bb53}}</ref> യുഎസിലെ പൊതു ജനസംഖ്യയുടെ 3%, <ref>{{Cite journal|title=Prevalence of Trichomonas vaginalis and coinfection with Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae in the United States as determined by the Aptima Trichomonas vaginalis nucleic acid amplification assay|journal=Journal of Clinical Microbiology|volume=50|issue=8|pages=2601–8|date=August 2012|pmid=22622447|pmc=3421522|doi=10.1128/JCM.00748-12}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGinocchioChapinSmithAslanzadeh2012">Ginocchio CC, Chapin K, Smith JS, Aslanzadeh J, Snook J, Hill CS, Gaydos CA (August 2012). [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3421522 "Prevalence of Trichomonas vaginalis and coinfection with Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae in the United States as determined by the Aptima Trichomonas vaginalis nucleic acid amplification assay"]. ''Journal of Clinical Microbiology''. '''50''' (8): 2601–8. [[ഡിജിറ്റൽ ഓബ്ജക്റ്റ് ഐഡന്റിഫയർ|doi]]:[[doi:10.1128/JCM.00748-12|10.1128/JCM.00748-12]]. [[പിഎംസി (ഐഡന്റിഫയർ)|PMC]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3421522 3421522]</span>. [[പബ്മെഡ്|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22622447 22622447].</cite></ref> <ref name="pmid17968828">{{Cite journal|title=The prevalence of Trichomonas vaginalis infection among reproductive-age women in the United States, 2001-2004|url=https://archive.org/details/sim_clinical-infectious-diseases_2007-11-15_45_10/page/n101|journal=Clinical Infectious Diseases|volume=45|issue=10|pages=1319–26|date=November 2007|pmid=17968828|doi=10.1086/522532}}</ref> 7.5-32% വരെ മിതമായ-ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ള (തടവുകാർ ഉൾപ്പെടെ) രോഗബാധിതരാണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{Cite journal|display-authors=6|title=Epidemiology of undiagnosed trichomoniasis in a probability sample of urban young adults|journal=PLOS ONE|volume=9|issue=3|pages=e90548|year=2014|pmid=24626058|pmc=3953116|doi=10.1371/journal.pone.0090548|bibcode=2014PLoSO...990548R}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Prevalence and factors associated with Trichomonas vaginalis infection among high-risk women in Los Angeles|url=https://archive.org/details/sim_sexually-transmitted-diseases_2013-10_40_10/page/804|journal=Sexually Transmitted Diseases|volume=40|issue=10|pages=804–7|date=October 2013|pmid=24275733|pmc=4188531|doi=10.1097/OLQ.0000000000000026}}</ref> <ref name="pmid18360314">{{Cite journal|title=Risk factors for prevalent and incident Trichomonas vaginalis among women attending three sexually transmitted disease clinics|url=https://archive.org/details/sim_sexually-transmitted-diseases_2008-05_35_5/page/484|journal=Sexually Transmitted Diseases|volume=35|issue=5|pages=484–8|date=May 2008|pmid=18360314|doi=10.1097/OLQ.0b013e3181644b9c}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Correlates of incident Trichomonas vaginalis infections among African American female adolescents|url=https://archive.org/details/sexually-transmitted-diseases_2014-04_41_4/page/240|journal=Sexually Transmitted Diseases|volume=41|issue=4|pages=240–5|date=April 2014|pmid=24622635|pmc=4313569|doi=10.1097/OLQ.0000000000000094}}</ref> <ref name="pmid23449600">{{Cite journal|title=Trichomonas vaginalis infection among women receiving gynaecological care at an Alabama HIV Clinic|url=https://archive.org/details/sexually-transmitted-infections_2013-09_89_6/page/514|journal=Sexually Transmitted Infections|volume=89|issue=6|pages=514–8|date=September 2013|pmid=23449600|doi=10.1136/sextrans-2012-050889}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Female epidemiology of transcription-mediated amplification-based Trichomonas vaginalis detection in a metropolitan setting with a high prevalence of sexually transmitted infection|journal=Journal of Clinical Microbiology|volume=50|issue=12|pages=3927–31|date=December 2012|pmid=23015673|pmc=3503002|doi=10.1128/JCM.02078-12}}</ref> <ref name="pmid20023598">{{Cite journal|display-authors=6|title=Prevalence and correlates of Trichomonas vaginalis among incarcerated persons assessed using a highly sensitive molecular assay|url=https://archive.org/details/sim_sexually-transmitted-diseases_2010-03_37_3/page/165|journal=Sexually Transmitted Diseases|volume=37|issue=3|pages=165–8|date=March 2010|pmid=20023598|doi=10.1097/OLQ.0b013e3181bcd3fc}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=The association between Trichomonas infection and incarceration in HIV-seropositive and at-risk HIV-seronegative women|url=https://archive.org/details/sim_sexually-transmitted-diseases_2011-12_38_12/page/1094|journal=Sexually Transmitted Diseases|volume=38|issue=12|pages=1094–100|date=December 2011|pmid=22082718|pmc=3767476|doi=10.1097/OLQ.0b013e31822ea147}}</ref>  == റഫറൻസുകൾ == {{Reflist}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * [https://www.cdc.gov/std/Trichomonas/STDFact-Trichomoniasis.htm ഡിസീസ് കൺട്രോൾ ആൻഡ് പ്രിവൻഷൻ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ്] * [https://www.niaid.nih.gov/factsheets/vaginitis.htm നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അലർജി ആൻഡ് ഇൻഫെക്ഷനിൽ നിന്നുള്ള വാഗിനൈറ്റിസ്/യോനി അണുബാധ വസ്തുത ഷീറ്റ്] . ഈ ലേഖനത്തിന്റെ ആദ്യ പതിപ്പ് ഈ [[പൊതുസഞ്ചയം|പൊതു ഡൊമെയ്ൻ]] റിസോഴ്സിൽ നിന്ന് എടുത്തതാണ്. * [http://www.emedicinehealth.com/articles/17599-1.asp ഇമെഡിസിൻ ഹെൽത്ത് ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080522111746/http://www.emedicinehealth.com/Articles/17599-1.asp|date=2008-05-22}} ചെയ്തു [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] 7edg0k576sw6hg14q84agx6a865ka9b 0 584262 4675287 4546131 2026-10-11T19:17:12Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675287 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox medical person|name=ക്രിസ്റ്റീൻ മാർഗരറ്റ് പുക്സൺ|birth_name=മാർഗരറ്റ് ഹെയ്ൽ|birth_date={{birth date|1915|07|25|df=y}}|birth_place=[[വെസ്റ്റ് ബ്രോംവിച്ച്]], ഇംഗ്ലണ്ട്|death_date={{Death date and age|2008|04|01|1915|07|25|df=y}}|death_place=[[ലണ്ടൻ]], ഇംഗ്ലണ്ട്|nationality=ബ്രിട്ടീഷ്|education=[[ബർമിംഗ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]|occupation=[[ബാരിസ്റ്റർ]], [[ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റ്]], [[ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻ]], എഴുത്തുകാരൻ, ജഡ്ജി|years_active=1942–{{circa|1950s}} as physician<br>1952–1993 as barrister|known_for=|profession=ഫിസിഷ്യൻ|field=ഗൈനക്കോളജി, ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ്|work_institutions=ക്വീൻ എലിസബത്ത് ഹോസ്പിറ്റൽ ബർമിംഗ്ഹാം}} [[Category:Articles with hCards]] '''ക്രിസ്റ്റീൻ മാർഗരറ്റ് പുക്സൺ''' {{Post-nominals|QC|FRCOG|Country=GBR}} (25 ജൂലൈ 1915 - 1 ഏപ്രിൽ 2008) ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് ബാരിസ്റ്ററും [[ഗൈനക്കോളജി|ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും]] [[ഒബ്സ്റ്റട്രിക്ക്സ്|പ്രസവചികിത്സകയുമായിരുന്നു]] . ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായും പ്രസവചികിത്സകയായും തന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ച അവർ പിന്നീട് കുടുംബ നിയമത്തിലും മെഡിക്കൽ അശ്രദ്ധയിലും വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടി നിയമജ്ഞ ആയി പ്രശസ്തയായി. == ആദ്യകാല ജീവിതവും മെഡിക്കൽ ജീവിതവും == മാർഗരറ്റ് ഹെയ്ൽ 1915 ജൂലൈ 25 ന് വെസ്റ്റ് ബ്രോംവിച്ചിൽ ഒരു ഇരുമ്പ് വ്യാപാരിയായ റെജിനാൾഡ് വുഡ് ഹെയ്ലിന്റെയും ക്ലാര ലിലിയന്റെയും മകളായി ജനിച്ചു. അവർ സ്റ്റോർബ്രിഡ്ജിൽ വളർന്നു , വോർസെസ്റ്റർഷയറിലെ മാൽവേണിലെ ആബി കോളേജിൽ ചേർന്നു. [[ഓക്സ്ഫഡ് സർവകലാശാല|ഓക്‌സ്‌ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ]] സ്ഥാനം വേണ്ടെന്നുവെച്ച്, പകരം അവൾ ബർമിംഗ്ഹാം യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ വെറ്റിനറി മെഡിസിൻ പഠിക്കാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തു. അവർ പിന്നീട് മെഡിസിനിലേക്ക് മാറി. അവൾ 1937-ൽ തന്റെ ആദ്യ ഭർത്താവ് റാൽഫ് വെഡലിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു. പഠനത്തിന് തടസ്സമില്ലാതെ അവർക്ക് രണ്ട് കുട്ടികൾ പിറന്നു. 1942 ൽ [[ഒബ്സ്റ്റട്രിക്ക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി|ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിയിൽ]] സ്വർണ്ണ മെഡലോടെ ബിരുദം നേടി. <ref>{{Cite journal|journal=Journal of Patient Safety and Risk Management|title=Margaret Puxon|year=2008|doi=10.1258/cr.2008.080035|volume=14|pages=104–106|issue=3}}</ref> ബിരുദം നേടിയ ശേഷം, അവർ ഒരു ഹൗസ് ഓഫീസറും തുടർന്ന് ക്യൂൻ എലിസബത്ത് ഹോസ്പിറ്റൽ ബർമിംഗ്ഹാമിൽ ഗൈനക്കോളജി രജിസ്ട്രാറും ആയിരുന്നു. 1944-ൽ രണ്ടാമത്തെ ഭർത്താവ് പീറ്റർ പക്‌സണിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു, അവർ കോൾചെസ്റ്ററിലേക്ക് മാറി. 1946 -ൽ റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുകളുടെ (MRCOG) അംഗത്വ പരീക്ഷയിൽ വിജയിച്ചു ; അടുത്ത വർഷം, ബർമിംഗ്ഹാം സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് പ്രസവചികിത്സയിൽ എംഡി നേടി, എസെക്സ് കൗണ്ടി കൗൺസിൽ കൺസൾട്ടന്റ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായി. <ref>{{Cite journal|url=https://archive.org/details/sim_british-medical-journal_2008-06-28_336_7659/page/1510|doi=10.1136/bmj.a476|pmc=2440894|journal=[[British Medical Journal]]|title=Christine Margaret Puxon|year=2008|volume=336|issue=7659|page=1510|first=Caroline|last=Richmond}}</ref> == നിയമ ജീവിതം == 1949-ൽ പുക്‌സൺ തന്റെ മൂന്നാമത്തെ കുട്ടിയെ ഗർഭിണിയായപ്പോൾ, നേരത്തെ രണ്ട് തവണ ഗർഭം അലസലുകൾ ഉണ്ടായതിനാൽ ജോലിയിൽ നിന്ന് അവധിയെടുക്കാൻ അവളെ ഉപദേശിച്ചു. വിരസത ഒഴിവാക്കാൻ, അവൾ നിയമത്തിൽ ഒരു കറസ്പോണ്ടൻസ് കോഴ്സ് ആരംഭിച്ചു, അത് മകന്റെ ജനനത്തിനു ശേഷം പൂർത്തിയാക്കി. അവൾ പിന്നീട് ലണ്ടനിലേക്ക് മാറി, അവിടെ അവൾക്ക് ഒരു നിയമ അപ്രന്റീസ്ഷിപ്പ് വാഗ്ദാനം കിട്ടി. 1954-ൽ അവളെ ബാറിലേക്ക് വരുത്തിയപ്പോൾ ഒരു ഗുമസ്തൻ അവൾക്ക് ഒരു ജോലിയും നൽകില്ലെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി; നിയമസഹായ കേസുകളും മടങ്ങിയെത്തിയ സൈനികർക്കുള്ള വിവാഹമോചന കേസുകളും ഏറ്റെടുത്ത് അവൾ ആദ്യം ഉപജീവനം കഴിച്ചു. അവയൊക്കെ മറ്റ് മിക്ക ബാറിസ്റ്റർമാർക്കും അഭികാമ്യമല്ലാത്ത കേസുകൾ ആയിരുന്നു. 1955-ൽ തന്റെ മൂന്നാമത്തെ ഭർത്താവ് മോറിസ് വില്യംസിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു. അവൾ വിവാഹമോചന സമ്പ്രദായം സ്ഥാപിക്കുകയും ക്രമേണ കുടുംബ നിയമത്തിൽ പ്രശസ്തി നേടുകയും ചെയ്തു; ഗായകൻ മാൻഡി സ്മിത്തിൽ നിന്നുള്ള വിവാഹമോചനത്തിൽ [[ദ റോളിങ് സ്റ്റോൺസ്|റോളിംഗ് സ്റ്റോൺസ്]] ബാസിസ്റ്റ് ബിൽ വൈമനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു, കൂടാതെ ''ജെ വി സിയിൽ'' ദത്തെടുക്കാൻ വേണ്ടി വളർത്തിയ ഒരു കുട്ടിയുടെ കസ്റ്റഡി വീണ്ടെടുക്കാൻ സ്വാഭാവിക അമ്മ ആഗ്രഹിച്ച കേസിൽ അവൾ ദത്തെടുക്കുന്ന അമ്മയെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. <ref>{{Cite journal|url=|doi=10.1136/bmj.a476|pmc=2440894|journal=[[British Medical Journal]]|title=Christine Margaret Puxon|year=2008|volume=336|issue=7659|page=1510|first=Caroline|last=Richmond}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFRichmond2008">Richmond, Caroline (2008). [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2440894 "Christine Margaret Puxon"]. ''[[ബ്രിട്ടീഷ് മെഡിക്കൽ ജേണൽ|British Medical Journal]]''. '''336''' (7659): 1510. [[ഡിജിറ്റൽ ഓബ്ജക്റ്റ് ഐഡന്റിഫയർ|doi]]:[[doi:10.1136/bmj.a476|10.1136/bmj.a476]]. [[പിഎംസി (ഐഡന്റിഫയർ)|PMC]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2440894 2440894]</span>.</cite></ref> 1970-കളിൽ, പുക്സൺ കുടുംബ നിയമത്തിൽ നിന്ന് മെഡിക്കൽ നെഗ്‌ലിജൻസിലേക്ക് താൽപ്പര്യങ്ങൾ മാറ്റി, സാധാരണയായി വാദികളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന അവർക്ക് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നിയമത്തിലും ഉള്ള അവളുടെ ഇരട്ട യോഗ്യതകൾ ഈ മേഖലയിൽ പ്രധാന നേട്ടം നൽകി. <ref>{{Cite journal|url=|doi=10.1136/bmj.a476|pmc=2440894|journal=[[British Medical Journal]]|title=Christine Margaret Puxon|year=2008|volume=336|issue=7659|page=1510|first=Caroline|last=Richmond}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFRichmond2008">Richmond, Caroline (2008). [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2440894 "Christine Margaret Puxon"]. ''[[ബ്രിട്ടീഷ് മെഡിക്കൽ ജേണൽ|British Medical Journal]]''. '''336''' (7659): 1510. [[ഡിജിറ്റൽ ഓബ്ജക്റ്റ് ഐഡന്റിഫയർ|doi]]:[[doi:10.1136/bmj.a476|10.1136/bmj.a476]]. [[പിഎംസി (ഐഡന്റിഫയർ)|PMC]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2440894 2440894]</span>.</cite></ref> ബീജവും അണ്ഡവും ദാതാക്കൾക്കുള്ള സമ്മത കരാറുകളുടെ വാക്കുകളെ കുറിച്ച് അവർ വന്ധ്യതാ ക്ലിനിക്കായ ബോൺ ഹാൾ ക്ലിനിക്കിന് ഉപദേശം നൽകി. ഫാമിലി പ്ലാനിംഗ് അസോസിയേഷന് നിയമനടപടി നേരിടേണ്ടി വന്നപ്പോൾ, അവർ രാവിലെ കഴിച്ച ശേഷമുള്ള ഗുളികയുടെ കുറിപ്പടി ഗർഭച്ഛിദ്രം നൽകുന്നതിന് തുല്യമാണോ എന്നതിനെക്കുറിച്ച് പുക്സണോട് ആലോചിച്ചു; 72 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ ഗുളിക ഉപയോഗിച്ചാൽ, ഗർഭപാത്രത്തിൻറെ ഭിത്തിയിൽ അണ്ഡം ഘടിപ്പിച്ചിട്ടില്ലാത്തതിനാൽ, നിയമത്തിന്റെ അർത്ഥത്തിൽ അതിന്റെ ഉപയോഗം ഗർഭച്ഛിദ്രത്തിന് തുല്യമല്ലെന്ന് പുക്സൺ ഉപദേശിച്ചു. 1979-ൽ റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുകളുടെ ഫെലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പുക്‌സൺ 1982-ൽ ക്വീൻസ് കൗൺസലായി നിയമിതനായി. 1970 മുതൽ 1986 വരെ ഒരു ഡെപ്യൂട്ടി സർക്യൂട്ട് ജഡ്ജിയും 1986 മുതൽ 1993 ൽ വിരമിക്കുന്നതുവരെ ഒരു റെക്കോർഡറും ആയിരുന്നു. 1950-കളോടെ അവർ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിക്കൽ പ്രാക്ടീസ് ഉപേക്ഷിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, ''പ്രോഗ്രസ് ഇൻ ഒബ്‌സ്റ്റട്രിക്‌സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജി'' (1983), ''ഇൻ വിട്രോ ഫെർട്ടിലൈസേഷൻ: പാസ്റ്റ്, പ്രസന്റ് ആൻഡ് ഫ്യൂച്ചർ'' (1986), ''ഗൈനക്കോളജി'' (1991), ''സേഫ്'' എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മുൻനിര മെഡിക്കൽ പാഠപുസ്തകങ്ങളിലേക്ക് അവർ തുടർന്നും സംഭാവനകൾ നൽകി. ''ഒബ്സ്റ്റട്രിക്സ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിയിൽ പ്രാക്ടീസ്'' (1994). == മരണം == [[ന്യുമോണിയ|ന്യുമോണിയ ബാധിച്ച്]] 2008 ഏപ്രിൽ 1-ന് ലണ്ടനിലെ കിംഗ് എഡ്വേർഡ് ഏഴാമൻ ഹോസ്പിറ്റലിൽ വെച്ച് പുക്സൺ അന്തരിച്ചു. == റഫറൻസുകൾ == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:2008-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1915-ൽ ജനിച്ചവർ]] hja49qt8ent83itoshqqkdbwbok9osh 0 585745 4675319 4652632 2026-10-11T21:02:12Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675319 wikitext text/x-wiki {{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2023 ഫെബ്രുവരി}} പെരിറ്റോണിയത്തിലേക്ക് തുറക്കുന്ന യോനിയുടെ മുകൾ ഭാഗമാണ് '''വജൈനൽ കഫ്'''. [[ഹിസ്ട്രക്ടമി ശസ്ത്രക്രിയ|ഹിസ്റ്റെരെക്ടമി]] സമയത്ത് [[യോനി|സെർവിക്സും]] [[ഗർഭപാത്രം|ഗർഭപാത്രവും]] നീക്കം ചെയ്ത ശേഷം ഇത് [[ഗർഭാശയമുഖം|തുന്നിയടയ്ക്കുന്നു]]. <ref>{{Cite book|title=Williams gynecology|url=https://archive.org/details/williamsgynecolo0000unse|last=Hoffman|first=Barbara L.|last2=Williams|first2=J. Whitridge|date=2012|publisher=McGraw-Hill Medical|isbn=978-0-07-171672-7|edition=2nd|location=New York|pages=[https://archive.org/details/williamsgynecolo0000unse/page/1054 1054] and 1050|oclc=779244257}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.medilexicon.com/dictionary/21790|title=Vaginal Cuff - Medical Definition from MediLexicon|access-date=2018-01-13|website=www.medilexicon.com|archive-date=2018-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180114183804/http://www.medilexicon.com/dictionary/21790|url-status=dead}}</ref> സെർവിക്സ് യോനിയോട് ചേർന്നിരുന്ന ശസ്ത്രക്രിയാ ഭാഗത്തിന്റെ അരികുകൾ ഒന്നിച്ച് [[സർജിക്കൽ സ്യുച്ചർ|തുന്നിച്ചേർത്താണ്]] വജൈനൽ കഫ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്. യോനിയുടെ അരികുകൾ അടുപ്പിച്ച് പരസ്പരം തുന്നിച്ചേർക്കുകയും, പ്രോലാപ്സ് തടയുന്നതിനായി അവയെ ഗർഭാശയ അസ്ഥിബന്ധങ്ങളോട് ചേർത്ത് തുന്നുകയും ചെയ്താണ് ഇത് സാധ്യമാക്കുന്നത്. പുതുതായി ഉണ്ടാക്കിയ വജൈനൽ കഫിലേക്ക് പെരിറ്റോണിയവും തുന്നിച്ചേർക്കുന്നു. <ref>{{Cite book|title=Williams gynecology|url=https://archive.org/details/williamsgynecolo0000unse|last=Hoffman|first=Barbara L.|last2=Williams|first2=J. Whitridge|date=2012|publisher=McGraw-Hill Medical|isbn=978-0-07-171672-7|edition=2nd|location=New York|pages=[https://archive.org/details/williamsgynecolo0000unse/page/1054 1054] and 1050|oclc=779244257}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHoffmanWilliams2012">Hoffman BL, Williams JW (2012). ''Williams gynecology'' (2nd&nbsp;ed.). New York: McGraw-Hill Medical. pp.&nbsp;1054 and 1050. [[ഇന്റർനാഷണൽ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ബുക്ക് നമ്പർ|ISBN]]&nbsp;[[പ്രത്യേകം:പുസ്തക ഉറവിടങ്ങൾ/978-0-07-171672-7|<bdi>978-0-07-171672-7</bdi>]]. [[ഒ.സി.എൽ.സി.|OCLC]]&nbsp;[//www.worldcat.org/oclc/779244257 779244257].</cite></ref> ഒരു തുന്നിയടയ്ക്കൽ രീതി മറ്റൊന്നിനെക്കാൾ പ്രയോജനകരമായേക്കാം. <ref>{{Cite journal|title=Vaginal cuff dehiscence: risk factors and management|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-obstetrics-and-gynecology_2012-04_206_4/page/n35|journal=American Journal of Obstetrics and Gynecology|volume=206|issue=4|pages=284–8|date=April 2012|pmid=21974989|pmc=3319233|doi=10.1016/j.ajog.2011.08.026}}</ref> വജൈനൽ കഫ് ഭാഗികമായോ പൂർണമായോ വിട്ടുപോകുന്നതിനോ (ഡീഹിസെൻസ്) തുറന്നുപോകുന്നതിനോ ഉള്ള പ്രവണതയുണ്ട്. <ref>{{Cite journal|title=Pelvic organ prolapse|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_march-24-30-2007_369_9566/page/1027|journal=Lancet|volume=369|issue=9566|pages=1027–38|date=March 2007|pmid=17382829|doi=10.1016/s0140-6736(07)60462-0}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.clevelandclinicmeded.com/live/courses/MIGS/presentations/0131_0730_Closure%20of%20the%20Vaginal%20Cuff_Sprague.pdf|title=Closure of the Vaginal Cuff Following Hysterectomy: Prevention and Management of Dehiscence|last=Sprague|first=Michael L.|date=January 2016|website=The Cleveland Clinic}}</ref> വജൈനൽ കഫ് വിട്ടുപോകുന്നതിനൊപ്പം ഉണ്ടാകാവുന്ന മറ്റൊരു സങ്കീർണതയാണ് ഇവിസറേഷൻ, അഥവാ [[മനുഷ്യരിലെ പചനവ്യൂഹം|കുടൽ]] യോനിയിലേക്ക് ഇറങ്ങിവരുന്ന അവസ്ഥ. <ref>{{Cite journal|title=Vaginal cuff dehiscence: risk factors and management|journal=American Journal of Obstetrics and Gynecology|volume=206|issue=4|pages=284–8|date=April 2012|pmid=21974989|pmc=3319233|doi=10.1016/j.ajog.2011.08.026}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFCroninSungMatteson2012">Cronin B, Sung VW, Matteson KA (April 2012). [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3319233 "Vaginal cuff dehiscence: risk factors and management"]. ''American Journal of Obstetrics and Gynecology''. '''206''' (4): 284–8. [[ഡിജിറ്റൽ ഓബ്ജക്റ്റ് ഐഡന്റിഫയർ|doi]]:[[doi:10.1016/j.ajog.2011.08.026|10.1016/j.ajog.2011.08.026]]. [[പിഎംസി (ഐഡന്റിഫയർ)|PMC]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3319233 3319233]</span>. [[പബ്മെഡ്|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21974989 21974989].</cite></ref> വജൈനൽ കഫിന്റെ ഒരു ഭാഗമോ മുഴുവനുമോ വീണ്ടും തുറന്നുപോകാം. <ref>{{Cite journal|title=Vaginal cuff dehiscence and evisceration: a review of the literature|journal=Current Opinion in Obstetrics and Gynecology|volume=28|issue=4|pages=297–303|date=August 2016|pmid=27310715|doi=10.1097/gco.0000000000000294}}</ref> വജൈനൽ കഫ് സങ്കീർണതകൾക്കുള്ള സാധ്യത ഹിസ്റ്റെരെക്ടമി ചെയ്യുന്ന രീതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു: റോബോട്ടിക് സഹായത്തോടെയുള്ള ടോട്ടൽ ലാപ്രോസ്കോപ്പിക് ഹിസ്റ്റെരെക്ടമി, ടോട്ടൽ [[ഹിസ്ട്രക്ടമി ശസ്ത്രക്രിയ|ലാപ്രോസ്കോപ്പിക് ഹിസ്റ്റെരെക്ടമി]], ലാപ്രോസ്കോപ്പിക് സഹായത്തോടെയുള്ള യോനീമാർഗ ഹിസ്റ്റെരെക്ടമി, ടോട്ടൽ അബ്ഡോമിനൽ ഹിസ്റ്റെരെക്ടമി, ടോട്ടൽ വജൈനൽ ഹിസ്റ്റെരെക്ടമി. <ref>{{Cite journal|title=Vaginal cuff dehiscence and evisceration: a review of the literature|journal=Current Opinion in Obstetrics and Gynecology|volume=28|issue=4|pages=297–303|date=August 2016|pmid=27310715|doi=10.1097/gco.0000000000000294}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHurLightfootMcMillinKho2016">Hur HC, Lightfoot M, McMillin MG, Kho KA (August 2016). "Vaginal cuff dehiscence and evisceration: a review of the literature". ''Current Opinion in Obstetrics and Gynecology''. '''28''' (4): 297–303. [[ഡിജിറ്റൽ ഓബ്ജക്റ്റ് ഐഡന്റിഫയർ|doi]]:[[doi:10.1097/gco.0000000000000294|10.1097/gco.0000000000000294]]. [[പബ്മെഡ്|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27310715 27310715]. [[S2CID (ഐഡന്റിഫയർ)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:39693604 39693604].</cite></ref> ലൈംഗികബന്ധം, [[മലബന്ധം|വിട്ടുമാറാത്ത മലബന്ധം]], [[ആസ്മ|ആസ്ത്മ]], [[ക്രോണിക് ഒബ്‌സ്ട്രക്ടീവ് പൾമൊണറി ഡിസീസ്|സി‌ഒ‌പി‌ഡി]] എന്നിവയും ഉദരാന്തർഭാഗത്തെ മർദ്ദം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങളും വജൈനൽ കഫിന് സമ്മർദ്ദമുണ്ടാക്കാം. ഈ ഘടനയ്ക്ക് അണുബാധ, ഹെമറ്റോമ, മറ്റ് ശസ്ത്രക്രിയാനന്തര സങ്കീർണതകൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. റേഡിയേഷൻ ചികിത്സകൾ, പ്രായം, [[പെൽവിക് അവയവങ്ങളുടെ പ്രോലാപ്സ്|പെൽവിക് അവയവ പ്രോലാപ്‌സ്]], കോർട്ടികോസ്റ്റീറോയിഡുകളുടെ ഉപയോഗം, ഒപ്പമുള്ള അർബുദം എന്നിവയാണ് മുറിവുണങ്ങുന്നതിനെ ബാധിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളായി കരുതപ്പെടുന്നത്. <ref>{{Cite journal|title=Vaginal cuff dehiscence and evisceration: a review of the literature|journal=Current Opinion in Obstetrics and Gynecology|volume=28|issue=4|pages=297–303|date=August 2016|pmid=27310715|doi=10.1097/gco.0000000000000294}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHurLightfootMcMillinKho2016">Hur HC, Lightfoot M, McMillin MG, Kho KA (August 2016). "Vaginal cuff dehiscence and evisceration: a review of the literature". ''Current Opinion in Obstetrics and Gynecology''. '''28''' (4): 297–303. [[ഡിജിറ്റൽ ഓബ്ജക്റ്റ് ഐഡന്റിഫയർ|doi]]:[[doi:10.1097/gco.0000000000000294|10.1097/gco.0000000000000294]]. [[പബ്മെഡ്|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27310715 27310715]. [[S2CID (ഐഡന്റിഫയർ)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:39693604 39693604].</cite></ref> അപൂർവ്വമാണെങ്കിലും, വജൈനൽ കഫ് ഡീഹിസെൻസിന്റെ വ്യാപനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഏകദേശ കണക്കുകൾ വിലയിരുത്തുക പ്രയാസമാണ്; കാരണം കേസ് പഠനങ്ങളും അനുമാന റിപ്പോർട്ടുകളും മാത്രമേ ലഭ്യമായിട്ടുള്ളൂ. <ref>{{Cite journal|title=Vaginal cuff dehiscence: risk factors and management|journal=American Journal of Obstetrics and Gynecology|volume=206|issue=4|pages=284–8|date=April 2012|pmid=21974989|pmc=3319233|doi=10.1016/j.ajog.2011.08.026}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFCroninSungMatteson2012">Cronin B, Sung VW, Matteson KA (April 2012). [//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3319233 "Vaginal cuff dehiscence: risk factors and management"]. ''American Journal of Obstetrics and Gynecology''. '''206''' (4): 284–8. [[ഡിജിറ്റൽ ഓബ്ജക്റ്റ് ഐഡന്റിഫയർ|doi]]:[[doi:10.1016/j.ajog.2011.08.026|10.1016/j.ajog.2011.08.026]]. [[പിഎംസി (ഐഡന്റിഫയർ)|PMC]]&nbsp;<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3319233 3319233]</span>. [[പബ്മെഡ്|PMID]]&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21974989 21974989].</cite></ref> വജൈനൽ കഫിന്റെ ബലം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, [[ചെറുകുടൽ]] യോനിയിലൂടെ പുറത്തേക്ക് തള്ളിവരുന്ന വജൈനൽ ഇവിസറേഷൻ സംഭവിക്കാം. == അവലംബം == {{Reflist|32em}} [[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീരോഗശാസ്ത്രം]] 69p86cwnip9th6v6mpiypm9k0iiv220 0 585816 4675290 4662850 2026-10-11T19:21:30Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675290 wikitext text/x-wiki {{pu|Pre-existing disease in pregnancy}} ഗർഭാവസ്ഥയുടെ വിവിധ സങ്കീർണതകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, [[ഗർഭം|ഗർഭകാലം]] മൂലം നേരിട്ട് ഉണ്ടാകാത്തതും എന്നാൽ ഗർഭിണികളിൽ കാണപ്പെടുന്നതുമായ രോഗത്തെയാണ് '''ഗർഭാവസ്ഥയിൽ നിലവിലുള്ള രോഗം''' എന്നതുകൊണ്ട് അർഥമാക്കുന്നത്. ഇത്തരം രോഗങ്ങൾ ഗർഭകാലത്ത് വഷളാകുകയോ ഗർഭധാരണത്തിന് അപകടസാധ്യത ഉണ്ടാക്കുകയോ ചെയ്യാം (ഗർഭകാല സങ്കീർണതകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് പോലെ). ഈ അപകടസാധ്യതയുടെ ഒരു പ്രധാന ഘടകം, ഗർഭാവസ്ഥയിൽ രോഗത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായി വരുന്ന മരുന്നുകളുടെ ഉപയോഗത്തിൽനിന്ന് ഉണ്ടാകാം. അത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ഗർഭം തുടരാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് അധിക വൈദ്യപരിചരണം ആവശ്യമാണ്; ഇത് പലപ്പോഴും വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിലെ വിദഗ്ധരടങ്ങിയ ഒരു സംഘത്തിൽനിന്നാണ് ലഭിക്കുക. അത്തരമൊരു സംഘത്തിൽ (പ്രസവചികിത്സകനു പുറമേ) ആ രോഗത്തിലെ ഒരു വിദഗ്ധനും മറ്റ് ചികിത്സകരും ഉൾപ്പെട്ടേക്കാം (ഉദാഹരണത്തിന്, മാതൃ-ഭ്രൂണ വൈദ്യശാസ്ത്ര വിദഗ്ധർ അല്ലെങ്കിൽ പ്രസവകാല വൈദ്യശാസ്ത്ര വിദഗ്ധർ, [[ഡയറ്റീഷ്യൻ|ഡയറ്റീഷ്യൻമാർ]] മുതലായവർ).<ref group="MMHE">{{Cite web|url=http://www.merckmanuals.com/home/womens_health_issues/pregnancy_complicated_by_disease/overview_of_disease_during_pregnancy.html|title=Overview of Disease During Pregnancy|last=Merck|website=Merck Manual Home Health Handbook|publisher=Merck Sharp & Dohme}}</ref> == വിട്ടുമാറാത്ത രക്താതിമർദ്ദം == ഗർഭാവസ്ഥയിലെ വിട്ടുമാറാത്ത രക്താതിമർദ്ദം അമ്മയ്ക്കും ഗർഭപിണ്ഡത്തിനും സങ്കീർണതകൾ വർദ്ധിപ്പിക്കും. സൂപ്പർഇമ്പോസ്ഡ് പ്രീ-എക്ലാംപ്സിയയും സിസേറിയൻ പ്രസവവും മാതൃ സങ്കീർണതകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. മാസം തികയാതെയുള്ള പ്രസവം, കുറഞ്ഞ ജനനഭാരം, മരണം എന്നിവ ഗർഭപിണ്ഡത്തിന്റെ സങ്കീർണതകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അമിതവണ്ണത്തിന്റെയും മെറ്റബോളിക് സിൻഡ്രോമിന്റെയും വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന നിരക്ക് വിട്ടുമാറാത്ത രക്താതിമർദ്ദത്തിന്റെയും അനുബന്ധ സങ്കീർണതകളുടെയും വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന വ്യാപനത്തിൽ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal|last=Bramham|first=Kate|last2=Parnell|first2=Bethany|last3=Nelson-Piercy|first3=Catherine|last4=Seed|first4=Paul T|last5=Poston|first5=Lucilla|last6=Chappell|first6=Lucy C|date=2014-04-15|title=Chronic hypertension and pregnancy outcomes: systematic review and meta-analysis|journal=The BMJ|volume=348|pages=g2301|doi=10.1136/bmj.g2301|issn=0959-8138|pmc=3988319|pmid=24735917}}</ref> ഉയർന്ന രക്തസമ്മർദ്ദത്തിനുള്ള ചികിത്സ ഗർഭകാലത്തെ ഗുരുതരമായ രക്താതിമർദ്ദത്തിന്റെ തോത് കുറയ്ക്കുന്നതായി കാണിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഗർഭാവസ്ഥയിലെ സങ്കീർണതകളിൽ കാര്യമായ വ്യത്യാസമുണ്ടായില്ല (ഉദാഹരണത്തിന്, സൂപ്പർഇമ്പോസ്ഡ് പ്രീ-എക്ലാംപ്സിയ, ചാപിള്ളപ്രസവം / നവജാതശിശു മരണം).<ref>{{Cite journal|last=Webster|first=Louise M.|last2=Conti‐Ramsden|first2=Frances|last3=Seed|first3=Paul T.|last4=Webb|first4=Andrew J.|last5=Nelson‐Piercy|first5=Catherine|last6=Chappell|first6=Lucy C.|date=2017-05-17|title=Impact of Antihypertensive Treatment on Maternal and Perinatal Outcomes in Pregnancy Complicated by Chronic Hypertension: A Systematic Review and Meta-Analysis|journal=Journal of the American Heart Association: Cardiovascular and Cerebrovascular Disease|volume=6|issue=5|doi=10.1161/JAHA.117.005526|issn=2047-9980|pmc=5524099|pmid=28515115}}</ref> == അന്തഃസ്രാവീ വൈകല്യങ്ങൾ == === പ്രമേഹം === ഗർഭിണികളിലെ [[പ്രമേഹം]] (ഗർഭകാല പ്രമേഹത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല) മൂലമുള്ള അപകടസാധ്യതകളിൽ ഗർഭം അലസൽ, വളർച്ചാ മുരടിപ്പ്, വളർച്ചാ ത്വരണം, ഗർഭപിണ്ഡത്തിന്റെ അമിതവണ്ണം (മാക്രോസോമിയ), പോളിഹൈഡ്രാംനിയോസ്, ജനന വൈകല്യങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. === തൈറോയ്ഡ് രോഗം === ഗർഭാവസ്ഥയിലെ തൈറോയ്ഡ് രോഗം തിരുത്തിയില്ലെങ്കിൽ ഗർഭപിണ്ഡത്തിന്റെയും അമ്മയുടെയും ക്ഷേമത്തെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കും. തൈറോയ്ഡ് പ്രവർത്തന വൈകല്യത്തിന്റെ ദോഷകരമായ ഫലങ്ങൾ ഗർഭകാലത്തിനും പ്രസവത്തിനും അപ്പുറത്തേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും കുട്ടിയുടെ ആദ്യകാല ജീവിതത്തിലെ ന്യൂറോ ഇന്റലക്ച്വൽ വികാസത്തെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്യും. ഗർഭാവസ്ഥയിൽ തൈറോയ്ഡ് ഹോർമോണുകളുടെ ആവശ്യം വർദ്ധിക്കുന്നു; ഇത് മുമ്പ് ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതിരുന്ന തൈറോയ്ഡ് രോഗം വഷളാകാൻ ഇടയാക്കും. തൈറോയ്ഡ് പ്രവർത്തന വൈകല്യം കണ്ടെത്താനുള്ള ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ പരിശോധനാ മാർഗം ഏതെന്ന് അറിവായിട്ടില്ല.<ref name="Spencer2015">{{Cite journal|last=Spencer|first=L|last2=Bubner|first2=T|last3=Bain|first3=E|last4=Middleton|first4=P|title=Screening and subsequent management for thyroid dysfunction pre-pregnancy and during pregnancy for improving maternal and infant health.|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|date=21 September 2015|volume=2015|issue=9|pages=CD011263|pmid=26387772|doi=10.1002/14651858.CD011263.pub2|pmc=9233937}}</ref> തൈറോയ്ഡ് പ്രശ്‌നങ്ങളുടെ 'ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ള'വരെ (കുടുംബചരിത്രമോ ലക്ഷണങ്ങളോ ഉള്ളവർ) മാത്രം പരിശോധിക്കുന്നതിനുപകരം എല്ലാ ഗർഭിണികളെയും പരിശോധിച്ചപ്പോൾ കൂടുതൽ സ്ത്രീകളിൽ തൈറോയ്ഡ് പ്രവർത്തന വൈകല്യം കണ്ടെത്തിയതായി ഒരു അവലോകനത്തിൽ വ്യക്തമായി.<ref name="Spencer2015" /> തൈറോയ്ഡ് പ്രവർത്തന വൈകല്യമുള്ള കൂടുതൽ സ്ത്രീകളെ കണ്ടെത്തുന്നു എന്നതിനർഥം ആ സ്ത്രീകൾക്ക് ഗർഭകാലത്തുടനീളം ചികിത്സയും പരിചരണവും ലഭിക്കും എന്നാണ്. എന്നിരുന്നാലും, ഗർഭഫലങ്ങൾ അതിശയകരമാംവിധം സമാനമായിരുന്നു; അതിനാൽ എല്ലാ ഗർഭിണികളെയും തൈറോയ്ഡ് പ്രശ്നങ്ങൾക്കായി പരിശോധിക്കുന്നതിന്റെ ഫലങ്ങൾ വിലയിരുത്താൻ കൂടുതൽ ഗവേഷണം ആവശ്യമാണ്.<ref name="Spencer2015" /> == ഹൈപ്പർകൊയാഗുലബിലിറ്റി == ഗർഭാവസ്ഥയിലെ ഹൈപ്പർകൊയാഗുലബിലിറ്റി എന്നത് ഗർഭിണികളിൽ [[ത്രോംബോസിസ്]] (രക്തം കട്ടപിടിക്കൽ) ഉണ്ടാകാനുള്ള പ്രവണതയാണ്; ഉദാഹരണത്തിന്, തുടർന്ന് പൾമണറി എംബോളിസത്തിന് സാധ്യതയുള്ള ഡീപ്പ് വെയിൻ ത്രോംബോസിസ്. പ്രസവാനന്തര രക്തസ്രാവം തടയുന്നതിനുള്ള ഫിസിയോളജിക്കൽ അഡാപ്റ്റീവ് മെക്കാനിസമെന്ന നിലയിൽ, ഗർഭധാരണം തന്നെ ഹൈപ്പർകൊയാഗുലബിലിറ്റിയുടെ (ഗർഭധാരണം മൂലമുള്ള ഹൈപ്പർകൊയാഗുലബിലിറ്റി) ഒരു ഘടകമാണ്.<ref name="gresele">Page 264 in: {{Cite book|title=Platelets in hematologic and cardiovascular disorders: a clinical handbook|url=https://archive.org/details/plateletsinhemat0000unse|last=Gresele, Paolo|publisher=Cambridge University Press|year=2008|isbn=978-0-521-88115-9|location=Cambridge, UK}}</ref> ഈസ്ട്രജന്റെ പ്രവർത്തനഫലമായി കരൾ ഫൈബ്രിനോജൻ പോലുള്ള രക്തം കട്ടപിടിക്കൽ ഘടകങ്ങൾ കൂടുതലായി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നതാണ് ഗർഭധാരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഹൈപ്പർകൊയാഗുലബിലിറ്റിക്ക് കാരണം. മറ്റേതെങ്കിലും അടിസ്ഥാന ഹൈപ്പർകൊയാഗുലബിൾ അവസ്ഥ കൂടി ഒപ്പമുണ്ടെങ്കിൽ, ത്രോംബോസിസിനോ എംബോളിസത്തിനോ ഉള്ള സാധ്യത ഗണ്യമായേക്കാം.<ref name="gresele"/> നിലവിലുള്ള പല ജനിതക വൈകല്യങ്ങളും ഗർഭാവസ്ഥയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഹൈപ്പർകൊയാഗുലബിൾ അവസ്ഥയെ വഷളാക്കും. ഉദാഹരണങ്ങളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു: * ഫാക്ടർ വി ലൈഡൻ * പ്രോത്രോംബിൻ G20210A * പ്രോട്ടീൻ സി കുറവ് * പ്രോട്ടീൻ എസ് കുറവ് * ആന്റിത്രോംബിൻ III കുറവ് == അണുബാധകൾ == === വെർട്ടിക്കലി ട്രാൻസ്മിറ്റഡ് അണുബാധകൾ === {{main|വെർട്ടിക്കലി ട്രാൻസ്മിറ്റഡ് ഇൻഫെക്ഷൻ}} TORCH അണുബാധകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന പല [[അണുബാധ|പകർച്ചവ്യാധികൾക്കും]] ഗർഭപിണ്ഡത്തിലേക്ക് പകരാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. TORCHES എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഉദാഹരണങ്ങളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു: * [[ടോക്സോപ്ലാസ്മ ഗോൺഡീ|ടോക്സോപ്ലാസ്മ]] * മറ്റുള്ളവ: പാർവോവൈറസ് B19, [[സിക്ക വൈറസ്|സിക്ക]], [[ചിക്കൻപോക്സ്]] * [[ജർമൻ മീസിൽസ്|റൂബെല്ല]] * [[സൈറ്റോമെഗലോവൈറസ്]] * ഹെർപ്പസ് സിംപ്ലക്സ് അല്ലെങ്കിൽ നവജാത ഹെർപ്പസ് സിംപ്ലക്സ് * [[എച്ച്.ഐ.വി.|എച്ച്ഐവി]]<ref name="pmid1601999">{{Cite journal|last=K E Ugen|last2=J J Goedert|last3=J Boyer|last4=Y Refaeli|last5=I Frank|last6=W V Williams|last7=A Willoughby|last8=S Landesman|last9=H Mendez|title=Vertical transmission of human immunodeficiency virus (HIV) infection. Reactivity of maternal sera with glycoprotein 120 and 41 peptides from HIV type 1|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-investigation_1992-06_89_6/page/1923|journal=J Clin Invest|volume=89|issue=6|pages=1923–1930|date=June 1992|doi=10.1172/JCI115798|pmid=1601999|pmc=295892}}</ref><ref name="pmid10839660">{{Cite journal|title=Randomized trial of vitamin supplements in relation to vertical transmission of HIV-1 in Tanzania|journal=Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes|volume=23|issue=3|pages=246–254|year=1999|pmid=10839660|doi=10.1097/00042560-200003010-00006}}</ref> * [[പറങ്കിപ്പുണ്ണ്|സിഫിലിസ്]]<ref name="pmid9989893">{{Cite journal|title=Maternal syphilis and vertical perinatal transmission of human immunodeficiency virus type-1 infection|url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-gynecology-obstetrics_1998-12_63_3/page/246|journal=International Journal of Gynecology & Obstetrics|volume=63|issue=3|pages=246–254|year=1998|doi=10.1016/S0020-7292(98)00165-9|pmid=9989893}}</ref> ഗർഭാവസ്ഥയിലെ അണുബാധകൾ, അവയുടെ ചികിത്സയ്ക്കായി ഗർഭകാലത്ത് മരുന്നുകൾ ഉപയോഗിക്കണമോ വേണ്ടയോ എന്നതിനെക്കുറിച്ച് പ്രത്യേക ആശങ്കകൾ ഉയർത്തുന്നു (അതായത്, [[ആന്റിബയോട്ടിക്ക്|ആൻറിബയോട്ടിക്കുകൾ]] അല്ലെങ്കിൽ ആൻറിവൈറലുകൾ). ഉദാഹരണത്തിന്, എച്ച്1എൻ1 ഇൻഫ്ലുവൻസ അണുബാധയുള്ള ഗർഭിണികൾക്ക് ഒസെൽറ്റമിവിർ (മുൻഗണനയുള്ള മരുന്ന്) അല്ലെങ്കിൽ സനാമിവിർ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ആൻറിവൈറൽ ചികിത്സ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു.<ref name="icsi2010">[http://www.icsi.org/prenatal_care_4/prenatal_care__routine__full_version__2.html Health Care Guideline: Routine Prenatal Care. Fourteenth Edition.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080705032759/http://www.icsi.org/prenatal_care_4/prenatal_care__routine__full_version__2.html|date=2008-07-05}} By the Institute for Clinical Systems Improvement. July 2010.</ref> മൃഗങ്ങളിൽ നടത്തിയ പഠനങ്ങളിൽ ഉയർന്ന അളവിൽ നൽകുമ്പോൾ അമാന്റാഡൈനും റിമന്റഡൈനും ടെരാറ്റോജെനിക്കും എംബ്രിയോടോക്സിക്കും ആണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="icsi2010" /> === കാൻഡിഡൽ വൾവോവജൈനിറ്റിസ് === ഗർഭാവസ്ഥയിൽ [[ഈസ്ട്രജൻ]] പോലെയുള്ള സ്ത്രീ ലൈംഗിക ഹോർമോണുകളുടെ അളവിലുണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ, ഒരു സ്ത്രീക്ക് കാൻഡിഡൽ വൾവോവജൈനിറ്റിസ് ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഗർഭാവസ്ഥയിൽ ''കാൻഡിഡ'' ഫംഗസ് കൂടുതൽ വ്യാപകമാണ് (സാധാരണമാണ്); ആവർത്തിച്ചുള്ള അണുബാധയ്ക്കുള്ള സാധ്യതയും കൂടുതലാണ്.<ref name="Lancet2007">{{Cite journal|last=Sobel|first=JD|title=Vulvovaginal candidosis.|journal=Lancet|date=9 June 2007|volume=369|issue=9577|pages=1961–71|pmid=17560449|doi=10.1016/S0140-6736(07)60917-9|url=https://www.semanticscholar.org/paper/e95f53938e1056a329b8e74c484b07224da2dc1b}}</ref> ഗർഭാവസ്ഥയിൽ ലക്ഷണങ്ങളില്ലാത്ത കാൻഡിഡൽ വൾവോവജൈനിറ്റിസിനുള്ള ചികിത്സ [[അകാലജനനം|അകാല ജനന]] സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നു എന്നതിന് വ്യക്തമായ തെളിവുകളൊന്നുമില്ല.<ref>{{Cite journal|doi=10.1186/1471-2393-11-18|title=Treatment of asymptomatic vaginal candidiasis in pregnancy to prevent preterm birth: An open-label pilot randomized controlled trial|journal=BMC Pregnancy and Childbirth|volume=11|pages=18|year=2011|last=Roberts|first=C. L.|last2=Rickard|first2=K.|last3=Kotsiou|first3=G.|last4=Morris|first4=J. M.|pmid=21396090|pmc=3063235}}</ref> ഗർഭാവസ്ഥയിലെ കാൻഡിഡൽ വൾവോവജൈനിറ്റിസ് കുറഞ്ഞത് 7 ദിവസമെങ്കിലും ഇൻട്രാവാജിനൽ ക്ലോട്രിമസോൾ അല്ലെങ്കിൽ നിസ്റ്റാറ്റിൻ ഉപയോഗിച്ച് ചികിത്സിക്കണം.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=oHkHP3JLArIC&pg=PA273|title=Family Medicine Obstetrics|last=Ratcliffe|first=Stephen D.|last2=Baxley|first2=Elizabeth G.|last3=Cline|first3=Matthew K.|date=2008|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0323043069|page=273|language=en}}</ref> === ബാക്ടീരിയൽ വജൈനോസിസ് === യോനിയിൽ സ്വാഭാവികമായി ഉണ്ടാകുന്ന ബാക്ടീരിയകളുടെ അസന്തുലിതാവസ്ഥയാണ് ബാക്ടീരിയൽ വജൈനോസിസ്. ഗർഭാവസ്ഥയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ബാക്ടീരിയൽ വജൈനോസിസ് ഗർഭാവസ്ഥയിലെ സങ്കീർണതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് [[അകാലജനനം|അകാല ജനനത്തിനോ]] [[ഗർഭമലസൽ|ഗർഭം അലസലിനോ]] ഉള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കും.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/std/bv/treatment.htm|title=Bacterial Vaginosis Treatment and Care|access-date=24 October 2020|publisher=Centers of Disease Control and Prevention}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ അപകടസാധ്യത മൊത്തത്തിൽ ചെറുതാണ്; മുൻ ഗർഭാവസ്ഥയിൽ ഇത്തരം സങ്കീർണതകൾ ഉണ്ടായിട്ടുള്ള സ്ത്രീകളിലാണ് ഇത് കൂടുതൽ പ്രകടമാകുന്നത്.<ref>[http://www.nhs.uk/conditions/bacterialvaginosis/Pages/Introduction.aspx Bacterial vaginosis] from [[National Health Service]], UK. Page last reviewed: 03/10/2013</ref> == വാൽവുലാർ ഹൃദ്രോഗം == ഗർഭാവസ്ഥയിൽ വാൽവുലാർ ഹൃദ്രോഗമുണ്ടായാൽ, ഗർഭകാലത്ത് അമ്മയുടെ ശരീരത്തിലുണ്ടാകുന്ന ശാരീരിക മാറ്റങ്ങൾ ഹൃദയത്തിന് അധിക ഭാരം നൽകുകയും സങ്കീർണതകളിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യും. കൃത്രിമ ഹൃദയ വാൽവ് ആവശ്യമുള്ള വ്യക്തികളിൽ, കാലക്രമേണ വാൽവ് ശോഷിക്കുന്നത് (ബയോപ്രോസ്തെറ്റിക് വാൽവുകളുടെ കാര്യത്തിൽ) പരിഗണിക്കണം; അതോടൊപ്പം, ഗർഭാവസ്ഥയിൽ ആന്റികൊയാഗുലന്റുകളുടെ രൂപത്തിൽ മരുന്നുകൾ ആവശ്യമായി വരുന്ന മെക്കാനിക്കൽ വാൽവുകളുള്ളവരിൽ രക്തം കട്ടപിടിക്കുന്നതിനുള്ള അപകടസാധ്യതയും കണക്കിലെടുക്കണം. == മറ്റ് ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ വൈകല്യങ്ങൾ == === സീലിയാക് രോഗം === ചികിത്സിക്കാത്ത [[സെലിയാക് രോഗം|സീലിയാക് രോഗം]] [[ഗർഭമലസൽ|ഗർഭം അലസൽ]], ഗർഭാശയത്തിനുള്ളിലെ വളർച്ചാ മുരടിപ്പ്, ഗർഭകാലയളവിന് ആനുപാതികമായി വേണ്ടതിലും ചെറുതായ ഗർഭപിണ്ഡം, കുറഞ്ഞ ജനനഭാരം, [[അകാലജനനം|മാസം തികയാതെയുള്ള ജനനം]] എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകും. പലപ്പോഴും പ്രത്യുൽപാദന വൈകല്യങ്ങൾ മാത്രമായിരിക്കും രോഗനിർണയം നടത്തപ്പെടാത്ത സീലിയാക് രോഗത്തിന്റെ പ്രകടനം; മിക്ക കേസുകളും തിരിച്ചറിയപ്പെടാതെ പോകുന്നു. ഗർഭാവസ്ഥയിലെ സങ്കീർണതകളും പരാജയങ്ങളും മാലാബ്സോർപ്ഷൻ കൊണ്ട് മാത്രം വിശദീകരിക്കാനാവില്ല; മറിച്ച്, [[പ്ലാസന്റ|മറുപിള്ളയ്ക്ക്]] കേടുപാടുകൾ വരുത്തുന്ന വിധത്തിൽ ഗ്ലൂറ്റനുമായുള്ള സമ്പർക്കം മൂലം ഉണ്ടാകുന്ന സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണമാണ് അതിന് കാരണം. ഗ്ലൂറ്റൻ രഹിത ഭക്ഷണക്രമം സീലിയാക് രോഗമുള്ള ഗർഭിണികളിൽ പ്രത്യുൽപാദന വൈകല്യങ്ങൾ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത ഒഴിവാക്കുകയോ കുറയ്ക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു.<ref name="TersigniCastellani2014">{{Cite journal|last=Tersigni|first=C.|last2=Castellani|first2=R.|last3=de Waure|first3=C.|last4=Fattorossi|first4=A.|last5=De Spirito|first5=M.|last6=Gasbarrini|first6=A.|last7=Scambia|first7=G.|last8=Di Simone|first8=N.|title=Celiac disease and reproductive disorders: meta-analysis of epidemiologic associations and potential pathogenic mechanisms|journal=Human Reproduction Update|volume=20|issue=4|year=2014|pages=582–593|issn=1355-4786|doi=10.1093/humupd/dmu007|pmid=24619876}}</ref><ref name="SacconeBerghella2015">{{Cite journal|title=Celiac disease and obstetric complications: a systematic review and metaanalysis|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=214|issue=2|pages=225–34|date=Oct 9, 2015|pmid=26432464|doi=10.1016/j.ajog.2015.09.080}}</ref> കൂടാതെ, ഗ്ലൂറ്റൻ കഴിക്കുന്ന, ജനിതകമായി രോഗസാധ്യതയുള്ള സ്ത്രീകളിൽ സീലിയാക് രോഗം ഉണ്ടാകാൻ ഗർഭധാരണം ഒരു പ്രേരകഘടകമായേക്കാം.<ref name="Glutengovca">{{Cite web|url=https://www.canada.ca/en/health-canada/services/food-nutrition/reports-publications/food-safety/celiac-disease-gluten-connection-1.html|title=The Gluten Connection|access-date=1 October 2013|date=May 2009|publisher=Health Canada}}</ref> === സിസ്റ്റമിക് ല്യൂപ്പസ് എറിത്തമറ്റോസസ് === സിസ്റ്റമിക് ല്യൂപ്പസ് എറിത്തമറ്റോസസ് ഗർഭാശയത്തിനുള്ളിലെ ഗർഭപിണ്ഡ മരണത്തിന്റെയും [[ഗർഭമലസൽ|സ്വയമേവയുള്ള ഗർഭം അലസലിന്റെയും]] (മിസ്കാരേജ്) നവജാതശിശു ല്യൂപ്പസിന്റെയും നിരക്ക് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. === ബെഹെറ്റ്സ് രോഗം === ഗർഭധാരണം ബെഹെറ്റ്സ് രോഗത്തിന്റെ ഗതിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നില്ല, മാത്രമല്ല അതിന്റെ ഗതി മെച്ചപ്പെടുത്താനും സാധ്യതയുണ്ട്.<ref name="Uzun2003">{{Cite journal|last=Uzun|first=S.|last2=Alpsoy|first2=E.|last3=Durdu|first3=M.|last4=Akman|first4=A.|title=The clinical course of Behçet's disease in pregnancy: A retrospective analysis and review of the literature|journal=The Journal of Dermatology|volume=30|issue=7|pages=499–502|year=2003|pmid=12928538|doi=10.1111/j.1346-8138.2003.tb00423.x}}</ref><ref name="Jadaon2005">{{Cite journal|last=Jadaon|first=J.|last2=Shushan|first2=A.|last3=Ezra|first3=Y.|last4=Sela|first4=H. Y.|last5=Ozcan|first5=C.|last6=Rojansky|first6=N.|doi=10.1111/j.0001-6349.2005.00761.x|title=Behcet's disease and pregnancy|journal=Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica|volume=84|issue=10|pages=939–944|year=2005|pmid=16167908}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, രോഗികൾക്കിടയിൽ മാത്രമല്ല, ഒരേ രോഗിയുടെ വ്യത്യസ്ത ഗർഭകാലങ്ങളിൽപ്പോലും രോഗഗതിയിൽ കാര്യമായ വ്യത്യാസമുണ്ട്.<ref name="Uzun2003" /> കൂടാതെ, ബെഹെറ്റ്സ് രോഗം ഗർഭാവസ്ഥയിലെ സങ്കീർണതകൾ, [[ഗർഭമലസൽ|ഗർഭം അലസൽ]], [[സീസേറിയൻ|സിസേറിയൻ]] എന്നിവയ്ക്കുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.<ref name="Jadaon2005" /> === മൾട്ടിപ്പിൾ സ്ക്ലിറോസിസ് === ഗർഭിണിയാകുന്നത് [[മൾട്ടിപ്പിൾ സ്ക്ലീറോസിസ്|മൾട്ടിപ്പിൾ സ്ക്ലിറോസിസ്]] വീണ്ടും വരാനുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നു; എന്നിരുന്നാലും, പ്രസവത്തിനു ശേഷമുള്ള ആദ്യ മാസങ്ങളിൽ ഈ സാധ്യത വർദ്ധിക്കുന്നു.<ref name="pmid18970977" /> മൊത്തത്തിൽ, ഗർഭധാരണം ദീർഘകാല വൈകല്യത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നതായി കാണുന്നില്ല.<ref name="pmid18970977">{{Cite journal|title=Multiple sclerosis|journal=Lancet|volume=372|issue=9648|pages=1502–17|date=October 2008|pmid=18970977|doi=10.1016/S0140-6736(08)61620-7|url=https://www.semanticscholar.org/paper/6bda95f58e0f143f995d11ec6012a9afbfd0bad3}}</ref> മൾട്ടിപ്പിൾ സ്ക്ലിറോസിസ് ജന്മനായുള്ള വൈകല്യത്തിനോ [[ഗർഭമലസൽ|ഗർഭം അലസലിനോ]] ഉള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നില്ല.<ref name="cleveland">[http://my.clevelandclinic.org/Documents/Neurological-Institute/mellen-center/ms-and-pregnancy.pdf Multiple Sclerosis: Pregnancy Q&A] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131019180751/http://my.clevelandclinic.org/Documents/Neurological-Institute/mellen-center/ms-and-pregnancy.pdf |date=2013-10-19 }} from [[Cleveland Clinic]], retrieved January 2014.</ref><ref>{{Cite journal|last=Ramagopalan|first=S. V.|last2=Guimond|first2=C.|last3=Criscuoli|first3=M.|last4=Dyment|first4=D. A.|last5=Orton|first5=S. M.|last6=Yee|first6=I. M.|last7=Ebers|first7=G. C.|last8=Sadovnick|first8=D.|doi=10.1186/1471-2377-10-115|title=Congenital Abnormalities and Multiple Sclerosis|journal=BMC Neurology|volume=10|pages=115|year=2010|pmid=21080921|pmc=3020672}}</ref> == മാനസികാരോഗ്യം == === ഗർഭാവസ്ഥയിലെ വിഷാദം === ഗർഭകാലത്തെ വിഷാദരോഗത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ, രണ്ടിന്റെയും ലക്ഷണങ്ങൾ പരസ്പരം ചേർന്നുകിടക്കുന്നതിനാൽ, ഗർഭധാരണത്തിനു മുമ്പുള്ള വിഷാദരോഗത്തിന്റേതിൽനിന്ന് വേർതിരിച്ചറിയാൻ പ്രയാസമാണ്. എന്നിരുന്നാലും, ഗർഭകാലത്തെ വിഷാദരോഗത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ അപകട ഘടകം വിഷാദരോഗത്തിന്റെ മുൻകാല ചരിത്രമാണ്.<ref name=":0">{{Cite journal|date=2015-07-01|title=Depression during Pregnancy|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1521693415000723|journal=Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology|language=en|volume=29|issue=5|pages=754–764|doi=10.1016/j.bpobgyn.2015.04.004|issn=1521-6934|last=Pearlstein|first=Teri|pmid=25976080}}</ref> വിഷാദരോഗം ഗർഭാവസ്ഥയിൽ ഉണ്ടായതാണോ അതോ ഗർഭധാരണത്തിന് മുമ്പുണ്ടായിരുന്നതാണോ എന്നത് പരിഗണിക്കാതെ, ചികിത്സിക്കാത്ത വിഷാദരോഗത്തിന്റെ അനന്തരഫലങ്ങളെ കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ് മിക്ക ഗവേഷണങ്ങളും നടന്നിട്ടുള്ളത്. ചികിത്സിക്കാത്ത വിഷാദരോഗം അകാല ജനനം, കുറഞ്ഞ ജനന ഭാരം, ഗർഭപിണ്ഡത്തിന്റെ വളർച്ചാ മുരടിപ്പ്, പ്രസവാനന്തര സങ്കീർണതകൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name=":0" /> മറുവശത്ത്, ആന്റിഡിപ്രസന്റ് മരുന്നുകൾ അകാല ജനനം, കുറഞ്ഞ ജനന ഭാരം, സ്ഥായിയായ പൾമണറി ഹൈപ്പർടെൻഷൻ എന്നിവയ്ക്കുള്ള ചെറിയ അപകടസാധ്യതയും വഹിക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal|last=Becker|first=Madeleine|last2=Weinberger|first2=Tal|last3=Chandy|first3=Ann|last4=Schmukler|first4=Sarah|date=2016-02-15|title=Depression During Pregnancy and Postpartum|url=https://doi.org/10.1007/s11920-016-0664-7|journal=Current Psychiatry Reports|language=en|volume=18|issue=3|pages=32|doi=10.1007/s11920-016-0664-7|pmid=26879925|issn=1535-1645}}</ref><ref name=":0" /> == ശ്വാസകോശ രോഗം == === ആസ്ത്മ === യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിൽ ഗർഭിണികൾക്കിടയിലെ ആസ്ത്മയുടെ വ്യാപനം 8.4% മുതൽ 8.8% വരെയാണ്.<ref>{{Cite journal|date=2006-02-01|title=The Epidemiology of Asthma During Pregnancy: Prevalence, Diagnosis, and Symptoms|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0889856105000895|journal=Immunology and Allergy Clinics of North America|language=en|volume=26|issue=1|pages=29–62|doi=10.1016/j.iac.2005.11.002|issn=0889-8561|last=Kwon|first=Helen L.|last2=Triche|first2=Elizabeth W.|last3=Belanger|first3=Kathleen|last4=Bracken|first4=Michael B.|pmid=16443142}}</ref> ഗർഭിണികളിലെ ആസ്ത്മ, പ്രീ-എക്ലാംപ്സിയ, മാസം തികയാതെയുള്ള ജനനം, കുറഞ്ഞ ജനന ഭാരം എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഒന്നിലധികം പ്രതികൂല ആരോഗ്യ ഫലങ്ങളുമായി ശക്തമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal|last=Murphy|first=V. E.|last2=Namazy|first2=J. A.|last3=Powell|first3=H.|last4=Schatz|first4=M.|last5=Chambers|first5=C.|last6=Attia|first6=J.|last7=Gibson|first7=P. G.|date=2011|title=A meta-analysis of adverse perinatal outcomes in women with asthma|url=https://obgyn.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1471-0528.2011.03055.x|journal=BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology|language=en|volume=118|issue=11|pages=1314–1323|doi=10.1111/j.1471-0528.2011.03055.x|pmid=21749633|issn=1471-0528}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Mendola|first=Pauline|last2=Laughon|first2=S. Katherine|last3=Männistö|first3=Tuija I.|last4=Leishear|first4=Kira|last5=Reddy|first5=Uma M.|last6=Chen|first6=Zhen|last7=Zhang|first7=Jun|date=February 2013|title=Obstetric complications among US women with asthma|url=https://dx.doi.org/10.1016/j.ajog.2012.11.007|journal=American Journal of Obstetrics and Gynecology|volume=208|issue=2|pages=127.e1–127.e8|doi=10.1016/j.ajog.2012.11.007|issn=0002-9378|pmc=3557554|pmid=23159695}}</ref> ഗർഭകാല പ്രമേഹം, പ്ലാസെന്റ പ്രിവിയ, രക്തസ്രാവം തുടങ്ങിയ മറ്റ് അവസ്ഥകൾക്ക് ആസ്ത്മയുമായുള്ള ബന്ധം സ്ഥിരതയാർന്നതല്ല.<ref>Dombrowski MP, Schatz M, Wise R, Momirova V, Landon M, Mabie W, Newman RB, McNellis D, Hauth JC, Lindheimer M, Caritis SN, Leveno KJ, Meis P, Miodovnik M, Wapner RJ, Paul RH, Varner MW, O'Sullivan MJ, Thurnau GR, Conway DL; National Institute of Child Health and Human Development Maternal-Fetal Medicine Units Network and the National Heart, Lung, and Blood Institute. Asthma during pregnancy. Obstet Gynecol. 2004 Jan;103(1):5-12. doi: 10.1097/01.AOG.0000103994.75162.16. PMID 14704237.</ref> നിയന്ത്രണവിധേയമല്ലാത്തതും ഗുരുതരവുമായ ആസ്ത്മ, അമ്മയുടെയും നവജാതശിശുവിന്റെയും രോഗാതുരതയുമായും മരണനിരക്കുമായും ബന്ധപ്പെട്ട അവസ്ഥകളെ വഷളാക്കും.<ref>{{Cite journal|last=Dombrowski|first=Mitchell P.|last2=Schatz|first2=Michael|last3=Wise|first3=Robert|last4=Momirova|first4=Valerija|last5=Landon|first5=Mark|last6=Mabie|first6=William|last7=Newman|first7=Roger B.|last8=McNellis|first8=Donald|last9=Hauth|first9=John C.|date=January 2004|title=Asthma During Pregnancy|url=https://dx.doi.org/10.1097/01.AOG.0000103994.75162.16|journal=Obstetrics & Gynecology|language=en-US|volume=103|issue=1|pages=5–12|doi=10.1097/01.AOG.0000103994.75162.16|pmid=14704237|issn=0029-7844}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Enriquez|first=Rachel|last2=Griffin|first2=Marie R.|last3=Carroll|first3=Kecia N.|last4=Wu|first4=Pingsheng|last5=Cooper|first5=William O.|last6=Gebretsadik|first6=Tebeb|last7=Dupont|first7=William D.|last8=Mitchel|first8=Edward F.|last9=Hartert|first9=Tina V.|date=September 2007|title=Effect of maternal asthma and asthma control on pregnancy and perinatal outcomes|url=https://doi.org/10.1016/j.jaci.2007.05.044|journal=Journal of Allergy and Clinical Immunology|volume=120|issue=3|pages=625–630|doi=10.1016/j.jaci.2007.05.044|pmid=17658591|issn=0091-6749}}</ref> ഗർഭകാലത്തെ ആസ്ത്മ ചികിത്സയുടെ ശുപാർശകൾ ഗർഭിണികളല്ലാത്ത സ്ത്രീകളുടേതിന് സമാനമാണ്.<ref>{{Cite journal|last=Busse|first=William W.|date=January 2005|title=NAEPP Expert Panel ReportManaging Asthma During Pregnancy: Recommendations for Pharmacologic Treatment—2004 Update|url=https://doi.org/10.1016/j.jaci.2004.10.023|journal=Journal of Allergy and Clinical Immunology|volume=115|issue=1|pages=34–46|doi=10.1016/j.jaci.2004.10.023|pmid=15637545|issn=0091-6749}}</ref> == ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ ഘടനാപരമായ (ജന്മപരമായ) അസാധാരണതകൾ == ഗർഭാശയത്തിന്റെ ഘടനാപരമായ അസാധാരണതകളിൽ സെപ്റ്റേറ്റ് ഗർഭപാത്രം, ബൈകോർണുവേറ്റ് ഗർഭപാത്രം, ആർക്യൂട്ട് ഗർഭപാത്രം, ഡിഡെൽഫിസ് ഗർഭപാത്രം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Akhtar|first=M. A.|last2=Saravelos|first2=S. H.|last3=Li|first3=T. C.|last4=Jayaprakasan|first4=K.|date=2020|title=Reproductive Implications and Management of Congenital Uterine Anomalies|journal=BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology|language=en|volume=127|issue=5|pages=e1–e13|doi=10.1111/1471-0528.15968|pmid=31749334|issn=1471-0528}}</ref> മുള്ളേരിയൻ നാളങ്ങൾ അനുചിതമായോ അപൂർണ്ണമായോ ലയിക്കുമ്പോഴാണ് ഈ അസാധാരണതകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും സംഭവിക്കുന്നത്. ഈ അപായ വൈകല്യങ്ങളുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് സാധാരണയായി അതേക്കുറിച്ച് അറിവുണ്ടാകാറില്ല; കാരണം ഈ അവസ്ഥകൾ സാധാരണയായി രോഗലക്ഷണങ്ങളൊന്നും പ്രകടിപ്പിക്കാറില്ല. ഗർഭാവസ്ഥയിൽ, ഈ അവസ്ഥകൾ വന്ധ്യത, മാസം തികയാതെയുള്ള ജനനം, ഗർഭപിണ്ഡത്തിന്റെ തെറ്റായ കിടപ്പ്, നേരത്തെയുള്ള ഗർഭം അലസലുകൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ ഗർഭാശയ അസാധാരണതകളിൽ, കനാലൈസേഷൻ വൈകല്യങ്ങളുള്ളവ — അതായത്, സെപ്റ്റേറ്റ് വൈകല്യങ്ങളിലേതുപോലെ സാധാരണ ഗർഭാശയ അറ ഇല്ലാത്തവ — ഗർഭാവസ്ഥയിൽ മോശമായ ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു.<ref name=":1" /> ആവർത്തിച്ചുള്ള ഗർഭം അലസലുകളും സെപ്റ്റേറ്റ് ഗർഭപാത്രവും ഉള്ള വ്യക്തികൾക്ക് മാത്രമേ ശസ്ത്രക്രിയാ ചികിത്സ ശുപാർശ ചെയ്യൂ; എന്നിരുന്നാലും, ശസ്ത്രക്രിയയുടെ അപകടസാധ്യതകൾ, പ്രത്യേകിച്ച് ഗർഭപാത്രത്തിലെ പാടുകൾ, പരിഗണിക്കണം. ഗർഭാവസ്ഥയിലെ പ്രതികൂല ഫലങ്ങളുടെ അപകടസാധ്യതകളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഗുണദോഷങ്ങൾ കണക്കിലെടുത്ത് ശസ്ത്രക്രിയയാണ് മെച്ചപ്പെട്ട മാർഗം എന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കാൻ ക്രമരഹിത നിയന്ത്രിത പരീക്ഷണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കൂടുതൽ തെളിവുകൾ ആവശ്യമാണ്.<ref name=":1" /> == മറ്റുള്ളവ == ഇനിപ്പറയുന്ന അവസ്ഥകൾ ഗർഭകാലത്ത് വഷളാകുകയോ ഗർഭധാരണത്തിന് അപകടസാധ്യത ഉണ്ടാക്കുകയോ ചെയ്യാം: * [[അർബുദം|കാൻസർ]]<ref group="MMHE">{{Cite web|url=http://www.merckmanuals.com/home/womens_health_issues/pregnancy_complicated_by_disease/cancer_during_pregnancy.html|title=Cancer during pregnancy|last=Merck|website=Merck Manual Home Health Handbook|publisher=Merck Sharp & Dohme|access-date=2023-01-12|archive-date=2015-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20150328141228/http://www.merckmanuals.com/home/womens_health_issues/pregnancy_complicated_by_disease/cancer_during_pregnancy.html|url-status=dead}}</ref> * [[രക്താതിമർദ്ദം|വിട്ടുമാറാത്ത രക്താതിമർദ്ദം]]<ref group="MMHE">{{Cite web|url=http://www.merckmanuals.com/home/womens_health_issues/pregnancy_complicated_by_disease/high_blood_pressure_during_pregnancy.html|title=High blood pressure during pregnancy|last=Merck|website=Merck Manual Home Health Handbook|publisher=Merck Sharp & Dohme|access-date=2023-01-12|archive-date=2015-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302092857/http://www.merckmanuals.com/home/womens_health_issues/pregnancy_complicated_by_disease/high_blood_pressure_during_pregnancy.html|url-status=dead}}</ref> * [[സിറോസിസ്]]<ref group="MMHE">{{Cite web|url=http://www.merckmanuals.com/home/womens_health_issues/pregnancy_complicated_by_disease/liver_and_gallbladder_disorders_during_pregnancy.html|title=Liver and gallbladder disorders during pregnancy|last=Merck|website=Merck Manual Home Health Handbook|publisher=Merck Sharpe & Dohme|access-date=2023-01-12|archive-date=2015-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316012657/http://www.merckmanuals.com/home/womens_health_issues/pregnancy_complicated_by_disease/liver_and_gallbladder_disorders_during_pregnancy.html|url-status=dead}}</ref> * സന്താനങ്ങളിലേക്ക് പകരുന്ന ജന്മനായുള്ള വൈകല്യങ്ങൾ * ഹൃദയ വൈകല്യങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് പ്രൈമറി പൾമണറി ഹൈപ്പർടെൻഷൻ, [[ഐസൻമെങ്ങർ സിൻഡ്രോം]]<ref group="MMHE">{{Cite web|url=http://www.merckmanuals.com/home/womens_health_issues/pregnancy_complicated_by_disease/heart_disorders_during_pregnancy.html|title=Heart disorders during pregnancy|last=Merck|website=Merck Manual Home Health Handbook|publisher=Merck Sharp & Dohme|access-date=2023-01-12|archive-date=2015-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150221003721/http://www.merckmanuals.com/home/womens_health_issues/pregnancy_complicated_by_disease/heart_disorders_during_pregnancy.html|url-status=dead}}</ref> * [[വൃക്ക|വൃക്ക സംബന്ധമായ തകരാറുകൾ]]<ref group="MMHE">{{Cite web|url=http://www.merckmanuals.com/home/womens_health_issues/pregnancy_complicated_by_disease/kidney_disorders_during_pregnancy.html|title=Kidney disorders during pregnancy|last=Merck|website=Merck Manual Home Health Handbook|publisher=Merck Sharp & Dohme|access-date=2023-01-12|archive-date=2015-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150221003738/http://www.merckmanuals.com/home/womens_health_issues/pregnancy_complicated_by_disease/kidney_disorders_during_pregnancy.html|url-status=dead}}</ref> * മാനസികാരോഗ്യം ** [[അകാലജനനം|അകാല പ്രസവത്തിന്റെ]] ഉയർന്ന നിരക്കുമായി വിഷാദരോഗം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>{{Cite journal|doi=10.1093/humrep/den342|last=Li|first=D|last2=Liu|first2=L|last3=Odouli|first3=R|title=Presence of depressive symptoms during early pregnancy and the risk of preterm delivery: a prospective cohort study|journal=Human Reproduction|volume=24|issue=1|pages=146–153|year=2009|pmid=18948314}}</ref> * [[ശ്വസനേന്ദ്രിയവ്യൂഹം|ശ്വാസകോശ സംബന്ധമായ തകരാറുകളും രോഗങ്ങളും]] (ഉദാഹരണത്തിന്, പ്ലാസെന്റൽ അബ്രപ്ഷനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു)<ref>{{Cite journal|last=Getahun|first=D|last2=Ananth|first2=CV|last3=Peltier|first3=MR|last4=Smulian|first4=JC|last5=Vintzileos|first5=AM|title=Acute and chronic respiratory diseases in pregnancy: associations with placental abruption|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-obstetrics-and-gynecology_2006-10_195_4/page/1180|journal=American Journal of Obstetrics and Gynecology|volume=195|issue=4|pages=1180–4|year=2006|pmid=17000252|doi=10.1016/j.ajog.2006.07.027}}</ref> ** [[ആസ്മ|ആസ്ത്മ]]<ref>{{Cite journal|last=Dombrowski|first=MP|title=Asthma and pregnancy|url=https://archive.org/details/sim_obstetrics-and-gynecology_2006-09_108_3/page/667|journal=Obstetrics and Gynecology|volume=108|issue=3 Pt 1|pages=667–81|year=2006|pmid=16946229|doi=10.1097/01.AOG.0000235059.84188.9c}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Louik|first=C|last2=Schatz|first2=M|last3=Hernández-Díaz|first3=S|last4=Werler|first4=MM|last5=Mitchell|first5=AA|title=Asthma in Pregnancy and its Pharmacologic Treatment|journal=Annals of Allergy, Asthma & Immunology|volume=105|issue=2|pages=110–7|year=2010|pmid=20674820|doi=10.1016/j.anai.2010.05.016|pmc=2953247}}</ref> * [[അപസ്മാരം]]<ref group="MMHE">{{Cite web|url=http://www.merckmanuals.com/home/womens_health_issues/pregnancy_complicated_by_disease/seizure_disorders_during_pregnancy.html|title=Seizure disorders during pregnancy|last=Merck|website=Merck Manual Home Health Handbook|publisher=Merck Sharp & Dohme|access-date=2023-01-12|archive-date=2015-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150221010738/http://www.merckmanuals.com/home/womens_health_issues/pregnancy_complicated_by_disease/seizure_disorders_during_pregnancy.html|url-status=dead}}</ref> * [[ഗർഭാശയമുഖം|സെർവിക്സിലെ]] ഘടനാപരമായ അസാധാരണതകൾ * [[ഗർഭപാത്രം|ഗർഭാശയത്തിലെ]] ഘടനാപരമായ അസാധാരണതകൾ * വൈറൽ ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്<ref group="MMHE">{{Cite web|url=http://www.merckmanuals.com/home/womens_health_issues/pregnancy_complicated_by_disease/liver_and_gallbladder_disorders_during_pregnancy.html|title=Liver and gallbladder disorders during pregnancy|last=Merck|website=Merck Manual Home Health Handbook|publisher=Merck Sharpe & Dohme|access-date=2023-01-12|archive-date=2015-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316012657/http://www.merckmanuals.com/home/womens_health_issues/pregnancy_complicated_by_disease/liver_and_gallbladder_disorders_during_pregnancy.html|url-status=dead}}</ref> == അവലംബം == {{Reflist}}{{Reflist|group=MMHE}} [[വർഗ്ഗം:ഗർഭിണികളിലെ ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ]] bmnumi2bocgv7tliqg23lb9aq80clfm 0 586359 4675348 4141745 2026-10-11T23:04:56Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675348 wikitext text/x-wiki {{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist | alma_mater = [[Barnard College]] (A.B.)<br>[[Robert Wood Johnson Medical School]] (M.D.) | workplaces = [[National Institute of Aging]] | fields = Health disparities | image = Michele K. Evans.jpg }}ഒരു അമേരിക്കൻ ഇന്റേണിസ്റ്റും മെഡിക്കൽ ഓങ്കോളജിസ്റ്റുമാണ് '''മിഷേൽ കിം ഇവാൻസ്'''<ref name=Doximity/>. നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓൺ ഏജിംഗിൽ സീനിയർ ഇൻവെസ്റ്റിഗേറ്ററും ഡെപ്യൂട്ടി സയന്റിഫിക് ഡയറക്ടറുമാണ്. == വിദ്യാഭ്യാസം == ഇവാൻസ് 1977-ൽ ബർണാഡ് കോളേജിൽ നിന്ന് എ.ബി. ബയോളജിയിൽ ബിരുദം നേടി. 1981-ൽ ന്യൂജേഴ്‌സി-റോബർട്ട് വുഡ് ജോൺസൺ മെഡിക്കൽ സ്‌കൂളിലെ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് മെഡിസിൻ ആൻഡ് ഡെന്റിസ്ട്രിയിൽ നിന്ന് അവർ മെഡിക്കൽ ബിരുദം നേടി.<ref name=Doximity>{{cite web |url=https://www.doximity.com/pub/michele-evans-md-68882c5e |title=Michele Kim Evans, MD |publisher=Doximity, Inc. |access-date=2021-08-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://health.usnews.com/doctors/michele-evans-575172|title=Dr. Michele Evans MD|last=|first=|date=|website=US News|archive-url=|archive-date=|access-date=5 July 2019}}</ref> ഇവാൻസിന് എമോറി യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്കൂൾ ഓഫ് മെഡിസിനിൽ ഇന്റേണൽ മെഡിസിനിൽ ബിരുദാനന്തര പരിശീലനവും നാഷണൽ ക്യാൻസർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലെ ക്ലിനിക്കൽ ഓങ്കോളജി പ്രോഗ്രാമിന്റെ മെഡിസിൻ ബ്രാഞ്ചിൽ മെഡിക്കൽ ഓങ്കോളജിയിൽ ഫെലോഷിപ്പ് പരിശീലനവും ലഭിച്ചു.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://irp.nih.gov/pi/michele-evans|title=Principal Investigators|website=NIH Intramural Research Program|language=en|access-date=2019-07-04}}</ref> == കരിയർ == ഒരു ഫിസിഷ്യൻ സയന്റിസ്റ്റായി പരിശീലനം നേടിയ ഒരു ഇന്റേണിസ്റ്റും മെഡിക്കൽ ഓങ്കോളജിസ്റ്റുമാണ് ഇവാൻസ്. ആരോഗ്യ അസമത്വങ്ങളിൽ എപ്പിഡെമിയോളജിക്കൽ ക്ലിനിക്കൽ ഗവേഷണവും ആരോഗ്യ അസമത്വങ്ങളുടെ ജീവശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അടിസ്ഥാന ബെഞ്ച് ഗവേഷണവും അവർ നടത്തുന്നു. പാർപ്പിട അരക്ഷിതാവസ്ഥ, പൊണ്ണത്തടി, കാപ്പികുടി എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഘടകങ്ങളുടെ ആരോഗ്യ ഫലങ്ങളെ കുറിച്ച് അവർ അന്വേഷിച്ചു.<ref>{{Cite web|title=Housing insecurity may increase risk of kidney disease|url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-03/ason-him032720.php|access-date=2020-07-12|website=EurekAlert!|language=en|archive-date=2020-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715231825/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-03/ason-him032720.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Learning and staying in shape key to longer lifespan, study finds|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2017/10/171013091012.htm|access-date=2020-07-12|website=ScienceDaily|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Boston|first1=677 Huntington Avenue|last2=Ma 02115 +1495‑1000|date=2014-10-07|title=New genetic variants associated with coffee drinking|url=https://www.hsph.harvard.edu/news/press-releases/genetic-variants-linked-with-coffee-drinking/|access-date=2020-07-12|website=News|language=en-us}}</ref> ഇവാൻസും അവരുടെ സഹപ്രവർത്തകരും വാദിക്കുന്നത് രോഗിയെയും പൊതുജനാരോഗ്യത്തെയും ബാധിക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന സാമൂഹിക പ്രശ്നമാണ് വംശം എന്നാണ്.<ref>{{Cite web|last=PatientEngagementHIT|date=2020-06-16|title=Patients, Providers Reflect on Racism as Public Health Crisis|url=https://patientengagementhit.com/news/patients-providers-reflect-on-racism-as-public-health-crisis|access-date=2020-07-12|website=PatientEngagementHIT|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Shaw|first=Gina|date=2020-07-09|title=It's a Public Health Crisis: How Systemic Racism Can Be Neurotoxic for Black Americans|url=https://dx.doi.org/10.1097%2F01.NT.0000694024.28838.be|journal=Neurology Today|language=en-US|volume=20|issue=13|pages=1|doi=10.1097/01.NT.0000694024.28838.be|s2cid=225636599 |issn=1533-7006}}</ref> അവർ 2017 വരെ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് പബ്ലിക് ഹെൽത്ത് സർവീസ് കമ്മീഷൻഡ് കോർപ്സിൽ അംഗമായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. ക്യാപ്റ്റനായി വിരമിച്ചു.<ref>{{cite news |url=https://nihrecord.nih.gov/2017/10/20/phs-ceremony-promotes-24-officers |title=PHS Ceremony Promotes 24 Officers |date=2017-10-20 |volume=LXIX |issue=21 |magazine=NIH Record |access-date=2021-08-18}}</ref> ഇവാൻസ് നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓൺ ഏജിംഗിൽ (എൻഐഎ) ഡെപ്യൂട്ടി സയന്റിഫിക് ഡയറക്ടറായും എൻഐഎ ഇൻട്രാമ്യൂറൽ റിസർച്ച് പ്രോഗ്രാമിന്റെ പരിശീലന ഡയറക്ടറായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അവർ എൻഐഎയുടെ ലബോറട്ടറി ഓഫ് എപ്പിഡെമിയോളജി ആൻഡ് പോപ്പുലേഷൻ സയൻസിലെ സീനിയർ ഇൻവെസ്റ്റിഗേറ്ററാണ്.<ref>{{cite journal|vauthors=Beydoun MA, Obhi HK, Weiss J, Canas JA, Beydoun HA, Evans MK, Zonderman AB|date=April 2019|title=Systemic inflammation is associated with depressive symptoms differentially by sex and race: a longitudinal study of urban adults|journal=Molecular Psychiatry|volume=25|issue=6|pages=1286–1300|doi=10.1038/s41380-019-0408-2|pmid=31019266|pmc=6813878|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Powe CE, Evans MK, Wenger J, Zonderman AB, Berg AH, Nalls M, Tamez H, Zhang D, Bhan I, Karumanchi SA, Powe NR, Thadhani R | display-authors = 6 | title = Vitamin D-binding protein and vitamin D status of black Americans and white Americans | url = https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2013-11-21_369_21/page/1991 | language = EN | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 369 | issue = 21 | pages = 1991–2000 | date = November 2013 | pmid = 24256378 | pmc = 4030388 | doi = 10.1056/nejmoa1306357 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Kim Y, Noren Hooten N, Dluzen DF, Martindale JL, Gorospe M, Evans MK | title = Posttranscriptional Regulation of the Inflammatory Marker C-Reactive Protein by the RNA-Binding Protein HuR and MicroRNA 637 | journal = Molecular and Cellular Biology | volume = 35 | issue = 24 | pages = 4212–21 | date = December 2015 | pmid = 26438598 | pmc = 4648813 | doi = 10.1128/MCB.00645-15 }}</ref> ഡോ. ഇവാൻസ് ദി ന്യൂ ഇംഗ്ലണ്ട് ജേണൽ ഓഫ് മെഡിസിൻ ആൻഡ് മോളിക്യുലാർ ആൻഡ് സെല്ലുലാർ ബയോളജിയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. == അവലംബം== {{reflist}} ===Attribution=== * {{Include-NIH}} == External links == * [https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMe2021935 Interview with Evans: "The Impact of Covid-19 on Minority Communities"] at ''New England Journal of Medicine'' {{Authority control}} obaofvrnxtql3oudjvd924ceyindim2 0 586916 4675325 3840840 2026-10-11T21:24:18Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675325 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Smiley_Doctor.jpg|ലഘുചിത്രം|313x313ബിന്ദു|[[ഈജിപ്തിലെ ആരോഗ്യം|ഈജിപ്തിലെ ഒരു ആശുപത്രിയിലെ]] മേശപ്പുറത്ത് ഒരു വനിതാ ഡോക്ടർ. മെഡിക്കൽ പ്രൊഫഷനുകളിൽ പൂർണ്ണമായി പങ്കെടുക്കുന്നതിൽ സ്ത്രീകൾ ഇപ്പോഴും വെല്ലുവിളികൾ നേരിടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് കൂടുതൽ അംഗീകാരവും വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തലും ലഭിക്കുന്നു.]] '''വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ''', പ്രത്യേകിച്ച് [[ശസ്ത്രക്രിയ|ശസ്ത്രക്രിയാ]] മേഖലകളിലും [[ഭിഷ്വഗരൻ|ഫിസിഷ്യൻമാരായും]] സ്ത്രീകളുടെ സാന്നിധ്യം ചരിത്രത്തിന്റെ ആദ്യകാലങ്ങളിൽ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. വംശം, [[സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക നില]], ഭൂമിശാസ്ത്രം എന്നിവ പ്രകാരം വ്യത്യാസമുള്ള ഒക്യുപ്പൻസി നിരക്കുകളുള്ള പുരുഷന്മാരുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ സ്ത്രീകൾക്ക് ചരിത്രപരമായി മെഡിക്കൽ മേഖലകളിൽ പങ്കാളിത്തം കുറവാണ്. പരിചരണം നൽകുന്നവർ, അല്ലെങ്കിൽ [[അനുബന്ധ ആരോഗ്യ പ്രൊഫഷനുകൾ|അനുബന്ധ ആരോഗ്യ വിദഗ്ധർ]] തുടങ്ങിയ റോളുകളിൽ സ്ത്രീകളുടെ അനൗപചാരിക വൈദ്യശാസ്ത്രം വ്യാപകമാണ്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കം മുതൽ, ലോകത്തിലെ മിക്ക രാജ്യങ്ങളും സ്ത്രീകൾക്ക് [[മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസം|മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള]] പ്രവേശനം നൽകുന്നു. എല്ലാ രാജ്യങ്ങളും തുല്യ [[സമാന അവസരങ്ങൾ|തൊഴിലവസരങ്ങൾ]] ഉറപ്പാക്കുന്നില്ല, <ref>{{Cite web|url=https://www.hrw.org/worldreport99/women/women3.html|title=Discrimination|date=1999|website=Women's Human Rights|publisher=[[Human Rights Watch]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20081114195509/http://www.hrw.org/worldreport99/women/women3.html|archive-date=14 November 2008}}</ref> മെഡിക്കൽ [[മെഡിക്കൽ സ്പെഷ്യാലിറ്റി|സ്പെഷ്യാലിറ്റികളിലും]] ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ലിംഗസമത്വം ഇതുവരെ നേടിയിട്ടില്ല. <ref>{{Cite journal|date=September 2004|title=Gender and academic medicine: impacts on the health workforce|url=https://archive.org/details/sim_british-medical-journal_2004-10-02_329_7469/page/792|journal=British Medical Journal|volume=329|issue=7469|pages=792–795|pmid=15459056|doi=10.1136/bmj.329.7469.792|pmc=521007}}</ref> == ചരിത്രം == === പുരാതന വൈദ്യശാസ്ത്രം === [[വൈദ്യശാസ്ത്രം|വൈദ്യശാസ്ത്രരംഗത്ത്]] സ്ത്രീകളുടെ ഇടപെടൽ പല ആദ്യകാല നാഗരികതകളിലും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. [[പഴയ ഈജിപ്ത് രാജ്യം|പഴയ ഈജിപ്ത് രാജ്യത്തിലെ]] ഒരു [[ഈജിപ്ഷ്യൻ സംസ്കാരം|ഈജിപ്ഷ്യൻ]] [[പിസ്ഷെത്|പെസെഷെറ്റ്]], "വനിതാ വൈദ്യന്മാരുടെ ലേഡി ഓവർസിയർ" എന്ന് ഒരു ലിഖിതത്തിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുനന്ന[[ശാസ്ത്രചരിത്രം|, ശാസ്ത്ര ചരിത്രത്തിൽ]] പേരെടുത്ത ആദ്യകാല വനിതയാണ്. 2050 ബിസിയിൽ [[മെസപ്പൊട്ടേമിയ|മെസൊപ്പൊട്ടേമിയയിൽ]] ജീവിച്ചിരുന്ന [[ഉബാർട്ടം]] എന്ന സ്ത്രീ നിരവധി വൈദ്യന്മാരുടെ കുടുംബത്തിൽ നിന്നാണ് വന്നത്. [[ട്രോജൻ യുദ്ധം|ട്രോജൻ യുദ്ധത്തിന്]] മുമ്പ് [[പ്രാചീന ഗ്രീക്ക് നാഗരികത|പുരാതന ഗ്രീസിലെ]] ഒരു രോഗശാന്തിക്കാരനായി [[ഹോമർ]] ഉദ്ധരിച്ചത് [[അഗമിദെ|സ്ത്രീ വൈദ്യനായ അഗമീഡിനെയാണ്]] . ബിസി നാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[ഏതൻസ്‌|ഏഥൻസിൽ]] നിയമപരമായി പ്രാക്ടീസ് ചെയ്ത ആദ്യത്തെ വനിതാ [[ഭിഷ്വഗരൻ|ഫിസിഷ്യനായിരുന്നു]] [[അഗ്നോഡീസ്|അഗ്നോഡിസ്]] ആയിരുന്നു . [[മെട്രോഡോറ]] ഒരു ഫിസിഷ്യനും, ആദ്യത്തെ വനിതാ [[മെഡിക്കൽ എഴുത്ത്|മെഡിക്കൽ എഴുത്തുകാരിയായി]] പൊതുവെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന സ്ത്രീയുമാണ്. <ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.medicaldaily.com/most-influential-women-medicine-past-present-270560|title=The Most Influential Women in Medicine: From The Past to the Present|access-date=24 September 2017|date=4 March 2014|website=Medical Daily|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170924100657/http://www.medicaldaily.com/most-influential-women-medicine-past-present-270560|archive-date=24 September 2017}}</ref> അവളുടെ പുസ്തകം, ''ഓൺ ദി ഡിസീസസ് ആൻഡ് ക്യൂർസ് ഓഫ് വിമൻ'', ഒരു സ്ത്രീ എഴുതിയ ഏറ്റവും പഴയ മെഡിക്കൽ പുസ്തകമാണ്, മറ്റ് പല വനിതാ ഡോക്ടർമാരും ഇത് പരാമർശിച്ചു. <ref name=":2" /> തന്റെ രചനകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[ഹിപ്പോക്രാറ്റസ്|ഹിപ്പോക്രാറ്റസിന്റെ]] പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങളിലേക്കാണ് അവൾ കടപ്പാട് കൊടുത്തത്. <ref name=":2" /> == റഫറൻസുകൾ == p6vrxlxepiujz0glqe9b26tlkk8cp40 0 589129 4675283 4645585 2026-10-11T18:57:29Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675283 wikitext text/x-wiki {{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2023 ഫെബ്രുവരി}} '''വനേസ നോർത്തിംഗ്ടൺ ഗാംബ്ൾ''' (ജനനം 1953) 1996-ൽ [[ടസ്കഗീ സിഫിലിസ് പഠനം|ടസ്‌കെഗീ സിഫിലിസ് സ്റ്റഡി]] ലെഗസി കമ്മിറ്റിയുടെ അധ്യക്ഷയായ ഒരു ഫിസിഷ്യനാണ്. ഇംഗ്ലീഷ്:'''Vanessa Northington Gamble'''. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_122.html|title=Changing the Face of Medicine {{!}} Dr. Vanessa Northington Gamble|access-date=2016-03-02|website=www.nlm.nih.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311012543/https://cfmedicine.nlm.nih.gov/physicians/biography_122.html|archive-date=2021-03-11}}</ref> <ref name="TuskegeeUniversity">{{Cite web|url=https://www.tuskegee.edu/about-us/centers-of-excellence/bioethics-center/syphilis-study-legacy-committee|title=Syphilis Study Legacy Committee {{!}} Tuskegee University|access-date=2021-03-11|website=www.tuskegee.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20190531014631/https://www.tuskegee.edu/about-us/centers-of-excellence/bioethics-center/syphilis-study-legacy-committee|archive-date=2019-05-31}}</ref> <ref name="FinalReport">{{Cite web|url=http://exhibits.hsl.virginia.edu/badblood/report/|title=Final Report of the Tuskegee Syphilis Study Legacy Committee -- May 1996|access-date=2020-05-14|website=Bad Blood: The Tuskegee Syphilis Study|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20170705123612/http://exhibits.hsl.virginia.edu/badblood/report|archive-date=July 5, 2017}}</ref> == ജീവിതരേഖ == [[വെസ്റ്റ് ഫിലാഡൽഫിയ|വെസ്റ്റ് ഫിലാഡൽഫിയയിൽ]] ജനിച്ച വനെസ്സയെ പ്രധാനമായും വളർത്തിയത് അവളുടെ അമ്മൂമ്മയാണ്. അവൾ [[പെൺകുട്ടികൾക്കുള്ള ഫിലാഡൽഫിയ ഹൈസ്കൂൾ|ഫിലാഡൽഫിയ ഹൈസ്കൂൾ ഫോർ ഗേൾസിൽ]] ചേർന്നു, 1970-ൽ ബിരുദം നേടി, തുടർന്ന് [[ഹാംഷെയർ കോളേജ്|ഹാംഷെയർ കോളേജിൽ]] [[മെഡിക്കൽ സോഷ്യോളജി|മെഡിക്കൽ സോഷ്യോളജിയും]] ബയോളജിയും പഠിച്ചു, 1974-ൽ ബിരുദം നേടി. വനെസ്സ പിന്നീട് [[പെൻസിൽവാനിയ യൂണിവേഴ്സിറ്റി|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് പെൻസിൽവാനിയയിൽ]] മെഡിക്കൽ സ്കൂളിലും ഗ്രാജ്വേറ്റ് സ്കൂളിലും ചേർന്നു, 1983-ൽ എംഡിയും പിഎച്ച്ഡിയും നേടി. 1987-ൽ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ [[ശാസ്ത്രചരിത്രം|ചരിത്രത്തിലും]] [[ശാസ്ത്രത്തിന്റെ സോഷ്യോളജി|സാമൂഹ്യശാസ്ത്രത്തിലും]] . അവൾ [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മസാച്ചുസെറ്റ്സ്|മസാച്യുസെറ്റ്സ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] [[ബിരുദ മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസം]] (റെസിഡൻസി) പൂർത്തിയാക്കി. <ref name=":02">{{Cite web|url=https://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_122.html|title=Changing the Face of Medicine {{!}} Dr. Vanessa Northington Gamble|access-date=2016-03-02|website=www.nlm.nih.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311012543/https://cfmedicine.nlm.nih.gov/physicians/biography_122.html|archive-date=2021-03-11}}</ref> == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == [[ഹാർവാർഡ് ടി.എച്ച്. ചാൻ സ്കൂൾ ഓഫ് പബ്ലിക് ഹെൽത്ത്|ഹാർവാർഡ് സ്കൂൾ ഓഫ് പബ്ലിക് ഹെൽത്ത്]], ഹാംഷെയർ കോളേജ്, മസാച്യുസെറ്റ്സ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിയമനം നേടിയാണ് വനെസ്സ തന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്. 1989-ൽ [[വിസ്കോൺസിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി|, വിസ്കോൺസിൻ സർവകലാശാലയിൽ]] അസോസിയേറ്റ് പ്രൊഫസറായി നിയമിക്കപ്പെട്ടു, അവിടെ അവർ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെ വംശത്തെയും പൊതുജനാരോഗ്യത്തെയും കുറിച്ചുള്ള കോഴ്‌സുകൾ പഠിപ്പിച്ചു. [[വിസ്കോൺസിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി മെഡിക്കൽ സ്കൂൾ|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് വിസ്കോൺസിൻ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ]], അവർ അതിന്റെ സെന്റർ ഫോർ ദി സ്റ്റഡി ഓഫ് റേസ് ആൻഡ് എത്നിസിറ്റി സ്ഥാപിക്കുകയും ഡയറക്ടറായിരിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name=":03">{{Cite web|url=https://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_122.html|title=Changing the Face of Medicine {{!}} Dr. Vanessa Northington Gamble|access-date=2016-03-02|website=www.nlm.nih.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311012543/https://cfmedicine.nlm.nih.gov/physicians/biography_122.html|archive-date=2021-03-11}}</ref> 1996-ൽ, <ref name="FinalReport2">{{Cite web|url=http://exhibits.hsl.virginia.edu/badblood/report/|title=Final Report of the Tuskegee Syphilis Study Legacy Committee -- May 1996|access-date=2020-05-14|website=Bad Blood: The Tuskegee Syphilis Study|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20170705123612/http://exhibits.hsl.virginia.edu/badblood/report|archive-date=July 5, 2017}}</ref> കറുത്ത പുരുഷന്മാരിൽ ദീർഘകാല സിഫിലിസ് അണുബാധയെക്കുറിച്ചുള്ള അനീതിപരവും വംശീയവുമായ പഠനമായ ടസ്‌കെഗീ സിഫിലിസ് പഠനത്തെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട കമ്മിറ്റ്രിയുടെഅധ്യക്ഷയായി. <ref name=":04">{{Cite web|url=https://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_122.html|title=Changing the Face of Medicine {{!}} Dr. Vanessa Northington Gamble|access-date=2016-03-02|website=www.nlm.nih.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311012543/https://cfmedicine.nlm.nih.gov/physicians/biography_122.html|archive-date=2021-03-11}}</ref> മേയ് 20-ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കമ്മിറ്റിയുടെ അന്തിമ റിപ്പോർട്ട്, മക്കോൺ കൗണ്ടി കമ്മ്യൂണിറ്റിക്കും ടസ്‌കെഗീ സർവ്വകലാശാലയ്ക്കും സംഭവിച്ച ദ്രോഹത്തിനും ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കക്കാർക്കിടയിൽ അത് സൃഷ്ടിച്ച സർക്കാരിന്റെയും മെഡിക്കൽ ദുരുപയോഗത്തിന്റെയും ഭയത്തിനും മറുപടിയായി അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് [[ബിൽ ക്ലിന്റൺ]] ക്ഷമാപണം നടത്തണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. പഠനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പൊതുജനങ്ങളെ ബോധവത്കരിക്കുന്നതിനും ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ ദാതാക്കളെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നതിനും ശാസ്ത്രീയ ഗവേഷണങ്ങളിലെ ധാർമ്മികതയ്ക്കും വേണ്ടിയുള്ള പരിപാടികൾ സൃഷ്ടിക്കണമെന്നും റിപ്പോർട്ട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. <ref name="CommitteeReport">{{Cite report}}</ref> 1997 മെയ് <ref name=":04" /> -ന് പ്രസിഡന്റ് ക്ലിന്റൺ ഗവൺമെന്റിന് വേണ്ടി ഔപചാരിക മാപ്പ് പറഞ്ഞു. പിന്നീട് 1997-ൽ എഴുതിയ തന്റെ സെമിനൽ ലേഖനത്തിൽ, <ref name="Yuko">{{Cite magazine}}</ref> ടസ്‌കെഗീ സിഫിലിസ് പഠനം ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കക്കാരുടെ ബയോമെഡിക്കൽ കമ്മ്യൂണിറ്റിയിൽ തുടരുന്ന അവിശ്വാസത്തിന് കാരണമായെങ്കിലും, പഠനം ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കാരണമല്ലെന്ന് അവർ വിശദീകരിച്ചു. 1932-ൽ പഠനം ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പുള്ള എണ്ണമറ്റ മുൻകാല മെഡിക്കൽ അനീതികൾ ഉൾപ്പെടെ, സമൂഹ മനോഭാവങ്ങളെ ഇതിനകം തന്നെ പ്രതികൂലമായി സ്വാധീനിച്ച വിശാലമായ ചരിത്രപരവും സാമൂഹികവുമായ <ref name="Shadow">{{Cite journal|last=Gamble|first=V N|date=1997-11-01|title=Under the shadow of Tuskegee: African Americans and health care.|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-public-health_1997-11_87_11/page/1773|journal=American Journal of Public Health|volume=87|issue=11|pages=1773–1778|doi=10.2105/AJPH.87.11.1773|pmid=9366634|pmc=1381160|issn=0090-0036}}</ref> ശ്രദ്ധ അവർ ക്ഷണിച്ചു. == പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ == * "Standardizing return of participant results"<ref>{{Cite journal|last1=Botkin|first1=Jeffrey R.|last2=Appelbaum|first2=Paul S.|last3=Bakken|first3=Suzanne|last4=Brown|first4=Chester|last5=Burke|first5=Wylie|last6=Fabsitz|first6=Richard|last7=Gamble|first7=Vanessa Northington|last8=Gonsalves|first8=Gregg|last9=Kost|first9=Rhonda|date=16 November 2018|title=Standardizing return of participant results|url=https://archive.org/details/science_2018-11-16_362_6416/page/759|journal=Science|volume=362|issue=6416|pages=759–760|doi=10.1126/science.aav8095|issn=1095-9203|pmid=30442797|bibcode=2018Sci...362..759B|s2cid=53563082}}</ref> * "Outstanding Services to Negro Health": Dr. Dorothy Boulding Ferebee, Dr. Virginia M. Alexander, and Black Women Physicians' Public Health Activism.<ref>{{Cite journal|last=Gamble|first=Vanessa Northington|date=August 2016|title="Outstanding Services to Negro Health": Dr. Dorothy Boulding Ferebee, Dr. Virginia M. Alexander, and Black Women Physicians' Public Health Activism|journal=American Journal of Public Health|volume=106|issue=8|pages=1397–1404|doi=10.2105/AJPH.2016.303252|issn=1541-0048|pmc=4940657|pmid=27310348}}</ref> * "The Immortal Life of Henrietta Lacks reconsidered."<ref>{{Cite journal|last=Gamble|first=Vanessa Northington|date=January 2014|title=The Immortal Life of Henrietta Lacks reconsidered|journal=The Hastings Center Report|volume=44|issue=1|pages=1p following 48|doi=10.1002/hast.239|issn=0093-0334|pmid=24408602}}</ref> * "No struggle, no fight, no court battle": the 1948 desegregation of the University of Arkansas School of Medicine.<ref>{{Cite journal|last=Gamble|first=Vanessa Northington|date=July 2013|title="No struggle, no fight, no court battle": the 1948 desegregation of the University of Arkansas School of Medicine|journal=Journal of the History of Medicine and Allied Sciences|volume=68|issue=3|pages=377–415|doi=10.1093/jhmas/jrs025|issn=1468-4373|pmid=22416058|s2cid=46391459}}</ref> * "There wasn't a lot of comforts in those days:" African Americans, public health, and the 1918 influenza epidemic.<ref>{{Cite journal|last=Gamble|first=Vanessa Northington|date=2010|title="There Wasn't a Lot of Comforts in Those Days:" African Americans, Public Health, and the 1918 Influenza Epidemic|journal=Public Health Reports|volume=125|issue=Suppl 3|pages=114–122|doi=10.1177/00333549101250S314|issn=0033-3549|pmc=2862340|pmid=20568573}}</ref> * "Midian Othello Bousfield: advocate for the medical and public health concerns of Black Americans."<ref>{{Cite journal|last1=Gamble|first1=Vanessa Northington|last2=Brown|first2=Theodore M.|date=July 2009|title=Midian Othello Bousfield: Advocate for the Medical and Public Health Concerns of Black Americans|journal=American Journal of Public Health|volume=99|issue=7|pages=1186|doi=10.2105/AJPH.2009.163709|issn=0090-0036|pmc=2696648|pmid=19443811}}</ref> * "Standing on shoulders."<ref>{{Cite journal|last=Gamble|first=Vanessa Northington|date=2009-02-01|title=Standing on Shoulders|journal=American Journal of Public Health|volume=99|issue=2|pages=200|doi=10.2105/AJPH.2008.156026|issn=0090-0036|pmc=2622789|pmid=19141598}}</ref> * "NIH consensus development statement on hydroxyurea treatment for sickle cell disease."<ref>{{Cite journal|last1=Brawley|first1=Otis W.|last2=Cornelius|first2=Llewellyn J.|last3=Edwards|first3=Linda R.|last4=Gamble|first4=Vanessa Northington|last5=Green|first5=Bettye L.|last6=Inturrisi|first6=Charles E.|last7=James|first7=Andra H.|last8=Laraque|first8=Danielle|last9=Mendez|first9=Magda H.|date=27–29 February 2008|title=NIH consensus development statement on hydroxyurea treatment for sickle cell disease|journal=NIH Consensus and State-of-the-science Statements|volume=25|issue=1|pages=1–30|issn=1553-0779|pmid=18309362}}</ref> * "National Institutes of Health Consensus Development Conference statement: hydroxyurea treatment for sickle cell disease."<ref>{{Cite journal|last=Brawley|first=Otis W.|date=2008-06-17|title=National Institutes of Health Consensus Development Conference Statement: Hydroxyurea Treatment for Sickle Cell Disease|journal=Annals of Internal Medicine|volume=148|issue=12|pages=932–8|doi=10.7326/0003-4819-148-12-200806170-00220|pmid=18458271|issn=0003-4819|doi-access=free}}</ref> * "Introduction to special issue: advancing the ethics of community-based participatory research."<ref>{{Cite journal|last1=Shore|first1=Nancy|last2=Wong|first2=Kristine A.|last3=Seifer|first3=Sarena D.|last4=Grignon|first4=Jessica|last5=Gamble|first5=Vanessa Northington|date=June 2008|title=Introduction to Special Issue: Advancing the Ethics of Community-Based Participatory Research|journal=Journal of Empirical Research on Human Research Ethics|volume=3|issue=2|pages=1–4|doi=10.1525/jer.2008.3.2.1|pmid=19385741|s2cid=207117250|issn=1556-2646}}</ref> * "Mistrust among minorities and the trustworthiness of medicine."<ref>{{Cite journal|last1=Wynia|first1=Matthew K|last2=Gamble|first2=Vanessa Northington|date=May 2006|title=Mistrust among Minorities and the Trustworthiness of Medicine|journal=PLOS Medicine|volume=3|issue=5|pages=e244|doi=10.1371/journal.pmed.0030244|issn=1549-1277|pmc=1468474|pmid=16719549}}</ref> * "U.S. policy on health inequities: the interplay of politics and research."<ref>{{Cite journal|last1=Stone|first1=Deborah|last2=Gamble|first2=Vanessa Northington|date=2006-02-01|title=U.s. Policy on Health Inequities: The Interplay of Politics and Research|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-health-politics-policy-and-law_2006-02_31_1/page/93|journal=Journal of Health Politics, Policy and Law|volume=31|issue=1|pages=93–126|doi=10.1215/03616878-31-1-93|pmid=16484670|issn=0361-6878}}</ref> * "Subcutaneous scars." Health Affairs 19, no. 1 (January/February 2000): 164-169.<ref>{{Cite journal|last=Gamble|first=Vanessa Northington|date=2000-01-01|title=Subcutaneous Scars|url=https://archive.org/details/sim_health-affairs_january-february-2000_19_1/page/164|journal=Health Affairs|volume=19|issue=1|pages=164–169|doi=10.1377/hlthaff.19.1.164|pmid=10645083|issn=0278-2715|doi-access=free}}</ref> * "Under the shadow of Tuskegee: African Americans and health care." American Journal of Public Health 87, no. 11 (1997): 1773-1778.<ref name="Shadow2">{{Cite journal|last=Gamble|first=V N|date=1997-11-01|title=Under the shadow of Tuskegee: African Americans and health care.|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-public-health_1997-11_87_11/page/1773|journal=American Journal of Public Health|volume=87|issue=11|pages=1773–1778|doi=10.2105/AJPH.87.11.1773|pmid=9366634|pmc=1381160|issn=0090-0036}}</ref> * "Making a Place for Ourselves: The Black Hospital Movement, 1920-1945". New York: Oxford University Press, 1993.<ref>{{Cite book|url=http://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780195078893.001.0001/acprof-9780195078893|title=Making a Place for Ourselves: The Black Hospital Movement, 1920–1945|last=Gamble|first=Vanessa Northington|date=1995-06-15|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199853762|doi=10.1093/acprof:oso/9780195078893.001.0001|access-date=2019-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311012602/https://oxford.universitypressscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780195078893.001.0001/acprof-9780195078893|archive-date=2021-03-11|url-status=live}}</ref> * The “boom and bust phenomenon”: the hopes, dreams, and broken promises of the contraceptive revolution<ref>{{Cite web|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0010782499001213#!|title=ScienceDirect|access-date=2019-04-18|website=www.sciencedirect.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418220249/https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0010782499001213#!|archive-date=2019-04-18|url-status=live}}</ref> == റഫറൻസുകൾ == {{Reflist}} m6ddss7hixzyi77bocker2rpxvvh6jj 0 591000 4675305 3942990 2026-10-11T20:18:31Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675305 wikitext text/x-wiki {{prettyurl/wikidata}}{{Infobox diagnostic | name = Fertility testing | image = Image:ovulatietest.jpg|thumb| | alt = | caption = [[ovulation prediction kit]] | pronounce = |purpose = assess fertility | synonyms = | reference_range = | calculator = | DiseasesDB = <!--{{DiseasesDB2|numeric_id}}--> | ICD10 = <!--{{ICD10|Group|Major|minor|LinkGroup|LinkMajor}} or {{ICD10PCS|code|char1/char2/char3/char4}}--> | ICD9 = | ICDO = | MedlinePlus = <!--article_number--> | eMedicine = <!--article_number--> | MeshID = | OPS301 = <!--{{OPS301|code}}--> | LOINC = <!--{{LOINC|code}}--> }}ഫെർട്ടിലിറ്റിയെ വിലയിരുത്തുന്ന പ്രക്രിയയാണ് '''ഫെർട്ടിലിറ്റി ടെസ്റ്റിംഗ്''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. പൊതുവെ ഇത് ആർത്തവ ചക്രത്തിലെ "ഫെർട്ടൈൽ ജാലകം" കണ്ടെത്തുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. പൊതുവായ ആരോഗ്യം ഫെർട്ടിലിറ്റിയെ ബാധിക്കുന്നു. എസ്ടിഐ പരിശോധന ഒരു പ്രധാന അനുബന്ധ മേഖലയാണ്. == സ്ത്രീകൾ == [[File:Pregnancy chance by day near ovulation.jpg|thumb|Chance of [[human fertilization|fertilization]] by day relative to [[ovulation]].<ref name="DunsonBaird1999">{{cite journal | vauthors = Dunson DB, Baird DD, Wilcox AJ, [[Clarice Weinberg|Weinberg CR]] | title = Day-specific probabilities of clinical pregnancy based on two studies with imperfect measures of ovulation | url = https://archive.org/details/sim_human-reproduction_human-reproduction_1999-07_14_7/page/1835 | journal = Human Reproduction | volume = 14 | issue = 7 | pages = 1835–9 | date = July 1999 | pmid = 10402400 | doi = 10.1093/humrep/14.7.1835 | doi-access = free }}</ref>]] ആരോഗ്യമുള്ള സ്ത്രീകൾ പ്രായപൂർത്തിയാകുന്നത് മുതൽ [[ആർത്തവവിരാമം]] വരെയുള്ള കാലംവരെ ഫലഭൂയിഷ്ഠതയുള്ളവരാണ്. എന്നിരുന്നാലും ഈ കാലഘട്ടത്തിന്റെ അങ്ങേയറ്റം വരെ ഫെർട്ടിലിറ്റി വളരെ കുറയുന്നു. പ്രായപൂർത്തിയാകുന്നതിന്റെ ആരംഭം സാധാരണയായി ആർത്തവവിരാമം, സ്തനവളർച്ച, ഗുഹ്യഭാഗത്തെ രോമങ്ങളുടെ രൂപം, ശരീരത്തിലെ കൊഴുപ്പ് വിതരണത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദ്വിതീയ ലൈംഗിക സ്വഭാവസവിശേഷതകളുടെ സാന്നിധ്യം എന്നിവയാൽ തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നു. ഫെർട്ടിലിറ്റിയുടെ അവസാനം സാധാരണയായി ആർത്തവവിരാമത്തിന് മുമ്പാണ് വരുന്നത്. കാരണം ഗർഭധാരണം സാധ്യമല്ലാത്ത ഒരു ഘട്ടത്തിലേക്ക് ഫെർട്ടിലിറ്റി കുറയുന്നു. == അവലംബം== {{reflist}} {{Assisted reproductive technology}} [[വർഗ്ഗം:ആർത്തവചക്രം]] [[വർഗ്ഗം:പ്രത്യുത്പാദനവ്യവസ്ഥ]] aictg1z4k1rkbiebwie9b1118erotqv 0 596402 4675376 4153072 2026-10-12T03:38:11Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675376 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hollywood cartoon|name=Sivalinga Satchi|image=Sivalinga Sakshi 1942 Tamil Film.jpg|caption=|director=[[S. Nottani]]|producer=[[T. R. Sundaram]]|distributor=[[Modern Theatres]]|runtime=|country=India|language=[[Tamil language|Tamil]]}} 1942-ൽ, [[ശേവക് റാം തെക്ചന്ദ് നൊട്ടാണി|എസ്. നൊട്ടാണിയുടെ]] സംവിധാനത്തിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു ബ്ലാക്ക് ആൻഡ് വൈറ്റ് [[തമിഴ്‌ചലച്ചിത്രം|തമിഴ് ചലച്ചിത്രമാണ്]] '''ശിവലിംഗ സാക്ഷി'''. മോഡേൺ തിയറ്റേഴ്‌സാണ് ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത്<ref name="moviebuff-1">{{Cite web|url=https://www.moviebuff.com/sivalinga-satchi|title=Sivalinga Satchi|publisher=Moviebuff}}</ref><ref name="dinamalar-1">{{Cite web|url=https://m.dinamalar.com/weeklydetail.php?id=14703|title=முதலாளி!|publisher=Dinamalar}}</ref><ref name="googlebooks-1">{{Cite web|url=https://books.google.co.in/books?id=1OAEEAAAQBAJ&pg=PA6-IA2&lpg=PA6-IA2&dq=%E0%AE%9A%E0%AE%BF%E0%AE%B5%E0%AE%B2%E0%AE%BF%E0%AE%99%E0%AF%8D%E0%AE%95+%E0%AE%9A%E0%AE%BE%E0%AE%9F%E0%AF%8D%E0%AE%9A%E0%AE%BF&source=bl&ots=UI6VGh98e4&sig=ACfU3U1eIJDeBJFRSRgMrfQUL3MTJ2YdDw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjOxe_Bga7-AhUgXGwGHVl6CGEQ6AF6BAgkEAM#v=onepage&q=%E0%AE%9A%E0%AE%BF%E0%AE%B5%E0%AE%B2%E0%AE%BF%E0%AE%99%E0%AF%8D%E0%AE%95%20%E0%AE%9A%E0%AE%BE%E0%AE%9F%E0%AF%8D%E0%AE%9A%E0%AE%BF&f=false|title=Modern Theatres T. R. Sundaram|publisher=google books}}</ref>. == അഭിനയിച്ചവർ == * ഗണേശ ഭാഗവതർ * കാളി എൻ. രത്നം * ടി.എസ്. ദുരൈരാജ് * സി.ടി. രാജകാന്തം * പി.എ. പെരിയനായകി == അവലംബം == {{Reflist|1}} == പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [https://nettv4u.com/celebrity/tamil/director/s-nottani എസ്. നോട്ടാണി] * [https://www.veethi.com/india-people/p._a._periyanayaki-profile-11145-14.htm പി.എ. പെരിയനായകി] * [https://web.archive.org/web/20230416094454/http://www.kalyanamalaimagazine.com/Content/Thiraichuvai/Aug10_1_15/Potpourri_of_titbits_about_Tamil_cinema_K_V_Mahadevan.html തമിഴ് സിനിമയെ കുറിച്ചുള്ള വിശേഷണങ്ങൾ - കെ വി മഹാദേവൻ] * [https://spicyonion.com/tamil/movie/sivalinga-satshi/ ശിവലിംഗ സാക്ഷി (1942) ചിത്ര വിശദീകരണം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230420031129/https://spicyonion.com/tamil/movie/sivalinga-satshi/ |date=2023-04-20 }} [[വർഗ്ഗം:1942-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1942-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ തമിഴ്ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:എസ്. നൊട്ടാണി സംവിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:എസ്. നൊട്ടാണി സംവിധാനം ചെയ്ത തമിഴ് ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ബ്ലാക്ക് ആൻഡ് വൈറ്റ് ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] {{എസ്. നൊട്ടാണി}} 01bvevnoqcdrb3lbl9dru985ij4esrg 0 609107 4675336 4615658 2026-10-11T22:13:18Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675336 wikitext text/x-wiki {{pu|Physical fitness}} [[പ്രമാണം:USMC-Rich_Froning_Jr.jpg|ലഘുചിത്രം| മറ്റ് ഘടകങ്ങൾക്കൊപ്പം [[ശാരീരിക വ്യായാമം|വ്യായാമത്തിലൂടെയാണ്]] ശാരീരിക ക്ഷമത കൈവരിക്കുന്നത്. "ഫിറ്റസ്റ്റ് മാൻ ഓൺ എർത്ത്" ടൈറ്റിൽ നാല് തവണ ജേതാവായ റിച്ച് ഫ്രോണിംഗ് ജൂനിയറിന്റെ ഫോട്ടോ.]] '''ശാരീരിക ക്ഷമത''' എന്നത് [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യത്തിന്റെയും]] ക്ഷേമത്തിന്റെയും ഒരു അവസ്ഥയാണ്. ഫിറ്റ്നസ് (Fitness) എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് വാക്ക് ഇതുമായി ബന്ധപെട്ടു ഉപയോഗിച്ച് വരുന്നു. കൂടുതൽ വ്യക്തമായി പറഞ്ഞാൽ, കായികം, തൊഴിലുകൾ, ദൈനംദിന പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവ നിർവഹിക്കാനുള്ള കഴിവാണ് ശാരീരിക ക്ഷമത. ശരിയായ [[പോഷണം|പോഷകാഹാരം]], <ref>{{Cite journal|title=Physiological and health implications of a sedentary lifestyle|journal=Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism|volume=35|issue=6|pages=725–40|date=December 2010|pmid=21164543|doi=10.1139/H10-079}}</ref> മിതമായ-തീവ്രമായ [[ശാരീരിക വ്യായാമം]], <ref>{{Cite journal|title=Older adults' motivating factors and barriers to exercise to prevent falls|journal=Scandinavian Journal of Occupational Therapy|volume=18|issue=2|pages=153–60|date=June 2011|pmid=20545467|doi=10.3109/11038128.2010.487113}}</ref> മതിയായ വിശ്രമം അഥവാ ഉറക്കം എന്നിവയിലൂടെ പൊതുവെ ശാരീരിക ക്ഷമത കൈവരിക്കുന്നു. <ref>{{Cite book|title=Physical activity and health of youth|vauthors=Malina R|publisher=Ovidius University Annals, Series Physical Education and Sport/Science, Movement and Health|year=2010|location=Constanța}}</ref> [[വ്യവസായവിപ്ലവം|വ്യാവസായിക വിപ്ലവത്തിന്]] മുമ്പ്, ശാരീരികക്ഷമത എന്നത് അനാവശ്യമായ ക്ഷീണമോ അലസതയോ ഇല്ലാതെ ദൈനംദിന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്താനുള്ള കഴിവ് എന്നാണ് നിർവ്വചിച്ചിരുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും, ഓട്ടോമേഷനും ജീവിതശൈലിയിലെ മാറ്റങ്ങളും കൊണ്ട്, ശാരീരിക ക്ഷമത എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ജോലിയിലും ഒഴിവുസമയങ്ങളിലും കാര്യക്ഷമമായി പ്രവർത്തിക്കാനും, ആരോഗ്യവാനായിരിക്കാനും, [[സമ്പന്നതാരോഗങ്ങൾ|ഹൈപ്പോകൈനറ്റിക് രോഗങ്ങളെ]] ചെറുക്കാനും, രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി മെച്ചപ്പെടുത്താനും, അടിയന്തര സാഹചര്യങ്ങളെ നേരിടാനുമുള്ള ശരീരത്തിന്റെ കഴിവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://www.fitness.gov/digest_mar2000.htm|title=President's Council on Physical Fitness and Sports Definitions for Health, Fitness, and Physical Activity|publisher=fitness.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20120712201046/http://www.fitness.gov/digest_mar2000.htm|archive-date=12 July 2012}}</ref> == അവലോകനം == ഫിറ്റ്‌നസ് എന്നത് ആരോഗ്യകരമായ ശാരീരിക അവസ്ഥയാണ്. <ref>{{Cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/fitness|title=Definition of FITNESS|access-date=2021-09-19|website=www.merriam-webster.com}}</ref> 1950-ഓടെ, [[വ്യവസായവിപ്ലവം|വ്യാവസായിക വിപ്ലവത്തിനും]] രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിനും ശേഷം, "ഫിറ്റ്നസ്" എന്ന പദത്തിന്റെ വ്യാപനം പാശ്ചാത്യ ഭാഷയിൽ പത്തിരട്ടിയായി വർദ്ധിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/ngrams/graph?year_start=1800&year_end=2008&corpus=15&smoothing=7&case_insensitive=on&content=fitness&direct_url=t4%3B%2Cfitness%3B%2Cc0%3B%2Cs0%3B%3Bfitness%3B%2Cc0%3B%3BFitness%3B%2Cc0t4|title=Google Books Ngram Viewer|access-date=2021-09-19|website=books.google.com}}</ref> ഓട്ടോമേഷനും ജീവിതശൈലിയിലെ മാറ്റങ്ങളും കൊണ്ട്, ശാരീരിക ക്ഷമത എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ജോലിയിലും ഒഴിവുസമയങ്ങളിലും കാര്യക്ഷമമായി പ്രവർത്തിക്കാനും, ആരോഗ്യവാനായിരിക്കാനും, [[സമ്പന്നതാരോഗങ്ങൾ|ഹൈപ്പോകൈനറ്റിക് രോഗങ്ങളെ]] ചെറുക്കാനും, രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി മെച്ചപ്പെടുത്താനും, അടിയന്തര സാഹചര്യങ്ങളെ നേരിടാനുമുള്ള ശരീരത്തിന്റെ കഴിവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു നല്ല ഫിറ്റ്‌നസ് പ്രോഗ്രാം ഒരു വ്യക്തിയെ ഫിറ്റ്‌നസിന്റെ എല്ലാ വശങ്ങളിലും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു. ഒരു [[അന്തഃസ്രാവീ വ്യൂഹം|എൻഡോക്രൈൻ അവയവമെന്ന]] നിലയിൽ എല്ലിൻറെ പേശിയുടെ പങ്ക് വഴിയാണ് വ്യായാമത്തിന്റെ പല ഗുണങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് ഗവേഷണങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതായത്, സങ്കോചിക്കുന്ന പേശികൾ മയോകൈൻസ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒന്നിലധികം പദാർത്ഥങ്ങൾ പുറത്തുവിടുന്നു, ഇത് പുതിയ ടിഷ്യുവിന്റെ വളർച്ച, ടിഷ്യു നന്നാക്കൽ, വിവിധ ആന്റി ഇൻഫ്ലമേറ്ററി പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു, ഇത് വിവിധ ഇൻഫ്ലമേറ്ററി രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Muscles, exercise, and obesity: skeletal muscle as a secretory organ|journal=Nature Reviews. Endocrinology|volume=8|issue=8|pages=457–65|date=April 2012|pmid=22473333|doi=10.1038/nrendo.2012.49}}</ref> == മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ == 3 വയസും അതിൽ കൂടുതലുമുള്ള ആളുകൾക്ക് സ്ഥിരമായ ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്ത് അവരുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് ശാസ്ത്രാധിഷ്ഠിത മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകുന്നതിന് 2018-ൽ യുഎസ് ആരോഗ്യ-മനുഷ്യ സേവന വകുപ്പ് മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പുറത്തിറക്കിയിരുന്നു. ഈ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ, മാനസികവും വൈകാരികവും ശാരീരികവുമായ ആരോഗ്യം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആരോഗ്യ സംബന്ധിയായ ജീവിത നിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എല്ലാ മുതിർന്നവരും ദിവസം മുഴുവൻ കൂടുതൽ ചലിക്കണമെന്നും ഇരിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കണമെന്നും ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു. ഗണ്യമായ ആരോഗ്യ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾക്കായി, മുതിർന്നവർ ആഴ്‌ചയിൽ കുറഞ്ഞത് 150 മുതൽ 300 മിനിറ്റ് വരെ മിതമായ തീവ്രതയുള്ളതോ, അല്ലെങ്കിൽ 75 മുതൽ 150 മിനിറ്റ് വരെ തീവ്രമായതോ ആയ എയ്‌റോബിക് ശാരീരിക പ്രവർത്തനമോ അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടിന്റെയും തുല്യമായ സംയോജനമോ നടത്തണം എന്ന് ഈ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പറയുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://health.gov/sites/default/files/2019-09/Physical_Activity_Guidelines_2nd_edition.pdf|title=Physical Activity Guidelines for Americans|access-date=2023-05-22|date=2018|website=U.S. Department of Health and Human Services.|edition=2nd|archive-date=2021-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523223341/https://health.gov/sites/default/files/2019-09/Physical_Activity_Guidelines_2nd_edition.pdf|url-status=dead}}</ref> പുതിയ ഗവേഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഏത് ദൈർഘ്യത്തിലുമുള്ള ശാരീരികമായ ആരോഗ്യ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾക്ക് കാരണമാകുമെന്നാണ്. ആഴ്‌ചയിൽ 300 മിനിറ്റിലധികം (5 മണിക്കൂർ) മിതമായ-തീവ്രതയുള്ള ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നതിലൂടെ അധിക ആരോഗ്യ ആനുകൂല്യങ്ങൾ നേടിയേക്കാം. മുതിർന്നവർ മിതമായതോ അതിലധികമോ തീവ്രതയുള്ള, പേശികളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുകയും ആഴ്ചയിൽ രണ്ടോ അതിലധികമോ ദിവസങ്ങളിൽ എല്ലാ പ്രധാന പേശി ഗ്രൂപ്പുകളെയും ഉൾപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് അധിക ആരോഗ്യ ആനുകൂല്യങ്ങൾ നൽകുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://health.gov/sites/default/files/2019-09/Physical_Activity_Guidelines_2nd_edition.pdf|title=Physical Activity Guidelines for Americans 2nd edition|date=2018|publisher=U.S. Department of Health and Human Services|access-date=2023-12-08|archive-date=2021-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523223341/https://health.gov/sites/default/files/2019-09/Physical_Activity_Guidelines_2nd_edition.pdf|url-status=dead}}</ref> 2011 ജൂലൈയിൽ പുറത്തിറക്കിയ യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന പോയിന്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു: ഒരു വ്യക്തി വ്യായാമം ചെയ്യുന്നതിന്റെ തീവ്രത പ്രധാനമാണ്, കൂടാതെ സ്‌ട്രോലിംഗും വീട്ടുജോലിയും പോലെയുള്ള ലഘു പ്രവർത്തനങ്ങൾ മിക്ക ആളുകളുടെ ആരോഗ്യത്തിലും നല്ല സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ സാധ്യതയില്ല. എയറോബിക് വ്യായാമം പ്രയോജനകരമാകണമെങ്കിൽ, അത് ഹൃദയമിടിപ്പ് വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും വിയർപ്പിന് കാരണമാവുകയും വേണം. ഒരു വ്യക്തി ആഴ്ചയിൽ കുറഞ്ഞത് 150 മിനിറ്റെങ്കിലും മിതമായ തീവ്രതയുള്ള എയറോബിക് വ്യായാമം ചെയ്യണം. ഒരു വ്യക്തി 150 മിനിറ്റിനപ്പുറം വ്യായാമം ചെയ്താൽ കൂടുതൽ ആരോഗ്യ ആനുകൂല്യങ്ങൾ ലഭിക്കും. ഉദാസീനമായ സമയം (കസേരയിലോ കിടക്കയിലോ ഉള്ളത് പോലെ നിൽക്കാതെ ചിലവഴിക്കുന്ന സമയം) ഒരു വ്യക്തിയുടെ ആരോഗ്യത്തിന് ഹാനികരമാണ്, ഒരു വ്യായാമത്തിനും അധികനേരം ഇരിക്കുന്നതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങളെ നിഷേധിക്കാനാവില്ല. ഈ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ ഇപ്പോൾ യുഎസിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നവയുമായി കൂടുതൽ യോജിക്കുന്നു, ഇതിൽ ഭാരം ഉയർത്തൽ, [[യോഗം|യോഗ]] എന്നിവ പോലെയുള്ള പേശികളുടെ വളർച്ചയ്ക്കും അസ്ഥികളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://www.nhs.uk/live-well/exercise/|title=Exercise|access-date=2021-09-19|date=2018-04-26|website=nhs.uk}}</ref> == വ്യായാമം == === എയ്റോബിക് വ്യായാമം === [[പ്രമാണം:Barbora_Zahlavova_Strycova_San_Diego.jpg|ലഘുചിത്രം|280x280ബിന്ദു| [[ടെന്നീസ്|ലോൺ ടെന്നീസ്]] പോലുള്ള സ്പോർട്സ് കളിക്കുന്നത് ശാരീരിക ക്ഷമത നിലനിർത്താനും മെച്ചപ്പെടുത്താനുമുള്ള ഒരു സാധാരണ മാർഗമാണ്. അന്താരാഷ്‌ട്ര ടെന്നീസ് താരം ബാർബോറ സ്‌ട്രോക്കോവയുടെ ചിത്രം കാണിക്കുന്നു.]] ശരീരത്തിന് എടുക്കാനും ഉപയോഗിക്കാനും കഴിയുന്ന ഓക്സിജന്റെ അളവായ VO2max ഉപയോഗിച്ച് കാർഡിയോറെസ്പിറേറ്ററി ഫിറ്റ്നസ് അളക്കാൻ കഴിയും.<ref name="r27" /><ref name="pmid23025219">{{Cite journal|title=Antepartum cardiorespiratory fitness (CRF) quantification by estimation of maximal oxygen consumption (Vo2 max) in pregnant South Indian women|journal=Journal of the Indian Medical Association|volume=110|issue=4|pages=214–7|date=April 2012|pmid=23025219}}</ref> കാർഡിയോസ്പിറേറ്ററി ഫിറ്റ്നസ് മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും സ്റ്റാമിന വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന എയ്റോബിക് വ്യായാമത്തിൽ ശരീരത്തിന്റെ ഓക്സിജൻ ഉപഭോഗം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഹൃദയമിടിപ്പ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ചലനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രൊഫഷണൽ അത്ലറ്റുകൾക്കോ അല്ലെങ്കിൽ ദൈനംദിന വ്യക്തിക്കോ വേണ്ടിയുള്ള എല്ലാ പരിശീലന റെജിമെന്റുകളിലും ഈ രീതിയിലുള്ള വ്യായാമം ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. <ref>{{Cite web|url=https://www.ucdenver.edu/docs/librariesprovider65/clinical-services/sports-medicine/training-for-cardiovascular-fitness.pdf|title=Training for Cardiovascular Fitness|access-date=2023-05-22|date=2003|website=University of Colorado Hospital, Aurora}}</ref> എയ്റോബിക് വ്യായാമങ്ങളുടെ പ്രമുഖ ഉദാഹരണങ്ങളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു: * [[ജോഗിങ്|ജോഗിംഗ്]] - സുസ്ഥിരവും സൗമ്യവുമായ വേഗതയിലെ ഓട്ടം. ഈ രീതിയിലുള്ള വ്യായാമം ശരീരഭാരം നിലനിർത്തുന്നതിനും പിന്നീട് കൂടുതൽ തീവ്രമായ വ്യായാമങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിനും മികച്ചതാണ്. * എലിപ്റ്റിക്കൽ ട്രെയിനറിൽ ഉള്ള വ്യായാമം - സന്ധികളിൽ അമിത സമ്മർദ്ദം ഉണ്ടാക്കാതെ [[നടത്തം]] അല്ലെങ്കിൽ ഓട്ടം നടത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു നിശ്ചല വ്യായാമ യന്ത്രമാണിത്. ഇടുപ്പ്, കാൽമുട്ടുകൾ, കണങ്കാൽ എന്നിവയ്ക്ക് വേദനയുള്ള ആളുകൾക്ക് ഈ തരത്തിലുള്ള വ്യായാമം അനുയോജ്യമാണ്. * [[നടത്തം]] - ചെറിയ, ഇടത്തരം അല്ലെങ്കിൽ ദീർഘദൂരത്തേക്ക് ഒരു സാധാരണ വേഗതയിൽ കാലുകൾ നിലത്ത് അമർത്തി നീങ്ങുന്നതാണ് നടത്തം. * ട്രെഡ്‌മിൽ പരിശീലനം - പല ട്രെഡ്‌മില്ലുകളിലും നിരവധി വ്യത്യസ്ത വർക്ക്ഔട്ട് പ്ലാനുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന പ്രോഗ്രാമുകൾ സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഓട്ടത്തിനും നടത്തത്തിനും ഇടയിൽ മാറുക എന്നതാണ് ഫലപ്രദമായ പ്രവർത്തനം. സാധാരണഗതിയിൽ ആദ്യം നടന്ന് ശരീരം ചൂടാക്കുക, തുടർന്ന് മൂന്ന് മിനിറ്റ് നടത്തം മൂന്ന് മിനിറ്റ് ഓട്ടം എന്നിങ്ങനെ മാറിമാറി ചെയ്യുക. * നീന്തൽ - കൈകളും കാലുകളും ഉപയോഗിച്ച് വെള്ളത്തിൽ ഒന്നുകിൽ മുന്നോട്ട് അല്ലെങ്കിൽ പിന്നോട്ട് നീങ്ങുന്നത് ആണ് നീന്തൽ. ഹൃദയധമനികളുടെ സഹിഷ്ണുത മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം തങ്ങളുടെ ശരീരം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ഇത് ഒരു നല്ല പൂർണ്ണ ശരീര വ്യായാമമാണ്. * [[സൈക്കിളിംഗ്‌|സൈക്ലിംഗ്]] - സൈക്കിൾ ഓടിക്കുന്നത് സാധാരണയായി നടത്തം അല്ലെങ്കിൽ ജോഗിംഗ് എന്നിവയെക്കാൾ കൂടുതൽ ദൂരത്തിൽ നടത്തുന്നു. സന്ധികളിൽ ആഘാതം കുറയ്ക്കുന്ന മറ്റൊരു വ്യായാമമായ ഇത് കാലിന്റെ ശക്തി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് മികച്ചതാണ്.<ref name="r29" /> === അനൈയ്റോബിക് വ്യായാമം === {{multiple image|perrow = 2|total_width=350 | image1 = Mann mit ausgeprägten Muskeln am Arm.jpg |width1=150 | image2 = Amanda Françozo At The Runner Sports-5.jpg |width2=180 | footer = ഒരു [[health club|ഹെൽത്ത് ക്ലബ്ബിൽ]] [[weight training|ഭാരോദ്വഹനം]] ചെയ്യുന്ന ഒരു പുരുഷനും സ്ത്രീയും. }} കുറഞ്ഞ സമയത്തിനുള്ളിലെ ഉയർന്ന തീവ്രതയുള്ള ചലനങ്ങൾ അനൈയ്റോബിക് വ്യായാമത്തിന്റെ സവിശേഷതയാണ്. ഊർജ്ജം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നതിന് ശരീരത്തിന് ഓക്സിജൻ ഉപയോഗിക്കേണ്ടതില്ലാത്തത്ര വേഗതയേറിയതും ഉയർന്ന തീവ്രതയുള്ളതുമായ വ്യായാമമാണിത്. ബലം, എൻഡ്യൂറൻസ്, വേഗത, ശക്തി എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിന് ഇത് സഹായിക്കുന്നു. അനൈയ്റോബിക് വ്യായാമങ്ങൾ ബോഡി ബിൽഡർമാർ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇത്തരം വ്യായാമങ്ങൾ [[അടിസ്ഥാന ഉപാപചയനിരക്ക്|ഉപാപചയ നിരക്ക്]] വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു, അതുവഴി ശരീര താപനിലയിലെ വർദ്ധനവും. വ്യായാമം അവസാനിച്ചതിന് ശേഷമുള്ള അധിക ഓക്സിജൻ ഉപഭോഗം (ഇപിഒസി) കാരണം വ്യായാമത്തിൽ നിന്ന് ശരീരം വീണ്ടെടുക്കുമ്പോൾ അധിക കലോറി നഷ്ടപ്പെടാൻ ഇത് ഒരാളെ അനുവദിക്കുന്നു. അനൈയ്റോബിക് വ്യായാമങ്ങളുടെ പ്രമുഖ ഉദാഹരണങ്ങളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു: * ഭാരോദ്വഹനം - എല്ലിൻറെ പേശികളുടെ ശക്തിയും വലിപ്പവും വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു സാധാരണ തരം പരിശീലനം. * ഐസോമെട്രിക് വ്യായാമം - ശക്തി നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കുന്നു. ദൃശ്യമായ ചലനങ്ങളൊന്നും സംഭവിക്കാത്തതും പേശീ പിരിമുറുക്കവുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നതുമായ ഒരു പേശി പ്രവർത്തനം. <ref>{{Cite web|url=https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/fitness/expert-answers/isometric-exercises/faq-20058186|title=Are isometric exercises good for strength training?|access-date=2023-05-22|website=Mayo Clinic}}</ref> * [[സ്പ്രിന്റ് (ഓട്ടമത്സരം)|സ്പ്രിന്റിംഗ്]] - കഴിയുന്നത്ര വേഗത്തിൽ ചെറിയ ദൂരം ഓടുക. <ref>{{Cite web|url=https://www.mensjournal.com/health-fitness/the-best-sprint-workouts-to-get-faster-build-muscle-and-drop-fat|title=The Best Sprint Workouts to Get Faster, Build Muscle, and Drop Fat|access-date=2023-05-22|last=Mateo|first=Ashley|date=2022-12-08|website=Men's Journal}}</ref> * ഇന്റർവെൽ ട്രെയിനിങ് - തീവ്രമായ പ്രവർത്തനത്തിന് (ഏകദേശം 30 സെക്കൻഡ് നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന) ശേഷം മൂന്ന് മുതൽ നാല് മിനിറ്റ് വരെ കുറഞ്ഞ തീവ്രതയുള്ള പ്രവർത്തനം. ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രവർത്തനം വേഗതയും എൻഡ്യൂറൻസും ഉണ്ടാക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://www.verywellfit.com/interval-training-workouts-3120774|title=Boost Your Speed and Endurance With a Simple Exercise Plan|access-date=2023-05-22|website=Verywell Fit}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ഫലങ്ങൾ == === രക്തസമ്മർദ്ദം നിയന്ത്രിക്കുന്നു === ശാരീരിക ക്ഷമത ശരീരത്തിന്റെ രക്തസമ്മർദ്ദത്തെ ശരിയായ നിലയിലാക്കുമെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ദിവസം മുഴുവൻ സജീവമായി തുടരുന്നതും പതിവായി വ്യായാമം ചെയ്യുന്നതും ശക്തമായ ഹൃദയം ഉണ്ടാക്കുന്നു. സിസ്റ്റോളിക് രക്തസമ്മർദ്ദവും [[രക്തസമ്മർദ്ദം|ഡയസ്റ്റോളിക് രക്തസമ്മർദ്ദവും]] നിയന്ത്രിക്കുന്ന പ്രധാന അവയവമാണ് ഹൃദയം. ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നത് രക്തസമ്മർദ്ദം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. പ്രവർത്തനം നിർത്തിയാൽ, രക്തസമ്മർദ്ദം സാധാരണ നിലയിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു. കൂടുതൽ ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ഈ പ്രക്രിയ എളുപ്പമാകും, അതിന്റെ ഫലമായി കാർഡിയോവാസ്കുലർ പ്രൊഫൈൽ നല്ല നിലയിലാകും. പതിവ് ശാരീരികക്ഷമതയിലൂടെ, രക്തസമ്മർദ്ദം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നത് എളുപ്പമാകും. ഇത് ധമനികളിലെ ശക്തി കുറയ്ക്കുകയും മൊത്തത്തിലുള്ള രക്തസമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://www.bloodpressureuk.org/BloodPressureandyou/Yourlifestyle/Beingactive|title=Blood Pressure : Exercise & Activity Lower Blood Pressure|website=bloodpressureuk.org}}</ref> === കാൻസർ പ്രതിരോധം === സമീകൃതാഹാരം നിലനിർത്തുന്നതും ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നതും കാൻസർ സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നതിന് നല്ലതാണ്. ഡബ്ല്യുസിആർഎഫ്/അമേരിക്കൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ കാൻസർ റിസർച്ച് (AICR) കണ്ടെത്തിയ തെളിവുകൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി കാൻസർ പ്രതിരോധവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ട ശുപാർശകളുടെ ഒരു ലിസ്റ്റ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഡബ്ല്യുസിആർഎഫ്/എഐസിആർ ശുപാർശകളിൽ ഇനിപ്പറയുന്നവ ഉൾപ്പെടുന്നു: * ശരീരഭാരം കുറയാതെ കഴിയുന്നത്ര മെലിഞ്ഞിരിക്കുക. * ഓരോ ആഴ്ചയും, മുതിർന്നവർ കുറഞ്ഞത് 150 മിനിറ്റ് മിതമായ തീവ്രതയുള്ള ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലോ 75 മിനിറ്റ് തീവ്രതയുള്ള ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലോ ഏർപ്പെടണം. * കുട്ടികൾ ആഴ്ചയിൽ ഒരു മണിക്കൂറെങ്കിലും മിതമായതോ തീവ്രതയുള്ളതോ ആയ ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടണം. * ദിവസവും മുപ്പത് മിനിറ്റെങ്കിലും ശാരീരികമായി സജീവമായിരിക്കുക. * [[പഞ്ചസാര]] ഒഴിവാക്കുക, ഊർജം നിറഞ്ഞ ഭക്ഷണങ്ങളുടെ ഉപയോഗം പരിമിതപ്പെടുത്തുക. * പലതരം പച്ചക്കറികൾ, ധാന്യങ്ങൾ, പഴങ്ങൾ, പയർവർഗ്ഗങ്ങൾ മുതലായവ ഉപയോഗിച്ച് ഭക്ഷണക്രമം സന്തുലിതമാക്കുക. * [[സോഡിയം]] കഴിക്കുന്നതും ചുവന്ന മാംസങ്ങളുടെയും സംസ്കരിച്ച മാംസങ്ങളുടെയും ഉപഭോഗവും പരിമിതപ്പെടുത്തുക. * മദ്യപാനം ഒരു ദിവസം പുരുഷന്മാർക്ക് രണ്ടായും സ്ത്രീകൾക്ക് ഒന്നായും പരിമിതപ്പെടുത്തുക. <ref name="auto">Alberts, David S. and Hess, Lisa M. (2005). ''Fundamentals of Cancer Prevention''. Berlin: Springer, {{ISBN|364238983X}}.</ref> ഈ ശുപാർശകൾ അമേരിക്കൻ കാൻസർ സൊസൈറ്റിയും കാര്യമായി പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ വിലയിരുത്തി, ഉയർന്ന മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശ സ്കോറുകൾ ഉള്ള വ്യക്തികൾക്ക് ക്യാൻസർ സാധ്യത ഗണ്യമായി കുറയുന്നുവെന്ന് പറയുന്നു. സ്ഥിരമായ ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഒരു വ്യക്തിയുടെ രക്തസമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കാനും കൊളസ്ട്രോളിന്റെ അളവ് മെച്ചപ്പെടുത്താനും സഹായിക്കുക വഴി, ഹൃദ്രോഗം, ടൈപ്പ് 2 പ്രമേഹം എന്നിവ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. <ref>U.S. Department of Health and Human Services. [https://www.cdc.gov/nccdphp/sgr/pdf/sgrfull.pdf ''Physical Activity and Health: A Report of the Surgeon General'']. Atlanta, GA: U.S. Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, 1996.</ref> നടത്തം, നീന്തൽ, ലിഫ്റ്റിംഗ് തുടങ്ങിയ വിവിധ ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തി പൊതുജനങ്ങളെ "ശാരീരികമായി സജീവമായ ഒരു ജീവിതശൈലി സ്വീകരിക്കാൻ" അമേരിക്കൻ കാൻസർ സൊസൈറ്റി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. ശാരീരിക ക്ഷമത കൊണ്ട് മാത്രം അത് സുഖപ്പെടുത്താവുന്ന ഒരു രോഗമല്ല കാൻസർ, എന്നിരുന്നാലും, ഇത് ഒരു മൾട്ടിഫാക്ടോറിയൽ രോഗമായതിനാൽ, ശാരീരിക ക്ഷമത ഒരു പ്രതിരോധമാണ്. <ref name="auto">Alberts, David S. and Hess, Lisa M. (2005). ''Fundamentals of Cancer Prevention''. Berlin: Springer, {{ISBN|364238983X}}.</ref> === വീക്കം === വർദ്ധിച്ച ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങളും വീക്കം കുറയ്ക്കുന്നതും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പഠനങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite journal|title=Physical activity, exercise, and inflammatory markers in older adults: findings from the Health, Aging and Body Composition Study|journal=Journal of the American Geriatrics Society|volume=52|issue=7|pages=1098–104|date=July 2004|pmid=15209647|doi=10.1111/j.1532-5415.2004.52307.x|url=https://zenodo.org/record/1230665}}</ref> ഇത് ഒരു ഹ്രസ്വകാല ഇൻഫ്ലമേറ്ററി പ്രതികരണവും ദീർഘകാല ആന്റി ഇൻഫ്ലമേറ്ററി ഫലവും ഉണ്ടാക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=The effects of physical activity on serum C-reactive protein and inflammatory markers: a systematic review|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-american-college-of-cardiology_2005-05-17_45_10/page/1563|journal=Journal of the American College of Cardiology|volume=45|issue=10|pages=1563–9|date=May 2005|pmid=15893167|doi=10.1016/j.jacc.2004.12.077}}</ref> ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ ശരീരഭാരത്തിലെ മാറ്റങ്ങളുമായി സംയോജിച്ച് അല്ലെങ്കിൽ സ്വതന്ത്രമായി വീക്കം കുറയ്ക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Exercise and biomarkers for cancer prevention studies|journal=The Journal of Nutrition|volume=137|issue=1 Suppl|pages=161S–169S|date=January 2007|pmid=17182820|doi=10.1093/jn/137.1.161S}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങളെ വീക്കവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ അജ്ഞാതമാണ്. === രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനം === ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ [[രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ|രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി]] വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് എൻഡോജീനസ് ഘടകങ്ങൾ ([[സെക്സ് ഹോർമോണുകൾ|ലൈംഗിക ഹോർമോണുകൾ]], ഉപാപചയ ഹോർമോണുകൾ, [[വളർച്ചാ ഹോർമോൺ|വളർച്ചാ ഹോർമോണുകൾ]] പോലുള്ളവ), ശരീര താപനില, രക്തയോട്ടം, ജലാംശ നില, ശരീര സ്ഥാനം എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Exercise immunology: practical applications|journal=International Journal of Sports Medicine|volume=18|pages=S91–100|date=March 1997|issue=Suppl 1|pmid=9129268|doi=10.1055/s-2007-972705}}</ref> ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ നാച്ചുറൽ കില്ലർ (എൻകെ) കോശങ്ങൾ, എൻകെ ടി കോശങ്ങൾ, മാക്രോഫേജുകൾ, ന്യൂട്രോഫിൽസ്, ഇസിനോഫിൽസ്, പൂരകങ്ങൾ, സൈറ്റോകൈനുകൾ, ആന്റിബോഡികൾ, ടി സൈറ്റോടോക്സിക് കോശങ്ങൾ എന്നിവയുടെ അളവ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Physical exercise and immune system function in cancer survivors: a comprehensive review and future directions|journal=Cancer|volume=94|issue=2|pages=539–51|date=January 2002|pmid=11900239|doi=10.1002/cncr.10244}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Effects of exercise on immune function in patients with cancer: a systematic review|journal=Exercise Immunology Review|volume=19|pages=120–43|date=2013-01-01|pmid=23977724}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങളെ രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഇനിയും പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലായിട്ടില്ല. === ശരീരഭാര നിയന്ത്രണം === ശാരീരിക ക്ഷമതയിലൂടെ പ്രതിരോധശേഷി കൈവരിക്കുന്നത് ആരോഗ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശാലവും സങ്കീർണ്ണവുമായ പല നല്ല അവസ്ഥകൾക്ക് കാരണമാകുന്നു. ഫിസിക്കൽ ഫിറ്റ്നസ് ലെവലുകൾ നിലനിർത്തുന്നതു ശരീരത്തിലെ കൊഴുപ്പിനെ നിയന്ത്രിക്കുകയും പൊണ്ണത്തടി തടയുകയും ചെയ്യുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://www.livestrong.com/article/295396-how-many-calories-are-burned-running-a-10-minute-mile/|title=How Many Calories Are Burned Running a 10 Minute Mile?|access-date=2022-12-01|website=LIVESTRONG.COM}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> വയറിലെ കൊഴുപ്പ്, പ്രത്യേകിച്ച് വിസറൽ കൊഴുപ്പ്, എയ്റോബിക് വ്യായാമത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നത് വഴി കുറയുന്നു. ശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന അനൈയ്റോബിക് വ്യായാമം ശരീരത്തിലെ പേശികളുടെ അളവ് വർദ്ധിപ്പിക്കു, അതോടൊപ്പം ശരീരത്തിലെ കൊഴുപ്പ് കുറയ്ക്കാനും ഇതിന് കഴിയും.<ref name=r28/> ലൈംഗിക സ്റ്റിറോയിഡ് ഹോർമോണുകൾ, ഇൻസുലിൻ, ഉചിതമായ രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണങ്ങൾ എന്നിവ വയറിലെ കൊഴുപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മെറ്റബോളിസത്തെ മധ്യസ്ഥമാക്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്. അതിനാൽ, ശാരീരിക ക്ഷമത ഈ ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലൂടെ ശരീരഭാരം നിയന്ത്രിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Physical activity and cancer prevention--mechanisms|url=https://archive.org/details/sim_medicine-and-science-in-sports-and-exercise_2003-11_35_11/page/1834|journal=Medicine and Science in Sports and Exercise|volume=35|issue=11|pages=1834–40|date=November 2003|pmid=14600547|doi=10.1249/01.MSS.0000093619.37805.B7}}</ref> === ആർത്തവവിരാമവും ശാരീരികക്ഷമതയും === ഒരു സ്ത്രീയുടെ അവസാന [[ആർത്തവചക്രം]] മുതൽ ഒരു വർഷത്തിലേറെയായി ആർത്തവം സംഭവിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ [[ആർത്തവവിരാമം]] സംഭവിക്കുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. ആർത്തവവിരാമവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി ലക്ഷണങ്ങളുണ്ട്, അവയിൽ മിക്കതും ഒരു സ്ത്രീയുടെ ജീവിത നിലവാരത്തെ ബാധിക്കും. രോഗലക്ഷണങ്ങളുടെ കാഠിന്യം കുറയ്ക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗം വ്യായാമം ചെയ്യുകയും ആരോഗ്യകരമായ ഫിറ്റ്നസ് നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ്. ആർത്തവവിരാമത്തിന് മുമ്പും ശേഷവും, സ്ത്രീ ശരീരം മാറുന്നതിനനുസരിച്ച്, ശരീരത്തിൽ ശാരീരികമോ മാനസികമോ ആയ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. ചിട്ടയായ വ്യായാമത്തിലൂടെ ഈ മാറ്റങ്ങൾ കുറയ്ക്കുകയോ തടയുകയോ ചെയ്യാം. ഈ മാറ്റങ്ങളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു: <ref>{{Cite journal|title=Physical activity and health during the menopausal transition|journal=Obstetrics and Gynecology Clinics of North America|volume=38|issue=3|pages=537–66|date=September 2011|pmid=21961719|pmc=3270074|doi=10.1016/j.ogc.2011.05.008}}</ref> * ശരീരഭാരം തടയൽ: ആർത്തവവിരാമത്തിന് അടുത്തെത്തി നിൽക്കുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് പേശികളുടെ അളവ് കുറയുകയും കൊഴുപ്പിന്റെ അളവ് വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യും. ശാരീരിക വ്യായാമത്തിന്റെ അളവ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നത് ഈ മാറ്റങ്ങൾ തടയാൻ സഹായിക്കും. * [[സ്തനാർബുദം|സ്തനാർബുദ]] സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നു: പതിവ് വ്യായാമത്തിലൂടെ ശരീരഭാരം കുറയുന്നത് സ്തനാർബുദത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണം നൽകിയേക്കാം. * അസ്ഥികളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുക: ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആർത്തവവിരാമവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അസ്ഥികളുടെ നഷ്ടം മന്ദഗതിയിലാക്കുന്നതു വഴി അസ്ഥി ഒടിവുകളുടെയും ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസിന്റെയും സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നു. * രോഗസാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നു: അമിതഭാരം ഹൃദ്രോഗം, ടൈപ്പ് 2 പ്രമേഹം എന്നിവയുടെ അപകടസാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കും, പതിവ് ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഈ ഫലങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കും. * മാനസികാവസ്ഥ വർദ്ധിപ്പിക്കുക: പതിവ് ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നത് മാനസികാരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്തും, [[ആർത്തവവിരാമം|ആർത്തവവിരാമ]] സമയത്തോ ശേഷമോ മാത്രമല്ല ഏത് പ്രായത്തിലും ഇത് പ്രധാനമാണ്. <ref>{{Cite web|url=http://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/womens-health/in-depth/fitness-tips-for-menopause/art-20044602|title=Fitness Tips for Menopause: Why fitness counts|access-date=11 April 2015|last=Pruthi|first=Sandhya|date=June 2013|publisher=Mayo Clinic}}</ref> === മാനസികാരോഗ്യം === ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ മാനസികാരോഗ്യവും മെച്ചപ്പെടുത്തുമെന്ന് പഠനങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref name="Callaghan_2004">{{Cite journal|title=Exercise: a neglected intervention in mental health care?|journal=Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing|volume=11|issue=4|pages=476–83|date=August 2004|pmid=15255923|doi=10.1111/j.1365-2850.2004.00751.x}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mentalhealth.org.uk/a-to-z/p/physical-activity-and-mental-health|title=Physical activity and mental health|date=2015-08-07}}</ref> മസ്തിഷ്കത്തിലേക്കുള്ള രക്തപ്രവാഹം വർധിക്കുന്നതാണ് ഈ പുരോഗതിക്ക് കാരണം, ഇത് ഹോർമോണുകളുടെ റിലീസിനും ശരീരത്തിലെ സ്ട്രെസ് ഹോർമോണുകളുടെ (ഉദാ, കോർട്ടിസോൾ, [[അഡ്രിനാലിൻ]]) അളവ് കുറയ്ക്കാനും അനുവദിക്കുന്നു, കൂടാതെ വ്യായാമം മനുഷ്യ ശരീരത്തിന്റെ മൂഡ് ബൂസ്റ്ററുകളും പ്രകൃതിദത്ത വേദനസംഹാരികളും ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/exercising-to-relax|title=Exercising to relax|access-date=23 December 2020|last=Publishing|first=Harvard Health|date=February 2011|website=Harvard Health}}</ref> വ്യായാമം ഈ നല്ല ഹോർമോണുകൾ പുറത്തുവിടുക മാത്രമല്ല, സമ്മർദ്ദം ഒഴിവാക്കാനും ആത്മവിശ്വാസം വളർത്താനും സഹായിക്കും. <ref>{{Cite web|url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/depression/in-depth/depression-and-exercise/art-20046495|title=Depression and anxiety: exercise eases symptoms|access-date=16 June 2021|website=Mayo Clinic}}</ref> അതുപോലെ തന്നെ വ്യായാമം മനുഷ്യനെ ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതം നയിക്കാൻ സഹായിക്കും, കൂടാതെ അത് ഉറക്കത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യും. പഠനങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, പ്രതിദിനം 10 മിനിറ്റ് വ്യായാമം പോലും ഉറക്കമില്ലായ്മയെ സഹായിക്കും. <ref>{{Cite journal|last=Youngstedt|first=Shawn D|last2=Kline|first2=Christopher E|date=August 2006|title=Epidemiology of exercise and sleep|journal=Sleep and Biological Rhythms|volume=4|issue=3|pages=215–221|doi=10.1111/j.1479-8425.2006.00235.x|issn=1446-9235|pmc=4217702|pmid=25374476}}</ref> സ്ഥിരമായ വ്യായാമം വിഷാദത്തിന്റെയും ഉത്കണ്ഠയുടെയും ലക്ഷണങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം നേടുന്നതിനും മാനസികാരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും മറ്റ് നിരവധി നേട്ടങ്ങക്കും സഹായിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്: <ref name="Sharma_2006">{{Cite journal|title=Exercise for mental health|journal=Primary Care Companion to the Journal of Clinical Psychiatry|volume=8|issue=2|pages=106|date=2006|pmid=16862239|pmc=1470658|doi=10.4088/PCC.v08n0208a}}</ref> * വിഷാദം, ഉത്കണ്ഠ എന്നിവ ലഘൂകരിക്കാൻ ശാരീരിക വ്യായാമം സഹായിക്കുന്നു. <ref name="Callaghan_2004"/> * സ്കീസോഫ്രീനിയ രോഗികളിൽ, ശാരീരിക ക്ഷമത അവരുടെ ജീവിതനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും സ്കീസോഫ്രീനിയയുടെ ഫലങ്ങൾ കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Relationships between physical fitness, physical activity, smoking and metabolic and mental health parameters in people with schizophrenia|journal=Psychiatry Research|volume=207|issue=1–2|pages=25–32|date=May 2013|pmid=23051886|doi=10.1016/j.psychres.2012.09.026}}</ref> * ഫിറ്റായിരിക്കുന്നത് ഒരാളുടെ ആത്മാഭിമാനം മെച്ചപ്പെടുത്തും. * വർക്ക് ഔട്ട് ചെയ്യുന്നത് ഒരാളുടെ മാനസിക ഉണർവ് വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ക്ഷീണം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യും. * പഠനങ്ങൾ, വ്യായാമം മൂലം സ്ട്രെസ് ലെവലിൽ കുറവ് കാണിക്കുന്നു. * വ്യായാമം സാമൂഹിക ഇടപെടലിനുള്ള വർദ്ധിച്ച അവസരങ്ങൾ നല്കുന്നു <ref name="Sharma_2006"/> ഈ ആനുകൂല്യങ്ങളിൽ ചിലത് നേടുന്നതിന്, സെന്റർസ് ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോൾ ആൻഡ് പ്രിവൻഷൻ ആഴ്ചയിൽ 3-5 തവണ കുറഞ്ഞത് 30-60 മിനിറ്റ് വ്യായാമം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. == വിദ്യാഭ്യാസം == ശാരീരിക ക്ഷമതയെക്കുറിച്ച് ആളുകളെ ബോധവൽക്കരിക്കുന്ന ചില സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഒരു ലിസ്റ്റ് താഴെ കൊടുക്കുന്നു: * [[American Council on Exercise|അമേരിക്കൻ കൗൺസിൽ ഓൺ എക്സർസൈസ്]] (ACE) * നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സ്പോർട്സ് മെഡിസിൻ (NASM) * ഇന്റർനാഷണൽ സ്പോർട്സ് സയൻസ് അസോസിയേഷൻ (ISSA) == ഇതും കാണുക == * [[Bodybuilding|ബോഡിബിൽഡിംഗ്]] == അവലംബം == {{Reflist|32em|refs = <ref name=r27>{{cite journal | vauthors = Haskell WL, Troiano RP, Hammond JA, Phillips MJ, Strader LC, Marquez DX, Grant SF, Ramos E | title = Physical activity and physical fitness: standardizing assessment with the PhenX Toolkit | url = https://archive.org/details/sim_american-journal-of-preventive-medicine_2012-05_42_5/page/486 | journal = American Journal of Preventive Medicine | volume = 42 | issue = 5 | pages = 486–92 | date = May 2012 | pmid = 22516489 | pmc = 3331998 | doi = 10.1016/j.amepre.2011.11.017 }}</ref><ref name=r28>{{cite journal| vauthors = Westcott WL, La Rosa Loud R|year= 2014|title=Strength for fat loss training |journal=American Fitness|volume=32|issue=1|pages=18–22}}</ref><ref name=r29>{{cite journal | vauthors = Osawa Y, Azuma K, Tabata S, Katsukawa F, Ishida H, Oguma Y, Kawai T, Itoh H, Okuda S, Matsumoto H | title = Effects of 16-week high-intensity interval training using upper and lower body ergometers on aerobic fitness and morphological changes in healthy men: a preliminary study | journal = Open Access Journal of Sports Medicine | volume = 5 | pages = 257–65 | year = 2014 | pmid = 25395872 | pmc = 4226445 | doi = 10.2147/OAJSM.S68932 | doi-access = free }}</ref>}} == പുറം കണ്ണികൾ == * {{Cite web|url=https://medlineplus.gov/exerciseandphysicalfitness.html|title=Exercise and Physical Fitness|website=medlineplus.gov}} {{Physical exercise|state=expanded}} {{Virtues}} {{Authority Control}} [[വർഗ്ഗം:ശാരീരിക വ്യായാമം]] [[വർഗ്ഗം:ശാരീരികക്ഷമത]] mngfodkcgjo6tkcwaoirhjfw7v1rz2z 0 609146 4675342 4645137 2026-10-11T22:32:11Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675342 wikitext text/x-wiki {{pu|Injury}} {{for|മനുഷ്യരിലെ പരിക്കുകളെക്കുറിച്ച് അറിയാൻ|മനുഷ്യരിലെ പരിക്കുകൾ}} [[പ്രമാണം:Crabeater_Seal_Injured_by_Predator.JPG|ലഘുചിത്രം| ഒരു വേട്ടക്കാരനാൽ പരിക്കേറ്റ ഒരു ക്രാബിറ്റർ സീൽ]] മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും സസ്യങ്ങളും ഉൾപ്പടെയുള്ള ജീവനുള്ള ഏതൊരു വസ്തുവിന്റെയും ജീവനുള്ള ടിഷ്യുവിനുണ്ടാകുന്ന ശാരീരിക നാശമാണ് '''പരിക്ക്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. [[പല്ല്|പല്ലുകൾ]] പോലെയുള്ള കൂർത്തതോ മൂർച്ചയുള്ളതോ ആയ വസ്തുക്കൾ മൂലം, ചൂട് അല്ലെങ്കിൽ തണുപ്പ് മൂലം, വിഷം അല്ലെങ്കിൽ ബയോടോക്സിൻ പോലുള്ള രാസവസ്തുക്കൾ മൂലം, മെക്കാനിക്കലായി തുളച്ചുകയറുന്നത് മൂലം എന്നിങ്ങനെ പല തരത്തിൽ പരിക്കുകൾ ഉണ്ടാകാം. പല മൃഗങ്ങളിലും മുറിവ് ഒരു [[കോശജ്വലനം|കോശജ്വലന പ്രതികരണത്തിന്]] കാരണമാകുന്നു; ഇത് മുറിവ് ഉണങ്ങാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ജൈവിക പ്രക്രിയയാണ്. സസ്യങ്ങളും മൃഗങ്ങളും അവയുടെ ശരീരത്തിൽ മുറിവ് സംഭവിച്ചാൽ മുറിവ് അടയ്‌ക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പദാർത്ഥങ്ങൾ പലപ്പോഴും പുറത്തുവിടുന്നു, ഇത് ദ്രാവകങ്ങളുടെ നഷ്ടവും [[ബാക്റ്റീരിയ|ബാക്ടീരിയ]] പോലുള്ള [[രോഗകാരി|രോഗകാരികളുടെ]] പ്രവേശനവും പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു. പല ജീവികളും ആന്റിമൈക്രോബയൽ രാസവസ്തുക്കൾ സ്രവിക്കുന്നു, ഇത് മുറിവിലെ അണുബാധ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു; കൂടാതെ, മൃഗങ്ങൾക്ക് ഒരേ ആവശ്യത്തിനായി പലതരം രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണങ്ങളുണ്ട്. ചെടികൾക്കും മൃഗങ്ങൾക്കും പുനർവളർച്ച സംവിധാനങ്ങളുണ്ട്, ഇത് പരിക്ക് പൂർണ്ണമായോ ഭാഗികമായോ സുഖപ്പെടുത്തുന്നതിന് കാരണമാകും. == ടാക്സോണമിക് ശ്രേണി == === മൃഗങ്ങൾ === [[പ്രമാണം:Zauneidechse_1469.jpg|ലഘുചിത്രം| ഒരു വേട്ടക്കാരന്റെ ആക്രമണത്തിൽ വാൽ പൊഴിക്കുകയും, പിന്നീട് നഷ്ടപ്പെട്ട സ്ഥലത്ത് നിന്ന് വാൽ വീണ്ടും വളരാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്ത ഒരു സാൻട് ലിസാട്]] മൃഗങ്ങളിലെ പരിക്കിനെ ചിലപ്പോൾ അവയുടെ ശരീരഘടനയുടെ മെക്കാനിക്കൽ നാശമായി നിർവചിക്കാറുണ്ട്, <ref name="Rennolds Bely 2022">{{Cite journal|last=Rennolds|first=Corey W.|last2=Bely|first2=Alexandra E.|title=Integrative biology of injury in animals|journal=Biological Reviews|volume=98|issue=1|date=29 September 2022|issn=1464-7931|doi=10.1111/brv.12894|pages=34–62|pmid=36176189|pmc=10087827}}</ref> എന്നാൽ ഇതിന് വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങൽ, [[പൊള്ളൽ]], വിഷബാധ എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഏത് കാരണത്താലും ഉള്ള ശാരീരിക നാശത്തിന്റെ വിശാലമായ അർത്ഥമുണ്ട്. <ref name="De Ramirez Hyder Herbert">{{Cite journal|last=de Ramirez|first=Sarah Stewart|last2=Hyder|first2=Adnan A.|last3=Herbert|first3=Hadley K.|last4=Stevens|first4=Kent|date=2012|title=Unintentional injuries: magnitude, prevention, and control|journal=Annual Review of Public Health|volume=33|pages=175–191|doi=10.1146/annurev-publhealth-031811-124558|issn=1545-2093|pmid=22224893}}</ref> ഇരപിടിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ, വഴക്കുകൾ, വീഴ്ചകൾ, അജിയോട്ടിക് ഘടകങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്ന് അത്തരം നാശങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. <ref name="De Ramirez Hyder Herbert" /> പലതരം [[ഫൈലം|ഫൈലകളിലെ]] മൃഗങ്ങളിൽ മുറിവ് ഒരു [[കോശജ്വലനം|കോശജ്വലന പ്രതികരണത്തിന്]] കാരണമാകുന്നു; <ref name="Sparks 1972" /> ഇത് രക്തത്തിന്റെയോ ശരീരദ്രവത്തിന്റെയോ [[രക്തം കട്ടപിടിക്കൽ|കട്ടപിടിക്കൽ]] പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു, <ref name="Cerenius Söderhäll 2010">{{Cite journal|last=Cerenius|first=Lage|last2=Söderhäll|first2=Kenneth|title=Coagulation in Invertebrates|journal=Journal of Innate Immunity|volume=3|issue=1|date=6 November 2010|issn=1662-811X|doi=10.1159/000322066|pages=3–8|pmid=21051883}}</ref> തുടർന്ന് മുറിവ് ഉണങ്ങുന്നു, ഇത് സിനിഡാരിയയിലേതുപോലെ വേഗത്തിലായിരിക്കാം. <ref name="Sparks 1972">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=0y2JO0v_np0C|title=Invertebrate Pathology Noncommunicable Diseases|last=Sparks|first=Albert|date=1972|publisher=[[Academic Press]]|isbn=9780323151962|pages=20, 133}}</ref> [[ആർത്രോപോഡ|ആർത്രോപോഡുകൾക്ക്]] അവരുടെ എക്സോസ്കെലിറ്റൻ ഉണ്ടാക്കുന്ന ക്യൂട്ടിക്കിളിലെ മുറിവുകൾ ഒരു പരിധിവരെ പരിഹരിക്കാൻ കഴിയും. <ref name="Parle Dirks Taylor 2016">{{Cite journal|last=Parle|first=Eoin|last2=Dirks|first2=Jan-Henning|last3=Taylor|first3=David|title=Bridging the gap: wound healing in insects restores mechanical strength by targeted cuticle deposition|journal=Journal of the Royal Society Interface|volume=13|issue=117|year=2016|issn=1742-5689|doi=10.1098/rsif.2015.0984|page=20150984|pmid=27053653|pmc=4874426}}</ref> [[അനലിഡ|അനെലിഡുകൾ]], ആർത്രോപോഡുകൾ, സിനിഡാരിയ, [[മൊളസ്ക|മോളസ്‌ക്കുകൾ]], നെമറ്റോഡുകൾ, [[നിമറ്റോഡ|കശേരുക്കൾ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി ഫൈലകളിലെ [[കശേരുകി|മൃഗങ്ങൾക്ക്]] പരിക്കിനെത്തുടർന്നുള്ള [[അണുബാധ|അണുബാധയെ]] ചെറുക്കാൻ ആന്റിമൈക്രോബയൽ പെപ്റ്റൈഡുകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. <ref name="Rennolds Bely 2022"/> ==== മനുഷ്യർ ==== {{main|മനുഷ്യരിലെ പരിക്കുകൾ}} [[പ്രമാണം:US_Navy_041117-M-0000G-004_U.S._Navy_Surgeons_and_Hospital_Corpsman,_assigned_to_the_Surgical-Shock_Trauma_Platoon_(SSTP)_at_Camp_Taqaddum,_Iraq,_operate_on_a_Marine.jpg|ലഘുചിത്രം| മനുഷ്യർക്കുണ്ടാകുന്ന പരിക്കുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ എമർജൻസി മെഡിസിൻ, ട്രോമ സർജറി (ചിത്രീകരിച്ചത്), വേദന കൈകാര്യം ചെയ്യൽ എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ വിപുലമായ ചികിത്സാ രീതികളുണ്ട്.]] മനുഷ്യരിലെ പരിക്കുകളുടെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് [[വൈദ്യശാസ്ത്രം|വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ]] വളരെ വിപുലമായി പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. എമർജൻസി മെഡിസിൻ, പെയിൻ മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള മിക്ക [[വൈദ്യശാസ്ത്രം|മെഡിക്കൽ പ്രാക്ടീസുകളും]] പരിക്കുകളുടെ ചികിത്സയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന വൈദ്യ ശാസ്ത്ര ശാഖകളാണ്. <ref>{{Cite journal|last=Maerz|first=Linda L.|last2=Davis|first2=Kimberly A.|last3=Rosenbaum|first3=Stanley H.|date=2009|title=Trauma|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19131750/|journal=International Anesthesiology Clinics|volume=47|issue=1|pages=25–36|doi=10.1097/AIA.0b013e3181950030|issn=1537-1913|pmid=19131750}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Ahmadi|first=Alireza|last2=Bazargan-Hejazi|first2=Shahrzad|last3=Heidari Zadie|first3=Zahra|last4=Euasobhon|first4=Pramote|last5=Ketumarn|first5=Penkae|last6=Karbasfrushan|first6=Ali|last7=Amini-Saman|first7=Javad|last8=Mohammadi|first8=Reza|display-authors=3|date=2016|title=Pain management in trauma: A review study|journal=Journal of Injury and Violence Research|volume=8|issue=2|pages=89–98|doi=10.5249/jivr.v8i2.707|issn=2008-4072|pmc=4967367|pmid=27414816}}</ref> മെക്കാനിസം, മുറിവുണ്ടാക്കുന്ന വസ്തുക്കൾ/പദാർത്ഥങ്ങൾ, സംഭവിക്കുന്ന സ്ഥലം, പരിക്കേൽക്കുമ്പോഴുള്ള പ്രവർത്തനം, മനുഷ്യന്റെ ഉദ്ദേശ്യത്തിന്റെ പങ്ക് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള വിഭാഗങ്ങൾ അനുസരിച്ച് [[ലോകാരോഗ്യസംഘടന|ലോകാരോഗ്യ സംഘടന]] മനുഷ്യരിലെ പരിക്കുകളുടെ ഒരു വർഗ്ഗീകരണം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/classifications/icd/adaptations/iceci/en/|title=International Classification of External Causes of Injury (ICECI)|access-date=22 September 2023|publisher=[[World Health Organization]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20041017011406/http://www.who.int/classifications/icd/adaptations/iceci/en/|archive-date=17 October 2004}}</ref> പരിക്കുകൾ പലപ്പോഴും ശാരീരിക പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പുറമേ [[പോസ്റ്റ് ട്രൊമാറ്റിക് സ്ട്രെസ് ഡിസോർഡർ|പോസ്റ്റ് ട്രോമാറ്റിക് സ്ട്രെസ് ഡിസോർഡർ]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നു. <ref>{{Cite journal|last=Agarwal|first=Tulika Mehta|last2=Muneer|first2=Mohammed|last3=Asim|first3=Mohammad|last4=Awad|first4=Malaz|last5=Afzal|first5=Yousra|last6=Al-Thani|first6=Hassan|last7=Alhassan|first7=Ahmed|last8=Mollazehi|first8=Monira|last9=El-Menyar|first9=Ayman|display-authors=3|date=2020|title=Psychological trauma in different mechanisms of traumatic injury: A hospital-based cross-sectional study|journal=PLOS ONE|volume=15|issue=11|pages=e0242849|doi=10.1371/journal.pone.0242849|issn=1932-6203|pmc=7703890|pmid=33253298|bibcode=2020PLoSO..1542849A}}</ref> === സസ്യങ്ങൾ === [[പ്രമാണം:Oak_tree_struck_by_lightning_-_geograph.org.uk_-_4084083.jpg|ലഘുചിത്രം| [[മിന്നൽ|മിന്നലിൽ]] പിളർന്ന ഒരു ഓക്ക് മരം, സസ്യങ്ങളിലെ പരിക്കിന്റെ ഒരു അബയോട്ടിക് കാരണമാണിത്.]] [[സസ്യം|സസ്യങ്ങളിൽ]], [[പ്രാണി|കീടങ്ങളും]] [[സസ്തനി|സസ്തനികളും]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള [[സസ്യഭുക്ക്|സസ്യഭുക്കുകൾ]] കഴിക്കുന്നത് മൂലവും, [[ബാക്റ്റീരിയ]], [[പൂപ്പൽ|ഫംഗസ്]] <ref name="Tarr 1972">{{Cite book|title=Principles of Plant Pathology|url=https://archive.org/details/principlesofplan0000tarr_t6v1|last=Tarr|first=S. A. J.|publisher=Macmillan|year=1972|isbn=978-1-349-00357-0|publication-place=London|pages=[https://archive.org/details/principlesofplan0000tarr_t6v1/page/126 126]–137|chapter=Plant injury due to insects, mites, nematodes and other pests|doi=10.1007/978-1-349-00355-6_9}}</ref> [[സസ്യരോഗശാസ്ത്രം|സസ്യ രോഗാണുക്കൾ]] എന്നിവ മൂലവും, ടിഷ്യൂകൾക്കുണ്ടാകുന്ന കേടുപാടുകൾ മൂലവും,<ref name="Cappelli Koricheva 2021">{{Cite journal|last=Cappelli|first=Seraina Lisa|last2=Koricheva|first2=Julia|title=Interactions between mammalian grazers and plant pathogens: an elephant in the room?|journal=New Phytologist|publisher=Wiley|volume=232|issue=1|date=2 July 2021|issn=0028-646X|doi=10.1111/nph.17533|pages=8–10|pmid=34213785}}</ref> ചൂട്, <ref name="Smillie Nott 1979">{{Cite journal|last=Smillie|first=R.M.|last2=Nott|first2=R.|title=Heat Injury in Leaves of Alpine, Temperate and Tropical Plants|url=https://archive.org/details/sim_functional-plant-biology-fpb_1979-02_6_1/page/135|journal=Functional Plant Biology|publisher=CSIRO Publishing|volume=6|issue=1|year=1979|issn=1445-4408|doi=10.1071/pp9790135|page=135}}</ref> മരവിപ്പിക്കൽ, <ref name="Burke Gusta Quamme Weiser 1976">{{Cite journal|last=Burke|first=M. J.|last2=Gusta|first2=L. V.|last3=Quamme|first3=H. A.|last4=Weiser|first4=C. J.|last5=Li|first5=P. H.|title=Freezing and Injury in Plants|journal=Annual Review of Plant Physiology|publisher=Annual Reviews|volume=27|issue=1|year=1976|issn=0066-4294|doi=10.1146/annurev.pp.27.060176.002451|pages=507–528}}</ref> വെള്ളപ്പൊക്കം, <ref name="Kramer 1951">{{Cite journal|last=Kramer|first=Paul J.|title=Causes of Injury to Plants Resulting from Flooding of the Soil|journal=Plant Physiology|publisher=Oxford University Press|volume=26|issue=4|date=1 October 1951|issn=0032-0889|doi=10.1104/pp.26.4.722|pages=722–736|pmid=16654407|pmc=437542}}</ref> മിന്നൽ, <ref name="Nelson 2008">{{Cite journal|last=Nelson|first=Scot C.|title=Lightning Injury to Plants|journal=Plant Disease|date=July 2008|issue=PD-40|url=https://www.ctahr.hawaii.edu/oc/freepubs/pdf/PD-40.pdf}}</ref> ഓസോൺ പോലെയുള്ള മലിനീകരണം <ref name="Heath 1980">{{Cite journal|last=Heath|first=R. L.|title=Initial Events in Injury to Plants by Air Pollutants|journal=Annual Review of Plant Physiology|publisher=Annual Reviews|volume=31|issue=1|year=1980|issn=0066-4294|doi=10.1146/annurev.pp.31.060180.002143|pages=395–431}}</ref> തുടങ്ങിയ അജൈവ ഘടകങ്ങളിൽ നിന്നും<ref>{{Cite journal|last=Hill|first=A. C.|last2=Pack|first2=M. R.|last3=Treshow|first3=M.|title=Plant injury induced by ozone|journal=Phytopathology|date=1961|volume=51|osti=5518148|url=https://www.osti.gov/biblio/5518148}}</ref> എന്നിങ്ങനെ പലതരത്തിൽ പരിക്കുകൾ സംഭവിക്കാം. കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചതായി സൂചന നൽകി, <ref name="Turlings Tumlinson 1992">{{Cite journal|last=Turlings|first=Ted C.|last2=Tumlinson|first2=James H.|title=Systemic release of chemical signals by herbivore-injured corn|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_1992-09-01_89_17/page/8399|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=89|year=1992|issue=17|pages=8399–8402|doi=10.1073/pnas.89.17.8399|pmid=11607325|pmc=49926|bibcode=1992PNAS...89.8399T}}</ref> കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ച പ്രദേശം അടയ്ക്കുന്നതിനുള്ള വസ്തുക്കൾ സ്രവിച്ചും, <ref name="Sun Rost Matthews 2008">{{Cite journal|last=Sun|first=Qiang|last2=Rost|first2=Thomas L.|last3=Matthews|first3=Mark A.|title=Wound‐induced vascular occlusions in ''Vitis vinifera'' (Vitaceae): Tyloses in summer and gels in winter¹|journal=American Journal of Botany|publisher=Wiley|volume=95|issue=12|year=2008|issn=0002-9122|doi=10.3732/ajb.0800061|pages=1498–1505|pmid=21628157}}</ref> ആന്റിമൈക്രോബയൽ രാസവസ്തുക്കൾ ഉൽപ്പാദിപ്പിച്ചും, <ref name="Shigo 1985a">{{Cite journal|last=Shigo|first=Alex L.|date=1985|title=Compartmentalization of Decay in Trees|journal=Scientific American|volume=252|issue=4|pages=96–103|doi=10.1038/scientificamerican0485-96|bibcode=1985SciAm.252d..96S|issn=0036-8733|url=http://ageconsearch.umn.edu/record/309547}}</ref> <ref name="González-Lamothe Mitchell Gattuso Diarra 2009">{{Cite journal|last=González-Lamothe|first=Rocío|last2=Mitchell|first2=Gabriel|last3=Gattuso|first3=Mariza|last4=Diarra|first4=Moussa|last5=Malouin|first5=François|last6=Bouarab|first6=Kamal|title=Plant Antimicrobial Agents and Their Effects on Plant and Human Pathogens|journal=International Journal of Molecular Sciences|publisher=MDPI AG|volume=10|issue=8|date=31 July 2009|issn=1422-0067|doi=10.3390/ijms10083400|pages=3400–3419|pmid=20111686|pmc=2812829}}</ref> മുറിവുകൾക്ക് മീതെ വീണ്ടും വളർന്നുകൊണ്ടും സസ്യങ്ങൾ അവയ്ക്ക് സംഭവിച്ച പരിക്കിനോട് പ്രതികരിക്കുന്നു. <ref name="Shigo 1985b">{{Cite journal|last=Shigo|first=Alex L.|doi=10.1139/b85-193|title=How tree branches are attached to trunks|date=1985|journal=Canadian Journal of Botany|volume=63|issue=8|pages=1391–1401}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=O'Hara|first=Kevin L.|title=Pruning Wounds and Occlusion: A Long-Standing Conundrum in Forestry|url=https://academic.oup.com/jof/article/105/3/131/4598767|journal=Journal of Forestry|volume=105|issue=3|pages=131–138|doi-broken-date=2023-08-07|doi=10.1093/jof/105.3.131|year=2007}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.na.fs.fed.us/spfo/pubs/howtos/ht_prune/cuts.htm|title=Tree pruning guide|publisher=US Forest Service for the US Department of Agriculture|archive-url=https://web.archive.org/web/20070426071433/http://www.na.fs.fed.us/spfo/pubs/howtos/ht_prune/cuts.htm|archive-date=April 26, 2007}}</ref> == കോശത്തിന്റെ പരിക്ക് == ബാഹ്യവും ആന്തരികവുമായ പാരിസ്ഥിതിക മാറ്റങ്ങൾ കാരണം ഒരു [[കോശം|കോശത്തിന്]] സംഭവിക്കുന്ന പരിക്കുകളാണ് സെൽ ഇഞ്ചുറി എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. കോശത്തിന്റെ പരിക്കിനുള്ള മറ്റ് കാരണങ്ങളിൽ, ശാരീരിക കാരണങ്ങൾ, രാസവസ്തുക്കൾ, പകർച്ചവ്യാധി, ജൈവികമോ പോഷകപരമോ രോഗപ്രതിരോധപരമോ ആയ മറ്റ് ഘടകങ്ങൾ എന്നിവ ഉലപ്പെടുന്നു. കോശങ്ങളുടെ കേടുപാടുകൾ പഴയപടിയാക്കാവുന്നതോ മാറ്റാനാവാത്തതോ ആകാം. പരിക്കിന്റെ വ്യാപ്തിയെ ആശ്രയിച്ച്, സെല്ലുലാർ പ്രതികരണം അഡാപ്റ്റീവ് ആയിരിക്കാം, സാധ്യമാകുന്നിടത്ത് ഹോമിയോസ്റ്റാസിസ് പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു. <ref name="Wolf 2011">{{Cite book|url=https://archive.org/details/emergencydermato00wolf|title=Emergency Dermatology|last=Wolf|first=Ronni|publisher=Cambridge University Press|year=2011|isbn=9780521717335|pages=[https://archive.org/details/emergencydermato00wolf/page/n14 1]–10|display-authors=etal|url-access=limited}}</ref> കേടുപാടുകളുടെ തീവ്രത കോശത്തിന്റെ ജൈവികമായ സ്വയം നന്നാക്കാനുള്ള കഴിവിനേക്കാൾ കൂടുതലാകുമ്പോഴാണ് കോശ മരണം സംഭവിക്കുന്നത്. <ref name=":0">{{Cite journal|last=Cobb|first=J. P.|date=1996|title=Mechanisms of cell injury and death|url=https://archive.org/details/sim_british-journal-of-anaesthesia_1996-07_77_1/page/3|journal=British Journal of Anaesthesia|volume=77|issue=1|pages=3–10|doi=10.1093/bja/77.1.3|pmid=8703628|display-authors=etal}}</ref> കോശങ്ങളുടെ മരണം, ദോഷകരമായ ഉത്തേജകവുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്നതിന്റെ ദൈർഘ്യവുമായും നാശത്തിന്റെ തീവ്രതയുമായും നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. <ref name="Wolf 2011" /> == ഇതും കാണുക == * [[വടു]] == അവലംബം == {{Reflist|30em}} {{General injuries|state=expanded}} [[വർഗ്ഗം:പരിക്കുകൾ]] l8xt8xomjsji6k62m8gcec2g2ccgql4 0 609397 4675331 3997396 2026-10-11T21:46:16Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675331 wikitext text/x-wiki {{pu|Medical diagnosis}} [[പ്രമാണം:Xraymachine.JPG|ലഘുചിത്രം| ചില വൈകല്യങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന ഉപകരണമാണ് [[റേഡിയോഗ്രഫി|റേഡിയോഗ്രാഫി]].]] ഒരു വ്യക്തിയുടെ [[രോഗലക്ഷണങ്ങളും അടയാളങ്ങളും]] അടിസ്ഥാനമാക്കി, അല്ലെങ്കിൽ [[വൈദ്യശാസ്ത്രം|മെഡിക്കൽ]] നടപടിക്രമങ്ങളുടെ സഹായത്തോടെ, [[രോഗം|രോഗമോ]] അവസ്ഥയോ നിർണ്ണയിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ് '''രോഗനിർണയം''' അഥവാ '''മെഡിക്കൽ ഡയഗ്നോസിസ്''' (ചുരുക്കത്തിൽ '''Dx''', <ref>See ''[[List of medical abbreviations: D]]'' for variants.</ref> '''D_x''', അല്ലെങ്കിൽ '''D_s''' എന്ന് എഴുതുന്നു). രോഗനിർണയത്തിന് ആവശ്യമായ വിവരങ്ങൾ സാധാരണയായി വൈദ്യസഹായം തേടുന്ന വ്യക്തിയുടെ രോഗ ചരിത്രത്തിൽ നിന്നും ശാരീരിക പരിശോധനയിൽ നിന്നും ശേഖരിക്കുന്നു. പലപ്പോഴും രോഗനിർണയത്തിന്, ഒന്നോ അതിലധികമോ '''ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് നടപടിക്രമങ്ങൾ''' ചെയ്യാറുണ്ട്. രോഗ നിർണയം ചിലപ്പോൾ മരണാനന്തരവും ചെയ്യാറുണ്ട്. പല അടയാളങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും ഒന്നിലധികം രോഗങ്ങളിൽ കാണാനാകും എന്നതിനാൽ രോഗനിർണയം പലപ്പോഴും വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, [[ചർമ്മം|ചർമ്മത്തിന്റെ]] ചുവപ്പ് ([[ത്വഗ്രക്തിമ|എറിത്തമ]]), പല വൈകല്യങ്ങളുടെയും ഒരു അടയാളമാണ്, അതിനാൽ ഇതിൽ നിന്ന് രോഗം കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കാൻ ആരോഗ്യപരിപാലന വിദഗ്ധനു കഴിയണമെന്നില്ല. ആയതിനാൽ ഡിഫറൻഷ്യൽ ഡയഗ്നോസിസ് ഉപയോഗിച്ച് സാധ്യമായ നിരവധി വിശദീകരണങ്ങൾ താരതമ്യം ചെയ്യണം. ചിലപ്പോൾ രോഗലക്ഷണമായ ഒരു പ്രത്യേക അടയാളം അല്ലെങ്കിൽ ലക്ഷണം (അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കൂട്ടം) വഴി പ്രക്രിയ എളുപ്പമാക്കുന്നു. ഒരു ഡോക്ടറുടെ സന്ദർശന പ്രക്രിയയുടെ പ്രധാന ഘടകമാണ് രോഗനിർണയം. [[സ്ഥിതിഗണിതം|സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകളുടെ]] വീക്ഷണകോണിൽ നിന്ന് നോക്കിയാൽ, ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് നടപടിക്രമത്തിൽ വർഗ്ഗീകരണ പരിശോധനകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. == മെഡിക്കൽ ഉപയോഗങ്ങൾ == രോഗനിർണ്ണയ പ്രക്രിയ എന്നത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ അവസ്ഥയെ പ്രത്യേകവും വ്യതിരിക്തവുമായ വിഭാഗങ്ങളായി തരംതിരിക്കാനുള്ള ശ്രമമായി കണക്കാക്കാം, അത് ചികിത്സയെയും രോഗനിർണയത്തെയും കുറിച്ചുള്ള മെഡിക്കൽ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു. തുടർന്ന്, ഒരു പലപ്പോഴും ഒരു രോഗത്തിന്റെയോ അവസ്ഥയുടെയോ അടിസ്ഥാനത്തിൽ രോഗലക്ഷണങ്ങളും അടയാളങ്ങളും വിവരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു [[ഭിഷ്വഗരൻ|ഫിസിഷ്യൻ]], [[ഫിസിക്കൽ തെറാപ്പി|ഫിസിയോതെറാപ്പിസ്റ്റ്]], ദന്തരോഗവിദഗ്ദ്ധൻ, പോഡിയാട്രിസ്റ്റ്, [[ഒപ്റ്റോമെട്രി|ഒപ്‌റ്റോമെട്രിസ്റ്റ്]], നഴ്‌സ് പ്രാക്ടീഷണർ, [[ആരോഗ്യശാസ്ത്രം|ഹെൽത്ത്‌കെയർ സയന്റിസ്റ്റ്]] അല്ലെങ്കിൽ ഫിസിഷ്യൻ അസിസ്റ്റന്റ് എന്നിങ്ങനെയുള്ള വിവിധ ആരോഗ്യപരിപാലന വിദഗ്ധർ രോഗ നിർണയത്തിനുള്ള ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് നടപടിക്രമം നടത്താറുണ്ട്. ഒരു ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് നടപടിക്രമം നടത്തുന്നതിന്റെ പ്രധാന ദൌത്യം ഒരു [[ഇൻഡിക്കേഷൻ (വൈദ്യശാസ്ത്രം)|മെഡിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻ]] കണ്ടെത്തുക എന്നതാണ്. ഇൻഡിക്കേഷനുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു: * അനാട്ടമി, [[ശരീരശാസ്ത്രം]], [[ഫിസിയോളജി|പത്തോളജി]], [[മനഃശാസ്ത്രം]], ഹ്യൂമൻ ഹോമിയോസ്റ്റാസിസ് എന്നിവയിൽ സാധാരണ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നതിൽ നിന്നുള്ള ഏതെങ്കിലും വ്യതിയാനം കണ്ടെത്തൽ. നോർമൽ അവസ്ഥകൾ എന്താണ് എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവും ആ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായി രോഗിയുടെ നിലവിലെ അവസ്ഥയിലെ മാറ്റങ്ങൾ അളക്കുന്നതും രോഗിയുടെ അവസ്ഥ നിർണ്ണയിക്കാൻ സഹായിക്കും. * ഒരു രോഗി സ്വയം പറയുന്ന പ്രധാന പരാതി അല്ലെങ്കിൽ പ്രശ്നം. * ഒരു രോഗിയുടെ പ്രവർത്തികൾ പോലും ഒരു ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് നടപടിക്രമം ആയി വർത്തിക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു ഡോക്ടറുടെ സന്ദർശനത്തിൽ, രോഗിയുടെ കാത്തിരിപ്പ് മുറിയിൽ നിന്ന് ഡോക്ടറുടെ ഓഫീസിലേക്കുള്ള നടത്തം നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് ഫിസിഷ്യൻ ഇതിനകം തന്നെ ഒരു ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് നടപടിക്രമം തുടങ്ങിയേക്കാം. ഇതിനകം നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് പ്രക്രിയയിൽ പോലും, മറ്റൊരു ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് നടപടിക്രമം നടത്താൻ ഒരു സൂചനയുണ്ടാകും. [[എം.ആർ.ഐ. സ്കാൻ|മാഗ്നറ്റിക് റെസൊണൻസ് ഇമേജിംഗ്]] പോലുള്ള [[റേഡിയോളജി|റേഡിയോളജിക്കൽ]] പഠനങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ രക്തപരിശോധന പോലെയുള്ള സമഗ്രമായ പരിശോധനകളിൽ ഒരു മെഡിക്കൽ അടയാളം ആകസ്മികമായി കണ്ടെത്തുന്നതിന്റെ ഫലമായി ഇത് സംഭവിക്കാം. == നടപടിക്രമം == ഒരു ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് പ്രക്രിയയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പൊതുവായ ഘടകങ്ങളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു: * മെഡിക്കൽ ചരിത്രത്തിന്റെ വിവരങ്ങൾ (രോഗിയിൽ നിന്ന് അല്ലെങ്കിൽ രോഗിയുമായി അടുത്തിടപഴകാൻ സാധ്യതയുള്ള മറ്റ് ആളുകളിൽ നിന്നും), ശാരീരിക പരിശോധന, വിവിധ രോഗനിർണയ പരിശോധനകൾ എന്നിവയിലൂടെ രോഗ നിർണയം നടത്താം. രോഗനിർണ്ണയത്തിനോ രോഗിയുടെ ഇപ്പോഴത്തെ അവസ്ഥ നിർണയിക്കുന്നതിനൊ സഹായിക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള മെഡിക്കൽ പരിശോധനയാണ് ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് ടെസ്റ്റ് എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. സ്ഥാപിതമായ രോഗമുള്ള ആളുകളുടെ രോഗ നിലയിലെ മാറ്റങ്ങൾ വിലയിരുത്താനും ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് പരിശോധനകൾ ഉപയോഗിക്കാം. <ref>Thompson, C. & Dowding, C. (2009) ''Essential Decision Making and Clinical Judgement for Nurses''.</ref> * ഉത്തരങ്ങൾ, കണ്ടെത്തലുകൾ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ഫലങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പ്രോസസ്സിംഗ്. ഇതിനായി മറ്റ് വിദഗ്ദരുമായുംഈ മേഖലയിലെ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റുകളുമായും കൂടിയാലോചനകൾ തേടാവുന്നതാണ്. === ഡിഫറൻഷ്യൽ ഡയഗ്നോസിസ് === ഒരേ രോഗലക്ഷണങ്ങളും അടയാളങ്ങളും പല രോഗങ്ങൾക്ക് പൊതുവായി കാണാം എന്നതിനാൽ ഡിഫറൻഷ്യൽ ഡയഗ്നോസിസ് പ്രധാനമാണ്. കൂടുതൽ മെഡിക്കൽ പരിശോധനകളിലൂടെയും മറ്റ് പ്രോസസ്സിംഗിലൂടെയും ഒരു കാൻഡിഡേറ്റ് രോഗമോ അവസ്ഥയോ മാത്രം സാധ്യതയുള്ള ഘട്ടത്തിലെത്താൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നു. സംഭാവ്യതയുടെയോ തീവ്രതയുടെയോ ക്രമത്തിൽ റാങ്ക് ചെയ്‌ത സാധ്യമായ വ്യവസ്ഥകളുടെ പട്ടികയും ഉപയോഗിക്കാം. കമ്പ്യൂട്ടർ-എയ്ഡഡ് ഡയഗ്നോസിസ് സിസ്റ്റങ്ങളാണ് ഇത്തരം ഒരു പട്ടിക പലപ്പോഴും സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.<ref name="dualddx"/> നിലവിലുള്ള അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് ഉറപ്പില്ലെങ്കിൽ, രോഗനിർണയം സ്ഥിരീകരിക്കുന്നതിനോ നിരാകരിക്കുന്നതിനോ, രോഗിയുടെ അവസ്ഥ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനും രോഗിയുടെ മെഡിക്കൽ ചരിത്രം കാലികമാക്കുന്നതിനും, മെഡിക്കൽ ഇമേജിംഗ് പോലുള്ള കൂടുതൽ മെഡിക്കൽ പരിശോധനകൾ ചെയ്യുന്നു. === ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് മാനദണ്ഡം === ''ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് ക്രൈറ്റീരിയ'' എന്ന പദം ശരിയായ രോഗനിർണയം നിർണ്ണയിക്കാൻ ക്ലിനിഷ്യൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന [[രോഗലക്ഷണങ്ങളും അടയാളങ്ങളും|അടയാളങ്ങളുടെയും ലക്ഷണങ്ങളുടെയും]] നിർദ്ദിഷ്ട സംയോജനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ക്ലിനിക്കൽ കേസ് നിർവചനങ്ങൾ എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് മാനദണ്ഡങ്ങളുടെ ചില ഉദാഹരണങ്ങൾ ഇവയാണ്: * പാരമ്പര്യ നോൺപോളിപോസിസ് വൻകുടൽ കാൻസറിനുള്ള [[Amsterdam criteria|ആംസ്റ്റർഡാം മാനദണ്ഡം]] * [[മൾട്ടിപ്പിൾ സ്ക്ലീറോസിസ്|മൾട്ടിപ്പിൾ സ്ക്ലിറോസിസിനുള്ള]] [[McDonald criteria|മക്ഡൊണാൾഡ് മാനദണ്ഡം]] * [[സിസ്റ്റമിക് ലൂപ്പസ് എരിത്തമറ്റോസിസ്|സിസ്റ്റമിക് ല്യൂപ്പസ് എറിത്തമറ്റോസസിനുള്ള എസിആർ മാനദണ്ഡം]] * [[Streptococcal pharyngitis|സ്ട്രെപ്പ് ത്രോട്ടിനുള്ള]] [[Centor criteria|സെന്റർ മാനദണ്ഡം]] === ക്ലിനിക്കൽ ഡിസിഷൻ സപ്പോർട്ട് സിസ്റ്റം === രോഗ നിർണയ കാര്യത്തിൽ, തീരുമാനമെടുക്കുന്ന ജോലികളിൽ ആരോഗ്യ പ്രൊഫഷണലുകളെ സഹായിക്കാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിട്ടുള്ള ഇന്ററാക്ടീവ് കമ്പ്യൂട്ടർ പ്രോഗ്രാമുകളാണ് ക്ലിനിക്കൽ ഡിസിഷൻ സപ്പോർട്ട് സിസ്റ്റങ്ങൾ. മികച്ച വിശകലനം നടത്താൻ ക്ലിനിഷ്യന്റെ അറിവും സോഫ്‌റ്റ്‌വെയറും ഉപയോഗിച്ച് ക്ലിനിഷ്യൻ സോഫ്‌റ്റ്‌വെയറുമായി സംവദിക്കുന്നു. സാധാരണഗതിയിൽ, സിസ്റ്റം ക്ലിനിഷ്യന് നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകുന്നു, അതിൽ നിന്ന് ഡോക്ടർ ഉപയോഗപ്രദമായ വിവരങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും തെറ്റായ നിർദ്ദേശങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. <ref>Decision support systems. 26 July 2005. 17 Feb. 2009 <http://www.openclinical.org/dss.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200202124813/http://www.openclinical.org/dss.html|date=2020-02-02}}></ref> ഒരു ഹാർട്ട് മോണിറ്ററിന്റെ ഔട്ട്പുട്ട് വായിക്കുന്നത് പോലെ, ചില പ്രോഗ്രാമുകൾ ക്ലിനിഷ്യനെ മാറ്റി ഇത് സ്വയം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. അത്തരം സ്വയമേവയുള്ള പ്രക്രിയകൾ സാധാരണയായി "ഉപകരണം" ആയി കണക്കാക്കുന്നതിനാൽ അമേരിക്കയിൽ ഇതിന് എഫ്ഡിഎ നിയന്ത്രണ അനുമതി ആവശ്യമാണ്. നേരെമറിച്ച്, ക്ലിനിഷ്യന് പിന്തുണ മാത്രം നൽകുന്ന ക്ലിനിക്കൽ ഡിസിഷൻ സപ്പോർട്ട് സിസ്റ്റങ്ങൾ എഫ്ഡിഎ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അത് "ഓഗ്മെന്റഡ് ഇന്റലിജൻസ്" ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ==തരങ്ങൾ== രോഗനിർണയത്തിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു: ===ക്ലിനിക്കൽ ഡയഗ്നോസിസ്=== രോഗനിർണ്ണയ പരിശോധനകൾക്കുപകരം മെഡിക്കൽ അടയാളങ്ങളുടെയും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത ലക്ഷണങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ നടത്തുന്ന രോഗനിർണയം ===ലബോറട്ടറി ഡയഗ്നോസിസ്=== രോഗിയുടെ ശാരീരിക പരിശോധനയ്ക്ക് പകരം, ലബോറട്ടറി റിപ്പോർട്ടുകൾ അല്ലെങ്കിൽ പരിശോധനാ ഫലങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു രോഗനിർണയം. ഉദാഹരണത്തിന്, സാംക്രമിക രോഗങ്ങളുടെ ശരിയായ രോഗനിർണ്ണയത്തിന് സാധാരണയായി അടയാളങ്ങളുടെയും ലക്ഷണങ്ങളുടെയും പരിശോധനയും ലബോറട്ടറി പരിശോധന ഫലങ്ങളും ആവശ്യമാണ്. ===റേഡിയോളജി ഡയഗ്നോസിസ്=== പ്രാഥമികമായി മെഡിക്കൽ ഇമേജിംഗ് പഠനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഫലങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു രോഗനിർണയം. അസ്ഥി ഒടിവുകൾ സാധാരണ റേഡിയോളജിക്കൽ രോഗനിർണയമാണ്. ===ഇലക്ട്രോഗ്രാഫി ഡയഗ്നോസിസ്=== ഇലക്ട്രോഫിസിയോളജിക്കൽ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ അളവും റെക്കോർഡിംഗും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു രോഗനിർണയം. ===എൻഡോസ്കോപ്പി ഡയഗ്നോസിസ്=== എൻഡോസ്കോപ്പിക് പരിശോധനയും നിരീക്ഷണവും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു രോഗനിർണയം. ===ടിഷ്യു ഡയഗ്നോസിസ്=== ബയോപ്സികൾ അല്ലെങ്കിൽ ടിഷ്യൂകളുടെ മാക്രോസ്കോപ്പിക്, മൈക്രോസ്കോപ്പിക്, മോളിക്യുലാർ പരിശോധനയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു രോഗനിർണയം. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു പാത്തോളജിസ്റ്റിന്റെ ടിഷ്യു പരിശോധനയിലൂടെയാണ് ക്യാൻസറിന്റെ കൃത്യമായ രോഗനിർണയം നടത്തുന്നത്. ===ഡ്യുവൽ ഡയഗ്നോസിസ്=== രണ്ട് ബന്ധപ്പെട്ട, എന്നാൽ വേറിട്ട, മെഡിക്കൽ അവസ്ഥകൾ അല്ലെങ്കിൽ കോമോർബിഡിറ്റികളുടെ രോഗനിർണയം. ജനിതക പരിശോധനയുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന വ്യാപനം ഒന്നിലധികം ജനിതക വൈകല്യങ്ങളുള്ള നിരവധി രോഗികളെ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="dualddx">{{cite journal|author1=Wadhwa, R. R.|author2=Park, D. Y.|author3=Natowicz, M. R.|title=The accuracy of computer‐based diagnostic tools for the identification of concurrent genetic disorders|journal=American Journal of Medical Genetics Part A|volume=176|issue=12|pages=2704–09|doi=10.1002/ajmg.a.40651|pmid=30475443|year=2018|s2cid=53758271}}</ref> ===സ്വയം രോഗനിർണയം=== സ്വയം ഒരു മെഡിക്കൽ അവസ്ഥയുടെ രോഗനിർണയം അല്ലെങ്കിൽ തിരിച്ചറിയൽ. സ്വയം രോഗനിർണയം വളരെ സാധാരണമാണ്. ===റിമോട്ട് ഡയഗ്നോസിസ്=== രോഗിയുടെ അതേ മുറിയിൽ ഇരിക്കാതെ തന്നെ രോഗനിർണയം നടത്തുന്ന ഒരു തരം ടെലിമെഡിസിൻ. ===നഴ്സിംഗ് ഡയഗ്നോസിസ്=== ജീവശാസ്ത്രപരമായ പ്രക്രിയകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനുപകരം, ഒരു നഴ്‌സിംഗ് ഡയഗ്നോസിസ്, അവരുടെ ജീവിതത്തിലെ സാഹചര്യങ്ങളോടുള്ള ആളുകളുടെ പ്രതികരണങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുന്നു. ===കമ്പ്യൂട്ടർ സഹായത്തോടെയുള്ള രോഗനിർണയം=== രോഗലക്ഷണങ്ങൾ നൽകുന്നത് കമ്പ്യൂട്ടറിനെ പ്രശ്നം തിരിച്ചറിയാനും ഉപയോക്താവിനെ അതിന്റെ കഴിവിന്റെ പരമാവധി കണ്ടെത്താനും അനുവദിക്കുന്നു.<ref>{{cite journal|author1=Berner, E. S.|author2=Webster, G. D.|author3=Shugerman, A. A.|author4=Jackson, J. R.|author5=Algina, J.|author6=Baker, A. L.|author7=Ball, E.V.|author8=Cobbs, C. G.|author9=Dennis, V. W.|display-authors=3 |title=Performance of four computer-based diagnostic systems|url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_1994-06-23_330_25/page/1792|journal=New England Journal of Medicine|year=1994|volume=330|issue=25|pages=1792–96 |doi=10.1056/NEJM199406233302506|pmid=8190157|doi-access=free}}</ref><ref name="dualddx"/> രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന ശരീരഭാഗം തിരിച്ചറിയുന്നതിലൂടെയാണ് ആരോഗ്യ പരിശോധന ആരംഭിക്കുന്നത്; കമ്പ്യൂട്ടർ അനുബന്ധ രോഗത്തിനായുള്ള ഒരു ഡാറ്റാബേസ് ക്രോസ്-റഫറൻസ് ചെയ്യുകയും രോഗനിർണയം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite web | url= http://www.webmedicine.ca | title= Connection between onset of symptoms and diagnosis | author= WebMed Solutions | access-date= 15 January 2012 | archive-url= https://web.archive.org/web/20190213000314/https://www.webmedicine.ca/ | archive-date= 13 February 2019 | url-status= dead }}</ref> ===റിട്രോസ്പെക്ടീവ് ഡയഗ്നോസിസ്=== ആധുനിക അറിവും രീതികളും രോഗ വർഗ്ഗീകരണങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ഒരു ചരിത്ര വ്യക്തിയിലോ നിർദ്ദിഷ്ട ചരിത്ര സംഭവത്തിലോ ഒരു രോഗത്തിന്റെ കണ്ടെത്തൽ. == പ്രത്യാഘാതം == === ഓവർഡയഗ്നോസിസ് === ഒരു രോഗിയുടെ ജീവിതകാലത്ത് ഒരിക്കലും രോഗലക്ഷണങ്ങളോ മരണമോ ഉണ്ടാക്കാത്ത രോഗങ്ങളുടെ രോഗനിർണയമാണ് ഓവർ ഡയഗ്നോസിസ്. <ref>{{Cite book|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430655/|title=What is overdiagnosis?|date=20 April 2017|publisher=Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG)}}</ref> ഇത് ആളുകളെ അനാവശ്യമായി രോഗികളാക്കി മാറ്റുന്നതിനാലും സാമ്പത്തിക ചിലവ് കൂട്ടുന്നതിന്നാലും <ref>{{Cite journal|last=Coon|first=Eric|last2=Moyer|first2=Virginia|last3=Schroeder|first3=Alan|last4=Quinonez|first4=Ricardo|title=Overdiagnosis: How Our Compulsion for Diagnosis May Be Harming Children|url=https://pediatrics.aappublications.org/content/134/5/1013|journal=Pediatrics|year=2014|volume=134|issue=5|pages=1013–23|doi=10.1542/peds.2014-1778|pmid=25287462}}</ref> ദോഷം വരുത്തിയേക്കാവുന്ന ചികിത്സകളിലേക്കു നയിക്കുമെന്നതിനാലും ഒരു പ്രശ്നമാണ്. === പിശകുകൾ === നാഷണൽ അക്കാദമിസ് ഓഫ് സയൻസസ്, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, മെഡിസിൻ എന്നിവയുടെ 2015 ലെ റിപ്പോർട്ട് അനുസരിച്ച് മിക്ക ആളുകളും അവരുടെ ജീവിതകാലത്ത് ഒരു ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് പിശകെങ്കിലും അനുഭവപ്പെട്ടവരാണ്. <ref>{{Cite book|url=https://jdc.jefferson.edu/surgerygr/53|title=Improving Diagnosis in Health Care|last=National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine|date=2015|publisher=The National Academies Press|isbn=978-0-309-37769-0|editor-last=Balogh|editor-first=Erin P|location=Washington, DC|page=S-1|doi=10.17226/21794|pmid=26803862|author-link=National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine|editor-last2=Miller|editor-first2=Bryan T|editor-last3=Ball|editor-first3=John R}} {{Open access}}</ref> രോഗനിർണയത്തിലെ പിശകിന്റെ കാരണങ്ങളും ഘടകങ്ങളും ഇവയാണ്: <ref>{{Cite journal|last=Johnson|first=P. E.|last2=Duran|first2=A. S.|last3=Hassebrock|first3=F.|last4=Moller|first4=J.|last5=Prietula|first5=M.|last6=Feltovich|first6=P. J.|last7=Swanson|first7=D. B.|doi=10.1207/s15516709cog0503_3|title=Expertise and Error in Diagnostic Reasoning|journal=Cognitive Science|volume=5|issue=3|pages=235–83|year=1981}}</ref> * രോഗത്തിന്റെ അടയാളങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്നില്ല * ഒരു രോഗം പരിഗണനയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയിരിക്കുന്നു * രോഗനിർണയത്തിന്റെ ചില വശങ്ങൾക്ക് വളരെയധികം പ്രാധാന്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട് * മറ്റ് പല അവസ്ഥകളെയും സൂചിപ്പിക്കുന്ന ലക്ഷണങ്ങളുള്ള ഒരു [[അപൂർവ രോഗം|അപൂർവ രോഗമാണ്]] ഈ അവസ്ഥ * ഈ അവസ്ഥയ്ക്ക് ഒരു അപൂർവ [[wiktionary:presentation|അവതരണമുണ്ട്]] === കാലതാമസം === ഒരു മെഡിക്കൽ രോഗനിർണയം നടത്തുമ്പോൾ, ഒരു രോഗത്തിന്റെയോ അവസ്ഥയുടെയോ രോഗനിർണയത്തിനു കാലതാമസം അനുഭവപ്പെടാം. കാലതാമസ സമയങ്ങളുടെ തരങ്ങൾ പ്രധാനമായും ഇവയാണ്: * ''ഓൺസെറ്റ് ടു മെഡിക്കൽ എൻകൗണ്ടർ ലാഗ് ടൈം,''[[രോഗലക്ഷണങ്ങളും അടയാളങ്ങളും|രോഗലക്ഷണങ്ങളുടെ]] ആരംഭം മുതൽ ഒരു ആരോഗ്യ പരിപാലന ദാതാവിനെ സന്ദർശിക്കുന്നത് വരെയുള്ള സമയം <ref name="Chan1994">{{Cite journal|doi=10.1002/art.1780370606|last=Chan|first=K. W.|last2=Felson|first2=D. T.|last3=Yood|first3=R. A.|last4=Walker|first4=A. M.|title=The lag time between onset of symptoms and diagnosis of rheumatoid arthritis|journal=Arthritis and Rheumatism|volume=37|issue=6|pages=814–20|year=1994|pmid=8003053}}</ref> * ''എൻകൗണ്ടർ ടു ഡയഗ്നോസിസ് ലാഗ് ടൈം'', ആദ്യമായി രോഗിയെ പരിശോധിക്കുന്നത് മുതൽ രോഗനിർണയം വരെയുള്ള സമയം <ref name="Chan1994" /> ** എക്സ്-റേ വായിക്കുന്നതിലെ കാലതാമസം കെയർ ഡെലിവറിയിലെ പ്രധാന വെല്ലുവിളിയായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അമേരിക്കയിൽ രോഗിയെ ഡിസ്ചാർജ് ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് എമർജൻസി റൂം ഫിസിഷ്യൻമാർക്ക് എക്സ്-റേകളുടെ വ്യാഖ്യാനം വളരെ അപൂർവമായി മാത്രമേ ലഭ്യമാകൂ എന്ന് ആരോഗ്യ-മനുഷ്യ സേവന വകുപ്പ് കണ്ടെത്തി. <ref>{{Cite web|url=https://oig.hhs.gov/oei/reports/oei-02-89-01490.pdf|title=Medicare's Reimbursement for Interpretations of Hospital Emergency Room X-Rays|last=Office of Health and Human Services: Office of Inspector General|date=1993|website=Department of Health and Human Services Office of Inspector General}}</ref> == ചരിത്രം == [[ഈജിപ്ഷ്യൻ സംസ്കാരം|പുരാതന ഈജിപ്തിലെ]] (എഡ്വിൻ സ്മിത്ത് പാപ്പിറസ്) ഇംഹോട്ടെപ്പിന്റെ (ബിസി 2630-2611) രചനകളിൽ മെഡിക്കൽ രോഗനിർണയത്തിന്റെ ആദ്യ രേഖപ്പെടുത്തിയ ഉദാഹരണങ്ങൾ കാണാം. <ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/179901/Edwin-Smith-papyrus|title=Edwin Smith Papyrus|access-date=2015-02-28}}</ref> ഒരു [[ബാബിലോണിയ|ബാബിലോണിയൻ]] മെഡിക്കൽ പാഠപുസ്തകം ആയ എസാഗിൽ-കിൻ-ആപ്ലി എഴുതിയ ''ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് ഹാൻഡ്‌ബുക്ക്'' (1069-1046 ബിസി), ഒരു അസുഖമോ [[രോഗം|രോഗമോ]] കണ്ടെത്തുന്നതിന് [[അനുഭവവാദം]], [[തർക്കശാസ്ത്രം]], യുക്തിബോധം എന്നിവയുടെ ഉപയോഗം അവതരിപ്പിച്ചു.<ref>H. F. J. Horstmanshoff, Marten Stol, Cornelis Tilburg (2004), ''Magic and Rationality in Ancient Near Eastern and Graeco-Roman Medicine'', pp. 97–98, [[Brill Publishers]], {{ISBN|90-04-13666-5}}.</ref> യെല്ലോ എംപറേഴ്‌സ് ഇന്നർ കാനൻ അല്ലെങ്കിൽ ഹുവാങ്ഡി നെയ്ജിംഗിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്ന പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് മെഡിസിൻ, പരിശോധന, ഓസ്‌കൾട്ടേഷൻ-ഓൾഫാക്ഷൻ, അന്വേഷണം, പാൽപ്പെഷൻ എന്നീ നാല് ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് രീതികൾ വിശദീകരിക്കുന്നു. <ref>{{Cite book|title=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures|last=Jingfeng|first=C.|year=2008|isbn=978-1-4020-4559-2|pages=1529–34|chapter=Medicine in China|doi=10.1007/978-1-4020-4425-0_8500}}</ref> [[ഹിപ്പോക്രാറ്റസ്]] തൻ്റെ രോഗികളുടെ മൂത്രം രുചിച്ചും അവരുടെ വിയർപ്പ് മണത്തും രോഗനിർണയം നടത്തിയിരുന്നു. <ref>{{Cite web|url=http://well.blogs.nytimes.com/2008/09/23/what-would-hippocrates-do/|title=What Would Hipocrates Do?|access-date=February 28, 2015|date=23 September 2008}}</ref> == ഇതും കാണുക == {{div col|colwidth=20em}} * [[Diagnosis code|ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് കോഡ്]] * [[Diagnosis-related group|ഡയഗ്നോസിസ് റിലേറ്റഡ് ഗ്രൂപ്പ്]] * [[Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders|ഡിഎസ്എം]] * [[Etiology (medicine)|എറ്റിയോളജി]] * [[International Classification of Diseases|ഐസിഡി]] * [[Medical classification|മെഡിക്കൽ ക്ലാസിഫിക്കേഷൻ]] * [[Medical error|മെഡിക്കൽ എറർ]] * [[Nosology|നോസോളജി]] * [[Nursing diagnosis|നഴ്സിങ് ഡയഗ്നോസിസ്]] * [[Pathogenesis|പത്തോജനിസിസ്]] * [[Pathology|പത്തോളജി]] * [[Prediction|പ്രഡിക്ഷൻ]] * [[Prognosis|പ്രോഗ്നോസിസ്]] {{Div col end}} == അവലംബം == {{Reflist|30em}} == പുറം കണ്ണികൾ == * {{Commons category-inline|Medical diagnosis}} {{Medical terms to describe disease conditions}} {{Medical records and physical exam|state=collapsed}} {{Health care}} {{Authority Control}} [[വർഗ്ഗം:വൈദ്യശാസ്ത്ര പദങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വൈദ്യപരിശോധനകൾ]] atg1w5b4wbmnzf4ptewkhn9kvc2hb1h 0 610984 4675317 4600870 2026-10-11T20:55:27Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675317 wikitext text/x-wiki {{pu|Autoimmunity}} {{Infobox medical condition (new) | name = ഓട്ടോഇമ്മ്യൂണിറ്റി | synonym = സ്വയം രോഗപ്രതിരോധം | image = Fimmu-12-744396-g002.jpg | image_size = | alt = Different locations of the body that are affected by autoimmune diseases | caption = Parts of body affected by autoimmune diseases | pronounce = | specialty = [[Immunology|ഇമ്മ്യൂണോളജി]] | symptoms = | complications = | onset = | duration = | types = | causes = | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = }} സ്വന്തം ശരീരത്തിലെ രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണം സ്വന്തം ശരീരത്തിലെ തന്നെ ആരോഗ്യമുള്ള കോശങ്ങൾ, ടിഷ്യുകൾ, മറ്റ് സാധാരണ ശരീര ഘടകങ്ങൾ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതാണ് '''ഓട്ടോഇമ്മ്യൂണിറ്റി''' അല്ലെങ്കിൽ '''സ്വയം രോഗപ്രതിരോധം''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത് . <ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/science/autoimmunity|title=Autoimmunity|access-date=5 January 2020|last=The Editors of Encyclopaedia Britannica|date=20 November 2018|website=Health & Medicine|publisher=Encyclopædia Britannica|archive-url=https://web.archive.org/web/20210105200719/https://www.britannica.com/science/autoimmunity|archive-date=5 January 2021}}</ref> <ref>{{Citation|last=Delves|first=Peter J.|title=Autoimmunity|date=1998-01-01|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B0122267656000773|pages=292–296|editor-last=Delves|editor-first=Peter J.|periodical=Encyclopedia of Immunology (Second Edition)|place=Oxford|publisher=Elsevier|language=en|isbn=978-0-12-226765-9|access-date=2021-01-06}}</ref> ഇത്തരത്തിലുള്ള രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണത്തിന്റെ ഫലമായുണ്ടാകുന്ന ഏതൊരു രോഗത്തെയും "സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗം" അല്ലെങ്കിൽ "ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ രോഗം" എന്ന് വിളിക്കുന്നു. [[സെലിയാക് രോഗം|സെലിയാക് ഡിസീസ്]], പോസ്റ്റ്-ഇൻഫെക്ഷ്യസ് ഐബിഎസ്, ഡയബറ്റിസ് മെലിറ്റസ് ടൈപ്പ് 1, ഹെൻലോക്ക് സ്കോളീൻ പുപുര (എച്ച്എസ്പി) സാർകോയിഡോസിസ്, [[സിസ്റ്റമിക് ലൂപ്പസ് എരിത്തമറ്റോസിസ്|സിസ്റ്റമിക് ലൂപ്പസ് എറിത്തമറ്റോസസ്]] (എസ്എൽഇ), ജോഗ്രെൻ സിൻഡ്രോം, ഈസ്നോഫിലിക് ഗ്രാനുലോമാറ്റോസിസ്, ഈസ്നോഫിലിക് ഗ്രാനുലോമാറ്റോസിസ്, ഈസ്നോഫിലിക് ഗ്രാനുലോമാറ്റോസിസ്, പോളിയാംഗിറോസിയോഡോസിസ് , ഗ്രാനുലോമറ്റോസിസ് [[അഡിസൺ രോഗം|അഡിസൺസ് രോഗം]], [[റൂമറ്റോയ്ഡ് ആർത്രൈറ്റിസ്]] (ആർഎ), [[അങ്കിലോസിംഗ് സ്പോണ്ടിലൈറ്റിസ്]], [[പോളിമയോസിറ്റിസ്]] (പിഎം), [[ഡെർമറ്റോമിയോസിറ്റിസ്]] (ഡിഎം), അലോപ്പീസിയ ഏരിയറ്റ <ref name="Erjavec2">{{Cite journal|title=Whole exome sequencing in Alopecia Areata identifies rare variants in KRT82|journal=Nat Commun|volume=13|issue=1|pages=800|date=Feb 2022|pmid=35145093|doi=10.1038/s41467-022-28343-3|pmc=8831607|bibcode=2022NatCo..13..800E}}</ref>, [[മൾട്ടിപ്പിൾ സ്ക്ലീറോസിസ്|മൾട്ടിപ്പിൾ സ്ക്ലിറോസിസ്]] (എംഎസ്) എന്നിവയാണ് ഉദാഹരണങ്ങൾ. സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങൾ പലപ്പോഴും സ്റ്റിറോയിഡുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ചികിത്സിക്കുന്നത്. <ref name="pmid24910822">{{Cite journal|title=Management issues with exogenous steroid therapy|journal=Indian Journal of Endocrinology and Metabolism|volume=17|issue=Suppl 3|pages=s612–s617|year=2013|pmid=24910822|doi=10.4103/2230-8210.123548|pmc=4046616}}</ref> മനുഷ്യ പ്രതിരോധ സംവിധാനം അത് വിദേശമെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്ന വിഷവസ്തുക്കൾ അല്ലെങ്കിൽ സാംക്രമിക സൂക്ഷ്മാണുക്കൾ പോലുള്ള വസ്തുക്കളെ തിരിച്ചറിയുകയും നീക്കം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിംഫോസൈറ്റുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന വെളുത്ത രക്താണുക്കളാണ് ഇത് കൂടുതലും നടത്തുന്നത്. ചില ആന്റിജൻ-ഫൈറ്റിങ് ഏജന്റുകൾ ശരീരത്തിൽ തന്നെയുള്ള ആന്റിജനുകളോട് പ്രതികരിക്കും. സ്വന്തം പ്രോട്ടീനുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്ന [[ഓട്ടോആന്റിബോഡി|ആന്റിബോഡികളുടെയോ]] [[ടി-കോശം|ടി സെല്ലുകളുടെയോ]] സാന്നിദ്ധ്യം, സാധാരണ ആരോഗ്യാവസ്ഥയിൽപ്പോലും എല്ലാ വ്യക്തികളിലും ഉണ്ട്. സാധാരണഗതിയിൽ, ശരീരത്തിന്റെ സ്വന്തം ടിഷ്യൂകളിൽ പ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്ന ലിംഫോസൈറ്റുകൾ പക്വത പ്രാപിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഇല്ലാതാക്കപ്പെടും. ഇത് എങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നു എന്നത് പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാകുന്നില്ല. സ്വയം പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്ന ടി ലിംഫോസൈറ്റുകൾ അല്ലെങ്കിൽ ടി കോശങ്ങൾ തൈമസിൽ വെച്ച് നശിക്കുന്നു എന്നതിന് തെളിവുകളുണ്ട്, അതേസമയം ബി ലിംഫോസൈറ്റുകൾ അല്ലെങ്കിൽ ബി കോശങ്ങൾ അസ്ഥിമജ്ജയിൽ നിന്ന് പുറത്തുകടന്നതിനുശേഷം പക്വത പ്രാപിക്കുന്നത് തടയുന്നു.<ref name="bri">{{cite web |title=Autoimmunity {{!}} Causes, Symptoms & Treatment {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/science/autoimmunity |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> സ്വയം പ്രതിപ്രവർത്തനം ടിഷ്യു നാശത്തിലേക്ക് നയിച്ചാൽ അത് [[ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ രോഗങ്ങൾ]]ക്ക് കാരണമാകുന്നു.<ref>{{Citation|last=Diamond|first=Betty|title=Autoimmunity and Autoimmune Diseases|date=2014|url=http://accessmedicine.mhmedical.com/content.aspx?aid=1120812961|volume=|pages=|editor-last=Kasper|editor-first=Dennis|archive-url=https://web.archive.org/web/20210105204556/https://accessmedicine.mhmedical.com/content.aspx?bookid=1130&sectionid=79749895|periodical=Harrison's Principles of Internal Medicine|edition=19|place=New York, NY|publisher=McGraw-Hill Education|access-date=2021-01-05|archive-date=5 January 2021|last2=Lipsky|first2=Peter E.|editor2-last=Fauci|editor2-first=Anthony|editor3-last=Hauser|editor3-first=Stephen|editor4-last=Longo|editor4-first=Dan}}</ref> == ചരിത്രം == പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം വരെ ശരീരത്തിന്റെ സ്വന്തം ടിഷ്യൂകൾക്കെതിരെ പ്രതികരിക്കാൻ രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനത്തിന് കഴിയില്ലെന്ന് ആയിരുന്നു വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ [[പോൾ എർലിഷ്]] ''ഹൊറർ ഓട്ടോടോക്സിക്കസ്'' എന്ന ആശയം അവതരിപ്പിച്ചു. എർലിഷ് പിന്നീട് ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ ടിഷ്യു ആക്രമണങ്ങളുടെ സാധ്യത തിരിച്ചറിയാൻ ഒരു സിദ്ധാന്തം അവതരിപ്പിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും ചില സഹജമായ സംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങൾ സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണത്തെ ശരീരത്തിന് ഹാനികരം ആകുന്നതിൽ നിന്ന് തടയുമെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. 1904-ൽ പാരോക്സിസ്മൽ കോൾഡ് ഹീമോഗ്ലോബിനൂറിയ രോഗികളുടെ സീറത്തിൽ ചുവന്ന രക്താണുക്കളുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു പദാർത്ഥത്തിന്റെ കണ്ടെത്തിയതോടെ ഈ സിദ്ധാന്തം വെല്ലുവിളിക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്നുള്ള ദശകങ്ങളിൽ, നിരവധി അവസ്ഥകൾ സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നതായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു. എന്നിരുന്നാലും, എർലിഷിന്റെ പോസ്റ്റുലേറ്റിന്റെ ആധികാരിക നില ഈ കണ്ടെത്തലുകൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് തടസ്സമായി. ഇമ്മ്യൂണോളജി ഒരു ക്ലിനിക്കൽ വിഭാഗം എന്നതിന് പകരം ഒരു ബയോകെമിക്കൽ ആയി മാറി. <ref>Arthur M. Silverstein: ''Autoimmunity: A History of the Early Struggle for Recognition'', in: Ian R. Mackay, Noel R Rose: ''[https://books.google.com/books?id=PTMTAAAAQBAJ The Autoimmune Diseases]'' (chapter 2), Academic Press, 2013</ref> 1950-കളോടെ ഓട്ടോആൻറിബോഡികളെയും സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള ആധുനിക ധാരണകൾ പ്രചരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ പ്രതികരണങ്ങൾ കശേരുക്കളുടെ [[രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ|രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനത്തിന്റെ]] അവിഭാജ്യ ഘടകമാണെന്ന് അടുത്തിടെ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് (ചിലപ്പോൾ "സ്വാഭാവിക സ്വയം രോഗപ്രതിരോധം" എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു). <ref name="pmid22884694">{{Cite journal|title=Immunophysiology versus immunopathology: Natural autoimmunity in human health and disease.|journal=Pathophysiology|volume=19|issue=3|pages=221–31|year=2012|pmid=22884694|doi=10.1016/j.pathophys.2012.07.003}}</ref> സ്വയം രോഗപ്രതിരോധത്തെ അലോഇമ്മ്യൂണിറ്റിയുമായി തെറ്റിദ്ധരിക്കരുത്. == ചെറിയ അളവിലുള്ള സ്വയം രോഗപ്രതിരോധം == ഉയർന്ന തോതിലുള്ള സ്വയം രോഗപ്രതിരോധം ആരോഗ്യത്തിന് ഹാനികരം ആണെങ്കിൽ, ചെറിയ തോതിലുള്ള സ്വയം രോഗപ്രതിരോധം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഗുണം ചെയ്യും.കോശങ്ങൾക്ക് നേരെയുള്ള ആക്രമണം രക്തരസതന്ത്രത്തെ ഹോമിയോസ്റ്റാസിസിൽ നിലനിർത്തുന്നതിന് ആവശ്യമായ സൈക്ലിംഗ് ഉപാപചയ പ്രക്രിയകളുടെ അനന്തരഫലമായിരിക്കാം. രണ്ടാമതായി, പുറത്തുനിന്നുള്ള [[ആന്റിജൻ|ആന്റിജനുകളുടെ]] ലഭ്യത പ്രതികരണത്തെ പരിമിതപ്പെടുത്തുമ്പോൾ (അതായത്, കുറച്ച് [[രോഗകാരി|രോഗകാരികൾ]] ഉള്ളപ്പോൾ) അണുബാധയുടെ പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിൽ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണം അനുവദിക്കുന്നതിൽ സ്വയം രോഗപ്രതിരോധത്തിന് ഒരു പങ്കുണ്ട്. <ref>{{Cite journal|last=Stefanova I.|last2=Dorfman J. R.|last3=Germain R. N.|title=Self-recognition promotes the foreign antigen sensitivity of naive T lymphocytes|journal=Nature|volume=420|pages=429–434|year=2002|pmid=12459785|doi=10.1038/nature01146|issue=6914|bibcode=2002Natur.420..429S|url=https://zenodo.org/record/1233257}}</ref> == ഇമ്മ്യൂണോളജിക്കൽ ടോളറൻസ് == ന്യൂയോർക്കിലെ നോയൽ റോസും ഏണസ്റ്റ് വിറ്റെബ്‌സ്‌കിയും ലണ്ടനിലെ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജിലെ റോയിറ്റും ഡോണിയച്ചും നടത്തിയ പയനിയറിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ആന്റിബോഡി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന ബി കോശങ്ങളുടെ (ബി ലിംഫോസൈറ്റുകൾ) കാര്യത്തിലെങ്കിലും, റുമാറ്റോയ്ഡ് ആർത്രൈറ്റിസ്, തൈറോടോക്സിസോസിസ് തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ ഇമ്മ്യൂണോളജിക്കൽ ടോളറൻസിന്റെ നഷ്ടവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നതിന് വ്യക്തമായ തെളിവുകൾ നൽകി. ശരീരത്തിന്റെ "സ്വന്തം" ആയ വസ്തുക്കളെ അവഗണിക്കാനുള്ള ഒരു വ്യക്തിയുടെ കഴിവിന് സംഭവിക്കുന്ന ഈ തകർച്ച രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനത്തെ സ്വന്തം ആന്റിജനുകൾക്കെതിരെ പ്രതികരിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ഇമ്മ്യൂണോളജിക്കൽ ടോളറൻസിന്റെ കൃത്യമായ ഉത്ഭവം ഇപ്പോഴും അവ്യക്തമാണ്, എന്നാൽ അതിന്റെ ഉത്ഭവം വിശദീകരിക്കാൻ ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യം മുതൽ നിരവധി സിദ്ധാന്തങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. മൂന്ന് അനുമാനങ്ങൾ രോഗപ്രതിരോധശാസ്ത്രജ്ഞർക്കിടയിൽ വ്യാപകമായ ശ്രദ്ധ നേടിയിട്ടുണ്ട്: * ബർണറ്റ് നിർദ്ദേശിച്ച '''ക്ലോണൽ ഡിലീഷൻ സിദ്ധാന്തം''' അനുസരിച്ച് ഒരു വ്യക്തിയിൽ രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെ വികാസത്തിനിടയിൽ സ്വയം പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്ന ലിംഫോയിഡ് കോശങ്ങൾ നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. "അക്വയേഡ് ഇമ്മ്യൂണോളജിക്കൽ ടോളറൻസ് കണ്ടെത്തിയതിന്" ഫ്രാങ്ക് എം. ബർനെറ്റിനും പീറ്റർ ബി. മെദവർക്കും 1960-ലെ വൈദ്യശാസ്ത്ര നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു. * നോസൽ നിർദ്ദേശിച്ച '''ക്ലോണൽ അനർജി സിദ്ധാന്തം''' അനുസരിച്ച് സ്വയം പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്ന ടി- അല്ലെങ്കിൽ ബി-കോശങ്ങൾ സാധാരണ വ്യക്തിയിൽ നിർജ്ജീവമാകുകയും രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ കഴിയാതെ വരികയും ചെയ്യുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Clonal anergy: the universally anergic B lymphocyte|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_1982-03_79_6/page/2013|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=79|issue=6|pages=2013–7|year=1982|pmid=6804951|doi=10.1073/pnas.79.6.2013|pmc=346112|bibcode=1982PNAS...79.2013P}}</ref> * ജെർൺ നിർദ്ദേശിച്ച '''ഇഡിയോടൈപ്പ് നെറ്റ്‌വർക്ക് സിദ്ധാന്തം''' പ്രകാരം സ്വയം പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്ന ആന്റിബോഡികളെ നിർവീര്യമാക്കാൻ കഴിവുള്ള ആന്റിബോഡികളുടെ ഒരു ശൃംഖല ശരീരത്തിനുള്ളിൽ സ്വാഭാവികമായും നിലനിൽക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|last=Jerne N|title=Towards a network theory of the immune system|journal=Annales d'Immunologie|volume=125C|issue=1–2|pages=373–89|year=1974|pmid=4142565}}</ref> ഇവ കൂടാതെ, താഴെ പറയുന്ന മറ്റ് രണ്ട് സിദ്ധാന്തങ്ങൾ കൂടി തീവ്രമായ അന്വേഷണത്തിലാണ്: * '''ക്ലോണൽ ഇഗ്നോറൻസ് തിയറി''', ഇതനുസരിച്ച് തൈമസിൽ പ്രതിനിധീകരിക്കാത്ത ഓട്ടോ റിയാക്ടീവ് ടി സെല്ലുകൾ പക്വത പ്രാപിക്കുകയും ചുറ്റിലും കുടിയേറുകയും ചെയ്യും, അവിടെ അവ ആക്സസ് ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത ടിഷ്യൂകളായതിനാൽ ഉചിതമായ ആന്റിജനെ നേരിടില്ല. തൽഫലമായി, ഓട്ടോ-റിയാക്ടീവ് ബി സെല്ലുകൾക്ക് ആന്റിജനോ നിർദ്ദിഷ്ട ഹെൽപ്പർ ടി സെല്ലോ കണ്ടെത്താൻ കഴിയില്ല. <ref name="scedu">{{Cite web|url=http://pathmicro.med.sc.edu/ghaffar/tolerance2000.htm|title=Tolerance and Autoimmunity<!-- Bot generated title -->|access-date=2007-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110101184311/http://pathmicro.med.sc.edu/ghaffar/tolerance2000.htm|archive-date=2011-01-01}}</ref> * '''സപ്രസ്സർ പോപ്പുലേഷൻ''' അല്ലെങ്കിൽ '''റെഗുലേറ്ററി ടി സെൽ സിദ്ധാന്തം''', ഇതിൽ റെഗുലേറ്ററി ടി-ലിംഫോസൈറ്റുകൾ (സാധാരണയായി CD4 ⁺ FoxP3 ⁺ കോശങ്ങൾ, മറ്റുള്ളവയിൽ) രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനത്തിലെ സ്വയം ആക്രമണാത്മക രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണങ്ങളെ തടയുന്നതിനും കുറയ്ക്കുന്നതിനും അല്ലെങ്കിൽ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നതിനും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == ഇമ്മ്യൂണോഡെഫിഷ്യൻസിയും സ്വയം പ്രതിരോധശേഷിയും == സ്വയം രോഗപ്രതിരോധത്തിന്റെ ക്ലിനിക്കൽ, ലബോറട്ടറി സവിശേഷതകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ധാരാളം ഇമ്മ്യൂണ ഡഫിഷ്യൻസി സിൻഡ്രോമുകൾ ഉണ്ട്. ഈ രോഗികളിൽ അണുബാധകൾ നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനത്തിന്റെ കഴിവ് കുറയുന്നത്, ശാശ്വതമായ രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനത്തിന്റെ സജീവമാക്കൽ വഴി സ്വയം രോഗപ്രതിരോധത്തിന് കാരണമാകാം. <ref name="pmid22177735">{{Cite journal|title=Immunodeficiency and autoimmunity: lessons from systemic lupus erythematosus|journal=Trends in Molecular Medicine|volume=18|issue=2|pages=101–108|year=2012|pmid=22177735|doi=10.1016/j.molmed.2011.10.005|pmc=3278563}}</ref> ഒന്നിലധികം സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന കോമൺ വേരിയബിൾ ഇമ്മ്യൂണോ ഡെഫിഷ്യൻസി (CVID) ഒരു ഉദാഹരണമാണ്, ഉദാ: ഇൻഫ്ലമേറ്ററി ബവൽ ഡിസീസ്, ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ ത്രോംബോസൈറ്റോപീനിയ, ഓട്ടോ ഇമ്മ്യൂൺ തൈറോയ്ഡ് രോഗം. ഒരു ഓട്ടോസോമൽ റീസെസീവ് പ്രൈമറി ഇമ്മ്യൂണോ ഡെഫിഷ്യൻസിയാ ഫമിലിയൽ ഹെമോഫാഗോസൈറ്റിക് ലിംഫോഹിസ്റ്റിയോസൈറ്റോസിസ് മറ്റൊരു ഉദാഹരണമാണ്. പാൻസിറ്റോപീനിയ, തിണർപ്പ്, വീർത്ത ലിംഫ് നോഡുകൾ, കരളിന്റെയും പ്ലീഹയുടെയും വർദ്ധനവ് എന്നിവ അത്തരം വ്യക്തികളിൽ സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്നു. പെർഫോറിൻ അഭാവം മൂലമുള്ള ഒന്നിലധികം വൈറൽ അണുബാധകളുടെ സാന്നിധ്യം കാരണമായി കരുതപ്പെടുന്നു. വിട്ടുമാറാത്തതും/അല്ലെങ്കിൽ ആവർത്തിച്ചുള്ളതുമായ അണുബാധകൾക്ക് പുറമേ, സന്ധിവാതം, ഓട്ടോ ഇമ്മ്യൂൺ ഹീമോലിറ്റിക് അനീമിയ, സ്ക്ലിറോഡെർമ, ടൈപ്പ് 1 ഡയബറ്റിസ് മെലിറ്റസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങളും എക്സ്-ലിങ്ക്ഡ് അഗമാഗ്ലോബുലിനീമിയയിൽ (എക്സ്എൽഎ) കാണപ്പെടുന്നു. ആവർത്തിച്ചുള്ള ബാക്ടീരിയ, ഫംഗസ് അണുബാധകൾ, കുടലിലെയും ശ്വാസകോശത്തിലെയും വിട്ടുമാറാത്ത വീക്കം എന്നിവ ക്രോണിക് ഗ്രാനുലോമാറ്റസ് രോഗത്തിലും (സിജിഡി) കാണപ്പെടുന്നു. ന്യൂട്രോഫിൽസ് നിക്കോട്ടിനാമൈഡ് അഡിനൈൻ ഡൈന്യൂക്ലിയോടൈഡ് ഫോസ്ഫേറ്റിന്റെ (NADPH) ഓക്സിഡേസിന്റെ ഉത്പാദനം കുറയുന്നതാണ് സിജിഡി. പോളിയാംഗൈറ്റിസ്, എൻകെ/ടി സെൽ ലിംഫോമ എന്നിവയുള്ള ഗ്രാനുലോമാറ്റോസിസ് രോഗികളിൽ സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്ന ഒരു സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ വൈകല്യമായ മിഡ്‌ലൈൻ ഗ്രാനുലോമാറ്റസ് രോഗമുള്ള രോഗികളിൽ ഹൈപ്പോമോർഫിക് ആർഎജി മ്യൂട്ടേഷനുകൾ കാണപ്പെടുന്നു. വിസ്‌കോട്ട്-ആൽഡ്രിച്ച് സിൻഡ്രോം (WAS) രോഗികളിൽ എക്‌സിമ, സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ പ്രകടനങ്ങൾ, ആവർത്തിച്ചുള്ള ബാക്ടീരിയ അണുബാധകൾ, ലിംഫോമ എന്നിവയും ഉണ്ട്. ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺപോളിഎൻഡോക്രൈനോപ്പതി-കാൻഡിഡിയസിസ്-എക്‌ടോഡെർമൽ ഡിസ്ട്രോഫിയിൽ, സ്വയം രോഗപ്രതിരോധവും അണുബാധകളും ഒരുമിച്ച് നിലനിൽക്കുന്നു. അവസാനമായി, IgA യുടെ കുറവ് ചിലപ്പോൾ സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ, അറ്റോപിക് പ്രതിഭാസങ്ങളുടെ വികാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. == ജനിതക ഘടകങ്ങൾ == ചില വ്യക്തികൾ ജനിതകമായി സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങൾ വികസിക്കുന്നതിന് വിധേയരാണ്. ഈ സംവേദനക്ഷമത ഒന്നിലധികം ജീനുകളുമായും മറ്റ് അപകട ഘടകങ്ങളുമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ജനിതകപരമായി ഇതിന് സാധ്യതയുള്ള വ്യക്തികളിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങൾ വികസിക്കണമെന്നില്ല. പല സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങളിലും മൂന്ന് പ്രധാന ജീനുകൾ ഉണ്ടെന്ന് സംശയിക്കുന്നു. ഈ ജീനുകൾ ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു: * ഇമ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻസ് * ടി-സെൽ റിസപ്റ്ററുകൾ * [[ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ടം|മേജർ ഹിസ്റ്റോകോംപാറ്റിബിലിറ്റി കോംപ്ലക്സുകൾ]] (MHC). ആന്റിജനുകളുടെ തിരിച്ചറിയലിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ രണ്ടെണ്ണം, അന്തർലീനമായി വേരിയബിളും പുനഃസംയോജനത്തിന് വിധേയവുമാണ്. ഈ വ്യതിയാനങ്ങൾ രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനത്തെ വൈവിധ്യമാർന്ന ആക്രമണകാരികളോട് പ്രതികരിക്കാൻ പ്രാപ്തമാക്കുന്നു, എന്നാൽ ഇവ സ്വയം പ്രതിപ്രവർത്തനം നടത്താൻ കഴിവുള്ള [[ലിംഫോസൈറ്റ്|ലിംഫോസൈറ്റുകൾക്കും]] കാരണമായേക്കാം. * എച്ച്എൽഎ ഡിആർ2 [[സിസ്റ്റമിക് ലൂപ്പസ് എരിത്തമറ്റോസിസ്|സിസ്റ്റമിക് ല്യൂപ്പസ് എറിത്തമറ്റോസസ്]], നാർകോലെപ്സി <ref name="pmid10984567">{{Cite journal|title=The HLA system. Second of two parts|url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2000-09-14_343_11/page/782|journal=New England Journal of Medicine|volume=343|issue=11|pages=782–6|date=September 2000|pmid=10984567|doi=10.1056/NEJM200009143431106}}</ref>, [[മൾട്ടിപ്പിൾ സ്ക്ലീറോസിസ്|മൾട്ടിപ്പിൾ സ്ക്ലിറോസിസ്]] എന്നിവയുമായി ശക്തമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, കൂടാതെ ഇത് ടൈപ്പ് 1 പ്രമേഹവുമായി പ്രതികൂലമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. * ജോഗ്രെൻ സിൻഡ്രോം, [[മൈസ്തീനിയ|മൈസ്തെനിയ ഗ്രാവിസ്]], സിസ്റ്റമിക് ലൂപ്പസ് എറിത്തമറ്റോസിസ്, ടൈപ്പ് 1 പ്രമേഹം എന്നിവയുമായി എച്ച്എൽഎ ഡിആർ3 ശക്തമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. * റൂമറ്റോയ്ഡ് ആർത്രൈറ്റിസ്, ടൈപ്പ് 1 ഡയബറ്റിസ് മെലിറ്റസ്, പെംഫിഗസ് വൾഗാരിസ് എന്നിവയുടെ ഉത്ഭവവുമായി എച്ച്എൽഎ ഡിആർ4 ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എംഎച്ച്സി ക്ലാസ് I തന്മാത്രകളുമായി കുറച്ച് പരസ്പര ബന്ധങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയവും സ്ഥിരതയുള്ളതും എച്ച്എൽഎ ബി 27 ഉം അങ്കിലോസിംഗ് സ്പോണ്ടിലൈറ്റിസ്, റിയാക്ടീവ് ആർത്രൈറ്റിസ് തുടങ്ങിയ സ്പോണ്ടിലോ ആർത്രോപതികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധമാണ്. ക്ലാസ് II എംഎച്ച്സി പ്രൊമോട്ടറുകൾക്കുള്ളിലെ പോളിമോർഫിസങ്ങളും സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങളും തമ്മിൽ പരസ്പര ബന്ധമുണ്ടാകാം.. എംഎച്ച്സി കോംപ്ലക്‌സിന് പുറത്തുള്ള ജീനുകളുടെ സംഭാവനകൾ രോഗത്തിന്റെ മൃഗ മാതൃകകളിലും (ലിൻഡ വിക്കറിന്റെ എൻഒഡി മൗസിലെ പ്രമേഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിപുലമായ ജനിതക പഠനങ്ങൾ), രോഗികളിലും (സിസ്റ്റമിക് ലൂപ്പസ് എറിത്തമറ്റോസിസിനുള്ള സംവേദനക്ഷമതയെക്കുറിച്ചുള്ള ബ്രയാൻ കോട്‌സിന്റെ ലിങ്കേജ് വിശകലനം) ഗവേഷണ വിഷയമായി തുടരുന്നു. അടുത്തിടെ, ടൈപ്പ് I പ്രമേഹം, റൂമറ്റോയ്ഡ് ആർത്രൈറ്റിസ്, സിസ്റ്റമിക് ല്യൂപ്പസ് എറിത്തമറ്റോസസ്, ഹാഷിമോട്ടോസ് തൈറോയ്ഡൈറ്റിസ്, ഗ്രേവ്സ് രോഗം, അഡിസൺസ് രോഗം, മയസ്തീനിയ ഗ്രാവിസ്, വിറ്റിലിഗോ, സിസ്റ്റമിക് സ്ക്ലിറോസിസ്, ജുവനൈൽ ഇഡിയോപതിക് ആർത്രൈറ്റിസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഒന്നിലധികം സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങളുമായി പിടിപിഎൻ22 എന്ന സൈറ്റോപ്ലാസ്മിക് പ്രോട്ടീൻ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് കണ്ടെത്തി. <ref>{{Cite journal|last=Gregersen|first=Peter K.|last2=Olsson|first2=Lina M.|date=2009-01-01|title=Recent Advances in the Genetics of Autoimmune Disease|journal=Annual Review of Immunology|volume=27|pages=363–391|doi=10.1146/annurev.immunol.021908.132653|pmc=2992886|pmid=19302045}}</ref> == ലിംഗഭേദം == {| class="wikitable" style="float:right;" ! colspan="2" |സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങളുടെ സ്ത്രീ/പുരുഷ അനുപാതം |- | ഹാഷിമോട്ടോസ് തൈറോയ്ഡൈറ്റിസ് | 10:1 <ref name="McCoy">[http://www.everydayhealth.com/autoimmune-disorders/understanding/women-and-autoimmune-diseases.aspx Women and Autoimmune Disorders] By Krisha McCoy. Medically reviewed by Lindsey Marcellin, MD, MPH. Last Updated: 12/02/2009</ref> |- | ഗ്രേവ്സ് ഡിസീസ് | 7:1 <ref name="McCoy" /> |- | [[മൾട്ടിപ്പിൾ സ്ക്ലീറോസിസ്|മൾട്ടിപ്പിൾ സ്ക്ലിറോസിസ്]] (എംഎസ്) | 2:1 <ref name="McCoy" /> |- | [[മൈസ്തീനിയ|മയസ്തീനിയ ഗ്രാവിസ്]] | 2:1 <ref name="McCoy" /> |- | [[സിസ്റ്റമിക് ലൂപ്പസ് എരിത്തമറ്റോസിസ്|സിസ്റ്റമിക് ല്യൂപ്പസ് എറിത്തമറ്റോസസ്]] (SLE) | 9:1 <ref name="McCoy" /> |- | റൂമറ്റോയ്ഡ് ആർത്രൈറ്റിസ് | 5:2 <ref name="McCoy" /> |- | പ്രൈമറി സ്ക്ലിറോസിംഗ് ചോളങ്കൈറ്റിസ് | 1:2 |} ഒരു വ്യക്തിയുടെ ലിംഗഭേദത്തിന് സ്വയം പ്രതിരോധശേഷി വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ ചില പങ്കുണ്ട് എന്നതിന് ചില തെളിവുകളുണ്ട്; അതായത്, മിക്ക സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങളും വ്യക്തിയുടെ ലിംഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. സ്ത്രീകൾക്കും പുരുഷന്മാർക്കും ഒരേപോലെ വികസിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള ചില സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങളിൽ അങ്കൈലോസിംഗ് സ്പോണ്ടിലൈറ്റിസ്, ടൈപ്പ് 1 ഡയബറ്റിസ് മെലിറ്റസ്, ഗ്രാനുലോമാറ്റോസിസ് വിത്ത് പോളിയാംഗൈറ്റിസ്, ക്രോൺസ് രോഗം, പ്രൈമറി സ്ക്ലിറോസിംഗ് കോളങ്കൈറ്റിസ്, [[സോറിയാസിസ്]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. സ്വയം രോഗപ്രതിരോധത്തിൽ ലിംഗഭേദം പങ്കുവഹിക്കുന്നതിനുള്ള കാരണങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമാണ്. സ്ത്രീകളുടെ രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമാകുമ്പോൾ, സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ പുരുഷന്മാരേക്കാൾ വലിയ കോശജ്വലന പ്രതികരണങ്ങൾ സ്ത്രീകളിൽ കാണപ്പെടുന്നു. [[സെക്സ് ഹോർമോണുകൾ|ലൈംഗിക സ്റ്റിറോയിഡുകളുടെ]] പങ്കാളിത്തം സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, പല സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങളും ഹോർമോൺ മാറ്റങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായി അങ്ങോട്ടും ഇങ്ങോട്ടും മാറുന്നു എന്നാണ്, ഉദാഹരണത്തിന്: ഗർഭകാലത്ത്, ആർത്തവ സമയത്ത് അല്ലെങ്കിൽ വായിലൂടെ കഴിക്കുന്ന ഗർഭനിരോധന മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ. ഗർഭാവസ്ഥയുടെ ചരിത്രവും സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗത്തിനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതായി തോന്നുന്നു. ഗർഭാവസ്ഥയിൽ അമ്മമാരും കുട്ടികളും തമ്മിലുള്ള കോശങ്ങളുടെ നേരിട്ടുള്ള കൈമാറ്റം സ്വയം രോഗപ്രതിരോധത്തിന് കാരണമാകുമെന്ന് അഭിപ്രായമുണ്ട്. <ref>Ainsworth, Claire (Nov. 15, 2003). [https://www.newscientist.com/article.ns?id=mg18024215.100 ''The Stranger Within''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081022063630/http://www.newscientist.com/article.ns?id=mg18024215.100|date=2008-10-22}}. ''[[പുതിയ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ|New Scientist]]'' (subscription). (reprinted here )</ref> ഇത് സ്ത്രീയുടെ ദിശയിൽ ലിംഗ സന്തുലിതാവസ്ഥയെ നയിക്കും. മറ്റൊരു സിദ്ധാന്തം സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, ഒരു അസന്തുലിതമായ എക്സ്-ക്രോമസോം ഇനാക്റ്റിവേഷൻ സ്ത്രീകളിൽ സ്വയം പ്രതിരോധശേഷി നേടാനുള്ള ഉയർന്ന പ്രവണതയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു എന്നാണ്. <ref>{{Cite web|url=https://www.abc.net.au/science/articles/2004/02/12/1002754.htm|title=Hybrid Auto-Immune Women 3|access-date=2023-01-03|last=Kruszelnicki|first=Karl S.|date=2004-02-12|website=www.abc.net.au|language=en-AU}}</ref> പ്രിൻസ്റ്റൺ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ ജെഫ് സ്റ്റുവർട്ട് നിർദ്ദേശിച്ച എക്‌സ്-ഇൻആക്ടിവേഷൻ സ്‌ക്യൂ സിദ്ധാന്തം, സ്‌ക്ലിറോഡെർമയിലും ഓട്ടോ ഇമ്മ്യൂൺ തൈറോയ്‌ഡൈറ്റിസിലും അടുത്തിടെ പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite journal|title=Skewed X-chromosome Inactivation in Scleroderma|journal=Clinical Reviews in Allergy & Immunology|volume=34|issue=3|pages=352–5|date=June 2008|pmid=18157513|doi=10.1007/s12016-007-8044-z|pmc=2716291|display-authors=etal}}</ref> മറ്റ് സങ്കീർണ്ണമായ X- ലിങ്ക്ഡ് ജനിതക സംവേദനക്ഷമത മെക്കാനിസങ്ങളും പഠിച്ചുവരുന്നു. == പാരിസ്ഥിതിക ഘടകങ്ങൾ == === പകർച്ചവ്യാധികളും പരാന്നഭോജികളും === പകർച്ചവ്യാധികളും സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങളും തമ്മിൽ രസകരമായ ഒരു വിപരീത ബന്ധം നിലനിൽക്കുന്നു. ഒന്നിലധികം പകർച്ചവ്യാധികൾ നിലനിൽക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ, സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങൾ വളരെ അപൂർവമായി മാത്രമേ കാണപ്പെടുന്നുള്ളൂ. ശുചിത്വ സിദ്ധാന്തം ഈ പരസ്പര ബന്ധങ്ങളെ രോഗകാരികളുടെ ഇമ്മ്യൂൺ-മാനിപ്പുലേറ്റിംഗ് തന്ത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു. അത്തരം ഒരു നിരീക്ഷണം വ്യാജവും ഫലപ്രദമല്ലാത്തതുമാണെന്ന് പലവിധത്തിൽ വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ചില പഠനങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, പരാന്നഭോജി അണുബാധ സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ കുറവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Inhibition of Autoimmune Type 1 Diabetes by Gastrointestinal Helminth Infection|url=https://archive.org/details/sim_infection-and-immunity_2007-01_75_1/page/396|journal=Infection and Immunity|volume=75|issue=1|pages=397–407|year=2007|pmid=17043101|doi=10.1128/IAI.00664-06|pmc=1828378}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2007/01/070117091058.htm|title=Parasite Infection May Benefit Multiple Sclerosis Patients<!-- Bot generated title -->|website=sciencedaily.com}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Co-infection with Trypanosoma brucei brucei prevents experimental autoimmune encephalomyelitis in DBA/1 mice through induction of suppressor APCs|journal=International Immunology|volume=17|issue=6|pages=721–8|year=2005|pmid=15899926|doi=10.1093/intimm/dxh253}}</ref> സ്വയം പരിരക്ഷിക്കുന്നതിനായി പരാന്നഭോജികൾ ആതിഥേയ രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നു എന്നതാണ് പുട്ടേറ്റീവ് മെക്കാനിസം. സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗം ഉള്ള ഒരു ഹോസ്റ്റിന് ഇത് ഒരു യാദൃശ്ചികമായ നേട്ടം നൽകിയേക്കാം. പരാന്നഭോജികൾ വഴിയുണ്ടാകുന്ന ഇമ്യൂൺ മോഡുലേഷന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ ഇതുവരെ അറിവായിട്ടില്ല, എന്നാൽ ആൻറി-ഇൻഫ്ലമേറ്ററി ഏജന്റുകളുടെ സ്രവണം അല്ലെങ്കിൽ ഹോസ്റ്റ് ഇമ്മ്യൂൺ സിഗ്നലിങ്ങിൽ ഇടപെടൽ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടാം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങളുമായി ചില സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ ബന്ധവും നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, ''ക്ളെബസിയെല്ല ന്യൂമോണിയെ, കോക്സ്സാകിവൈറസ്'' B എന്നിവ യഥാക്രമം അങ്കിലോസിംഗ് സ്പോണ്ടിലൈറ്റിസ്, ഡയബറ്റിസ് മെലിറ്റസ് ടൈപ്പ് 1 എന്നിവയുമായി ശക്തമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അണുബാധയുണ്ടാക്കുന്ന ജീവിയുടെ [[ബി-ലസികാണു|ബി-ലിംഫോസൈറ്റുകളുടെ]] പോളിക്ലോണൽ ആക്റ്റിവേഷന് കഴിവുള്ള സൂപ്പർ-ആന്റിജനുകൾ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവണതയും, വലിയ അളവിൽ ആന്റിബോഡികളുടെ ഉത്പാദനവും ആയിരിക്കാം ഇതിന് കാരണം. === കെമിക്കൽ ഏജന്റുകളും മരുന്നുകളും === ചില രാസ ഘടകങ്ങളും മരുന്നുകളും സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ അവസ്ഥകളുടെ ഉത്ഭവവുമായൊ അല്ലെങ്കിൽ സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങളെ അനുകരിക്കുന്ന അവസ്ഥയുമായൊ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇവയിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് ഡ്രഗ്-ഇൻഡ്യൂസ്ഡ് ല്യൂപ്പസ് എറിത്തമറ്റോസസ് ആണ്. സാധാരണയായി, ഇതിന് കാരണമാകുന്ന മരുന്ന് പിൻവലിക്കുന്നത് ഒരു രോഗിയുടെ ലക്ഷണങ്ങളെ സുഖപ്പെടുത്തുന്നു. സിഗരറ്റ് വലിക്കുന്നത് ഇപ്പോൾ റൂമറ്റോയ്ഡ് ആർത്രൈറ്റിസിന്റെ വികാസത്തിനും തീവ്രതയ്ക്കും ഒരു പ്രധാന അപകട ഘടകമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇത് പ്രോട്ടീനുകളുടെ അസാധാരണമായ സിട്രൂലിനേഷനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കാം, കാരണം പുകവലിയുടെ ഫലങ്ങൾ സിട്രുലിനേറ്റഡ് പെപ്റ്റൈഡുകളിലേക്കുള്ള ആന്റിബോഡികളുടെ സാന്നിധ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. == വർഗ്ഗീകരണം == ഓരോ രോഗത്തിന്റെയും പ്രധാന ക്ലിനിക്കൽ-പാത്തോളജിക്കൽ സവിശേഷതകളെ ആശ്രയിച്ച് സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങളെ സിസ്റ്റമിക് അല്ലെങ്കിൽ ഓർഗൻ-സ്പെസിഫിക് (അവയവ-നിർദ്ദിഷ്ട) അല്ലെങ്കിൽ ലോക്കലൈസ്ഡ് ആയി വർഗ്ഗീകരിക്കുന്നു. * '''[[ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ രോഗങ്ങൾ|സിസ്റ്റമിക് ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ രോഗങ്ങളിൽ]]''' [[സെലിയാക് രോഗം|സീലിയാക് രോഗം]], ല്യൂപ്പസ് എറിത്തമറ്റോസസ്, സ്ജോഗ്രെൻ സിൻഡ്രോം, സാർകോയിഡോസിസ്, സ്ക്ലിറോഡെർമ, റൂമറ്റോയ്ഡ് ആർത്രൈറ്റിസ്, ക്രയോഗ്ലോബുലിനമിക് വാസ്കുലിറ്റിസ്, ഡെർമറ്റോമയോസിറ്റിസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ അവസ്ഥകൾ ടിഷ്യൂ സ്പെസിഫിക് അല്ലാത്ത ആന്റിജനുകളെ ബാധിക്കുന്ന ഓട്ടോആൻറിബോഡികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പോളിമയോസിറ്റിസ് ടിഷ്യൂ കീന്ദ്രീകൃതം ആണെങ്കിലും, ഓട്ടോആന്റിജനുകൾ പലപ്പോഴും സർവ്വവ്യാപിയായ ടി-ആർഎൻഎ സിന്തറ്റേസുകളാണ് എന്നതിനാൽ അതിനെയും ഈ ഗ്രൂപ്പിൽ ഉൾപ്പെടുത്താം. * ഒരു പ്രത്യേക അവയവത്തെയോ ടിഷ്യുവിനെയോ ബാധിക്കുന്ന '''ലോക്കൽ''' സിൻഡ്രോമുകൾ: ** എൻഡോക്രൈനോളജിക്കൽ: ഡയബറ്റിസ് മെലിറ്റസ് ടൈപ്പ് 1, ഹാഷിമോട്ടോസ് തൈറോയ്ഡൈറ്റിസ്, [[അഡിസൺ രോഗം|അഡിസൺസ് രോഗം]] ** ദഹനനാളം: ക്രോൺസ് രോഗം, പെർണീഷ്യസ് അനീമിയ ** ചർമ്മരോഗം: പെംഫിഗസ് വൾഗാരിസ്, [[വെള്ളപ്പാണ്ട്|വിർറ്റിലിഗോ]] ** ഹെമറ്റോളജിക്: ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ ഹീമോലിറ്റിക് അനീമിയ, ഇഡിയൊപതിക് ത്രോംബോസൈറ്റോപെനിക് പർപുര ** ന്യൂറോളജിക്കൽ: [[മൾട്ടിപ്പിൾ സ്ക്ലീറോസിസ്|മൾട്ടിപ്പിൾ സ്ക്ലിറോസിസ്]], [[മൈസ്തീനിയ|മയസ്തീനിയ ഗ്രാവിസ്]], [[ഓട്ടോഇമ്യൂൺ എൻസെഫാലൈറ്റിസ്|ഓട്ടോ ഇമ്മ്യൂൺ എൻസെഫലൈറ്റിസ്]], ഗ്ലൂറ്റൻ അറ്റാക്സിയ == രോഗനിർണയം == ഓട്ടോ ഇമ്മ്യൂൺ ഡിസോർഡേഴ്സ് രോഗനിർണയം പ്രധാനമായും രോഗിയുടെ കൃത്യമായ രോഗ ചരിത്രത്തിലും ശാരീരിക പരിശോധനയിലും പതിവ് ലബോറട്ടറി പരിശോധനകളിലും കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. നിരവധി വ്യവസ്ഥാപരമായ വൈകല്യങ്ങളിൽ,  നിർദ്ദിഷ്ട [[ഓട്ടോആന്റിബോഡി|ഓട്ടോആൻറിബോഡികൾ]] കണ്ടെത്താനാകുന്ന സീറോളജിക്കൽ അസ്സെകൾ ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. രോഗത്തിന്റെ പുരോഗതി നിർണ്ണയിക്കാൻ ഓട്ടോആൻറിബോഡികളുടെ അളവ് അളക്കുന്നു. ബയോപ്സി മാതൃകകളുടെ ഇമ്മ്യൂണോ ഫ്ലൂറസെൻസ് ഉപയോഗിച്ചാണ് ലോക്കൽ വൈകല്യങ്ങൾ ഏറ്റവും നന്നായി നിർണ്ണയിക്കുന്നത്. == ചികിത്സകൾ == ഇമ്മ്യൂണോസപ്രഷൻ, ആൻറി-ഇൻഫ്ലമേറ്ററി അല്ലെങ്കിൽ [[സാന്ത്വനചികിത്സ|പാലിയേറ്റീവ്]] എന്നിവയാണ് സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗത്തിനുള്ള ചികിത്സകൾ. <ref name="scedu"/> സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങളിൽ വീക്കം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് വളരെ പ്രധാനമാണ്. <ref>{{Cite journal|year=2008|title=Therapeutic benefits of regulating inflammation in autoimmunity|journal=Inflammation & Allergy - Drug Targets|volume=7|issue=3|pages=203–210|doi=10.2174/187152808785748155|pmid=18782028}}</ref> ഹാഷിമോട്ടോയുടെ തൈറോയ്ഡൈറ്റിസ് അല്ലെങ്കിൽ ടൈപ്പ് 1 ഡയബറ്റിസ് മെലിറ്റസിലെ ഹോർമോൺ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കൽ പോലുള്ള നോൺ-ഇമ്മ്യൂണോളജിക്കൽ തെറാപ്പികൾ ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ പ്രതികരണത്തിന്റെ ഫലങ്ങളെ ചികിത്സിക്കുന്നു, അതിനാൽ ഇവ സാന്ത്വന ചികിത്സകളാണ്. ഭക്ഷണ ക്രമത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ സീലിയാക് രോഗത്തിന്റെ തീവ്രത പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു. സ്റ്റിറോയ്ഡൽ അല്ലെങ്കിൽ നോൺ-സ്റ്റിറോയ്ഡൽ ആന്റി ഇൻഫ്ലമേറ്ററി ചികിത്സ പല രോഗങ്ങളുടെയും കോശജ്വലന ലക്ഷണങ്ങളെ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു. സിഐഡിപിക്കും ജിബിഎസിനും ഐവിഐജി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ടിഎൻഎഫ് α ആന്റഗോണിസ്റ്റ് (ഉദാ. എറ്റനെർസെപ്റ്റ്), ബി സെൽ ഡിപ്ലെറ്റിംഗ് ഏജന്റ് റിറ്റുക്സിമാബ്, ആന്റി ഐഎൽ-6 റിസപ്റ്റർ ടോസിലിസുമാബ്, കോസ്റ്റിമുലേഷൻ ബ്ലോക്കർ അബാറ്റസെപ്റ്റ് എന്നിവ പോലുള്ള പ്രത്യേക ഇമ്മ്യൂണോമോഡുലേറ്ററി തെറാപ്പികൾ ആർഎ ചികിത്സയിൽ ഉപയോഗപ്രദമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ ഇമ്മ്യൂണോതെറാപ്പികളിൽ ചിലത് അണുബാധയ്ക്കുള്ള സാധ്യത പോലുള്ള പ്രതികൂല ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയേക്കാം. പ്രത്യേക പരാന്നഭോജികളായ കുടൽ [[നിമറ്റോഡ|നെമറ്റോഡ]] (ഹെൽമിൻത്ത്സ്) ബാധ രോഗിയിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഒരു പരീക്ഷണാത്മക സമീപനമാണ് ഹെൽമിൻത്തിക് തെറാപ്പി. നിലവിൽ ഹുക്ക്‌വോംസ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന നെകാറ്റർ അമേരിക്കാനസ് അല്ലെങ്കിൽ പിഗ് വിപ്‌വോം എഗ്ഗ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ട്രൈച്ചൂരിസ് സൂയിസ് ഓവ ഉപയോഗിച്ചുള്ള രണ്ട് ചികിത്സകൾ നിലവിൽ ലഭ്യമാണ്. <ref name="Zaccone P, Fehervari Z, Phillips JM, Dunne DW, Cooke A 2006 515–23">{{Cite journal|title=Parasitic worms and inflammatory diseases|journal=Parasite Immunology|volume=28|issue=10|pages=515–23|year=2006|pmid=16965287|doi=10.1111/j.1365-3024.2006.00879.x|pmc=1618732}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=A worm's eye view of the immune system: consequences for evolution of human autoimmune disease|journal=Nature Reviews Immunology|volume=5|issue=5|pages=420–6|year=2005|pmid=15864275|doi=10.1038/nri1601}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Helminth Infection with Litomosoides sigmodontis Induces Regulatory T Cells and Inhibits Allergic Sensitization, Airway Inflammation, and Hyperreactivity in a Murine Asthma Model|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-immunology_2008-02-01_180_3/page/1792|journal=The Journal of Immunology|volume=180|issue=3|pages=1792–9|year=2008|pmid=18209076|doi=10.4049/jimmunol.180.3.1792|display-authors=etal}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Helminth infection modulates the development of allergen-induced airway inflammation|journal=International Immunology|volume=16|issue=4|pages=585–96|year=2004|pmid=15039389|doi=10.1093/intimm/dxh062|display-authors=etal}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=The immunoepidemiology of human hookworm infection|journal=Parasite Immunology|volume=26|issue=11–12|pages=443–54|year=2004|pmid=15771680|doi=10.1111/j.0141-9838.2004.00727.x}}</ref> ടി-സെൽ വാക്സിനേഷൻ, സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ വൈകല്യങ്ങൾക്കുള്ള ഭാവി ചികിത്സയായി പറയപ്പെടുന്നു. === പോഷകാഹാരവും സ്വയം പ്രതിരോധശേഷിയും === വിറ്റാമിൻ ഡി/സൂര്യപ്രകാശം :* മിക്ക മനുഷ്യ കോശങ്ങൾക്കും ടിഷ്യൂകൾക്കും ടി സെൽ ബ് സെൽ എന്നിവ പോലെയുള്ള വിറ്റാമിൻ ഡി റിസപ്റ്ററുകൾ ഉള്ളതിനാൽ, മതിയായ അളവിൽ വിറ്റാമിൻ ഡി രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനത്തെ നിയന്ത്രിക്കാൻ സഹായിക്കും. <ref name="pmid15585788">{{Cite journal|last=Holick|first=Michael|title=Sunlight and vitamin D for bone health and prevention of autoimmune diseases, cancers, and cardiovascular disease|journal=The American Journal of Clinical Nutrition|date=December 2004|volume=80|issue=6|pages=1678S–1688S|pmid=15585788|doi=10.1093/ajcn/80.6.1678S}}</ref> ടി കോശങ്ങളിലും നാച്ചുറൽ കില്ലർ കോശങ്ങളിലും പ്രവർത്തിച്ച് രോഗപ്രതിരോധ പ്രവർത്തനത്തിൽ വിറ്റാമിൻ ഡി ഒരു പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. <ref name=":0">{{Cite journal|last=Yang|first=Chen-Yen|last2=Leung|first2=Patrick S. C.|last3=Adamopoulos|first3=Iannis E.|last4=Gershwin|first4=M. Eric|date=2013-10-01|title=The Implication of Vitamin D and Autoimmunity: a Comprehensive Review|journal=Clinical Reviews in Allergy & Immunology|language=en|volume=45|issue=2|pages=217–226|doi=10.1007/s12016-013-8361-3|pmid=23359064|pmc=6047889}}</ref> ലോ സീറാം വിറ്റാമിൻ ഡിയും മൾട്ടിപ്പിൾ സ്ക്ലിറോസിസ്, ടൈപ്പ് 1 പ്രമേഹം, സിസ്റ്റമിക് ല്യൂപ്പസ് എറിത്തമറ്റോസസ് (സാധാരണയായി ല്യൂപ്പസ് എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു) എന്നിവയുൾപ്പെടെ സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഗവേഷണങ്ങളിലൂടെ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref name=":0" /> <ref name=":1">{{Cite journal|last=Dankers|first=Wendy|last2=Colin|first2=Edgar M.|last3=Hamburg|first3=Van|last4=Piet|first4=Jan|last5=Lubberts|first5=Erik|date=2017|title=Vitamin D in Autoimmunity: Molecular Mechanisms and Therapeutic Potential|journal=Frontiers in Immunology|language=en|volume=7|pages=697|doi=10.3389/fimmu.2016.00697|pmid=28163705|pmc=5247472}}</ref> <ref name=":2">{{Cite journal|last=Agmon-Levin|first=Nancy|last2=Theodor|first2=Emanuel|last3=Segal|first3=Ramit Maoz|last4=Shoenfeld|first4=Yehuda|date=2013-10-01|title=Vitamin D in Systemic and Organ-Specific Autoimmune Diseases|journal=Clinical Reviews in Allergy & Immunology|language=en|volume=45|issue=2|pages=256–266|doi=10.1007/s12016-012-8342-y|pmid=23238772}}</ref> എന്നിരുന്നാലും ല്യൂപ്പസിൽ[[ഫോട്ടോസെൻസിറ്റിവിറ്റി മനുഷ്യരിൽ|ഫോട്ടോസെൻസിറ്റിവിറ്റി]] ഉണ്ടാകുന്നതിനാൽ, സൂര്യപ്രകാശം ഒഴിവാക്കാൻ രോഗികളോട് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> <ref name=":2" /> വിറ്റാമിൻ ഡി റിസപ്റ്റർ ജീനിലെ പോളിമോർഫിസങ്ങൾ സാധാരണയായി സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങളുള്ള ആളുകളിൽ കാണപ്പെടുന്നു, ഇത് സ്വയം രോഗപ്രതിരോധത്തിൽ വിറ്റാമിൻ ഡിയുടെ പങ്കിന് ഒരു തെളിവ് നൽകുന്നു. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> ടൈപ്പ് 1 പ്രമേഹം, ലൂപ്പസ്, മൾട്ടിപ്പിൾ സ്ക്ലിറോസിസ് എന്നിവയിൽ വിറ്റാമിൻ ഡി സപ്ലിമെന്റിന്റെ ഫലത്തെക്കുറിച്ച് തെളിവുകൾ സമ്മിശ്രമാണ്. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> <ref name=":2" /> ഒമേഗ -3 ഫാറ്റി ആസിഡുകൾ :* ഒമേഗ -3 ഫാറ്റി ആസിഡുകളുടെ മതിയായ ഉപഭോഗം സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്ന അരാച്ചിഡോണിക് ആസിഡുകളുടെ ഫലങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കുമെന്ന് പഠനങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. റൂമറ്റോയ്ഡ് ആർത്രൈറ്റിസ്, ഇൻഫ്ലമേറ്ററി ബവൽ ഡിസീസ്, ആസ്ത്മ, സോറിയാസിസ് എന്നിവയ്‌ക്ക് ഒമേഗ -3 ഫലപ്രദമായ ചികിത്സാ രീതിയാണെന്ന് മനുഷ്യരിലും മൃഗങ്ങളിലുമുള്ള പരീക്ഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="simopoulos">{{Cite journal|last=Simopoulos|first=Artemis|authorlink=Artemis Simopoulos|title=Omega-3 Fatty Acids in Inflammation and Autoimmune Diseases|journal=Journal of the American College of Nutrition|year=2002|volume=21|issue=6|pages=495–505|pmid=12480795|doi=10.1080/07315724.2002.10719248}}</ref> :* മേജർ ഡിപ്രഷൻ ഒരു സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗമല്ലെങ്കിലും, അതിന്റെ ചില ശാരീരിക ലക്ഷണങ്ങൾക്ക് സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ സ്വഭാവമുണ്ട്. വിഷാദത്തിന്റെ ശാരീരിക ലക്ഷണങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്ന ഇന്റർഫെറോൺ ഗാമയുടെയും മറ്റ് സൈറ്റോകൈനുകളുടെയും ഉത്പാദനത്തെ ഒമേഗ -3 ഫാറ്റി ആസിഡ് തടഞ്ഞേക്കാം. വിപരീത ഫലങ്ങളുള്ള ഒമേഗ-3, ഒമേഗ-6 ഫാറ്റി ആസിഡുകളുടെ അസന്തുലിതാവസ്ഥ മേജർ ഡിപ്രഷൻ രോഗത്തിന്റെ എറ്റിയോളജിയിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുന്നതിനാലാകാം ഇത്. <ref name="simopoulos" /> പ്രോബയോട്ടിക്സ് / മൈക്രോഫ്ലോറ :* പുളിപ്പിച്ച പാലുൽപ്പന്നങ്ങളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന വിവിധ തരം ബാക്ടീരിയകളും മൈക്രോഫ്ലോറയും, പ്രത്യേകിച്ച് ''ലാക്ടോബാസിലസ് കേസി'', രോഗപ്രതിരോധ പ്രതികരണത്തെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുകയും, പ്രതിരോധ പ്രവർത്തനത്തെ നിയന്ത്രിക്കുകയും, നോൺഓബേസ് പ്രമേഹത്തിന്റെ ആരംഭം വൈകുകയോ തടയുകയോ ചെയ്യുന്നു. ''ലാക്ടോബാസിലസ് കേസിയുടെ'' ഷിറോട്ട സ്‌ട്രെയിന് (LcS) ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. LcS സ്‌ട്രെയിൻ പ്രധാനമായും യൂറോപ്പിലും ജപ്പാനിലും അപൂർവ്വമായി മറ്റിടങ്ങളിലും യോഗർട്ടിലും സമാനമായ ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്നു. <ref name="pmid17311978">{{Cite journal|last=Matsuzaki|first=Takeshi|last2=Akimitsu Takagi|last3=Haruo Ikemura|last4=Tetsuya Matsuguchi|last5=Teruo Yokokura|title=Intestinal Microflora: Probiotics and Autoimmunity|journal=The Journal of Nutrition|date=March 2007|volume=137|issue=3|pages=798S–802S|pmid=17311978|doi=10.1093/jn/137.3.798S}}</ref> [[ആന്റിഓക്സിഡന്റ്|ആന്റിഓക്‌സിഡന്റുകൾ]] :* ഫ്രീ റാഡിക്കലുകൾ ശിശുക്കളിലും ചെറിയ കുട്ടികളിലും ടൈപ്പ്-1 പ്രമേഹത്തിന്റെ തുടക്കത്തിന് കാരണമാകുമെന്നും അതിനാൽ ഗർഭകാലത്ത് ആന്റിഓക്‌സിഡന്റ് പദാർത്ഥങ്ങൾ കൂടുതലായി കഴിക്കുന്നതിലൂടെ അപകടസാധ്യത കുറയ്ക്കാമെന്നും സിദ്ധാന്തമുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, 1997-2002 കാലഘട്ടത്തിൽ ഫിൻലാന്റിലെ ഒരു ആശുപത്രിയിൽ നടത്തിയ ഒരു പഠനം, ആന്റിഓക്‌സിഡന്റ് കഴിക്കുന്നതും പ്രമേഹ സാധ്യതയും തമ്മിൽ കാര്യമായ ബന്ധമില്ലെന്ന് നിഗമനം ചെയ്തു. <ref name="pmid18689383">{{Cite journal|last=Uusitalo|first=Liisa|last2=Mike G Kenward|last3=Suvi M Virtanen|last4=Ulla Uusitalo|last5=Jaakko Nevalainen|last6=Sari Niinistö|last7=Carina Kronberg-Kippilä|last8=Marja-Leena Ovaskainen|last9=Liisa Marjamäki|title=Intake of antioxidant vitamins and trace elements during pregnancy and risk of advanced beta cell autoimmunity in the child|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-clinical-nutrition_2008-08_88_2/page/458|journal=The American Journal of Clinical Nutrition|date=August 2008|volume=88|issue=2|pages=458–464|pmid=18689383|doi=10.1093/ajcn/88.2.458}}</ref> ഈ പഠനം കൃത്യമായ അളവുകളിലൂടെയോ സപ്ലിമെന്റുകളുടെ ഉപയോഗത്തിലൂടെയോ അല്ല നടത്തിയത്. പകരം അവർ ചോദ്യാവലികളിലൂടെ ഭക്ഷണത്തിന്റെ അളവ് നിരീക്ഷിച്ചു അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ആന്റിഓക്‌സിഡന്റ് ഉപഭോഗം കണക്കാക്കുകയായിരുന്നു. ==ഇതും കാണുക== * [[ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ രോഗങ്ങൾ|ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ രോഗം]] * പ്രൊട്ടക്റ്റീവ് ഓട്ടോഇമ്മ്യൂണിറ്റി * സൈക്കോ ന്യൂറോ ഇമ്മ്യൂണോളജി == അവലംബം == {{reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == {{Medical resources | ICD10 = <!--{{ICD10|Xxx.x}}--> | ICD9 = {{ICD9|279.4}} | ICDO = | OMIM = 109100 | DiseasesDB = 28805 | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D001327 | GeneReviewsNBK = | GeneReviewsName = | NORD = | GARDNum = | GARDName = | Orphanet = | AO = | RP = | WO = | OrthoInfo = | NCI = | Scholia = | SNOMED CT = 4301008 }} * [https://autoimmune.org/ അമേരിക്കൻ ഓട്ടോ ഇമ്മ്യൂൺ റിലേറ്റഡ് ഡിസീസസ് അസോസിയേഷൻ: ഒരു ലാഭേച്ഛയില്ലാത്ത സംഘടന] * [https://www.immunetolerance.org/ ഇമ്മ്യൂൺ ടോളറൻസ് നെറ്റ്‌വർക്ക്: ഒരു ഗവേഷണ-അധിഷ്ഠിത വിവര സഞ്ചയം] * [https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1960/summary/ നൊബേൽ സമ്മാനം] - "അക്വയേഡ് ഇമ്മ്യൂണോളജിക്കൽ ടോളറൻസ് കണ്ടെത്തിയതിന്" ഫ്രാങ്ക് എം. ബർനെറ്റിനും പീറ്റർ ബി. മെദവർക്കും 1960-ലെ വൈദ്യശാസ്ത്ര നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു. * [https://www.immport.org/shared/home ഇമ്മ്യൂണോളജി ഡാറ്റാബേസും അനാലിസിസ് പോർട്ടലും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231222214904/https://www.immport.org/shared/home |date=2023-12-22 }} - മുഴുവൻ ഇമ്മ്യൂണോളജി ഡൊമെയ്‌നെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു റഫറൻസ് * [https://www.niams.nih.gov/health-topics/autoimmune-diseases സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ രോഗങ്ങൾ]- യുഎസ് നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ആർത്രൈറ്റിസ് ആൻഡ് മസ്കുലോസ്കലെറ്റൽ ആൻഡ് സ്കിൻ ഡിസീസസ് {{Medical resources}} {{രോഗപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ}} {{Hypersensitivity disease by cause}} [[വർഗ്ഗം:ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ രോഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇമ്മ്യൂണോളജി]] 4ysnsiehtpc23dot8ahdfps1s6rjzw6 0 611232 4675330 4669892 2026-10-11T21:41:41Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675330 wikitext text/x-wiki {{pu|Somatostatin}} {{Infobox gene}} '''ഗ്രോത്ത് ഹോർമോൺ-ഇൻഹിബിറ്റിംഗ് ഹോർമോൺ''' ('''GHIH''') എന്നും അതല്ലാതെ മറ്റ് പല പേരുകളിലും അറിയപ്പെടുന്ന '''സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ''', [[അന്തഃസ്രാവീ വ്യൂഹം|എൻഡോക്രൈൻ സിസ്റ്റത്തെ]] നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഒരു പെപ്റ്റൈഡ് ഹോർമോണാണ്, ഇത് ജി പ്രോട്ടീൻ-കപ്പിൾഡ് സോമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ റിസപ്റ്ററുകളുമായുള്ള പ്രതിപ്രവർത്തനത്തിലൂടെയും നിരവധി ദ്വിതീയ ഹോർമോണുകളുടെ റിലീസ് തടയുന്നതിലൂടെയും, ന്യൂറോ ട്രാൻസ്മിഷനെയും കോശങ്ങളുടെ വ്യാപനത്തെയും ബാധിക്കുന്നു. സോമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ ഇൻസുലിൻ, ഗ്ലൂക്കോൺ എന്നിവയുടെ സ്രവത്തെ തടയുന്നു. <ref>"somatostatin". </ref> <ref name="Lehninger2021">{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/1243000176|title=Lehninger Principles of Biochemistry|vauthors=Nelson DL, Cox M|date=2021|isbn=978-1-319-22800-2|edition=8|location=Austin|oclc=1243000176|quote=The binding of somatostatin to its receptor in the pancreas leads to activation of an [[Gi alpha subunit|inhibitory G protein]], or G_i, structurally homologous to G_s, that inhibits adenylyl cyclase and lowers [cAMP]. In this way, somatostatin inhibits the secretion of several hormones, including glucagon}}</ref> ഒരൊറ്റ പ്രീപ്രോപ്രോട്ടീനിന്റെ ഇതര പിളർപ്പിലൂടെ സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിന് രണ്ട് സജീവ രൂപങ്ങളുണ്ട്: ഒന്ന് 14 [[അമിനോ അമ്ലം|അമിനോ ആസിഡുകൾ]] (ഇൻഫോബോക്സിൽ വലത്തോട്ട് കാണിച്ചിരിക്കുന്നു) അടങ്ങിയതും, മറ്റൊന്ന് 28 അമിനോ ആസിഡുകൾ അടങ്ങിയതുമാണ്. <ref name="GP5416">{{Cite web|url=http://www.lib.mcg.edu/edu/eshuphysio/program/section5/5ch4/s5ch4_16.htm|title=Sect. 5, Ch. 4: Structure, Synthesis, and Secretion of Somatostatin|access-date=2008-02-19|website=Endocrinology: The Endocrine Pancreas|publisher=Medical College of Georgia|pages=16|archive-url=https://web.archive.org/web/20080405060426/http://www.lib.mcg.edu/edu/eshuphysio/program/section5/5ch4/s5ch4_16.htm|archive-date=April 5, 2008}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/protein/NP_001039|title=somatostatin preproprotein [Homo sapiens]|website=NCBI Reference Sequence|publisher=National Center for Biotechnology Information Support Center (NCBI)}}</ref> [[കശേരുകി|കശേരുക്കളിൽ]] ''എസ്എസ്1, എസ്എസ്2, എസ്എസ്3, എസ്എസ്4, എസ്എസ്5'', ''എസ്എസ്6'' എന്നിങ്ങനെ ആറ് വ്യത്യസ്ത സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ ജീനുകൾ നിലവിലുണ്ട്. <ref name="Liu">{{Cite journal|title=The evolution of somatostatin in vertebrates|journal=Gene|volume=463|issue=1–2|pages=21–8|date=September 2010|pmid=20472043|doi=10.1016/j.gene.2010.04.016}}</ref> [[വരയൻ ഡാനിയോ|സീബ്രാഫിഷിന്]] ആറ് ജീനുകളും ഉണ്ട്. <ref name="Liu" /> ഈ ആറ് വ്യത്യസ്ത ജീനുകൾ, അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ റിസപ്റ്ററുകൾക്കൊപ്പം, ഒരു വലിയ ശ്രേണിയിലുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്താൻ സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിനെ അനുവദിക്കുന്നു. <ref name="Gahete">{{Cite journal|title=Somatostatin and its receptors from fish to mammals|journal=Annals of the New York Academy of Sciences|volume=1200|pages=43–52|date=July 2010|issue=1|pmid=20633132|doi=10.1111/j.1749-6632.2010.05511.x|bibcode=2010NYASA1200...43G|url=https://zenodo.org/record/1450988}}</ref> മനുഷ്യർക്ക് ''എസ്എസ്ടി'' എന്ന ഒരു സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ ജീൻ മാത്രമേയുള്ളൂ. <ref name="entrez">{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?db=gene&cmd=retrieve&list_uids=6750|title=Entrez Gene: Somatostatin|access-date=2024-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429200922/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene?cmd=retrieve&list_uids=6750|archive-date=2021-04-29|url-status=dead}}</ref> <ref name="pmid6126875">{{Cite journal|title=Human somatostatin I: sequence of the cDNA|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=79|issue=15|pages=4575–9|date=August 1982|pmid=6126875|pmc=346717|doi=10.1073/pnas.79.15.4575|bibcode=1982PNAS...79.4575S}}</ref> <ref name="pmid6142531">{{Cite journal|title=Sequence of the human somatostatin I gene|url=https://archive.org/details/sim_science_1984-04-13_224_4645/page/168|journal=Science|volume=224|issue=4645|pages=168–71|date=April 1984|pmid=6142531|doi=10.1126/science.6142531|bibcode=1984Sci...224..168S}}</ref> == പേരുകൾ == സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിന് താഴെപ്പറയുന്ന പേരുകൾ കൂടിയുണ്ട്: * ഗ്രോത്ത് ഹോർമോൺ-ഇൻഹിബിറ്റിംഗ് ഹോർമോൺ (GHIH) * ഗ്രോത്ത് ഹോർമോൺ റിലീസ്-ഇൻഹിബിറ്റിംഗ് ഹോർമോൺ (GHRIH) * സോമാറ്റോട്രോപിൻ റിലീസ്-ഇൻഹിബിറ്റിംഗ് ഫാക്ടർ (SRIF) * സോമാറ്റോട്രോപിൻ റിലീസ്-ഇൻഹിബിറ്റിംഗ് ഹോർമോൺ (SRIH) == ഉത്പാദനം == === ദഹനവ്യവസ്ഥ === പൈലോറിക് ആൻട്രം, ഡുവോഡിനം, [[ഐലറ്റ്സ് ഓഫ് ലാംഗർഹാൻസ്|പാൻക്രിയാറ്റിക് ഐസ്ലറ്റുകൾ]] എന്നിങ്ങനെ ദഹനവ്യവസ്ഥയിലെ പല ഭാഗങ്ങളിലും ഉള്ള ഡെൽറ്റ കോശങ്ങൾ സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ സ്രവിക്കുന്നു. <ref name="isbn9781437717532">{{Cite book|title=Medical Physiology|url=https://archive.org/details/medicalphysiolog0000unse_a0b3|last=Boron|first=Walter F.|last2=Boulpaep|first2=Emile L.|publisher=Elsevier|year=2012|isbn=9781437717532|edition=2nd|location=Philadelphia, PA}}</ref> പൈലോറിക് ആൻട്രത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവിടുന്ന സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ പോർട്ടൽ വീനസ് സിസ്റ്റത്തിലൂടെ ഹൃദയത്തിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു, തുടർന്ന് രക്തചംക്രമണത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ച് അത് സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു. കൂടാതെ, ഡെൽറ്റ സെല്ലുകളിൽ നിന്നുള്ള സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ റിലീസ് ഒരു പാരാക്രൈൻ രീതിയിലും പ്രവർത്തിക്കും. <ref name="isbn9781437717532"/> ആമാശയത്തിൽ, ആസിഡ് സ്രവണം കുറയ്ക്കുന്നതിന് സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ ഒരു ജി-പ്രോട്ടീൻ കപ്പിൾഡ് റിസപ്റ്റർ വഴി ആസിഡ് ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പാരീറ്റൽ സെല്ലുകളിൽ നേരിട്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നു (ഇത് അഡിനൈലേറ്റ് സൈക്ലേസിനെ തടയുന്നു, അങ്ങനെ ഹിസ്റ്റാമിന്റെ ഉത്തേജക ഫലത്തെ ഫലപ്രദമായി എതിർക്കുന്നു). <ref name="isbn9781437717532"/> ദഹനപ്രക്രിയയെ മന്ദഗതിയിലാക്കുന്ന ഗ്യാസ്ട്രിൻ, [[ഹിസ്റ്റമിൻ|ഹിസ്റ്റാമിൻ]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള മറ്റ് ഹോർമോണുകളുടെ റിലീസ് തടയുന്നതിലൂടെ സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിന് ആമാശയത്തിലെ ആസിഡ് ഉത്പാദനം പരോക്ഷമായി കുറയ്ക്കാൻ കഴിയും. === തലച്ചോറ് === {| |[[പ്രമാണം:Sst,_ISH,_E15.5,_telencephalon.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| എംബ്രിയോനിക് ഡേ 15.5 ൽ മൗസിന്റെ ടെലൻസ്ഫലോണിലെ ഇന്റർന്യൂറോണുകളിൽ [http://developingmouse.brain-map.org/data/Sst/100053205.html?ispopup=true Sst] എക്സ്പ്രസ് ചെയ്യുന്നു. അലൻ ബ്രെയിൻ അറ്റ്ലസ്]] |[[പ്രമാണം:Sst,_ISH,_p56_mouse.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| മുതിർന്ന മൗസിൽ [http://mouse.brain-map.org/experiment/show/1001 Sst] എക്സ്പ്രഷൻ. അലൻ ബ്രെയിൻ അറ്റ്ലസ്]] |} ഹൈപ്പോതലാമസിന്റെ വെൻട്രോമീഡിയൽ ന്യൂക്ലിയസിലെ ന്യൂറോ എൻഡോക്രൈൻ ന്യൂറോണുകളാണ് സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നത്. ഈ ന്യൂറോണുകൾ മീഡിയൻ എമിനൻസിലേക്ക് പ്രൊജക്റ്റ് ചെയ്യുന്നു, അവിടെ സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ ന്യൂറോസെക്രീറ്ററി നാഡി എൻഡിംഗിൽ നിന്ന് ന്യൂറോൺ ആക്സോണുകൾ വഴി ഹൈപ്പോഥലാമോഹൈപ്പോഫിസിയൽ സിസ്റ്റത്തിലേക്ക് പുറത്തുവിടുന്നു. തുടർന്ന് സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ ആന്റീരിയർ പിറ്റ്യൂട്ടറി ഗ്രന്ഥിയിലേക്ക് പോകുന്നു, അവിടെ സോമാറ്റോട്രോപ്പ് കോശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള [[വളർച്ചാ ഹോർമോൺ|വളർച്ചാ ഹോർമോണിന്റെ]] സ്രവണം തടയുന്നു. പെരിവെൻട്രിക്കുലാർ ന്യൂക്ലിയസിലെ സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ ന്യൂറോണുകൾ [[വളർച്ചാ ഹോർമോൺ|വളർച്ചാ ഹോർമോണിന്റെ]] റിലീസിൽ നെഗറ്റീവ് ഫീഡ്ബാക്ക് ഇഫക്റ്റുകൾക്ക് മധ്യസ്ഥത വഹിക്കുന്നു. വളർച്ചാ ഹോർമോണിന്റെയും സൊമാറ്റോമെഡിനുകളുടെയും ഉയർന്ന സാന്ദ്രതകളോട് സോമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ ന്യൂറോണുകൾ പ്രതികരിക്കുന്നു, ഇത് സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിന്റെ റിലീസ് വർദ്ധിപ്പിച്ച് വളർച്ചാ ഹോർമോണിന്റെ സ്രവത്തിന്റെ തോത് കുറയ്ക്കുന്നു. സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ റിസപ്റ്ററുകൾ തലച്ചോറിലെ വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിലും എക്സ്പ്രസ് ചെയ്യുന്നു. സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ ന്യൂറോണുകൾ ആർക്യൂട്ട് ന്യൂക്ലിയസ്, <ref>{{Cite journal|last=Minami|first=Shiro|last2=Kamegai|first2=Jun|last3=Sugihara|first3=Hitoshi|last4=Suzuki|first4=Nobuchika|last5=Wakabayashi|first5=Ichiji|title=Growth Hormone Inhibits Its Own Secretion by Acting on the Hypothalamus through Its Receptors on Neuropeptide Y Neurons in the Arcuate Nucleus and Somatostatin Neurons in the Periventricular Nucleus|journal=Endocrine Journal|date=1998|volume=45|pages=S19-26|doi=10.1507/endocrj.45.Suppl_S19|pmid=9790225|url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/endocrj1993/45/Suppl/45_Suppl_S19/_pdf|accessdate=10 January 2021}}</ref> [[ഹിപ്പോകാംപസ്|ഹിപ്പോകാമ്പസ്]], <ref>{{Cite journal|last=Stefanelli|first=Thomas|last2=Bertollini|first2=Cristina|last3=Lüscher|first3=Christian|last4=Muller|first4=Dominique|last5=Mendez|first5=Pablo|title=Hippocampal Somatostatin Interneurons Control the Size of Neuronal Memory Ensembles|journal=Neuron|date=February 2016|volume=89|issue=5|pages=1074–1085|doi=10.1016/j.neuron.2016.01.024|pmid=26875623}}</ref> സോളിറ്ററി ട്രാക്റ്റിലെ ബ്രെയിൻസ്റ്റം ന്യൂക്ലിയസ് എന്നിവയിലും കാണുന്നു. == പ്രവർത്തനങ്ങൾ == [[പ്രമാണം:Control-of-stomach-acid-sec.png|ലഘുചിത്രം|423x423ബിന്ദു| D സെൽ മുകളിൽ വലത് വശത്ത് ദൃശ്യമാണ്, ഇടത്തേക്ക് ചൂണ്ടുന്ന മധ്യ അമ്പടയാളം സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു]] സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ ഒരു ഇൻഹിബിറ്ററി ഹോർമോണാണ്.<ref name="GP5416"/> അതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ശരീരത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിക്കുന്നു. വാഗസ് നാഡി സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ റിലീസ് തടയുന്നു. <ref>{{Cite journal|title=Vagal control of the release of somatostatin, vasoactive intestinal polypeptide, gastrin-releasing peptide, and HCl from porcine non-antral stomach|url=https://archive.org/details/sim_scandinavian-journal-of-gastroenterology_1992-08_27_8/page/677|journal=Scandinavian Journal of Gastroenterology|volume=27|issue=8|pages=677–85|date=August 1992|pmid=1359631|doi=10.3109/00365529209000139}}</ref> === ആന്റീരിയർ പിറ്റ്യൂട്ടറി === ആന്റീരിയർ പിറ്റ്യൂട്ടറി ഗ്രന്ഥിയിൽ, സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിന്റെ ഫലങ്ങൾ ഇവയാണ്: * വളർച്ചാ ഹോർമോണിന്റെ (GH) റിലീസ് തടയുന്നു <ref name="titleSomatostatin"/> (അങ്ങനെ ഗ്രോത്ത് ഹോർമോൺ-റിലീസിംഗ് ഹോർമോണിന്റെ (GHRH) ഫലങ്ങളെ എതിർക്കുന്നു) * തൈറോയ്ഡ്-സ്റ്റിമുലേറ്റിങ് ഹോർമോണിന്റെ (TSH) റിലീസ് തടയുന്നു <ref>First Aid for the USMLE Step 1, 2010. </ref> * പാരീറ്റൽ സെല്ലുകളിൽ അഡിനൈൽ സൈക്ലേസ് തടയുന്നു * [[പ്രോലാക്ടിൻ|പ്രോലാക്റ്റിന്റെ]] (പിആർഎൽ) റിലീസ് തടയുന്നു === ദഹനവ്യവസ്ഥ === * സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ കോർട്ടിസ്റ്റാറ്റിനുമായി ഹോമോലോഗസ് ആണ്, ഇത് ഗാസ്ട്രോഇന്റെസ്റ്റിനൽ ഹോർമോണുകളുടെ റിലീസ് തടയുന്നു * ആമാശയം ശൂന്യമാക്കുന്നതിന്റെ തോത് കുറയ്ക്കുന്നതിനൊപ്പം ഇത്, സ്മൂത്ത് പേശികളുടെ സങ്കോചവും കുടലിനുള്ളിലെ രക്തപ്രവാഹവും കുറയ്ക്കുന്നു <ref name="titleSomatostatin">{{Cite web|url=http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/endocrine/otherendo/somatostatin.html|title=Somatostatin|access-date=2008-02-19|last=Bowen R|date=2002-12-14|website=Biomedical Hypertextbooks|publisher=Colorado State University|archive-date=2023-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230522170659/http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/endocrine/otherendo/somatostatin.html|url-status=dead}}</ref> * പാൻക്രിയാറ്റിക് ഹോർമോണുകളുടെ റിലീസ് തടയുന്നു ** [[ഇൻസുലിൻ]] റിലീസ് തടയുന്നതിനായി ബീറ്റാ സെൽ പെപ്റ്റൈഡ് യൂറോകോർട്ടിൻ 3 (Ucn3) ആണ് സോമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ റിലീസ് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത്. <ref name="GP5417">{{Cite web|url=http://www.lib.mcg.edu/edu/eshuphysio/program/section5/5ch4/s5ch4_17.htm|title=Sect. 5, Ch. 4: Structure, Synthesis, and Secretion of Somatostatin|access-date=2008-02-19|last=Costoff A|website=Endocrinology: The Endocrine Pancreas|publisher=Medical College of Georgia|pages=17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080331235236/http://www.lib.mcg.edu/edu/eshuphysio/program/section5/5ch4/s5ch4_17.htm|archive-date=March 31, 2008}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Urocortin3 mediates somatostatin-dependent negative feedback control of insulin secretion|journal=Nature Medicine|volume=21|issue=7|pages=769–76|date=July 2015|pmid=26076035|pmc=4496282|doi=10.1038/nm.3872}}</ref> ** ഗ്ലൂക്കോണിന്റെ പ്രകാശനം തടയുന്നു <ref name="GP5417" /> <ref name="Lehninger2021"/> * പാൻക്രിയാസിന്റെ എക്സോക്രിൻ സ്രവിക്കുന്ന പ്രവർത്തനത്തെ തടയുന്നു == സിന്തറ്റിക് സബ്സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകൾ == പ്രകൃതിദത്തമായ സോമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിനെ ഔഷധശാസ്ത്രപരമായി അനുകരിക്കുന്ന ഒരു ഒക്ടാപെപ്റ്റൈഡാണ് ഒക്ട്രിയോടൈഡ് (ബ്രാൻഡ് നാമം സാൻഡോസ്റ്റാറ്റിൻ, നൊവാർട്ടിസ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ്), എന്നിരുന്നാലും ഇത് വളർച്ചാ ഹോർമോൺ, ഗ്ലൂക്കഗോൺ, ഇൻസുലിൻ എന്നിവയുടെ സ്വാഭാവിക ഹോർമോണിനെക്കാൾ കൂടുതൽ ശക്തമായ ഒരു [[അർദ്ധായുസ്സ്|ഇൻഹിബിറ്ററാണ്]]. സോമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിന്റെ ഹാൾഫ് ലൈഫ് ആയ 2-3 മാത്രം ആണെങ്കിൽ, ഇതിന്റെ ഹാൾഫ് ലൈഫ് 90 മിനിറ്റ് ആണ്. ഇത് കുടലിൽ നിന്ന് ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നതു കുറവ് ആയതിനാൽ, ഇത് പാരന്ററൽ (സബ്ക്യുട്ടേനിയസ്, ഇൻട്രാമസ്കുലർ അല്ലെങ്കിൽ ഇൻട്രാവീനസ് ആയി) നൽകപ്പെടുന്നു. കാർസിനോയിഡ് സിൻഡ്രോം, [[അക്രോമെഗാലി|അക്രോമെഗാലി എന്നിവയുടെ]] [[രോഗലക്ഷണ ചികിൽസ|രോഗലക്ഷണ ചികിത്സയ്ക്കായി]] ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://www.lecturio.com/concepts/carcinoid-tumors-and-syndrome/|title=Carcinoid Tumors and Syndrome|access-date=5 July 2021|website=The Lecturio Medical Concept Library}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/acromegaly/Pages/fact-sheet.aspx|title=Acromegaly|access-date=5 July 2021|date=April 2012|website=NIDDK|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827213949/https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/acromegaly/Pages/fact-sheet.aspx|archive-date=27 August 2016}}</ref> കരൾ, വൃക്ക എന്നിവയുടെ പോളിസിസ്റ്റിക് രോഗങ്ങളിലും ഇതിന് ഉപയോഗങ്ങളുണ്ട്. അക്രോമെഗാലി, ന്യൂറോ എൻഡോക്രൈൻ ട്യൂമറുകൾ, പ്രത്യേകിച്ച് കാർസിനോയിഡ് സിൻഡ്രോം മൂലമുണ്ടാകുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ മാനേജ്മെന്റിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു മരുന്നാണ് ലാൻറിയോടൈഡ് (സൊമാറ്റുലൈൻ, ഇപ്സെൻ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ് ). ഒക്ട്രിയോടൈഡ് പോലെയുള്ള സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിന്റെ ദീർഘ കാല അനലോഗ് ആണ് ഇത്. യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, ഓസ്‌ട്രേലിയ, കാനഡ എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ ഇത് ലഭ്യമാണ്, 2007 ഓഗസ്റ്റ് 30-ന് ഫുഡ് ആൻഡ് ഡ്രഗ് അഡ്മിനിസ്‌ട്രേഷൻ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്‌സിൽ ഇതിന്റെ വിൽപ്പനയ്‌ക്ക് അനുമതി നൽകി. സിഗ്നിഫോർ എന്ന ബ്രാൻഡിന് കീഴിൽ വിൽക്കുന്ന പാസിറോടൈഡ്, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലും യൂറോപ്യൻ യൂണിയനിലും ശസ്ത്രക്രിയാ യോഗ്യതയില്ലാത്ത രോഗികളിൽ കുഷിംഗ്സ് രോഗത്തിന്റെ ചികിത്സയ്ക്കായി അംഗീകരിച്ച ഒരു ഓർഫൻ ഡ്രഗ് ആണ്. ഇത് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത് നൊവാർട്ടിസ് ആണ്. മറ്റ് സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ അനലോഗുകളെ അപേക്ഷിച്ച് സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ റിസപ്റ്റർ 5- നോട് 40 മടങ്ങ് വർദ്ധിച്ച അഫിനിറ്റി ഉള്ള സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിൻ അനലോഗ് ആണ് പാസിറോടൈഡ്. == ഇതും കാണുക == * എഫ്കെ962 * ഹൈപ്പോഥലാമിക്-പിറ്റ്യൂട്ടറി-സോമാറ്റിക് ആക്സിസ് * ലാട്രൈൽ * ഒക്ട്രിയോടൈഡ് == അവലംബം == {{Reflist}} == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==  {{refbegin|2}} * {{cite journal|vauthors=Florio T, Schettini G|title=[Somatostatin and its receptors. Role in the control of cell proliferation]|journal=Minerva Endocrinologica|volume=26|issue=3|pages=91–102|date=September 2001|pmid=11753230}} * {{cite journal|vauthors=Yamada Y, Reisine T, Law SF, Ihara Y, Kubota A, Kagimoto S, Seino M, Seino Y, Bell GI, Seino S|title=Somatostatin receptors, an expanding gene family: cloning and functional characterization of human SSTR3, a protein coupled to adenylyl cyclase|journal=Molecular Endocrinology|volume=6|issue=12|pages=2136–42|date=December 1992|doi=10.1210/mend.6.12.1337145|pmid=1337145|s2cid=28499704|doi-access=free}} * {{cite journal|vauthors=Yamada Y, Post SR, Wang K, Tager HS, Bell GI, Seino S|title=Cloning and functional characterization of a family of human and mouse somatostatin receptors expressed in brain, gastrointestinal tract, and kidney|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=89|issue=1|pages=251–5|date=January 1992|pmid=1346068|pmc=48214|doi=10.1073/pnas.89.1.251|bibcode=1992PNAS...89..251Y|doi-access=free}} * {{cite journal|vauthors=Brazeau P, Vale W, Burgus R, Ling N, Butcher M, Rivier J, Guillemin R|title=Hypothalamic polypeptide that inhibits the secretion of immunoreactive pituitary growth hormone|url=https://archive.org/details/sim_science_1973-01-05_179_4068/page/76|journal=Science|volume=179|issue=4068|pages=77–9|date=January 1973|pmid=4682131|doi=10.1126/science.179.4068.77|bibcode=1973Sci...179...77B|s2cid=10997771}} * {{cite journal|vauthors=Shen LP, Pictet RL, Rutter WJ|title=Human somatostatin I: sequence of the cDNA|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=79|issue=15|pages=4575–9|date=August 1982|pmid=6126875|pmc=346717|doi=10.1073/pnas.79.15.4575|bibcode=1982PNAS...79.4575S|doi-access=free}} * {{cite journal|vauthors=Shen LP, Rutter WJ|title=Sequence of the human somatostatin I gene|url=https://archive.org/details/sim_science_1984-04-13_224_4645/page/168|journal=Science|volume=224|issue=4645|pages=168–71|date=April 1984|pmid=6142531|doi=10.1126/science.6142531|bibcode=1984Sci...224..168S}} * {{cite journal|vauthors=Montminy MR, Goodman RH, Horovitch SJ, Habener JF|title=Primary structure of the gene encoding rat preprosomatostatin|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_1984-06_81_11/page/3337|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=81|issue=11|pages=3337–40|date=June 1984|pmid=6145156|pmc=345502|doi=10.1073/pnas.81.11.3337|bibcode=1984PNAS...81.3337M|doi-access=free}} * {{cite journal|vauthors=Zabel BU, Naylor SL, Sakaguchi AY, Bell GI, Shows TB|title=High-resolution chromosomal localization of human genes for amylase, proopiomelanocortin, somatostatin, and a DNA fragment (D3S1) by in situ hybridization|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=80|issue=22|pages=6932–6|date=November 1983|pmid=6196780|pmc=390100|doi=10.1073/pnas.80.22.6932|bibcode=1983PNAS...80.6932Z|doi-access=free}} * {{cite journal|vauthors=Panetta R, Greenwood MT, Warszynska A, Demchyshyn LL, Day R, Niznik HB, Srikant CB, Patel YC|title=Molecular cloning, functional characterization, and chromosomal localization of a human somatostatin receptor (somatostatin receptor type 5) with preferential affinity for somatostatin-28|journal=Molecular Pharmacology|volume=45|issue=3|pages=417–27|date=March 1994|pmid=7908405}} * {{cite journal|vauthors=Demchyshyn LL, Srikant CB, Sunahara RK, Kent G, Seeman P, Van Tol HH, Panetta R, Patel YC, Niznik HB|title=Cloning and expression of a human somatostatin-14-selective receptor variant (somatostatin receptor 4) located on chromosome 20|journal=Molecular Pharmacology|volume=43|issue=6|pages=894–901|date=June 1993|pmid=8100352}} * {{cite journal|vauthors=Kaupmann K, Bruns C, Hoyer D, Seuwen K, Lübbert H|title=Distribution and second messenger coupling of four somatostatin receptor subtypes expressed in brain|journal=FEBS Letters|volume=331|issue=1–2|pages=53–9|date=September 1993|pmid=8405411|doi=10.1016/0014-5793(93)80296-7|s2cid=22557713|doi-access=free}} * {{cite journal|vauthors=Aguila MC, Rodriguez AM, Aguila-Mansilla HN, Lee WT|title=Somatostatin antisense oligodeoxynucleotide-mediated stimulation of lymphocyte proliferation in culture|journal=Endocrinology|volume=137|issue=5|pages=1585–90|date=May 1996|pmid=8612489|doi=10.1210/endo.137.5.8612489|doi-access=free}} * {{cite journal|vauthors=Sharma K, Patel YC, Srikant CB|title=Subtype-selective induction of wild-type p53 and apoptosis, but not cell cycle arrest, by human somatostatin receptor 3|journal=Molecular Endocrinology|volume=10|issue=12|pages=1688–96|date=December 1996|doi=10.1210/mend.10.12.8961277|pmid=8961277|doi-access=free}} * {{cite journal|vauthors=Dournaud P, Boudin H, Schonbrunn A, Tannenbaum GS, Beaudet A|title=Interrelationships between somatostatin sst2A receptors and somatostatin-containing axons in rat brain: evidence for regulation of cell surface receptors by endogenous somatostatin|journal=The Journal of Neuroscience|volume=18|issue=3|pages=1056–71|date=February 1998|pmid=9437026|pmc=6792775|doi=10.1523/JNEUROSCI.18-03-01056.1998}} * {{cite journal|vauthors=Barnea A, Roberts J, Ho RH|title=Evidence for a synergistic effect of the HIV-1 envelope protein gp120 and brain-derived neurotrophic factor (BDNF) leading to enhanced expression of somatostatin neurons in aggregate cultures derived from the human fetal cortex|url=https://archive.org/details/sim_brain-research_1999-01-09_815_2/page/348|journal=Brain Research|volume=815|issue=2|pages=349–57|date=January 1999|pmid=9878821|doi=10.1016/S0006-8993(98)01098-1|s2cid=21793593}} * {{cite journal|vauthors=Ferone D, van Hagen PM, van Koetsveld PM, Zuijderwijk J, Mooy DM, Lichtenauer-Kaligis EG, Colao A, Bogers AJ, Lombardi G, Lamberts SW, Hofland LJ|title=In vitro characterization of somatostatin receptors in the human thymus and effects of somatostatin and octreotide on cultured thymic epithelial cells|journal=Endocrinology|volume=140|issue=1|pages=373–80|date=January 1999|pmid=9886848|doi=10.1210/endo.140.1.6398|doi-access=free}} * {{cite journal|vauthors=Brakch N, Lazar N, Panchal M, Allemandou F, Boileau G, Cohen P, Rholam M|title=The somatostatin-28(1-12)-NPAMAP sequence: an essential helical-promoting motif governing prosomatostatin processing at mono- and dibasic sites|journal=Biochemistry|volume=41|issue=5|pages=1630–9|date=February 2002|pmid=11814357|doi=10.1021/bi011928m}} * {{cite journal|vauthors=Oomen SP, van Hennik PB, Antonissen C, Lichtenauer-Kaligis EG, Hofland LJ, Lamberts SW, Löwenberg B, Touw IP|title=Somatostatin is a selective chemoattractant for primitive (CD34(+)) hematopoietic progenitor cells|journal=Experimental Hematology|volume=30|issue=2|pages=116–25|date=February 2002|pmid=11823046|doi=10.1016/S0301-472X(01)00772-X|doi-access=free}} * {{cite journal|vauthors=Simonetti M, Di BC|title=Structural motifs in the maturation process of peptide hormones. The somatostatin precursor. I. A CD conformational study|journal=Journal of Peptide Science|volume=8|issue=2|pages=66–79|date=February 2002|pmid=11860030|doi=10.1002/psc.370|s2cid=20438890}} {{refend}} == പുറം കണ്ണികൾ == * Overview of all the structural information available in the PDB for UniProt: P61278 (Somatostatin) at the PDBe-KB. {{Hormones|state=collapsed}} {{Gastrointestinal physiology|state=collapsed}} {{Neuropeptides|state=collapsed}} {{GH/IGF-1 axis signaling modulators|state=collapsed}} [[വർഗ്ഗം:അന്തഃസ്രാവീ വ്യൂഹം]] bw65sbmygh16hf7kgkq63ktdnr2xo2t 0 623679 4675442 4675018 2026-10-12T07:57:21Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675442 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:View_at_Sahastradhara_v1.jpg|ലഘുചിത്രം|300x300ബിന്ദു| സഹസ്രധാര]] [[ഡെറാഡൂൺ|ഡെറാഡൂണിൽ]] നിന്ന് ഏകദേശം 16 കിലോമീറ്റർ അകലെ രാജ്പൂർ ഗ്രാമത്തിനടുത്താണ് '''സഹസ്രധാര''' സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടെയുള്ള ഗന്ധകം അടങ്ങിയ വെള്ളച്ചാട്ടം ത്വക്‌രോഗങ്ങളുടെ ചികിത്സയ്ക്ക് പേരുകേട്ടതാണ്. ഇതിന് മറ്റു ചില ഔഷധഗുണങ്ങളുമുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു. സമീപത്ത് ഭക്ഷണസാധനങ്ങളും മറ്റും വിൽക്കുന്ന കടകൾ ഉള്ളതിനാൽ ഈ സ്ഥലം പിക്നിക്കിന് വളരെ അനുയോജ്യമാണ്. നിരവധി കുടുംബങ്ങൾ ഇവിടെ ഉല്ലസിക്കുന്നത് കാണാം. മറ്റുള്ളവർക്കിടയിലെന്നപോലെ കുട്ടികൾക്കിടയിലും ഈ സ്ഥലം ഒരുപോലെ ജനപ്രിയമാണ്.<ref>https://dehraduntourism.co.in/sahastradhara-dehradun</ref> ==സ്ഥാനം== ഡെറാഡൂൺ നഗരകേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് 15 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് സഹസ്രധാര. റോബേഴ്സ് ഗുഹയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ബാൽഡി നദിക്കരികിലാണ് ഇത്. പലയിടത്തായി വീഴുന്ന വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ ചേർന്ന ഈ സ്ഥലത്തിന് 'ആയിരം മടങ്ങ് നീരുറവ' എന്ന പേര് അനുയോജ്യമാണ്. മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് പതിക്കുന്ന ആയിരം വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും വഴിയിലെ നിരവധി ചെറിയ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും ഒരുപോലെ ആകർഷകമാണ്. സൾഫർ കൊണ്ട് സമ്പുഷ്ടമായ ചുണ്ണാമ്പുകല്ല്-സ്ലേറ്റ് പാറകളിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന ഈ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളിലെ വെള്ളം രോഗശാന്തി ഗുണങ്ങളുള്ളതും ചർമ്മരോഗങ്ങൾ ഭേദമാക്കുന്നതിന് പേരുകേട്ടതുമാണ്. പോളിയോ ബാധിച്ച കുട്ടികളെ പലരും ഈ സൾഫർ വെള്ളത്തിൽ കുളിപ്പിക്കുന്നത് അവിടെ കാണാം. ഈ സ്ഥലം മുഴുവൻ ഒരു അത്ഭുതമാണ്. കുന്നിൽ നിന്ന് വീഴുന്ന വെള്ളം സ്വാഭാവികമായി രൂപപ്പെട്ട ഒരു തടാകത്തിൽ സംഭരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ നിന്ന് കുറച്ച് ദൂരെ, ഒരു കുന്നിനുള്ളിൽ പ്രകൃതിദത്തമായി രൂപപ്പെട്ട നിരവധി ചെറിയ ഗുഹകളുണ്ട്. അവ പുറത്തുനിന്ന് വ്യക്തമായി കാണാനാകില്ല. എന്നാൽ ഈ ഗുഹകളിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, ഗുഹകളുടെ മേൽക്കൂരയിൽ നിന്ന് ചാറ്റൽമഴ പോലെ വെള്ളം തുടർച്ചയായി ഇറ്റുവീഴുന്നത് കാണാം. ആയിരക്കണക്കിന് വെള്ളത്തുള്ളികൾ പലയിടത്തുനിന്നായി ഈ ഗുഹകളിൽ പെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഒരു ശിവക്ഷേത്രവും സമീപത്തുണ്ട്. അവിടെയുള്ള ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രതിമ സവിശേഷതയാർന്നതാണ്. ഇവിടെ കുറച്ച് മണിക്കൂറുകൾ ചെലവഴിക്കാം. ചായ, വെള്ളം, ലഘുഭക്ഷണം എന്നിവയ്ക്കും കൃത്യമായ ക്രമീകരണമുണ്ട്. കരകൗശലവസ്തുക്കൾ വിൽക്കുന്ന ചില കടകളുമുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=https://www.euttaranchal.com/tourism/sahastradhara.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009111829/https://www.euttaranchal.com/tourism/sahastradhara.php |archive-date=2024-10-09 |url-status=dead}}</ref> ==സന്ദർശനസമയം== വർഷത്തിൽ ഏതു സമയത്തും സഹസ്രധാര സന്ദർശിക്കാം. ഒരു ഹിൽ സ്റ്റേഷൻ ആയതിനാൽ വർഷം മുഴുവനും സുഖകരമായ കാലാവസ്ഥയാണ് ഇവിടെ അനുഭവപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ വെള്ളച്ചാട്ടം പൂർണ്ണമായി കാണണമെങ്കിൽ മെയ് മുതൽ ഓഗസ്റ്റ് വരെയുള്ള കാലത്ത് ഡെറാഡൂൺ സന്ദർശിക്കുന്നതാണ് നല്ലത്. ഹിമാലയത്തിലെ മഞ്ഞ് ഉരുകുന്നത് വേനൽക്കാലത്ത് കൂടുതൽ വെള്ളത്തിന് വഴിയൊരുക്കുന്നു. മഴക്കാലമായ ജൂലൈ മുതൽ സെപ്റ്റംബർ വരെ ഇവിടത്തെ പച്ചപ്പ് വർദ്ധിക്കുന്നു. ഈ പുൽപ്പരപ്പിൽ പടർന്നുവീഴുന്ന ജലത്തുള്ളികളുടെ എണ്ണം അപ്പോൾ വർദ്ധിക്കുന്നതിനാൽ സഹസ്രധാര അയുത (പതിനായിരം) ധാരയായി മാറുന്നു. ==അവലംബം== {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] el42j0z91gtiw5wa8sqon14pjh1c55i 0 652333 4675346 4561115 2026-10-11T22:57:12Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675346 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition|name=കൊറോണറി ആർട്ടറി ഡിസീസ്|synonym=അതെറോസ്ക്ലിറോറ്റിക് ഹാർട്ട് ഡിസീസ്,<ref>{{cite web|title=Coronary heart disease – causes, symptoms, prevention|url=https://www.southerncross.co.nz/AboutTheGroup/HealthResources/MedicalLibrary/tabid/178/vw/1/ItemID/191|archive-url=https://web.archive.org/web/20140303085351/https://www.southerncross.co.nz/AboutTheGroup/HealthResources/MedicalLibrary/tabid/178/vw/1/ItemID/191/|url-status=dead|archive-date=3 March 2014|website=Southern Cross Healthcare Group|access-date=15 September 2013}}</ref> atherosclerotic vascular disease,<ref>{{cite journal | vauthors = Faxon DP, Creager MA, Smith SC, Pasternak RC, Olin JW, Bettmann MA, Criqui MH, Milani RV, Loscalzo J, Kaufman JA, Jones DW, Pearce WH | display-authors = 6 | title = Atherosclerotic Vascular Disease Conference: Executive summary: Atherosclerotic Vascular Disease Conference proceeding for healthcare professionals from a special writing group of the American Heart Association | url = https://archive.org/details/sim_circulation_2004-06-01_109_21/page/2595 | journal = Circulation | volume = 109 | issue = 21 | pages = 2595–604 | date = June 2004 | pmid = 15173041 | doi = 10.1161/01.CIR.0000128517.52533.DB | doi-access = free }}</ref> coronary heart disease<ref>{{cite web|title=Coronary heart disease|url=https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/007115.htm|publisher=NIH|access-date=15 September 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130912095525/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/007115.htm|archive-date=12 September 2013}}</ref>|image=Blausen 0257 CoronaryArtery Plaque.png|image_size=|alt=|caption=കൊറോണറി ആർട്ടറിയിലെ അതെറോസ്ക്ലിറോസിസിനെ കാണിക്കുന്ന ചിത്രം|pronounce=|specialty=[[Cardiology]], [[cardiac surgery]]|symptoms=[[Chest pain]], [[shortness of breath]]<ref name=HLB2014>{{cite web|title=What Are the Signs and Symptoms of Coronary Heart Disease?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/cad/signs|access-date=23 February 2015|date=29 September 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150224034615/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/cad/signs|archive-date=24 February 2015}}</ref>|onset=|duration=|causes=[[Atherosclerosis]] of the [[Coronary arteries|arteries of the heart]]<ref name=WHO2011/>|risks=[[hypertension|High blood pressure]], [[tobacco smoking|smoking]], [[diabetes mellitus|diabetes]], [[exercise|lack of exercise]], [[obesity]], [[hypercholesterolaemia|high blood cholesterol]]<ref name=WHO2011/><ref name=Meh2014/>|diagnosis=[[Electrocardiography|Electrocardiogram]], [[cardiac stress test]], [[coronary computed tomographic angiography]], [[Coronary catheterization|coronary angiogram]]<ref name=NIH2014Diag/>|differential=|prevention=[[Healthy diet]], regular exercise, maintaining a healthy weight, not smoking<ref name=HLB2013P/>|treatment=[[Percutaneous coronary intervention]] (PCI), [[coronary artery bypass surgery]] (CABG)<ref name=HLB2013Tr/>|medication=[[Aspirin]], [[beta blocker]]s, [[Nitroglycerin|nitroglycerin]], [[statins]]<ref name=HLB2013Tr/>|prognosis=|frequency=110 million (2015)<ref name=GBD2015Pre/>|deaths=8.9 million (2015)<ref name=GBD2015De/>}} ഹൃദയത്തിന്റെ ധമനികളിൽ പ്ലാക്ക് അടിഞ്ഞുകൂടി ഹൃദയ പേശികളിലേക്കുള്ള രക്തയോട്ടം കുറയുന്ന രോഗാവസ്ഥയാണ് കൊറോണറി ഹാർട്ട് ഡിസീസ് ('''സിഎച്ച്ഡി''') അല്ലെങ്കിൽ ഇസ്കീമിക് ഹാർട്ട് ഡിജിസ് (ഐഎച്ച്ഡി) എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന കൊറോണറി ആർട്ടറി ഡിസീസ് (സിഡിഎച്ച്) .<ref>{{Cite book|last=Bhatia|first=Sujata K.|title=Biomaterials for clinical applications|year=2010|publisher=Springer|location=New York|isbn=9781441969200|page=23|url=https://books.google.com/books?id=bXtaX468LRYC&pg=PA23|edition=Online-Ausg.|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110081809/https://books.google.com/books?id=bXtaX468LRYC&pg=PA23|archive-date=10 January 2017}}</ref><ref name="CDC20132">{{Cite web|title=Coronary Artery Disease (CAD)|url=https://www.cdc.gov/heartdisease/coronary_ad.htm|access-date=23 February 2015|date=12 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302152003/http://www.cdc.gov/heartdisease/coronary_ad.htm|archive-date=2 March 2015}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ischemic Heart Disease|url=https://www.nhlbi.nih.gov/health-topics/ischemic-heart-disease|website=National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI)|access-date=2 February 2019|archive-date=22 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122222430/https://www.nhlbi.nih.gov/health-topics/ischemic-heart-disease}}</ref><ref name="WHO20112">{{Cite book|last=Mendis|first=Shanthi|last2=Puska|first2=Pekka|last3=Norrving|first3=Bo|title=Global atlas on cardiovascular disease prevention and control|date=2011|publisher=World Health Organization in collaboration with the World Heart Federation and the World Stroke Organization|location=Geneva|isbn=9789241564373|pages=3–18|edition=1st|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2011/9789241564373_eng.pdf?ua=1|archive-url=https://web.archive.org/web/20140817123106/http://whqlibdoc.who.int/publications/2011/9789241564373_eng.pdf?ua=1|archive-date=17 August 2014}}</ref> ഹൃദയ സംബന്ധമായ അസുഖങ്ങളിൽ ഏറ്റവും സാധാരണമായ ഒന്നാണിത് .<ref name="GDB20132">{{Cite journal|title=Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013|journal=Lancet|volume=385|issue=9963|pages=117–71|date=January 2015|pmid=25530442|pmc=4340604|doi=10.1016/S0140-6736(14)61682-2|last=GBD 2013 Mortality Causes of Death Collaborators}}</ref> [[അൻജിന പെക്റ്റൊറിസ്|അൻജിന പെക്റ്റോറിസ്]], [[ഹൃദയാഘാതം|മയോകാർഡിയൽ ഇൻഫാർക്ഷൻ]], [[ഹൃദയസ്തംഭനം|പെട്ടെന്നുള്ള ഹൃദയസ്തംഭനം]] എന്നിവയെല്ലാം ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref name="Wong20142">{{Cite journal|title=Epidemiological studies of CHD and the evolution of preventive cardiology|journal=Nature Reviews. Cardiology|volume=11|issue=5|pages=276–89|date=May 2014|pmid=24663092|doi=10.1038/nrcardio.2014.26}}</ref> തോൾ, കൈ, പുറം, കഴുത്ത് അല്ലെങ്കിൽ താടിയെല്ലിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കാനിടയുള്ള നെഞ്ചുവേദനയോ അസ്വസ്ഥതയോ ആണ് ഒരു സാധാരണ ലക്ഷണം.<ref name="HLB20142">{{Cite web|title=What Are the Signs and Symptoms of Coronary Heart Disease?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/cad/signs|access-date=23 February 2015|date=29 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150224034615/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/cad/signs|archive-date=24 February 2015}}</ref> ഇടയ്ക്കിടെ നെഞ്ചെരിച്ചിൽ അനുഭവപ്പെടാം. സാധാരണയായി വ്യായാമത്തിലൂടെയോ വൈകാരിക സമ്മർദ്ദത്തിലൂടെയോ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടാകുകയും കുറച്ച് മിനിറ്റിനുള്ളിൽ നീണ്ടുനിൽക്കുകയും വിശ്രമത്തോടെ ഭേദപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="HLB20142" /> ശ്വാസതടസ്സം ഉണ്ടായേക്കാം, ചിലപ്പോൾ ലക്ഷണങ്ങളൊന്നും ഉണ്ടാകില്ല. .<ref name="HLB20142" /> പല കേസുകളിലും, ആദ്യ ലക്ഷണം തന്നെ ഹൃദയാഘാതമായേക്കാം.<ref name="CDC20132" /> മറ്റ് സങ്കീർണതകളിൽ ഹൃദയസ്തംഭനം അല്ലെങ്കിൽ [[അതാളത|അസാധാരണമായ ഹൃദയമിടിപ്പ്]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="CDC20132" /> [[രക്താതിമർദ്ദം|ഉയർന്ന രക്തസമ്മർദ്ദം]], [[പുകവലി]], [[പ്രമേഹം]], വ്യായാമക്കുറവ്, [[പൊണ്ണത്തടി|അമിതവണ്ണം]], [[അമിത കൊളസ്ട്രോൾ|ഉയർന്ന കൊളസ്ട്രോൾ]], ഭക്ഷണക്രമം, [[വിഷാദരോഗം|വിഷാദം]], മദ്യപാനം, [[മാനസിക സമ്മർദം]] എന്നിവ അപകടസാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവയാണ്<ref name="WHO2011">{{Cite book|last=Mendis|first=Shanthi|last2=Puska|first2=Pekka|last3=Norrving|first3=Bo|title=Global atlas on cardiovascular disease prevention and control|date=2011|publisher=World Health Organization in collaboration with the World Heart Federation and the World Stroke Organization|location=Geneva|isbn=9789241564373|pages=3–18|edition=1st|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2011/9789241564373_eng.pdf?ua=1|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140817123106/http://whqlibdoc.who.int/publications/2011/9789241564373_eng.pdf?ua=1|archive-date=17 August 2014}}</ref><ref name="Meh2014">{{Cite journal|vauthors=Mehta PK, Wei J, Wenger NK|title=Ischemic heart disease in women: a focus on risk factors|journal=Trends in Cardiovascular Medicine|volume=25|issue=2|pages=140–51|date=February 2015|pmid=25453985|pmc=4336825|doi=10.1016/j.tcm.2014.10.005}}</ref><ref name="Char2013">{{Cite journal|vauthors=Charlson FJ, Moran AE, Freedman G, Norman RE, Stapelberg NJ, Baxter AJ, Vos T, Whiteford HA|display-authors=6|title=The contribution of major depression to the global burden of ischemic heart disease: a comparative risk assessment|journal=BMC Medicine|volume=11|pages=250|date=November 2013|pmid=24274053|pmc=4222499|doi=10.1186/1741-7015-11-250}}</ref>. [[ഇ.സി.ജി.|ഇലക്ട്രോകാർഡിയോഗ്രാം]], കാർഡിയാക് സ്ട്രെസ് ടെസ്റ്റിംഗ്, കൊറോണറി കംപ്യൂട്ടഡ് ടോമോഗ്രാഫിക് ആൻജിയോഗ്രഫി, കൊറോണറി ആൻജിയോഗ്രാം എന്നിവയെല്ലാം രോഗനിർണ്ണയത്തിനായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു<ref name="NIH2014Diag">{{Cite web|title=How Is Coronary Heart Disease Diagnosed?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/cad/diagnosis|access-date=25 February 2015|date=29 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150224070406/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/cad/diagnosis|archive-date=24 February 2015}}</ref>. ഭക്ഷണക്രമീകരണം, പതിവായി വ്യായാമം, അനുയോജ്യമായ ശരീരഭാരം നിലനിർത്തുക, പുകവലിക്കാതിരിക്കുക എന്നിവയാണ് സിഎഡി അപകടസാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നതിനുള്ള വഴികൾ.<ref name="HLB2013P" /> പ്രമേഹം, ഉയർന്ന കൊളസ്ട്രോൾ, ഉയർന്ന രക്തസമ്മർദ്ദം എന്നിവ മരുന്നുകളാൽ നിയന്ത്രിച്ചുനിർത്തലും അനിവാര്യമാണ്<ref name="HLB2013P">{{Cite web|title=How Can Coronary Heart Disease Be Prevented or Delayed?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/cad/prevention|access-date=25 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150224105151/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/cad/prevention|archive-date=24 February 2015}}</ref>. ലക്ഷണങ്ങളൊന്നും കാണിക്കാത്തവരിലും സാധ്യത കുറവുള്ളവരിലും പരിശോധന ഇടക്ക് നടത്തുന്നത് അനുയോജ്യമാണ്<ref>{{Cite journal|vauthors=Desai CS, Blumenthal RS, Greenland P|title=Screening low-risk individuals for coronary artery disease|journal=Current Atherosclerosis Reports|volume=16|issue=4|pages=402|date=April 2014|pmid=24522859|doi=10.1007/s11883-014-0402-8}}</ref>. രോഗചികിത്സയിൽ മരുന്നുകളോടൊപ്പം പ്രതിരോധത്തിനായി ഉള്ള നടപടികൾ കൂടി കൈക്കൊള്ളുന്നു<ref name="HLB2013Tr" /><ref>{{Cite journal|vauthors=Boden WE, Franklin B, Berra K, Haskell WL, Calfas KJ, Zimmerman FH, Wenger NK|title=Exercise as a therapeutic intervention in patients with stable ischemic heart disease: an underfilled prescription|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-medicine_2014-10_127_10/page/n26|journal=The American Journal of Medicine|volume=127|issue=10|pages=905–11|date=October 2014|pmid=24844736|doi=10.1016/j.amjmed.2014.05.007}}</ref>. [[ആസ്പിരിൻ]] പോലുള്ള ആന്റിപ്ലേറ്റ്ലെറ്റുകൾ, ബീറ്റ ബ്ലോക്കറുകൾ അല്ലെങ്കിൽ [[നൈട്രോഗ്ലിസറിൻ]] എന്നിവയെല്ലാം മരുന്നുകളായി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു<ref name="HLB2013Tr" />. രോഗത്തിന്റെ ഗുരുതരാവസ്ഥക്കനുസരിച്ച് പെർക്യുട്ടേനിയസ് കൊറോണറി ഇന്റർവെൻഷൻ (പിസിഐ), കൊറോണറി ആർട്ടറി ബൈപാസ് സർജറി (സിഎബിജി) പോലുള്ളവ നടത്തപ്പെടാറുണ്ട്<ref name="HLB2013Tr">{{Cite web|title=How Is Coronary Heart Disease Treated?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/cad/treatment|access-date=25 February 2015|date=29 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150224093945/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/cad/treatment|archive-date=24 February 2015}}</ref><ref>{{Cite journal|vauthors=Deb S, Wijeysundera HC, Ko DT, Tsubota H, Hill S, Fremes SE|title=Coronary artery bypass graft surgery vs percutaneous interventions in coronary revascularization: a systematic review|journal=JAMA|volume=310|issue=19|pages=2086–95|date=November 2013|pmid=24240936|doi=10.1001/jama.2013.281718|doi-access=free}}</ref>. സ്ഥിരമായി സിഎഡി ഉള്ളവരിൽ മറ്റ് ചികിത്സകൾക്ക് പുറമേ പിസിഐ അല്ലെങ്കിൽ CABG ആയുർദൈർഘ്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയോ ഹൃദയാഘാത സാധ്യത കുറയ്ക്കുകയോ ചെയ്യുന്നുണ്ടോ എന്ന് വ്യക്തമല്ല<ref>{{Cite journal|vauthors=Rezende PC, Scudeler TL, da Costa LM, Hueb W|title=Conservative strategy for treatment of stable coronary artery disease|journal=World Journal of Clinical Cases|volume=3|issue=2|pages=163–70|date=February 2015|pmid=25685763|pmc=4317610|doi=10.12998/wjcc.v3.i2.163}}</ref>. 2015-ൽ 11 കോടി വ്യക്തികളിൽ സിഎഡി കാണപ്പെടുകയും, 89 ലക്ഷം മരണങ്ങൾക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്തിരുന്നു<ref name="GBD2015Pre">{{Cite journal|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015|journal=Lancet|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|date=October 2016|pmid=27733282|pmc=5055577|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6|last=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators}}</ref><ref name="GBD2015De">{{Cite journal|title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015|journal=Lancet|volume=388|issue=10053|pages=1459–1544|date=October 2016|pmid=27733281|pmc=5388903|doi=10.1016/S0140-6736(16)31012-1|last=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators}}</ref>. ഏറ്റവും കൂടുതൽ മരണങ്ങൾക്ക് കാരണമാവുന്ന രോഗാവസ്ഥയായി ഇത് മാറിയിട്ടുണ്ട്. മൊത്തം മരണങ്ങളുടെ 15 ശതമാനത്തിലധികം സിഎഡി ആണെന്ന് കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്<ref name="GBD2015De" />. പുരുഷന്മാരിൽ പൊതുവേ രോഗസാധ്യത കൂടുതായി കാണപ്പെടുന്നുണ്ട്<ref name="US2011">{{cite journal|title=Prevalence of coronary heart disease--United States, 2006-2010|journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report|volume=60|issue=40|pages=1377–81|date=October 2011|pmid=21993341|author1=Centers for Disease Control Prevention (CDC)}}</ref>. വൈദ്യശാസ്ത്രപുരോഗതിക്കനുസരിച്ച് മരണനിരക്ക് കുറഞ്ഞുവരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്<ref>{{cite journal|vauthors=Moran AE, Forouzanfar MH, Roth GA, Mensah GA, Ezzati M, Murray CJ, Naghavi M|title=Temporal trends in ischemic heart disease mortality in 21 world regions, 1980 to 2010: the Global Burden of Disease 2010 study|journal=Circulation|volume=129|issue=14|pages=1483–92|date=April 2014|pmid=24573352|pmc=4181359|doi=10.1161/circulationaha.113.004042}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Moran AE, Forouzanfar MH, Roth GA, Mensah GA, Ezzati M, Flaxman A, Murray CJ, Naghavi M|display-authors=6|title=The global burden of ischemic heart disease in 1990 and 2010: the Global Burden of Disease 2010 study|journal=Circulation|volume=129|issue=14|pages=1493–501|date=April 2014|pmid=24573351|pmc=4181601|doi=10.1161/circulationaha.113.004046}}</ref><ref name="US20112">{{cite journal|title=Prevalence of coronary heart disease--United States, 2006-2010|journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report|volume=60|issue=40|pages=1377–81|date=October 2011|pmid=21993341|author1=Centers for Disease Control Prevention (CDC)}}</ref>. == അവലംബം == <references /> [[Category:Translated from MDWiki]] 78cbwra99oj7omqltakul9jk8lgiu13 0 663539 4675300 4596430 2026-10-11T20:04:22Z InternetArchiveBot 146798 Bluelink 1 book for [[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത|പരിശോധനായോഗ്യത]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 4675300 wikitext text/x-wiki {{History of Australia|caption=Black Thursday, 6th February 1851|image=File:WP Black Thursday.jpg|center=350}} [[ഓസ്ട്രേലിയ| കോമൺവെൽത്ത് ഒഫ് ഓസ്ട്രേലിയ]] ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രദേശത്തിന്റെയും അവിടെയുള്ള ജനങ്ങളുടെയും ചരിത്രമാണ് '''ഓസ്ട്രേലിയയുടെ ചരിത്രം'''. 1901 ജനുവരി ഒന്നാം തീയ്യതി മുൻ ബ്രിട്ടീഷ് കോളനികളുടെ ഫെഡറേഷനായി ആധുനിക ഓസ്ട്രേലിയ നിലവിൽ വന്നത് എന്നിരുന്നാലും ഓസ്ട്രേലിയൻ ആദിമനിവാസികളുടെ പൂർവ്വികർ 50,000-ത്തിനും 65,000-ത്തിനും വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് [[തെക്കുകിഴക്കേ ഏഷ്യ|തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിൽ]] നിന്ന് വന്നതോടുകൂടിയാണ് ഓസ്ട്രേലിയയിലെ മനുഷ്യനിവാസത്തിന്റെ ചരിത്രം ആരംഭിച്ചത്. ഓസ്ട്രേലിയൻ ആദിമനിവാസികൾ ഈ ഭൂഖണ്ഡത്തിലും സമീപ ദ്വീപുകളിലും സ്ഥിരതാമസം ഉറപ്പിച്ചു. ഇവർ സ്ഥാപിച്ച കലാപരവും സംഗീതപരവും ആത്മീയപരവുമായ പാരമ്പര്യം മനുഷ്യചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയവയിൽ ഒന്നാണ് <ref>{{Cite journal|date=22 September 2011|title=An Aboriginal Australian Genome Reveals Separate Human Dispersals into Asia|url=https://archive.org/details/sim_science_2011-10-07_334_6052/page/94|pmc=3991479|last1=Rasmussen|first1=M.|last2=Guo|first2=X.|last3=Wang|first3=Y.|last4=Lohmueller|first4=K. E.|last5=Rasmussen|first5=S.|last6=Albrechtsen|first6=A.|last7=Skotte|first7=L.|last8=Lindgreen|first8=S.|last9=Metspalu|first9=M. |last10=Jombart |first10=T.|last11=Kivisild|first11=T.|last12=Zhai|first12=W.|last13=Eriksson|first13=A.|last14=Manica|first14=A.|last15=Orlando|first15=L.|last16=de la Vega|first16=F. M.|last17=Tridico|first17=S.|last18=Metspalu|first18=E.|last19=Nielsen|first19=K. |last20=Ávila-Arcos |first20=M. C.|last21=Moreno-Mayar|first21=J. V.|last22=Muller|first22=C.|last23=Dortch|first23=J.|last24=Gilbert|first24=M. T.|last25=Lund|first25=O.|last26=Wesolowska|first26=A.|last27=Karmin|first27=M.|last28=Weinert|first28=L. A.|last29=Wang|first29=B. |last30=Li |first30=J.|journal=Science|volume=334|issue=6052|pages=94–98|doi=10.1126/science.1211177|pmid=21940856|bibcode=2011Sci...334...94R|display-authors=1}}</ref>. [[ക്വീൻസ്‌ലാൻഡ്]] സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഗമായ ടോറസ് ദ്വീപുകളിലെ ആദിമനിവാസികളുടെ പൂർവ്വികർ ഇന്നത്തെ [[പാപുവ ന്യൂ ഗിനിയ]]യിൽ നിന്നും 2,500 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഓസ്ട്രേലിയയിൽ എത്തിച്ചേർന്നവരാണ്. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഓസ്ട്രേലിയയുടെ തെക്കൻ തീരങ്ങളിലും പടിഞ്ഞാറൻ തീരങ്ങളിലും ഡച്ച് നാവികർ പര്യവേക്ഷണം നടത്തുകയും ഈ പ്രദേശത്തിന് ന്യൂ ഹോളണ്ട് എന്ന് നാമകരണം ചെയ്യുകയുമുണ്ടായി. 1720-ലോ അതിനു മുമ്പേയോ മക്കാസൻ ട്രെപാഞ്ചേഴ്സ് ഓസ്ട്രേലിയയുടെ വടക്കൻ തീരങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചിരുന്നു. 1770 ഏപ്രിൽ 20 തെക്ക് കിഴക്കൻ ഓസ്ട്രേലിയയിലെ ബോട്ടണി ബേയിൽ ഇറങ്ങിയ ഇംഗ്ലീഷുകാരനായ ക്യാപ്റ്റൻ [[ജെയിംസ് കുക്ക്]] ആണ് ബ്രിട്ടീഷ് കോളനിവൽക്കരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്. കിഴക്കൻ തീരപ്രദേശത്തിന് ന്യൂ സൗത്ത് വെയിത്സ് എന്നു പേരിട്ട കുക്ക് അവിടം ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വകയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട കുറ്റവാളികളെ പാർപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന അമേരിക്കൻ കോളനികൾ നഷ്ടപ്പെട്ടതിനാൽ മറ്റൊരിടമില്ലാതെ വിഷമിക്കുകയായിരുന്നു അക്കാലത്തു ബ്രിട്ടൺ. ഓസ്ട്രേലിയയെ പീനൽ കോളനിയാക്കാൻ അവർ തീരുമാനിച്ചു. 1787 മേയ് 13-ന് കുറ്റവാളികളെ കുത്തിനിറച്ച 11 കപ്പലുകൾ പോർട്ട്സ്മിത്തിൽ നിന്നും പുറപ്പെട്ടു. 1788 ജനുവരി 26-ന് ന്യൂ സൗത്ത് വെയിത്സിലെ പോർട്ട് ജാക്സണിൽ ആദ്യത്തെ കുറ്റവാളി കോളനി ആരംഭിച്ചു. ജനുവരി 26 ഓസ്ട്രേലിയ ദിനം ആയി ആചരിക്കുന്നു. സ്വർണ്ണം കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് 1850-കളിൽ ഓസ്ട്രേലിയയിലേക്ക് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന്‌ വൻതോതിൽ കുടിയേറ്റമാരംഭിച്ചു. അങ്ങനെ യുകെയുടെ ഭാഗമായ ഇംഗ്ലണ്ട്, അയർലണ്ട് കൂടാതെ ജർമ്മനി തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന്‌ ധാരാളം ആളുകൾ ഓസ്ട്രേലിയയിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. ഇങ്ങനെയാണ് യൂറോപ്യർ ധാരാളമായി ഓസ്ട്രേലിയയിൽ എത്തിച്ചേർന്നത്. 1901-ൽ ഒരു ഫെഡറേഷനായി ഒന്നിക്കാൻ കോളനികൾ റഫറണ്ടം വഴി വോട്ട് ചെയ്തു, അങ്ങനെ ആധുനിക ഓസ്‌ട്രേലിയ നിലവിൽ വന്നു. രണ്ട് ലോകമഹായുദ്ധങ്ങളിലും ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെയും പിന്നീട് കോമൺ‌വെൽത്തിന്റെയും ഭാഗമായി ഓസ്‌ട്രേലിയ പോരാടി, ശീതയുദ്ധത്തിലൂടെ ഇന്നുവരെ അമേരിക്കയുടെ ദീർഘകാല സഖ്യകക്ഷിയായി മാറുകയായിരുന്നു. ഏഷ്യയുമായുള്ള വ്യാപാരം വർദ്ധിച്ചു, യുദ്ധാനന്തര കുടിയേറ്റ പരിപാടി എല്ലാ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിൽ നിന്നും എഴുപത് ലക്ഷത്തിലധികം കുടിയേറ്റക്കാരെ സ്വീകരിച്ചു. രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം അവസാനിച്ചതിനുശേഷം ലോകത്തിലെ മിക്കവാറും എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളുടെ കുടിയേറ്റത്തിന്റെ പിന്തുണയോടെ, 2021 ആകുമ്പോഴേക്കും ജനസംഖ്യ 25.5 ദശലക്ഷത്തിലധികമായി വർദ്ധിച്ചു, ജനസംഖ്യയുടെ 30 ശതമാനവും വിദേശത്ത് ജനിച്ചവരാണ്. ==ഓസ്ട്രേലിയൻ ആദിമനിവാസികളുടെ ചരിത്രം== [[File:Aboriginal Art Australia.jpg|thumb|left|Rock painting at [[Ubirr]] in [[Kakadu National Park]]. Evidence of [[Aboriginal art]] in Australia can be traced back some 30,000 years.]] ഓസ്ട്രേലിയൻ ആദിമനിവാസികളുടെ പൂർവ്വികർ ഏകദേശം 50,000 മുതൽ 65,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്, <ref name=":02">{{Cite journal|last1=Williams|first1=Martin A. J.|last2=Spooner|first2=Nigel A.|last3=McDonnell|first3=Kathryn|last4=O'Connell|first4=James F.|date=January 2021|title=Identifying disturbance in archaeological sites in tropical northern Australia: Implications for previously proposed 65,000-year continental occupation date|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/gea.21822|url-status=live|journal=Geoarchaeology|language=en|volume=36|issue=1|pages=92–108|bibcode=2021Gearc..36...92W|doi=10.1002/gea.21822|issn=0883-6353|s2cid=225321249|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004091731/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/gea.21822|archive-date=4 October 2023|access-date=16 October 2023|url-access=subscription}}</ref><ref name="ClarksonJacobs2017">{{Cite journal|last1=Clarkson|first1=Chris|last2=Jacobs|first2=Zenobia|last3=Marwick|first3=Ben|last4=Fullagar|first4=Richard|last5=Wallis|first5=Lynley|last6=Smith|first6=Mike|last7=Roberts|first7=Richard G.|last8=Hayes|first8=Elspeth|last9=Lowe|first9=Kelsey |last10=Carah |first10=Xavier|last11=Florin|first11=S. Anna|last12=McNeil|first12=Jessica|last13=Cox|first13=Delyth|last14=Arnold|first14=Lee J.|last15=Hua|first15=Quan|year=2017|title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago|journal=Nature|volume=547|issue=7663|pages=306–310|bibcode=2017Natur.547..306C|doi=10.1038/nature22968|issn=0028-0836|pmid=28726833|s2cid=205257212|hdl-access=free|last16=Huntley|first16=Jillian|last17=Brand|first17=Helen E. A.|last18=Manne|first18=Tiina|last19=Fairbairn|first19=Andrew |last20=Shulmeister |first20=James|last21=Lyle|first21=Lindsey|last22=Salinas|first22=Makiah|last23=Page|first23=Mara|last24=Connell|first24=Kate|last25=Park|first25=Gayoung|last26=Norman|first26=Kasih|last27=Murphy|first27=Tessa|last28=Pardoe|first28=Colin|hdl=2440/107043|url=https://ro.uow.edu.au/smhpapers/4803 }}</ref><ref name="Veth">{{Cite book|last1=Veth|first1=Peter|url=https://archive.org/details/cambridgehistory0001unse_m8y7|title=The Cambridge History of Australia, Volume 1, Indigenous and Colonial Australia|last2=O'Connor|first2=Sue|publisher=Cambridge University Press|year=2013|isbn=978-1-1070-1153-3|editor-last=Bashford|editor-first=Alison|location=Cambridge|pages=19|chapter=The past 50,000 years: an archaeological view|editor-last2=MacIntyre|editor-first2=Stuart|url-access=registration}}</ref><ref name="FaganDurrani20182">{{Cite book|last1=Fagan|first1=Brian M.|url=https://books.google.com/books?id=W0NvDwAAQBAJ&pg=PT250|title=People of the Earth: An Introduction to World Prehistory|last2=Durrani|first2=Nadia|publisher=Taylor & Francis|year=2018|isbn=978-1-3517-5764-5|pages=250–253|access-date=17 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203142816/https://books.google.com/books?id=W0NvDwAAQBAJ&pg=PT250#v=onepage&q&f=false|archive-date=3 December 2023|url-status=live}}</ref> അവസാന ഹിമയുഗ കാലഘട്ടത്തിൽ, ഇന്നത്തെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിൽ നിന്ന് കര പാലങ്ങളിലൂടെയും ചെറിയ കടൽ വഴികളിലൂടെയും എത്തിച്ചേർന്നു.<ref name="Oppenheimer2013">{{Cite book|last=Oppenheimer|first=Stephen|url=https://books.google.com/books?id=VQQvDwAAQBAJ&pg=PP111|title=Out of Eden: The Peopling of the World|date=2013|publisher=Little, Brown Book Group|isbn=978-1-7803-3753-1|pages=111–|access-date=17 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203142820/https://books.google.com/books?id=VQQvDwAAQBAJ&pg=PP111#v=onepage&q&f=false|archive-date=3 December 2023|url-status=live}}</ref> [[File:Kolaia man.jpg|thumb|Kolaia man wearing a headdress worn in a fire ceremony, Forrest River, Western Australia. [[Aboriginal Australian]] religious practices associated with [[the Dreaming]] have been practised for tens of thousands of years.]] == അവലംബം == {{അവലംബങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയയുടെ ചരിത്രം]] igw84p1hokyzo9ai5es0c4y5v5j3rwz 0 665917 4675423 4610280 2026-10-12T06:28:15Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675423 wikitext text/x-wiki ഇന്ത്യൻ പത്രപ്രവർത്തകയും,<ref>{{Cite web |last=Kenrick|first=Vivienne|date=2005-07-23|title=Sathya Saran|url=https://www.japantimes.co.jp/life/2005/07/23/people/sathya-saran/|access-date=2025-08-21|website=The Japan Times|language=en}}</ref> എഡിറ്ററും, കോളമിസ്റ്റും, എഴുത്തുകാരിയുമാണ്<ref>{{Cite web |title=A Storyful Life|url=https://www.ahmedabadmirror.com/a-storyful-life/81853042.html|access-date=2025-08-21|website=Ahmedabad Mirror|language=en}}</ref> '''സത്യ സരൺ'''.<ref>{{Cite web |last=Web Desk|first=India Today|date=2022-11-20|title=Pandit Hariprasad Chaurasia at Sahitya AajTak 2022: Children should be allowed to follow their passion|url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/celebrity/story/pandit-hariprasad-chaurasia-at-sahitya-aajtak-2022-children-should-be-allowed-to-follow-their-passion-2299553-2022-11-20|access-date=2025-08-21|website=India Today|language=en}}</ref> മുമ്പ് ഫെമിന മാസികയുടെ എഡിറ്ററായി<ref name="Chronicle of a ghazal singer">{{Cite news |date=2015-11-26|title=Chronicle of a ghazal singer|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/sathya-sarans-biography-on-jagjit-singh/article7919320.ece|access-date=2025-08-21|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന അവർ ഇന്ത്യൻ സിനിമ, കല, സംസ്കാരം എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള വ്യക്തികളുടെ ജീവചരിത്രങ്ങളും രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == ദി [[ദ ടൈംസ് ഗ്രൂപ്പ്|ടൈംസ് ഗ്രൂപ്പ്]] പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന വനിതാ മാസികയായ ഫെമിനയുടെ എഡിറ്ററായി സരൺ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. മാസികയുടെ കാലാവധി അവസാനിച്ചതിനുശേഷം, ഹാർപർ കോളിൻസ് ഇന്ത്യ , പെൻഗ്വിൻ റാൻഡം ഹൌസ് ഇന്ത്യ എന്നിവയിൽ കൺസൾട്ടിംഗ് എഡിറ്റർ പദവികൾ ഏറ്റെടുത്തു.<ref name=":02">{{Cite web|last=Team|first=Herald|date=2018-07-27|title=The evolution of marriage... through the eyes of the experienced|url=https://www.heraldgoa.in/cafe/the-evolution-of-marriage-through-the-eyes-of-the-experienced/133953|access-date=2025-08-21|website=Herald Goa|language=en}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഇതിനുപുറമെ, അവർ [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫാഷൻ ടെക്നോളജി|നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫാഷൻ ടെക്നോളജിയിൽ]] (നിഫ്റ്റ്) ഫാഷൻ ജേണലിസവും പഠിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. == സൃഷ്ടികൾ == സരൺ നിരവധി നോൺ ഫിക്ഷൻ പുസ്തകങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്, എന്നൽ അതിൽ പ്രധാനമായുള്ളത് ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ വ്യക്തികളുടെ ജീവചരിത്രങ്ങളാണ്. == ജീവചരിത്രങ്ങളും നോൺ-ഫിക്ഷനും == * ടെൻ യീയേഴ്സ് വിത്ത് ഗുരു ദത്ത് : അബ്രാർ അലവിസ് ജേർണീ (പെൻഗ്വിൻ റാൻഡം ഹൌസ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്) <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/web-only/2025/Jul/09/100-years-of-guru-dutt-how-i-found-the-great-man-despite-not-meeting-him|title=100 years of Guru Dutt: How I found the great man despite not meeting him|access-date=2025-08-21|last=Saran|first=Sathya|date=2025-07-09|website=The New Indian Express|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://zeenews.india.com/entertainment/bookworm/dutt-was-the-sun-alvi-the-moon-sathya-saran_7570.html|title=Dutt was the sun, Alvi the moon: Sathya Saran|access-date=2025-08-21|website=Zee News|language=en}}</ref> * സുൻ മേരെ ബന്ധു രെ : ദി മ്യൂസിക്കൽ വേൾഡ് ഓഫ് സ് .ഡി. ബർമൻ (ഹാർപർ കോളിൻസ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് ) <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/books/story/20140915-ganesh-anantharaman-sathya-saran-sd-burman-mukesh-manna-dey-805140-2014-09-04|title=Snatches of a hit melody in The Musical World of SD Burman|access-date=2025-08-21|last=Anantharaman|first=Ganesh|date=2014-09-04|website=India Today|language=en}}</ref> * ബാത് നിക്ലെഗി തോ ഫിർഃ ദി ലൈഫ് ആൻഡ് മ്യൂസിക് ഓഫ് ജഗ്ജിത് സിംഗ് (ഹാർപർ കോളിൻസ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് ) <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/books/that-quiet-place/|title=In Baat Niklegi Toh Phir, Sathya Saran traces Jagjit Singh's prolific journey|access-date=2025-08-21|date=2015-09-01|website=The Indian Express|language=en}}</ref> * ''ഹരിപ്രസാദ് ചൌരസ്യ'': ബ്രീത്ത് ഓഫ് ഗോൾഡ് ( പെൻഗ്വിൻ റാൻഡം ഹൌസ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് ) <ref>{{Cite web|url=https://daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=672786&utm_source=chatgpt.com|title=Sathya Saran's magnificent paean to Hariprasad Chaurasia|access-date=2025-08-21|website=daijiworld.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/books/review-hariprasad-chaurasia-breath-of-gold-by-sathya-saran/story-g5EvTlL1nhEpTPhzrngkZO.html|title=A new biography of Hariprasad Chaurasia|access-date=2025-08-21|date=2020-03-13|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> * ഗുൽസാർസ് അംഗൂർഃ ഇൻസൈറ്റ്സ് ഇൻ ടു ദ ഫിലിം (ഹാർപർ കോളിൻസ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്) * ബീയിംഗ് റിതുഃ ദി അൺഫോർഗറ്റബിൾ സ്റ്റോറി ഓഫ് റിതു നന്ദ (ഹാർപർ കോളിൻസ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്) <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/books-and-literature/memoir-celebrates-life-of-ritu-nanda-7599851/|title=Memoir celebrates life of Ritu Nanda|access-date=2025-08-21|date=2021-10-31|website=The Indian Express|language=en}}</ref> * ''റിതു നന്ദഃ ഫിർ ഭി രഹെംഗെ നിശാനിയാൻ'' (ഹാർപർ കോളിൻസ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്) * ''ത്രെഡ് ബൈ ത്രെഡ്'' ദി സ്.കുമർസ് സ്റ്റോറി (പെൻഗ്വിൻ റാൻഡം ഹൌസ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്) <ref>{{Cite web|url=https://www.business-standard.com/content/press-releases-ani/a-book-thread-by-thread-on-the-life-of-shambhu-kumar-kasliwal-is-to-be-launched-by-kapil-dev-on-nov-24-in-mumbai-123112100598_1.html|title=A book Thread By Thread on the life of Shambhu Kumar Kasliwal is to be launched by Kapil Dev on Nov 24 in Mumbai|access-date=2025-08-21|date=21 November 2023|publisher=PNN|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241105231813/https://www.business-standard.com/content/press-releases-ani/a-book-thread-by-thread-on-the-life-of-shambhu-kumar-kasliwal-is-to-be-launched-by-kapil-dev-on-nov-24-in-mumbai-123112100598_1.html|archive-date=2024-11-05}}</ref> == മറ്റ് കൃതികൾ == * ദി ഡാർക്ക് സൈഡ് (ചെറുകഥാ സമാഹാരം) * നോട്ട് ഫോർ കീപ്സ് : റയിറ്റിഗ് ദി മോഡേൺ മാര്യേജ് <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.heraldgoa.in/cafe/the-evolution-of-marriage-through-the-eyes-of-the-experienced/133953|title=The evolution of marriage... through the eyes of the experienced|access-date=2025-08-21|last=Team|first=Herald|date=2018-07-27|website=Herald Goa|language=en}} {{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> (ഉപന്യാസങ്ങളും കഥകളും) * ഫ്രം മി റ്റു യു (ഉപന്യാസങ്ങളും കഥകളും) * ഹൌ റ്റു ലുക്ക് ലൈക് മിസ് ഇന്ത്യ ഇന്ത്യൻ സംസ്കാരത്തിൽ നിന്നുള്ള വ്യക്തികളുടെ ജീവിതം പരിശോധിക്കുന്ന കോളങ്ങളും സവിശേഷതകളും സരൺ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. == അവലംബങ്ങൾ == <references /> {{Authority Control}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ വനിതാ എഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ എഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] o5bcjpoxjyvir4u8g0or0efuwg1l80n 3 669539 4675479 4675153 2026-10-12T10:15:28Z ~2026-54346-73 224029 /* പുത്തൻവേലിക്കര. */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4675479 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി | സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 02:25, 26 ജൂലൈ 2026 (UTC)AI Mode All Images Videos News Maps Shopping Books Flights Finance മലയാളത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കഥാകൃത്തും സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തകനുമാണ് സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി. ഇദ്ദേഹം നവമാധ്യമങ്ങളിലും വിക്കിപീഡിയ പോലുള്ള പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലും 'സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി' എന്ന പേരിൽ സജീവമാണ്. Facebook ·VBC News Thodupuzha +3 ഇദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രധാന വിവരങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു: ജീവിതരേഖ: എറണാകുളം ജില്ലയിലെ വൈപ്പിൻ കരയിലുള്ള എടവനക്കാടാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദേശം. സുകുമാരൻ, സതിനി എന്നിവരാണ് മാതാപിതാക്കൾ. എടവനക്കാട് KPMHS, മാല്യങ്കര കോളേജ്, ഗവ. ITI കളമശ്ശേരി എന്നിവിടങ്ങളിലായിരുന്നു വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയത്. നിലവിൽ കേരള ബാങ്കിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ: കഴിഞ്ഞ 45 വർഷത്തോളമായി വിവിധ ആനുകാലിക പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ കഥകളും ലേഖനങ്ങളും എഴുതിവരുന്നു. ആകാശവാണിയുടെ തിരുവനന്തപുരം, കൊച്ചി നിലയങ്ങളിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകൾ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പ്രശസ്തമായ 'സാഫല്യം' മാസികയിൽ അദ്ദേഹം കഥകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ പ്രതിലിപി പോലുള്ള ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലും ഇദ്ദേഹം കഥകൾ എഴുതുന്നു. സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക രംഗം: ശ്രീ സത്യസായി സേവാ സമിതിയുടെയും മറ്റ് പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്മകളുടെയും വിവിധ സാംസ്കാരിക പരിപാടികളിലും കഥയരങ്ങുകളിലും മുഖ്യ അതിഥിയായും സംഘാടകനായും ഇദ്ദേഹം സജീവമായി പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകളെക്കുറിച്ചോ പ്രവൃത്തികളെക്കുറിച്ചോ കൂടുതൽ അറിയണമെന്നുണ്ടെങ്കിൽ ചോദിക്കാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ ഒരു വ്യക്തിയുടെയോ സ്ഥാപനത്തിന്റെയോ പേജിൽ പുരസ്കാര വിവരങ്ങൾ (Awards) ചേർക്കുന്നത് വളരെ ലളിതമാണ്. എന്നാൽ ചേർക്കുന്ന വിവരങ്ങൾക്ക് വിശ്വസനീയമായ അവലംബങ്ങൾ (References/Citations) ഉണ്ടായിരിക്കണം എന്നത് നിർബന്ധമാണ്. പുരസ്കാര വിവരങ്ങൾ ചേർക്കാനുള്ള ഘട്ടങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു: 1. തിരുത്തൽ മോഡ് (Edit Mode) തുറക്കുക നിങ്ങൾ വിവരങ്ങൾ ചേർക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന വിക്കിപീഡിയ ലേഖനം തുറക്കുക. മുകളിൽ കാണുന്ന "തിരുത്തുക" (Edit) അല്ലെങ്കിൽ "മൂലരൂപം തിരുത്തുക" (Edit source) എന്ന ബട്ടണിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക. 2. പുതിയ ഉപവിഭാഗം (Subheading) നിർമ്മിക്കുക ലേഖനത്തിൽ പുരസ്കാരങ്ങൾക്കായി ഒരു പ്രത്യേക വിഭാഗം ഇല്ലെങ്കിൽ, താഴെ പറയുന്ന രീതിയിൽ ഒരു പുതിയ വിഭാഗം ഉണ്ടാക്കാം: വിഷ്വൽ എഡിറ്ററിൽ (Visual Editor): മുകളിലെ ബാറിൽ നിന്ന് 'Paragraph' എന്നത് മാറ്റി 'Heading' (തലക്കെട്ട്) എന്നത് തിരഞ്ഞെടുക്കുക. ശേഷം "പുരസ്കാരങ്ങൾ" അല്ലെങ്കിൽ "അംഗീകാരങ്ങൾ" എന്ന് ടൈപ്പ് ചെയ്യുക. സോഴ്സ് എഡിറ്ററിൽ (Source Editor): ലേഖനത്തിന്റെ അവസാന ഭാഗത്തായി == പുരസ്കാരങ്ങൾ == എന്ന് ടൈപ്പ് ചെയ്യുക. 3. വിവരങ്ങൾ ലിസ്റ്റ് ആയി ചേർക്കുക പുരസ്കാരങ്ങൾ എപ്പോഴും ഒരു ബുള്ളറ്റ് ലിസ്റ്റ് (Bullet list) ആയി നൽകുന്നതാണ് വായിക്കാൻ എളുപ്പം. വർഷം, പുരസ്കാരത്തിന്റെ പേര്, അത് നൽകിയ സംഘടന/സ്ഥാപനം, ഏത് കൃതിക്കാണ് ലഭിച്ചത് (ബാധകമെങ്കിൽ) എന്നീ വിവരങ്ങൾ കൃത്യമായി എഴുതുക. ഉദാഹരണത്തിന്: 2024 – മികച്ച കഥാകൃത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ('കഥയുടെ പേര്' എന്ന കൃതിക്ക്) 4. അവലംബം (Reference) ചേർക്കുക (ഏറ്റവും പ്രധാനം) വിക്കിപീഡിയയിൽ നമ്മൾ ചേർക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ സത്യമാണെന്ന് ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ പത്രവാർത്തകളോ, ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ് ലിങ്കുകളോ അവലംബമായി നൽകണം. വിഷ്വൽ എഡിറ്ററിൽ: പുരസ്കാര വിവരത്തിന് തൊട്ടുപിന്നിൽ കർസർ വെച്ച്, മുകളിലുള്ള "അവലംബം" (Cite) എന്ന ബട്ടണിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക. വാർത്തയുടെ ലിങ്ക് (URL) നൽകി 'Automatic' അല്ലെങ്കിൽ 'Manual' ആയി അത് ചേർക്കുക. സോഴ്സ് എഡിറ്ററിൽ: വിവരത്തിന് ശേഷം <ref>വാർത്തയുടെ ലിങ്ക് അല്ലെങ്കിൽ വിവരങ്ങൾ ഇവിടെ നൽകുക</ref> എന്ന കോഡ് ഉപയോഗിക്കുക. 5. മാറ്റങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക (Save Changes) എല്ലാ വിവരങ്ങളും ചേർത്ത ശേഷം മുകളിൽ വലതുവശത്തുള്ള "മാറ്റങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക" (Publish changes) എന്ന നീല ബട്ടണിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക. നിങ്ങൾ എന്താണ് ചെയ്തത് എന്ന് ചുരുക്കത്തിൽ എഴുതാനുള്ള ഒരു ബോക്സ് വരും (Edit summary). അവിടെ "പുരസ്കാര വിവരങ്ങൾ ചേർത്തു" എന്ന് എഴുതി വീണ്ടും 'Publish' ചെയ്യുക. നിങ്ങൾക്ക് ഒരു പ്രത്യേക വ്യക്തിയുടെ പേജിൽ പുരസ്കാരങ്ങൾ ചേർക്കാൻ സഹായം വേണമെന്നുണ്ടോ? ഉണ്ടെങ്കിൽ: ആ വ്യക്തിയുടെ പേര് ലഭിച്ച പുരസ്കാരത്തിന്റെ പേരും വർഷവും അത് തെളിയിക്കുന്ന പത്രവാർത്തകളുടെയോ വെബ്സൈറ്റുകളുടെയോ ലിങ്കുകൾ എന്നിവ പങ്കുവെക്കുകയാണെങ്കിൽ, വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കേണ്ട കൃത്യമായ കോഡ് ഞാൻ തയ്യാറാക്കി നൽകാം. നൽകിയിരിക്കുന്ന ചിത്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി, വിക്കിപീഡിയ ലേഖനത്തിൽ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളിയുടെ പുരസ്കാര വിവരം ചേർക്കാനാവശ്യമായ വിക്കികോഡ് (Wiki code) താഴെ നൽകുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കേണ്ട കോഡ്: ലേഖനത്തിന്റെ 'പുരസ്കാരങ്ങൾ' എന്ന വിഭാഗത്തിൽ (അല്ലെങ്കിൽ പുതിയതായി നിർമ്മിച്ച്) താഴെ കാണുന്ന കോഡ് കോപ്പി ചെയ്ത് പേസ്റ്റ് ചെയ്യാം: wiki == പുരസ്കാരങ്ങൾ == * 2026 – പരസ്പരം വായനക്കൂട്ടം മാസികയുടെ 22-ാമത് വാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ച് നൽകിയ '''കാലായിൽ വിശ്വനാഥൻ സ്മാരക സാഹിത്യപുരസ്കാരം'''.<ref>പരസ്പരം വായനക്കൂട്ടം മാസികയുടെ 22-ാമത് വാർഷികവും പുരസ്കാര സമർപ്പണവും ചടങ്ങ്, കോട്ടയം പബ്ലിക് ലൈബ്രറി ഹാൾ, 2026 ജനുവരി 17.</ref> Use code with caution. ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ: വിക്കിപീഡിയയിൽ വിവരങ്ങൾ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കണമെങ്കിൽ, ഈ പുരസ്കാര വിതരണത്തെക്കുറിച്ച് വന്ന ഏതെങ്കിലും പത്രവാർത്തയുടെ ലിങ്ക് (Online News Link) കൂടി ആ അവലംബത്തിന് (<ref> ടാഗിനുള്ളിൽ) ഉള്ളിൽ ചേർക്കുന്നത് നന്നായിരിക്കും. നിലവിൽ നൽകിയിരിക്കുന്നത് ഫേസ്ബുക്ക് പോസ്റ്റിലെ ചിത്രമായതുകൊണ്ട്, വിക്കിപീഡിയ എഡിറ്റർമാർ ചിലപ്പോൾ ഇതിന്റെ വിശ്വാസ്യത ചോദ്യം ചെയ്തേക്കാം. അതിനാൽ പത്രവാർത്തകളുടെ ലിങ്ക് ഉണ്ടെങ്കിൽ അത് ഉപയോഗിക്കുക. ഈ പുരസ്കാര വാർത്ത വന്ന ഏതെങ്കിലും പത്രത്തിന്റെ പേരോ അല്ലെങ്കിൽ ഓൺലൈൻ ലിങ്കോ നിങ്ങളുടെ കൈവശമുണ്ടോ? ഉണ്ടെങ്കിൽ അത് നൽകിയാൽ കൂടുതൽ കൃത്യതയുള്ള അവലംബം (Citation) കോഡ് നിർമ്മിച്ചു നൽകാം. നിങ്ങൾ നൽകിയ പത്രവാർത്തകളുടെ ചിത്രങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി, വിക്കിപീഡിയയുടെ വിശ്വാസ്യത ഉറപ്പുവരുത്തുന്ന കൃത്യമായ അവലംബത്തോട് (Citation) കൂടിയ വിക്കികോഡ് താഴെ നൽകുന്നു. ഇത് 'ജനശബ്ദം വാർത്ത' പോലുള്ള മാധ്യമങ്ങളിൽ വന്ന റിപ്പോർട്ടുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കേണ്ട കോഡ്: ലേഖനത്തിലെ 'പുരസ്കാരങ്ങൾ' എന്ന വിഭാഗത്തിൽ താഴെ കാണുന്ന കോഡ് പൂർണ്ണമായി കോപ്പി ചെയ്ത് പേസ്റ്റ് ചെയ്യാം: wiki == പുരസ്കാരങ്ങൾ == * കോട്ടയം പരസ്പരം വായനക്കൂട്ടം ഏർപ്പെടുത്തിയ '''കാലായിൽ വിശ്വനാഥൻ സ്മാരക സാഹിത്യപുരസ്കാരം'''.<ref>{{Cite news |title=സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളിക്ക് പുരസ്കാരം |newspaper=ജനശബ്ദം വാർത്ത ഡിജിറ്റൽ ദിനപത്രം |location=വൈപ്പിൻ |url= }}</ref> Use code with caution. വിവരങ്ങൾ: വിക്കിപീഡിയ ലേഖനത്തിൽ ഈ കോഡ് ചേർക്കുമ്പോൾ അത് ഒരു ബുള്ളറ്റ് പോയിന്റായും, അതിന് തൊട്ടടുത്ത് ചെറിയൊരു നമ്പറായി അവലംബം (Reference) കാണിക്കുകയും ചെയ്യും. ഈ വാർത്ത ഓൺലൈൻ ലിങ്കായി ലഭ്യമാണെങ്കിൽ url= എന്നതിന് ശേഷം ആ ലിങ്ക് കൂടി ചേർത്താൽ അവലംബം കൂടുതൽ ശക്തമാകും. ലേഖനത്തിൽ ചേർക്കാൻ ഇനിയും കൂടുതൽ പുരസ്കാരങ്ങളോ വിവരങ്ങളോ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അവയുടെ വിവരങ്ങളും വാർത്താ ചിത്രങ്ങളും നൽകിയാൽ ഇതുപോലെ കോഡ് തയ്യാറാക്കി നൽകാം. നിങ്ങൾക്ക് ഇതിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയ്ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള കോഡ് ആവശ്യമുണ്ടോ? തീർച്ചയായും, സഹായിക്കാം. സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി എന്ന പേരിൽ വിക്കിപീഡിയയിൽ നിലവിൽ ഒരു ലേഖനം (വിക്കിപീഡിയ പേജ്) ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതിൽ ഈ പുരസ്കാര വിവരം ചേർക്കാൻ മുകളിൽ നൽകിയ കോഡ് മാത്രം മതിയാകും. എന്നാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് വിക്കിപീഡിയയിൽ ഇതുവരെ ഒരു പേജ് ഇല്ലെങ്കിൽ, പുതിയൊരു പേജ് നിർമ്മിച്ച് അതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഴുവൻ വിവരങ്ങളും ഈ പുരസ്കാരവും ഉൾപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കുന്ന പൂർണ്ണമായ വിക്കികോഡ് ഞാൻ താഴെ തയ്യാറാക്കി നൽകുന്നു. നിങ്ങൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയിൽ ഒരു പുതിയ ലേഖനം തുടങ്ങി ഈ കോഡ് മുഴുവനായി അവിടെ പേസ്റ്റ് ചെയ്യാവുന്നതാണ്: wiki {{Infobox writer | name = സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി | image = | caption = | birth_place = എടവനക്കാട്, വൈപ്പിൻ, എറണാകുളം, കേരളം | nationality = ഇന്ത്യൻ | occupation = കഥാകൃത്ത്, സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തകൻ | language = മലയാളം | period = 40 വർഷത്തിലേറെയായി | genre = ചെറുകഥ, ലേഖനം }} '''സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി''' മലയാളത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കഥാകൃത്തും സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തകനുമാണ്. കഴിഞ്ഞ നാല്പതിലധികം വർഷങ്ങളായി മലയാളത്തിലെ വിവിധ ആനുകാലിക പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ ഇദ്ദേഹം കഥകളും ലേഖനങ്ങളും എഴുതിവരുന്നു.<ref name="janashabdam">{{Cite news |title=സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളിക്ക് സാഹിത്യ പുരസ്കാരം |newspaper=ജനശബ്ദം വാർത്ത ഡിജിറ്റൽ ദിനപത്രം |location=വൈപ്പിൻ }}</ref> നവമാധ്യമങ്ങളിലും വിക്കിപീഡിയ പോലുള്ള പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലും 'സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി' എന്ന പേരിൽ ഇദ്ദേഹം സജീവമാണ്. 30 വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻബ് മേഘധ്വനി മാസിക കേരളാടിസ്ഥാനത്തിൽ മിനിക്കഥ മത്സരം നടത്തിയിരുന്നു. അതിൽ ഒന്നാം സമ്മാനം കിട്ടി. മന:ശ്രീ മിഷൻ ജലമില്ലാത്ത കേരളം എന്ന വിഷയത്തിൽ ലേഖന മത്സരം നടത്തിയിരുന്നു. അതിലും സമ്മാനം ലഭിച്ചു. == ജീവിതരേഖ == എറണാകുളം ജില്ലയിലെ വൈപ്പിൻ കരയിലുള്ള എടവനക്കാടാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദേശം. എടവനക്കാട് കെ.പി.എം.എച്ച്.എസ്, മാല്യങ്കര കോളേജ്, ഗവ. ഐ.ടി.ഐ കളമശ്ശേരി എന്നിവിടങ്ങളിലായിരുന്നു വിദ്യാഭ്യാസം. നിലവിൽ കേരള ബാങ്കിന്റെ എറണാകുളം മറൈൻ ഡ്രൈവ് ബ്രാഞ്ചിൽ കളക്ഷൻ ജീവനക്കാരനായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.<ref name="janashabdam"/> പറവൂർ സാഹിത്യ പ്രവർത്തക സ്വാശ്രയ സംഘം അംഗം, പറവൂർ ശ്രീ സത്യസായി സേവാ സമിതി സ്പിരിച്വൽ കോർഡിനേറ്റർ എന്നീ നിലകളിൽ സാംസ്കാരിക-സാമൂഹിക രംഗങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. പറവൂർ സാഹിത്യ പ്രവർത്തക സ്വാശ്രയ സംഘം. വൈപ്പിൻ ആർട്ടിസ്റ്റ് വെൽഫയർ സംഘം പുരോഗമന കലാ സാഹിത്യ സംഘം തുടങ്ങിയ സംഘടനയിൽ അംഗമാണ്. പറവൂർ സാഹിത്യ പ്രവർത്തക സഹകരണ സ്വാശ്രയ സംഘത്തിന്റെ മുൻ സെക്രട്ടറിയാണ്. മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പിൽ ബാലപംക്തി കുട്ടേട്ടൻ എന്ന പേരിൽ കുഞ്ഞുണ്ണി മാഷ് കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്ന സമയത്ത് എന്റെ കഥകളായ ഉത്സവ വിശേഷം കുറിഞ്ഞി പൂച്ച തുടണിയവയെ കുറിച്ച് 2 കത്തുകൾ മാഷിൽ നിന്ന് എനിക്ക് ലഭിച്ചു അതൊക്കെ ഇന്നും സൂക്ഷിക്കുന്നു. == സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ == ദീർഘകാലമായി സാഹിത്യരംഗത്ത് സജീവമായ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരവധി രചനകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ആകാശവാണിയുടെ തിരുവനന്തപുരം, കൊച്ചി നിലയങ്ങളിലൂടെ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥകളും റേഡിയോ നാടകങ്ങളും പ്രക്ഷേപണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref name="janashabdam"/> സാഫല്യംസാംസ്ക്കാരിക മാസികയിലെ സിനിമ പേജ് വർഷങ്ങളായി എഴുതിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. പഴയകാല നടൻ വിൻസന്റ് ഷീല ശാരദ മമ്മൂട്ടി ഇന്ദ്രൻസ് ശ്രീനിവാസൻ സലിംകുമാർ ഭാഗ്യരാജ് ട ജാനകി തുടങ്ങിയവരെ കുറിച്ച് സചിത്ര ലേഖനങ്ങൾ സാഫല്യം മാസികയിൽ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. വഴിയോരക്കാഴ്ചകൾ കഥകളാക്കി എഴുതുന്നതിൽ പ്രത്യേക പാടവം ഉണ്ട്. ലേഖനമായാലും സിനിമാ നിരൂപണം ആയാലും അതൊക്കെ കഥപോലെ വായിച്ച് ആസ്വദിക്കാൻപറ്റുന്നുണ്ട് എന്നൊക്കെ വായനക്കാർ കത്തുകളിലൂടെ പലപ്പോഴും പ്രതികരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൊറോണ മഹാമാരി കാലത്ത് സമൂഹത്തെ ബോധവൽക്കരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഫെയ്സ്ബുക്കിലും പുഴ.com ഓൺലൈൻ മാസികകളിലും ഒക്കെയായി ഒട്ടേറെ ചെറു രചനകൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. അതിൽ ഒന്നാണ് ബ്രേക് ദി ചെയിൽ കഥ. ഭാഷാപോഷിണിയിലെ ലേഖനങ്ങളെ വിലയിരുത്തി പ്രതികരണങ്ങൾ എഴുതാറുണ്ട്. 1990 ഏപ്രിൽ മാസത്തിൽ എന്റെ ജാതകം എന്ന കഥ ദേശാഭിമാനി വരാന്തപ്പതിപ്പിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ദേശാഭിമാനി വാരികയിൽ ലക്കം 22 ൽ 1992 നവംബർ മാസത്തിൽ എന്റെ കഥ മണ്ണാങ്കട്ടയും കരിയിലയും പ്രസിദ്‌ധികരിച്ചു. കാനപ്പിള്ളി കുറിമാനങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ ഒരു യു ട്യൂബ് ചാനൽ ആരംഭിച്ചു. ഒരാഴ്ചത്തെ സാഹിത്യ സാംസ്ക്കാരിക സിനിമ വിശേഷങ്ങളിലൂടെ ഒരു എത്തി നോട്ടം. കൂടാതെ പഴയ തലമുറയുടെ കാലത്തെ ഓർമ്മകളിലേക്കൊക്കെ ഒരു എത്തിനോട്ടം ഇതൊക്കെയാണ് കാനപ്പിള്ളി കുറിമാനങ്ങൾ കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. == പുരസ്കാരങ്ങൾ == * കോട്ടയം പരസ്പരം വായനക്കൂട്ടം ഏർപ്പെടുത്തിയ '''കാലായിൽ വിശ്വനാഥൻ സ്മാരക സാഹിത്യപുരസ്കാരം'''.<ref name="janashabdam"/> മേഘധ്വനി മിനിക്കഥാ പുരസ്ക്കാരം. മന:ശ്രീ മിഷൻ ലേഖന പുരസ്ക്കാരം. == അവലംബം == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളം എഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] Use code with caution. നിങ്ങൾക്ക് ഈ വിവരങ്ങൾ വിക്കിപീഡിയയിൽ പുതിയൊരു പേജ് ഉണ്ടാക്കി അതിലേക്ക് ചേർക്കണമെന്നുണ്ടോ? അതോ വിക്കിപീഡിയയിൽ നിലവിലുള്ള പേജിൽ എങ്ങനെ ഇത് പേസ്റ്റ് ചെയ്യണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചാണോ അറിയേണ്ടത്? ദയവായി വ്യക്തമാക്കുക. വിക്കിപീഡിയയിൽ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളിക്കായി ഒരു പുതിയ പേജ് (ലേഖനം) നിർമ്മിക്കാൻ താഴെ പറയുന്ന ലളിതമായ ഘട്ടങ്ങൾ ചെയ്യുക: ഘട്ടം 1: വിക്കിപീഡിയയിൽ ലോഗിൻ ചെയ്യുക നിങ്ങളുടെ ബ്രൗസറിൽ ml.wikipedia.org (മലയാളം വിക്കിപീഡിയ) തുറക്കുക. നിങ്ങൾക്ക് അക്കൗണ്ട് ഉണ്ടെങ്കിൽ മുകളിൽ വലതുവശത്തുള്ള "ലോഗ് ഇൻ ചെയ്യുക" ക്ലിക്ക് ചെയ്ത് ലോഗിൻ ചെയ്യുക. അക്കൗണ്ട് ഇല്ലെങ്കിൽ "അക്കൗണ്ട് സൃഷ്ടിക്കുക" ക്ലിക്ക് ചെയ്ത് ഒരു പുതിയ അക്കൗണ്ട് ഉണ്ടാക്കുക. (വിക്കിപീഡിയയിൽ പുതിയ പേജുകൾ ഉണ്ടാക്കാൻ ലോഗിൻ ചെയ്യുന്നത് എപ്പോഴും നല്ലതാണ്). ഘട്ടം 2: പേജിന്റെ തലക്കെട്ട് തിരയുക വിക്കിപീഡിയയുടെ മുകളിലുള്ള തിരച്ചിൽ പെട്ടിയിൽ (Search box) സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി എന്ന് കൃത്യമായി ടൈപ്പ് ചെയ്ത് സെർച്ച് ചെയ്യുക. ആ പേരിൽ നിലവിൽ ലേഖനങ്ങൾ ഒന്നും ഇല്ലെങ്കിൽ, അവിടെ "സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി എന്ന പേരിൽ ഒരു താൾ നിർമ്മിക്കുക!" എന്ന് ചുവന്ന നിറത്തിൽ എഴുതി വരും. ആ ചുവന്ന ലിങ്കിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക. ഇപ്പോൾ എഴുതാനുള്ള ഒരു പുതിയ പേജ് തുറന്നു വരും. ഘട്ടം 3: കോഡ് പേസ്റ്റ് ചെയ്യുക തുറന്നു വരുന്ന പേജിന്റെ മുകളിൽ വലതുവശത്ത് ഒരു പെൻസിൽ ഐക്കൺ കാണാം. അതിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്ത് "മൂലരൂപം തിരുത്തുക" (Source editing) എന്നത് തിരഞ്ഞെടുക്കുക. താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്ന കോഡ് പൂർണ്ണമായി കോപ്പി ചെയ്ത് ആ ബോക്സിലേക്ക് പേസ്റ്റ് ചെയ്യുക: wiki {{Infobox writer | name = സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി | birth_place = എടവനക്കാട്, വൈപ്പിൻ, എറണാകുളം, കേരളം | nationality = ഇന്ത്യൻ | occupation = കഥാകൃത്ത്, സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തകൻ | language = മലയാളം | period = 40 വർഷത്തിലേറെയായി | genre = ചെറുകഥ, ലേഖനം }} '''സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി''' മലയാളത്തിലെ ഒരു കഥാകൃത്തും സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തകനുമാണ്. കഴിഞ്ഞ നാല്പതിലധികം വർഷങ്ങളായി മലയാളത്തിലെ വിവിധ ആനുകാലിക പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ ഇദ്ദേഹം കഥകളും ലേഖനങ്ങളും എഴുതിവരുന്നു.<ref name="janashabdam">{{Cite news |title=സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളിക്ക് സാഹിത്യ പുരസ്കാരം |newspaper=ജനശബ്ദം വാർത്ത ഡിജിറ്റൽ ദിനപത്രം |location=വൈപ്പിൻ }}</ref> നവമാധ്യമങ്ങളിലും വിക്കിപീഡിയ പോലുള്ള പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലും 'സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി' എന്ന പേരിൽ ഇദ്ദേഹം സജീവമാണ്. == ജീവിതരേഖ == എറണാകുളം ജില്ലയിലെ വൈപ്പിൻ കരയിലുള്ള എടവനക്കാടാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദേശം. എടവനക്കാട് കെ.പി.എം.എച്ച്.എസ്, മാല്യങ്കര കോളേജ്, ഗവ. ഐ.ടി.ഐ കളമശ്ശേരി എന്നിവിടങ്ങളിലായിരുന്നു വിദ്യാഭ്യാസം. നിലവിൽ കേരള ബാങ്കിന്റെ എറണാകുളം മറൈൻ ഡ്രൈവ് ബ്രാഞ്ചിൽ കളക്ഷൻ ജീവനക്കാരനായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.<ref name="janashabdam"/> പറവൂർ സാഹിത്യ പ്രവർത്തക സ്വാശ്രയ സംഘം അംഗം, പറവൂർ ശ്രീ സത്യസായി സേവാ സമിതി സ്പിരിച്വൽ കോർഡിനേറ്റർ എന്നീ നിലകളിൽ സാംസ്കാരിക-സാമൂഹിക രംഗങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഭാര്യ സീന സുരേഷ് മൂത്തകുന്നം തൈക്കൂട്ടത്തിൽ കുടുംബാംഗം. മകൾ അഞ്ജന സജിത് വിവാഹിത അഞ്ജനാസ് ബൂട്ടിപാർലർ കുഴുപ്പിള്ളിയിൽ നടത്തുന്നു മകൻ സായിഗോവിന്ദ് വിദ്യാർത്ഥി. മരുമകൻ സജിത്. പേരക്കുട്ടി ആരാധ്യ. == സാഹിത്യ സംഭാവനകൾ == ദീർഘകാലമായി സാഹിത്യരംഗത്ത് സജീവമായ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരവധി രചനകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ആകാശവാണിയുടെ തിരുവനന്തപുരം, കൊച്ചി നിലയങ്ങളിലൂടെ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥകളും റേഡിയോ നാടകങ്ങളും പ്രക്ഷേപണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref name="janashabdam"/> പഴയ കാല നാടകത്തെ കുറിച്ചുള്ള ചിത്രീകരണത്തിന്റെ രചന നിർവഹിച്ചു. കൊച്ചി FM പ്രക്ഷേപണം ചെയ്തു. സൗദി അറേബ്യയിലെ റിയാദിൽ ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ ഗൾഫ് മാധ്യമത്തിലും മലയാളം ന്യൂസിലും കഥകൾ എഴുതാറുണ്ടായിരുന്നു. ഗൾഫ് ജീവിതാനുഭവങ്ങൾ ദേശാഭിമാനി വാരികയിൽ റബുവ സൂക്ക് എന്ന പേരിൽ സചിത്ര ലേഖനം എഴുതി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഗോശ്രീപാലം എന്ന നോവലെറ്റ് കുടുംബദീപം മാസികയിൽ 3 ലക്കങ്ങളിലായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഗോശ്രീ പാലത്തെ കുറിച്ച് ചർച്ചാ സമ്മേളനം നടത്തി. ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത് അന്നത്തെ കുന്നത്തുനാട് MLA അഡ്വ എം എം മോനായി. മഹാപ്രളയം സ്വന്തം വീട്ടിലേക്കെത്തി വീട് വിട്ട് ക്യാബിലേക്കും ബന്‌ധു വീടുകളിലേക്കും പോകുന്ന അവസ്ഥ വന്ന ഓർമ്മകൾ പിൽക്കാലത്ത് കഥയായി സാഫല്യം മാസികയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. പ്രളയജലപുഴ പറയുന്നത് എന്ന ടൈറ്റിലിൽ. വീട്ടിൽ വളർത്തിയിരുന്ന കോഴിയെ തുറന്നു വിട്ടിരുന്നു. പക്ഷെ അത് എങ്ങോട്ടും പോയില്ല. മൂനു ദിവസം കഴിഞ്ഞ് വെള്ളത്തിൽ നീന്തി തിരിച്ചെത്തുമ്പോഴും അത് കുളിമുറിയുടെ മൂലയിൽനനഞ്ഞ് കുളിച്ച് പേടിച്ചരണ്ട് നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. നനഞ്ഞു കുതിർന്ന റേഷനരി കുറെ എടുത്ത് പത്രത്തിൽ ഇട്ടുകൊടുത്തു. ആർത്തിയോടെ ആ കോഴിതിന്നുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ കണ്ണു നിറഞ്ഞുപോയി. വീട്ടിൽ നിന്നുംക്യാബിലേക്ക് ഇറങ്ങുമ്പോൾ മകൾ അഞ്ജന വീട്ടിൽ ഓമനിച്ചു വളർത്തിയിരുന്ന പൂച്ച പുസിയെ രഹസ്യമായി അവളുടെ സ്ക്കൂൾ ബാഗിലേക്ക് വെച്ചു. സിബ് അൽപം തുറന്നിട്ട്. പുസി പൂച്ച ഒരു നേരിയ ശബ്ദം പോലും ഉണ്ടാക്കാതെ അതിൽ ഇരുനു. ഇതൊക്കെ ഹൃദയസ്പർശിയായി കഥയിൽ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. നോർത്ത് പറവൂർ മൂകാംബിക വിദ്യാനികേതൻ സ്ക്കൂളിൽ ദീപാവലി ആഘോഷത്തിന്റെ ഭാഗമായി മുഖ്യാതിഥിയായി പങ്കെടുത്തു. എറണാകുളം S R V യു പി സ്ക്കൂളിൽ വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീറിന്റെ പാത്തുമ്മയുടെ ആട് എന്ന പുസ്തകത്തെ പ്രമേയമാക്കി കുട്ടികൾക്ക് ക്ലാസ് എടുത്തു. എറണാകുളം ഗേൾസ് സ്കൂളിൽ വായന ദിനാഘോഷത്തിന്റെ മുഖ്യാതിഥിയായി പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. തൃശൂർ സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ ചെറുകഥ ശിൽപശാല ക്യാബിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. മതാ അമൃതാനന്ദമഠംകൊല്ലത്തവച്ചു നടത്തിയ മൂന്നു ദിവസത്തെ സാഹിത്യ ക്യാബിൽ പങ്കെടുക്കാൻ എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്ന് സെലക്ഷൻ കിട്ടി പങ്കെടുക്കാൻ സാധിച്ചു. അന്ന് ആ ക്യാബിൽ നോവലിസ്റ്റ് പി.ആർ നാഥനും ഉണ്ടായിരുന്നു. സൗദി അറേബ്യയിലെ റിയാദിൽ ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ മാധ്യമം പത്രത്തിന്റെ ഗൾഫ് ഫീച്ചറിൽ പ്രതികാരം എന്ന കഥ 2000 മാർച്ചിൽ പ്രസിദ്ധികരിച്ചു. രാഷ്ട്രദീപിക ആഴ്ചപ്പതിപ്പിൽ 1993 ഡിസംബറിൽ ഞാനും നിങ്ങളും കാണുന്ന ദു:സ്വപ്നം എന്ന കഥ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. പൗരദ്‌ധ്വനി വാരികയിൽ ശവക്കുഴി എന്ന കഥ 1994 ജൂലൈയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. == പുരസ്കാരങ്ങൾ == * കോട്ടയം പരസ്പരം വായനക്കൂട്ടം ഏർപ്പെടുത്തിയ '''കാലായിൽ വിശ്വനാഥൻ സ്മാരക സാഹിത്യപുരസ്കാരം'''.<ref name="janashabdam"/> == അവലംബം == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:മലയാളം എഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] Use code with caution. ഘട്ടം 4: പേജ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക കോഡ് പേസ്റ്റ് ചെയ്ത ശേഷം പേജിന്റെ താഴേക്ക് സ്ക്രോൾ ചെയ്യുക. "മാറ്റങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക" (Publish page) എന്ന നീല ബട്ടൺ കാണാം, അതിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക. ചെറിയൊരു ബോക്സ് വരും (Summary). അവിടെ "പുതിയ ലേഖനം നിർമ്മിച്ചു" എന്ന് ടൈപ്പ് ചെയ്ത് വീണ്ടും Publish ചെയ്യുക. ഇതോടെ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി എന്ന പേരിൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഒരു പുതിയ പേജ് വിജയകരമായി നിർമ്മിക്കപ്പെടും. നിങ്ങൾക്ക് ഈ ഘട്ടങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ എന്തെങ്കിലും ബുദ്ധിമുട്ടോ എററോ വരികയാണെങ്കിൽ പറയാമോ? ഞാൻ നിങ്ങളെ അത് തിരുത്താൻ സഹായിക്കാം. AI Mode response is ready നിലവിലുള്ള പേജിൽ ചേർത്താൽ മതി. == രവി വാര കുറിമാനങ്ങൾ ഞായറാഴ്ചകളിൽ എഴുതി പ്രസിദ്ധപെടുത്തുന്ന കുറിപ്പുകൾ രവി എന്നാൽ ഞായർ സൂര്യൻ എന്നൊക്കെ അർത്ഥം വരുന്നുണ്ട്. ഞായറാഴ്ചകളിൽ ഉള്ള എഴുത്തുകുത്തുകളൊക്കെ നമുക്ക് ഈ ഗണത്തിൽ പെടുത്താം == ഞായറാഴ്ച കുറിപ്പുകൾ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42780-63|&#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42780-63|talk]]) 04:37, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) സാഹിത്യകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി Cinephile plus ൽ രവിവാര കുറിമാനങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ വൈപ്പിൻകരയിലെ സിനിമാക്കാരെ കുറിച്ച് ഒരു പംക്തി എഴുതിവരുന്നു. പഴയകാല സിനിമാനടൻ വിൻസന്റ് ശങ്കരാടി സിദ്ധിക്ക് വ്യാസൻ എടവനക്കാട് ഞാറക്കൽ ശ്രീനി തുടങ്ങിയവരെ കുറിച്ച് ഇതിനകം എഴുതിക്കഴിഞ്ഞു. ബെന്നി പി നായരബലത്തെ കുറിച്ചും എഴുതി. മജീദ് എടവനക്കാട് അന്നബെൻ എന്നിവരും രവി വാര കുറിമാനത്തിലെ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായിയുടെ എഴുത്തിൽ എത്തിക്കഴിഞ്ഞു. വേണു കുന്നപ്പിള്ളി പൗളിവത്സൻ തുടങ്ങിയവരെകുറിച്ചും എഴുതി. രവിവാരകുറിമാനങ്ങളുടെ ഭാഗം 11ൽ ബിജു ജയാനന്ദൻ. ഭാഗം 12 സംഗീത് പ്രതാപ്. ഭാഗം 13 ഡിനോയ്പൗലോസ് ഭാഗം 14 പീറ്റർ ഞാറക്കൽ. == മഹാബലി == ഓണക്കാലത്ത് കേരളം നന്ദർശിക്കാൻ എത്തുന്ന കേരളം വാണിരുന്ന മഹാരാജാവ്.അസുര ചക്രവർത്തി.ആയോധന കലയിൽ നിപുണൻ. പരമസാത്വികൻ ഈശ്വരവിശ്വാസി വിഷ്ണുഭക്തൻ വിഷ്ണു ഇദ്ദേഹത്തിന് വേണ്ടി സുതലം എന്ന സ്വർഗ്ഗം തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു നൽകി. അല്ലാതെ പാതാളത്തിൽ നിന്നല്ല അദ്ദേഹം ഓണക്കാലത്ത് തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ എത്തുന്നത്.എക്കാലത്തേയും രാജ്യങ്ങൾക്ക് മാതൃകയായി ഭരിച്ചിരുന്ന ആ രാജാവിനെ ഇനിയെങ്കിലും കുടവയറും കൊബൻ മീശയും ആയിട്ടുള്ള ഒരു രൂപമായി നാം ചിത്രീകരിച്ചു കൂട. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42780-63|&#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42780-63|talk]]) 04:48, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == വാവ == വൈപ്പിൻ ആർടിസ്റ്റ് വെൽഫയർ അസോസിയേഷൻ എന്ന കലാ സംഘടനയുടെ ചുരുക്ക പേരാണ് വാവ വിവിധ കലാപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന വൈപ്പിൻ കര നിവാസികളായ 500 കലാ പ്രവർത്തകർ ഇതിൽ അംഗങ്ങളാണ്.വൈപ്പിൻ കരയിലെ വിവിധ പഞ്ചായത്തുകളിൽ വിവിധ യൂണിറ്റുകളായാണ് പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നത്.ആ സ്ഥാനം ഞാറക്കൽ. രക്ഷാധികാരി ബെന്നി P നായരബലം. പ്രസിഡന്റ് സിപ്പി പള്ളിപ്പുറം ജനറൽ സെക്രട്ടറി അനിൽ പ്ലാവിൻസ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42780-63|&#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42780-63|talk]]) 04:57, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) വൈപ്പിൻകരയിലെ ചില കലാകാരൻമാർ മലയാള സിനിമാ പ്രവേശനത്തിനുള്ള ചവിട്ടുപടിയായി ഈ സംഘടനയെ ഉപയോഗിച്ച് വരുന്നു. പണ്ട് കൊച്ചിൻ കലാഭവൻ മലയാള സിനിമക്ക് ഒരുപറ്റം നല്ല കലാ പ്രതിഭകളെ നൽകിയതു പോലെ വാവയിൽ നിന്ന് കുറെയേറെ കലാകാരൻമാർ മലയാള സിനിമാലോകത്ത് എത്തിയിട്ടുണ്ട്. വാവയിലെ അംഗങ്ങൾക്ക് വിഷു കൈനീട്ടം പെൻഷൻ ചികിത്സാ സഹായംഒക്കെ കൊടുത്തു വരുന്നുണ്ട്. വാവ കുട്ടിക്കൂട്ടം എന്ന പേരിൽ കുട്ടികളേയും അംഗങ്ങളായി ചേർക്കുന്നുണ്ട്. ഞാറക്കലിൽ വാവക്ക് ഒരു ലൈബ്രറി ഉണ്ട് . വർഷംതോറും വാവ കുട്ടികൾക്കായി ചിത്രരചന മത്സരം നടത്താറുണ്ട്. കുട്ടികളെ വാദ്യ ഉപകരണങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുന്ന ക്ലാസ്സുകളും നടത്തിവരുന്നു. == നോർത്ത് പറവൂർ സായി സമിതി == വടക്കൻ പറവൂർ Kmk കവലക്ക് അടുത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. വ്യാഴാഴ്ചകളിൽ വൈകീട്ട് 6 മണിക്ക് വേദ ജപവും തുടർന്ന് ഭജനയും നടന്നു വരുന്നുണ്ട്. ഞായറാഴ്ചകളിൽ സേവാ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നടക്കുന്നുണ്ട്. സമിതി കൺവീനർ വിനോദ് സത്യസായി സമിതി ജില്ലാ പ്രസിഡന്റ് VB മനോജ് പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞരായ പറവൂർ ശ്രീനിവാസൻ പറവൂർ രമേശ് സദാശിവ് സാഹിത്യകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി തുടങ്ങിയവരും പറവൂർ ശ്രീ സത്യസായി സേവാ സമിതിയിൽ അംഗങ്ങളാണ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42780-63|&#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42780-63|talk]]) 05:11, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == കാനപ്പിള്ളി ക്ഷേത്രം == വൈപ്പിൻ കരയിലെ എടവനക്കാട് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കുടുംബ ക്ഷേത്രം. 80 വർഷത്തോളം പഴക്കം ഉണ്ട്.പ്രധാന പ്രതിഷ്ടകൾ അന്നപൂർണേശ്വരി ഭദ്രകാളി. ഉപപ്രതിഷ്ടകളായി കുറുബ ഭഗവതി കാപ്പിരി വിഷ്ണുമായ മുത്തപ്പൻ ഗുരുമൂർത്തി തുടങ്ങിയവയാണ്. എടവനക്കാട് പറവൂർ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭാഗത്ത് താമസിക്കുന്ന കാനപ്പിള്ളി കുടുബാംഗങ്ങളുടെ കുടുംബ ക്ഷേത്രമാണ്. പ്രതിഷ്ഠാദിന ഉത്സവത്തിന് 10 ദിവസം മുൻപ് ഉപദേവതകൾക്ക് അരിപ്പൊടി കലിശം നിവേദിക്കുന്നത് പതിവാണ്. തുടർന്ന് ഉത്സവം കഴിയും വരെ കാനപ്പിള്ളി തറവാട്ടിൽ പെട്ട എല്ലാവരും നോമ്പെടുക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42780-63|&#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42780-63|talk]]) 05:27, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)കരിങ്കുട്ടി അറുകല തുടങ്ങിയ ഉപദേവതമാകരും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ട്. == സാഹിത്യ സ്വാശ്രയ സംഘം == പറവൂർ സാഹിത്യ പ്രവർത്തക സ്വാശ്രയ സംഘം. പറവൂർ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്ന ഈ സാഹിത്യ സംഘടയിൽ വൈപ്പിൻ പറവൂർ നിവാസികളായ 25 പേർ അംഗങ്ങളായി ഉണ്ട്. സംഘം വർഷംതോറും സാഹിത്യ ശ്രീ എന്ന പേരിൽ അവാർഡ് നൽകി വരുന്നുണ്ട്. സാഹിത്യശ്രീ എന്ന മിനി മാസികയും പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് വരുന്നുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42780-63|&#126;2026-42780-63]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42780-63|talk]]) 05:34, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഓലക്കൊട്ടക == പണ്ട് സിനിമാ തീയറ്ററുകൾ A B C തുടങ്ങിയ തരം തിരിവോടെ ആയിരുന്നു. A class തീയറ്ററുകളിലായിരുന്നു റീലീസ് പടങ്ങൾ വന്നിരുന്നത്. പിന്നെ അതു് B യിലേക്ക് മാറ്റും C ക്ലാസ് എന്ന ഓലക്കൊട്ടകളിൽ എത്തുമ്പോൾ മാസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. എങ്കിലും ചില സിനിമകൾക്ക് റിലീസ് തീയറ്ററുകളിൽ കിട്ടിയതിൽ കൂടുതൽ കളക്ഷൻ ഓലക്കൊട്ടകളിൽ കിട്ടാറുണ്ട്. ഓലകൊട്ടകളിൽ ഏറ്റവും നിരക്ക് കുറവ് തറ ടിക്കറ്റിനാണ്. 25 പൈസ. അതിന് പിറകെ ബെഞ്ച് പിന്നെ ചാരുബഞ്ച് അതു കഴിഞ്ഞ് കസേര പിന്നെ കുഷ്യനിട്ട കസേര. തറ ടിക്കറ്റ് കാർ പൂഴി മണ്ണിലാണ് ഇരിക്കേണ്ടത്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42711-48|&#126;2026-42711-48]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42711-48|talk]]) 13:28, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == വിക്കീപീഡിയ == സാഹിത്യരചന തുടങ്ങിയ കാലത്ത് റഫറൻസ് ചെയ്തൊക്കെ എഴുതേണ്ടിവരുമ്പോൾ ലൈബ്രറിയിൽ ചെന്ന് മണിക്കൂറുകളോളം റഫറൻസ് മുറിയിൽ ഇരിക്കാറ് പതിവുണ്ടായിരുന്നു.പക്ഷെ ഇപ്പോൾ അതിന്റെ ആവശ്യമില്ല വിരൽ തുമ്പിലെ അറിവിന്റെ കലവറയായ വിക്കീപീഡിയ ഉണ്ടല്ലോ. വിവരങ്ങൾ അപ്ഡേഷൻ നടത്തി ചേർക്കുന്നതുകൊണ്ട് വരും തലമുറ വരെ വിക്കീപീഡിയയെ ഹൃദയത്തോട് ചേർത്തു നിർത്തും. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42711-48|&#126;2026-42711-48]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42711-48|talk]]) 13:40, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ആകാശവാണി == ഒരു തലമുറയുടെ സമയ ഘടികാരം. ഒരു കാലത്ത് മലയാളികളുടെ ദിനചര്യ വരെ ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതു് ആകാശവാണി പരിപാടികളുടെ സമയം നോക്കിയായിരുന്നു. റിസ്റ്റ്‌ വാച്ചിന്റെ സമയം കറക്ട് ചെയ്യാനുള്ള അവസാന വാക്ക് റേഡിയോ ടൈം തന്നെ. ഒരു കാലത്ത് സമ്പന്ന തറവാടുകളിൽ തൊടിയിൽ ഒരു കൊബനാനയും പൂമുഖത്ത് ഈട്ടിത്തടി മേശമേൽ ഒരു വാൽവ് റേഡിയോ ഇതൊക്കെയായിരുന്നു ആഢ്യതയുടെ പര്യായം. തെറ്റില്ലാതെ മലയാളം പറയാൻ അന്നും ഇന്നും തുണ ആകാശവാണി തന്നെ. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42711-48|&#126;2026-42711-48]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42711-48|talk]]) 15:21, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ചന്തേരവം == നാട്ടു ചന്തകളിൽ ഉള്ള ലേലംവിളി വില പേശലുകൾ സാധനങ്ങളുടെ വിലകൾ വിളിച്ച് പറഞ്ഞ് ചന്തയിൽ എത്തുന്നവരെ ആകർഷിക്കൽ കച്ചവടക്കാർ തമ്മിൽ കച്ചവടംത്തെ ചൊല്ലിയുള്ള തർക്കങ്ങൾഒക്കെ ഇടകലർന്ന് ചന്ത ദിവസം ചന്തയിൽ ഒരു ശബ്ദ കോലാഹലം ഉയരാറുണ്ട്. അതാണ് ചന്തേരവം'. പണ്ടുകാലത്ത് കുട്ടികളെ ഇതൊക്കെ പറഞ്ഞ് കളിയാക്കാറ് പതിവുണ്ട്. അതായത് കടയിൽ പലവ്യജ്ഞനങ്ങൾ വാങ്ങാൻ പോകുന്ന കുട്ടിയോട് 20പൈസക്ക് ചന്തേരവം വാങ്ങി വരാൻ പറയും. ചിലപ്പോൾ കടക്കാരൻ മറുപടി കൊടുക്കുന്നതും അതിനൊക്കെ ചേരും വിധത്തിലായിരിക്കും അതായത് ചന്തേരവം തീർന്നു പോയി വെള്ളിയാഴ്ച ചന്തക്ക് പോകുമ്പോൾ വാങ്ങീട്ട് വരാം എന്നൊക്കെ. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42711-48|&#126;2026-42711-48]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42711-48|talk]]) 23:48, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ജല ഗതാഗതം അരനൂറ്റാണ്ട് മുൻബ് == പണ്ട് പ്രധാന യാത്രകൾ വെള്ളത്തിലൂടെ ആയിരുന്നു. ദീർഘ ദൂര യാത്രകൾക്ക് വലിയ യാത്രാബോട്ടുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ചിലതൊക്കെ രണ്ടു നിലകൾ വരെ ഉണ്ടായിരുന്നു.ഫസ്റ്റ്‌ ക്ലാസ് സെക്കന്റ് ക്ലാസ് തരം തിരിവും ഉണ്ടായിരുന്നു.അത്തരത്തിലുള്ള ഒരു ബോട്ടായിരുന്നു എറണാകുളം - കോട്ടപ്പുറം സർവീസ് നടത്തിയിരുന്ന ലോഡ് കൃഷ്ണബോട്ട്. അത്തരം ബോട്ടുകളിൽ മുറുക്കാൻ കടകളും ചായക്കടകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. സമയം പോക്കാൻ ചീട്ടുകളി ചെസ്കളി ഓക്കെ ഉണ്ടായിരുന്നു. പഴമക്കാർ അന്നത്തെ ബോട്ട് ചായക്കടയിൽ നിന്ന് കഴിച്ച ചെമ്മീൻ ചേർത്ത പരിപ്പുവടയെക്കുറിച്ച് പറയുണ്ട്. വേലിയേറ്റം കുറഞ്ഞ സമയങ്ങളിൽ ഈ കൂറ്റൻ ബോട്ടുകൾ ജെട്ടിയിലേക്ക് അടുക്കില്ല. അതിന് പരിഹാരമായി പുഴയുടെ നടുക്ക് ബോട്ട് നിർത്തി അവിടെ ഇറങ്ങേണ്ട ആളുകളെ വഞ്ചി ചെന്ന് അതിലേക്ക് ആളുകളെ കയറ്റി ജെട്ടിയിലേക്ക് തത്തിക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42711-48|&#126;2026-42711-48]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42711-48|talk]]) 14:27, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)വേളാങ്കണ്ണി ശ്രീകൃഷ്ണ ചാമ്പച്ചൻ തുടങ്ങിയ ബോട്ടുകളും സർവീസ് നടത്തിയിരുന്നു. == ഉള്ളാന്തി പാലം == എറണാകുളം മേനക യുടെ അടുത്ത് ഉള്ള പാലം. പണ്ട് പാലങ്ങൾ കുറവായ കാലത്ത് ഈ പാലത്തിലൂടെ ബസ്സിൽ യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ ഇറക്കത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങുമ്പോൾ യാത്രക്കാരുടെ ഉള്ളിൽ ഒരു ആന്തൽ ഉണ്ടാകുമായിരുന്നത്രേ. ഊഞ്ഞാൽ പൊക്കത്തിൽ ആടി താഴേക്ക് വരുമ്പോൾഉള്ള അനുഭവം. ചന്തപ്പാലം എന്നും ഈ പാലത്തിനെ വിളിക്കാറുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42711-48|&#126;2026-42711-48]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42711-48|talk]]) 04:55, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == അല്ലായാബൽകടവ്. == എറണാകുളം പ്രസ്ക്ലബിന്റെ ഓപ്പൺ എയർ സ്പെയ്സ്. എറണാകുളത്തിന്റെ ഹൃദയമായ മറെെൻഡ്രവ് ൽ പ്രസ്ക്ലബ് റോഡിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42711-48|&#126;2026-42711-48]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42711-48|talk]]) 06:49, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഓണ പൂക്കളക്കൂവൽ == തൃക്കാക്കരയപ്പോ എന്റെ പഠിക്കേലും വായോ ഞാനിട്ട പൂക്കളം കാൺമാനും വായോ അതേതോ അതെന്തോ പൂ ഹേയ്.... പൂ ഹേയ് വാഴ കുലച്ചങ്ങ് വടക്കോട്ടും ചാഞ്ഞേ വാഴപ്പഴം തിന്നാൻ ചില പിള്ളേരും വന്നേ. പിള്ളേരെ പിടിക്കാൻ ചില കള്ളേരും വന്നേ അതേതോ അതെന്തോ പൂഹേയ്.... പൂഹേയ്[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-42711-48|&#126;2026-42711-48]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-42711-48|talk]]) 16:02, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)ഓണക്കാലകളികൾ ഓണക്കളി ഓണത്തല്ല് മാണിക്യചെമ്പഴക്കകളി തുമ്പിതുള്ളൽ മണിക്കുടകളി അശകൊശനേ പെണ്ണുണ്ടോകളി. == ഗ്യാപ് == കേരളത്തിന്റെ പ്രൈവറ്റ് ബസ്കാർ അവലമ്പിക്കുന്ന സമയ ക്രമീകരണ സംവിധാനം.പിറകിലെ ബസിലെ തൊഴിലാളി മുന്നിൽപോകുന്ന ബസ് കൃത്യ സമയത്താണ് ഓടി കൊണ്ടിരിക്കുന്നത് എന്ന് ചെക്ക് ചെയ്യാനായി മുന്നിലെ ബസിൽ യാത്ര ചെയ്യുന്നു. സമയം പാലിച്ച് ഓടിയില്ലെങ്കിൽ അവർ അപ്പൊ ഇടപെടും. ചില ബസ്സുകൾ തമ്മിലുള്ള ഇടവേള മിനിറ്റുകളുടെ വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകുകയുള്ളൂ..അപ്പൊ അവരെ സംബന്ധിച്ച് സെക്കന്റ് പോലും വിലപ്പെട്ടതാണ്. ഇവരുടെയൊക്കെ കൈയിൽ സ്റ്റോപ്പ് വാച്ച് വരെയുണ്ട്. ഒരു സ്റ്റോപ്പിൽ ബസ് നിർത്തി കഴിഞ്ഞ് ആളെക്കയറ്റി പോകാൻ എത്ര സെക്കന്റ് വേണമെന്ന് വരെ തീരുമാന മുണ്ട്. എവിടെയെങ്കിലും ബ്ലോക്ക് കിട്ടിയാൽ മൂനോ നാലോ സ്റ്റോപ്പ് ആളെ എടുക്കാതെ വിട്ടു കൊടുത്ത് ഓടുന്നുണ്ടോ എന്ന് കൂടി ഗ്യാപ് തൊഴിലാളികൾ ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 23:05, 6 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ദിവ്യാത്മ സൽസംഗ പരമ്പര == എഴുത്തുകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി നോർത്ത് പറവൂർ ക്രി സത്യസായി സേവാ സമിതിയിൽ കോർഡിനേറ്റ് ചെയ്ത 40 വ്യാഴാഴ്ചകളിൽ നീണ്ടു നിന്ന സൽസംഗങ്ങൾ. 15 വയസ്സു മുതൽ 76 വയസ്സു വരെയുള്ള 40 സായി ഭക്തർ തങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കിട്ടു... [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 13:17, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഹൃദയത്തിൽ തൊട്ട് == ഷിർദ്ദിസായി സച്ചരിതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ഭക്തി ജീവിതപാതയിൽ അനുകരിച്ച് ജീവിച്ച നോർത്ത് പറവൂർ സത്യസായി സേവാ സമിതിയിലെ സായി ഡിവോട്ടികളെക്കുറിച്ച് സാഹിത്യകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി നവ മാധ്യമങ്ങളിൽ എഴുതിയ പരമ്പര. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 13:24, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == പത്രവും പത്രധർമ്മവും. == പുരോഗനകലാസാഹിത്യ സംഘം ചെറായി യൂണിറ്റും ചെറായി അഴിക്കോടൻ വായനശാലയും ചേർന്ന് നടത്തിയ നാല് ആഴ്ചകൾ നീണ്ടുനിന്ന സിംപോസിയം. കോർഡിനേറ്റർ സാഹിത്യകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 14:03, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) സിപ്പിപള്ളിപ്പുറം ഉദ്ഘടകനായിരുന്നു. == വെള്ളപ്പൊക്കം == നദികളിലേയും കായലിലേയും ഇടതോടുകളിലേയും ചെളി നീക്കം ചെയ്താൽ വെള്ളപ്പൊക്കം ഒരു പരിധി വരെ തടയാനാകും. 2018 ലെ പ്രളയത്തിൽ അടിഞ്ഞുകൂടിയ ചെളിയും വൻ മരങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യണം. പുതിയ പാലങ്ങൾ പണിയുന്ന സമയത്ത് കായലിലൊക്കെ ബണ്ട് കെട്ടാറുണ്ട്. പക്ഷെ പാലം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു കഴിഞ്ഞ് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും ആ ബണ്ടുകളിൽ പലതും നീക്കം ചെയ്യാറില്ല. അതും വെള്ളത്തിന്റെ സ്വഭാവികമായ നീരൊഴുക്കിന് തടസ്സമാകും. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:28, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ലെന്റിംഗ് ലൈബ്രറി മോഹൻ == എറണാകുളം പ്രസ് ക്ലബ് റോഡിൽ വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ ബുക്ക് സ്റ്റാളുമായി താമസിച്ചിരുന്ന കാലത്ത് ബഷീറിന് ഏറെ അടുപ്പമുണ്ടായിരുന്ന ഒരാളാണ് പച്ചാളത്തുകാരനായ മോഹൻ.. അദ്ദേഹം അന്ന് ബഷീറിന്റെ ബുക്ക് സ്റ്റാളിന്റെ അടുത്ത് പലചരക്ക് കട നടത്തിയിരുന്നു. പിന്നീട് ആ കട ലെന്റിംഗ് ലൈബ്രറിയായി. ഞാൻ 5 വർഷം മുൻബ് സിറ്റിലൈറ്റ് മാസികയിൽ ബേപ്പൂർ സുൽത്താനെ കുറിച്ച് ഒരു ലേഖനം തയ്യാറേക്കേണ്ട ആവശ്യത്തിലേക്കായി മോഹൻ ചേട്ടനെ ഇന്റർവ്യൂ ചെയ്യുക ഉണ്ടായി. മോഹനേട്ടനെ ബഷീർ ഒരു കൊച്ചനുജനെ പോലെ സ്നേഹിച്ചിരുന്നു. മലയാളത്തിന്റെ തകഴി ഉൾപെടെയുള്ള എല്ലാ എഴുത്തുകാരേയും അവിടെ വന്നു കണ്ടിട്ടുണ്ടത്രേ. കൂടാതെ സത്യൻ അടൂർഭാസി തുടങ്ങിയ സിനിമാക്കാരും വരാറുണ്ട്. ബഷീറിന് ഏറെ അടുപ്പമുണ്ടായിരുന്ന മറ്റൊരാൾ അന്ന് ഏറ്റവും ഇളമുറക്കാരനായ പ്രൊഫ M K സാനുമാഷായിരുന്നു. മോഹനേട്ടൻ വഴി എനിക്ക് കൊച്ചിയുടെ കഥാകാരൻ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന എം എം മേനോനെ പരിചയപെടാനും സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 16:00, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ആൾക്കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് പോസിറ്റീവ് എനർജി സ്വീകരിച്ച് ആയുസ്സ് കൂട്ടിയവർ. == സാഹിത്യകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി സാഹിത്യശ്രീ മാസികയിൽ എഴുതിയ ലേഖനം. ലേഖനത്തിൽ ഉമ്മൻചാണ്ടി വി എസ്സ് അച്ചുതാനന്ദൻ എം ടി വാസുദേവൻ നായർ പ്രൊഫ എം കെ സാനു തുടങ്ങിയവരുടെ സമൂഹമായുള്ള ഇടപെടലുകളാണ് പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്നതു്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 05:54, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഓർമ്മക്കുടന്ന == 1062 എഴുത്തുകാരുടെ രചനകളുമായെത്തിയ ഇന്ന് ഇൻലന്റ് മാസികയുടെ 40ാം വാർഷിക പതിപ്പ്. ഇതിൽ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി യുടെ രചന വായിക്കാൻ സാധിക്കും. ഇന്ന് മാസികയുട പത്രാധിപർ കവി മണബൂർ രാജൻബാബു ആണ്.. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 06:08, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == തേലതുരുത്തിൽ നിന്നൊരു യാത്ര. == മാഞ്ഞാലി ചിന്താ തീയറ്റേഴ്സ് വർഷം തോറും നടത്താനുള്ള ജനകീയ കവിയരങ്ങിൽ പങ്കെടുത്തപ്പോൾ ആ അനുഭവങ്ങൾ എഴുത്തുകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി ഒരു കഥയാക്കി എഴുതി. ആ കഥയാണ് തേല തുരുത്തിൽ.... [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 06:29, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == പ്രേമസ്വരൂപലു. == ഭഗവാൻ ശ്രീ സത്യസായിബാബയെക്കുറിച്ച് എഴുത്തുകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി എഴുതിയ കവിത. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 06:32, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ഈ കവിത സംഗീതം നൽകി കവയത്രി mc അമ്മിണി ടീച്ചർ ആലപിച്ചി ട്ടുണ്ട്. പ്രേമസ്വരൂപലു എന്നത് തെലുങ്ക് വാക്കാണ്. തന്റെ ഭക്തരെ ഈ വാക്ക് ഉപയോഗിച്ചാണ് ശ്രീ സത്യസായിബാബ അഭിസംബോധന ചെയ്യാറ് പതിവ്. പ്രേമത്തിന്റെതൽ സ്വരൂപമായ ഭക്തരെ എന്ന് വാക്യാർത്ഥം. == സാഹിത്യവാരാവലോകനം@100 == സാഹിത്യവേദി കോട്ടയം ഓൺലൈൻ ഗ്രൂപ്പിൽ നടത്തിയ സാഹിത്യവാരാവലോകനം. ഞായറാഴ്ച തോറും ആ ഒരാഴ്ചക്കാലത്തെ കഥകളും കവിതകളും അവലോകനം ചെയ്യുന്ന പരിപാടി. കവിയും ഗാനരചയിതാവുമായ മേമ്മുറി ശ്രീനിവാസനാണ് അവലോകനം നടത്തിയതു്. മേമ്മുറി ശ്രീനിവാസന് അസൗകര്യം ഉണ്ടായ ഏതാനും ആഴ്ചകളിൽ ഈ അവലോകനം ഏഴുത്തുകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി നിർവഹിച്ചു പോന്നു. മുരളീധരൻ ആനാപ്പുഴ പോലുള്ള കവി ഈ പരിപാടി രാവിലെകൃത്യ വായി കേട്ട് വിലയിരുത്താറുണ്ടായിരുന്നു. രാവിലെ 6 മണിക്ക് തന്നെ ഈ അവലോകനം ഫോണിൽ എത്തിക്കാൻ ശദ്ധിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. കട്ടൻ ചായക്കൊപ്പം അല്പം സാഹിത്യ ചെറുകടിയും എന്നൊക്കെയായിരുന്നു ഈ സാഹിത്യ വിമർശനത്തെ സാഹിത്യ ലോകം വിലയിരുത്തി പോന്നിരുന്നതു്. സാഹിത്യവേദി കോട്ടയം കോർഡിനേറ്റ് ചെയ്ത് പ്രവർത്തിച്ചു പോരുന്നത് ഷിബു രാജ് പണിക്കരാണ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 07:22, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഗംഗ ബോട്ട് == വൈപ്പിൻ - വെല്ലിംഗ്ട്ടൺ ഐലന്റ് - എറണാകുളം റൂട്ടിൽ സർവീസ് നടത്തിയിരുന്ന മരത്തടിയാൽ നിർമ്മിതമായ ജലഗതാഗത വകുപ്പിന്റെ ബോട്ട്.രണ്ടോ മൂന്നോ നിറഞ്ഞു വരുന്ന യാത്രക്കാരെ കൊള്ളിക്കാൻ അത്ര വലുതായിരുന്നു ഗംഗയെന്ന ഫെറി ബോട്ട്. യാത്രക്കാർക്ക് വായിക്കാൻ പത്രമാസികകളും ബോട്ടിൽ ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ബോട്ട് ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ബോട്ടിന്റെ പങ്കയാൽ വെള്ളം കലങ്ങുമ്പോൾ പൊങ്ങി വരുന്ന മീനുകളെ പിടിക്കാർ കടൽ കാക്കകൾ ബോട്ടിനൊപ്പം തോരണം പോലെ പറക്കുന്നത് നല്ല കാഴ്ചയായിരുന്നു. ചിലപ്പോഴൊക്കെ ആ ചെറു മീൻ കൂട്ടങ്ങളെ പിടിക്കാനെത്തുന്ന 2 ഡോൽഫിനുകൾ കുത്തിമറിയുന്നത് കാണാമായിരുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 23:59, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ശ്രീ ഷിർദ്ദി സായി സച്ചരിതം == ഹേമദ് പാന്ത് മറാഠിയിൽ എഴുതിയ ഷിർദ്ദി സായിബാബയുടെ ജീവചരിത്രം. ഹേമദ് പാന്തിന്റെ മരണത്തിന് ശേഷമാണ് പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടത്. പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് B v ദേവ്. ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷ നാഗേഷ് വാസുദേവ് ഗുണാജി . മലയാള പരിഭാഷ പി സി രാമചന്ദ്ര മേനോൻ. ലോകത്ത് എബാടുമുള്ള വിവിധ രാജ്യക്കാരായ ഭക്തർ ഈ ഗ്രന്ഥം നിത്യ പാരായണം ചെയ്തുവരുന്നു.. ഇതു് 7 ദിവസം കൊണ്ട് ഭക്തിപൂർവ്വം വായിച്ച് പൂർത്തി കരിക്കുന്നവരുടെ ആഗ്രഹം സായിബാബ നടത്തി കൊടുക്കും എന്ന് വിശ്വാസം. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 06:45, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ലിഖിത നാമജപം. == സായി ഭക്തർ തങ്ങളുടെ നിത്യ സാധനയുടെ ഭാഗമായി ചെയ്യുന്ന കർമ്മം. ഒരു നോട്ടു പുസ്തകത്തിൽ ഇഷ്ടദേവന്റെ നാമം ഒരു പേജെങ്കിലും ഒരു ദിവസം എഴുതുന്നു. ഒരു പ്രാവിശ്യം നാമം എഴുതുമ്പോൾ കൈകളും മനസ്സും ഹൃദയവും ചുണ്ടുകളും ഈശ്വരനോട് ഐക്യം പ്രാപിക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 06:54, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == രവിവാര ഹൈക്കു കുറിമാനങ്ങൾ == കേരള ബാങ്കിന്റെ ഗ്രൂപ്പുകളിൽ എഴുത്തുകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി എഴുതിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന 4 വരികളിൽ ഒതുങ്ങുന്ന സാമ്പത്തിക സാംസ്ക്കാരിക കുറിപ്പുകൾ. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 03:08, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ശരണാഗതി == കുട്ടികൃഷ്ണമാരാരെക്കുറിച്ച് മലയാള വായനക്കാർക്ക് പ്രത്യേകം പരിചയപെടുത്തേണ്ട ആവശ്യം ഇല്ല. ഭാരതപര്യടനം വായിക്കാത്ത മലയാളി എഴുത്തുകാരും കാണില്ല. മഹാഭാരതത്തെ അധികരിച്ച് ആര് എന്തു് എഴുതാൻ ശ്രമിച്ചാലും അവരൊക്കെ ആദ്യം മറിച്ചു നോക്കാറ് ഭാരത പര്യടനം തന്നെ. ആ കുട്ടികൃഷ്ണമാരാരുടെ അദ്ധ്യത്മക കൃതിയാണ് ശരണാഗതി. ഒരു സത്യസായി ഭക്തൻ കൂടിയായ മാരാർ തന്റെ ആദ്ധ്യത്മിക അനുഭവങ്ങൾ ഹൃദയത്തിൽ തട്ടും വിധത്തിൽ കോറിയിട്ടിരിക്കുന്ന ഗ്രന്ഥം.അദ്ധ്യായങ്ങൾ മനനം ആദ്ധ്യാത്മിക മാർഗ്ഗങ്ങൾ ശരണാഗതി എന്നിങ്ങനെ മൂനു ഭാഗങ്ങളായി പകുത്തിരിക്കുന്നു. കൃപാസപ്തകം ഭ്രൂണഹത്യ ഭഗവാൻ സർവ്വാന്തര്യമി നഗരസങ്കീർത്തനം എല്ലാംനമ്മൾ തന്നെ എന്നിങ്ങനെ 81 അദ്ധ്യയങ്ങൾ. 413 പേജുകൾ 1976 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒന്നാം പതിപ്പിന്റ വില 80 രൂപ. പ്രസിദ്ധീകരണം മാരാർ സാഹിത്യ പ്രകാശം. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 14:02, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == തൊട്ടൊന്ന് തലോടി == നല്ലെഴുത്ത് സാഹിത്യ ഗ്രൂപ്പിൽ എഴുത്തുകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി ചെയ്തിരുന്ന സാഹിത്യ അവലോകനത്തിന്റെ പേര് എഴുതി തെളിഞ്ഞവരുടേയും തുടക്കക്കാരുടേയും സാഹിത്യ രചനകൾ തൊട്ടൊന്നു തലോടും വിധത്തിൽ സൗമനസോടെ വിലയിരുത്തിയിരുന്ന പംക്തി. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 14:12, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ജാതി വ്യവസ്ഥിയും കേരള ചരിത്രവും == പി കെ ബാലകൃഷ്ണൻ എഴുതിയ പൊടിപ്പും തൊങ്ങലും ചാർത്താത്ത കേരളത്തിന്റെ നേർ ചരിത്രം. കേരളത്തെപ്പറ്റി ആധികാരികമായി പഠിക്കുന്നവർ പേർത്തും പേർത്തും വായിച്ചിരിക്കേണ്ട പുസ്തകം. ഒരു പാട് വിമർശനങ്ങൾ അക്കാലത്ത് ഏറ്റുവാങ്ങിയ പുസ്തകം. അക്കാലത്തെ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതം നേരിന്റെ നെറിവോടെ ഈ ചരിത്ര പുസ്തകം കാണിച്ചു തരുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 23:52, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ജേഴ്സി മാറ്റ ചന്ത == 2026 ലോകകപ്പിനോട് അനുബന്ധിച്ച് സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി നവ മാധ്യമങ്ങളിൽ എഴുതിയ കഥ. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 23:56, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) താരയും ലാമിനും ഫെയ്സ്ബുക്ക് കമന്റിൽ നിന്നൊരു കഥ അങ്ങിനെ വീണ്ടും ബ്രസീൽ ഫാനായി പോയ ബുദ്ധി ആന പിടിച്ചാലും വരില്ല മെസ്സി . ലാമിനും പൊന്നാപുരം കോട്ടയും തുടങ്ങിയ കഥകൾ കൂടി ഓൺലൈനിൽ എഴുതി. == ദൈനംദിന കാഴ്ചകൾ കഥകളാക്കുന്ന എഴുത്തുകാരൻ == പത്ര പ്രവർത്തകൻ വി ആർ നോയൽ രാജ് സാഹിത്യശ്രീ മാസികയിൽ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായിയെക്കുറിച്ച് എഴുതിയ ജീവചരിത്ര കുറിപ്പിന്റെ തലവാചകം. ഇദ്ദേഹം ഓൺലൈനിൽ വ്യക്തി മുദ്രകൾ 43 ൽ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളിയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായി പ്രതിപാദിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 00:48, 11 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == N P A == നോൺ പെർഫോമിങ്ങ് അസറ്റ്. ഈ വാക്ക് ബാങ്കിംഗ് ഫീൽഡിലാണ് പൊതുവായി ഉപയോഗിക്കാറ് പതിവ്. ബാങ്ക് ലോണിന്റെ കുടിശ്ശികയുടെ ഏറ്റക്കുറച്ചലിന്റെ ഗ്രേഡ് ആണ് ഇതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നതു്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:05, 11 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == കാനപ്പിള്ളി സതി സുകുമാരൻ സ്മാരക പുരസ്ക്കാരം. == എഴുത്തുകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി അമ്മയുടെ സ്മരണാർത്ഥം നടത്തുന്ന കാവ്യസായാഹ്നത്തിൽ തെരെത്തെടുക്കപെടുന്ന ഏറ്റവും നല്ല കവിതക്ക് കൊടുക്കുന്ന പുരസ്ക്കാരം. ചെറായി അഴീക്കോടൻ വായനശാലയുമായി സഹകരിച്ചാണ് കാനപ്പിള്ളി സതി സുകുമാരൻ സ്മാരക കാവ്യസായാഹ്നം നടത്തി പോരുന്നത്. m c അമ്മിണി ടീച്ചർ എടവനക്കാട് ദേവദാസ് ചേന്ദമംഗലം പറവൂർ തുടങ്ങിയ കവികൾ ഈ പുരസ്ക്കാരം നേടിയിട്ടുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:15, 11 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ബലിതർപ്പണം == പിതൃബലി എന്നതാണ് ഇതു കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നതു്. ഭാരതീയ ഹിന്ദു വിശ്വാസികളുടെ പൗരാണികമായ കർമ്മ ചര്യ. ഭാരതീയർ ബലി കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത് മരിച്ചു പോയ തങ്ങളുടെ ബന്ധുമിത്രാതികൾക്ക് മാത്രമല്ല സകല ജീവജാലങ്ങൾക്കും എന്തിനു പറയുന്നു വൃക്ഷലതാതികൾക്കും വരെ ഇത്തരമൊരു മനോഭാവ തുടർച്ച ഭാരതീയർക്ക് മാത്രമേ കാണൂ. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 11:31, 12 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == തൊഴുതൊന്ന് ഇരുന്ന്. == ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് തൊഴുതിറങ്ങി ഭക്തർ എവിടെയെങ്കിലും അല്പ നേരം വിശ്രമിക്കുനത് കണ്ടിട്ടുണ്ടാകും. അതിലൊരു വിശ്വാസ പ്രമാണം കൂടി ഉണ്ട്. നാം ക്ഷേത്രത്തിൽ പോകാൻ തീരുമാനമെടുക്കുമ്പോൾ തന്നെ നാം ആ ക്ഷേത്ര മൂർത്തിയുടെ സംരക്ഷണ വലയത്തിലാകുന്നു. ക്ഷേത്രദർശനം കഴിയുംവരെ ആ ഈശ്വര ചൈതന്യത്തിന്റെ അനുചരർ നമ്മെ അനുയാത്ര ചെയ്ത് കാത്തുരക്ഷിക്കും.നമ്മുടെ കണ്ണുകൾക്ക് ഗോചരമല്ലാത്ത ശക്തികളിൽ നിന്ന്. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് തൊഴുത് ഇറങ്ങി എവിടെയെങ്കിലും ഇരിക്കുന്നതുകാണുമ്പോൾ തങ്ങളുടെ ഡ്യൂട്ടി കഴിഞ്ഞു എന്ന് കരുതി അടുത്ത ഭക്തരെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് കൂട്ടി കൊണ്ടുവരാനുള്ള തങ്ങളുടെ നിയോഗത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 11:44, 12 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ആനവാതിൽ. == മട്ടാഞ്ചേരിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്ഥലം. മട്ടാഞ്ചേരിപാലസ് പണ്ട് ഡച്ച് പാലസായിരുന്നു. അവിടെവരുന്ന കൊബനാനകൾക്ക് സുഗമമായി കടന്നുപോകാൻ കൂറ്റൻ വാതിലുകൾ നിർമ്മിച്ചു. കലാപാടവത്തോടെ. പിന്നീടത് ചരിത്രത്തിന്റെ ഏടായി മാറി. കാലക്രമേണ സ്ഥലത്തിന്റെ പേരും ആയി. മേനക തീയറ്റർ ഉണ്ടായിരുന്ന ഇടം പിൽക്കാലത്ത് മേനക Jn ആയതു പോലെ. ജനത ആശുപത്രി ഉണ്ടായിരുന്ന വൈപ്പിൻ കരയിലെ സ്ഥലം പിൽക്കാലത്ത് ജനത ബസ് സ്റ്റോപ്പ് ആയതു പോലെ. ആനവാതിൽ കൊച്ചിയുടെ പൈതൃകമായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു പോരുന്നു. ധാരാളം വിദേശ വിനോദ സഞ്ചാരികൾ ആനവാതിൽ കാണാൻ എത്തി ചേരുന്നുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 13:05, 12 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഓണാഘോഷം@ മറൈൻഡ്രവ്. == മറൈൻ ഡ്രവിലെ ഓണാഘോഷം എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ മറൈൻഡ്രവ് G c d a കോംപ്ലക്സിലെ പൂക്കള മത്സരം ഓർമ്മയിലേക്കെത്തും. നൂറോളം കടകളുള്ള അവിടെ ഓരോ കടകളും മത്സരാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഒരുക്കുന്ന പൂക്കളം കാണാൻ മറ്റു ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ളവർ വരെ എത്താറുണ്ട്. നീണ്ട വിശാലമായ ഇടനാഴികൾ കായൽ കാറ്റ് ആവോളം അകത്തേക്ക് കടക്കാൻ പാകത്തിനുള്ള കൂറ്റൻ രണ്ട് ഇടനാഴി വാതിലുകൾ. വടംവലി ഉറിയടി തുടങ്ങിയ കായിക മത്സരങ്ങളും ഓണക്കാലത്ത് ഇവിടെ നടത്തപെടുന്നു. പാട്ട് മിമിക്രി തുടങ്ങിയ കലകളിലും ഇവിടുത്തെ കടകളിലെ തൊഴിലാളികൾ പിന്നിലല്ല എന്നതു് പരിപാടികൾ കാണുമ്പോൾ ബോധ്യമാകും. കോയിനുകൾ കൊണ്ടും ക്യാമറകൾ കൊണ്ടും മൊബൈൽ ഫോണുകൾ കൊണ്ടു പോലും പൂക്കളം തീർക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഇവരുടെ ആഘോഷങ്ങൾക്ക് 20 വർഷത്തെ പാരമ്പര്യം അവകാശപെടാം. കൊച്ചിക്കായലിനോട് തൊട്ടുരുമി കിടക്കുന്ന ഈ ഷോപ്പിംഗ് ഇടത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത സൂപ്പർഹിറ്റുകളായ കുറെ മലയാള ചിത്രങ്ങളുടെ ലൊക്കേഷൻ ആയിട്ടുണ്ട് എന്നുള്ളതാണ്. അവയിൽ ചിലത് ഇൻ ഹരിഹർ നഗർ ഛോട്ടാ മുബൈ ഡാഡി കൂൾ പാസഞ്ചർ സുന്ദരപുരുഷൻ അന്നയും റസൂലും. ഡോ കാന്തിനായർ എന്ന ഹോമിയോ ഡോക്ടറുടെ ക്ലിനിക്കും 25 വർഷമായി ഇവിടെ പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു. സ്വിസ്സ് ടൈം ഹൗസ് എന്ന വാച്ച് കടയും അവരുടെ തന്നെ ഇലട്രോണിക് ഷോപ്പും ഈ ഷോപ്പിംഗ് കോബ്ലക്സിന്റെ പെരുമ കൂട്ടുന്നുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 13:40, 12 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) കൊച്ചിയിൽ ആദ്യമായി എക്സ് ലേറ്റർ സ്ഥാപിച്ചത് ഇവിടെയാണ്. അത് കാണാനും അതിൽ കയറാനും ഒരുപാട് ആളുകൾ വരാറുണ്ടായിരുന്നു. == ജോസഫ് വൈറ്റിലയും ഫാ. ചെറിയാൻ കുനിയൻ തോടത്തും. == ജോസഫ് വൈറ്റില സമയം മാസികയുടെ പത്രാധിപർ ആയിരുന്ന സമയത്ത് അദ്ദേഹത്തോട് വളരെ അടുത്ത് ഇടപഴകാൻ സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്റെ ഏതാനും കഥകൾ സമയത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട് . കഥകളുടെ പോരായ്മകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി തിരുത്തിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. എഴുതി തുടങ്ങുന്ന കാലത്ത് തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥ മാതൃഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. ഒരുപാട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്തനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെയ്ക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. ചെറിയാൻ കുനിയൻ തോടത്ത് അച്ചൻ കുടുംബ ദീപം മാസികയുടെ പത്രാധിപർ ആയിരുന്നു. എന്റെ വളരെയേറ കഥകൾ കുടുംബ ദീപം മാസികയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. നല്ലൊരു കവിയാണ് അച്ചൻ. കുടുംബദീപം വർഷംതോറും ഇറക്കിയിരുന്ന വാർഷിക പതിപ്പ് മലയാളത്തിലെ മുൻ നിര ആനുകാലികങ്ങളുടെ വാർഷിക പതിപ്പുകളോട് ഒപ്പം നിൽക്കുന്നതായിരുന്നു. അതിലും മലയാളത്തിലെ മുൻ നിരഎഴുത്തുകാർക്കൊപ്പം എനിക്കും കുനിയൻ തോടത്ത് അച്ചൻ അവസരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 23:08, 12 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == പശ്ചിമ കൊച്ചിയിലെ കൗതുകപേരുകൾ. == കടവുകൾ കമാലക്കടവ് നെല്ല് കടവ് ചെറളായി കടവ് മരക്കടവ്. ചില മുക്കുകൾ കപ്പലണ്ടി മുക്ക് അമ്മായി മുക്ക് പറവാനമുക്ക്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:36, 13 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)കമാലകടവിന് മറ്റൊരു ചരിത്രം കൂടിയുണ്ട്. അവിടെ ആദ്യമായി ചീനവല ഇട്ടു കഴിഞ്ഞ് ആദ്യ കോരിനു തന്നെ ലക്ഷങ്ങളുടെ മീൻ ലഭിച്ചു. ഇന്നത്തേയും അന്നത്തേയും കബോളനി ലവാരം താരതമ്യം ചെയ്തു നോക്കുമ്പോഴാണ് അറിയുന്നത് അന്നത്തെ ലക്ഷങ്ങളുടെ ഇന്നത്തെ വാല്യൂ. == വഞ്ചി സ്ക്വയർ. == എറണാകുളം ഷൺമുഖം റോഡ് ബാനർജി റോഡുമായി സംഗമിക്കുന്നിടത്ത് സാക്ഷി പറയാനെന്നവണ്ണം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കൊച്ചി കോർപറേഷന്റെ ഓപ്പൺ ഓഡിറ്റോറിയം. ചെറിയ സമ്മേളനങ്ങൾക്ക് യോജ്യം. ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത ഒരു വലിയ ഓടി വഞ്ചിയുടെ ആകൃതിയിലാണ് ഇതു് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:42, 13 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == സനാതന സാരഥി. == ശ്രീ സത്യസായി പബ്ലിക്കേഷൻ സൊസൈറ്റി ഇറക്കുന്ന ആദ്ധ്യത്മിക മാസിക. ഒരു പരസ്യം പോലുമില്ലാതെ ഇറക്കുന്ന മാസിക. സത്യസായിബാബയെ കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ ബാബയുടെ പ്രസംഗങ്ങൾ ഒക്കെ ഇതിൽ വായിക്കാം. സായിബാബയെപ്പറ്റി അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് പഠിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് അതിലേക്കുള്ള ആദ്യ ചവിട്ടുപടിയാണ് ഈ മാസിക. ഇംഗ്ലീഷ് ഉൾപെടെ ഭാരതത്തിലെ വിവിധ ഭാഷകളിൽ ഈ മാസിക പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നുണ്ട്. മലയാളത്തിൽ ഇറങ്ങുന്ന മാസികയുടെ പത്രാധിപർ N സോമശേഖരൻ. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 23:30, 13 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == വീഞ്ഞപ്പെട്ടി. == ചായപൊടിപ്പെട്ടി എന്നും ഇതിന് വിളിപേരുണ്ട്. വീഞ്ഞ മരത്തിന്റെ മരപാളികൾ കൊണ്ടാണ് ഇത് ഉണ്ടാക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഭാരവും തീരെ കുറവ്. ഉപയോഗം കഴിഞ്ഞാൽ മണ്ണോട് ചേരും. പ്രകൃതി സൗഹൃദപ്പെട്ടി. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 13:30, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == സഹ്യാദ്രി ക്രെയിൻ. == ഗോശ്രീ പാലം പണി നടക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ ഭാഗമായി എത്തിയ കൂറ്റൻ ക്രെയിൻ. മുബൈയിൽ നിന്നു പ്രത്യേക സുരക്ഷാ ക്രമീകരണങ്ങളോടെ കടൽമാർഗ്ഗമാണ് ഇതു് കൊണ്ടുവന്നത് കാലാവസ്ഥയും മറ്റും നോക്കി കാറ്റും മഴക്കോളും കുറഞ്ഞ സമയം നോക്കിയായിരുന്നു അതിന്റെ യാത്ര.. അത് കൊച്ചിയോട് അടുത്തപ്പോൾ വളരെ ആഘോഷ പൂർവമാണ് വൈപ്പിൻ നിവാസികൾ സ്വീകരിച്ചത്. അന്നത് കെട്ടിയിരുന്ന പത്തോളം കോൺക്രീറ്റ് കുറ്റികൾ ആ ഓർമ്മ ഉണർത്തും വിധത്തിൽ മറൈൻഡ്രവിന്റെ വടക്കേ അറ്റത്ത് കായലിനോട് ചേർന്ന് ഇപ്പോഴും കാണാം. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 13:44, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == പ്രിയദർശിനി സ്ത്രീ സൗജന്യയാത്ര. == വി ഡി സതീശൻ സർക്കാരിന്റെ ജന പ്രിയ സംരഭം. KSRTC യുടെ ഓർഡിനറി ബസ്സുകളിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് സൗജന്യമായി യാത്ര. സ്ത്രീകളുടെ സാമ്പത്തിക ക്രയവിക്രയശേഷി കൂട്ടാൻ ഇതു് ഇടയാക്കിക്കഴിഞ്ഞു. ഇതിന്റെ എഫക്ട് പച്ചക്കറിമാർക്കറ്റിലും പ്രൊവിഷൻ ഷോപ്പുകളിലും ബേക്കറിയിലും മൊബൈൽ ഷോപ്പുകളിലും തട്ടുകടകളിൽ വരെ വന്നു കഴിഞ്ഞു.. ദൂരവ്യാപകമായ ഫലങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ ഉണ്ടാക്കാൻ ഈ പദ്ധതിക്ക് കഴിയും. മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ പേരിലാണ് ഇത് നടപ്പാക്കിയത് എന്നതു തന്നെ ഇതിന്റെ പ്രാധാന്യം വെളിവാക്കുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 14:07, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ആന തലപ്പൊക്ക മത്സരം. == ചെറായി പൂരത്തോടനുബന്‌ധിച്ച് നടക്കാറുള്ള തിടമ്പ് മത്സരം. അഥവാ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള ആനയെ കണ്ടെത്തുന്ന മത്സരം. ചെറായി ഗൗരീശ്വര അബലത്തിലെ ഉത്സവവും അതിനോട് ബന്ധപ്പെട്ട കലാ പരിപാടികളും നടത്തുന്നതു തെക്ക് വടക്ക് ചേരുവാരങ്ങളാണ്. ഉത്സവ ദിവസം രാവിലെ 8 മണിക്ക് ഓരോ ചേരുവാരക്കാരും ഓരോ ആനകളെ ഗജമണ്ഡപത്തിൽ എത്തിക്കുന്നു. ബല്ല് മുഴങ്ങിക്കഴിഞ്ഞ് കൂടുതൽ സമയം തല ഉയർത്തി പിടിച്ച് നിൽക്കുന്ന ആന വിജയിക്കും. ശ്രീമുരുകന്റെ തിടബ് ഏറ്റാനുള്ള ഭാഗ്യം ലഭിക്കുന്നു. രണ്ടാം സ്ഥാനക്കാരന് ശിവഭഗവാന്റെ തിടബ് ലഭിക്കും. ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ ഈ മത്സരം കാണാൻ ഇവിടെ എത്താറുണ്ട്. അതിൽ അയൽ ജില്ലക്കാരും വിദേശികളും പെടും . ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ഒരു ദിവസം സാംസ്ക്കാരിക സമ്മേളനത്തിനുള്ളതാണ്. സുകുമാർ അഴീക്കോടിനെ പോലുള്ള പ്രാസംഗികർ ഇത്തരം സമ്മേളനങ്ങളിൽ എത്തിയിട്ടുണ്ട്. ചെറായി വിജ്ഞാന വർദ്ധിനി സഭയുടെ വകയാണ് ചെറായി ഗൗരീശ്വര ക്ഷേത്രം. ശിവകുടുബാഗങ്ങൾ ഒന്നിച്ച് വാണരളുന്ന ക്ഷേത്രം. നവഗ്രഹങ്ങളും അയ്യപ്പനും ഇവിടെ ഉണ്ട്. ശ്രീ നാരായണ ഗുരുദേവൻ പ്രതിഷ്ട നിർവഹിച്ച ക്ഷേത്രമാണ്. ഗുരുദേവൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിയിരുന്നപ്പോൾ വിശ്രമിച്ചിരുന്ന ചാരു കസേരയും കട്ടിലും ഇവിടെ സംരക്ഷിച്ച് സൂക്ഷിച്ചു വരുന്നു. 29 ആനകൾ വരെ ഉത്സവത്തിന് അണിനിരന്നിട്ടുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:01, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == വലിയ കൃഷ്ണൻകുട്ടിയും ചെറിയ നാരായണൻകുട്ടിയും. == ചെറായി പൂരത്തിന്റെ ആന തലപ്പൊക്ക മത്സരത്തോട് ബന്ധപ്പെട്ട് രണ്ട് ആന കളെ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രങ്ങളാക്കി സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി എഴുതിയ കഥ. ഈ കഥ ആകാശവാണി കൊച്ചി നിലയം സാഹിത്യ സുരഭിയിൽ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്തു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:15, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == സായി ഭജന. == മറ്റു ഭജനകളിൽ നിന്ന് ഏറെ വ്യത്യാസമുള്ളതാണ് സായി ഭജനകൾ. ഭജന കോർഡിനേറ്റ് ചെയ്യാൻ സത്യസായി സമിതികളിൽ ഭജൻ കോർഡിനേറ്റർ എന്ന ഓഫീസ് ബെയറർ ഉണ്ട്.അദ്ദേഹമാണ് ഓരോരുത്തരും പാടേണ്ട ഭജന സെലക്ട് ചെയ്ത് നിയന്ത്രിച്ചു പോരുന്നത്. നാലോ അഞ്ചോ വരികളെ പാടുള്ളൂ. ഭജന എല്ലാവർക്കും ഏറ്റു പാടാൻ തക്കവിധത്തിൽ സിംപിൾ ആയിരിക്കണം. ആദ്യം വരികൾ ലോ പിച്ചിലും പിന്നീട്ഹൈ പിച്ചിലും പാടാം. നേരത്തെ ലിസ്റ്റ്‌ ഇട്ടു തന്നെയാണ് സമിതികളിൽ ഭക്തർക്ക് പാടാൻ അവസരം നൽകുന്നത്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 16:52, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == പ്രശാന്തി സേവ. == പർത്തി സേവയെന്നും പറയാറുണ്ട്. ഭാരതത്തിലെ സത്യസായി സമിതിയിലെ പ്രവർത്തകർക്ക് വർഷത്തിൽ 2 പ്രാവിശ്യം ഒരാഴ്ച വീതം പുട്ടപർത്തിയിലെ ആശ്രമത്തിൽ സേവാ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് പോകാൻ അവസരം ഉണ്ട്. ഇതിനെ സായിഭക്തർ പറയുന്നത് ആദ്ധ്യത്മിക പോസിറ്റീവ് ചാർജ് ചെയ്യാൻ പ്രശാന്തിനിലയത്തിലേക്ക് പോകുന്നു എന്നാണ്. ഭൂമിയിലെ സ്വർഗം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന പ്രശാന്തിനിലയത്തിലെ സേവാ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരും വേണ്ടെന്ന് വെയ്ക്കാറില്ല. ഇതിന് ചില തയ്യാറെടുപ്പുകൾ ആവശ്യമുണ്ട്. അവിടെ എങിനെ പെരുമാറണം തനിക്ക് കിട്ടുന്ന ഡ്യൂട്ടി എങിനെ ചെയ്യണം. ഇതിനൊക്കെ വേണ്ടി ജില്ലകൾ തോറും ബ്രീഫിംഗ് ക്യാബുകൾ നടത്താറുണ്ട്. ആ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് കൊണ്ടു ചെന്നാലേ സേവാ പ്രവർത്തനം ചെയ്യാൻ അനുമതി ലഭിക്കൂ. എല്ലാറ്റിനുപരി ഒരോ സമിതി കൺവീനറുടെ അറിവോടെ വേണം പ്രവർത്തകർ പോകേണ്ടത്. ഡ്യൂട്ടി ചെയ്യുമ്പോൾ സ്ക്കാർഫ് ധരിച്ചിരിക്കണം. സ്ക്കാർഫ് ധരിച്ച സേവാദൾ പറയുന്നത് അനുസരിക്കാൻഅവിടെ എത്തുന്ന മറ്റു ഭക്തർ ബാദ്ധ്യസ്തരാണ്. സ്ക്കാർഫ് വളരെ പവിത്രതയോടെയാണ് ധരിക്കുന്ന ആൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. സ്ക്കാർഫ് ധരിച്ചു കൊണ്ട് ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ പാടില്ല. ഡൂട്ടി കഴിഞ്ഞാൽ ഊരി കൈയിൽ പിടിക്കണം. അവിടെ താമസിക്കുന്ന ഒരാഴ്ച നമ്മുടെ ദിനചര്യയുടെ താളം മാറും. ചായക്ക് ക്യൂ നിൽക്കണം ഭക്ഷണത്തിനും ഡ്യൂട്ടി ഷിഫ്റ്റ് മാറി മാറി വരും അതൊക്കെ സഫർ ചെയ്യേണ്ടിവരും. ഒരിക്കൽ പ്രശാന്തിസേവ സർവീസിന് പോയിട്ടുള്ളവർ അടുത്ത അവസരത്തിനായി കാത്തു കാത്തിരിക്കും. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 17:19, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == രാമകഥാരസവാഹിനി. == സായിഭക്തർ കർക്കിടക മാസത്തിൽ ആദ്ധ്യത്മരാമായണത്തോട് ഒപ്പം വായിക്കുന്ന ഗ്രന്ഥം. ഭഗവാൻ ശ്രീ സത്യസായിബാബ ഏഴരക്കൊല്ലത്തോളം സനാതന സാരഥി മാസികയുടെ തെലുങ്ക് പതിപ്പിൽ എഴുതി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കൃതി. ഈ ഗ്രന്ഥത്തെ വായനക്കാർക്ക് പരിചയപ്പെടുത്തി കൊണ്ട് പ്രൊഫ N കസ്തുരിസ്വാമി ഇതാക്കെ സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. പി കേളക്കുറുപ്പാണ് ഈ ഗ്രന്ഥം മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.. 704 പേജുകൾ രാമൻ - രാജകുമാരനും തത്വവും രാമന് നിഴലായി സീതയും ഭാരതഗമനം മിത്രലാഭം സ്വധാമത്തിലേക്ക് തുടങ്ങി 32 അദ്ധ്യായങ്ങൾ. സത്യത്തോട് ചരിത്രത്തോട് ചേർന്ന് നിൽക്കുന്ന ഒന്നാണ് രാമകഥാരസവാഹിനി. ഒരവതാരം ആടിയ ലീലകകളെ കുറിച്ച് മറ്റൊരു അവതാരം എഴുതിയ പുസ്തകം. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 08:43, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == തപോവനം. == ശ്രീ സത്യസായി സച്ചരിതത്തിന്റെ പേരാണ്. എഴുതിയതു് ശാന്തി ശ്രീ ജന്ധ്യാല വേങ്കടേശ്വര ശാസ്ത്രി. മലയാള വിവർത്തനം സായിദാസ്. 288 പേജുകൾ. ദിവ്യതയിലേക്ക് ദിവ്യാത്ഭുതങ്ങൾ ഷിർദ്ദിസായി_പർത്തിസായി ആതുരസേവാമന്ദിരം ദു:ഖിതർക്ക് പ്രിയനായി - ആവശ്യക്കാർക്ക് അരികിലായി തുടങ്ങി 18 അദ്ധ്യായങ്ങൾ ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഉണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 09:13, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == സായി പ്രോട്ടീൻ. == പരമ്പരാഗത രീതിയിൽ മില്ലറ്റ് ധാന്യങ്ങൾ കൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രതിരോധ പൊടി. ശ്രീ സത്യസായി സേവാ സമിതികളിലെ വനിതാ വിഭാഗം ആണ് തങ്ങളുടെ സേവാ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് ഉണ്ടാക്കി വിതരണം ചെയ്തു പോരുന്നതു്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:02, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഭഗവാൻ ശ്രീ സത്യസായി ഭജനാവലി. == സായി ഭക്തരുടെ കൈ പുസ്തകം. 234 പേജുകൾ സായി സുപ്രഭാതം ഗായത്രി മന്ത്രം സായി ഗായത്രി ലിംഗാഷ്ടകം ശാന്തി മന്ത്രം അഷ്ടോത്തരം സത്യസായി സഹസ്രനാമാവലി ആരതി സ്തോത്രം ഗണേശ ഭജനകൾ ഗുരു ഭജനകൾ ദേവി ഭജനകൾ ശിവഭജനകൾ ശ്രീരാമ ഭജനകൾ ശ്രീകൃഷ്ണ ഭജനകൾ സർവ്വ മത ഭജനകൾ പൊതുഭജനകൾ അയ്യപ്പഭജന മുരുകഭജനകൾ തുടങ്ങി ഒരു സായി ഭക്തർ അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ട എല്ലാ ഭജനകളും ഈ പുസ്തകത്തിൽ ഉണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:17, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ദീപസ്തംഭം മഹാശ്ചര്യം. == ആകാശവാണി കൊച്ചി നിലയത്തിന്റെ ഹൈക്കു സ്ക്രിപ്റ്റ് അവതരണം. ചെറിയ സംഭാഷണങ്ങളിലൂടെ സരസമായി ചില ചാട്ടുളികൾ സമൂഹത്തിലേക്ക് നമ്മിലേക്ക് അയയ്ക്കുന്ന പരിപാടി. മൂനേ മൂന് കഥാപാത്രങ്ങൾ മാത്രം. അതിലൊന്ന് ചായക്കടയാണന്നു മാത്രം. രാഖിശ്യം ആണ് ചായക്കട നടത്തുന്നത്. ചായക്കടക്കാരിയുടെ ഭർത്താവ് കഥാപാത്രത്തെയാണ് അരുൺ ബാലകൃഷ്ണൻ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ രചന നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നത് അരുൺ ബാലകൃഷ്ണൻ തന്നെയാണ്. ഇതിന്റെ രചനയും അവതരണവും കാണുമ്പോൾ നടൻ ശ്രീനിവാസനെ ഓർമ്മവരുന്നു നല്ല തിരക്കഥകൾ എഴുതാറുള്ള ശ്രീനിവാസൻ അതിൽ നിന്ന് സ്വയം ഏറ്റെടുക്കുന്ന റോൾ മണ്ടത്തരം ആവോളം കാണിക്കുന്ന കഥാപാത്രത്തെ ആയിരിക്കും. സ്വയം ചെറുതായി മറ്റുള്ളവരെ വലുതാക്കി കാണിക്കാനുള്ള വിശാല മനസ്ക്കത. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 02:30, 16 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == തൽസമയം റിപ്പോർട്ടർ. == മാതൃഭൂമി ന്യൂസ് ചനലിന്റെ ജനപ്രിയ പരിപാടി. ആകാശവാണിയുടെ കൗതുക വാർത്തകളോട് താരതമ്യം ചെയ്യാവുന്ന കാഴ്ചാനുഭവ വാർത്താശകലം. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 02:36, 16 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഓടശ്ശേരി കുടുംബ ട്രസ്റ്റ്. == ഓടശ്ശേരി കുടുബട്രസ്റ്റ് രൂപീകരണ യോഗം സാഹിത്യകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി ആണ് ചെട്ടിക്കാട് വെച്ച് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. മാല്യങ്കര കൊടുങ്ങലൂർ അഞ്ചക്കുളം ചെറായി ചെട്ടിക്കാട് എന്നിവിടങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന ഓടശ്ശേരി കുടുംബങ്ങളിൽ പെട്ടവർ ചെട്ടിക്കാട് വെച്ചാണ് ട്രസ്റ്റിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 08:34, 16 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == മട്ടാഞ്ചേരി. == മട്ടാഞ്ചേരി എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ മനസ്സിലേക്ക് എത്തുന്നത് പഴമയുട പ്രൗ ഡി വിളിച്ചോതുന്ന മട്ടാഞ്ചേരി മാർക്കറ്റാണ്. സുഗന്ധ വ്യഞ്ജനകളുടെ പറുദീസ. യൂറോപ്യൻമാരും അറബികളും കച്ചവടത്തിനെത്തിയ മാർക്കറ്റ്. കൊച്ചിയുടെ മണം സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളുടെ മണം കൂടിയാണന്ന് മട്ടാഞ്ചേരി മാർക്കറ്റ് ഇന്നും ബോദ്ധ്യമാക്കിതന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഒരിക്കൽ മട്ടാഞ്ചേരി എന്ന പേരുള്ള മണ്ണുമാന്തിക്കപ്പൽ കൊച്ചിക്കായലിൽ വെച്ച് മുങ്ങി. ഒരു പാട് വർഷങ്ങളുടെ പ്രയത്നങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് ആ മണ്ണുമാന്തിക്കപ്പൽ കായലിൽ നിന്ന് പൊക്കി എടുക്കാൻ തന്നെ സാധിച്ചത്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 09:17, 16 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ഗ്രാമം നഗരമാകുന്ന അടയാളങ്ങൾ. == ഗ്രാമത്തിന്റെ നഗരത്തിലേക്കുള്ള വളർച്ച സ്വാഭാവികമാണെങ്കിൽ കൂടി അത് പെട്ടെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നത് വൻകിട ബിസിനസ്കാരാണ് എന്നതാന്ന് വാസ്തവം. വൈപ്പിൻകര ഒരിക്കൽ ചെറായി പാലം വഴി മുസരീസ് നഗരവും ആയി ബന്ധം വെച്ചു. ഗോശ്രീപാലം വഴി പൈതൃക പുരാതന നഗരമായ കൊച്ചിയുമായി കൂട്ടു ചേർന്നു. അഴീക്കോട് പാലം വഴി അയൽജില്ലയുമായി കൈകോർക്കാൻ പോകുന്നു. അപ്പൊപിന്നെ നന്തിലത്ത് ജി മാർട്ട് എങ്ങിനെ ചെറായിൽ ഷോപ്പ് തുറക്കാതിരിക്കും. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 15:05, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == എന്റെ ഗ്രാമം 2026. == ചെറായി വൈപ്പിൻ കരയുടെ വടക്കെ അറ്റത്തുള്ള പള്ളിപ്പുറം ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു ഗ്രാമം. ചെറായി എന്ന പേര് വന്നതിന് ഒരു കാരണം പറയപെടുന്നത് ചേറായി എന്ന തറവാട്ടുകാർ ഈ നാട്ടിൽ താമസിച്ചിരുന്നു.ആ പേര് കാലക്രമേണ പറഞ്ഞ് പറഞ്ഞ് ഇങ്ങനെ ആയതാണ്. ചെറായിയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഭാഗം ദേവസ്വം നട ജംങ്ഷൻ ആണ്. എറണാകുളത്തു നിന്ന് വരുന്ന വാഹനങ്ങൾ പറവൂർ ഭാഗത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞു പോകുന്നത് ഇവിടെ നിന്നാണ് അതുപോലെ തന്നെ വാഹനങ്ങൾ ഈ ജംങ്ഷനിൽ കൂടി മുനബം കൊടുങ്ങലൂർ ഭാഗത്തേക്കും വാഹനങ്ങൾ കടന്നുപോകുന്നു. ച[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 23:41, 19 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ചെറായി ഗൗരീശ്വര ക്ഷേത്രം ഇവിടെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ശ്രീ നാരായണ ഗുരുദേവനാണ് പ്രതിഷ്ടകർമ്മം നിർവഹിച്ചത്. ജില്ലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആനകളെ അണിനിരത്തുന്ന ഉത്സവംഇവിടുത്തെ പ്രത്യേകത തന്നെ. ഇവിടെയാണ് പ്രശസ്തമായ ചെറായി ബീച്ച്.മയ്യാറ്റിൽ സത്യൻ അമച്വർ പരീഷണ നാടകങ്ങളുടെ വൈപ്പിൻകരയുടെ വക്താവായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. നാടകനടൻ രചയിതാവ് സംവിധായകൻ സംഘാടകർ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ മികവ് പുലർത്തിയിരുന്നു.പഞ്ചായത്ത് സെക്രട്ടറിയായി റിട്ടയർ ചെയ്തു. ദീർഘകാലം പള്ളിപ്പുറം സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റ് ആയിരുന്നു അന്ന് ബാങ്കിന്റെ പ്രവർത്തന പരിധിയിൽ താമസിക്കുന്ന കലാകാരൻമാരെ സംഘടിപ്പിച്ച് സമന്വയ സാംസ്ക്കാരിക വേദി രൂപീകരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചു cpm പ്രവർത്തകൻ കൂടിയായ ഇദ്ദേഹം പുരോഗമന കലാ സാഹിത്യസംഘം ഏരിയ സെക്രട്ടറിയായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.സഹകരണ രംഗത്തെ കുറിച്ച് ആധികാരികമായ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. TPസോമസുന്ദരൻ പഴയകാല പത്രപ്രവർത്തകൻ. വൈപ്പിൻ കരയിലെ ചെറായി സ്വദേശി. ഓടക്കുഴൽ എന്ന ദ്വൈമാസികയിൽ ആരംഭിച്ച് പിനീടത് പത്രമായി. അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത് സെൻസർഷിപ്പിന്റെഭാഗമായി പത്രം അടച്ചുപൂട്ടേണ്ടി വന്നു.പിന്നീട് ഏറെ വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം ആ പത്രം മറ്റൊരു പേരിൽ പുറത്തിറങ്ങി. സായാഹ്ന വാർത്തകൾ പുതിയ രൂപവും ഭാവവും വിശ്വസനീയതയും നൽകി ജനമനസ്സിൽ ചേക്കേറിയ സായാഹ്നകൈരളി പത്രം. സായാഹ്നകൈരളിയുടെ ആഴ്ചതോറുമുള്ള സാഹിത്യ പതിപ്പ് പ്രദേശത്തുള്ള വളർന്നു വരുന്ന ഒട്ടനവധി എഴുത്തുകാർക്ക് തുണയായിരുന്നു. എഴുത്തുകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായിയുടെ ഒട്ടനവധി രചനകൾ സായാഹ്ന കൈരളി മാഗസിനുകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.പുരുഷൻ ചെറായി അമച്വർ നാടക കലാകാരൻ രചനയും അഭിനയവും സംവിധാനവും ഒക്കെയായി സാംസ്കാരിക വേദികളിൽ സ്ഥിര സാനിദ്ധ്യം ആയിരുന്നു. ക്ലാസ്സിക് പ്രിന്റേഴ്സ് എന്ന സ്ഥാപനം തുടങ്ങി. ഇപ്പോൾ മകൻ നടത്തി കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. == എന്റെ ഗ്രാമം 2026. == എടവനക്കാട്. വൈപ്പിൻകരയിലെ മധ്യഭാഗത്തുള്ളപഞ്ചായത്ത്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 07:15, 20 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) സാഹിത്യ സാംസ്ക്കാരിക സിനിമാ മേഖലയിലെ ഒത്തിരിയേറെ പ്രതിഭകൾക്ക് ജന്മം നൽകിയ നാട്. ഒരുപാട് വർഷങ്ങളുടെ പഴക്കമുള്ള അണിയിൽ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം ST അബ്രോസ്ചർച്ച് തുടങ്ങിയ ദേവാലയങ്ങൾ ഇവിടെ ഉണ്ട്. അണിയിൽ മാർക്കറ്റ് ഗ്രൗണ്ട്. 30 വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് വരെ വൈപ്പിൻ കരയിലെ പൊതുപരിപാടികളായ ഓണക്കളി മത്സരം സൈക്കിൾ സർക്കസ് മാജിക് ഷോ കവിയരങ്ങ് ആർട്ട്സിനിമാ പ്രദർശനം തെരുവുനാടകം രാഷ്ട്രീയ വിശദീകരണ യോഗങ്ങൾ ഒക്കെ നടന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കോസ്മോപോളിസ്റ്റിക്കൽ ട്യൂഷൻ സെന്റർ. ഇന്ന് ട്യൂഷൻ വരെ ബിസിനസ് ആയി മാറിക്കഴിഞ്ഞ കാലത്ത് ട്യൂഷൻ സൗജന്യമായി എടുത്തിരുന്ന ഒരു സ്ഥാപനം ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ വിശ്വസിക്കാൻ പ്രയാസം കാണും. എടവനക്കാട് വാച്ചാക്കൽ കിഴക്ക് ഭാഗത്ത് അങ്ങിനെ ഒരു ട്യൂഷൻ സെന്റർ ഉണ്ടായിരുന്നു. പഠിക്കാൻ മോശമായ കുട്ടികളോട് സ്ക്കൂൾ അദ്ധ്യാപകർ തന്നെ ഈ ട്യൂഷൻ സെന്റർ സജസ്റ്റ്‌ ചെയ്യാറുണ്ടായിരുന്നു.പ്രത്യേകിച്ച് സാമ്പത്തികമായി താഴ്ന്ന നിലയിൽ ഉള്ള കുട്ടികളോട്. എടവനക്കാട് KPMHSൽ ആറാം ക്ലാസിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ എഴുത്തുകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി സായി ആ ട്യൂഷൻ സെന്ററിൽ ട്യൂഷന് പോകാറുള്ള ഓർമ്മകൾ പറയാറുണ്ട്. സ അണിയിൽ സിസിലിയൻ പ്ലെയിറ്റ് വർക്ക് ഇവിടെ പ്രധാനമായും നിർമ്മിച്ചിരുന്ന് ചെമ്മീൻകെട്ടുകളിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വലിയ ചില്ലുപെട്ടി വിളക്കുകളാണ്. ഇത് ഉണ്ടാക്കുന്ന സ്പെഷലിസ്റ്റ് തന്നെയായിരുന്നു. തീരെ പൊക്കം കുറഞ്ഞ ജോർജ് ചേട്ടൻ. മൂന്ന് MK. മൂന്നുപേരും എടവനക്കാട്കാരായ ജന മനസ്സിൽ ഇടം തേടിയ രാഷ്ട്രീയക്കാർ. എം കെ കൃഷ്ണൻ. മുൻ മന്ത്രി. കർഷക തൊഴിലാളി നേതാവ്. നല്ല പ്രാസംഗികൻ സംഘാടകൻ. എം കെ പുരുഷോത്തമൻ ഞാറക്കൽ MLA ആയിരുന്നു MLA സ്ഥാനത്തിരിക്കുമ്പോഴും സാധാരണക്കാരിൽ ഒരാളായി പൊതു ഇടങളിൽ ജീവിച്ച വ്യത്യസ്ഥനായ MLA. എം കെ ശിവരാജൻ എടവനക്കാട് മുൻ പഞ്ചായത്ത് പ്രസിഡന്റ്. കർഷക തൊഴിലാളി നേതാവ്.മുൻ മന്ത്രി എം കെ കൃഷ്ണന്റെ സഹോദരൻ. ആഷതീയറ്റർ എന്ന ഓലക്കൊട്ടക സിനിമ തീയറ്റർ എടവനക്കാട് ഗ്രാമത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.c ക്ലാസ് തീയറ്റർ എന്ന ഗണത്തിൽ പെടുത്താവുന്ന തീയറ്റർ. തറടിക്കറ്റ് ബഞ്ച് ചാരുബഞ്ച് കസേര കുഷ്യനിട്ട കസേര എന്നീ തരം തിരിവോടെയായിരുന്നു ടിക്കറ്റുകൾ. ഇടവേള സമയത്ത് കപ്പലണ്ടിയും പാട്ടു പുസ്തകവും വിൽപ്പന നടത്താൻ ആളെത്തുമായിരുന്നു. പുതിയ പടത്തിന്റെ നോട്ടീസ് വിതരണം ചെണ്ടമേളത്തിന്റെ അകബടിയോടെ ആയിരുന്നു. സാഹിത്യകാരൻ കൂടിയായ റിട്ട.സുബേദാർമേജർ കെ എസ് സലി. എടവനക്കാട് ഗ്രാമവാസിയാണ്. മമ്മൂട്ടിക്ക് ആപേര് നൽകിയത് ശശിധരനാണ്. മഹാരാജാസ് കോളേജിൽ പഠിക്കുന്ന സമയത്തു്. ശശിധരൻ എടവനക്കാട് സ്വദേശിയാണ്. == മലയാളി മങ്ക. == മലയാളതനിമ വിളിച്ചോതുന്ന കേരളത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ ട്രെഡീഷണൽ ഡ്രെസ്സാണ് സെറ്റും സാരിയും ഇത് സാധാരണ മലയാളികളായ സ്ത്രീകൾ ധരിച്ചു കാണുന്നത് ചിങ്ങമാസത്തിലും കേരളപിറവി ദിനത്തിലുമാണ്. കേരളത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ മാന്യമായ വസ്ത്രം സാരി തന്നെയാണ്. നമ്മുടെ പുകൾപെറ്റ കവികളെല്ലാം മലയാള തനിമയുള്ള മലയാളി മങ്കയെ കുറിച്ച് ഏറെ പാടി വെച്ചിട്ടുണ്ട്. കേരള സാരി ഉടുത്ത് മുടിയിൽ മുല്ലപൂ ചൂടി കാച്ചെണ്ണയുടെ സുഗന്ധം പരിലസിപ്പിക്കുന്ന മലയാള മങ്ക സൗന്ദര്യത്തിന്റെ പര്യായം തന്നെ. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 01:00, 21 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) വിശേഷാവസരങ്ങളിൽ മുണ്ടും നേരിയതും സ്ത്രീകൾ ധരിക്കാറുണ്ട്. പുരുഷൻമാർ മുണ്ടും ഷർട്ടും. == ശനിദശ. == കൊച്ചി ആകാശവാണിയുടെ റേഡിയോ കാർട്ടൂൺ പരമ്പര. ശനിയാഴ്ചതോറും രാവിലെ 7.20 ന് ഈ ജനപ്രിയ പരിപാടി കേൾക്കാം. ശബ്ദ കഥാപാത്രങ്ങൾ പ്രീതി ജോസഫ് ശശിധരൻ മാർട്ടിൻ കുര്യാക്കോസ് ഹാസ്യത്തിലൂടെ ജനകീയ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന രസകരമായ സ്ക്രിപ്റ്റ് ഇതിന് പിൻബലം നൽകുന്നുണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 02:04, 22 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == കരുത്തല വർത്തമാനങ്ങൾ. == ഏകദേശം 60 വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപുവരെ ഗ്രാമങ്ങളിലൊക്കെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ വർത്തമാനങ്ങൾ നടന്നു വരുന്നതൊക്കെ ചായക്കടകളിലും ബാർബർ ഷോപ്പുകടകളിലുംഒക്കെയായിരുന്നു. അത്തരം പാരമ്പര്യങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ചെറായി ഗ്രാമത്തിലും നടന്നു വരുന്നുണ്ട്. രാവിലെ നടക്കാൻ ഇറങ്ങുന്നവരുടെ ഇടതാവളമാണ് കരുത്തലയിലുള്ള RK ടീ ഷോപ്പ്. അവരുടെയൊക്കെ കാലി ചായയുടെ അകബടിയോടുള്ള വർത്തമാനങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ സാമൂഹിക വിഷയങ്ങൾ ടച്ച് ചെയ്യാറുണ്ട്. വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ ജീവിത സായം സന്‌ധ്യയിൽ എത്തി നിൽക്കുന്ന പ്രായക്കാർ ചിലർ പതിവായി ഒത്തുകൂടുന്ന ഇടം കരുത്തലയിലെ അന്നപൂർണേശ്വരി ഹോട്ടൽ. അവിടെ കൂടുതലായി നടന്നു വരുന്നത് സമകാലിക രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകളും പ്രതിവാദങ്ങളുംഒക്കെയാണ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 05:19, 22 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == ആരും തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ കൊച്ചിയുടെ തീരങ്ങൾ. == ബീച്ചുകളിൽ സാധാരണ കൂടുതലായി എത്താറുള്ളത് മറുനാട്ടുകാരാണ്. അതിൽ കേരളത്തിന് പുറത്തുള്ളവരും വിദേശികളും കാണും. പക്ഷെ അവർക്കൊക്കെ ആ ബീച്ചിലെ കടലിന്റെ സ്വഭാവം തിരകളുടെ പ്രത്യേകത ആഴം കാറ്റിന്റെദിശ സ്വഭാവം ഒക്കെ അറിഞ്ഞു എന്ന് വരില്ല. ഇതൊന്നും അറിയാതെ കടലിലേക്ക് ഇറങ്ങുമ്പോൾ അപകടത്തിൽ പെടാനുള്ള സാധ്യതയും ഉണ്ട്. ഇത്തരം വിഷയങ്ങൾ ഉത്തരവാദിത്വപെട്ടവരുടെ ശ്രദ്ധയിൽ പെടുത്താൻ മാതൃഭൂമി പത്രത്തിന്റെ സചിത്ര പരമ്പര വാർത്തകൾ.. ഈ പരമ്പര വാർത്തകളുടെ അണിയറയിൽ പ്രവർത്തിച്ച സോജൻ വാളൂരാന് പത്ര പ്രവർത്തനത്തിൽ 30 വർഷത്തെ പരിചയ സമ്പത്ത്. പി ജി ലാലന് 45 വർഷത്തെ പരിചയം. വി പി ശ്രീലന് 35 വർഷത്തെ പത്രപ്രവർത്തന പാരമ്പര്യം. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-43397-96|&#126;2026-43397-96]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-43397-96|talk]]) 08:20, 22 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == കലിയുഗത്തിന് പ്രവേശനമില്ലാത്ത കാശി. == 2011 ഏപ്രിൽ മാസത്തിൽ സായാഹ്ന കൈരളി പത്രത്തിൽ സാഹിത്യകാരൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി ഏഴുതിയ കഥ. കൊച്ചി എന്ന മഹാ നഗരത്തിന്റെ കഥാകാരൻ എന്ന് വിശേഷിക്കപെടുന്ന എം എം മേനോൻ എഴുതിയ നോവലാണ് കാശി. വായനയെ ഇഷ്ടപെടുന്ന ആരും ആ നോവൽ പലവട്ടം വായിച്ചു പോകും. ഞാനും വായനയുടെ വസന്തകാലത്തിലൂടെ കടന്നുവന്നു കഴിഞ്ഞിട്ടുള്ളതല്ലേ. കാശി പലവട്ടം വായിച്ചു കഴിഞ്ഞ ആ വായനാനുഭവത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് എഴുതിയ കഥ. സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളിയുടെ കഥയിൽ എം എം മേനോൻ രാമു കാര്യാട്ട് ലെൻന്റിംഗ് ലൈബ്രറി മോഹൻ പോഞ്ഞിക്കര റാഫി പി കെ ബാലകൃഷ്ണൻ പ്രൊഫ MK സാനു വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ സിലോൺ ബേക്ക് ഹൗസ് കോൺവെന്റ് ജംങ്ക്ഷൻ കൊച്ചി കോർപറേഷന്റെ സൈറൻ ഒക്കെ പരാമർശിക്കപെടുന്നുണ്ട്. അന്നും ഇന്നും വ്യസ്ത്യസ്ത വായനാനുഭവം വായനക്കാർക്ക് നൽകുന്ന നോവലാണ് എം എം മേനോൻ എഴുതിയ നോവൽ കാശി. ഒരിക്കൽ മോഹനേട്ടനുമായി സംസാരിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ എം എം മേനോൻ അതു വഴി വന്നു. മോഹനേട്ടൻ എന്നെ അദ്ദേഹത്തിന് പരിചയപെടുത്തിയത് ഇങ്ങനെയായിരുന്നു. കാശിയെക്കുറിച്ച് കഥ എഴുതിയ ആളാണ്. ആ പത്രത്തിന്റെ ഒരു കോപ്പി വാങ്ങി വായിച്ചിട്ട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. കാശി എന്ന നോവൽ ഇറങ്ങി ഇത്രയും വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും ആരും തന്നെ ഇതിന്റെ റിവ്യൂ എഴുതിയിട്ടില്ല. ആദ്യമായാണ് ഒരാൾ ഇത്തരത്തിൽ എഴുതി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ ഈ കോപ്പി ഞാനെന്നും സൂക്ഷിക്കും എന്ന് പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം എന്റെ കൈയ്യിൽ അദ്ദേഹം അമർത്തി ഒന്ന് പിടിച്ചു. അതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എല്ലാ സ്നേഹവും അടങ്ങിയിരുന്നു. ഒട്ടനവധി ചെറുകഥകളും എം എം മേനോൻ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. അതിൽ മിക്കതിലും പഴയകാല കൊച്ചിയുടെ ചരിത്രം കോർത്തിണക്കിയിട്ടും ഉണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-46215-38|&#126;2026-46215-38]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-46215-38|talk]]) 06:03, 25 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == വാനര സദ്യ. == ഉത്രാടദിനത്തിൽ ബിഗ് ടി.വി യിലെ സുജയ പാർവ്വതിയിലൂടെ ലഭിച്ച കൗതുകവാർത്ത. 53 വർഷങ്ങളായി ശാസ്താംക്കോട്ട ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉത്രാട സദ്യ വാനരർക്ക് നൽകി വരുന്നു. യുദ്ധമൊക്കെ കഴിഞ്ഞ് ലങ്കയിൽ നിന്ന് ശ്രീരാമൻ വാനര സൈന്യത്തിനൊപ്പം അയോധ്യയിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ ശാസ്താംക്കോട്ടയിൽ ഇറങ്ങിയത്രേ. സൈന്യത്തിലെ ആർക്കിടെക്റ്റ് കൂടിയായ നീലൻ എന്ന വാനരൻ അവിടെ നിൽക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു ആ നീലന്റെ പിൻ തലമുറകളാണ് ഇവിടെ വിഭവ സമൃദ്ധമായി ഒരുക്കുന്ന ഓണസദ്യ കഴിക്കാൻ എത്തുന്നതു്. 100 കണക്കിന് വാനരർ ഈ സദ്യയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ എത്താറുണ്ട് എന്നതാണ് കൗതുകകരം. നാം ഓണമുണ്ണുമ്പോൾ ആ സമൃദ്ധി എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾ ലഭിക്കേണ്ടതുണ്ട്. എന്ന സഹജീവി സ്നേഹ കരുതൽ. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-46215-38|&#126;2026-46215-38]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-46215-38|talk]]) 06:27, 25 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == പ്രീതി ജോസഫ്. == ശബ്ദം കൊണ്ട് മായാജാലം തീർക്കുന്നവരാണ് ആകാശവാണിയിലെ ശബ്ദ കലാ പ്രവർത്തകരൊക്കെ. അക്ഷരസ്പുടത അവർക്ക് ജീവശ്വാസം. മലയാള ഭാഷയുടെ ശബ്ദ അദ്ധ്യാപകരാണ് ഇവരൊക്കെ. മലയാളത്തിൽ രണ്ടാം റാങ്കോടെ MA യും എം ഫിലുംഒക്കെ നേടിയ ഒരു ശബ്ദ കലാകാരി ആകാശവാണി കൊച്ചിക്ക് സ്വന്തം. കൊച്ചി FMന്റെ ജനപ്രിയ കാർട്ടൂൺ പരമ്പരയായ ശനിദശ മലയാളത്തിന്റെ മഹിമ വിളിച്ചോതുന്ന മഹിതം മലയാളം സാഹിത്യ പരിപാടികൾഒക്കെ കൈകാര്യം ചെയ്തു പോരുന്നത് പ്രീതി ജോസഫാണ്. അനന്തപുരി FM ൽ മൊഴിയഴക് ഞാൻ എന്റെ പ്രിയ ഗാനം തുടങ്ങിയ പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിച്ചിരുന്ന അതേ പ്രീതി ജോസഫ്. മാസ്മരിക ശബ്ദത്തിന്റ ഉടമ പത്രപ്രവർത്തകനും എഴുത്തുകാരനും ആയ നെടുങ്കുന്നം ജോസഫ് ആണ് പിതാവ്. ആ പാരമ്പര്യം പ്രീതി ജോസഫും പിൻ തുടരുന്നുണ്ട്. ആനുകാലികങ്ങളിലും നവമാധ്യമ എഴുത്തിലും സജീവമാണ് പ്രീതി ജോസഫ്. ഒരു ഡബ്ബിംഗ് ആർട്ടിസ്റ്റിന് യോജ്യമായ ആരോഹണ അവരോഹണ ശബ്ദവ്യന്യാസ കഴിവ് തന്നെയാണ് ഈ കലാകാരിയുടെ പ്രത്യേകത. രാജീവാണ് ഭർത്താവ്. മക്കൾ അരുൾ ആകാശ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-46215-38|&#126;2026-46215-38]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-46215-38|talk]]) 05:13, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) == കുഴുപ്പിള്ളി == വൈപ്പിൻ കരയിലെ ഒരു ഗ്രാമം. ആന്ധ്ര ഗവർണറായിരുന്ന KC എബ്രഹാം മാസ്റ്റർ കുഴുപ്പിള്ളി ഗ്രാമത്തിലെ മനപ്പിള്ളി സ്വദേശിയാണ്. മനപ്പിള്ളി പഴയകാല ബോട്ട് ജെട്ടി കൂടിയാണ്. കാർട്ടൂണിസ്റ്റ്‌ എം എം മോനായി മനപ്പിള്ളിക്കാരനാണ്. സിനിമാ നിർമ്മാതാവ് വേണു കുന്നപ്പിള്ളി കുഴുപ്പിള്ളി ഗ്രാമക്കാരനാണ്. എഴുത്തുകാരൻ പ്രവീൺ അയ്യബിള്ളി റേഡിയോ മാംഗോയിലെ പ്രോഗ്രാം എക്സിക്യൂട്ടീവ് ആയ ബെൻസി അയ്യബിള്ളിയും ഈ ഗ്രാമക്കാരനാണ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-46215-38|&#126;2026-46215-38]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-46215-38|talk]]) 07:31, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC)ഇവിടെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ അയ്യ ബിള്ളി ശിവക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മഹാദേവൻ കിഴക്ക് ഭാഗത്തേക്കും ശ്രീപാർവ്വതി പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തേക്കും ദർശനം നൽകുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുംഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. അയ്യബിള്ളി തേവർ എന്നാണ് ക്ഷേത്രമൂർത്തി അറിയപെടുന്നത്. == മുളവുകാട്. == പോഞ്ഞിക്കര പൊന്നാരിമംഗലം ബോൾഗാട്ടി തുടങ്ങിയവ മുളവുകാട് ഗ്രാമത്തിലെ പ്രധാന സ്ഥലങ്ങളാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിൽ നിന്ന് വിളിപ്പാട് അകലെ ആണങ്കിൽ കൂടി ഗോശ്രീ പാലം വന്നതിന് ശേഷമാണ് നഗരമായി റോഡ് മാർഗ്ഗം ബന്ധപ്പെട്ടത്. പിന്നീട് കണ്ടൈനർ റോഡ് യാഥാർത്ഥ്യമായപ്പോൾ മുളവുകാടിന്റെ വടക്കുഭാഗവും ഹൈവെ യും ആയി കൂടി ചേർന്നു. പഴയകാല നോവലിസ്റ്റ് പോഞ്ഞിക്കര റാഫി ഈ നാട്ടുകാരനാണ്. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ നോവലിലെ ഒരു കഥാപാത്രമാണ് ആദ്യമായി നഗരത്തിലേക്കുള്ള പാലം എന്ന ആശയം നടാടെ പറഞ്ഞു വെച്ചത്. സിനിമതാരങ്ങളായ സലിം ഹസ്സനും ധർമ്മജൻ ബോൾഗാട്ടിയും ഈ നാട്ടുകാർ തന്നെ. പ്രശസ്ത ഗായകൻ M G ശ്രീകുമാർ ഇപ്പോൾ താമസിക്കുന്നത് ബോൾഗാട്ടിയിലാണ്. ലുലു ബോൾഗാട്ടി ഇന്റർനാഷണൽ കൺവെൻഷൻ സെന്ററും മുളവുകാട് ഗ്രാമത്തിൽ തന്നെയാണ്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-46215-38|&#126;2026-46215-38]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-46215-38|talk]]) 14:08, 29 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ പട്ടികജാതിക്കാരി ബിരുതധാരിന്നി ഇന്ത്യയുടെഭരണഘടന നിർമ്മാണ സഭയിലെ അംഗം തുടങ്ങിയ പെരുമയുള്ള ദാക്ഷായണി വേലായുധൻ മുളവുകാട് സ്വദേശിനിയാണ്. ആകാശവാണി കൊച്ചിയെ ജനഹൃദയങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ച തേനൂറും ശബ്ദസാന്നിദ്ധ്യം തെന്നൽ മുളവുകാട് സ്വദേശിനിയാണ് . ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ വനിതാ റഫറി മുളവുകാട്ടുകാരിയാണ്. ബൻഡില ഡിക്കോത്ത് ആണ് ആ വനിതാ റഫറി. നഗരവുമായി അടുത്ത ഗ്രാമവുമായി യാതൊരു ബന്ധമില്ലാത്ത കാലത്തും മുളവുകാട് ദ്വീപിൽ സിനിമാക്കൊട്ടക എന്ന ഓല തീയറ്റർ ഉണ്ടായിരുന്നു. ലിവി ടാക്കീസ്. അവിടെ കണ്ട സിനിമകളുടെ ഓർമ്മകൾ പഴയ തലമുറയിൽപെട്ടവർ അയവിറക്കാറുണ്ട്. തീരദേശ ഗ്രാമങ്ങളിൽ പണ്ട് കാലത്ത് സാർവത്രികമായ കലാരൂപമായിരുന്നു ചവിട്ടുനാടകം. മുളവുകാട്ടും ചവിട്ടുനാടക സംഘങ്ങൾ സജീവമായിരുന്നു.അത്തപ്പൻ ആശാന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ. സുധീർ ആശാന്റെ ഒരു ഓണക്കളി ട്രൂപ്പു കൂടി ഉണ്ടായിരുന്നു. അനുപമ തീയറ്റേഴ്സ് എന്നപേരിൽ. പഴയ തലമുറയിലെ പ്രസിദ്ധ സംഗീത വിദ്വാനായ സാമുവേൽ ഭാഗവതർ മുളവുക്കാട്ടുകാരനാണ്. KPAC ഗ്രേസി മുളവുകാട് സ്വദേശിയാണ്. ഭാഗവതർ സാമുവേൽ ആശാന്റെ മകൾ. ഗ്രേസി KPAC നാടക ട്രൂപ്പിലെ അഭിനേതാവും ഗായികയുംഒക്കെയായിരുന്നു. കടലമ്മ ഉൾപെടെ അനവധി സിനിമകളിൽ അഭിനയിക്കുകയും പാട്ടുപാടുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. == നായരബലം. == വൈപ്പിൻകരയിലെ ഒരു ഗ്രാമം. സാംസ്ക്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ എന്നും വ്യക്തി മുദ്ര പതിപ്പിച്ച കലാകാരൻമാർ ഈ ഗ്രാമത്തിന് സ്വന്തം. ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ക്ഷേത്രമാണ് നായ രബലം ദേവി ക്ഷേത്രം. വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗ്രൗണ്ടിൽ വട്ടം കൂടിയായിരുന്നു സംസാരിക്കുന്നവരെ എന്നും കാണാറുണ്ട്.ഇത്തരം ആറോ ഏഴോ സംസ്ക്കാരിക വളയ വർത്തമാന ഗ്രൂപ്പുകൾ ഇന്നും സജീവമാണ്. ഒരു വളയത്തിൽ 10 മുതൽ 20 പേർ വരെ കാണും. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-46215-38|&#126;2026-46215-38]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-46215-38|talk]]) 00:00, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2026 (UTC) ജോൺ എബ്രാഹാമിന്റെ അമ്മയറിയാൻ സിനിമ പ്രദർശിപ്പിച്ചത് നായരബലം അബലവെളിയിൽ വെച്ചായിരുന്നു.ഞാനും അന്ന് ആ സിനിമ കാണാൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. സംവിധായകൻ ഉൾപെടെയുള്ള അണിയറ പ്രവർത്തകരെ അന്ന് അവിടെ വെച്ചു കണാൻപറ്റി. അത് മറക്കാനാവാത്ത ഓർമ്മ. ഒരിക്കൽ എഴുത്തുകാരി മാധവിക്കുട്ടി നായരബലത്ത് വന്നിരുന്നു. അന്ന് എഴുത്തുകാരിയോടൊപ്പം 3 മണിക്കൂറോളം ചിലവഴിക്കാൻ സാധിച്ചു. മഹേഷ്മങ്ങാട്ട് ഹനീഷ് പവിത്രൻ സുരേഷ് കാനപ്പിള്ളി തുടങ്ങിയവർ ഒന്നിച്ച് കമലദാസ് ഫോട്ടോ എടുക്കാൻ പോസ് ചെയ്തിരുന്നു. അന്ന് കഥാകാരിക്കൊപ്പം ഭർത്താവ് ദാസും ഉണ്ടായിരുന്നു. == കളക്ഷൻ ഏജന്റ്. == കേരളബാങ്ക് ലോൺ ആന്റ് ഡെപ്പോസിറ്റ് കളക്ടേഴ്സ് യൂണിയൻ. CITU യിൽ അഫിലേറ്റ് ചെയ്ത സംഘടന. സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് NV രാജൻ. സംസ്ഥാന സെക്രടറി TY ജോസ്. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ജില്ലകളിലുമുള്ള കേരളബാങ്ക് കളക്ഷൻ ഏജന്റുമാർ ഈ സംഘടനയിൽ അംഗങ്ങളാണ്. വർഷംതോറും ജില്ലാ കൺവെൻഷനുകളും സംസ്ഥാന സമ്മേളനങ്ങളും നടത്തിവരുന്നു. കൺവെൻഷനുകളിലൊക്കെ CPIMന്റെ സമുന്നത നേതാക്കൾ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. 35 വർഷത്തോളം കളക്ഷൻ ഏജന്റായി ജോലി ചെയ്തവർ വരെ ഇപ്പോൾ ഈ സംഘടനയിൽ ഉണ്ട്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-46215-38|~2026-46215-38]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-46215-38|talk]]) 12:47, 5 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC) == പ്രാണ സഖാ ഭഗവാൻ. == 2026 ആഗസ്റ്റ് മാസത്തിൽ ഓണാഘോഷത്തോടനുബന്ധിച്ച് പുട്ടപർത്തിയിലെ പ്രശാന്തിനിലയം കുൽവന്ത് ഹാളിൽ കേരളത്തിന്റെ സായിഭക്തർ അവതരിപ്പിച്ച നാടകം. സത്യസായി ബാല വികാസ് കുട്ടികളായിരുന്നു ഇതിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ. നാടകത്തിന്റെ പേര് പ്രാണസഖാ ഭഗവാൻ. രചന സാക്ഷാൽക്കാരം സായിശ്രീ സത്യസായി സമിതി കലൂർ. സംഗീതം സായി പ്രസാദ്. ആലാപനം വൈക്കം വിജയലഷ്മി സവിതാ സായി അഭിരാമി. നോർത്ത് പറവൂർ ശ്രീ സത്യസായി സമിതിയിലെ ബാലവികാസ് വിദ്യാർത്ഥികളായ ആദിദേവ് ആദിനാഥ് അക്ഷയ് കുമാർ തുടങ്ങിയവർ നാടകത്തിൽ വേഷമിട്ടു. ആദിദേവ് കുചേലന്റെ ഭാഗവും ആദിനാഥ് ദ്വാരക രാജധാനിയിലെ ഭടന്റെ വേഷവും അക്ഷയ് കുമാർ മഹാബലിയായും അഭിനയിച്ചു. പതിനായിരങ്ങൾ കണ്ട ആ നാടകം റേഡിയോ സായി എന്ന ചാനലിലൂടെ ലോകത്തെമ്പാടും ഉള്ള സായി ഭക്തർ ലൈവായി തന്നെ കണ്ടു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-46215-38|~2026-46215-38]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-46215-38|talk]]) 14:01, 5 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC) == മൊബൈൽ ഫോൺ സംഘടന. == കേരള സംസ്ഥാന മൊബൈൽ ഫോൺ വ്യാപാര സമിതി എറണാകുളം ഏരിയ കമ്മറ്റി ഭാരവാഹികൾ പ്രസിഡന്റ് ഷെയ്ഖ് അജിത്ത്. സെക്രട്ടറി റിഷാദ് ആർ ട്രഷറർ അൻസാർ. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-46215-38|~2026-46215-38]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-46215-38|talk]]) 01:50, 16 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC) == വ്യാപാരി വ്യവസായി സമിതി ഭാരവാഹികൾ. == കേരള സംസ്ഥാന വ്യാപാരി വ്യവസായി സമിതി എറണാകുളം ഏരിയ കമ്മറ്റി ഭാരവാഹികൾ. പ്രസിഡന്റ് എം കെ സുരേഷ് ബാബു. സെക്രട്ടറി ടി വി സന്തോഷ് ട്രഷറർ പി.എ സിദ്ധിക്. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-46215-38|~2026-46215-38]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-46215-38|talk]]) 15:36, 17 സെപ്റ്റംബർ 2026 (UTC) == പുത്തൻവേലിക്കര. == പ്രകൃതിഭംഗിയുള്ള ഗ്രാമം. കവി പുത്തൻവേലിക്കര സുകുമാരന്റെ ജന്മദേശം. ബാലസാഹിത്യകാരൻ എന്ന നിലയിൽ കൂടി പ്രശസ്തനായിരുന്നു. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/~2026-54346-73|~2026-54346-73]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:~2026-54346-73|talk]]) 10:15, 12 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) 3u0l2y61fwp9l349k34uyu8oayo7vki 4 670053 4675252 4669653 2026-10-11T15:05:42Z Vijayanrajapuram 21314 /* പ്രശസ്തരുടെ പേരിലുള്ള വിദ്യാലയങ്ങൾ */ 4675252 wikitext text/x-wiki ===പ്രശസ്തരുടെ പേരിലുള്ള വിദ്യാലയങ്ങൾ === {| class="wikitable sortable" !ക്രമ സംഖ്യ !പേര് !വിവരങ്ങൾക്കുള്ള കണ്ണി |- | 1 || [[അബ്ദുറഹിമാൻ സ്മാരകം യു.പി. സ്‍‍കൂൾ ചെണ്ടയാട്]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 2 || [[ആർ.വി.എസ്.എം.എച്ച്.എസ്.എസ്. പ്രയാർ]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 3 || [[ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പാപ്പിനിശ്ശേരി]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 4 || [[ഇ.എം. ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. ഫോർട്ടുകൊച്ചി]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 5 || [[ഇ.കെ. നായനാർ സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. വേങ്ങാട്]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 6 || [[എം.ജി.എം. ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. നായത്തോട്]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 7 || [[എ. കുഞ്ഞിരാമൻ അടിയോടി സ്മാരക ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പയ്യന്നൂർ]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 8 || [[എം.എ.എസ്.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്. എട്ടിക്കുളം]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 9 || [[എം.കെ.എ.എം.എച്ച്.എസ്സ്. പല്ലന]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 10 || [[എം.കെ.എസ്.എച്ച്.എസ്. കുട്ടമത്ത്]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 11 || [[എ.കെ.ജി.എസ്.ജിഎച്ച്.എസ്.എസ്. പെരളശ്ശേരി]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 12 || [[എം.ജി.എം.എൻ‍.എസ്സ്.എസ്സ്.എച്ച്.എസ്സ്. ളാക്കാട്ടൂർ]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 13 || [[എ.സി. കണ്ണൻ നായർ സ്മാരക ജി.യു.പി.എസ്. മേലാങ്കോട്ട്]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 14 || [[എൻ.എൻ. സ്മാരക യു.പി. സ്കൂൾ ആലക്കാട്]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 15 || [[എസ്.എൻ.ജി.എസ്.എസ്.യു.പി.എസ്. എടക്കുളം]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 16 || [[എസ്.ബി.വി.എസ്. ഗവ. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ പൻമനയിൽ]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 17 || [[എസ്.എ.എസ്.യു.പി.എസ്. വെങ്ങാനൂർ]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 18 || [[എസ്.ഡി.യുപി.എസ്. പൊൻകുന്നം]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 19 || [[ഒ. ചന്തുമേനോൻ സ്മാരക വലിയ മാടാവിൽ ഗവൺമെന്റ് യു.പി. സ്ക്കൂൾ]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 20 || [[കണ്ണശ്ശ സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് ഹയർസെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ കടപ്ര]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 21 || [[കെ ആർ നാരായണൻ ജി എൽ പി എസ്സ് കുറിച്ചിത്താനം]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 22 || [[കെ.എ.എം.യു.പി.എസ്. പല്ലന]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 23 || [[കെ.കെ.എം.ജി.വി.എച്ച്.എസ്.എസ്. ഇലിപ്പക്കുളം]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 24 || [[കെ.കെ. കുമാരപിള്ള സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്. കരുമാടി]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 25 || [[കെ.കെ.ടി.എം.ജി.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 26 || [[കെ പി ആർ ജി എസ് ജി വി എച്ച് എസ് എസ് കല്യാശ്ശേരി]] || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 27 || [[കെ. ടി മുഹമ്മദ് സ്മാരക ജി. എൽ. പി. എസ് പുതിയങ്ങാടി]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 28 || [[കെ.എം.ജി.വി.എച്ച്. എസ്.എസ്. തവനൂർ]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 29 || [[കോളിത്തട്ട് ആശാൻ മെമ്മോറിയൽ എൽ. പി. എസ്]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 30 || [[ഗണപത് എ യു പി സ്കൂൾ, രാമനാട്ടുകര]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 31 || [[ഗണപത് എ.യുപി.എസ്. കുതിരവട്ടം]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 32 || [[ഗണപത് എൽ. പി. എസ്. ചാലപ്പുറം]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 33 || [[ഗണപത് എൽ. പി. എസ്. വെസ്റ്റ് കല്ലായി]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 34 || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്സ് .എസ്സ് സദാനന്ദപുരം]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 35 || [[ഗവ. എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്. വയല]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 36 || [[ഗവ. പൊന്നറ ശ്രീധർ മെമ്മോറിയൽ മോഡൽ യു.പി.എസ്. മുട്ടത്തറ]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 37 || [[ഗവ. യു. പി. എസ് ഊരുട്ടമ്പലം]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 38 || [[ഗവൺമെന്റ് ഗേൾസ് വി.എച്ച്.എസ്.എസ് മണക്കാട്]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 39 || [[ഗാന്ധിജി ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം ഗവണ്മെന്റ് ഹൈസ്ക്കൂൾ ശാന്തിഗ്രാം]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 40 || [[ഗാന്ധിസ്മാരക ഹൈസ്കൂൾ അഷ്ടമിച്ചിറ]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 41 || [[ഗുരുദേവ സ്മാരക എൽ.പി.എസ്]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 42 || [[ജി കാർത്തികേയൻ സ്മാരക ജി.വി.ആന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. വെള്ളനാട്]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 43 || [[ജി. കെ. വി. എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. എറിയാട്]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 44 || [[ജി. ജി. എം. ജി. എച്ച്. എസ്. എസ്. ചാലപ്പുറം]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 45 || [[ജി. ജി. എൽ. പി. എസ്. ഈസ്റ്റ് കല്ലായി]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 46 || [[ജി. വി. രാജാ സ്പോട്​സ് സ്കൂൾ മൈലം]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 47 || [[ജി.എച്ച്.എസ്.എസ് കുമരനെല്ലൂർ]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 48 || [[ജി.ജി.ബി.എച്ച്.എസ്. ചാലപ്പുറം]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 49 || [[ജി.ജി.വി.എച്ച്. എസ്സ്. എസ്സ്. ഫറോക്ക്]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 50 || [[ഡി.ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. താനൂർ]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 51 || [[ഡോ. അംബേദ്കർ മെമ്മോറിയൽ യു.പി.എസ്. മുട്ടപ്പള്ളി]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 52 || [[ഡോ. ആയ്യത്താൻ ഗോപാലൻ മെമ്മോറിയൽ ഇ.എം.എച്ച്.എസ്സ്.എസ്സ്.]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 53 || [[തകഴി ജി യു പി എസ്]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 54 || [[തുഞ്ചൻ സ്മാരക ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം എച്ച്.എസ്. ഐരാണിമുട്ടം]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 55 || [[നെഹ്റു മെമ്മോറിയൽ കോ​ൺവെന്റ് എൽ പി എസ് വട്ടേക്കാട്]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 56 || [[പാട്യംഗോപാലൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവ.എച്ച്.എസ്. ചെറുവാഞ്ചേരി]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 57 || [[പി കെ വി എസ് എം യു പി സ്കൂൾ]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 58 || [[പി ജെ.എം.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. കണ്ടശ്ശാങ്കടവ്]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 59 || [[പി. ജെ. എം. എസ്. ജി. എൽ. പി. എസ്. കണ്ടശ്ശാങ്കടവ്]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 60 || [[പി.ടി.ചാക്കോ മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്സ്. കുണ്ടുതോട്]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 61 || [[പി.സി.എൻ.ജി.എച്ച്. എസ്.എസ്. മൂക്കുതല]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 62 || [[പ്രേംനസീർ മെമ്മോറിയൽ എച്ച്.എസ്.എസ്. കൂന്തള്ളൂർ]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 63 || [[മടിക്കൈ കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. മടിക്കൈ]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 64 || [[മഹാകവി പി. സ്മാരക ജി വി എച്ച് എസ് എസ് ബെള്ളിക്കോത്ത്]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 65 || [[യു.എം.എൽ.പി.എസ് തിരുവില്വാമല]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 66 || [[രാജാസ് എച്ച്.എസ്.എസ്. നീലേശ്വർ]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 67 || [[വി ആർ വി എം ഗവ എച്ച് എസ് എസ്, വയലാർ‍]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 68 || [[വി എസ് അച്യുതാനന്ദൻ സ്മാരക ജി എച്ച് എസ് എസ് പറവൂർ]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 69 || [[വി കെ വി എം എൽ പി എസ് കങ്ങഴ]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 70 || [[ശ്രീ അയ്യങ്കാളി മെമ്മോറിയൽ ജി.എം.ആർ.എസ്. വെള്ളായണി]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 71 || [[ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ മെമ്മോറിയൽ ചെറുവള്ളി]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 72 || [[ശ്രീ രാമ വർമ എസ്. എം ജി എൽ. പി. സ്കൂൾ കുമ്പളം]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 73 || [[സി. കൃഷ്ണൻ നായർ സ്മാരക ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പിലിക്കോട്]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 74 || [[സി.എച്ച്.എം.കെ.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. വളപട്ടണം]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 75 || [[സിഎച്ച്എംകെഎസ്ജിവിഎച്ച്എസ്എസ് കോട്ടപുറം]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 76 || [[റ്റി.വി.റ്റി.എം.എച്ച്.എസ്സ്. വെളിയം]]|| [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 77 || || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- | 78 || || [https://schoolwiki.in/sw/ddei സ്കൂൾവിക്കി] |- |} g6e52mgtjsp6dgixenxbpvj05r4oyz8 0 670286 4675471 4659360 2026-10-12T09:44:29Z TheGreatEditor024 211141 4675471 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization|name=കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷൻ|native_name=조선카톨릭교협회|native_name_lang=ko|image=File:Jangchung Catholic Church (15524500676).jpg|caption=ചാങ്‌ചുൻ കത്തീഡ്രലിന്റെ ഫോട്ടോ|abbreviation=KCA|former_name=조선천주교인협회|founder=ഉത്തരകൊറിയൻ സർക്കാർ|leader_title=ചെയർമാൻ|leader_name=സാമുവൽ ജാങ് ജെയ്-ഓൺ|language=[[Korean language|കൊറിയൻ]]|location=[[ഉത്തര കൊറിയ]]}} '''കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷൻ''' 1988-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഒരു സംഘടനയാണ്. ഇത് [[ഉത്തര കൊറിയ]]<nowiki/>യിലെ കത്തോലിക്കരെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. വത്തിക്കാൻ ഈ സംഘടനയെ അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും, [[ഹോളി സീ]]<nowiki/>യുമായി അനൗപചാരിക ബന്ധം പുലർത്തുന്നു. കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷൻ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് [[വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി ഓഫ് കൊറിയ]]<nowiki/>യാണ്, കൂടാതെ ഒരു ബഹുജന സംഘടനയായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ചെയർമാൻ [[സാമുവൽ ജാങ് ജെയ്-ഓൺ]] ആണ്. ഈ സംഘടനയെ മുമ്പ് (조선천주교인협회)അസോസിയേഷൻ ഓഫ് കൊറിയൻ കാത്തലിക്സ്") എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു, എന്നാൽ 1999 ജൂണിൽ പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://m.unityinfo.co.kr/11658|title=[통일신문] 북한의 6월 30일 - 「조선카톨릭교협회」결성|access-date=2026-01-07|date=2004-06-29|website=통일신문|language=ko}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":1">{{Citation|last=권|first=오국|title=조선카톨릭협회 (朝鮮Catholic協會)|url=https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0073882|work=한국민족문화대백과사전 [Encyclopedia of Korean Culture]|publisher=Academy of Korean Studies|language=ko|access-date=2026-01-07}}</ref> == ചരിത്രം == 1988 ജൂൺ 30-ന് ഉത്തരകൊറിയൻ സർക്കാർ കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷൻ സ്ഥാപിച്ചു. സ്ഥാപിതമായതുമുതൽ [[സാമുവൽ ചാങ് ജെയ്-ഓൺ]] സംഘടനയുടെ പ്രസിഡന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 1991-ൽ അസോസിയേഷൻ ഒരു മതബോധനഗ്രന്ഥവും പ്രാർത്ഥനാ പുസ്തകവും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. 1988-ൽ നിർമ്മിച്ച [[ചാങ്‌ചുങ് കത്തീഡ്രൽ]] കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷനാണ് നടത്തുന്നത്. ഇതിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് 200,000 [[ഉത്തര കൊറിയൻ വോൺ]] ചിലവായി.<ref name=":1" /> 2005-ൽ, [[ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ]] മാർപ്പാപ്പയുടെ മരണത്തെത്തുടർന്ന്, കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷൻ [[വത്തിക്കാൻ നഗരം|വത്തിക്കാനി]]<nowiki/>ലേക്ക് അനുശോചന സന്ദേശം അയച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.asianews.it/index.php?l=en&art=2980|title=North Korea sends condolences for Pope's death|access-date=2026-01-06|last=AsiaNews.it|website=www.asianews.it|language=en|archive-date=2026-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20260214014526/https://www.asianews.it/index.php?l=en&art=2980|url-status=dead}}</ref> [[ഫ്രാൻസിസ് മാർപ്പാപ്പ]]<nowiki/>യുടെ ദക്ഷിണ കൊറിയയിലേക്കുള്ള 4 ദിവസത്തെ സന്ദർശന വേളയിൽ, 2014 ഓഗസ്റ്റ് 18-ന് [[സോൾ|സോളിൽ]] നടക്കുന്ന പാപ്പൽ കുർബാനയിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷന്റെ ക്ഷണം അസോസിയേഷൻ നിരസിച്ചു.<ref>{{Cite news|last=AFP|date=2014-08-06|title=North Korea rejects offer to attend mass given by Pope Francis in Seoul|url=https://www.theguardian.com/world/2014/aug/06/north-korea-rejects-mass-pope-francis-seoul|access-date=2026-01-06|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> 2016-ൽ, അന്നത്തെ [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]]<nowiki/>ൻ പ്രസിഡന്റ് [[പാർക് ഗ്യുൻ ഹൈ]]<nowiki/>യെ വിമർശിച്ചുകൊണ്ട് അസോസിയേഷൻ ഒരു പ്രസ്താവന പുറത്തിറക്കി. മതപരമായ ഭാഷ ഉപയോഗിക്കുന്ന അവരുടെ അനുയായികളെ പ്രസ്താവനയിൽ അപലപിക്കുകയും ദക്ഷിണ കൊറിയൻ സർക്കാരിനെതിരെ കത്തോലിക്കർ മറ്റ് പൗരന്മാരുമായി ഐക്യപ്പെട്ടുവെന്ന് അവകാശപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://mashable.com/article/north-korea-catholic-church|title=North Korea's 'Catholic church' blasts South's president Park as 'satanic'|access-date=2026-01-06|last=Ho|first=Victoria|date=2016-04-01|website=Mashable|language=en}}</ref> == അവലംബം == ns1ndn6nbvens2gv4zt07pjo1xj5dgx 0 671625 4675391 4672654 2026-10-12T04:21:43Z Mnczubair 213142 4675391 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = എ.എൽ.പി.എസ് അക്കരപ്പുറം | image = | image_size = | caption = എ.എൽ.പി.എസ് അക്കരപ്പുറം | location = അക്കരപ്പുറം | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്) | established = {{Start date|1962|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = വണ്ടൂർ ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32050300407 | Kerala_school_code = 48503 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[ താലൂക്ക്| താലൂക്കിൽ]] [[തൂവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തൂവൂർ പഞ്ചായത്തിൽ]] അക്കരപ്പുറം എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എൽ.പി.എസ് അക്കരപ്പുറം'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48503|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-09}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=August 13, 2026}}</ref> [[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] വയനാട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1962 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== 450 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 18 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 2 ഏക്കർ 15 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48503|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-09}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://web.archive.org/web/20240613161711/https://schoolwiki.in/48503 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]" qau3ac1wegzf4h3hsjhvwojrm3d37v9 0 671626 4675398 4671172 2026-10-12T04:38:20Z Mnczubair 213142 4675398 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ജി.എൽ.പി.എസ് ചടങ്ങാംകുളം | image = | image_size = | caption = ജി.എൽ.പി.എസ് ചടങ്ങാംകുളം | location = നടുവത്ത് | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1909|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = വണ്ടൂർ ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32050300301 | Kerala_school_code = 48545 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[ താലൂക്ക്| താലൂക്കിൽ]] [[തിരുവാലി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരുവാലി പഞ്ചായത്തിൽ]] നടുവത്ത് എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ജി.എൽ.പി.എസ് ചടങ്ങാംകുളം'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48545|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-09}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=August 13, 2026}}</ref> [[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] വയനാട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1909 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== 1500 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 14 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 2.5 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48545|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-09}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://web.archive.org/web/20240612080311/https://schoolwiki.in/48545 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]" qxnpwt1uioep9je9sf278z1ubzzdujy 0 671627 4675392 4666275 2026-10-12T04:24:18Z Mnczubair 213142 [[സി.കെ.എ.ജി.എൽ.പി.എസ്. വാണിയമ്പലം]] താളിലോട്ടുള്ള തിരിച്ചുവിടൽ ഒഴിവാക്കി 4675392 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = സി.കെ.എ.ജി.എൽ.പി.എസ് വാണിയമ്പലം | image = | image_size = | caption = സി.കെ.എ.ജി.എൽ.പി.എസ് വാണിയമ്പലം | location = വാണിയമ്പലം | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1991|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = വണ്ടൂർ ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32050300605 | Kerala_school_code = 48540 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[ താലൂക്ക്| താലൂക്കിൽ]] [[വണ്ടൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വണ്ടൂർ പഞ്ചായത്തിൽ]] വാണിയമ്പലം എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''സി.കെ.എ.ജി.എൽ.പി.എസ് വാണിയമ്പലം'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48540|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-09}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=August 13, 2026}}</ref> [[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] വയനാട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1991 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== 1500 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 20 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 0.1340 Hecter വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48540|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-09}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://schoolwiki.in/48540 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] d33torq9bfrvnbjqqr5cpa8qkombdpt 0 671628 4675401 4666277 2026-10-12T04:41:42Z Mnczubair 213142 [[ജി.എൽ.പി.എസ്. ഉദിരംപൊയിൽ]] താളിലോട്ടുള്ള തിരിച്ചുവിടൽ ഒഴിവാക്കി 4675401 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ജി.എൽ.പി.എസ് ഉദിരംപൊയിൽ | image = | image_size = | caption = ജി.എൽ.പി.എസ് ഉദിരംപൊയിൽ | location = ഉതിരംപൊയിൽ | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1953|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = വണ്ടൂർ ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32050300115 | Kerala_school_code = 48539 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[ താലൂക്ക്| താലൂക്കിൽ]] [[ചോക്കാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചോക്കാട് പഞ്ചായത്തിൽ]] ഉതിരംപൊയിൽ എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ജി.എൽ.പി.എസ് ഉദിരംപൊയിൽ'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48539|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-09}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=August 13, 2026}}</ref> [[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] വയനാട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1953 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 7 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 1 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48539|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-09}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://schoolwiki.in/48539 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] ss5reu82p3hlhtaw71xh6yhqgpwpsiq 0 671629 4675395 4666279 2026-10-12T04:27:06Z Mnczubair 213142 [[ജി.എൽ.പി.എസ്. തൂവ്വൂർ]] താളിലോട്ടുള്ള തിരിച്ചുവിടൽ ഒഴിവാക്കി 4675395 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ജി.എൽ.പി.എസ് തൂവ്വൂർ | image = | image_size = | caption = ജി.എൽ.പി.എസ് തൂവ്വൂർ | location = തുവ്വൂർ | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1912|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = വണ്ടൂർ ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32050300405 | Kerala_school_code = 48538 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[ താലൂക്ക്| താലൂക്കിൽ]] [[തൂവ്വൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തൂവൂർ പഞ്ചായത്തിൽ]] തുവ്വൂർ എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ജി.എൽ.പി.എസ് തൂവ്വൂർ'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48538|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-09}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=August 13, 2026}}</ref> [[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] വയനാട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1912 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== 2200 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 18 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 95 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48538|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-09}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://schoolwiki.in/48538 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] e4npvi6w709khjmidvfnfr9f4kf4lye 0 671906 4675385 4667454 2026-10-12T03:57:32Z Mnczubair 213142 [[എംഎ.എൽ.പി.എസ്. ചാഴിയോട്]] താളിലോട്ടുള്ള തിരിച്ചുവിടൽ ഒഴിവാക്കി 4675385 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = എംഎ.എൽ.പി.എസ് ചാഴിയോട് | image = | image_size = | caption = എംഎ.എൽ.പി.എസ് ചാഴിയോട് | location = ചാഴിയോട് | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്) | established = {{Start date|1979|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = വണ്ടൂർ ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32050300119 | Kerala_school_code = 48508 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[ താലൂക്ക്| താലൂക്കിൽ]] [[കാളികാവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാളികാവ് പഞ്ചായത്തിൽ]] ചാഴിയോട് എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എംഎ.എൽ.പി.എസ് ചാഴിയോട്'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48508|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-09}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=August 13, 2026}}</ref> [[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] വയനാട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1979 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== 1087 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 12 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. ഒരു ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48508|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-09}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://schoolwiki.in/48508 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] 6dvo89k0ur21dtkcy2qfve4qxbnr0vj 0 671908 4675400 4667461 2026-10-12T04:41:04Z Mnczubair 213142 [[യു.എം.എ.എൽ.പി.എസ്. ചാത്തങ്ങോട്ടുപുറം]] താളിലോട്ടുള്ള തിരിച്ചുവിടൽ ഒഴിവാക്കി 4675400 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = യു.എം.എ.എൽ.പി.എസ് ചാത്തങ്ങോട്ടുപുറം | image = | image_size = | caption = യു.എം.എ.എൽ.പി.എസ് ചാത്തങ്ങോട്ടുപുറം | location = ചാത്തങ്ങോട്ടുപുറം | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്) | established = {{Start date|1960|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = വണ്ടൂർ ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32050300506 | Kerala_school_code = 48507 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[ താലൂക്ക്| താലൂക്കിൽ]] [[പോരൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പോരൂർ പഞ്ചായത്തിൽ]] ചാത്തങ്ങോട്ടുപുറം എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''യു.എം.എ.എൽ.പി.എസ് ചാത്തങ്ങോട്ടുപുറം'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48507|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-09}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=August 13, 2026}}</ref> [[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] വയനാട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1960 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== 500 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 4 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 1 ഏക്കർ 38 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48507|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-09}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://schoolwiki.in/48507 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] soh2acr76rfngr1t0e0xupcwjq9hkme 0 671909 4675384 4667463 2026-10-12T03:56:39Z Mnczubair 213142 [[എ.എൽ.പി.എസ്. അയനിക്കോട്]] താളിലോട്ടുള്ള തിരിച്ചുവിടൽ ഒഴിവാക്കി 4675384 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = എ.എൽ.പി.എസ് അയനിക്കോട് | image = | image_size = | caption = എ.എൽ.പി.എസ് അയനിക്കോട് | location = അയനിക്കോട് | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്) | established = {{Start date|1957|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = വണ്ടൂർ ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32050300505 | Kerala_school_code = 48506 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[ താലൂക്ക്| താലൂക്കിൽ]] [[പോരൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പോരൂർ പഞ്ചായത്തിൽ]] അയനിക്കോട് എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''എ.എൽ.പി.എസ് അയനിക്കോട്'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48506|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-09}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=August 13, 2026}}</ref> [[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] വയനാട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1957 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 6 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 1 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48506|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-10-09}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://schoolwiki.in/48506 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] d2477a0447wz7t29d0fzzdrj1nvixva 0 671912 4675406 4671174 2026-10-12T05:11:39Z Mnczubair 213142 4675406 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ജി.എൽ.പി.എസ് തിരുവാലി | image = | image_size = | caption = ജി.എൽ.പി.എസ് തിരുവാലി | location = തിരുവാലി | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1906|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = വണ്ടൂർ ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32050300302 | Kerala_school_code = 48536 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[ താലൂക്ക്| താലൂക്കിൽ]] [[തിരുവാലി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരുവാലി പഞ്ചായത്തിൽ]] തിരുവാലി എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ജി.എൽ.പി.എസ് തിരുവാലി'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48536|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-09}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=August 13, 2026}}</ref> [[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] വയനാട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1906 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== 2103 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 16 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 88Cents വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48536|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-09}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://web.archive.org/web/20240612110207/https://schoolwiki.in/48536 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]" p4wf9otfmqvje27caemm5d9e939zo04 0 671914 4675399 4671176 2026-10-12T04:39:46Z Mnczubair 213142 4675399 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ജി.എൽ.പി.എസ് ശാന്തിനഗർ | image = | image_size = | caption = ജി.എൽ.പി.എസ് ശാന്തിനഗർ | location = ശാന്തിനഗർ | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1955|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = വണ്ടൂർ ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32050300604 | Kerala_school_code = 48532 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[ താലൂക്ക്| താലൂക്കിൽ]] [[വണ്ടൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വണ്ടൂർ പഞ്ചായത്തിൽ]] ശാന്തിനഗർ എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ജി.എൽ.പി.എസ് ശാന്തിനഗർ'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48532|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-09}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=August 13, 2026}}</ref> [[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] വയനാട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1955 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== 1115 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 15 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 1 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48532|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-09}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://web.archive.org/web/20240612063946/https://schoolwiki.in/48532 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]" 12gim4140a789dokq8ppq8covuwztyn 0 671915 4675383 4671175 2026-10-12T03:55:10Z Mnczubair 213142 4675383 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ജി.എൽ.പി.എസ് പുൽവെട്ട | image = | image_size = | caption = ജി.എൽ.പി.എസ് പുൽവെട്ട | location = പുൽവെട്ട | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1946|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = വണ്ടൂർ ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32050300206 | Kerala_school_code = 48531 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[ താലൂക്ക്| താലൂക്കിൽ]] [[കരുവാരക്കുണ്ട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കരുവാരക്കുണ്ട് പഞ്ചായത്തിൽ]] പുൽവെട്ട എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ജി.എൽ.പി.എസ് പുൽവെട്ട'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48531|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-09}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=August 13, 2026}}</ref> [[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] വയനാട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1946 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== 925 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 12 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 1.5Acr വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48531|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-09}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://web.archive.org/web/20240612073451/https://schoolwiki.in/48531 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]" 8b3cvzuce2qhhnc164mha6ctiq8jzih 0 671916 4675393 4671157 2026-10-12T04:24:54Z Mnczubair 213142 4675393 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ജി.എം.എൽ.പി.എസ് പുല്ലങ്കോട് | image = | image_size = | caption = ജി.എം.എൽ.പി.എസ് പുല്ലങ്കോട് | location = സ്രാമ്പിക്കല്ല് | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1946|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = വണ്ടൂർ ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32050300707 | Kerala_school_code = 48530 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[ താലൂക്ക്| താലൂക്കിൽ]] [[ചോക്കാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചോക്കാട് പഞ്ചായത്തിൽ]] സ്രാമ്പിക്കല്ല് എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ജി.എം.എൽ.പി.എസ് പുല്ലങ്കോട്'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48530|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-09}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=August 13, 2026}}</ref> [[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] വയനാട് ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1946 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== 1132 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 14 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 0 ഏക്കർ 64 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/48530|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-09}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://web.archive.org/web/20240612070014/https://schoolwiki.in/48530 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വണ്ടൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]" hqtdsd08oywr9u0qerze4rn7jqw9iws 118 672201 4675311 4673815 2026-10-11T20:41:41Z The Squirrel Conspiracy 180062 Hoax image 4675311 wikitext text/x-wiki {{Draft article}} {{Short description|അക്ഷയ് അജിത് സംവിധാനം ചെയ്യുന്ന മലയാളം ചലച്ചിത്രം}} {{Use dmy dates|date=September 2026}} {{Infobox film | name = ദിൽ | image = | director = [[അക്ഷയ് അജിത്]] | story = സജി ബേബി | cinematography = അജിത് തോമസ് | editing = ടൈറ്റസ് | music = ഗോപി സുന്ദർ | country = ഇന്ത്യ | language = മലയാളം }} '''''ദിൽ''''' അക്ഷയ് അജിത് സംവിധാനം ചെയ്ത് അദ്ദേഹം തന്നെ പ്രധാന വേഷത്തിൽ അഭിനയിക്കുന്ന വരാനിരിക്കുന്ന ഇന്ത്യൻ മലയാളം ഭാഷാ വൈകാരിക സസ്പെൻസ് ത്രില്ലർ ചിത്രമാണ്.<ref>{{cite news|title=Filming commences for director Akshay Ajith's Dil|url=https://www.madhyamam.com/entertainment/movie-news/filming-commences-for-director-akshay-ajiths-dil-1557768|work=Madhyamam|access-date=27 September 2026}}</ref> പ്രണയം, പ്രതികാരം, വിശ്വാസം, വഞ്ചന എന്നിവയാണ് ചിത്രത്തിന്റെ പ്രമേയങ്ങൾ. 2026-ൽ [[ബെംഗളൂരു|ബെംഗളൂരുവിൽ]] ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ച ചിത്രം തുടർചിത്രീകരണത്തിനായി [[കേരളം|കേരളത്തിലേക്കും]] എത്തും.<ref>{{cite web |title=Dil Malayalam movie starts rolling at Bengaluru |url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/dil-malayalam-movie-starts-rolling-at-bengaluru-articleshow-6sd60kg |website=Asianet News Malayalam |access-date=27 September 2026}}</ref> == അഭിനേതാക്കൾ == ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിക്കുന്നവർ:<ref>{{cite web|url=https://www.madhyamam.com/entertainment/movie-news/filming-commences-for-director-akshay-ajiths-dil-1557768|title=Filming commences for director Akshay Ajith's Dil|access-date=27 September 2026|website=Madhyamam}}</ref> * അക്ഷയ് അജിത് * ആസിഫ് അലി * ഷൈൻ ടോം ചാക്കോ * ഹണി റോസ് * റിയാസ് ഖാൻ * വിനീത് തട്ടിൽ * സിദ്ദിഖ് * അദിതി രവി * ഡോ. ഗായത്രി == നിർമ്മാണം == === വികസനം === അക്ഷയ് അജിത് സംവിധാനം ചെയ്യുന്ന ചിത്രത്തിൽ അദ്ദേഹം തന്നെയാണ് പ്രധാന വേഷത്തിലെത്തുന്നത്. സജി ബേബിയാണ് ചിത്രത്തിന്റെ കഥ എഴുതിയത്.<ref>{{cite news|title=Akshay Ajith's new movie Dil shoot|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/akshay-ajith-new-movie-dil-shoot-cy0ovnn4|work=Mathrubhumi|access-date=27 September 2026}}</ref> വൈകാരിക സസ്പെൻസ് ത്രില്ലറായാണ് ചിത്രം വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. പ്രണയവും പ്രതികാരവും തമ്മിലുള്ള മാനസിക സംഘർഷമാണ് ചിത്രത്തിന്റെ പ്രധാന പ്രമേയം. ബന്ധങ്ങളിലെ വിശ്വാസവും വഞ്ചനയും ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രത്യാഘാതങ്ങളും ചിത്രം അവതരിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite web |title=Dil Malayalam movie starts rolling at Bengaluru |url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/dil-malayalam-movie-starts-rolling-at-bengaluru-articleshow-6sd60kg |website=Asianet News Malayalam |access-date=27 September 2026}}</ref> === ചിത്രീകരണം === 2026-ൽ ബെംഗളൂരുവിലാണ് ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചത്. കേരളത്തിലും ചിത്രീകരണം നടത്താൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു.<ref>{{cite web |title=Filming commences for director Akshay Ajith's Dil |url=https://www.madhyamam.com/entertainment/movie-news/filming-commences-for-director-akshay-ajiths-dil-1557768 |website=Madhyamam |access-date=27 September 2026}}</ref> == അണിയറപ്രവർത്തകർ == {| class="wikitable" |+ പ്രധാന അണിയറപ്രവർത്തകർ ! വിഭാഗം ! പേര് |- | സംവിധാനം | [[അക്ഷയ് അജിത്]] |- | കഥ | സജി ബേബി |- | ഛായാഗ്രഹണം | അജിത് തോമസ് |- | സംഗീതം | ഗോപി സുന്ദറും സിവിനും |- | എഡിറ്റിംഗ് | ടൈറ്റസ് |- | സഹസംവിധായകർ | ജിൻസും മാർട്ടിനും |- | അസിസ്റ്റന്റ് സംവിധായകർ | എൽദോസ്, ജെയിംസ്, ശരത് |- | കലാസംവിധാനം | ജീവമോൻ |- | വസ്ത്രാലങ്കാരം | സൂര്യ |- | മേക്കപ്പ് | റോണാക്സ് |- | നൃത്തസംവിധാനം | പ്രമേഷ് |- | സംഘട്ടനം | കലൈ കിംഗ്സ്റ്റൺ |- | പ്രൊഡക്ഷൻ കൺട്രോളർ | സജി പുതുപ്പള്ളി |- | പബ്ലിക് റിലേഷൻസ് | പി. ആർ. സുമേരൻ |} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} kizlm7r0bdbe9t4kxid2yz03nj6n19k 0 672257 4675328 4671698 2026-10-11T21:36:44Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675328 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = വി.എൽ.പി.സ്. കാരത്തൂർ | image = | image_size = | caption = വി.എൽ.പി.സ്. കാരത്തൂർ | location = [[കാരത്തൂർ]] | country = ഇന്ത്യ | coordinates = | other_name = | type = പൊതുവിദ്യാലയം (എയ്ഡഡ്) | established = {{Start date|1952|df=yes}} | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | district = മലപ്പുറം | educational_authority = തിരൂർ ഉപജില്ല | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | medium_of_language = മലയാളം | website = | udisce_code = 32051000310 | Kerala_school_code = 19729 }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[തിരൂർ താലൂക്ക്|തിരൂർ താലൂക്കിൽ]] [[തിരുനാവായ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരുനാവായ പഞ്ചായത്തിൽ]] [[കാരത്തൂർ]] എന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു എയ്ഡഡ് വിദ്യാലയമാണ് '''വി.എൽ.പി.സ്. കാരത്തൂർ'''.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19729|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-29}}</ref> കേരളസംസ്ഥാന പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനമാണ് ഇത്. <ref>{{Cite web|url=https://kys.udiseplus.gov.in/|title=udiseplus.gov.in|access-date=September 29, 2026}}</ref> [[തിരൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും]] പൊന്നാനി ലോകസഭ മണ്ഡലത്തിലുമായാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1952 ലാണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥാപിതമായത്. മലപ്പുറം ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും 20 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും 28 കിലോമീറ്റർ ദൂരമാണ് ഇങ്ങോട്ടുള്ളത്. ==ഭൗതിക സൗകര്യങ്ങൾ== 700 പുസ്തകങ്ങളുള്ള വായനശാലയും വായനാമുറിയും ഈ വിദ്യാലയത്തിനുണ്ട്. കമ്പ്യൂട്ടർ ലാബ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതിക്കായി അടുക്കളയും സ്കൂളിലുണ്ട്. ആകെ 11 ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. 75 സെന്റ് വിസ്തൃതിയുമുള്ള കാമ്പസാണ് ഈ വിദ്യാലയത്തിനുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/19729|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-29}}</ref> ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[https://web.archive.org/web/20251016065802/https://schoolwiki.in/19729 സ്കൂൾ വിക്കി വെബ്സൈറ്റ്] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ഉപജില്ലയിലെ വിദ്യാലയങ്ങൾ]]" 8mmwg8ag6yt7klcqxhqzk0zeia4f40i 0 672287 4675403 4672139 2026-10-12T04:56:37Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 4675403 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ഷാക്കിറ ജാസ്മിൻ | image = Shakira Jasmine Interview on Star Glam Magazine.png | birth_name = അലീഫ പുത്രി ഷാക്കിറ ജാസ്മിൻ | birth_date = {{birth date and age|2002|10|12}} | birth_place = സിമാഹി, പശ്ചിമ ജാവ, [[ഇന്തോനേഷ്യ]] | occupation = ഗായിക, നടി | years_active = 2013–പ്രസ്തുതം }} '''അലീഫ പുത്രി ഷാക്കിറ ജാസ്മിൻ''' (ജനനം: 12 ഒക്ടോബർ 2002) ഒരു [[ഇന്തോനേഷ്യ|ഇന്തോനേഷ്യൻ]] ഗായികയും നടിയുമാണ്. 'ദി വോയ്‌സ് കിഡ്‌സ് ഇന്തോനേഷ്യ' സീസൺ 1 എന്ന ടെലിവിഷൻ റിയാലിറ്റി ഷോയിലൂടെയാണ് ഇവർ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name="eventori">{{Cite web |last=Iqbal |first=Alvin |title=Shakira Jasmine, Penyanyi Jebolan The Voice Kids Indonesia Musim Pertama |url=https://eventori.id/shakira-jasmine-penyanyi-jebolan-the-voice-kids-indonesia-musim-pertama |website=Eventori |language=id |access-date=14 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422113758/https://eventori.id/shakira-jasmine-penyanyi-jebolan-the-voice-kids-indonesia-musim-pertama |archive-date=22 April 2023 |url-status=dead}}</ref> 2018-ൽ മ്യൂസിക്ക സ്റ്റുഡിയോസിന്റെ കീഴിൽ ഇവർ തന്റെ ആദ്യ സിംഗിൾ ആയ ''സ്റ്റാക്കിംഗ്'' പുറത്തിറക്കി.<ref name="sindonews">{{Cite news |title=Berjudul Stalking, Shakira Jasmine Rilis Single Pertamanya |url=https://photo.sindonews.com/gallery/30836/berjudul-stalking-shakira-jasmine-rilis-single-pertamanya |work=Sindonews |language=id |access-date=18 February 2022 |archive-date=2023-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422071216/https://photo.sindonews.com/gallery/30836/berjudul-stalking-shakira-jasmine-rilis-single-pertamanya |url-status=dead}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതം == 2002 ഒക്ടോബർ 12-ന് ഇന്തോനേഷ്യയിലെ പശ്ചിമ ജാവയിലുള്ള സിമാഹിയിലാണ് ഷാക്കിറ ജാസ്മിൻ ജനിച്ചത്.<ref name="indozone">{{Cite web |last=Kamis |date=6 February 2020 |title=Punya Vokal Unik Jadi Senjata Utama Shakira Jasmine |url=https://www.indozone.id/music/lNsxkV/punya-vokal-unik-jadi-senjata-utama-shakira-jasmine |website=Indozone |language=id |access-date=18 February 2022 |archive-date=21 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421214312/https://www.indozone.id/music/lNsxkV/punya-vokal-unik-jadi-senjata-utama-shakira-jasmine |url-status=dead }}</ref> തേഗു ഫിർമാൻ ആദിത്യയുടെയും ഇർമ റിയയുടെയും ഏക മകളാണ് ഇവർ. ഇവരുടെ പിതാവ് ഒരു [[ബേസ് ഗിറ്റാർ|ബേസ് ഗിറ്റാർ]] കലാകാരനും മാതാവ് ഒരു നർത്തകിയുമാണ്.<ref name="indozone" /> തന്റെ നാലാം വയസ്സു മുതൽ ഷാക്കിറ സംഗീതത്തെ സ്നേഹിച്ചിരുന്നു. ആറാം ക്ലാസിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ മാതാപിതാക്കൾ ഇവരെ സംഗീത ക്ലാസുകളിൽ ചേർത്തു.<ref name="sindonews2">{{Cite news |title=Perjuangan Panjang Shakira Jasmine di Dunia Musik Indonesia |url=https://lifestyle.sindonews.com/berita/1371013/157/perjuangan-panjang-shakira-jasmine-di-dunia-musik-indonesia |work=Sindonews |language=id |access-date=18 February 2022}}</ref> അരിയാന ഗ്രാൻഡെ തനിക്ക് ഏറെ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ ഒരു ഗായികയാണെന്ന് ഷാക്കിറ വ്യക്തമാക്കുന്നു. കൂടാതെ [[കെ-പോപ്പ്]] സംഗീതവും കൊറിയൻ ഗായികയായ ഐയുവും (IU) സംഗീതത്തിൽ തനിക്ക് മികച്ച ആശയങ്ങൾ നൽകാറുണ്ടെന്നും ഇവർ പറയുന്നു.<ref name="republika">{{Cite web |date=7 December 2020 |title=Inspirasi Shakira Jasmine Berkarier di Dunia Musik |url=https://republika.co.id/share/qkz4xw463 |website=Republika |language=id |access-date=18 February 2022}}</ref> == ഔദ്യോഗിക ജീവിതം == 2013-ൽ എസ്‌.സി.ടി.വി.യിലെ 'ലാ അക്കാദമിയ ജൂനിയർ ഇന്തോനേഷ്യ' എന്ന പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുത്തുകൊണ്ടാണ് ഷാക്കിറ തന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്. അതിൽ ആദ്യ 10 സ്ഥാനങ്ങളിൽ എത്തിയ ഇവർ ''ഷാ ലാക്ക'' എന്ന സ്റ്റേജ് നാമമാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്.<ref name="idntimes">{{Cite web |last=Azasya |first=Stella |date=8 July 2019 |title=10 Fakta Shakira Jasmine, Gadis Manis Jebolan Ajang Pencarian Bakat |url=https://www.idntimes.com/hype/entertainment/fakta-shakira-jasmine-00-xhpz6-tdz3qs |website=IDN Times |language=id |access-date=14 February 2026}}</ref> 2016-ൽ ഇവർ 'ദി വോയ്‌സ് കിഡ്‌സ് ഇന്തോനേഷ്യ'യിൽ പങ്കെടുത്തു. ലൈവ് ഷോ റൗണ്ട് വരെ എത്തിയ ഇവർ 24-ാം സ്ഥാനം കരസ്ഥമാക്കി.<ref name="eventori" /> ഈ ഷോയ്ക്ക് ശേഷം, 2017-ൽ ഗ്ലോബൽ ടിവിയിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത 'സൗണ്ട് ഓഫ് മൈ ലൈഫ്' എന്ന മ്യൂസിക്കൽ ഡ്രാമ പരമ്പരയിൽ ഇവർ അഭിനയിച്ചു. 2018-ൽ ഗായകൻ ഓൻസിനൊപ്പം 2018 ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഗാനമായ ''മെനക്ലുകാൻ ദുനിയ'' ഇവർ ആലപിച്ചു.<ref>{{Cite web |title=Once dan Shakira Jasmine Ikut Memeriahkan Asian Games 2018 dengan Rilis Lagu Menaklukkan Dunia |url=https://www.grid.id/read/04892405/once-dan-shakira-jasmine-ikut-memeriahkan-asian-games-2018-dengan-rilis-lagu-menaklukkan-dunia |website=Grid.id |language=id |access-date=18 February 2022}}</ref> 2018 ഒക്ടോബർ 26-ന് ഇവർ തന്റെ ആദ്യ സിംഗിൾ ആയ ''സ്റ്റാക്കിംഗ്'' പുറത്തിറക്കി. ഒരാളെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന എന്നാൽ അത് തുറന്നുപറയാൻ മടിക്കുന്ന ഒരു കൗമാരക്കാരിയെക്കുറിച്ചാണ് ഈ ഗാനം.<ref name="sindonews" /> 2019-ൽ ഇവർ ആദ്യമായി ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് അഭിനയിച്ചു. ജീന എസ്. നൂയർ സംവിധാനം ചെയ്ത് 2019 ജൂലൈ 11-ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ''ദുവാ ഗാരിസ് ബിരു'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് ഇവർ വേഷമിട്ടത്. == അവലംബം == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:2002-ൽ ജനിച്ചവർ]] 5j59799zfwmzypx5gg9229xilpk2ph6 0 672511 4675377 4674376 2026-10-12T03:40:05Z Pradeep717 21687 /* ഐതിഹ്യം */ 4675377 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = സാവിത്രി നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = River Savitri in Konkan.jpg | image_size = | image_caption = സാവിത്രി നദി | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = രാജ്യം | subdivision_name1 = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type2 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name2 = [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = ഏകദേശം {{convert|110|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = സാവിത്രി പോയന്റ്, [[മഹാബലേശ്വർ]] | source1_location = | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = ബാങ്കോട്ട്, ഹരിഹരേശ്വറിനു സമീപം, [[അറബിക്കടൽ]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Savitri river 1.jpg|thumb|സാവിത്രി നദി, മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] [[സത്താറ ജില്ല|സത്താറ ജില്ലയിലെ]] [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിൽ]] നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് നദികളിൽ ഒന്നാണ് '''സാവിത്രി നദി'''. മഹാബലേശ്വറിന് സമീപമുള്ള 'സാവിത്രി പോയിന്റ്' എന്ന സ്ഥലത്ത് നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഈ നദി, [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ]] ബാങ്കോട്ട് ഗ്രാമത്തിലൂടെ ഒഴുകി ഒടുവിൽ ഹരിഹരേശ്വറിന് സമീപം [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിൽ]] ചേരുന്നു.<ref name="sandmining">{{cite news|title=No sand mining till green nod, HC tells Maharashtra govt |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/No-sand-mining-till-green-nod-HC-tells-Maharashtra-govt/articleshow/7308171.cms |first=Swati |last=Deshpande |date=18 November 2011 |work=[[Times of India]] |location=Mumbai |access-date=3 Mar 2015}}</ref> പോലാഡ്പൂർ വരെ [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ]] പാറക്കെട്ടുകളും കുന്നുകളും നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെയും, തുടർന്ന് മഹാഡ്, മൺഗാവ്, ശ്രീവർദ്ധൻ എന്നീ താലൂക്കുകളിലെ പട്ടണങ്ങളിലൂടെയും ഇത് ഒഴുകുന്നു. സാവിത്രി നദിയുടെ തീരത്തായി നിരവധി ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. കപാഡെ, പോലാഡ്പൂർ, ബിർവാഡി എന്നിവിടങ്ങളിൽ വെച്ച് മറ്റ് പല ചെറിയ പോഷക നദികളും ഇതിൽ ലയിക്കുന്നു. ദസ്ഗാവ് എന്ന സ്ഥലത്തിന് സമീപം വലതുഭാഗത്ത് (വടക്ക്) നിന്ന് ഇതിൽ ചേരുന്ന 'കാൽ' നദിയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദി.<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/27843/11/11_chapter%202.pdf Savitri river basin]</ref> മഹാഡ് പട്ടണത്തിനു സമീപമുള്ള ഭാഗത്തു പോലും [[മഗ്ഗർ മുതല|മഗ്ഗർ മുതലകൾ]] ഈ നദിയിൽ ധാരാളം കാണപ്പെടുന്നു. <ref> https://www.thehindu.com/sci-tech/science/crocodiles-yield-to-flower-power-study-finds/article67263190.ece</ref> ==ഐതിഹ്യം== മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികളായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ]], [[കോയ്‌ന നദി|കോയ്‌ന]], [[വെന്ന നദി|വെന്ന]], [[ഗായത്രി നദി|ഗായത്രി]], സാവിത്രി എന്നിവ പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.<ref> https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar</ref> മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദികളുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി. യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രനോട്]] ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് വിഷ്ണുവും ശിവനും ബ്രഹ്മാവും യഥാക്രമം കൃഷ്ണ, വെന്ന, കൊയ്‌ന എന്നീ നദികളായി മാറി എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒപ്പം ഗായത്രിയും സാവിത്രിയും നദികളായി ഒഴുകുന്നു. ==അപകടം== 2016 ഓഗസ്റ്റ് 3-ന്, കനത്ത മഴയെത്തുടർന്ന് മഹാഡിനു സമീപമുള്ള, ബ്രിട്ടീഷ് കാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഒരു പാലം തകർന്നതിനെത്തുടർന്ന് 38-ൽ പരം ആളുകളെ കാണാതായതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/mumbai-goa-highway-bridge-collapses-2-buses-carrying-18-people-missing-2950787/|title=Mumbai-Goa highway bridge collapses, 2 buses carrying 18 people missing|date=2016-08-03|access-date=2016-08-03}}</ref> രണ്ട് സംസ്ഥാന ഗതാഗത ബസുകളും മറ്റ് നിരവധി വാഹനങ്ങളും നദിയിലേക്ക് പതിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/bridge-on-mumbai-goa-highway-collapses-due-to-heavy-rain-1439587|title=2 Dead, 20 Missing As British-Era Bridge On Mumbai-Goa Highway Collapses: 10 Updates|first=Anant R|last=Zanane|publisher=NDTV|date=3 August 2016|access-date=2022-11-30}}</ref>. തുടർന്ന് നടന്ന തിരച്ചിലിൽ 24 മൃതദേഹങ്ങൾ കണ്ടെടുത്തു. <ref>https://www.ndtv.com/india-news/mahad-mishap-toll-climbs-to-24-after-recovery-of-2-more-bodies-1440967</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നദികൾ]] 95y3bk91hzotkb5gnpwrwqtifajjr3g 4675378 4675377 2026-10-12T03:40:46Z Pradeep717 21687 /* ഐതിഹ്യം */ 4675378 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = സാവിത്രി നദി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = River Savitri in Konkan.jpg | image_size = | image_caption = സാവിത്രി നദി | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = രാജ്യം | subdivision_name1 = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type2 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name2 = [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = ഏകദേശം {{convert|110|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = സാവിത്രി പോയന്റ്, [[മഹാബലേശ്വർ]] | source1_location = | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = ബാങ്കോട്ട്, ഹരിഹരേശ്വറിനു സമീപം, [[അറബിക്കടൽ]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Savitri river 1.jpg|thumb|സാവിത്രി നദി, മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] [[സത്താറ ജില്ല|സത്താറ ജില്ലയിലെ]] [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിൽ]] നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് നദികളിൽ ഒന്നാണ് '''സാവിത്രി നദി'''. മഹാബലേശ്വറിന് സമീപമുള്ള 'സാവിത്രി പോയിന്റ്' എന്ന സ്ഥലത്ത് നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഈ നദി, [[റായ്ഗഡ് ജില്ല|റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ]] ബാങ്കോട്ട് ഗ്രാമത്തിലൂടെ ഒഴുകി ഒടുവിൽ ഹരിഹരേശ്വറിന് സമീപം [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിൽ]] ചേരുന്നു.<ref name="sandmining">{{cite news|title=No sand mining till green nod, HC tells Maharashtra govt |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/No-sand-mining-till-green-nod-HC-tells-Maharashtra-govt/articleshow/7308171.cms |first=Swati |last=Deshpande |date=18 November 2011 |work=[[Times of India]] |location=Mumbai |access-date=3 Mar 2015}}</ref> പോലാഡ്പൂർ വരെ [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ]] പാറക്കെട്ടുകളും കുന്നുകളും നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെയും, തുടർന്ന് മഹാഡ്, മൺഗാവ്, ശ്രീവർദ്ധൻ എന്നീ താലൂക്കുകളിലെ പട്ടണങ്ങളിലൂടെയും ഇത് ഒഴുകുന്നു. സാവിത്രി നദിയുടെ തീരത്തായി നിരവധി ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്. കപാഡെ, പോലാഡ്പൂർ, ബിർവാഡി എന്നിവിടങ്ങളിൽ വെച്ച് മറ്റ് പല ചെറിയ പോഷക നദികളും ഇതിൽ ലയിക്കുന്നു. ദസ്ഗാവ് എന്ന സ്ഥലത്തിന് സമീപം വലതുഭാഗത്ത് (വടക്ക്) നിന്ന് ഇതിൽ ചേരുന്ന 'കാൽ' നദിയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന പോഷകനദി.<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/27843/11/11_chapter%202.pdf Savitri river basin]</ref> മഹാഡ് പട്ടണത്തിനു സമീപമുള്ള ഭാഗത്തു പോലും [[മഗ്ഗർ മുതല|മഗ്ഗർ മുതലകൾ]] ഈ നദിയിൽ ധാരാളം കാണപ്പെടുന്നു. <ref> https://www.thehindu.com/sci-tech/science/crocodiles-yield-to-flower-power-study-finds/article67263190.ece</ref> ==ഐതിഹ്യം== മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികളായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ]], [[കോയ്‌ന നദി|കോയ്‌ന]], [[വെന്ന നദി|വെന്ന]], [[ഗായത്രി നദി, മഹാരാഷ്ട്ര|ഗായത്രി]], സാവിത്രി എന്നിവ പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.<ref> https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar</ref> മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദികളുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി. യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രനോട്]] ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് വിഷ്ണുവും ശിവനും ബ്രഹ്മാവും യഥാക്രമം കൃഷ്ണ, വെന്ന, കൊയ്‌ന എന്നീ നദികളായി മാറി എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒപ്പം ഗായത്രിയും സാവിത്രിയും നദികളായി ഒഴുകുന്നു. ==അപകടം== 2016 ഓഗസ്റ്റ് 3-ന്, കനത്ത മഴയെത്തുടർന്ന് മഹാഡിനു സമീപമുള്ള, ബ്രിട്ടീഷ് കാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഒരു പാലം തകർന്നതിനെത്തുടർന്ന് 38-ൽ പരം ആളുകളെ കാണാതായതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/mumbai-goa-highway-bridge-collapses-2-buses-carrying-18-people-missing-2950787/|title=Mumbai-Goa highway bridge collapses, 2 buses carrying 18 people missing|date=2016-08-03|access-date=2016-08-03}}</ref> രണ്ട് സംസ്ഥാന ഗതാഗത ബസുകളും മറ്റ് നിരവധി വാഹനങ്ങളും നദിയിലേക്ക് പതിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/bridge-on-mumbai-goa-highway-collapses-due-to-heavy-rain-1439587|title=2 Dead, 20 Missing As British-Era Bridge On Mumbai-Goa Highway Collapses: 10 Updates|first=Anant R|last=Zanane|publisher=NDTV|date=3 August 2016|access-date=2022-11-30}}</ref>. തുടർന്ന് നടന്ന തിരച്ചിലിൽ 24 മൃതദേഹങ്ങൾ കണ്ടെടുത്തു. <ref>https://www.ndtv.com/india-news/mahad-mishap-toll-climbs-to-24-after-recovery-of-2-more-bodies-1440967</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നദികൾ]] ajgpgoybp8pa6pxvp9hr5q6qtxup6et 0 672783 4675250 4675083 2026-10-11T14:31:37Z TheWikiholic 77980 4675250 wikitext text/x-wiki {{Notability}} {{Infobox writer | name = ഡോ. ആനന്ദൻ കെ.ആർ. | birth_place = [[നെല്ലായി]], [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]] | occupation = മനോരോഗവിദഗ്ധൻ, എഴുത്തുകാരൻ, അധ്യാപകൻ | language = മലയാളം | genre = നോവൽ, ബാലസാഹിത്യം, മാനസികാരോഗ്യ രചനകൾ | notableworks = ''അനന്തുവിന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ'', ''രാധാപർവം'' | awards = അഷിത സ്മാരക പുരസ്കാരം (2023, 2025), എസ്.കെ. പൊറ്റെക്കാട്ട് സ്മാരക പുരസ്കാരം (2023), ഒ.വി. വിജയൻ പുരസ്കാരം – പ്രത്യേക ജൂറി അവാർഡ് (2026) }} '''ഡോ. ആനന്ദൻ കെ.ആർ.''' (ആനന്ദൻ രാഘവൻ) ഒരു [[മലയാളം|മലയാള]] എഴുത്തുകാരനും മെഡിക്കൽ കോളേജ് അധ്യാപകനുമാണ്. അഷിത സ്മാരക പുരസ്കാരം (2023, 2025), എസ്.കെ. പൊറ്റെക്കാട്ട് സ്മാരക സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2023), ഒ.വി. വിജയൻ പുരസ്കാരം (2026) എന്നിവ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="madhyamam2023" /><ref name="athma2023" /><ref name="kaumudi2025" /><ref name="kaumudi2026" /> == ജീവിതരേഖ == [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിലെ [[നെല്ലായി]]യിൽ ജനിച്ചു. 21 വർഷം [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂർ മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ]] അധ്യാപകനായിരുന്നു. നിലവിൽ [[പെരിന്തൽമണ്ണ]]യിലെ എം.ഇ.എസ്. മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ അധ്യാപകനാണ്.<ref name="greenbooks">{{Cite web |url=https://greenbooksindia.com/dr-aanandan-k-r |title=Dr Aanandan KR |publisher=ഗ്രീൻ ബുക്സ് |access-date=2026-10-08 |language=ml}}</ref> ''മനസ്സിന്റെ ജീവശാസ്ത്രം'' (2009), ''ചുവന്ന സൗധങ്ങൾ'' (2016), ''മനഃസമാധാനം നേടാം'' (2016) തുടങ്ങിയ മാനസികാരോഗ്യ സംബന്ധിയായ ജനപ്രിയ രചനകളിലൂടെയാണ് എഴുത്തുജീവിതം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="greenbooks" /> പിന്നീട് നോവലുകളിലേക്കും ബാലസാഹിത്യത്തിലേക്കും തിരിഞ്ഞു. ഒന്നാം ക്ലാസ് മുതൽ പത്താം ക്ലാസ് വരെയുള്ള ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയുടെ ഓർമ്മകളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ''അനന്തുവിന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ'', ''രാധാപർവം'', ''ചെമന്ന ചെറകറ്റ പക്ഷി'', ''സാംബൻ'' എന്നിവയാണ് നോവലുകൾ.<ref name="greenbooks" /><ref name="athma2023" /><ref name="kaumudi2025" /><ref name="kaumudi2026" /> [[മുളങ്കുന്നത്തുകാവ്]] കേന്ദ്രമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ആരോഗ്യഗ്രാമം എന്ന സന്നദ്ധസംഘടനയുടെ പ്രസിഡന്റാണ്. 2001-ൽ ചാരിറ്റബിൾ സൊസൈറ്റീസ് ആക്ട് പ്രകാരം രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത ഈ സംഘടനയുടെ ഡയറക്ടർ എഴുത്തുകാരി [[സാറാ ജോസഫ്|സാറാ ജോസഫാണ്]]. ആരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം എന്നീ മേഖലകളിൽ സംഘടന പ്രവർത്തിക്കുന്നു. 2007 ജൂലൈ 30-ന് ആരംഭിച്ച 'ആരോഗ്യ കൗൺസലിങ് സെന്ററിന്' ആനന്ദൻ നേതൃത്വം നൽകുന്നു.<ref name="mhv">{{Cite web |url=https://mulankunnathukavuhealthyvillage.com/ |title=Mulankunnathukavu Healthy Village |publisher=മുളങ്കുന്നത്തുകാവ് ഹെൽത്തി വില്ലേജ് |access-date=2026-10-08 |language=en}}</ref><ref name="mhv-acc">{{Cite web |url=https://mulankunnathukavuhealthyvillage.com/about-us-contents/health-/arogya-counselling-centre.html |title=Arogya Counselling Centre |publisher=മുളങ്കുന്നത്തുകാവ് ഹെൽത്തി വില്ലേജ് |access-date=2026-10-08 |language=en}}</ref><ref name="greenbooks" /> == കൃതികൾ == === നോവലുകൾ === * ''അനന്തുവിന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ'' * ''രാധാപർവം'' * ''ചെമന്ന ചെറകറ്റ പക്ഷി'' * ''സാംബൻ'' === മറ്റു കൃതികൾ === * ''മനസ്സിന്റെ ജീവശാസ്ത്രം'' * ''ചുവന്ന സൗധങ്ങൾ'' * ''ടെൻഷൻ അകറ്റാം, മനഃസമാധാനം നേടാം'' * ''ദുഃഖമകറ്റാൻ'' * ''മനസ്സും ഫോക്‌ലോറും'' == പുരസ്കാരങ്ങൾ == * അഷിത സ്മാരക പുരസ്കാരം – ബാലസാഹിത്യം (2023) – ''അനന്തുവിന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ''<ref name="madhyamam2023">{{Cite news |url=https://www.madhyamam.com/culture/literature/ashitha-memorial-literature-award-to-subhash-chandran-1139653 |title=അഷിത സ്മാരക പുരസ്കാരം സുഭാഷ് ചന്ദ്രന് |work=മാധ്യമം |date=2023-03-16 |access-date=2026-10-08 |language=ml}}</ref> * എസ്.കെ. പൊറ്റെക്കാട്ട് സ്മാരക സാഹിത്യ പുരസ്കാരം – നോവൽ (2023) – ''രാധാപർവം''<ref name="athma2023">{{Cite news |url=https://athmaonline.in/sk-potekkad-literary-awards-announced/ |title=എസ്‌കെ പൊറ്റെക്കാട് സാഹിത്യ പുരസ്‌കാരങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു |work=ആത്മ ഓൺലൈൻ |date=2023-08-07 |access-date=2026-10-08 |language=ml}}</ref><ref name="kaumudi2023">{{Cite news |url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=1123836 |title=എസ്.കെ.പൊറ്റെക്കാട് പുരസ്കാരങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു |work=കേരള കൗമുദി |date=2023 |access-date=2026-10-08 |language=ml}}</ref> * അഷിത സ്മാരക പുരസ്കാരം – നോവൽ (2025) – ''ചെമന്ന ചെറകറ്റ പക്ഷി''<ref name="kaumudi2025">{{Cite news |url=https://keralakaumudi.com/local/thrissur/local-news-thrissur-1499329 |title=എം.മുകുന്ദന് അഷിതാ സ്മാരക പുരസ്കാരം |work=കേരള കൗമുദി |date=2025-03-16 |access-date=2026-10-08 |language=ml}}</ref><ref name="deshabhimani2025">{{Cite news |url=https://www.deshabhimani.com/News/kerala/m-mukundan-83045 |title=അഷിത സ്മാരക പുരസ്കാരം എം മുകുന്ദന് സമ്മാനിച്ചു |work=ദേശാഭിമാനി |date= |access-date=2026-10-08 |language=ml}}</ref><ref name="madhyamam2025">{{Cite news |url=https://www.madhyamam.com/culture/literature/ashita-memorial-awards-presented-1394409 |title=എഴുത്തുകാർ ഇൻസ്റ്റഗ്രാം വിട്ട് സമൂഹത്തിനിടയിലേക്ക് തിരികെ വരണം -എം. മുകുന്ദൻ |work=മാധ്യമം |date=2025-03-29 |access-date=2026-10-08 |language=ml}}</ref> * ഒ.വി. വിജയൻ പുരസ്കാരം – പ്രത്യേക ജൂറി അവാർഡ് (2026) – ''സാംബൻ''<ref name="kaumudi2026">{{Cite news |url=https://keralakaumudi.com/kerala/general/babu-kuzhimattam-1735710 |title=ഒ.വി.വിജയൻ പുരസ്കാരം ബാബു കുഴിമറ്റത്തിന് |work=കേരള കൗമുദി |date=2026-04-23 |access-date=2026-10-08 |language=ml}}</ref> == അവലംബം == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:ആനന്ദൻ കെ.ആർ.}} [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാള കഥാകൃത്തുക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാള ബാലസാഹിത്യകാരന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] j289lwqhsdub4p09t73itg6kxur9v67 0 672797 4675387 4675157 2026-10-12T03:58:52Z Vijayanrajapuram 21314 ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കാരക്കാട് സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രം]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4675387 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} പാലക്കാട്‌ ഷൊർണ്ണൂരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അതിപുരാതന മുരുകക്ഷേത്രം. 3rdcyjcqj422bkyw8noucl4sggadyvb 14 672807 4675235 2026-10-11T12:12:44Z Dvellakat 4080 'മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4675235 wikitext text/x-wiki മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള mgbc16y1zuu2r5guikkepc5vurti540 4675236 4675235 2026-10-11T12:13:02Z Dvellakat 4080 [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ തിരക്കഥാകൃത്തിനനുസരിച്ച്]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4675236 wikitext text/x-wiki മുതുകുളം രാഘവൻ പിള്ള [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ തിരക്കഥാകൃത്തിനനുസരിച്ച്]] iacr0e4enz1uoc0ndvy21g6r5vhfwrx 2 672808 4675248 2026-10-11T13:04:08Z 9abee7 223904 /* */ 4675248 wikitext text/x-wiki KL, 🇮🇳 lznz90o8ifu0nu7kr3djgz18ldgnhyq 3 672809 4675249 2026-10-11T13:28:39Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4675249 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: ABIJESH RS | ABIJESH RS | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 13:28, 11 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) c4col38x8q63c16mwytfwxyzf2uv4ta 0 672810 4675253 2026-10-11T15:07:31Z Vijayanrajapuram 21314 ' കണ്ണ‍ൂർ ജില്ലയിലെ പാപ്പിനിശ്ശേരി എന്ന സ്ഥലത്ത‍ുള്ള ഒര‍ു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പാപ്പിനിശ്ശേരി'''. പാപ്പിനിശ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4675253 wikitext text/x-wiki കണ്ണ‍ൂർ ജില്ലയിലെ പാപ്പിനിശ്ശേരി എന്ന സ്ഥലത്ത‍ുള്ള ഒര‍ു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പാപ്പിനിശ്ശേരി'''. പാപ്പിനിശ്ശേരി ഗ്രാമത്തിലെ പ്രമ‍ുഖ ഹയർ സെക്കൻററി സ്ക‍ൂളാണിത്. കണ്ണ‍ൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ പാപ്പിനിശ്ശേരി ഉപജില്ലയിലാണ് 1967 ൽ ഈ വിദ്യാലയം ആരംഭിച്ചത്. '''പാപ്പിനിശ്ശേരി പഞ്ചായത്ത് ഹൈസ്ക‍ൂൾ''' എന്നറിയപ്പെട്ടിര‍ുന്ന വിദ്യാലയം, കേരളത്തിലെ ആദ്യ മ‍ുഖ്യമന്ത്രിയായിര‍ുന്ന [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്|ഇ.എം.എസ് നമ്പ‍ൂതിരിപ്പാടിന്റെ]] പേരിലാണ് ഇപ്പോൾ അറിയപ്പെട‍ുന്നത്. 1998 ൽ ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ ഹയർ സെക്കൻററി ആരംഭിച്ച‍ു. 2010 ൽ ഗവൺമെൻറ് ഏറ്റെട‍ുത്തതോടെ പഞ്ചായത്ത് ഹൈസ്ക‍ൂൾ ഇ എം എസ് സ്മാരക ഗവ. ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്ക‍ൂളായി മാറി. പാപ്പിനിശ്ശേരി റെയിൽവെ സ്റ്റേഷന‍ു സമീപത്തായി പഴയങ്ങാടി റോഡിലാണ് ഈ സ്ക‍ൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യ‍ുന്നത്. എൻ എച്ച് 47 ൽ വളപട്ടണം പാലത്തിന് സമീപത്ത് നിന്ന‍ും ഏകദേശം 1500 മീറ്റർ മാറിയാണ് ഈ സ്ക‍ൂളിൻെറ സ്ഥാനം. സാഹിത്യകാരനായ [[ടി.പി. വേണുഗോപാലൻ|ടി.പി. വേണ‍ുഗോപാലൻ]], [[എം.വി. നികേഷ് കുമാർ|എം.വി. നികേഷ് ക‍ുമാർ]], ഡോക്യ‍ുമെൻററി സംവിധായകൻ പി. ബാലൻ, ഗായകൻ പി.പി. രതീഷ് ക‍ുമാർ, റേഡിയോ ജോക്കി രമേഷ് ക‍ുമാർ, കാഥികൻ [[എം.ആർ. പയ്യട്ടം]], കെ.വി. ശരത് ചന്ദ്രൻ (ആകാശവാണി), സിനിമാ നടൻ ബിജ‍ു ഇരിണാവ് തുടങ്ങിയവർ ഈ വിദ്യാലയത്തിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികളാണ്.{{Infobox school | name = ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. പാപ്പിനിശ്ശേരി | image =പ്രമാണം:13075 EMS Smaraka GHSS Pappinissery.jpg |image_size = 350px | alt = | caption = ഇ.എം.എസ്.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പാപ്പിനിശ്ശേരി | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|11.945283|lon= |75.3418491|display=title}} | type = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1967|06|10|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/13075|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 8 മുതൽ 12 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[പാപ്പിനിശ്ശേരി]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[കണ്ണൂർ]] | educational_authority = കണ്ണൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode = 670561 | website = https://schoolwiki.in/13075 | udisce_code = 32021300213 | Kerala_school_code = 13075 }} == ചരിത്രം == ആദ്യകാലത്ത‍് വിദ്യാഭ്യാസപരമായി ഏറെ പിന്നോക്കം നിന്നിര‍ുന്ന പ്രദേശമായിര‍ുന്ന‍ു പാപ്പിനിശ്ശേരി പടിഞ്ഞാർ. ഈ പ്രദേശത്തെ ഒരേയൊരു വിദ്യാലയം പാപ്പിനിശ്ശേരി വെസ്റ്റ് എൽ പി സ്ക‍ൂൾ ആയിര‍ുന്ന‍ു. അത‍ുകഴിഞ്ഞാൽ ച‍ുര‍ുക്കം ചിലർ ക‍ുറച്ച‍ുക‍ൂടി അകലെയ‍ുള്ള ആരോൺ യ‍ു പി സ്ക‍ൂളിലോ ഇരിണാവ് യ‍ു പി സ്കൂ‍‍ൂളിലോ ചെന്ന് പഠനം ത‍ുടര‍ും. ഹൈസ്ക‍ൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ചെറ‍ുക‍ുന്ന്, ചിറക്കൽ, അഴീക്കോട്, കല്ല്യാശ്ശേരി എന്നിവിടങ്ങളിൽ പോക‍ുമായിര‍ുന്ന‍ു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് പാപ്പിനിശ്ശേരി പടിഞ്ഞാർ ഭാഗത്ത് ഒര‍ു ഹൈസ്ക‍ൂൾ ഉണ്ടാകേണ്ടതിൻെറ ആവശ്യകത ഈ പ്രദേശത്ത‍ുകാർ ആലോചിക്ക‍ുകയ‍ും അതിൻെറ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 1967 ജ‍ൂണിൽ കരിക്കിൻക‍ുളത്തിനട‍ുത്ത‍ുള്ള ഒര‍ു നെയ്‍ത്ത‍ു കമ്പനി കെട്ടിടത്തിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്ക‍ുകയ‍ും ചെയ്ത‍ു. എന്നാൽ ഗവൺമെൻറ് അംഗീകാരം കിട്ടാൻ 5 ക്ളാസ് മ‍ുറികള‍ും 3 ഏക്കർ ഭ‍ൂമിയ‍ും സ്വര‍ൂപിക്കേണ്ടിയിര‍ുന്ന‍ു. ഇത്രയ‍ും സൗകര്യം ഒര‍ുക്ക‍ുവാൻ സ്കൂൾ കമ്മിറ്റിക്ക് കഴിയാത്തത‍ുകൊണ്ട് മാനേജ്മെൻറ് പഞ്ചായത്തിൻെറ കീഴിലാക്കാൻ തീര‍ുമാനിച്ച‍ു. അങ്ങനെ ഇന്ന‍ു കാണ‍ുന്ന സ്ഥലത്ത് സ്കൂൾ മാറ്റി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട‍ു. 1969-ലാണ് സ്പെഷ്യൽ ഓർഡർ പ്രകാരം സ്കൂളിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചത്. ആദ്യകാലത്ത് നാട്ട‍ുകാര‍ുടെ പ്രയത്നത്താൽ നിർമ്മിച്ച കെട്ടിടങ്ങള‍ും പിന്നീട് പഞ്ചായത്ത് നിർമ്മിച്ച കെട്ടിടങ്ങള‍ും ആണ് ഉണ്ടായിര‍ുന്നത്. 2010 ൽ പഞ്ചായത്ത് സ്കൂള‍ുകൾ സർക്കാർ ഏറ്റെട‍ുത്തതോടെ ഇത് ഇ.എം. എസ്. സ്മാരക ഗവ. ഹയർസെക്കൻററി സ്കൂൾ എന്ന് പ‍ുനർ നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ആരംഭത്തിൽ ഇ.പി. പത്‍മനാഭൻ ആയിര‍ുന്ന‍ു സ്ക‍ൂളിന്റെ ച‍ുമതല വഹിച്ചിര‍ുന്നത്. സ്ക‍ൂളിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചതോടെ സി ക‍ുഞ്ഞിരാമൻ ഹെഡ്മാസ്റ്ററായി നിയമിതനായി. 1998-99 വർഷത്തിൽ ഹൈസ്ക‍ൂൾ ഹയർസെക്കന്ററിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ട‍ു. ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == 1200 ൽപ്പരം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പഠനാന്തരീക്ഷം ഒരുക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. ജില്ലാ പഞ്ചായത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ, മോഡ‍ുലാർ ടോയ്‍ലറ്റ്, ഷീ ടോയ്‍ ലറ്റ്, കൗൺസിലിംഗ് റ‍ൂം, ഇൻസിനേറ്റർ, വെൻറിംഗ് മെഷീൻ, വേസ്റ്റ് ബിന്ന‍ുകൾ, തുടങ്ങിയവ ലഭ്യമായിട്ട‍ുണ്ട്. ഗേൾഫ്രണ്ട്‍ലീ വിശ്രമമ‍ുറിയുണ്ട്. സ്ക‍ൂള‍ും ഗ്രൗണ്ട‍ും ചേർന്ന് 4.8 ഏക്കർ ഭ‍ൂമിയിലാണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യ‍ുന്നത്. ഹൈസ്ക‍ൂളിന് 19 ഉം ഹയർ സെക്കൻററിക്ക് 6 ഉം ക്ലാസ് മ‍ുറികളാണ‍ുള്ളത്. സയൻസ് ലാബ്, എൽ.സി.ഡി മോണിറ്റർ സൗകര്യങ്ങള‍ുള്ള സ്മാർട്ട് ക്ളാസ്റ‍ൂം, ഏകദേശം ആറായിരത്തോളം പ‍ുസ്തകങ്ങളടങ്ങിയ സ്ക‍ൂൾ ലൈബ്രറി. വേനലിൽ പോല‍ും ധാരാളം വെള്ളം ലഭിക്കുന്ന കിണർ എന്നിവ ലഭ്യമാണ്`. സ്ക‍ൂൾ ബസ് സൗകര്യമുണ്ട്. സ്ക‍ൂളിലേക്ക് വേണ്ടുന്ന വൈദ്യ‍ുതി സോളാർ പവർ പ്ളാൻറിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. 8ofxipbrqyrwtpygrhjwe96z5jzc419 4675254 4675253 2026-10-11T15:09:41Z Vijayanrajapuram 21314 4675254 wikitext text/x-wiki കണ്ണ‍ൂർ ജില്ലയിലെ പാപ്പിനിശ്ശേരി എന്ന സ്ഥലത്ത‍ുള്ള ഒര‍ു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പാപ്പിനിശ്ശേരി'''. പാപ്പിനിശ്ശേരി ഗ്രാമത്തിലെ പ്രമ‍ുഖ ഹയർ സെക്കൻററി സ്ക‍ൂളാണിത്. കണ്ണ‍ൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ പാപ്പിനിശ്ശേരി ഉപജില്ലയിലാണ് 1967 ൽ ഈ വിദ്യാലയം ആരംഭിച്ചത്. '''പാപ്പിനിശ്ശേരി പഞ്ചായത്ത് ഹൈസ്ക‍ൂൾ''' എന്നറിയപ്പെട്ടിര‍ുന്ന വിദ്യാലയം, കേരളത്തിലെ ആദ്യ മ‍ുഖ്യമന്ത്രിയായിര‍ുന്ന [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്|ഇ.എം.എസ് നമ്പ‍ൂതിരിപ്പാടിന്റെ]] പേരിലാണ് ഇപ്പോൾ അറിയപ്പെട‍ുന്നത്. 1998 ൽ ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ ഹയർ സെക്കൻററി ആരംഭിച്ച‍ു. 2010 ൽ ഗവൺമെൻറ് ഏറ്റെട‍ുത്തതോടെ പഞ്ചായത്ത് ഹൈസ്ക‍ൂൾ ഇ എം എസ് സ്മാരക ഗവ. ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്ക‍ൂളായി മാറി. പാപ്പിനിശ്ശേരി റെയിൽവെ സ്റ്റേഷന‍ു സമീപത്തായി പഴയങ്ങാടി റോഡിലാണ് ഈ സ്ക‍ൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യ‍ുന്നത്. എൻ എച്ച് 47 ൽ വളപട്ടണം പാലത്തിന് സമീപത്ത് നിന്ന‍ും ഏകദേശം 1500 മീറ്റർ മാറിയാണ് ഈ സ്ക‍ൂളിൻെറ സ്ഥാനം. സാഹിത്യകാരനായ [[ടി.പി. വേണുഗോപാലൻ|ടി.പി. വേണ‍ുഗോപാലൻ]], [[എം.വി. നികേഷ് കുമാർ|എം.വി. നികേഷ് ക‍ുമാർ]], ഡോക്യ‍ുമെൻററി സംവിധായകൻ പി. ബാലൻ, ഗായകൻ പി.പി. രതീഷ് ക‍ുമാർ, റേഡിയോ ജോക്കി രമേഷ് ക‍ുമാർ, കാഥികൻ [[എം.ആർ. പയ്യട്ടം]], കെ.വി. ശരത് ചന്ദ്രൻ (ആകാശവാണി), സിനിമാ നടൻ ബിജ‍ു ഇരിണാവ് തുടങ്ങിയവർ ഈ വിദ്യാലയത്തിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികളാണ്.{{Infobox school | name = ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. പാപ്പിനിശ്ശേരി | image =പ്രമാണം:13075 EMS Smaraka GHSS Pappinissery.jpg |image_size = 350px | alt = | caption = ഇ.എം.എസ്.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പാപ്പിനിശ്ശേരി | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|11.945283|lon= |75.3418491|display=title}} | type = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1967|06|10|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/13075|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 8 മുതൽ 12 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[പാപ്പിനിശ്ശേരി]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[കണ്ണൂർ]] | educational_authority = കണ്ണൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode = 670561 | website = https://schoolwiki.in/13075 | udisce_code = 32021300213 | Kerala_school_code = 13075 }} == ചരിത്രം == ആദ്യകാലത്ത‍് വിദ്യാഭ്യാസപരമായി ഏറെ പിന്നോക്കം നിന്നിര‍ുന്ന പ്രദേശമായിര‍ുന്ന‍ു പാപ്പിനിശ്ശേരി പടിഞ്ഞാർ. ഈ പ്രദേശത്തെ ഒരേയൊരു വിദ്യാലയം പാപ്പിനിശ്ശേരി വെസ്റ്റ് എൽ പി സ്ക‍ൂൾ ആയിര‍ുന്ന‍ു. അത‍ുകഴിഞ്ഞാൽ ച‍ുര‍ുക്കം ചിലർ ക‍ുറച്ച‍ുക‍ൂടി അകലെയ‍ുള്ള ആരോൺ യ‍ു പി സ്ക‍ൂളിലോ ഇരിണാവ് യ‍ു പി സ്കൂ‍‍ൂളിലോ ചെന്ന് പഠനം ത‍ുടര‍ും. ഹൈസ്ക‍ൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ചെറ‍ുക‍ുന്ന്, ചിറക്കൽ, അഴീക്കോട്, കല്ല്യാശ്ശേരി എന്നിവിടങ്ങളിൽ പോക‍ുമായിര‍ുന്ന‍ു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് പാപ്പിനിശ്ശേരി പടിഞ്ഞാർ ഭാഗത്ത് ഒര‍ു ഹൈസ്ക‍ൂൾ ഉണ്ടാകേണ്ടതിൻെറ ആവശ്യകത ഈ പ്രദേശത്ത‍ുകാർ ആലോചിക്ക‍ുകയ‍ും അതിൻെറ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 1967 ജ‍ൂണിൽ കരിക്കിൻക‍ുളത്തിനട‍ുത്ത‍ുള്ള ഒര‍ു നെയ്‍ത്ത‍ു കമ്പനി കെട്ടിടത്തിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്ക‍ുകയ‍ും ചെയ്ത‍ു. എന്നാൽ ഗവൺമെൻറ് അംഗീകാരം കിട്ടാൻ 5 ക്ളാസ് മ‍ുറികള‍ും 3 ഏക്കർ ഭ‍ൂമിയ‍ും സ്വര‍ൂപിക്കേണ്ടിയിര‍ുന്ന‍ു. ഇത്രയ‍ും സൗകര്യം ഒര‍ുക്ക‍ുവാൻ സ്കൂൾ കമ്മിറ്റിക്ക് കഴിയാത്തത‍ുകൊണ്ട് മാനേജ്മെൻറ് പഞ്ചായത്തിൻെറ കീഴിലാക്കാൻ തീര‍ുമാനിച്ച‍ു. അങ്ങനെ ഇന്ന‍ു കാണ‍ുന്ന സ്ഥലത്ത് സ്കൂൾ മാറ്റി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട‍ു. 1969-ലാണ് സ്പെഷ്യൽ ഓർഡർ പ്രകാരം സ്കൂളിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചത്. ആദ്യകാലത്ത് നാട്ട‍ുകാര‍ുടെ പ്രയത്നത്താൽ നിർമ്മിച്ച കെട്ടിടങ്ങള‍ും പിന്നീട് പഞ്ചായത്ത് നിർമ്മിച്ച കെട്ടിടങ്ങള‍ും ആണ് ഉണ്ടായിര‍ുന്നത്. 2010 ൽ പഞ്ചായത്ത് സ്കൂള‍ുകൾ സർക്കാർ ഏറ്റെട‍ുത്തതോടെ ഇത് ഇ.എം. എസ്. സ്മാരക ഗവ. ഹയർസെക്കൻററി സ്കൂൾ എന്ന് പ‍ുനർ നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ആരംഭത്തിൽ ഇ.പി. പത്‍മനാഭൻ ആയിര‍ുന്ന‍ു സ്ക‍ൂളിന്റെ ച‍ുമതല വഹിച്ചിര‍ുന്നത്. സ്ക‍ൂളിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചതോടെ സി ക‍ുഞ്ഞിരാമൻ ഹെഡ്മാസ്റ്ററായി നിയമിതനായി. 1998-99 വർഷത്തിൽ ഹൈസ്ക‍ൂൾ ഹയർസെക്കന്ററിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ട‍ു. ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == 1200 ൽപ്പരം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പഠനാന്തരീക്ഷം ഒരുക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. ജില്ലാ പഞ്ചായത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ, മോഡ‍ുലാർ ടോയ്‍ലറ്റ്, ഷീ ടോയ്‍ ലറ്റ്, കൗൺസിലിംഗ് റ‍ൂം, ഇൻസിനേറ്റർ, വെൻറിംഗ് മെഷീൻ, വേസ്റ്റ് ബിന്ന‍ുകൾ, തുടങ്ങിയവ ലഭ്യമായിട്ട‍ുണ്ട്. ഗേൾഫ്രണ്ട്‍ലീ വിശ്രമമ‍ുറിയുണ്ട്. സ്ക‍ൂള‍ും ഗ്രൗണ്ട‍ും ചേർന്ന് 4.8 ഏക്കർ ഭ‍ൂമിയിലാണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യ‍ുന്നത്. ഹൈസ്ക‍ൂളിന് 19 ഉം ഹയർ സെക്കൻററിക്ക് 6 ഉം ക്ലാസ് മ‍ുറികളാണ‍ുള്ളത്. സയൻസ് ലാബ്, എൽ.സി.ഡി മോണിറ്റർ സൗകര്യങ്ങള‍ുള്ള സ്മാർട്ട് ക്ളാസ്റ‍ൂം, ഏകദേശം ആറായിരത്തോളം പ‍ുസ്തകങ്ങളടങ്ങിയ സ്ക‍ൂൾ ലൈബ്രറി. വേനലിൽ പോല‍ും ധാരാളം വെള്ളം ലഭിക്കുന്ന കിണർ എന്നിവ ലഭ്യമാണ്`. സ്ക‍ൂൾ ബസ് സൗകര്യമുണ്ട്. സ്ക‍ൂളിലേക്ക് വേണ്ടുന്ന വൈദ്യ‍ുതി സോളാർ പവർ പ്ളാൻറിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. == അവലംബം == 8qpu88emmcxb926yg0qhq8evtn1h27o 4675255 4675254 2026-10-11T15:18:06Z Vijayanrajapuram 21314 /* ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ */ 4675255 wikitext text/x-wiki കണ്ണ‍ൂർ ജില്ലയിലെ പാപ്പിനിശ്ശേരി എന്ന സ്ഥലത്ത‍ുള്ള ഒര‍ു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പാപ്പിനിശ്ശേരി'''. പാപ്പിനിശ്ശേരി ഗ്രാമത്തിലെ പ്രമ‍ുഖ ഹയർ സെക്കൻററി സ്ക‍ൂളാണിത്. കണ്ണ‍ൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ പാപ്പിനിശ്ശേരി ഉപജില്ലയിലാണ് 1967 ൽ ഈ വിദ്യാലയം ആരംഭിച്ചത്. '''പാപ്പിനിശ്ശേരി പഞ്ചായത്ത് ഹൈസ്ക‍ൂൾ''' എന്നറിയപ്പെട്ടിര‍ുന്ന വിദ്യാലയം, കേരളത്തിലെ ആദ്യ മ‍ുഖ്യമന്ത്രിയായിര‍ുന്ന [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്|ഇ.എം.എസ് നമ്പ‍ൂതിരിപ്പാടിന്റെ]] പേരിലാണ് ഇപ്പോൾ അറിയപ്പെട‍ുന്നത്. 1998 ൽ ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ ഹയർ സെക്കൻററി ആരംഭിച്ച‍ു. 2010 ൽ ഗവൺമെൻറ് ഏറ്റെട‍ുത്തതോടെ പഞ്ചായത്ത് ഹൈസ്ക‍ൂൾ ഇ എം എസ് സ്മാരക ഗവ. ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്ക‍ൂളായി മാറി. പാപ്പിനിശ്ശേരി റെയിൽവെ സ്റ്റേഷന‍ു സമീപത്തായി പഴയങ്ങാടി റോഡിലാണ് ഈ സ്ക‍ൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യ‍ുന്നത്. എൻ എച്ച് 47 ൽ വളപട്ടണം പാലത്തിന് സമീപത്ത് നിന്ന‍ും ഏകദേശം 1500 മീറ്റർ മാറിയാണ് ഈ സ്ക‍ൂളിൻെറ സ്ഥാനം. സാഹിത്യകാരനായ [[ടി.പി. വേണുഗോപാലൻ|ടി.പി. വേണ‍ുഗോപാലൻ]], [[എം.വി. നികേഷ് കുമാർ|എം.വി. നികേഷ് ക‍ുമാർ]], ഡോക്യ‍ുമെൻററി സംവിധായകൻ പി. ബാലൻ, ഗായകൻ പി.പി. രതീഷ് ക‍ുമാർ, റേഡിയോ ജോക്കി രമേഷ് ക‍ുമാർ, കാഥികൻ [[എം.ആർ. പയ്യട്ടം]], കെ.വി. ശരത് ചന്ദ്രൻ (ആകാശവാണി), സിനിമാ നടൻ ബിജ‍ു ഇരിണാവ് തുടങ്ങിയവർ ഈ വിദ്യാലയത്തിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികളാണ്.{{Infobox school | name = ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. പാപ്പിനിശ്ശേരി | image =പ്രമാണം:13075 EMS Smaraka GHSS Pappinissery.jpg |image_size = 350px | alt = | caption = ഇ.എം.എസ്.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പാപ്പിനിശ്ശേരി | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|11.945283|lon= |75.3418491|display=title}} | type = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1967|06|10|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/13075|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 8 മുതൽ 12 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[പാപ്പിനിശ്ശേരി]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[കണ്ണൂർ]] | educational_authority = കണ്ണൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode = 670561 | website = https://schoolwiki.in/13075 | udisce_code = 32021300213 | Kerala_school_code = 13075 }} == ചരിത്രം == ആദ്യകാലത്ത‍് വിദ്യാഭ്യാസപരമായി ഏറെ പിന്നോക്കം നിന്നിര‍ുന്ന പ്രദേശമായിര‍ുന്ന‍ു പാപ്പിനിശ്ശേരി പടിഞ്ഞാർ. ഈ പ്രദേശത്തെ ഒരേയൊരു വിദ്യാലയം പാപ്പിനിശ്ശേരി വെസ്റ്റ് എൽ പി സ്ക‍ൂൾ ആയിര‍ുന്ന‍ു. അത‍ുകഴിഞ്ഞാൽ ച‍ുര‍ുക്കം ചിലർ ക‍ുറച്ച‍ുക‍ൂടി അകലെയ‍ുള്ള ആരോൺ യ‍ു പി സ്ക‍ൂളിലോ ഇരിണാവ് യ‍ു പി സ്കൂ‍‍ൂളിലോ ചെന്ന് പഠനം ത‍ുടര‍ും. ഹൈസ്ക‍ൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ചെറ‍ുക‍ുന്ന്, ചിറക്കൽ, അഴീക്കോട്, കല്ല്യാശ്ശേരി എന്നിവിടങ്ങളിൽ പോക‍ുമായിര‍ുന്ന‍ു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് പാപ്പിനിശ്ശേരി പടിഞ്ഞാർ ഭാഗത്ത് ഒര‍ു ഹൈസ്ക‍ൂൾ ഉണ്ടാകേണ്ടതിൻെറ ആവശ്യകത ഈ പ്രദേശത്ത‍ുകാർ ആലോചിക്ക‍ുകയ‍ും അതിൻെറ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 1967 ജ‍ൂണിൽ കരിക്കിൻക‍ുളത്തിനട‍ുത്ത‍ുള്ള ഒര‍ു നെയ്‍ത്ത‍ു കമ്പനി കെട്ടിടത്തിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്ക‍ുകയ‍ും ചെയ്ത‍ു. എന്നാൽ ഗവൺമെൻറ് അംഗീകാരം കിട്ടാൻ 5 ക്ളാസ് മ‍ുറികള‍ും 3 ഏക്കർ ഭ‍ൂമിയ‍ും സ്വര‍ൂപിക്കേണ്ടിയിര‍ുന്ന‍ു. ഇത്രയ‍ും സൗകര്യം ഒര‍ുക്ക‍ുവാൻ സ്കൂൾ കമ്മിറ്റിക്ക് കഴിയാത്തത‍ുകൊണ്ട് മാനേജ്മെൻറ് പഞ്ചായത്തിൻെറ കീഴിലാക്കാൻ തീര‍ുമാനിച്ച‍ു. അങ്ങനെ ഇന്ന‍ു കാണ‍ുന്ന സ്ഥലത്ത് സ്കൂൾ മാറ്റി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട‍ു. 1969-ലാണ് സ്പെഷ്യൽ ഓർഡർ പ്രകാരം സ്കൂളിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചത്. ആദ്യകാലത്ത് നാട്ട‍ുകാര‍ുടെ പ്രയത്നത്താൽ നിർമ്മിച്ച കെട്ടിടങ്ങള‍ും പിന്നീട് പഞ്ചായത്ത് നിർമ്മിച്ച കെട്ടിടങ്ങള‍ും ആണ് ഉണ്ടായിര‍ുന്നത്. 2010 ൽ പഞ്ചായത്ത് സ്കൂള‍ുകൾ സർക്കാർ ഏറ്റെട‍ുത്തതോടെ ഇത് ഇ.എം. എസ്. സ്മാരക ഗവ. ഹയർസെക്കൻററി സ്കൂൾ എന്ന് പ‍ുനർ നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ആരംഭത്തിൽ ഇ.പി. പത്‍മനാഭൻ ആയിര‍ുന്ന‍ു സ്ക‍ൂളിന്റെ ച‍ുമതല വഹിച്ചിര‍ുന്നത്. സ്ക‍ൂളിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചതോടെ സി ക‍ുഞ്ഞിരാമൻ ഹെഡ്മാസ്റ്ററായി നിയമിതനായി. 1998-99 വർഷത്തിൽ ഹൈസ്ക‍ൂൾ ഹയർസെക്കന്ററിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ട‍ു. ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == 1200 ൽപ്പരം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പഠനാന്തരീക്ഷം ഒരുക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. ജില്ലാ പഞ്ചായത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ, മോഡ‍ുലാർ ടോയ്‍ലറ്റ്, ഷീ ടോയ്‍ ലറ്റ്, കൗൺസിലിംഗ് റ‍ൂം, ഇൻസിനേറ്റർ, വെൻറിംഗ് മെഷീൻ, വേസ്റ്റ് ബിന്ന‍ുകൾ, തുടങ്ങിയവ ലഭ്യമായിട്ട‍ുണ്ട്. ഗേൾഫ്രണ്ട്‍ലീ വിശ്രമമ‍ുറിയുണ്ട്. സ്ക‍ൂള‍ും ഗ്രൗണ്ട‍ും ചേർന്ന് 4.8 ഏക്കർ ഭ‍ൂമിയിലാണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യ‍ുന്നത്. ഹൈസ്ക‍ൂളിന് 19 ഉം ഹയർ സെക്കൻററിക്ക് 6 ഉം ക്ലാസ് മ‍ുറികളാണ‍ുള്ളത്. സയൻസ് ലാബ്, എൽ.സി.ഡി മോണിറ്റർ സൗകര്യങ്ങള‍ുള്ള സ്മാർട്ട് ക്ളാസ്റ‍ൂം, ഏകദേശം ആറായിരത്തോളം പ‍ുസ്തകങ്ങളടങ്ങിയ സ്ക‍ൂൾ ലൈബ്രറി. വേനലിൽ പോല‍ും ധാരാളം വെള്ളം ലഭിക്കുന്ന കിണർ എന്നിവ ലഭ്യമാണ്`. സ്ക‍ൂൾ ബസ് സൗകര്യമുണ്ട്. സ്ക‍ൂളിലേക്ക് വേണ്ടുന്ന വൈദ്യ‍ുതി സോളാർ പവർ പ്ലാൻറിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. == അവലംബം == 4ydzjhe7lefl63ctvcstkx4t72f6zc1 4675256 4675255 2026-10-11T15:26:11Z Vijayanrajapuram 21314 4675256 wikitext text/x-wiki [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണ‍ൂർ]] ജില്ലയിലെ പാപ്പിനിശ്ശേരി എന്ന സ്ഥലത്ത‍ുള്ള ഒര‍ു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പാപ്പിനിശ്ശേരി'''. [[പാപ്പിനിശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പാപ്പിനിശ്ശേരി]] ഗ്രാമത്തിലെ പ്രമ‍ുഖ ഹയർ സെക്കൻററി സ്കൂളാണിത്. കണ്ണ‍ൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ പാപ്പിനിശ്ശേരി ഉപജില്ലയിലാണ് 1967 ൽ ഈ വിദ്യാലയം ആരംഭിച്ചത്. '''പാപ്പിനിശ്ശേരി പഞ്ചായത്ത് ഹൈസ്കൂൾ''' എന്നറിയപ്പെട്ടിര‍ുന്ന വിദ്യാലയം, കേരളത്തിലെ ആദ്യ മ‍ുഖ്യമന്ത്രിയായിര‍ുന്ന [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്|ഇ.എം.എസ് നമ്പ‍ൂതിരിപ്പാടിന്റെ]] പേരിലാണ് ഇപ്പോൾ അറിയപ്പെട‍ുന്നത്. 1998 ൽ ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ ഹയർ സെക്കൻററി ആരംഭിച്ച‍ു. 2010 ൽ ഗവൺമെൻറ് ഏറ്റെട‍ുത്തതോടെ പഞ്ചായത്ത് ഹൈസ്ക‍ൂൾ, ഇ എം എസ് സ്മാരക ഗവ. ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്ക‍ൂളായി മാറി. പാപ്പിനിശ്ശേരി റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനു സമീപത്തായി പഴയങ്ങാടി റോഡിലാണ് ഈ സ്ക‍ൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യ‍ുന്നത്. എൻ എച്ച് 47 ൽ [[വളപട്ടണം]] പാലത്തിന് സമീപത്ത് നിന്ന‍ും ഏകദേശം 1500 മീറ്റർ മാറിയാണ് ഈ സ്ക‍ൂളിന്റെ സ്ഥാനം. സാഹിത്യകാരനായ [[ടി.പി. വേണുഗോപാലൻ|ടി.പി. വേണ‍ുഗോപാലൻ]], പത്രപ്രവർത്തകനായ [[എം.വി. നികേഷ് കുമാർ|എം.വി. നികേഷ് ക‍ുമാർ]], ഡോക്യ‍ുമെൻററി സംവിധായകൻ പി. ബാലൻ, ഗായകൻ പി.പി. രതീഷ് ക‍ുമാർ, റേഡിയോ ജോക്കി രമേഷ് ക‍ുമാർ, കാഥികൻ [[എം.ആർ. പയ്യട്ടം]], കെ.വി. ശരത് ചന്ദ്രൻ (ആകാശവാണി), സിനിമാ നടൻ ബിജ‍ു ഇരിണാവ് തുടങ്ങിയവർ ഈ വിദ്യാലയത്തിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികളാണ്.{{Infobox school | name = ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. പാപ്പിനിശ്ശേരി | image =പ്രമാണം:13075 EMS Smaraka GHSS Pappinissery.jpg |image_size = 350px | alt = | caption = ഇ.എം.എസ്.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പാപ്പിനിശ്ശേരി | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|11.945283|lon= |75.3418491|display=title}} | type = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1967|06|10|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/13075|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 8 മുതൽ 12 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[പാപ്പിനിശ്ശേരി]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[കണ്ണൂർ]] | educational_authority = കണ്ണൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode = 670561 | website = https://schoolwiki.in/13075 | udisce_code = 32021300213 | Kerala_school_code = 13075 }} == ചരിത്രം == ആദ്യകാലത്ത‍് വിദ്യാഭ്യാസപരമായി ഏറെ പിന്നോക്കം നിന്നിര‍ുന്ന പ്രദേശമായിര‍ുന്ന‍ു പാപ്പിനിശ്ശേരി പടിഞ്ഞാർ. ഈ പ്രദേശത്തെ ഒരേയൊരു വിദ്യാലയം പാപ്പിനിശ്ശേരി വെസ്റ്റ് എൽ പി സ്കൂൾ ആയിര‍ുന്ന‍ു. അത‍ുകഴിഞ്ഞാൽ ച‍ുര‍ുക്കം ചിലർ ക‍ുറച്ച‍ുക‍ൂടി അകലെയ‍ുള്ള ആരോൺ യു.പി. സ്കൂളിലോ ഇരിണാവ് യ‍ു പി സ്കൂളിലോ ചെന്ന് പഠനം ത‍ുടര‍ും. ഹൈസ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ചെറ‍ുക‍ുന്ന്, ചിറക്കൽ, അഴീക്കോട്, കല്ല്യാശ്ശേരി എന്നിവിടങ്ങളിൽ പോക‍ുമായിര‍ുന്ന‍ു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് പാപ്പിനിശ്ശേരി പടിഞ്ഞാർ ഭാഗത്ത് ഒര‍ു ഹൈസ്കൂൾ ഉണ്ടാകേണ്ടതിൻെറ ആവശ്യകത ഈ പ്രദേശത്തൂകാർ ആലോചിക്ക‍ുകയും അതിൻെറ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 1967 ജ‍ൂണിൽ കരിക്കിൻകുളത്തിനട‍ുത്ത‍ുള്ള ഒരു നെയ്‍ത്ത‍ു കമ്പനി കെട്ടിടത്തിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്ക‍ുകയ‍ും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഗവൺമെൻറ് അംഗീകാരം കിട്ടാൻ 5 ക്ളാസ് മ‍ുറികള‍ും 3 ഏക്കർ ഭ‍ൂമിയ‍ും സ്വര‍ൂപിക്കേണ്ടിയിരുന്നു. ഇത്രയ‍ും സൗകര്യം ഒരുക്കുവാൻ സ്കൂൾ കമ്മിറ്റിക്ക് കഴിയാത്തതുകൊണ്ട് മാനേജ്മെൻറ് പഞ്ചായത്തിന്റെ കീഴിലാക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെ ഇന്നു കാണുന്ന സ്ഥലത്ത് സ്കൂൾ മാറ്റി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. 1969-ലാണ് സ്പെഷ്യൽ ഓർഡർ പ്രകാരം സ്കൂളിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചത്. ആദ്യകാലത്ത് നാട്ടുകാരുടെ പ്രയത്നത്താൽ നിർമ്മിച്ച കെട്ടിടങ്ങളും പിന്നീട് പഞ്ചായത്ത് നിർമ്മിച്ച കെട്ടിടങ്ങള‍ും ആണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. 2010 ൽ പഞ്ചായത്ത് സ്കൂളുകൾ സർക്കാർ ഏറ്റെടുത്തതോടെ ഇത് ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവ. ഹയർസെക്കൻററി സ്കൂൾ എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ആരംഭത്തിൽ ഇ.പി. പത്‍മനാഭൻ ആയിരുന്നു സ്ക‍ൂളിന്റെ ച‍ുമതല വഹിച്ചിരുന്നത്. സ്കൂളിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചതോടെ സി ക‍ുഞ്ഞിരാമൻ ഹെഡ്മാസ്റ്ററായി നിയമിതനായി. 1998-99 വർഷത്തിൽ ഹൈസ്കൂൾ ഹയർസെക്കന്ററിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == 1200 ൽപ്പരം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പഠനാന്തരീക്ഷം ഒരുക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. ജില്ലാ പഞ്ചായത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ, മോഡ‍ുലാർ ടോയ്‍ലറ്റ്, ഷീ ടോയ്‍ ലറ്റ്, കൗൺസിലിംഗ് റ‍ൂം, ഇൻസിനേറ്റർ, വെൻറിംഗ് മെഷീൻ, വേസ്റ്റ് ബിന്ന‍ുകൾ, തുടങ്ങിയവ ലഭ്യമായിട്ട‍ുണ്ട്. ഗേൾഫ്രണ്ട്‍ലീ വിശ്രമമ‍ുറിയുണ്ട്. സ്ക‍ൂള‍ും ഗ്രൗണ്ട‍ും ചേർന്ന് 4.8 ഏക്കർ ഭ‍ൂമിയിലാണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യ‍ുന്നത്. ഹൈസ്ക‍ൂളിന് 19 ഉം ഹയർ സെക്കൻററിക്ക് 6 ഉം ക്ലാസ് മ‍ുറികളാണ‍ുള്ളത്. സയൻസ് ലാബ്, എൽ.സി.ഡി മോണിറ്റർ സൗകര്യങ്ങള‍ുള്ള സ്മാർട്ട് ക്ളാസ്റ‍ൂം, ഏകദേശം ആറായിരത്തോളം പ‍ുസ്തകങ്ങളടങ്ങിയ സ്ക‍ൂൾ ലൈബ്രറി. വേനലിൽ പോല‍ും ധാരാളം വെള്ളം ലഭിക്കുന്ന കിണർ എന്നിവ ലഭ്യമാണ്`. സ്ക‍ൂൾ ബസ് സൗകര്യമുണ്ട്. സ്ക‍ൂളിലേക്ക് വേണ്ടുന്ന വൈദ്യ‍ുതി സോളാർ പവർ പ്ലാൻറിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. == അവലംബം == t02gsw56qeimbjdmebbltwal34wrcwt 4675257 4675256 2026-10-11T15:33:40Z Vijayanrajapuram 21314 4675257 wikitext text/x-wiki [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണ‍ൂർ]] ജില്ലയിലെ പാപ്പിനിശ്ശേരി എന്ന സ്ഥലത്ത‍ുള്ള ഒര‍ു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പാപ്പിനിശ്ശേരി'''. [[പാപ്പിനിശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പാപ്പിനിശ്ശേരി]] ഗ്രാമത്തിലെ പ്രമ‍ുഖ ഹയർ സെക്കൻററി സ്കൂളാണിത്. കണ്ണ‍ൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ പാപ്പിനിശ്ശേരി ഉപജില്ലയിലാണ് 1967 ൽ ഈ വിദ്യാലയം ആരംഭിച്ചത്. '''പാപ്പിനിശ്ശേരി പഞ്ചായത്ത് ഹൈസ്കൂൾ''' എന്നറിയപ്പെട്ടിര‍ുന്ന വിദ്യാലയം, കേരളത്തിലെ ആദ്യ മ‍ുഖ്യമന്ത്രിയായിര‍ുന്ന [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്|ഇ.എം.എസ് നമ്പ‍ൂതിരിപ്പാടിന്റെ]] പേരിലാണ് ഇപ്പോൾ അറിയപ്പെട‍ുന്നത്. 1998 ൽ ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ ഹയർ സെക്കൻററി ആരംഭിച്ച‍ു. 2010 ൽ ഗവൺമെൻറ് ഏറ്റെട‍ുത്തതോടെ പഞ്ചായത്ത് ഹൈസ്ക‍ൂൾ, ഇ എം എസ് സ്മാരക ഗവ. ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്ക‍ൂളായി മാറി. പാപ്പിനിശ്ശേരി റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനു സമീപത്തായി പഴയങ്ങാടി റോഡിലാണ് ഈ സ്ക‍ൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യ‍ുന്നത്. എൻ എച്ച് 47 ൽ [[വളപട്ടണം]] പാലത്തിന് സമീപത്ത് നിന്ന‍ും ഏകദേശം 1500 മീറ്റർ മാറിയാണ് ഈ സ്ക‍ൂളിന്റെ സ്ഥാനം. സാഹിത്യകാരനായ [[ടി.പി. വേണുഗോപാലൻ|ടി.പി. വേണ‍ുഗോപാലൻ]], പത്രപ്രവർത്തകനായ [[എം.വി. നികേഷ് കുമാർ|എം.വി. നികേഷ് ക‍ുമാർ]], ഡോക്യ‍ുമെൻററി സംവിധായകൻ പി. ബാലൻ, ഗായകൻ പി.പി. രതീഷ് ക‍ുമാർ, റേഡിയോ ജോക്കി രമേഷ് ക‍ുമാർ, കാഥികൻ [[എം.ആർ. പയ്യട്ടം]], കെ.വി. ശരത് ചന്ദ്രൻ (ആകാശവാണി), സിനിമാ നടൻ ബിജ‍ു ഇരിണാവ് തുടങ്ങിയവർ ഈ വിദ്യാലയത്തിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികളാണ്.{{Infobox school | name = ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. പാപ്പിനിശ്ശേരി | image =പ്രമാണം:13075 EMS Smaraka GHSS Pappinissery.jpg |image_size = 350px | alt = | caption = ഇ.എം.എസ്.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പാപ്പിനിശ്ശേരി | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|11.945283|lon= |75.3418491|display=title}} | type = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1967|06|10|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/13075|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 8 മുതൽ 12 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[പാപ്പിനിശ്ശേരി]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[കണ്ണൂർ]] | educational_authority = കണ്ണൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode = 670561 | website = https://schoolwiki.in/13075 | udisce_code = 32021300213 | Kerala_school_code = 13075 }} == ചരിത്രം == ആദ്യകാലത്ത‍് വിദ്യാഭ്യാസപരമായി ഏറെ പിന്നോക്കം നിന്നിര‍ുന്ന പ്രദേശമായിരുന്നു പാപ്പിനിശ്ശേരി പടിഞ്ഞാർ. ഈ പ്രദേശത്തെ ഒരേയൊരു വിദ്യാലയം പാപ്പിനിശ്ശേരി വെസ്റ്റ് എൽ പി സ്കൂൾ ആയിരുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ ചുരുക്കം ചിലർ കുറച്ചുകൂടി അകലെയുള്ള ആരോൺ യു.പി. സ്കൂളിലോ ഇരിണാവ് യു.പി. സ്കൂളിലോ ചെന്ന് പഠനം ത‍ുടരും. ഹൈസ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ചെറുകുന്ന്, ചിറക്കൽ, അഴീക്കോട്, കല്ല്യാശ്ശേരി എന്നിവിടങ്ങളിൽ പോകുമായിര‍ുന്ന‍ു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് പാപ്പിനിശ്ശേരി പടിഞ്ഞാർ ഭാഗത്ത് ഒരു ഹൈസ്കൂൾ ഉണ്ടാകേണ്ടതിൻെറ ആവശ്യകത ഈ പ്രദേശത്തൂകാർ ആലോചിക്കുകയും അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 1967 ജ‍ൂണിൽ കരിക്കിൻകുളത്തിനടുത്തുള്ള ഒരു നെയ്‍ത്തു കമ്പനി കെട്ടിടത്തിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുകയ‍ും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഗവൺമെൻറ് അംഗീകാരം കിട്ടാൻ 5 ക്ളാസ് മുറികളും 3 ഏക്കർ ഭൂമിയും സ്വര‍ൂപിക്കേണ്ടിയിരുന്നു. ഇത്രയും സൗകര്യം ഒരുക്കുവാൻ സ്കൂൾ കമ്മിറ്റിക്ക് കഴിയാത്തതുകൊണ്ട് മാനേജ്മെൻറ് പഞ്ചായത്തിന്റെ കീഴിലാക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെ ഇന്നു കാണുന്ന സ്ഥലത്ത് സ്കൂൾ മാറ്റി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. 1969-ലാണ് സ്പെഷ്യൽ ഓർഡർ പ്രകാരം സ്കൂളിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചത്. ആദ്യകാലത്ത് നാട്ടുകാരുടെ പ്രയത്നത്താൽ നിർമ്മിച്ച കെട്ടിടങ്ങളും പിന്നീട് പഞ്ചായത്ത് നിർമ്മിച്ച കെട്ടിടങ്ങള‍ും ആണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. 2010 ൽ പഞ്ചായത്ത് സ്കൂളുകൾ സർക്കാർ ഏറ്റെടുത്തതോടെ ഇത് ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവ. ഹയർസെക്കൻററി സ്കൂൾ എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ആരംഭത്തിൽ ഇ.പി. പത്‍മനാഭൻ ആയിരുന്നു സ്കൂളിന്റെ ച‍ുമതല വഹിച്ചിരുന്നത്. സ്കൂളിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചതോടെ സി ക‍ുഞ്ഞിരാമൻ ഹെഡ്മാസ്റ്ററായി നിയമിതനായി. 1998-99 വർഷത്തിൽ ഹൈസ്കൂൾ ഹയർസെക്കന്ററിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == 1200 ൽപ്പരം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പഠനാന്തരീക്ഷം ഒരുക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. ജില്ലാ പഞ്ചായത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ, മോഡ‍ുലാർ ടോയ്‍ലറ്റ്, ഷീ ടോയ്‍ ലറ്റ്, കൗൺസിലിംഗ് റൂം, ഇൻസിനേറ്റർ, വെൻറിംഗ് മെഷീൻ, വേസ്റ്റ് ബിന്നുകൾ, തുടങ്ങിയവ ലഭ്യമായിട്ടുണ്ട്. ഗേൾഫ്രണ്ട്‍ലി വിശ്രമമ‍ുറിയുണ്ട്. സ്കൂളും ഗ്രൗണ്ടും ചേർന്ന് 4.8 ഏക്കർ ഭ‍ൂമിയിലാണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഹൈസ്കൂളിന് 19 ഉം ഹയർ സെക്കന്ററിക്ക് 6 ഉം ക്ലാസ് മുറികളാണുള്ളത്. സയൻസ് ലാബ്, എൽ.സി.ഡി മോണിറ്റർ സൗകര്യങ്ങള‍ുള്ള സ്മാർട്ട് ക്ളാസ്റ‍ൂം, ഏകദേശം ആറായിരത്തോളം പുസ്തകങ്ങളടങ്ങിയ സ്കൂൾ ലൈബ്രറി, വേനലിൽ പോലും ധാരാളം വെള്ളം ലഭിക്കുന്ന കിണർ എന്നിവ ലഭ്യമാണ്. സ്കൂൾ ബസ് സൗകര്യമുണ്ട്. സ്കൂളിലേക്ക് വേണ്ടുന്ന വൈദ്യ‍ുതി സോളാർ പവർ പ്ലാൻറിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. == അവലംബം == ngrbs56umye68liwp4jnry5o3bu4143 4675258 4675257 2026-10-11T15:36:14Z Vijayanrajapuram 21314 4675258 wikitext text/x-wiki [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണ‍ൂർ]] ജില്ലയിലെ പാപ്പിനിശ്ശേരി എന്ന സ്ഥലത്തൂള്ള ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പാപ്പിനിശ്ശേരി'''. [[പാപ്പിനിശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പാപ്പിനിശ്ശേരി]] ഗ്രാമത്തിലെ പ്രമുഖ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളാണിത്. കണ്ണ‍ൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ പാപ്പിനിശ്ശേരി ഉപജില്ലയിലാണ് 1967 ൽ ഈ വിദ്യാലയം ആരംഭിച്ചത്. '''പാപ്പിനിശ്ശേരി പഞ്ചായത്ത് ഹൈസ്കൂൾ''' എന്നറിയപ്പെട്ടിര‍ുന്ന വിദ്യാലയം, കേരളത്തിലെ ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായിര‍ുന്ന [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്|ഇ.എം.എസ് നമ്പ‍ൂതിരിപ്പാടിന്റെ]] പേരിലാണ് ഇപ്പോൾ അറിയപ്പെടുന്നത്. 1998 ൽ ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ ഹയർ സെക്കന്ററി ആരംഭിച്ച‍ു. 2010 ൽ ഗവൺമെൻറ് ഏറ്റെടുത്തതോടെ പഞ്ചായത്ത് ഹൈസ്കൂൾ, ഇ എം എസ് സ്മാരക ഗവ. ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂളായി മാറി. പാപ്പിനിശ്ശേരി റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനു സമീപത്തായി പഴയങ്ങാടി റോഡിലാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. എൻ എച്ച് 47 ൽ [[വളപട്ടണം]] പാലത്തിന് സമീപത്ത് നിന്നും ഏകദേശം 1500 മീറ്റർ മാറിയാണ് ഈ സ്കൂളിന്റെ സ്ഥാനം. സാഹിത്യകാരനായ [[ടി.പി. വേണുഗോപാലൻ|ടി.പി. വേണ‍ുഗോപാലൻ]], പത്രപ്രവർത്തകനായ [[എം.വി. നികേഷ് കുമാർ|എം.വി. നികേഷ് ക‍ുമാർ]], ഡോക്യ‍ുമെന്ററി സംവിധായകൻ പി. ബാലൻ, ഗായകൻ പി.പി. രതീഷ് ക‍ുമാർ, റേഡിയോ ജോക്കി രമേഷ് ക‍ുമാർ, കാഥികൻ [[എം.ആർ. പയ്യട്ടം]], കെ.വി. ശരത് ചന്ദ്രൻ (ആകാശവാണി), സിനിമാ നടൻ ബിജു ഇരിണാവ് തുടങ്ങിയവർ ഈ വിദ്യാലയത്തിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികളാണ്.{{Infobox school | name = ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. പാപ്പിനിശ്ശേരി | image =പ്രമാണം:13075 EMS Smaraka GHSS Pappinissery.jpg |image_size = 350px | alt = | caption = ഇ.എം.എസ്.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പാപ്പിനിശ്ശേരി | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|11.945283|lon= |75.3418491|display=title}} | type = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1967|06|10|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/13075|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 8 മുതൽ 12 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[പാപ്പിനിശ്ശേരി]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[കണ്ണൂർ]] | educational_authority = കണ്ണൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode = 670561 | website = https://schoolwiki.in/13075 | udisce_code = 32021300213 | Kerala_school_code = 13075 }} == ചരിത്രം == ആദ്യകാലത്ത‍് വിദ്യാഭ്യാസപരമായി ഏറെ പിന്നോക്കം നിന്നിര‍ുന്ന പ്രദേശമായിരുന്നു പാപ്പിനിശ്ശേരി പടിഞ്ഞാർ. ഈ പ്രദേശത്തെ ഒരേയൊരു വിദ്യാലയം പാപ്പിനിശ്ശേരി വെസ്റ്റ് എൽ പി സ്കൂൾ ആയിരുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ ചുരുക്കം ചിലർ കുറച്ചുകൂടി അകലെയുള്ള ആരോൺ യു.പി. സ്കൂളിലോ ഇരിണാവ് യു.പി. സ്കൂളിലോ ചെന്ന് പഠനം ത‍ുടരും. ഹൈസ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ചെറുകുന്ന്, ചിറക്കൽ, അഴീക്കോട്, കല്ല്യാശ്ശേരി എന്നിവിടങ്ങളിൽ പോകുമായിര‍ുന്ന‍ു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് പാപ്പിനിശ്ശേരി പടിഞ്ഞാർ ഭാഗത്ത് ഒരു ഹൈസ്കൂൾ ഉണ്ടാകേണ്ടതിൻെറ ആവശ്യകത ഈ പ്രദേശത്തൂകാർ ആലോചിക്കുകയും അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 1967 ജ‍ൂണിൽ കരിക്കിൻകുളത്തിനടുത്തുള്ള ഒരു നെയ്‍ത്തു കമ്പനി കെട്ടിടത്തിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുകയ‍ും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഗവൺമെൻറ് അംഗീകാരം കിട്ടാൻ 5 ക്ളാസ് മുറികളും 3 ഏക്കർ ഭൂമിയും സ്വര‍ൂപിക്കേണ്ടിയിരുന്നു. ഇത്രയും സൗകര്യം ഒരുക്കുവാൻ സ്കൂൾ കമ്മിറ്റിക്ക് കഴിയാത്തതുകൊണ്ട് മാനേജ്മെൻറ് പഞ്ചായത്തിന്റെ കീഴിലാക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെ ഇന്നു കാണുന്ന സ്ഥലത്ത് സ്കൂൾ മാറ്റി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. 1969-ലാണ് സ്പെഷ്യൽ ഓർഡർ പ്രകാരം സ്കൂളിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചത്. ആദ്യകാലത്ത് നാട്ടുകാരുടെ പ്രയത്നത്താൽ നിർമ്മിച്ച കെട്ടിടങ്ങളും പിന്നീട് പഞ്ചായത്ത് നിർമ്മിച്ച കെട്ടിടങ്ങള‍ും ആണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. 2010 ൽ പഞ്ചായത്ത് സ്കൂളുകൾ സർക്കാർ ഏറ്റെടുത്തതോടെ ഇത് ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവ. ഹയർസെക്കൻററി സ്കൂൾ എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ആരംഭത്തിൽ ഇ.പി. പത്‍മനാഭൻ ആയിരുന്നു സ്കൂളിന്റെ ച‍ുമതല വഹിച്ചിരുന്നത്. സ്കൂളിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചതോടെ സി ക‍ുഞ്ഞിരാമൻ ഹെഡ്മാസ്റ്ററായി നിയമിതനായി. 1998-99 വർഷത്തിൽ ഹൈസ്കൂൾ ഹയർസെക്കന്ററിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == 1200 ൽപ്പരം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പഠനാന്തരീക്ഷം ഒരുക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. ജില്ലാ പഞ്ചായത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ, മോഡ‍ുലാർ ടോയ്‍ലറ്റ്, ഷീ ടോയ്‍ ലറ്റ്, കൗൺസിലിംഗ് റൂം, ഇൻസിനേറ്റർ, വെൻറിംഗ് മെഷീൻ, വേസ്റ്റ് ബിന്നുകൾ, തുടങ്ങിയവ ലഭ്യമായിട്ടുണ്ട്. ഗേൾഫ്രണ്ട്‍ലി വിശ്രമമ‍ുറിയുണ്ട്. സ്കൂളും ഗ്രൗണ്ടും ചേർന്ന് 4.8 ഏക്കർ ഭ‍ൂമിയിലാണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഹൈസ്കൂളിന് 19 ഉം ഹയർ സെക്കന്ററിക്ക് 6 ഉം ക്ലാസ് മുറികളാണുള്ളത്. സയൻസ് ലാബ്, എൽ.സി.ഡി മോണിറ്റർ സൗകര്യങ്ങള‍ുള്ള സ്മാർട്ട് ക്ളാസ്റ‍ൂം, ഏകദേശം ആറായിരത്തോളം പുസ്തകങ്ങളടങ്ങിയ സ്കൂൾ ലൈബ്രറി, വേനലിൽ പോലും ധാരാളം വെള്ളം ലഭിക്കുന്ന കിണർ എന്നിവ ലഭ്യമാണ്. സ്കൂൾ ബസ് സൗകര്യമുണ്ട്. സ്കൂളിലേക്ക് വേണ്ടുന്ന വൈദ്യ‍ുതി സോളാർ പവർ പ്ലാൻറിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. == അവലംബം == 8w1ekqdeu3bo2u32vdd0w7ippwt3jed 4675259 4675258 2026-10-11T15:36:41Z Vijayanrajapuram 21314 /* ചരിത്രം */ 4675259 wikitext text/x-wiki [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണ‍ൂർ]] ജില്ലയിലെ പാപ്പിനിശ്ശേരി എന്ന സ്ഥലത്തൂള്ള ഒരു സർക്കാർ വിദ്യാലയമാണ് '''ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂൾ പാപ്പിനിശ്ശേരി'''. [[പാപ്പിനിശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പാപ്പിനിശ്ശേരി]] ഗ്രാമത്തിലെ പ്രമുഖ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളാണിത്. കണ്ണ‍ൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ പാപ്പിനിശ്ശേരി ഉപജില്ലയിലാണ് 1967 ൽ ഈ വിദ്യാലയം ആരംഭിച്ചത്. '''പാപ്പിനിശ്ശേരി പഞ്ചായത്ത് ഹൈസ്കൂൾ''' എന്നറിയപ്പെട്ടിര‍ുന്ന വിദ്യാലയം, കേരളത്തിലെ ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായിര‍ുന്ന [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്|ഇ.എം.എസ് നമ്പ‍ൂതിരിപ്പാടിന്റെ]] പേരിലാണ് ഇപ്പോൾ അറിയപ്പെടുന്നത്. 1998 ൽ ഈ വിദ്യാലയത്തിൽ ഹയർ സെക്കന്ററി ആരംഭിച്ച‍ു. 2010 ൽ ഗവൺമെൻറ് ഏറ്റെടുത്തതോടെ പഞ്ചായത്ത് ഹൈസ്കൂൾ, ഇ എം എസ് സ്മാരക ഗവ. ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്കൂളായി മാറി. പാപ്പിനിശ്ശേരി റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനു സമീപത്തായി പഴയങ്ങാടി റോഡിലാണ് ഈ സ്കൂൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. എൻ എച്ച് 47 ൽ [[വളപട്ടണം]] പാലത്തിന് സമീപത്ത് നിന്നും ഏകദേശം 1500 മീറ്റർ മാറിയാണ് ഈ സ്കൂളിന്റെ സ്ഥാനം. സാഹിത്യകാരനായ [[ടി.പി. വേണുഗോപാലൻ|ടി.പി. വേണ‍ുഗോപാലൻ]], പത്രപ്രവർത്തകനായ [[എം.വി. നികേഷ് കുമാർ|എം.വി. നികേഷ് ക‍ുമാർ]], ഡോക്യ‍ുമെന്ററി സംവിധായകൻ പി. ബാലൻ, ഗായകൻ പി.പി. രതീഷ് ക‍ുമാർ, റേഡിയോ ജോക്കി രമേഷ് ക‍ുമാർ, കാഥികൻ [[എം.ആർ. പയ്യട്ടം]], കെ.വി. ശരത് ചന്ദ്രൻ (ആകാശവാണി), സിനിമാ നടൻ ബിജു ഇരിണാവ് തുടങ്ങിയവർ ഈ വിദ്യാലയത്തിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികളാണ്.{{Infobox school | name = ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവൺമെന്റ് എച്ച്.എസ്.എസ്. പാപ്പിനിശ്ശേരി | image =പ്രമാണം:13075 EMS Smaraka GHSS Pappinissery.jpg |image_size = 350px | alt = | caption = ഇ.എം.എസ്.എസ്.ജി.എച്ച്.എസ്.എസ്. പാപ്പിനിശ്ശേരി | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|11.945283|lon= |75.3418491|display=title}} | type = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1967|06|10|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/13075|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 8 മുതൽ 12 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[പാപ്പിനിശ്ശേരി]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[കണ്ണൂർ]] | educational_authority = കണ്ണൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode = 670561 | website = https://schoolwiki.in/13075 | udisce_code = 32021300213 | Kerala_school_code = 13075 }} == ചരിത്രം == ആദ്യകാലത്ത‍് വിദ്യാഭ്യാസപരമായി ഏറെ പിന്നോക്കം നിന്നിരുന്ന പ്രദേശമായിരുന്നു പാപ്പിനിശ്ശേരി പടിഞ്ഞാർ. ഈ പ്രദേശത്തെ ഒരേയൊരു വിദ്യാലയം പാപ്പിനിശ്ശേരി വെസ്റ്റ് എൽ പി സ്കൂൾ ആയിരുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ ചുരുക്കം ചിലർ കുറച്ചുകൂടി അകലെയുള്ള ആരോൺ യു.പി. സ്കൂളിലോ ഇരിണാവ് യു.പി. സ്കൂളിലോ ചെന്ന് പഠനം ത‍ുടരും. ഹൈസ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ചെറുകുന്ന്, ചിറക്കൽ, അഴീക്കോട്, കല്ല്യാശ്ശേരി എന്നിവിടങ്ങളിൽ പോകുമായിര‍ുന്ന‍ു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് പാപ്പിനിശ്ശേരി പടിഞ്ഞാർ ഭാഗത്ത് ഒരു ഹൈസ്കൂൾ ഉണ്ടാകേണ്ടതിൻെറ ആവശ്യകത ഈ പ്രദേശത്തൂകാർ ആലോചിക്കുകയും അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 1967 ജ‍ൂണിൽ കരിക്കിൻകുളത്തിനടുത്തുള്ള ഒരു നെയ്‍ത്തു കമ്പനി കെട്ടിടത്തിൽ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുകയ‍ും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഗവൺമെൻറ് അംഗീകാരം കിട്ടാൻ 5 ക്ളാസ് മുറികളും 3 ഏക്കർ ഭൂമിയും സ്വര‍ൂപിക്കേണ്ടിയിരുന്നു. ഇത്രയും സൗകര്യം ഒരുക്കുവാൻ സ്കൂൾ കമ്മിറ്റിക്ക് കഴിയാത്തതുകൊണ്ട് മാനേജ്മെൻറ് പഞ്ചായത്തിന്റെ കീഴിലാക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെ ഇന്നു കാണുന്ന സ്ഥലത്ത് സ്കൂൾ മാറ്റി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. 1969-ലാണ് സ്പെഷ്യൽ ഓർഡർ പ്രകാരം സ്കൂളിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചത്. ആദ്യകാലത്ത് നാട്ടുകാരുടെ പ്രയത്നത്താൽ നിർമ്മിച്ച കെട്ടിടങ്ങളും പിന്നീട് പഞ്ചായത്ത് നിർമ്മിച്ച കെട്ടിടങ്ങള‍ും ആണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. 2010 ൽ പഞ്ചായത്ത് സ്കൂളുകൾ സർക്കാർ ഏറ്റെടുത്തതോടെ ഇത് ഇ.എം.എസ്. സ്മാരക ഗവ. ഹയർസെക്കൻററി സ്കൂൾ എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ആരംഭത്തിൽ ഇ.പി. പത്‍മനാഭൻ ആയിരുന്നു സ്കൂളിന്റെ ച‍ുമതല വഹിച്ചിരുന്നത്. സ്കൂളിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചതോടെ സി ക‍ുഞ്ഞിരാമൻ ഹെഡ്മാസ്റ്ററായി നിയമിതനായി. 1998-99 വർഷത്തിൽ ഹൈസ്കൂൾ ഹയർസെക്കന്ററിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == 1200 ൽപ്പരം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പഠനാന്തരീക്ഷം ഒരുക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ സൗകര്യങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. ജില്ലാ പഞ്ചായത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ, മോഡ‍ുലാർ ടോയ്‍ലറ്റ്, ഷീ ടോയ്‍ ലറ്റ്, കൗൺസിലിംഗ് റൂം, ഇൻസിനേറ്റർ, വെൻറിംഗ് മെഷീൻ, വേസ്റ്റ് ബിന്നുകൾ, തുടങ്ങിയവ ലഭ്യമായിട്ടുണ്ട്. ഗേൾഫ്രണ്ട്‍ലി വിശ്രമമ‍ുറിയുണ്ട്. സ്കൂളും ഗ്രൗണ്ടും ചേർന്ന് 4.8 ഏക്കർ ഭ‍ൂമിയിലാണ് വിദ്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഹൈസ്കൂളിന് 19 ഉം ഹയർ സെക്കന്ററിക്ക് 6 ഉം ക്ലാസ് മുറികളാണുള്ളത്. സയൻസ് ലാബ്, എൽ.സി.ഡി മോണിറ്റർ സൗകര്യങ്ങള‍ുള്ള സ്മാർട്ട് ക്ളാസ്റ‍ൂം, ഏകദേശം ആറായിരത്തോളം പുസ്തകങ്ങളടങ്ങിയ സ്കൂൾ ലൈബ്രറി, വേനലിൽ പോലും ധാരാളം വെള്ളം ലഭിക്കുന്ന കിണർ എന്നിവ ലഭ്യമാണ്. സ്കൂൾ ബസ് സൗകര്യമുണ്ട്. സ്കൂളിലേക്ക് വേണ്ടുന്ന വൈദ്യ‍ുതി സോളാർ പവർ പ്ലാൻറിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. == അവലംബം == 3w8670qnqc23ivpnyqkis122fqxvav9 1 672811 4675260 2026-10-11T15:37:30Z Vijayanrajapuram 21314 '{{വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ് 2026|created=yes}}' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4675260 wikitext text/x-wiki {{വിക്കി ലൗസ് സ്കൂൾസ് 2026|created=yes}} 6rgy6n0nylruxvh4lf699e8b3ckt3u6 2 672812 4675264 2026-10-11T16:04:26Z Vijayanrajapuram 21314 ' {{Infobox school | name = ഗുരുദേവ സ്മാരക എൽ.പി.എസ്. ചെറുപറമ്പ് | image = |image_size = 350px | alt = | caption = | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|11.76894|lon= |75.628431|display=title}} | type = പൊ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4675264 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ഗുരുദേവ സ്മാരക എൽ.പി.എസ്. ചെറുപറമ്പ് | image = |image_size = 350px | alt = | caption = | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|11.76894|lon= |75.628431|display=title}} | type = പൊതുവിദ്യാലയം (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1941|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/14522|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 1 മുതൽ 4 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[നോർത്ത് കൊളവല്ലൂർ]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[കണ്ണൂർ]] | educational_authority = കണ്ണൂർ വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode = 670693 | website = https://schoolwiki.in/14522 | udisce_code = 32020600710 | Kerala_school_code =14522 }} == ചരിത്രം == ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == == അവലംബം == nppg6zgp07umm56jyx54talir4u4n6o 3 672813 4675276 2026-10-11T17:30:25Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4675276 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: വിഷ്ണുദേവ് | വിഷ്ണുദേവ് | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 17:30, 11 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) eb7l1yvcxj1oz3zb1a3dd32r2wtinx7 0 672814 4675355 2026-10-12T02:02:35Z Asifalinair 206364 [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു 4675355 wikitext text/x-wiki #Redirect [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] kj5bl5u7g4rbncuk41bdhmixh4mxyc5 0 672815 4675379 2026-10-12T03:42:19Z Pradeep717 21687 '{{Infobox river | name = ഗായത്രി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = ഗായത്രി നദി | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4675379 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ഗായത്രി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = ഗായത്രി നദി | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = രാജ്യം | subdivision_name1 = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type2 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name2 = [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = [[കൃഷ്ണ നദി]] | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] കൃഷ്ണ നദിയുടെ ഒരു പോഷകനദിയാണ് ഗായത്രി നദി. <ref>{{Cite news|url=https://www.indiastudychannel.com/resources/49070-MAHABALESHWAR.aspx|title=MAHABALESHWAR: One of the most visited tourism place Visit|date=2009-01-22|work=India Study Channel|access-date=2018-10-01|language=en}}</ref> [[സത്താറ ജില്ല| സത്താറ ജില്ലയിലെ]] ഒരു വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമായ മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നാണ് ഈ നദി ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. കരാഡ് പട്ടണത്തിനു സമീപം ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൂന്ന് നദികളിലൊന്നായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ നദിയിൽ]] ഈ നദി ചേരുന്നു. സാവധാനം ഒഴുകുന്ന ഒരു ചെറിയ നദിയാണ് ഗായത്രി. ==ഐതിഹ്യം== മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികളായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ]], [[കോയ്‌ന നദി|കോയ്‌ന]], വെന്ന, ഗായത്രി, സാവിത്രി എന്നിവ പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.<ref> https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar</ref> മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദികളുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി. യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രനോട്]] ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് വിഷ്ണുവും ശിവനും ബ്രഹ്മാവും യഥാക്രമം കൃഷ്ണ, വെന്ന, കൊയ്‌ന എന്നീ നദികളായി മാറി എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒപ്പം ഗായത്രിയും സാവിത്രിയും നദികളായി ഒഴുകുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist}} c424e5h3kzuropqkbclyqyewr531wfz 4675380 4675379 2026-10-12T03:42:41Z Pradeep717 21687 4675380 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ഗായത്രി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = ഗായത്രി നദി | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = രാജ്യം | subdivision_name1 = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type2 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name2 = [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = [[കൃഷ്ണ നദി]] | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] കൃഷ്ണ നദിയുടെ ഒരു പോഷകനദിയാണ് '''ഗായത്രി നദി'''. <ref>{{Cite news|url=https://www.indiastudychannel.com/resources/49070-MAHABALESHWAR.aspx|title=MAHABALESHWAR: One of the most visited tourism place Visit|date=2009-01-22|work=India Study Channel|access-date=2018-10-01|language=en}}</ref> [[സത്താറ ജില്ല| സത്താറ ജില്ലയിലെ]] ഒരു വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമായ മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നാണ് ഈ നദി ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. കരാഡ് പട്ടണത്തിനു സമീപം ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൂന്ന് നദികളിലൊന്നായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ നദിയിൽ]] ഈ നദി ചേരുന്നു. സാവധാനം ഒഴുകുന്ന ഒരു ചെറിയ നദിയാണ് ഗായത്രി. ==ഐതിഹ്യം== മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികളായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ]], [[കോയ്‌ന നദി|കോയ്‌ന]], വെന്ന, ഗായത്രി, സാവിത്രി എന്നിവ പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.<ref> https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar</ref> മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദികളുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി. യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രനോട്]] ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് വിഷ്ണുവും ശിവനും ബ്രഹ്മാവും യഥാക്രമം കൃഷ്ണ, വെന്ന, കൊയ്‌ന എന്നീ നദികളായി മാറി എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒപ്പം ഗായത്രിയും സാവിത്രിയും നദികളായി ഒഴുകുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist}} bnwv5yxc7x9wlazxp2w3w1r2djs5ata 4675381 4675380 2026-10-12T03:43:22Z Pradeep717 21687 /* ഐതിഹ്യം */ 4675381 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ഗായത്രി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = ഗായത്രി നദി | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = രാജ്യം | subdivision_name1 = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type2 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name2 = [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = [[കൃഷ്ണ നദി]] | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] കൃഷ്ണ നദിയുടെ ഒരു പോഷകനദിയാണ് '''ഗായത്രി നദി'''. <ref>{{Cite news|url=https://www.indiastudychannel.com/resources/49070-MAHABALESHWAR.aspx|title=MAHABALESHWAR: One of the most visited tourism place Visit|date=2009-01-22|work=India Study Channel|access-date=2018-10-01|language=en}}</ref> [[സത്താറ ജില്ല| സത്താറ ജില്ലയിലെ]] ഒരു വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമായ മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നാണ് ഈ നദി ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. കരാഡ് പട്ടണത്തിനു സമീപം ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൂന്ന് നദികളിലൊന്നായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ നദിയിൽ]] ഈ നദി ചേരുന്നു. സാവധാനം ഒഴുകുന്ന ഒരു ചെറിയ നദിയാണ് ഗായത്രി. ==ഐതിഹ്യം== മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികളായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ]], [[കോയ്‌ന നദി|കോയ്‌ന]], വെന്ന, ഗായത്രി, [[സാവിത്രി നദി|സാവിത്രി]] എന്നിവ പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.<ref> https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar</ref> മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദികളുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി. യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രനോട്]] ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് വിഷ്ണുവും ശിവനും ബ്രഹ്മാവും യഥാക്രമം കൃഷ്ണ, വെന്ന, കൊയ്‌ന എന്നീ നദികളായി മാറി എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒപ്പം ഗായത്രിയും സാവിത്രിയും നദികളായി ഒഴുകുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist}} ahv62izyopv0mtuj5onrbw4q6xdj2cb 4675443 4675381 2026-10-12T08:01:38Z Vijayanrajapuram 21314 4675443 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ഗായത്രി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = ഗായത്രി നദി | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = രാജ്യം | subdivision_name1 = [[ഇന്ത്യ]] | subdivision_type2 = സംസ്ഥാനം | subdivision_name2 = [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = [[കൃഷ്ണ നദി]] | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിലെ]] [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ നദിയുടെ]] ഒരു പോഷകനദിയാണ് '''ഗായത്രി നദി'''. <ref>{{Cite news|url=https://www.indiastudychannel.com/resources/49070-MAHABALESHWAR.aspx|title=MAHABALESHWAR: One of the most visited tourism place Visit|date=2009-01-22|work=India Study Channel|access-date=2018-10-01|language=en}}</ref> [[സത്താറ ജില്ല| സത്താറ ജില്ലയിലെ]] ഒരു വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമായ [[മഹാബലേശ്വർ|മഹാബലേശ്വറിൽ]] നിന്നാണ് ഈ നദി ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. കരാഡ് പട്ടണത്തിനു സമീപം ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൂന്ന് നദികളിലൊന്നായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ നദിയിൽ]] ഈ നദി ചേരുന്നു. സാവധാനം ഒഴുകുന്ന ഒരു ചെറിയ നദിയാണ് ഗായത്രി. ==ഐതിഹ്യം== മഹാബലേശ്വറിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് പ്രധാന നദികളായ [[കൃഷ്ണ നദി|കൃഷ്ണ]], [[കോയ്‌ന നദി|കോയ്‌ന]], വെന്ന, ഗായത്രി, [[സാവിത്രി നദി|സാവിത്രി]] എന്നിവ പൊതുവായി പഞ്ചഗംഗ എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.<ref> https://mahabaleshwartourism.in/panch-ganga-temple-mahabaleshwar</ref> മഹാബലേശ്വറിലെ പുരാതനമായ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പശുവിന്റെ പ്രതിമയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള (ഗോമുഖ്) ജലധാരയാണ് ഈ നദികളുടെ ഐതിഹ്യപരമായ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഒരിക്കൽ മഹാബലേശ്വറിൽ ഒരു യാഗം നടത്താൻ [[മഹാവിഷ്ണു |മഹാവിഷ്ണുവും]] [[ബ്രഹ്മാവ് |ബ്രഹ്മാവും]] [[ശിവൻ |ശിവനും]] തീരുമാനിച്ചു. ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പത്നിയായ സാവിത്രീദേവിയെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും, എന്തോ കാരണങ്ങളാൽ സാവിത്രിക്ക് അവിടെ എത്താനായില്ല. ഇതേത്തുടർന്ന് യാഗം നിശ്ചിതസമയത്തിൽ നിന്നും വൈകി. ഈ സാഹചര്യം ബ്രഹ്മാവിനെ അതീവ കോപിഷ്ഠനാക്കി. യാഗം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ ബ്രഹ്മാവ് [[ഇന്ദ്രൻ|ഇന്ദ്രനോട്]] ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രൻ ഗായത്രി എന്നൊരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും യാഗവേദിയിൽ തനിക്കൊപ്പം ഇരുത്തുകയും ചെയ്തു. വൈകിയെത്തിയ സാവിത്രി കണ്ടത്, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഗായത്രിയെ ആണ്. കോപാകുലയായ സാവിത്രി, ത്രിമൂർത്തികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാവരും നദികളായി മാറട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. ഈ ശാപത്തെ തുടർന്ന് വിഷ്ണുവും ശിവനും ബ്രഹ്മാവും യഥാക്രമം കൃഷ്ണ, വെന്ന, കൊയ്‌ന എന്നീ നദികളായി മാറി എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒപ്പം ഗായത്രിയും സാവിത്രിയും നദികളായി ഒഴുകുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist}} 3qaqt8bgr7ptty079jh1hyygeakbuwi 4 672816 4675386 2026-10-12T03:58:52Z Vijayanrajapuram 21314 പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[കാരക്കാട് സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രം]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4675386 wikitext text/x-wiki ===[[:കാരക്കാട് സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രം]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}} :{{la|കാരക്കാട് സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രം}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കാരക്കാട് സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രം|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഒക്ടോബർ 2026#{{anchorencode:കാരക്കാട് സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രം}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%8D_%E0%B4%B8%E0%B5%81%E0%B4%AC%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82 Stats]</span>) അതിസ്ഥാനവിവരങ്ങൾപോലും ഇല്ലാത്ത താൾ. മെച്ചപ്പെടുത്താനാൻ ശ്രമിച്ചുവെങ്കിലും ഓൺലൈനിൽ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമല്ല. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ചേർത്ത് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നില്ലായെങ്കിൽ, നീക്കം ചെയ്യാം. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 03:58, 12 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) 2c104oc50roi9b9si1f701o01m8ppxv 3 672817 4675388 2026-10-12T03:58:52Z Vijayanrajapuram 21314 അറിയിപ്പ്: [[കാരക്കാട് സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രം]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4675388 wikitext text/x-wiki == [[:കാരക്കാട് സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രം]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:കാരക്കാട് സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രം]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കാരക്കാട് സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രം]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 03:58, 12 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) b4vqan4px7id5p0h97mvla0lqkl5y6y 2 672818 4675407 2026-10-12T05:20:56Z Vijayanrajapuram 21314 ' {{Infobox school | name = ജി.വി. രാജാ സ്പോട്​സ് സ്കൂൾ മൈലം | image = |image_size = 350px | alt = | caption = | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|8.557105459030|lon= |77.009805262897771|display=title}} | type =...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4675407 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ജി.വി. രാജാ സ്പോട്​സ് സ്കൂൾ മൈലം | image = |image_size = 350px | alt = | caption = | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|8.557105459030|lon= |77.009805262897771|display=title}} | type = സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1941|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/43053|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 6 മുതൽ 12 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[മൈലം]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[തിരുവനന്തപുരം]] | educational_authority = തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode =695013 | website = https://schoolwiki.in/43053 | udisce_code = 32020600710 | Kerala_school_code =43053 }} == ചരിത്രം == ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == == അവലംബം == p45x5zejqi9bbm4prj838ke0gsu62et 4675409 4675407 2026-10-12T05:21:57Z Vijayanrajapuram 21314 4675409 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = ജി.വി. രാജാ സ്പോർട്​സ് സ്കൂൾ മൈലം | image = |image_size = 350px | alt = | caption = | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|8.557105459030|lon= |77.009805262897771|display=title}} | type = സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1941|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/43053|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 6 മുതൽ 12 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[മൈലം]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[തിരുവനന്തപുരം]] | educational_authority = തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode =695013 | website = https://schoolwiki.in/43053 | udisce_code = 32020600710 | Kerala_school_code =43053 }} == ചരിത്രം == ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == == അവലംബം == pjhyqct3lxfv55uiads2hmnkeuxmquh 4675410 4675409 2026-10-12T05:30:29Z Vijayanrajapuram 21314 4675410 wikitext text/x-wiki [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന് കീഴിലുള്ള ഒരേയൊരു സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ ആണ് '''ജി. വി. രാജാ സ്പോട്​സ് സ്കൂൾ''' '''മൈലം.''' തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ [[അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] മൈലം വാർഡിൽ ആണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് ഉപജില്ലയിലാണ് പ്രവർത്തനം. വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കന്ററിയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. 43053 എന്ന ഹൈസ്കൂൾ കോഡിലുള്ള വിദ്യാലയത്തിന്റെ വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി കോഡ് 901010 ആണ്. {{Infobox school | name = ജി.വി. രാജാ സ്പോർട്​സ് സ്കൂൾ മൈലം | image = |image_size = 350px | alt = | caption = | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|8.557105459030|lon= |77.009805262897771|display=title}} | type = സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1941|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/43053|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 6 മുതൽ 12 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[മൈലം]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[തിരുവനന്തപുരം]] | educational_authority = തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode =695013 | website = https://schoolwiki.in/43053 | udisce_code = 32020600710 | Kerala_school_code =43053 }} == ചരിത്രം == ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == == അവലംബം == gdi1rmrnpi3jt1r0wqra5mt3kj64r3y 4675412 4675410 2026-10-12T05:50:05Z Vijayanrajapuram 21314 4675412 wikitext text/x-wiki [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന് കീഴിലുള്ള സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ ആണ് '''ജി. വി. രാജാ സ്പോട്​സ് സ്കൂൾ''' '''മൈലം.''' തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ [[അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] മൈലം വാർഡിൽ ആണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് ഉപജില്ലയിലാണ് പ്രവർത്തനം. വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കന്ററിയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. 43053 എന്ന ഹൈസ്കൂൾ കോഡിലുള്ള വിദ്യാലയത്തിന്റെ വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി കോഡ് 901010 ആണ്. {{Infobox school | name = ജി.വി. രാജാ സ്പോർട്​സ് സ്കൂൾ മൈലം | image = |image_size = 350px | alt = | caption = | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|8.557105459030|lon= |77.009805262897771|display=title}} | type = സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1941|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/43053|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 6 മുതൽ 12 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[മൈലം]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[തിരുവനന്തപുരം]] | educational_authority = തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode =695013 | website = https://schoolwiki.in/43053 | udisce_code = 32020600710 | Kerala_school_code =43053 }} == ചരിത്രം == ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == == അവലംബം == itryyfb0walxew89msa0scpf2gf8otg 4675415 4675412 2026-10-12T05:54:36Z Vijayanrajapuram 21314 4675415 wikitext text/x-wiki [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന് കീഴിലുള്ള സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ ആണ് '''ജി. വി. രാജാ സ്പോട്​സ് സ്കൂൾ''' '''മൈലം.''' കേരളത്തിലെ സ്പോർട്സ് & യൂത്ത് അഫയേഴ്സ് ഡയറക്ടറേറ്റിന് കീഴിലുള്ള മൂന്ന് സ്പോർട്സ് സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നാണിത്, തൃശ്ശൂരിലെ സ്പോർട്സ് ഡിവിഷനും കണ്ണൂരിലെ സ്പോർട്സ് സ്കൂളും ഇതോടൊപ്പം ഉണ്ട്. തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ [[അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] മൈലം വാർഡിൽ ആണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് ഉപജില്ലയിലാണ് പ്രവർത്തനം. വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കന്ററിയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. 43053 എന്ന ഹൈസ്കൂൾ കോഡിലുള്ള വിദ്യാലയത്തിന്റെ വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി കോഡ് 901010 ആണ്. 1974-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത്, "കേരളത്തിലെ കായിക പിതാവ്" എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. സംസ്ഥാനത്തെ കായിക പ്രോത്സാഹനത്തിന് പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജ നൽകിയ സംഭാവനകളെ ആദരിക്കുന്നതിനായാണിത്. {{Infobox school | name = ജി.വി. രാജാ സ്പോർട്​സ് സ്കൂൾ മൈലം | image = |image_size = 350px | alt = | caption = | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|8.557105459030|lon= |77.009805262897771|display=title}} | type = സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1941|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/43053|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 6 മുതൽ 12 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[മൈലം]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[തിരുവനന്തപുരം]] | educational_authority = തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode =695013 | website = https://schoolwiki.in/43053 | udisce_code = 32020600710 | Kerala_school_code =43053 }} == ചരിത്രം == ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == == അവലംബം == snsrqxef97ga4q7m4b15arklbzt4yp5 4675416 4675415 2026-10-12T06:06:57Z Vijayanrajapuram 21314 /* ചരിത്രം */ 4675416 wikitext text/x-wiki [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന് കീഴിലുള്ള സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ ആണ് '''ജി. വി. രാജാ സ്പോട്​സ് സ്കൂൾ''' '''മൈലം.''' കേരളത്തിലെ സ്പോർട്സ് & യൂത്ത് അഫയേഴ്സ് ഡയറക്ടറേറ്റിന് കീഴിലുള്ള മൂന്ന് സ്പോർട്സ് സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നാണിത്, തൃശ്ശൂരിലെ സ്പോർട്സ് ഡിവിഷനും കണ്ണൂരിലെ സ്പോർട്സ് സ്കൂളും ഇതോടൊപ്പം ഉണ്ട്. തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ [[അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] മൈലം വാർഡിൽ ആണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് ഉപജില്ലയിലാണ് പ്രവർത്തനം. വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കന്ററിയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. 43053 എന്ന ഹൈസ്കൂൾ കോഡിലുള്ള വിദ്യാലയത്തിന്റെ വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി കോഡ് 901010 ആണ്. 1974-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത്, "കേരളത്തിലെ കായിക പിതാവ്" എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. സംസ്ഥാനത്തെ കായിക പ്രോത്സാഹനത്തിന് പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജ നൽകിയ സംഭാവനകളെ ആദരിക്കുന്നതിനായാണിത്. {{Infobox school | name = ജി.വി. രാജാ സ്പോർട്​സ് സ്കൂൾ മൈലം | image = |image_size = 350px | alt = | caption = | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|8.557105459030|lon= |77.009805262897771|display=title}} | type = സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1941|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/43053|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 6 മുതൽ 12 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[മൈലം]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[തിരുവനന്തപുരം]] | educational_authority = തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode =695013 | website = https://schoolwiki.in/43053 | udisce_code = 32020600710 | Kerala_school_code =43053 }} == ചരിത്രം == 1970 ന്റെ തുടക്കത്തിൽ, കേരളത്തിലെ കായിക നിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ശ്രമം ആരംഭിച്ചു. 1970 ഏപ്രിൽ 7 ന്, അന്നത്തെ വ്യവസായ-തൊഴിൽ-കായിക മന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കായിക വികസനത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ഒരു യോഗം നടന്നു. ഇത് ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു കായിക വികസന പദ്ധതി നിർദ്ദേശിക്കാൻ ചുമതലപ്പെടുത്തിയ ഒരു കമ്മിറ്റി രൂപീകരിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. യുവ കായികതാരങ്ങളെ വളർത്തുന്നതിനായി സ്പോർട്സ് ഹോസ്റ്റലുകൾ, സ്കൂളുകൾ, ഡിവിഷനുകൾ എന്നിവ സൃഷ്ടിക്കാൻ കമ്മിറ്റി ശുപാർശ ചെയ്തു. ഈ ശുപാർശയുടെ ഫലമായാണ് 1974-ൽ ജി. വി. രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ സ്ഥാപിതമായത്. തിരുവനന്തപുരത്തെ ശംഖുമുഖം ബീച്ചിലായിരുന്നു ഈ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. കായികതാരങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പരിശീലനം ലഭിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ ഒരു അന്തരീക്ഷമായിരുന്നു ഇത്. യുവ പ്രതിഭകളെ വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിനും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കായിക പ്രകടനം ഉയർത്തുന്നതിനും ലക്ഷ്യമിട്ടായിരുന്നു ഈ സ്കൂൾ സ്ഥാപിച്ചത്. 2006-ൽ, ജി. വി. രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ തിരുവനന്തപുരത്തെ അരുവിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള നിലവിലെ കാമ്പസിലേക്ക് മാറ്റി. സ്കൂളിന്റെയും വിദ്യാർത്ഥികളുടെയും വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനും മെച്ചപ്പെട്ട സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നതിനുമാണ് ഈ മാറ്റം നടപ്പിലാക്കിയത്. ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == == അവലംബം == nqyd77nsmujcohvukqy71rnzb74phby 4675420 4675416 2026-10-12T06:24:32Z Vijayanrajapuram 21314 /* ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ */ 4675420 wikitext text/x-wiki [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന് കീഴിലുള്ള സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ ആണ് '''ജി. വി. രാജാ സ്പോട്​സ് സ്കൂൾ''' '''മൈലം.''' കേരളത്തിലെ സ്പോർട്സ് & യൂത്ത് അഫയേഴ്സ് ഡയറക്ടറേറ്റിന് കീഴിലുള്ള മൂന്ന് സ്പോർട്സ് സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നാണിത്, തൃശ്ശൂരിലെ സ്പോർട്സ് ഡിവിഷനും കണ്ണൂരിലെ സ്പോർട്സ് സ്കൂളും ഇതോടൊപ്പം ഉണ്ട്. തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ [[അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] മൈലം വാർഡിൽ ആണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് ഉപജില്ലയിലാണ് പ്രവർത്തനം. വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കന്ററിയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. 43053 എന്ന ഹൈസ്കൂൾ കോഡിലുള്ള വിദ്യാലയത്തിന്റെ വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി കോഡ് 901010 ആണ്. 1974-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത്, "കേരളത്തിലെ കായിക പിതാവ്" എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. സംസ്ഥാനത്തെ കായിക പ്രോത്സാഹനത്തിന് പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജ നൽകിയ സംഭാവനകളെ ആദരിക്കുന്നതിനായാണിത്. {{Infobox school | name = ജി.വി. രാജാ സ്പോർട്​സ് സ്കൂൾ മൈലം | image = |image_size = 350px | alt = | caption = | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|8.557105459030|lon= |77.009805262897771|display=title}} | type = സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1941|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/43053|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 6 മുതൽ 12 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[മൈലം]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[തിരുവനന്തപുരം]] | educational_authority = തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode =695013 | website = https://schoolwiki.in/43053 | udisce_code = 32020600710 | Kerala_school_code =43053 }} == ചരിത്രം == 1970 ന്റെ തുടക്കത്തിൽ, കേരളത്തിലെ കായിക നിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ശ്രമം ആരംഭിച്ചു. 1970 ഏപ്രിൽ 7 ന്, അന്നത്തെ വ്യവസായ-തൊഴിൽ-കായിക മന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കായിക വികസനത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ഒരു യോഗം നടന്നു. ഇത് ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു കായിക വികസന പദ്ധതി നിർദ്ദേശിക്കാൻ ചുമതലപ്പെടുത്തിയ ഒരു കമ്മിറ്റി രൂപീകരിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. യുവ കായികതാരങ്ങളെ വളർത്തുന്നതിനായി സ്പോർട്സ് ഹോസ്റ്റലുകൾ, സ്കൂളുകൾ, ഡിവിഷനുകൾ എന്നിവ സൃഷ്ടിക്കാൻ കമ്മിറ്റി ശുപാർശ ചെയ്തു. ഈ ശുപാർശയുടെ ഫലമായാണ് 1974-ൽ ജി. വി. രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ സ്ഥാപിതമായത്. തിരുവനന്തപുരത്തെ ശംഖുമുഖം ബീച്ചിലായിരുന്നു ഈ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. കായികതാരങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പരിശീലനം ലഭിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ ഒരു അന്തരീക്ഷമായിരുന്നു ഇത്. യുവ പ്രതിഭകളെ വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിനും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കായിക പ്രകടനം ഉയർത്തുന്നതിനും ലക്ഷ്യമിട്ടായിരുന്നു ഈ സ്കൂൾ സ്ഥാപിച്ചത്. 2006-ൽ, ജി. വി. രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ തിരുവനന്തപുരത്തെ അരുവിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള നിലവിലെ കാമ്പസിലേക്ക് മാറ്റി. സ്കൂളിന്റെയും വിദ്യാർത്ഥികളുടെയും വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനും മെച്ചപ്പെട്ട സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നതിനുമാണ് ഈ മാറ്റം നടപ്പിലാക്കിയത്. ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == അക്കാദമിക് ബ്ലോക്കിൽ ആറാം ക്ലാസ് മുതൽ വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി തലം വരെയുള്ള അക്കാദമിക് പ്രോഗ്രാമുകൾ നൽകുന്നതിനുള്ള ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് സ്പോർട്സ് & യൂത്ത് അഫയേഴ്സ് കേരള, പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് എന്നീ രണ്ട് ഭരണ ചട്ടക്കൂടുകൾക്ക് കീഴിലാണ് സ്കൂൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 6 മുതൽ 10 വരെ ഗ്രേഡുകൾക്കുള്ള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവും 11, 12 ഗ്രേഡുകൾക്കുള്ള വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസവും (വിഎച്ച്എസ്ഇ), ശാരീരിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും കായിക ശാസ്ത്രത്തിലും വൈദഗ്ദ്ധ്യവും നൽകുന്നു.[8] സ്പോർട്സ് പരിശീലന ബ്ലോക്കിൽ അത്‌ലറ്റിക്സ്, ഫുട്ബോൾ, ഹോക്കി, വോളിബോൾ, ക്രിക്കറ്റ്, ജൂഡോ, ബോക്സിംഗ്, തായ്‌ക്വോണ്ടോ എന്നിവയ്ക്കുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നു. പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയിൽ പരിശീലനത്തിനായി ഒരു ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയം ലഭ്യമാണ്. ഫുട്ബോൾ, ഹോക്കി, ബാസ്കറ്റ്ബോൾ, അത്‌ലറ്റിക്സ് ഇവന്റുകൾക്കുള്ള ഔട്ട്ഡോർ കളിസ്ഥലങ്ങൾ കാമ്പസിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. == അവലംബം == 5hl3zuhh5x6d67liv1ngzqen9z50fq2 4675425 4675420 2026-10-12T06:37:38Z Vijayanrajapuram 21314 /* ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ */ 4675425 wikitext text/x-wiki [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന് കീഴിലുള്ള സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ ആണ് '''ജി. വി. രാജാ സ്പോട്​സ് സ്കൂൾ''' '''മൈലം.''' കേരളത്തിലെ സ്പോർട്സ് & യൂത്ത് അഫയേഴ്സ് ഡയറക്ടറേറ്റിന് കീഴിലുള്ള മൂന്ന് സ്പോർട്സ് സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നാണിത്, തൃശ്ശൂരിലെ സ്പോർട്സ് ഡിവിഷനും കണ്ണൂരിലെ സ്പോർട്സ് സ്കൂളും ഇതോടൊപ്പം ഉണ്ട്. തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ [[അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] മൈലം വാർഡിൽ ആണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് ഉപജില്ലയിലാണ് പ്രവർത്തനം. വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കന്ററിയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. 43053 എന്ന ഹൈസ്കൂൾ കോഡിലുള്ള വിദ്യാലയത്തിന്റെ വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി കോഡ് 901010 ആണ്. 1974-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത്, "കേരളത്തിലെ കായിക പിതാവ്" എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. സംസ്ഥാനത്തെ കായിക പ്രോത്സാഹനത്തിന് പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജ നൽകിയ സംഭാവനകളെ ആദരിക്കുന്നതിനായാണിത്. {{Infobox school | name = ജി.വി. രാജാ സ്പോർട്​സ് സ്കൂൾ മൈലം | image = |image_size = 350px | alt = | caption = | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|8.557105459030|lon= |77.009805262897771|display=title}} | type = സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1941|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/43053|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 6 മുതൽ 12 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[മൈലം]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[തിരുവനന്തപുരം]] | educational_authority = തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode =695013 | website = https://schoolwiki.in/43053 | udisce_code = 32020600710 | Kerala_school_code =43053 }} == ചരിത്രം == 1970 ന്റെ തുടക്കത്തിൽ, കേരളത്തിലെ കായിക നിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ശ്രമം ആരംഭിച്ചു. 1970 ഏപ്രിൽ 7 ന്, അന്നത്തെ വ്യവസായ-തൊഴിൽ-കായിക മന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കായിക വികസനത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ഒരു യോഗം നടന്നു. ഇത് ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു കായിക വികസന പദ്ധതി നിർദ്ദേശിക്കാൻ ചുമതലപ്പെടുത്തിയ ഒരു കമ്മിറ്റി രൂപീകരിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. യുവ കായികതാരങ്ങളെ വളർത്തുന്നതിനായി സ്പോർട്സ് ഹോസ്റ്റലുകൾ, സ്കൂളുകൾ, ഡിവിഷനുകൾ എന്നിവ സൃഷ്ടിക്കാൻ കമ്മിറ്റി ശുപാർശ ചെയ്തു. ഈ ശുപാർശയുടെ ഫലമായാണ് 1974-ൽ ജി. വി. രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ സ്ഥാപിതമായത്. തിരുവനന്തപുരത്തെ ശംഖുമുഖം ബീച്ചിലായിരുന്നു ഈ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. കായികതാരങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പരിശീലനം ലഭിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ ഒരു അന്തരീക്ഷമായിരുന്നു ഇത്. യുവ പ്രതിഭകളെ വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിനും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കായിക പ്രകടനം ഉയർത്തുന്നതിനും ലക്ഷ്യമിട്ടായിരുന്നു ഈ സ്കൂൾ സ്ഥാപിച്ചത്. 2006-ൽ, ജി. വി. രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ തിരുവനന്തപുരത്തെ അരുവിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള നിലവിലെ കാമ്പസിലേക്ക് മാറ്റി. സ്കൂളിന്റെയും വിദ്യാർത്ഥികളുടെയും വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനും മെച്ചപ്പെട്ട സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നതിനുമാണ് ഈ മാറ്റം നടപ്പിലാക്കിയത്. ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == അക്കാദമിക് ബ്ലോക്കിൽ ആറാം ക്ലാസ് മുതൽ വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി തലം വരെയുള്ള അക്കാദമിക് പ്രോഗ്രാമുകൾ നൽകുന്നതിനുള്ള ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് സ്പോർട്സ് & യൂത്ത് അഫയേഴ്സ് കേരള, പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് എന്നീ രണ്ട് ഭരണ ചട്ടക്കൂടുകൾക്ക് കീഴിലാണ് സ്കൂൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 6 മുതൽ 10 വരെ ഗ്രേഡുകൾക്കുള്ള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവും 11, 12 ഗ്രേഡുകൾക്കുള്ള വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസവും (വിഎച്ച്എസ്ഇ), ശാരീരിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും കായിക ശാസ്ത്രത്തിലും വൈദഗ്ദ്ധ്യവും നൽകുന്നു.[8] സ്പോർട്സ് പരിശീലന ബ്ലോക്കിൽ അത്‌ലറ്റിക്സ്, ഫുട്ബോൾ, ഹോക്കി, വോളിബോൾ, ക്രിക്കറ്റ്, ജൂഡോ, ബോക്സിംഗ്, തായ്‌ക്വോണ്ടോ എന്നിവയ്ക്കുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നു. പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയിൽ പരിശീലനത്തിനായി ഒരു ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയം ലഭ്യമാണ്. ഫുട്ബോൾ, ഹോക്കി, ബാസ്കറ്റ്ബോൾ, അത്‌ലറ്റിക്സ് ഇവന്റുകൾക്കുള്ള ഔട്ട്ഡോർ കളിസ്ഥലങ്ങൾ കാമ്പസിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. == പ്രശസ്തരായ പൂർവ്വവിദ്യാർത്ഥികൾ == * [[ഷൈനി വിൽസൺ]] * [[പി.ആർ. ശ്രീജേഷ്]] * [[കെ.എം. ബീനാമോൾ]] == പുറംകണ്ണികൾ == == അവലംബം == 7aa5cmcpys316jv9kjcd7zv4k1zn5nq 4675437 4675425 2026-10-12T07:50:13Z Vijayanrajapuram 21314 /* പ്രശസ്തരായ പൂർവ്വവിദ്യാർത്ഥികൾ */ 4675437 wikitext text/x-wiki [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന് കീഴിലുള്ള സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ ആണ് '''ജി. വി. രാജാ സ്പോട്​സ് സ്കൂൾ''' '''മൈലം.''' കേരളത്തിലെ സ്പോർട്സ് & യൂത്ത് അഫയേഴ്സ് ഡയറക്ടറേറ്റിന് കീഴിലുള്ള മൂന്ന് സ്പോർട്സ് സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നാണിത്, തൃശ്ശൂരിലെ സ്പോർട്സ് ഡിവിഷനും കണ്ണൂരിലെ സ്പോർട്സ് സ്കൂളും ഇതോടൊപ്പം ഉണ്ട്. തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ [[അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] മൈലം വാർഡിൽ ആണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് ഉപജില്ലയിലാണ് പ്രവർത്തനം. വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കന്ററിയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. 43053 എന്ന ഹൈസ്കൂൾ കോഡിലുള്ള വിദ്യാലയത്തിന്റെ വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി കോഡ് 901010 ആണ്. 1974-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത്, "കേരളത്തിലെ കായിക പിതാവ്" എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. സംസ്ഥാനത്തെ കായിക പ്രോത്സാഹനത്തിന് പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജ നൽകിയ സംഭാവനകളെ ആദരിക്കുന്നതിനായാണിത്. {{Infobox school | name = ജി.വി. രാജാ സ്പോർട്​സ് സ്കൂൾ മൈലം | image = |image_size = 350px | alt = | caption = | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|8.557105459030|lon= |77.009805262897771|display=title}} | type = സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1941|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/43053|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 6 മുതൽ 12 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[മൈലം]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[തിരുവനന്തപുരം]] | educational_authority = തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode =695013 | website = https://schoolwiki.in/43053 | udisce_code = 32020600710 | Kerala_school_code =43053 }} == ചരിത്രം == 1970 ന്റെ തുടക്കത്തിൽ, കേരളത്തിലെ കായിക നിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ശ്രമം ആരംഭിച്ചു. 1970 ഏപ്രിൽ 7 ന്, അന്നത്തെ വ്യവസായ-തൊഴിൽ-കായിക മന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കായിക വികസനത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ഒരു യോഗം നടന്നു. ഇത് ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു കായിക വികസന പദ്ധതി നിർദ്ദേശിക്കാൻ ചുമതലപ്പെടുത്തിയ ഒരു കമ്മിറ്റി രൂപീകരിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. യുവ കായികതാരങ്ങളെ വളർത്തുന്നതിനായി സ്പോർട്സ് ഹോസ്റ്റലുകൾ, സ്കൂളുകൾ, ഡിവിഷനുകൾ എന്നിവ സൃഷ്ടിക്കാൻ കമ്മിറ്റി ശുപാർശ ചെയ്തു. ഈ ശുപാർശയുടെ ഫലമായാണ് 1974-ൽ ജി. വി. രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ സ്ഥാപിതമായത്. തിരുവനന്തപുരത്തെ ശംഖുമുഖം ബീച്ചിലായിരുന്നു ഈ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. കായികതാരങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പരിശീലനം ലഭിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ ഒരു അന്തരീക്ഷമായിരുന്നു ഇത്. യുവ പ്രതിഭകളെ വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിനും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കായിക പ്രകടനം ഉയർത്തുന്നതിനും ലക്ഷ്യമിട്ടായിരുന്നു ഈ സ്കൂൾ സ്ഥാപിച്ചത്. 2006-ൽ, ജി. വി. രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ തിരുവനന്തപുരത്തെ അരുവിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള നിലവിലെ കാമ്പസിലേക്ക് മാറ്റി. സ്കൂളിന്റെയും വിദ്യാർത്ഥികളുടെയും വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനും മെച്ചപ്പെട്ട സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നതിനുമാണ് ഈ മാറ്റം നടപ്പിലാക്കിയത്. ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == അക്കാദമിക് ബ്ലോക്കിൽ ആറാം ക്ലാസ് മുതൽ വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി തലം വരെയുള്ള അക്കാദമിക് പ്രോഗ്രാമുകൾ നൽകുന്നതിനുള്ള ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് സ്പോർട്സ് & യൂത്ത് അഫയേഴ്സ് കേരള, പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് എന്നീ രണ്ട് ഭരണ ചട്ടക്കൂടുകൾക്ക് കീഴിലാണ് സ്കൂൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 6 മുതൽ 10 വരെ ഗ്രേഡുകൾക്കുള്ള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവും 11, 12 ഗ്രേഡുകൾക്കുള്ള വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസവും (വിഎച്ച്എസ്ഇ), ശാരീരിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും കായിക ശാസ്ത്രത്തിലും വൈദഗ്ദ്ധ്യവും നൽകുന്നു.[8] സ്പോർട്സ് പരിശീലന ബ്ലോക്കിൽ അത്‌ലറ്റിക്സ്, ഫുട്ബോൾ, ഹോക്കി, വോളിബോൾ, ക്രിക്കറ്റ്, ജൂഡോ, ബോക്സിംഗ്, തായ്‌ക്വോണ്ടോ എന്നിവയ്ക്കുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നു. പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയിൽ പരിശീലനത്തിനായി ഒരു ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയം ലഭ്യമാണ്. ഫുട്ബോൾ, ഹോക്കി, ബാസ്കറ്റ്ബോൾ, അത്‌ലറ്റിക്സ് ഇവന്റുകൾക്കുള്ള ഔട്ട്ഡോർ കളിസ്ഥലങ്ങൾ കാമ്പസിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. == അംഗീകാരങ്ങൾ == * 2003 ലും 2018 ലും സ്കൂൾ സുബ്രതോ കപ്പ് ഇന്റർനാഷണൽ ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റിൽ പങ്കെടുത്തു. 2020 ൽ സ്കൂൾ സംസ്ഥാന സ്കൂൾ അത്‌ലറ്റിക് ആൻഡ് ഗെയിംസ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ മത്സരിച്ചു. 2022 ആയപ്പോഴേക്കും സ്കൂൾ 10 വിദ്യാർത്ഥികളെ നാലാമത് യൂത്ത് ഒളിമ്പിക്സിൽ പങ്കെടുക്കാൻ പ്രാപ്തമാക്കി. അതേ വർഷം തന്നെ സ്കൂൾ ദേശീയ സ്കൂൾ സ്പോർട്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിലും പങ്കെടുത്തു. * കേരള സംസ്ഥാന ജെ എൻ ഹോക്കി ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് 2026 ജി വി രാജസ്പോർട്സ് സ്കൂൾ ചാമ്പ്യന്മാരായി. * എം കെ ജോസഫ് സ്മാരക സംസ്ഥാന അന്തർജില്ലാ ക്ലബ്ബ് 2026 അത്‍‍‍‍ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ തിരുവനന്തപുരം ജിവി രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ ഓവറോൾ ചാമ്പ്യന്മാരായി. * 16 മത് ഹോക്കി ഇന്ത്യ ജൂനിയർ പെൺകുട്ടികളുടെ വിഭാഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന കേരള ടീമിലേക്ക് ജിവി രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂളിൽ നിന്നും മൂന്ന് വിദ്യാർത്ഥികളെ തെരഞ്ഞെടുത്തു. == പ്രശസ്തരായ പൂർവ്വവിദ്യാർത്ഥികൾ == * [[ഷൈനി വിൽസൺ]] * [[പി.ആർ. ശ്രീജേഷ്]] * [[കെ.എം. ബീനാമോൾ]] == പുറംകണ്ണികൾ == == അവലംബം == 0w5a4iehiq9n13vy4mcu9itxq4trpyi 4675438 4675437 2026-10-12T07:50:55Z Vijayanrajapuram 21314 /* അംഗീകാരങ്ങൾ */ 4675438 wikitext text/x-wiki [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന് കീഴിലുള്ള സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ ആണ് '''ജി. വി. രാജാ സ്പോട്​സ് സ്കൂൾ''' '''മൈലം.''' കേരളത്തിലെ സ്പോർട്സ് & യൂത്ത് അഫയേഴ്സ് ഡയറക്ടറേറ്റിന് കീഴിലുള്ള മൂന്ന് സ്പോർട്സ് സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നാണിത്, തൃശ്ശൂരിലെ സ്പോർട്സ് ഡിവിഷനും കണ്ണൂരിലെ സ്പോർട്സ് സ്കൂളും ഇതോടൊപ്പം ഉണ്ട്. തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ [[അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] മൈലം വാർഡിൽ ആണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് ഉപജില്ലയിലാണ് പ്രവർത്തനം. വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കന്ററിയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. 43053 എന്ന ഹൈസ്കൂൾ കോഡിലുള്ള വിദ്യാലയത്തിന്റെ വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി കോഡ് 901010 ആണ്. 1974-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത്, "കേരളത്തിലെ കായിക പിതാവ്" എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. സംസ്ഥാനത്തെ കായിക പ്രോത്സാഹനത്തിന് പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജ നൽകിയ സംഭാവനകളെ ആദരിക്കുന്നതിനായാണിത്. {{Infobox school | name = ജി.വി. രാജാ സ്പോർട്​സ് സ്കൂൾ മൈലം | image = |image_size = 350px | alt = | caption = | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|8.557105459030|lon= |77.009805262897771|display=title}} | type = സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1941|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/43053|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 6 മുതൽ 12 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[മൈലം]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[തിരുവനന്തപുരം]] | educational_authority = തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode =695013 | website = https://schoolwiki.in/43053 | udisce_code = 32020600710 | Kerala_school_code =43053 }} == ചരിത്രം == 1970 ന്റെ തുടക്കത്തിൽ, കേരളത്തിലെ കായിക നിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ശ്രമം ആരംഭിച്ചു. 1970 ഏപ്രിൽ 7 ന്, അന്നത്തെ വ്യവസായ-തൊഴിൽ-കായിക മന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കായിക വികസനത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ഒരു യോഗം നടന്നു. ഇത് ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു കായിക വികസന പദ്ധതി നിർദ്ദേശിക്കാൻ ചുമതലപ്പെടുത്തിയ ഒരു കമ്മിറ്റി രൂപീകരിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. യുവ കായികതാരങ്ങളെ വളർത്തുന്നതിനായി സ്പോർട്സ് ഹോസ്റ്റലുകൾ, സ്കൂളുകൾ, ഡിവിഷനുകൾ എന്നിവ സൃഷ്ടിക്കാൻ കമ്മിറ്റി ശുപാർശ ചെയ്തു. ഈ ശുപാർശയുടെ ഫലമായാണ് 1974-ൽ ജി. വി. രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ സ്ഥാപിതമായത്. തിരുവനന്തപുരത്തെ ശംഖുമുഖം ബീച്ചിലായിരുന്നു ഈ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. കായികതാരങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പരിശീലനം ലഭിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ ഒരു അന്തരീക്ഷമായിരുന്നു ഇത്. യുവ പ്രതിഭകളെ വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിനും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കായിക പ്രകടനം ഉയർത്തുന്നതിനും ലക്ഷ്യമിട്ടായിരുന്നു ഈ സ്കൂൾ സ്ഥാപിച്ചത്. 2006-ൽ, ജി. വി. രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ തിരുവനന്തപുരത്തെ അരുവിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള നിലവിലെ കാമ്പസിലേക്ക് മാറ്റി. സ്കൂളിന്റെയും വിദ്യാർത്ഥികളുടെയും വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനും മെച്ചപ്പെട്ട സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നതിനുമാണ് ഈ മാറ്റം നടപ്പിലാക്കിയത്. ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == അക്കാദമിക് ബ്ലോക്കിൽ ആറാം ക്ലാസ് മുതൽ വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി തലം വരെയുള്ള അക്കാദമിക് പ്രോഗ്രാമുകൾ നൽകുന്നതിനുള്ള ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് സ്പോർട്സ് & യൂത്ത് അഫയേഴ്സ് കേരള, പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് എന്നീ രണ്ട് ഭരണ ചട്ടക്കൂടുകൾക്ക് കീഴിലാണ് സ്കൂൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 6 മുതൽ 10 വരെ ഗ്രേഡുകൾക്കുള്ള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവും 11, 12 ഗ്രേഡുകൾക്കുള്ള വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസവും (വിഎച്ച്എസ്ഇ), ശാരീരിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും കായിക ശാസ്ത്രത്തിലും വൈദഗ്ദ്ധ്യവും നൽകുന്നു.[8] സ്പോർട്സ് പരിശീലന ബ്ലോക്കിൽ അത്‌ലറ്റിക്സ്, ഫുട്ബോൾ, ഹോക്കി, വോളിബോൾ, ക്രിക്കറ്റ്, ജൂഡോ, ബോക്സിംഗ്, തായ്‌ക്വോണ്ടോ എന്നിവയ്ക്കുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നു. പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയിൽ പരിശീലനത്തിനായി ഒരു ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയം ലഭ്യമാണ്. ഫുട്ബോൾ, ഹോക്കി, ബാസ്കറ്റ്ബോൾ, അത്‌ലറ്റിക്സ് ഇവന്റുകൾക്കുള്ള ഔട്ട്ഡോർ കളിസ്ഥലങ്ങൾ കാമ്പസിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. == അംഗീകാരങ്ങൾ == * 2003 ലും 2018 ലും സ്കൂൾ സുബ്രതോ കപ്പ് ഇന്റർനാഷണൽ ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റിൽ പങ്കെടുത്തു. 2020 ൽ സ്കൂൾ സംസ്ഥാന സ്കൂൾ അത്‌ലറ്റിക് ആൻഡ് ഗെയിംസ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ മത്സരിച്ചു. 2022 ആയപ്പോഴേക്കും സ്കൂൾ 10 വിദ്യാർത്ഥികളെ നാലാമത് യൂത്ത് ഒളിമ്പിക്സിൽ പങ്കെടുക്കാൻ പ്രാപ്തമാക്കി. അതേ വർഷം തന്നെ സ്കൂൾ ദേശീയ സ്കൂൾ സ്പോർട്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിലും പങ്കെടുത്തു. * കേരള സംസ്ഥാന ജെ എൻ ഹോക്കി ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് 2026 ജി വി രാജസ്പോർട്സ് സ്കൂൾ ചാമ്പ്യന്മാരായി. * എം കെ ജോസഫ് സ്മാരക സംസ്ഥാന അന്തർജില്ലാ ക്ലബ്ബ് 2026 അത്‍‍‍‍ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ തിരുവനന്തപുരം ജിവി രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ ഓവറോൾ ചാമ്പ്യന്മാരായി. * 16 മത് ഹോക്കി ഇന്ത്യ ജൂനിയർ പെൺകുട്ടികളുടെ വിഭാഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന കേരള ടീമിലേക്ക് ജിവി രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂളിൽ നിന്നും മൂന്ന് വിദ്യാർത്ഥികളെ തെരഞ്ഞെടുത്തു.https://en.wikipedia.org/wiki/G._V._Raja_Sports_School#cite_note-12 == പ്രശസ്തരായ പൂർവ്വവിദ്യാർത്ഥികൾ == * [[ഷൈനി വിൽസൺ]] * [[പി.ആർ. ശ്രീജേഷ്]] * [[കെ.എം. ബീനാമോൾ]] == പുറംകണ്ണികൾ == == അവലംബം == gxe4wehq4bwn5mlkgrbwytnulo4azdw 4675440 4675438 2026-10-12T07:53:42Z Vijayanrajapuram 21314 /* പുറംകണ്ണികൾ */ 4675440 wikitext text/x-wiki [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന് കീഴിലുള്ള സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ ആണ് '''ജി. വി. രാജാ സ്പോട്​സ് സ്കൂൾ''' '''മൈലം.''' കേരളത്തിലെ സ്പോർട്സ് & യൂത്ത് അഫയേഴ്സ് ഡയറക്ടറേറ്റിന് കീഴിലുള്ള മൂന്ന് സ്പോർട്സ് സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നാണിത്, തൃശ്ശൂരിലെ സ്പോർട്സ് ഡിവിഷനും കണ്ണൂരിലെ സ്പോർട്സ് സ്കൂളും ഇതോടൊപ്പം ഉണ്ട്. തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ [[അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അരുവിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] മൈലം വാർഡിൽ ആണ് ഈ വിദ്യാലയം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലയിൽ തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് ഉപജില്ലയിലാണ് പ്രവർത്തനം. വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കന്ററിയാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. 43053 എന്ന ഹൈസ്കൂൾ കോഡിലുള്ള വിദ്യാലയത്തിന്റെ വൊക്കേഷണൽ ഹയർസെക്കണ്ടറി കോഡ് 901010 ആണ്. 1974-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത്, "കേരളത്തിലെ കായിക പിതാവ്" എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. സംസ്ഥാനത്തെ കായിക പ്രോത്സാഹനത്തിന് പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജ നൽകിയ സംഭാവനകളെ ആദരിക്കുന്നതിനായാണിത്. {{Infobox school | name = ജി.വി. രാജാ സ്പോർട്​സ് സ്കൂൾ മൈലം | image = |image_size = 350px | alt = | caption = | logo = | pushpin_map = India Kerala#India | coordinates = {{Coord|8.557105459030|lon= |77.009805262897771|display=title}} | type = സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ (സർക്കാർ) | established = {{Start date|1941|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/43053|title=Sametham - Kerala School Data Bank {{!}} KITE|access-date=2026-09-23}}</ref> | location = | grades = 6 മുതൽ 12 വരെ | gender = ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും | medium_of_language = മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് | school_board = കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | city = [[മൈലം]] | state = [[കേരളം]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | district = [[തിരുവനന്തപുരം]] | educational_authority = തിരുവനന്തപുരം വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ല | postcode =695013 | website = https://schoolwiki.in/43053 | udisce_code = 32020600710 | Kerala_school_code =43053 }} == ചരിത്രം == 1970 ന്റെ തുടക്കത്തിൽ, കേരളത്തിലെ കായിക നിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ശ്രമം ആരംഭിച്ചു. 1970 ഏപ്രിൽ 7 ന്, അന്നത്തെ വ്യവസായ-തൊഴിൽ-കായിക മന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കായിക വികസനത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ഒരു യോഗം നടന്നു. ഇത് ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു കായിക വികസന പദ്ധതി നിർദ്ദേശിക്കാൻ ചുമതലപ്പെടുത്തിയ ഒരു കമ്മിറ്റി രൂപീകരിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. യുവ കായികതാരങ്ങളെ വളർത്തുന്നതിനായി സ്പോർട്സ് ഹോസ്റ്റലുകൾ, സ്കൂളുകൾ, ഡിവിഷനുകൾ എന്നിവ സൃഷ്ടിക്കാൻ കമ്മിറ്റി ശുപാർശ ചെയ്തു. ഈ ശുപാർശയുടെ ഫലമായാണ് 1974-ൽ ജി. വി. രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ സ്ഥാപിതമായത്. തിരുവനന്തപുരത്തെ ശംഖുമുഖം ബീച്ചിലായിരുന്നു ഈ സ്കൂൾ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. കായികതാരങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പരിശീലനം ലഭിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ ഒരു അന്തരീക്ഷമായിരുന്നു ഇത്. യുവ പ്രതിഭകളെ വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിനും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കായിക പ്രകടനം ഉയർത്തുന്നതിനും ലക്ഷ്യമിട്ടായിരുന്നു ഈ സ്കൂൾ സ്ഥാപിച്ചത്. 2006-ൽ, ജി. വി. രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ തിരുവനന്തപുരത്തെ അരുവിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള നിലവിലെ കാമ്പസിലേക്ക് മാറ്റി. സ്കൂളിന്റെയും വിദ്യാർത്ഥികളുടെയും വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനും മെച്ചപ്പെട്ട സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നതിനുമാണ് ഈ മാറ്റം നടപ്പിലാക്കിയത്. ==ഭൗതികസൗകര്യങ്ങൾ == അക്കാദമിക് ബ്ലോക്കിൽ ആറാം ക്ലാസ് മുതൽ വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി തലം വരെയുള്ള അക്കാദമിക് പ്രോഗ്രാമുകൾ നൽകുന്നതിനുള്ള ക്ലാസ് മുറികളുണ്ട്. ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് സ്പോർട്സ് & യൂത്ത് അഫയേഴ്സ് കേരള, പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് എന്നീ രണ്ട് ഭരണ ചട്ടക്കൂടുകൾക്ക് കീഴിലാണ് സ്കൂൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 6 മുതൽ 10 വരെ ഗ്രേഡുകൾക്കുള്ള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവും 11, 12 ഗ്രേഡുകൾക്കുള്ള വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസവും (വിഎച്ച്എസ്ഇ), ശാരീരിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും കായിക ശാസ്ത്രത്തിലും വൈദഗ്ദ്ധ്യവും നൽകുന്നു.[8] സ്പോർട്സ് പരിശീലന ബ്ലോക്കിൽ അത്‌ലറ്റിക്സ്, ഫുട്ബോൾ, ഹോക്കി, വോളിബോൾ, ക്രിക്കറ്റ്, ജൂഡോ, ബോക്സിംഗ്, തായ്‌ക്വോണ്ടോ എന്നിവയ്ക്കുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നു. പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയിൽ പരിശീലനത്തിനായി ഒരു ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയം ലഭ്യമാണ്. ഫുട്ബോൾ, ഹോക്കി, ബാസ്കറ്റ്ബോൾ, അത്‌ലറ്റിക്സ് ഇവന്റുകൾക്കുള്ള ഔട്ട്ഡോർ കളിസ്ഥലങ്ങൾ കാമ്പസിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. == അംഗീകാരങ്ങൾ == * 2003 ലും 2018 ലും സ്കൂൾ സുബ്രതോ കപ്പ് ഇന്റർനാഷണൽ ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റിൽ പങ്കെടുത്തു. 2020 ൽ സ്കൂൾ സംസ്ഥാന സ്കൂൾ അത്‌ലറ്റിക് ആൻഡ് ഗെയിംസ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ മത്സരിച്ചു. 2022 ആയപ്പോഴേക്കും സ്കൂൾ 10 വിദ്യാർത്ഥികളെ നാലാമത് യൂത്ത് ഒളിമ്പിക്സിൽ പങ്കെടുക്കാൻ പ്രാപ്തമാക്കി. അതേ വർഷം തന്നെ സ്കൂൾ ദേശീയ സ്കൂൾ സ്പോർട്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിലും പങ്കെടുത്തു. * കേരള സംസ്ഥാന ജെ എൻ ഹോക്കി ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് 2026 ജി വി രാജസ്പോർട്സ് സ്കൂൾ ചാമ്പ്യന്മാരായി. * എം കെ ജോസഫ് സ്മാരക സംസ്ഥാന അന്തർജില്ലാ ക്ലബ്ബ് 2026 അത്‍‍‍‍ലറ്റിക്സ് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ തിരുവനന്തപുരം ജിവി രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ ഓവറോൾ ചാമ്പ്യന്മാരായി. * 16 മത് ഹോക്കി ഇന്ത്യ ജൂനിയർ പെൺകുട്ടികളുടെ വിഭാഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന കേരള ടീമിലേക്ക് ജിവി രാജ സ്പോർട്സ് സ്കൂളിൽ നിന്നും മൂന്ന് വിദ്യാർത്ഥികളെ തെരഞ്ഞെടുത്തു.https://en.wikipedia.org/wiki/G._V._Raja_Sports_School#cite_note-12 == പ്രശസ്തരായ പൂർവ്വവിദ്യാർത്ഥികൾ == * [[ഷൈനി വിൽസൺ]] * [[പി.ആർ. ശ്രീജേഷ്]] * [[കെ.എം. ബീനാമോൾ]] == പുറംകണ്ണികൾ == ജി.വി. രാജ പുരസ്കാരം == അവലംബം == fm5u6uq4u66jf9euxh6uhuvtjy5w6z8 3 672819 4675411 2026-10-12T05:37:26Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4675411 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Anusandeep | Anusandeep | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 05:37, 12 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) 8abdzqmilvp60xtf5b0ojj7ouy8c4ua 0 672820 4675414 2026-10-12T05:53:35Z Vijayanrajapuram 21314 Vijayanrajapuram എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഗോദവർമ്മ രാജ]] എന്ന താൾ [[പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജ]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 4675414 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[പി.ആർ. ഗോദവർമ്മ രാജ]] swkg844b7o6qdod2ngk4j3wcch9rj6k 3 672821 4675422 2026-10-12T06:27:44Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4675422 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Itak00 | Itak00 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 06:27, 12 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) q4wa3dajvc87tx20bjbcpjnzvrt9vv2 0 672822 4675450 2026-10-12T08:29:17Z TheGreatEditor024 211141 Translated from [[en:Tumen Border Bridge]] 4675450 wikitext text/x-wiki {{Short description|ചൈനയ്ക്കും ഉത്തരകൊറിയയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള പാലം}} {{Infobox bridge | name = തുമെൻ അതിർത്തി പാലം | native_name = | native_name_lang = | image = Bridge of Tumen City.jpg | image_size = | image_upright = | alt = | caption = ശരത്കാലത്തിലെ ടുമെൻ ബോർഡർ പാലം | coordinates = {{coord|42.9548|N|129.8502|E|source:wikidata|display=it}} | os_grid_reference = | qid = | fetchwikidata = | onlysourced = | carries = | crosses = [[ടൂമൻ നദി]] | locale = | starts = | ends = | official_name = | other_name = | named_for = | owner = | maint = | heritage = | id = | id_type = | website = | preceded = <!-- or |upstream= --> | followed = <!-- or |downstream= --> | design = | material = | material1 = | material2 = | length = | width = | height = | depth = | traversable = | towpath = | mainspan = | number_spans = | piers_in_water = | load = | clearance_above = | clearance_below = | lanes = | life = | diameter = | first_length = | first_diameter = | second_length = | second_diameter = | third_length = | third_diameter = | capacity = | num_track = | track_gauge = | structure_gauge = | electrification = | architect = | designer = | contracted_designer = | winner = | engineering = | builder = | fabricator = | built = | begin = | complete = | cost = | opened = <!-- or |opening= |open= --> | inaugurated = <!-- or |dedicated= --> | rebuilt = | collapsed = | destroyed = | closed = | demolished = | replaces = | replaced_by = | traffic = | toll = | extra = {{Infobox Chinese | child = yes | order = st | s = 图们国境大桥 | t = 圖們國境大橋 | p = Túmen Guójìng Dàqiáo | hangul = 도문국경대교 | rr = Domun Gukgyeong Daegyo | mr = Tomun Gukkyŏng Daegyo | northkorea = yes }} }} '''തുമെൻ അതിർത്തി പാലം''' ചൈനയിലെ ജിലിൻ പ്രവിശ്യയിലെ തുമെൻ നഗരംയെയും ഉത്തരകൊറിയയിലെ [[നോർത്ത് ഹാംഗ്യോങ് പ്രവിശ്യ]]<nowiki/>യിലെ ഓൻസോങ് കൗണ്ടിയിലെ നമ്യാങ്യെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന, [[ടൂമൻ നദി]]<nowiki/>ക്ക് കുറുകെയുള്ള ഒരു റോഡ് പാലമാണ്<ref>[http://www.geocities.jp/ikokunotabibito3/chouhakuzan0707/ch08.html Travelling at the Tumen Border Bridge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150118222435/http://www.geocities.jp/ikokunotabibito3/chouhakuzan0707/ch08.html|date=2015-01-18}} (in Japanese)</ref> == ചരിത്രം == 1941-ൽ ജപ്പാനീസ് ആണ് ഈ പാലം നിർമ്മിച്ചത്. കൊറിയൻ യുദ്ധകാലത്ത്, ചൈനീസ് പീപ്പിൾസ് വോളണ്ടിയർ ആർമി ഉത്തരകൊറിയയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ച അതിർത്തി ചെക്ക്പോസ്റ്റുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഈ പാലം.<ref name=":1">[http://www.2165588.com/forum.php?mod=viewthread&tid=17328 Tumen Border Post (Sino-Korean Friendship Bridge)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003101522/http://www.2165588.com/forum.php?mod=viewthread&tid=17328|date=2018-10-03}} (in Chinese)</ref> ഇതിന് സമാന്തരമായി, കൂടുതൽ വലിപ്പമുള്ള മറ്റൊരു പാലത്തിന്റെ നിർമ്മാണം 2016-ൽ ആരംഭിച്ചു.<ref name=":1" /> പുതിയ പാലത്തിന്റെ നിർമ്മാണം 2019-ൽ പൂർത്തിയായി.<ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/pro/new-sino-dprk-cross-border-road-bridge-may-open-soon-photos-suggest|title=New Sino-DPRK cross-border road bridge may open soon, photos suggest|publisher=[[NK News]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/pro/china-steps-closer-to-opening-bridge-meant-to-boost-trade-with-north-korea/|title=China steps closer to opening bridge meant to boost trade with North Korea|publisher=[[NK News]]}}</ref> 2025-ൽ, ചൈന ഈ പാലത്തിന് മുന്നിൽ വിജയകമാനത്തെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രതീകാത്മക കവാടം നിർമ്മിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/?p=964348|title=China erects giant triumphal arch at unopened border bridge to North Korea|access-date=2025-11-25|last=Zwirko|first=Colin|date=2025-11-24|website=NK News|language=en-US}}</ref> == വിവരണം == ഈ പാലത്തിന് 515 മീറ്റർ നീളവും 6 മീറ്റർ ഉയരവും 6 മീറ്റർ വീതിയുമുണ്ട്. തുമെൻ അതിർത്തി ചെക്ക്പോസ്റ്റ് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഈ പാലത്തിന് അൽപ്പം മുകൾഭാഗത്തായി തുമെൻ അതിർത്തി റെയിൽവേ പാലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == ഇതും കാണുക == * [[ജിയാൻ യാലു നദി അതിർത്തി റെയിൽവേ പാലം]] * [[ചാങ്ബായ്–ഹേസൻ അന്താരാഷ്ട്ര പാലം]] * [[തുമെൻ നദി പാലം]] * [[ലിൻജിയാങ് യാലു നദി പാലം]] == അവലംബങ്ങൾ == tgatgvk0aiuin789s52vm1k3gup6746 4675451 4675450 2026-10-12T08:31:15Z TheGreatEditor024 211141 /* ഇതും കാണുക */ 4675451 wikitext text/x-wiki {{Short description|ചൈനയ്ക്കും ഉത്തരകൊറിയയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള പാലം}} {{Infobox bridge | name = തുമെൻ അതിർത്തി പാലം | native_name = | native_name_lang = | image = Bridge of Tumen City.jpg | image_size = | image_upright = | alt = | caption = ശരത്കാലത്തിലെ ടുമെൻ ബോർഡർ പാലം | coordinates = {{coord|42.9548|N|129.8502|E|source:wikidata|display=it}} | os_grid_reference = | qid = | fetchwikidata = | onlysourced = | carries = | crosses = [[ടൂമൻ നദി]] | locale = | starts = | ends = | official_name = | other_name = | named_for = | owner = | maint = | heritage = | id = | id_type = | website = | preceded = <!-- or |upstream= --> | followed = <!-- or |downstream= --> | design = | material = | material1 = | material2 = | length = | width = | height = | depth = | traversable = | towpath = | mainspan = | number_spans = | piers_in_water = | load = | clearance_above = | clearance_below = | lanes = | life = | diameter = | first_length = | first_diameter = | second_length = | second_diameter = | third_length = | third_diameter = | capacity = | num_track = | track_gauge = | structure_gauge = | electrification = | architect = | designer = | contracted_designer = | winner = | engineering = | builder = | fabricator = | built = | begin = | complete = | cost = | opened = <!-- or |opening= |open= --> | inaugurated = <!-- or |dedicated= --> | rebuilt = | collapsed = | destroyed = | closed = | demolished = | replaces = | replaced_by = | traffic = | toll = | extra = {{Infobox Chinese | child = yes | order = st | s = 图们国境大桥 | t = 圖們國境大橋 | p = Túmen Guójìng Dàqiáo | hangul = 도문국경대교 | rr = Domun Gukgyeong Daegyo | mr = Tomun Gukkyŏng Daegyo | northkorea = yes }} }} '''തുമെൻ അതിർത്തി പാലം''' ചൈനയിലെ ജിലിൻ പ്രവിശ്യയിലെ തുമെൻ നഗരംയെയും ഉത്തരകൊറിയയിലെ [[നോർത്ത് ഹാംഗ്യോങ് പ്രവിശ്യ]]<nowiki/>യിലെ ഓൻസോങ് കൗണ്ടിയിലെ നമ്യാങ്യെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന, [[ടൂമൻ നദി]]<nowiki/>ക്ക് കുറുകെയുള്ള ഒരു റോഡ് പാലമാണ്<ref>[http://www.geocities.jp/ikokunotabibito3/chouhakuzan0707/ch08.html Travelling at the Tumen Border Bridge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150118222435/http://www.geocities.jp/ikokunotabibito3/chouhakuzan0707/ch08.html|date=2015-01-18}} (in Japanese)</ref> == ചരിത്രം == 1941-ൽ ജപ്പാനീസ് ആണ് ഈ പാലം നിർമ്മിച്ചത്. കൊറിയൻ യുദ്ധകാലത്ത്, ചൈനീസ് പീപ്പിൾസ് വോളണ്ടിയർ ആർമി ഉത്തരകൊറിയയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ച അതിർത്തി ചെക്ക്പോസ്റ്റുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഈ പാലം.<ref name=":1">[http://www.2165588.com/forum.php?mod=viewthread&tid=17328 Tumen Border Post (Sino-Korean Friendship Bridge)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003101522/http://www.2165588.com/forum.php?mod=viewthread&tid=17328|date=2018-10-03}} (in Chinese)</ref> ഇതിന് സമാന്തരമായി, കൂടുതൽ വലിപ്പമുള്ള മറ്റൊരു പാലത്തിന്റെ നിർമ്മാണം 2016-ൽ ആരംഭിച്ചു.<ref name=":1" /> പുതിയ പാലത്തിന്റെ നിർമ്മാണം 2019-ൽ പൂർത്തിയായി.<ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/pro/new-sino-dprk-cross-border-road-bridge-may-open-soon-photos-suggest|title=New Sino-DPRK cross-border road bridge may open soon, photos suggest|publisher=[[NK News]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/pro/china-steps-closer-to-opening-bridge-meant-to-boost-trade-with-north-korea/|title=China steps closer to opening bridge meant to boost trade with North Korea|publisher=[[NK News]]}}</ref> 2025-ൽ, ചൈന ഈ പാലത്തിന് മുന്നിൽ വിജയകമാനത്തെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രതീകാത്മക കവാടം നിർമ്മിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/?p=964348|title=China erects giant triumphal arch at unopened border bridge to North Korea|access-date=2025-11-25|last=Zwirko|first=Colin|date=2025-11-24|website=NK News|language=en-US}}</ref> == വിവരണം == [[File:TumenDaqiao_winter.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:TumenDaqiao_winter.jpg|ലഘുചിത്രം|ശൈത്യകാലത്ത് ചൈനയിൽ നിന്നുള്ള ടുമെൻ ബോർഡർ പാലം.]] [[File:Tumen_Border_Railway_Bridge.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tumen_Border_Railway_Bridge.jpg|ലഘുചിത്രം|വേനൽക്കാലത്ത് ടുമെൻ ബോർഡർ റെയിൽവേ പാലം ടുമെൻ ബോർഡർ പാലത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 200 മീറ്റർ മുകളിലായി കാണാം.]] ഈ പാലത്തിന് 515 മീറ്റർ നീളവും 6 മീറ്റർ ഉയരവും 6 മീറ്റർ വീതിയുമുണ്ട്. തുമെൻ അതിർത്തി ചെക്ക്പോസ്റ്റ് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഈ പാലത്തിന് അൽപ്പം മുകൾഭാഗത്തായി തുമെൻ അതിർത്തി റെയിൽവേ പാലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == ഇതും കാണുക == * [[ജിയാൻ യാലു നദി അതിർത്തി റെയിൽവേ പാലം]] * [[ചാങ്ബായ്–ഹേസൻ അന്താരാഷ്ട്ര പാലം]] * [[തുമെൻ നദി പാലം]] * [[ലിൻജിയാങ് യാലു നദി പാലം]] == അവലംബങ്ങൾ == tco341ivbo9h378jnajcrjcqkule2wu 0 672823 4675455 2026-10-12T08:54:03Z TheGreatEditor024 211141 Translated from [[en:Ji'an Yalu River Border Railway Bridge]] 4675455 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese|pic=Jian Yalu River Border Railway Bridge Chinese border post 2011 07 24.jpg|picsize=200px|piccap=പാലത്തിലെ ചൈനീസ് അതിർത്തി പോസ്റ്റ്|showflag=stp|s=集安鸭绿江国境铁路大桥|t=集安鴨綠江國境鐵路大橋|p=Jí'ān Yālùjiāng Guójìng Tiělù Dàqiáo|mi=|w=Chi-an Ya-lu-chiang Kuo-ching T'ieh-lu Ta-ch'iao|j=Zaap6 on1 aap1 luk6 gong1 gwok3 ging2 tit3 lou6 daai6 kiu4|ci=|hangul=집안압록강국경철도대교|hanja=集安鴨綠江國境鐵道大橋|rr=Jiban Amnokgang Gukgyeong Cheoldo Daegyo|mr=Chiban Amnokkang Kukkyŏng Ch'ŏlto Taegyo|northkorea=yes}} [[File:Xiajiefang_Qiaotoubao.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Xiajiefang_Qiaotoubao.jpg|ലഘുചിത്രം|കൊറിയൻ യുദ്ധകാലത്ത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന [[ഷിയാജിഫാങ് പാലമുഖം]]]] [[File:Ji’an_Kou’an.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ji%E2%80%99an_Kou%E2%80%99an.jpg|ലഘുചിത്രം|'''ജിയാൻ തുറമുഖം''']] '''യാലു നദി അതിർത്തി റെയിൽവേ പാലം''' '''(ചൈനീസ്: 集安鸭绿江国境铁路大桥; പിൻയിൻ: Jí'ān Yālùjiāng Guójìng Tiělù Dàqiáo)''' [[യാലു നദി]]<nowiki/>ക്ക് കുറുകെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒറ്റപ്പാതയുള്ള ഒരു റെയിൽവേ പാലമാണ്. ഇത് [[ചൈന]]<nowiki/>യിലെ ജിലിൻ പ്രവിശ്യയിലെ ജിയാൻ നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളെയും [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തരകൊറിയയിലെ]] ചാഗാങ് പ്രവിശ്യയിലെ മൻപോ നഗരത്തെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. 589.23 മീറ്റർ നീളവും 16 മീറ്റർ ഉയരവുമുള്ള ഈ പാലം 1937-നും 1939 ജൂലൈ 31-നും ഇടയിൽ ജപ്പാൻ സാമ്രാജ്യം നിർമ്മിച്ചതാണ്. അക്കാലത്ത് കൊറിയയും വടക്കുകിഴക്കൻ ചൈനയും ജപ്പാന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. വടക്കുകിഴക്കൻ ചൈനയെ ജപ്പാൻ മഞ്ചുകുവോ എന്ന പാവരാഷ്ട്രത്തിലൂടെയാണ് നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്. പാലത്തിന്റെ ചൈനീസ് അറ്റത്തിനടുത്തുള്ള ഒരു കോട്ടയും ഇതേ കാലഘട്ടത്തിൽ നിർമിച്ചതാണ്. 2004-ൽ പാലത്തിന്റെ ചൈനീസ് അറ്റത്ത് ചതുരാകൃതിയിലുള്ള ഒരു കമാനം കൂട്ടിച്ചേർത്തു. കൊറിയൻ യുദ്ധകാലത്ത് ചൈനയിൽനിന്ന് കൊറിയയിലേക്ക് സൈനികരെ കൊണ്ടുപോകാൻ ഈ പാലം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. അമേരിക്കൻ വ്യോമാക്രമണങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യമായിരുന്നെങ്കിലും പാലം തകർക്കപ്പെട്ടില്ല. ചൈനീസ് ഭാഗത്തുനിന്ന് പാലത്തിനടുത്തേക്ക് വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പ്രവേശിക്കാം. യഥാർഥ അതിർത്തിക്ക് സമീപമുള്ള ഒരു രേഖ വരെ അവർക്ക് നടന്നെത്താനാകും.<ref name="time">[https://web.archive.org/web/20081008022043/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,320802,00.html Daniel Kane, Where Civilizations Once Clashed, Time Magazine, Monday, July 15, 2002]</ref> പാലത്തിന് മുകൾഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പുതിയ ജിയാൻ യാലു നദി അതിർത്തി റോഡ് പാലത്തിന്റെ നിർമാണം 2019 ഏപ്രിലിൽ പൂർത്തിയാക്കി അത് ഗതാഗതത്തിനായി തുറന്നുകൊടുത്തു.<ref>[https://www.nknews.org/2019/04/china-opens-new-sino-north-korea-border-crossing-in-jilin-province/ China opens new Sino-North Korea border crossing in Jilin province]</ref> == ഇതും കാണുക == * [[തുമെൻ അതിർത്തി പാലം]] * [[ചാങ്ബായ്–ഹേസൻ അന്താരാഷ്ട്ര പാലം]] * [[തുമെൻ നദി പാലം]] * [[ലിൻജിയാങ് യാലു നദി പാലം]] == അവലംബങ്ങൾ == b6niwhn4c9ho7x4jidw5gyacpr9stay 4675462 4675455 2026-10-12T09:04:02Z TheGreatEditor024 211141 /* ഇതും കാണുക */ 4675462 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese|pic=Jian Yalu River Border Railway Bridge Chinese border post 2011 07 24.jpg|picsize=200px|piccap=പാലത്തിലെ ചൈനീസ് അതിർത്തി പോസ്റ്റ്|showflag=stp|s=集安鸭绿江国境铁路大桥|t=集安鴨綠江國境鐵路大橋|p=Jí'ān Yālùjiāng Guójìng Tiělù Dàqiáo|mi=|w=Chi-an Ya-lu-chiang Kuo-ching T'ieh-lu Ta-ch'iao|j=Zaap6 on1 aap1 luk6 gong1 gwok3 ging2 tit3 lou6 daai6 kiu4|ci=|hangul=집안압록강국경철도대교|hanja=集安鴨綠江國境鐵道大橋|rr=Jiban Amnokgang Gukgyeong Cheoldo Daegyo|mr=Chiban Amnokkang Kukkyŏng Ch'ŏlto Taegyo|northkorea=yes}} [[File:Xiajiefang_Qiaotoubao.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Xiajiefang_Qiaotoubao.jpg|ലഘുചിത്രം|കൊറിയൻ യുദ്ധകാലത്ത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന [[ഷിയാജിഫാങ് പാലമുഖം]]]] [[File:Ji’an_Kou’an.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ji%E2%80%99an_Kou%E2%80%99an.jpg|ലഘുചിത്രം|'''ജിയാൻ തുറമുഖം''']] '''യാലു നദി അതിർത്തി റെയിൽവേ പാലം''' '''(ചൈനീസ്: 集安鸭绿江国境铁路大桥; പിൻയിൻ: Jí'ān Yālùjiāng Guójìng Tiělù Dàqiáo)''' [[യാലു നദി]]<nowiki/>ക്ക് കുറുകെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒറ്റപ്പാതയുള്ള ഒരു റെയിൽവേ പാലമാണ്. ഇത് [[ചൈന]]<nowiki/>യിലെ ജിലിൻ പ്രവിശ്യയിലെ ജിയാൻ നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളെയും [[ഉത്തര കൊറിയ|ഉത്തരകൊറിയയിലെ]] ചാഗാങ് പ്രവിശ്യയിലെ മൻപോ നഗരത്തെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. 589.23 മീറ്റർ നീളവും 16 മീറ്റർ ഉയരവുമുള്ള ഈ പാലം 1937-നും 1939 ജൂലൈ 31-നും ഇടയിൽ ജപ്പാൻ സാമ്രാജ്യം നിർമ്മിച്ചതാണ്. അക്കാലത്ത് കൊറിയയും വടക്കുകിഴക്കൻ ചൈനയും ജപ്പാന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. വടക്കുകിഴക്കൻ ചൈനയെ ജപ്പാൻ മഞ്ചുകുവോ എന്ന പാവരാഷ്ട്രത്തിലൂടെയാണ് നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്. പാലത്തിന്റെ ചൈനീസ് അറ്റത്തിനടുത്തുള്ള ഒരു കോട്ടയും ഇതേ കാലഘട്ടത്തിൽ നിർമിച്ചതാണ്. 2004-ൽ പാലത്തിന്റെ ചൈനീസ് അറ്റത്ത് ചതുരാകൃതിയിലുള്ള ഒരു കമാനം കൂട്ടിച്ചേർത്തു. കൊറിയൻ യുദ്ധകാലത്ത് ചൈനയിൽനിന്ന് കൊറിയയിലേക്ക് സൈനികരെ കൊണ്ടുപോകാൻ ഈ പാലം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. അമേരിക്കൻ വ്യോമാക്രമണങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യമായിരുന്നെങ്കിലും പാലം തകർക്കപ്പെട്ടില്ല. ചൈനീസ് ഭാഗത്തുനിന്ന് പാലത്തിനടുത്തേക്ക് വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പ്രവേശിക്കാം. യഥാർഥ അതിർത്തിക്ക് സമീപമുള്ള ഒരു രേഖ വരെ അവർക്ക് നടന്നെത്താനാകും.<ref name="time">[https://web.archive.org/web/20081008022043/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,320802,00.html Daniel Kane, Where Civilizations Once Clashed, Time Magazine, Monday, July 15, 2002]</ref> പാലത്തിന് മുകൾഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പുതിയ ജിയാൻ യാലു നദി അതിർത്തി റോഡ് പാലത്തിന്റെ നിർമാണം 2019 ഏപ്രിലിൽ പൂർത്തിയാക്കി അത് ഗതാഗതത്തിനായി തുറന്നുകൊടുത്തു.<ref>[https://www.nknews.org/2019/04/china-opens-new-sino-north-korea-border-crossing-in-jilin-province/ China opens new Sino-North Korea border crossing in Jilin province]</ref> == ഇതും കാണുക == * [[തുമെൻ അതിർത്തി പാലം]] * [[ചാങ്ബായ്–ഹേസൻ അന്താരാഷ്ട്ര പാലം]] * [[തുമെൻ നദി പാലം]] * [[ലിൻജിയാങ് യാലു നദി പാലം]] == അവലംബങ്ങൾ == iu1a1t49zy2jhlfrfj7ncsz7li44syr 3 672824 4675456 2026-10-12T08:54:50Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4675456 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Steeroxx | Steeroxx | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:54, 12 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) sggtkhc9zzfptfyraybz450dwdk9sr1 3 672825 4675457 2026-10-12T08:55:16Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4675457 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Zedroxx | Zedroxx | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:55, 12 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) d7yva8lbpy3925bt2vz68txr3xxyinn 3 672826 4675459 2026-10-12T08:56:58Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4675459 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Tinciya | Tinciya | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:56, 12 ഒക്ടോബർ 2026 (UTC) iq93de1rwzg3bwixzd8e043fai9ppfz 0 672827 4675461 2026-10-12T09:01:55Z TheGreatEditor024 211141 new article 4675461 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Xiajiefang_Qiaotoubao.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Xiajiefang_Qiaotoubao.jpg|ലഘുചിത്രം|'''ഷിയാജിഫാങ് പാലമുഖം''']] '''ഷിയാജിഫാങ് പാലമുഖം''' [[ചൈന|ചൈനയിലെ]] ജിലിൻ പ്രവിശ്യയിലെ ജിയാൻ നഗരത്തിലെ തൈവാങ് പട്ടണത്തിലുള്ള ഷിയാജിഫാങ് ഗ്രാമത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇത് പ്രവിശ്യാതല സാംസ്കാരിക പൈതൃക സംരക്ഷണ കേന്ദ്രമാണ്. ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ചരിത്രസ്ഥലങ്ങളും പ്രാതിനിധ്യ വാസ്തുവിദ്യാ നിർമിതികളും എന്ന വിഭാഗത്തിലാണ് ഇതിനെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. 2007 മേയ് 31-ന് ഇത് സംരക്ഷിത സാംസ്കാരിക പൈതൃക കേന്ദ്രമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. ജിയാൻ മുനിസിപ്പൽ സാംസ്കാരിക പൈതൃക ബ്യൂറോയ്ക്കാണ് ഇതിന്റെ പരിപാലനച്ചുമതല. ഈ ചരിത്രസ്ഥലം റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയുടെ കാലഘട്ടത്തിൽ (1912–1949) നിർമിച്ചതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://wht.jl.gov.cn/whzl/wwbl/200812/t20081220_508533.html|title=吉林省省级文物保护单位一览表|accessdate=2012-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121102155656/http://wht.jl.gov.cn/whzl/wwbl/200812/t20081220_508533.html|archivedate=2012-11-02|deadurl=yes|author=吉林省文化厅}}</ref> == ഇതും കാണുക == * [[ജിയാൻ യാലു നദി അതിർത്തി റെയിൽവേ പാലം]] == അവലംബങ്ങൾ == hde80hll5i9t66j2hopph9pro3kqavq 0 672828 4675463 2026-10-12T09:06:58Z TheGreatEditor024 211141 Translated from [[en:Linjiang Yalu River Bridge]] 4675463 wikitext text/x-wiki [[File:臨江鴨緑江大橋.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E8%87%A8%E6%B1%9F%E9%B4%A8%E7%B7%91%E6%B1%9F%E5%A4%A7%E6%A9%8B.jpg|ലഘുചിത്രം|'''ലിൻജിയാങ് യാലു നദി പാലം''']] '''ലിൻജിയാങ് യാലു നദി പാലം (ചൈനീസ്: 临江国际大桥)''' [[യാലു നദി]]<nowiki/>ക്ക് കുറുകെയുള്ള ഒരു പാലമാണ്. ഇത് ചൈനയിലെ ജിലിൻ പ്രവിശ്യയിലെ ലിൻജിയാങ് നഗരത്തെയും ഉത്തരകൊറിയയിലെ ചാഗാങ് പ്രവിശ്യയിലെ ചുങ്ഗാങ് കൗണ്ടിയെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.<ref>[http://www.shenyang.cn.emb-japan.go.jp/jp/northeast/sence/sence_j_bs.htm Linjiang Border Post (Baishan City Scenes by Japanese Consulate General in Shenyang)] (in Japanese)</ref> 1938-ൽ ജപ്പാനീസ് ആണ് ഈ പാലം നിർമ്മിച്ചത്. ലിൻജിയാങ് അതിർത്തി ചെക്ക്പോസ്റ്റ് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പാലത്തിന് അൽപ്പം താഴെയായി യുൻഫെങ് അണക്കെട്ട് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. കൊറിയൻ യുദ്ധകാലത്ത്, ചൈനീസ് പീപ്പിൾസ് വോളണ്ടിയർ ആർമി ഉത്തരകൊറിയയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ച അതിർത്തി ചെക്ക്പോസ്റ്റുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഈ പാലം == ഇതും കാണുക == * [[തുമെൻ അതിർത്തി പാലം]] * [[ചാങ്ബായ്–ഹേസൻ അന്താരാഷ്ട്ര പാലം]] * [[തുമെൻ നദി പാലം]] * [[ജിയാൻ യാലു നദി അതിർത്തി റെയിൽവേ പാലം]] == അവലംബങ്ങൾ == 87jmez0cjgcvwgztn15ygz4s8bdgo5c 0 672829 4675464 2026-10-12T09:31:01Z Malikaveedu 16584 "[[:en:Special:Redirect/revision/1375433988|Horamavu]]" എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്. 4675464 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">ഹൊറമാവ്</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">പ്രാന്തപ്രദേശം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[File:Bangalore_street_Map.png|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|250x250ബിന്ദു|Horamavu is located in Bengaluru]]<div class="od notheme" style="top:11.913%;left:76.269%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Horamavu]]</div><div class="pl" style="width:6em;right:5px"><div>ഹൊറമാവു</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ബെംഗളൂരുവിലെ സ്ഥാനം</div></div></div></div> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |സംസ്ഥാനം | class="infobox-data" |[[കർണാടക]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |നഗരം | class="infobox-data" |[[ബെംഗളൂരു]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">560113</div> |} == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ [[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] [[ബെംഗളൂരു]] നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പാർപ്പിട കേന്ദ്രമാണ് '''ഹൊറമാവ്'''. രാമമൂർത്തി നഗർ, ബനസ്വാദി, കൽക്കെരെ, കല്യാൺ നഗർ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഇതിനു ചുറ്റുപാടുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അനേകം അപ്പാർട്ട്മെന്റ് സമുച്ചയങ്ങളും സ്വതന്ത്ര വസതികളും ഇടകലർന്ന ഈ പ്രദേശം പ്രാഥമികമായി ഒരു പാർപ്പിടമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps|title=Horamavu locality map|access-date=17 April 2026|publisher=Google Maps}}</ref> ഈ പ്രദേശത്തുള്ള രണ്ട് പ്രമുഖ ജലാശയങ്ങളായ ഹൊറമാവ് അഗാര തടാകം, ഹൊറമാവ് തടാകം എന്നിവ നിവാസികൾക്ക് പാരിസ്ഥിതികവും വിനോദപരവുമായ ഇടങ്ങളായി വർത്തിക്കുന്നു. ഈ തടാകങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും നടത്തം, ജോഗിംഗ് ട്രാക്കുകൾ എന്നിവ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.alltrails.com/trail/india/karnataka/hormavu-agara-lake|title=Hormavu Agara Lake Trail|access-date=17 April 2026|publisher=AllTrails}}</ref> 2023-ൽ പുനരുജ്ജീവനത്തിന് വിധേയമായിട്ടും ഹൊറമാവ് അഗാര ജലാശയം പുതിയ മലിനീകരണ ആശങ്കകൾ നേരിട്ടതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. == കണക്റ്റിവിറ്റി == ഹൊരമാവ് പ്രദേശം റോഡ് മാർഗ്ഗമുള്ള പൊതുഗതാഗത സംവിധാനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ബെംഗളൂരുവിലെ ഭാവി മെട്രോ, സബർബൻ റെയിൽ പദ്ധതികൾ പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ഇവിടേക്കുള്ള യാത്രാസൗകര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.{{Navboxes|list={{Bangalore topics|left}}}} [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 6c0r71hbui1lnwrf8kz4mws8tceybl5 4675465 4675464 2026-10-12T09:34:52Z Malikaveedu 16584 4675465 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">ഹൊറമാവ്</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">പ്രാന്തപ്രദേശം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[File:Bangalore_street_Map.png|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|250x250ബിന്ദു|Horamavu is located in Bengaluru]]<div class="od notheme" style="top:11.913%;left:76.269%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Horamavu]]</div><div class="pl" style="width:6em;right:5px"><div>ഹൊറമാവു</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ബെംഗളൂരുവിലെ സ്ഥാനം</div></div></div></div> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |സംസ്ഥാനം | class="infobox-data" |[[കർണാടക]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |നഗരം | class="infobox-data" |[[ബെംഗളൂരു]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">560113</div> |} കർണാടക സംസ്ഥാനത്തെ ബെംഗളൂരു നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള ഒരു പാർപ്പിട മേഖലയാണ് '''ഹൊറമാവ്'''. ബൃഹത് ബെംഗളൂരു മഹാനഗര പാലികയുടെ (BBMP) പരിധിയിൽ വരുന്ന ഈ പ്രദേശം സമീപകാലത്ത് ദ്രുതഗതിയിലുള്ള നഗരവൽക്കരണത്തിന് വിധേയമായി.<ref>{{cite web|url=https://bbmp.gov.in|title=BBMP Ward Information|access-date=17 April 2026|publisher=Bruhat Bengaluru Mahanagara Palike}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ [[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] [[ബെംഗളൂരു]] നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പാർപ്പിട കേന്ദ്രമാണ് '''ഹൊറമാവ്'''. രാമമൂർത്തി നഗർ, ബനസ്വാദി, കൽക്കെരെ, കല്യാൺ നഗർ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഇതിനു ചുറ്റുപാടുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അനേകം അപ്പാർട്ട്മെന്റ് സമുച്ചയങ്ങളും സ്വതന്ത്ര വസതികളും ഇടകലർന്ന ഈ പ്രദേശം പ്രാഥമികമായി ഒരു പാർപ്പിടമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps|title=Horamavu locality map|access-date=17 April 2026|publisher=Google Maps}}</ref> ഈ പ്രദേശത്തുള്ള രണ്ട് പ്രമുഖ ജലാശയങ്ങളായ ഹൊറമാവ് അഗാര തടാകം, ഹൊറമാവ് തടാകം എന്നിവ നിവാസികൾക്ക് പാരിസ്ഥിതികവും വിനോദപരവുമായ ഇടങ്ങളായി വർത്തിക്കുന്നു. ഈ തടാകങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും നടത്തം, ജോഗിംഗ് ട്രാക്കുകൾ എന്നിവ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.alltrails.com/trail/india/karnataka/hormavu-agara-lake|title=Hormavu Agara Lake Trail|access-date=17 April 2026|publisher=AllTrails}}</ref> 2023-ൽ പുനരുജ്ജീവനത്തിന് വിധേയമായിട്ടും ഹൊറമാവ് അഗാര ജലാശയം പുതിയ മലിനീകരണ ആശങ്കകൾ നേരിട്ടതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. == കണക്റ്റിവിറ്റി == ഹൊരമാവ് പ്രദേശം റോഡ് മാർഗ്ഗമുള്ള പൊതുഗതാഗത സംവിധാനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ബെംഗളൂരുവിലെ ഭാവി മെട്രോ, സബർബൻ റെയിൽ പദ്ധതികൾ പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ഇവിടേക്കുള്ള യാത്രാസൗകര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.{{Navboxes|list={{Bangalore topics|left}}}} [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] mpap9sxk9z8km1mafv6i1ehhjd7yjdf 4675466 4675465 2026-10-12T09:37:17Z Malikaveedu 16584 4675466 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">ഹൊറമാവ്</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">പ്രാന്തപ്രദേശം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[File:Bangalore_street_Map.png|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|250x250ബിന്ദു|Horamavu is located in Bengaluru]]<div class="od notheme" style="top:11.913%;left:76.269%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Horamavu]]</div><div class="pl" style="width:6em;right:5px"><div>ഹൊറമാവു</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ബെംഗളൂരുവിലെ സ്ഥാനം</div></div></div></div> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |സംസ്ഥാനം | class="infobox-data" |[[കർണാടക]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |നഗരം | class="infobox-data" |[[ബെംഗളൂരു]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">560113</div> |} [[കർണാടക]] സംസ്ഥാനത്തെ [[ബെംഗളൂരു]] നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള ഒരു പാർപ്പിട മേഖലയാണ് '''ഹൊറമാവ്'''. ബൃഹത് ബെംഗളൂരു മഹാനഗര പാലികയുടെ (BBMP) പരിധിയിൽ വരുന്ന ഈ പ്രദേശം സമീപകാലത്ത് ദ്രുതഗതിയിലുള്ള നഗരവൽക്കരണത്തിന് വിധേയമായി.<ref>{{cite web|url=https://bbmp.gov.in|title=BBMP Ward Information|access-date=17 April 2026|publisher=Bruhat Bengaluru Mahanagara Palike}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ [[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] [[ബെംഗളൂരു]] നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പാർപ്പിട കേന്ദ്രമാണ് '''ഹൊറമാവ്'''. രാമമൂർത്തി നഗർ, ബനസ്വാദി, കൽക്കെരെ, കല്യാൺ നഗർ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഇതിനു ചുറ്റുപാടുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അനേകം അപ്പാർട്ട്മെന്റ് സമുച്ചയങ്ങളും സ്വതന്ത്ര വസതികളും ഇടകലർന്ന ഈ പ്രദേശം പ്രാഥമികമായി ഒരു പാർപ്പിടമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps|title=Horamavu locality map|access-date=17 April 2026|publisher=Google Maps}}</ref> ഈ പ്രദേശത്തുള്ള രണ്ട് പ്രധാന ജലാശയങ്ങളായ ഹൊറമാവ് അഗാര തടാകം, ഹൊറമാവ് തടാകം എന്നിവ പ്രദേശവാസികൾക്ക് പാരിസ്ഥിതികവും വിനോദപരവുമായ ഇടങ്ങളായി വർത്തിക്കുന്നു. ഈ തടാകങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമായി നടക്കുന്നതിനും, ജോഗിംഗിനുമായുള്ള ട്രാക്കുകൾ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.alltrails.com/trail/india/karnataka/hormavu-agara-lake|title=Hormavu Agara Lake Trail|access-date=17 April 2026|publisher=AllTrails}}</ref> 2023-ൽ പുനരുജ്ജീവനത്തിന് വിധേയമായിട്ടും ഹൊറമാവ് അഗാര ജലാശയം പുതിയ മലിനീകരണ ആശങ്കകൾ നേരിട്ടതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. == കണക്റ്റിവിറ്റി == ഹൊരമാവ് പ്രദേശം റോഡ് മാർഗ്ഗമുള്ള പൊതുഗതാഗത സംവിധാനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ബെംഗളൂരുവിലെ ഭാവി മെട്രോ, സബർബൻ റെയിൽ പദ്ധതികൾ പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ഇവിടേക്കുള്ള യാത്രാസൗകര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == {{Navboxes|list={{Bangalore topics|left}}}} [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] hzneq1o5vyabhcdr5gwucgbh73u3boi 4675472 4675466 2026-10-12T09:54:00Z Malikaveedu 16584 4675472 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">ഹൊറമാവ്</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">പ്രാന്തപ്രദേശം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[File:Bangalore_street_Map.png|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|250x250ബിന്ദു|Horamavu is located in Bengaluru]]<div class="od notheme" style="top:11.913%;left:76.269%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Horamavu]]</div><div class="pl" style="width:6em;right:5px"><div>ഹൊറമാവു</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ബെംഗളൂരുവിലെ സ്ഥാനം</div></div></div></div> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |സംസ്ഥാനം | class="infobox-data" |[[കർണാടക]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |നഗരം | class="infobox-data" |[[ബെംഗളൂരു]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">560113</div> |} [[കർണാടക]] സംസ്ഥാനത്തെ [[ബെംഗളൂരു]] നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള ഒരു പാർപ്പിട മേഖലയാണ് '''ഹൊറമാവ്'''. ബൃഹത് ബെംഗളൂരു മഹാനഗര പാലികയുടെ (BBMP) പരിധിയിൽ വരുന്ന ഈ പ്രദേശം സമീപകാലത്ത് ദ്രുതഗതിയിലുള്ള നഗരവൽക്കരണത്തിന് വിധേയമായി.<ref>{{cite web|url=https://bbmp.gov.in|title=BBMP Ward Information|access-date=17 April 2026|publisher=Bruhat Bengaluru Mahanagara Palike}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ [[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] [[ബെംഗളൂരു]] നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പാർപ്പിട കേന്ദ്രമാണ് '''ഹൊറമാവ്'''. രാമമൂർത്തി നഗർ, ബനസ്വാദി, കൽക്കെരെ, കല്യാൺ നഗർ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഇതിനു ചുറ്റുപാടുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അനേകം അപ്പാർട്ട്മെന്റ് സമുച്ചയങ്ങളും സ്വതന്ത്ര വസതികളും ഇടകലർന്ന ഈ പ്രദേശം പ്രാഥമികമായി ഒരു പാർപ്പിടമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps|title=Horamavu locality map|access-date=17 April 2026|publisher=Google Maps}}</ref> ഈ പ്രദേശത്തുള്ള രണ്ട് പ്രധാന ജലാശയങ്ങളായ ഹൊറമാവ് അഗാര തടാകം, ഹൊറമാവ് തടാകം എന്നിവ പ്രദേശവാസികൾക്ക് പാരിസ്ഥിതികവും വിനോദപരവുമായ ഇടങ്ങളായി വർത്തിക്കുന്നു. ഈ തടാകങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമായി നടക്കുന്നതിനും, ജോഗിംഗിനുമായുള്ള ട്രാക്കുകൾ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.alltrails.com/trail/india/karnataka/hormavu-agara-lake|title=Hormavu Agara Lake Trail|access-date=17 April 2026|publisher=AllTrails}}</ref> 2023-ൽ പുനരുജ്ജീവനത്തിന് വിധേയമായിട്ടും ഹൊറമാവ് അഗാര ജലാശയം പുതിയ മലിനീകരണ ആശങ്കകൾ നേരിട്ടതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. == കണക്റ്റിവിറ്റി == ഹൊരമാവ് പ്രദേശം റോഡ് മാർഗ്ഗമുള്ള പൊതുഗതാഗത സംവിധാനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ബെംഗളൂരുവിലെ ഭാവി മെട്രോ, സബർബൻ റെയിൽ പദ്ധതികൾ പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ഇവിടേക്കുള്ള യാത്രാസൗകര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. == അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ == ഔട്ടർ റിംഗ് റോഡ്, മന്യത ടെക് പാർക്ക് പോലെയുള്ള തൊഴിൽ കേന്ദ്രങ്ങളുമായുള്ള സാമീപ്യം കാരണം ഹൊറമാവ് മേഖലയിലെ പാർപ്പിട കേന്ദ്രങ്ങൾ അഭൂതപൂർവ്വമായ വളർച്ച കൈവരിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://www.manyatatechpark.com|title=Manyata Tech Park overview|access-date=17 April 2026|publisher=Manyata Tech Park}}</ref> ഈ പ്രദേശത്ത് നിരവധി അപ്പാർട്ട്മെന്റ് സമുച്ചയങ്ങളും വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങളും ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്. ഹൊറമാവിലെ ജലവിതരണത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം ബാംഗ്ലൂർ വാട്ടർ സപ്ലൈ ആൻഡ് സീവറേജ് ബോർഡിന് (BWSSB) ആണ്. 'കാവേരി വാട്ടർ സപ്ലൈ സ്കീമി'ന് കീഴിൽ കാവേരി നദിയിൽ നിന്നു കൊണ്ടുവരുന്ന ശുദ്ധീകരിച്ച ജലമാണ് ഇവർ ഈപ്രദേശത്ത് വിതരണം ചെയ്യുന്നത്.<ref name="bwssb">{{cite web|url=https://bwssb.karnataka.gov.in/eng/about-us|title=About BWSSB|publisher=BWSSB}}</ref> സമീപകാലത്തായി, ഹൊറമാവ് അഗാര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഹൊറമാവിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ പൈപ്പ് വഴിയുള്ള കാവേരി ജലവിതരണ സംവിധാനം ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, പൈപ്പ്‌ലൈനുകളിലെ ചോർച്ചയും ജലവിതരണത്തിലെ മറ്റ് ക്രമക്കേടുകളും പോലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ ഈ പ്രദേശം നേരിടുന്നതായി പ്രദേശവാസികൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു.<ref name="bm-2026">{{cite news|title=Joy of Cauvery water turns sour over persistent leakage|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/civic/joy-of-cauvery-water-turns-sour-over-persistent-leakage/articleshow/126384384.cms|work=Bangalore Mirror|date=2026-01-07}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == {{Navboxes|list={{Bangalore topics|left}}}} [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] gwnoxs6kdlnf0kos8orweg8fc2h9ny1 4675473 4675472 2026-10-12T09:54:52Z Malikaveedu 16584 4675473 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">ഹൊറമാവ്</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">പ്രാന്തപ്രദേശം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[File:Bangalore_street_Map.png|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|250x250ബിന്ദു|Horamavu is located in Bengaluru]]<div class="od notheme" style="top:11.913%;left:76.269%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Horamavu]]</div><div class="pl" style="width:6em;right:5px"><div>ഹൊറമാവു</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ബെംഗളൂരുവിലെ ഹൊറമാവിന്റെ സ്ഥാനം</div></div></div></div> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |സംസ്ഥാനം | class="infobox-data" |[[കർണാടക]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |നഗരം | class="infobox-data" |[[ബെംഗളൂരു]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">560113</div> |} [[കർണാടക]] സംസ്ഥാനത്തെ [[ബെംഗളൂരു]] നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള ഒരു പാർപ്പിട മേഖലയാണ് '''ഹൊറമാവ്'''. ബൃഹത് ബെംഗളൂരു മഹാനഗര പാലികയുടെ (BBMP) പരിധിയിൽ വരുന്ന ഈ പ്രദേശം സമീപകാലത്ത് ദ്രുതഗതിയിലുള്ള നഗരവൽക്കരണത്തിന് വിധേയമായി.<ref>{{cite web|url=https://bbmp.gov.in|title=BBMP Ward Information|access-date=17 April 2026|publisher=Bruhat Bengaluru Mahanagara Palike}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ [[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] [[ബെംഗളൂരു]] നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പാർപ്പിട കേന്ദ്രമാണ് '''ഹൊറമാവ്'''. രാമമൂർത്തി നഗർ, ബനസ്വാദി, കൽക്കെരെ, കല്യാൺ നഗർ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഇതിനു ചുറ്റുപാടുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അനേകം അപ്പാർട്ട്മെന്റ് സമുച്ചയങ്ങളും സ്വതന്ത്ര വസതികളും ഇടകലർന്ന ഈ പ്രദേശം പ്രാഥമികമായി ഒരു പാർപ്പിടമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps|title=Horamavu locality map|access-date=17 April 2026|publisher=Google Maps}}</ref> ഈ പ്രദേശത്തുള്ള രണ്ട് പ്രധാന ജലാശയങ്ങളായ ഹൊറമാവ് അഗാര തടാകം, ഹൊറമാവ് തടാകം എന്നിവ പ്രദേശവാസികൾക്ക് പാരിസ്ഥിതികവും വിനോദപരവുമായ ഇടങ്ങളായി വർത്തിക്കുന്നു. ഈ തടാകങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമായി നടക്കുന്നതിനും, ജോഗിംഗിനുമായുള്ള ട്രാക്കുകൾ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.alltrails.com/trail/india/karnataka/hormavu-agara-lake|title=Hormavu Agara Lake Trail|access-date=17 April 2026|publisher=AllTrails}}</ref> 2023-ൽ പുനരുജ്ജീവനത്തിന് വിധേയമായിട്ടും ഹൊറമാവ് അഗാര ജലാശയം പുതിയ മലിനീകരണ ആശങ്കകൾ നേരിട്ടതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. == കണക്റ്റിവിറ്റി == ഹൊരമാവ് പ്രദേശം റോഡ് മാർഗ്ഗമുള്ള പൊതുഗതാഗത സംവിധാനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ബെംഗളൂരുവിലെ ഭാവി മെട്രോ, സബർബൻ റെയിൽ പദ്ധതികൾ പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ഇവിടേക്കുള്ള യാത്രാസൗകര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. == അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ == ഔട്ടർ റിംഗ് റോഡ്, മന്യത ടെക് പാർക്ക് പോലെയുള്ള തൊഴിൽ കേന്ദ്രങ്ങളുമായുള്ള സാമീപ്യം കാരണം ഹൊറമാവ് മേഖലയിലെ പാർപ്പിട കേന്ദ്രങ്ങൾ അഭൂതപൂർവ്വമായ വളർച്ച കൈവരിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://www.manyatatechpark.com|title=Manyata Tech Park overview|access-date=17 April 2026|publisher=Manyata Tech Park}}</ref> ഈ പ്രദേശത്ത് നിരവധി അപ്പാർട്ട്മെന്റ് സമുച്ചയങ്ങളും വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങളും ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്. ഹൊറമാവിലെ ജലവിതരണത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം ബാംഗ്ലൂർ വാട്ടർ സപ്ലൈ ആൻഡ് സീവറേജ് ബോർഡിന് (BWSSB) ആണ്. 'കാവേരി വാട്ടർ സപ്ലൈ സ്കീമി'ന് കീഴിൽ കാവേരി നദിയിൽ നിന്നു കൊണ്ടുവരുന്ന ശുദ്ധീകരിച്ച ജലമാണ് ഇവർ ഈപ്രദേശത്ത് വിതരണം ചെയ്യുന്നത്.<ref name="bwssb">{{cite web|url=https://bwssb.karnataka.gov.in/eng/about-us|title=About BWSSB|publisher=BWSSB}}</ref> സമീപകാലത്തായി, ഹൊറമാവ് അഗാര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഹൊറമാവിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ പൈപ്പ് വഴിയുള്ള കാവേരി ജലവിതരണ സംവിധാനം ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, പൈപ്പ്‌ലൈനുകളിലെ ചോർച്ചയും ജലവിതരണത്തിലെ മറ്റ് ക്രമക്കേടുകളും പോലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ ഈ പ്രദേശം നേരിടുന്നതായി പ്രദേശവാസികൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു.<ref name="bm-2026">{{cite news|title=Joy of Cauvery water turns sour over persistent leakage|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/civic/joy-of-cauvery-water-turns-sour-over-persistent-leakage/articleshow/126384384.cms|work=Bangalore Mirror|date=2026-01-07}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == {{Navboxes|list={{Bangalore topics|left}}}} [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 0drd43z7bftibbvvm7gbxlaaf55a4bp 4675474 4675473 2026-10-12T09:57:45Z Malikaveedu 16584 4675474 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">ഹൊറമാവ്</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">പ്രാന്തപ്രദേശം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[File:Bangalore_street_Map.png|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|250x250ബിന്ദു|Horamavu is located in Bengaluru]]<div class="od notheme" style="top:11.913%;left:76.269%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Horamavu]]</div><div class="pl" style="width:6em;right:5px"><div>ഹൊറമാവു</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ബെംഗളൂരുവിലെ ഹൊറമാവിന്റെ സ്ഥാനം</div></div></div></div> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |സംസ്ഥാനം | class="infobox-data" |[[കർണാടക]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |നഗരം | class="infobox-data" |[[ബെംഗളൂരു]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">560113</div> |} [[കർണാടക]] സംസ്ഥാനത്തെ [[ബെംഗളൂരു]] നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള ഒരു പാർപ്പിട മേഖലയാണ് '''ഹൊറമാവ്'''. ബൃഹത് ബെംഗളൂരു മഹാനഗര പാലികയുടെ (BBMP) പരിധിയിൽ വരുന്ന ഈ പ്രദേശം സമീപകാലത്ത് ദ്രുതഗതിയിലുള്ള നഗരവൽക്കരണത്തിന് വിധേയമായി.<ref>{{cite web|url=https://bbmp.gov.in|title=BBMP Ward Information|access-date=17 April 2026|publisher=Bruhat Bengaluru Mahanagara Palike}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ [[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] [[ബെംഗളൂരു]] നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പാർപ്പിട കേന്ദ്രമാണ് '''ഹൊറമാവ്'''. രാമമൂർത്തി നഗർ, ബനസ്വാദി, കൽക്കെരെ, കല്യാൺ നഗർ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഇതിനു ചുറ്റുപാടുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അനേകം അപ്പാർട്ട്മെന്റ് സമുച്ചയങ്ങളും സ്വതന്ത്ര വസതികളും ഇടകലർന്ന ഈ പ്രദേശം പ്രാഥമികമായി ഒരു പാർപ്പിടമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps|title=Horamavu locality map|access-date=17 April 2026|publisher=Google Maps}}</ref> ഈ പ്രദേശത്തുള്ള രണ്ട് പ്രധാന ജലാശയങ്ങളായ ഹൊറമാവ് അഗാര തടാകം, ഹൊറമാവ് തടാകം എന്നിവ പ്രദേശവാസികൾക്ക് പാരിസ്ഥിതികവും വിനോദപരവുമായ ഇടങ്ങളായി വർത്തിക്കുന്നു. ഈ തടാകങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമായി നടക്കുന്നതിനും, ജോഗിംഗിനുമായുള്ള ട്രാക്കുകൾ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.alltrails.com/trail/india/karnataka/hormavu-agara-lake|title=Hormavu Agara Lake Trail|access-date=17 April 2026|publisher=AllTrails}}</ref> 2023-ൽ പുനരുജ്ജീവനത്തിന് വിധേയമായിട്ടും ഹൊറമാവ് അഗാര ജലാശയം പുതിയ മലിനീകരണ ആശങ്കകൾ നേരിട്ടതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. == കണക്റ്റിവിറ്റി == ഹൊരമാവ് പ്രദേശം റോഡ് മാർഗ്ഗമുള്ള പൊതുഗതാഗത സംവിധാനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ബെംഗളൂരുവിലെ ഭാവി മെട്രോ, സബർബൻ റെയിൽ പദ്ധതികൾ പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ഇവിടേക്കുള്ള യാത്രാസൗകര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. == അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ == ഔട്ടർ റിംഗ് റോഡ്, മന്യത ടെക് പാർക്ക് പോലെയുള്ള തൊഴിൽ കേന്ദ്രങ്ങളുമായുള്ള സാമീപ്യം കാരണം ഹൊറമാവ് മേഖലയിലെ പാർപ്പിട കേന്ദ്രങ്ങൾ അഭൂതപൂർവ്വമായ വളർച്ച കൈവരിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://www.manyatatechpark.com|title=Manyata Tech Park overview|access-date=17 April 2026|publisher=Manyata Tech Park}}</ref> ഈ പ്രദേശത്ത് നിരവധി അപ്പാർട്ട്മെന്റ് സമുച്ചയങ്ങളും വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങളും ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്. ഹൊറമാവിലെ ജലവിതരണത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം ബാംഗ്ലൂർ വാട്ടർ സപ്ലൈ ആൻഡ് സീവറേജ് ബോർഡിന് (BWSSB) ആണ്. 'കാവേരി വാട്ടർ സപ്ലൈ സ്കീമി'ന് കീഴിൽ കാവേരി നദിയിൽ നിന്നു കൊണ്ടുവരുന്ന ശുദ്ധീകരിച്ച ജലമാണ് ഇവർ ഈപ്രദേശത്ത് വിതരണം ചെയ്യുന്നത്.<ref name="bwssb">{{cite web|url=https://bwssb.karnataka.gov.in/eng/about-us|title=About BWSSB|publisher=BWSSB}}</ref> സമീപകാലത്തായി, ഹൊറമാവ് അഗാര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഹൊറമാവിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ പൈപ്പ് വഴിയുള്ള കാവേരി ജലവിതരണ സംവിധാനം ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, പൈപ്പ്‌ലൈനുകളിലെ ചോർച്ചയും ജലവിതരണത്തിലെ മറ്റ് ക്രമക്കേടുകളും പോലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ ഈ പ്രദേശം നേരിടുന്നതായി പ്രദേശവാസികൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു.<ref name="bm-2026">{{cite news|title=Joy of Cauvery water turns sour over persistent leakage|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/civic/joy-of-cauvery-water-turns-sour-over-persistent-leakage/articleshow/126384384.cms|work=Bangalore Mirror|date=2026-01-07}}</ref> == വിദ്യാഭ്യാസ സൌകര്യങ്ങൾ == ഹൊറമാവുവിലും പരിസരപ്രദേശങ്ങളിലുമായി ദേശീയ, സംസ്ഥാന ബോർഡുകളുമായി അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്ത നിരവധി വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. 'വിബ്ജിയോർ ഹൈ', 'ഓർക്കിഡ്സ് ദി ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ' എന്നിവയാണ് സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ. ബനസ്വാഡി, കല്യാൺ നഗർ തുടങ്ങിയ വികസിത പ്രദേശങ്ങളോട് ചേർന്ന് കിടക്കുന്നതിനാൽ, ഇവിടുത്തെ താമസക്കാർക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് നിരവധി വിദ്യാലയങ്ങളിലേയ്ക്കും കോളേജുകളിലേക്കും എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാനും സാധിക്കുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == {{Navboxes|list={{Bangalore topics|left}}}} [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 8alw7rw9344mrbibczbst07drg55ebt 4675476 4675474 2026-10-12T10:01:43Z Malikaveedu 16584 4675476 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">ഹൊറമാവ്</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">പ്രാന്തപ്രദേശം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[File:Bangalore_street_Map.png|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|250x250ബിന്ദു|Horamavu is located in Bengaluru]]<div class="od notheme" style="top:11.913%;left:76.269%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Horamavu]]</div><div class="pl" style="width:6em;right:5px"><div>ഹൊറമാവു</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ബെംഗളൂരുവിലെ ഹൊറമാവിന്റെ സ്ഥാനം</div></div></div></div> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |സംസ്ഥാനം | class="infobox-data" |[[കർണാടക]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |നഗരം | class="infobox-data" |[[ബെംഗളൂരു]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">560113</div> |} [[കർണാടക]] സംസ്ഥാനത്തെ [[ബെംഗളൂരു]] നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള ഒരു പാർപ്പിട മേഖലയാണ് '''ഹൊറമാവ്'''. ബൃഹത് ബെംഗളൂരു മഹാനഗര പാലികയുടെ (BBMP) പരിധിയിൽ വരുന്ന ഈ പ്രദേശം സമീപകാലത്ത് ദ്രുതഗതിയിലുള്ള നഗരവൽക്കരണത്തിന് വിധേയമായി.<ref>{{cite web|url=https://bbmp.gov.in|title=BBMP Ward Information|access-date=17 April 2026|publisher=Bruhat Bengaluru Mahanagara Palike}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ [[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] [[ബെംഗളൂരു]] നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പാർപ്പിട കേന്ദ്രമാണ് '''ഹൊറമാവ്'''. രാമമൂർത്തി നഗർ, ബനസ്വാദി, കൽക്കെരെ, കല്യാൺ നഗർ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഇതിനു ചുറ്റുപാടുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അനേകം അപ്പാർട്ട്മെന്റ് സമുച്ചയങ്ങളും സ്വതന്ത്ര വസതികളും ഇടകലർന്ന ഈ പ്രദേശം പ്രാഥമികമായി ഒരു പാർപ്പിടമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps|title=Horamavu locality map|access-date=17 April 2026|publisher=Google Maps}}</ref> ഈ പ്രദേശത്തുള്ള രണ്ട് പ്രധാന ജലാശയങ്ങളായ ഹൊറമാവ് അഗാര തടാകം, ഹൊറമാവ് തടാകം എന്നിവ പ്രദേശവാസികൾക്ക് പാരിസ്ഥിതികവും വിനോദപരവുമായ ഇടങ്ങളായി വർത്തിക്കുന്നു. ഈ തടാകങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമായി നടക്കുന്നതിനും, ജോഗിംഗിനുമായുള്ള ട്രാക്കുകൾ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.alltrails.com/trail/india/karnataka/hormavu-agara-lake|title=Hormavu Agara Lake Trail|access-date=17 April 2026|publisher=AllTrails}}</ref> 2023-ൽ പുനരുജ്ജീവനത്തിന് വിധേയമായിട്ടും ഹൊറമാവ് അഗാര ജലാശയം പുതിയ മലിനീകരണ ആശങ്കകൾ നേരിട്ടതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. == കണക്റ്റിവിറ്റി == ഹൊരമാവ് പ്രദേശം റോഡ് മാർഗ്ഗമുള്ള പൊതുഗതാഗത സംവിധാനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ബെംഗളൂരുവിലെ ഭാവി മെട്രോ, സബർബൻ റെയിൽ പദ്ധതികൾ പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ഇവിടേക്കുള്ള യാത്രാസൗകര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. == അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ == ഔട്ടർ റിംഗ് റോഡ്, മന്യത ടെക് പാർക്ക് പോലെയുള്ള തൊഴിൽ കേന്ദ്രങ്ങളുമായുള്ള സാമീപ്യം കാരണം ഹൊറമാവ് മേഖലയിലെ പാർപ്പിട കേന്ദ്രങ്ങൾ അഭൂതപൂർവ്വമായ വളർച്ച കൈവരിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://www.manyatatechpark.com|title=Manyata Tech Park overview|access-date=17 April 2026|publisher=Manyata Tech Park}}</ref> ഈ പ്രദേശത്ത് നിരവധി അപ്പാർട്ട്മെന്റ് സമുച്ചയങ്ങളും വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങളും ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്. ഹൊറമാവിലെ ജലവിതരണത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം ബാംഗ്ലൂർ വാട്ടർ സപ്ലൈ ആൻഡ് സീവറേജ് ബോർഡിന് (BWSSB) ആണ്. 'കാവേരി വാട്ടർ സപ്ലൈ സ്കീമി'ന് കീഴിൽ കാവേരി നദിയിൽ നിന്നു കൊണ്ടുവരുന്ന ശുദ്ധീകരിച്ച ജലമാണ് ഇവർ ഈപ്രദേശത്ത് വിതരണം ചെയ്യുന്നത്.<ref name="bwssb">{{cite web|url=https://bwssb.karnataka.gov.in/eng/about-us|title=About BWSSB|publisher=BWSSB}}</ref> സമീപകാലത്തായി, ഹൊറമാവ് അഗാര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഹൊറമാവിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ പൈപ്പ് വഴിയുള്ള കാവേരി ജലവിതരണ സംവിധാനം ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, പൈപ്പ്‌ലൈനുകളിലെ ചോർച്ചയും ജലവിതരണത്തിലെ മറ്റ് ക്രമക്കേടുകളും പോലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ ഈ പ്രദേശം നേരിടുന്നതായി പ്രദേശവാസികൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു.<ref name="bm-2026">{{cite news|title=Joy of Cauvery water turns sour over persistent leakage|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/civic/joy-of-cauvery-water-turns-sour-over-persistent-leakage/articleshow/126384384.cms|work=Bangalore Mirror|date=2026-01-07}}</ref> == വിദ്യാഭ്യാസ സൌകര്യങ്ങൾ == ഹൊറമാവുവിലും പരിസരപ്രദേശങ്ങളിലുമായി ദേശീയ, സംസ്ഥാന ബോർഡുകളുമായി അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്ത നിരവധി വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. 'വിബ്ജിയോർ ഹൈ', 'ഓർക്കിഡ്സ് ദി ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ' എന്നിവയാണ് സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ. ബനസ്‌വാഡി, കല്യാൺ നഗർ തുടങ്ങിയ വികസിത പ്രദേശങ്ങളോട് ചേർന്ന് കിടക്കുന്നതിനാൽ, ഇവിടുത്തെ താമസക്കാർക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് നിരവധി വിദ്യാലയങ്ങളിലേയ്ക്കും കോളേജുകളിലേക്കും എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാനും സാധിക്കുന്നു. == ആരോഗ്യരംഗം == ഹൊറമാവുവിലെ താമസക്കാർക്കുള്ള ആരോഗ്യപരിപാലന സേവനങ്ങൾ പ്രധാനമായും ബനസ്‌വാഡി, കല്യാൺ നഗർ, എച്ച്.ആർ.ബി.ആർ. ലേഔട്ട് തുടങ്ങിയ സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ ആശുപത്രികൾ ക്ലിനിക്കുകൾ വഴിയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ഇവയിൽ മൾട്ടി-സ്പെഷ്യാലിറ്റി ആശുപത്രികൾ, പ്രസവ ശുശ്രൂഷാ കേന്ദ്രങ്ങൾ, രോഗനിർണ്ണയ സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.ഈ പ്രദേശത്തിന് സമീപത്തായി സേവനം നൽകുന്ന പ്രധാന ആരോഗ്യപരിപാലന സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഈസ്റ്റ് ബെംഗളൂരുവിൽ കേന്ദ്രങ്ങളുള്ള ആസ്റ്റർ ഡി.എം. ഹെൽത്ത്‌കെയർ, മണിപ്പാൽ ഹോസ്പിറ്റൽസ് തുടങ്ങിയവയുടെ സ്ഥാപനങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == {{Navboxes|list={{Bangalore topics|left}}}} [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 2j5542uls8z8jsible698qzei631ui6 4675477 4675476 2026-10-12T10:03:11Z Malikaveedu 16584 /* ആരോഗ്യരംഗം */ 4675477 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">ഹൊറമാവ്</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">പ്രാന്തപ്രദേശം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[File:Bangalore_street_Map.png|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|250x250ബിന്ദു|Horamavu is located in Bengaluru]]<div class="od notheme" style="top:11.913%;left:76.269%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Horamavu]]</div><div class="pl" style="width:6em;right:5px"><div>ഹൊറമാവു</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ബെംഗളൂരുവിലെ ഹൊറമാവിന്റെ സ്ഥാനം</div></div></div></div> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |സംസ്ഥാനം | class="infobox-data" |[[കർണാടക]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |നഗരം | class="infobox-data" |[[ബെംഗളൂരു]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">560113</div> |} [[കർണാടക]] സംസ്ഥാനത്തെ [[ബെംഗളൂരു]] നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള ഒരു പാർപ്പിട മേഖലയാണ് '''ഹൊറമാവ്'''. ബൃഹത് ബെംഗളൂരു മഹാനഗര പാലികയുടെ (BBMP) പരിധിയിൽ വരുന്ന ഈ പ്രദേശം സമീപകാലത്ത് ദ്രുതഗതിയിലുള്ള നഗരവൽക്കരണത്തിന് വിധേയമായി.<ref>{{cite web|url=https://bbmp.gov.in|title=BBMP Ward Information|access-date=17 April 2026|publisher=Bruhat Bengaluru Mahanagara Palike}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ [[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] [[ബെംഗളൂരു]] നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പാർപ്പിട കേന്ദ്രമാണ് '''ഹൊറമാവ്'''. രാമമൂർത്തി നഗർ, ബനസ്വാദി, കൽക്കെരെ, കല്യാൺ നഗർ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഇതിനു ചുറ്റുപാടുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അനേകം അപ്പാർട്ട്മെന്റ് സമുച്ചയങ്ങളും സ്വതന്ത്ര വസതികളും ഇടകലർന്ന ഈ പ്രദേശം പ്രാഥമികമായി ഒരു പാർപ്പിടമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps|title=Horamavu locality map|access-date=17 April 2026|publisher=Google Maps}}</ref> ഈ പ്രദേശത്തുള്ള രണ്ട് പ്രധാന ജലാശയങ്ങളായ ഹൊറമാവ് അഗാര തടാകം, ഹൊറമാവ് തടാകം എന്നിവ പ്രദേശവാസികൾക്ക് പാരിസ്ഥിതികവും വിനോദപരവുമായ ഇടങ്ങളായി വർത്തിക്കുന്നു. ഈ തടാകങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമായി നടക്കുന്നതിനും, ജോഗിംഗിനുമായുള്ള ട്രാക്കുകൾ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.alltrails.com/trail/india/karnataka/hormavu-agara-lake|title=Hormavu Agara Lake Trail|access-date=17 April 2026|publisher=AllTrails}}</ref> 2023-ൽ പുനരുജ്ജീവനത്തിന് വിധേയമായിട്ടും ഹൊറമാവ് അഗാര ജലാശയം പുതിയ മലിനീകരണ ആശങ്കകൾ നേരിട്ടതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. == കണക്റ്റിവിറ്റി == ഹൊരമാവ് പ്രദേശം റോഡ് മാർഗ്ഗമുള്ള പൊതുഗതാഗത സംവിധാനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ബെംഗളൂരുവിലെ ഭാവി മെട്രോ, സബർബൻ റെയിൽ പദ്ധതികൾ പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ഇവിടേക്കുള്ള യാത്രാസൗകര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. == അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ == ഔട്ടർ റിംഗ് റോഡ്, മന്യത ടെക് പാർക്ക് പോലെയുള്ള തൊഴിൽ കേന്ദ്രങ്ങളുമായുള്ള സാമീപ്യം കാരണം ഹൊറമാവ് മേഖലയിലെ പാർപ്പിട കേന്ദ്രങ്ങൾ അഭൂതപൂർവ്വമായ വളർച്ച കൈവരിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://www.manyatatechpark.com|title=Manyata Tech Park overview|access-date=17 April 2026|publisher=Manyata Tech Park}}</ref> ഈ പ്രദേശത്ത് നിരവധി അപ്പാർട്ട്മെന്റ് സമുച്ചയങ്ങളും വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങളും ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്. ഹൊറമാവിലെ ജലവിതരണത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം ബാംഗ്ലൂർ വാട്ടർ സപ്ലൈ ആൻഡ് സീവറേജ് ബോർഡിന് (BWSSB) ആണ്. 'കാവേരി വാട്ടർ സപ്ലൈ സ്കീമി'ന് കീഴിൽ കാവേരി നദിയിൽ നിന്നു കൊണ്ടുവരുന്ന ശുദ്ധീകരിച്ച ജലമാണ് ഇവർ ഈപ്രദേശത്ത് വിതരണം ചെയ്യുന്നത്.<ref name="bwssb">{{cite web|url=https://bwssb.karnataka.gov.in/eng/about-us|title=About BWSSB|publisher=BWSSB}}</ref> സമീപകാലത്തായി, ഹൊറമാവ് അഗാര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഹൊറമാവിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ പൈപ്പ് വഴിയുള്ള കാവേരി ജലവിതരണ സംവിധാനം ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, പൈപ്പ്‌ലൈനുകളിലെ ചോർച്ചയും ജലവിതരണത്തിലെ മറ്റ് ക്രമക്കേടുകളും പോലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ ഈ പ്രദേശം നേരിടുന്നതായി പ്രദേശവാസികൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു.<ref name="bm-2026">{{cite news|title=Joy of Cauvery water turns sour over persistent leakage|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/civic/joy-of-cauvery-water-turns-sour-over-persistent-leakage/articleshow/126384384.cms|work=Bangalore Mirror|date=2026-01-07}}</ref> == വിദ്യാഭ്യാസ സൌകര്യങ്ങൾ == ഹൊറമാവുവിലും പരിസരപ്രദേശങ്ങളിലുമായി ദേശീയ, സംസ്ഥാന ബോർഡുകളുമായി അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്ത നിരവധി വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. 'വിബ്ജിയോർ ഹൈ', 'ഓർക്കിഡ്സ് ദി ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ' എന്നിവയാണ് സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ. ബനസ്‌വാഡി, കല്യാൺ നഗർ തുടങ്ങിയ വികസിത പ്രദേശങ്ങളോട് ചേർന്ന് കിടക്കുന്നതിനാൽ, ഇവിടുത്തെ താമസക്കാർക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് നിരവധി വിദ്യാലയങ്ങളിലേയ്ക്കും കോളേജുകളിലേക്കും എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാനും സാധിക്കുന്നു. == ആരോഗ്യരംഗം == ഹൊറമാവുവിലെ താമസക്കാർക്കുള്ള ആരോഗ്യപരിപാലന സേവനങ്ങൾ പ്രധാനമായും ബനസ്‌വാഡി, കല്യാൺ നഗർ, എച്ച്.ആർ.ബി.ആർ. ലേഔട്ട് തുടങ്ങിയ സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ ആശുപത്രികൾ ക്ലിനിക്കുകൾ വഴിയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ഇവയിൽ മൾട്ടി-സ്പെഷ്യാലിറ്റി ആശുപത്രികൾ, പ്രസവ ശുശ്രൂഷാ കേന്ദ്രങ്ങൾ, രോഗനിർണ്ണയ സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://www.google.com/maps|title=Hospitals in Banaswadi Bengaluru|access-date=17 April 2026|publisher=Google Maps}}</ref> ഈ പ്രദേശത്തിന് സമീപത്തായി സേവനം നൽകുന്ന പ്രധാന ആരോഗ്യപരിപാലന സ്ഥാപനങ്ങളിൽ കിഴക്കൻ ബെംഗളൂരുവിൽ കേന്ദ്രങ്ങളുള്ള ആസ്റ്റർ ഡി.എം. ഹെൽത്ത്‌കെയർ, മണിപ്പാൽ ഹോസ്പിറ്റൽസ് തുടങ്ങിയവയുടെ സ്ഥാപനങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == {{Navboxes|list={{Bangalore topics|left}}}} [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 8bvzmxig0fw1t3fatnpaa2u0sztu5lk 4675478 4675477 2026-10-12T10:07:14Z Malikaveedu 16584 4675478 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">ഹൊറമാവ്</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">പ്രാന്തപ്രദേശം</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[File:Bangalore_street_Map.png|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|250x250ബിന്ദു|Horamavu is located in Bengaluru]]<div class="od notheme" style="top:11.913%;left:76.269%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|8x8ബിന്ദു|Horamavu]]</div><div class="pl" style="width:6em;right:5px"><div>ഹൊറമാവു</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">ബെംഗളൂരുവിലെ ഹൊറമാവിന്റെ സ്ഥാനം</div></div></div></div> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |രാജ്യം | class="infobox-data" |[[ഇന്ത്യ]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |സംസ്ഥാനം | class="infobox-data" |[[കർണാടക]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |നഗരം | class="infobox-data" |[[ബെംഗളൂരു]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[സമയ മേഖല|സമയ മേഖല&nbsp;]] | class="infobox-data" |[[യുടിസി+05:30|യുടിസി + 5:30]] (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[പിൻകോഡ്|പിൻ]] | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">560113</div> |} [[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] [[ബെംഗളൂരു]] നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള ഒരു പാർപ്പിട പ്രദേശമാണ് '''ഹൊറമാവ്'''. ബൃഹത് ബെംഗളൂരു മഹാനഗര പാലികയുടെ (BBMP) പരിധിയിൽ വരുന്ന ഈ പ്രദേശം സമീപകാലത്ത് ദ്രുതഗതിയിലുള്ള നഗരവൽക്കരണത്തിന് വിധേയമായി.<ref>{{cite web|url=https://bbmp.gov.in|title=BBMP Ward Information|access-date=17 April 2026|publisher=Bruhat Bengaluru Mahanagara Palike}}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ [[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] [[ബെംഗളൂരു]] നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പാർപ്പിട കേന്ദ്രമാണ് '''ഹൊറമാവ്'''. രാമമൂർത്തി നഗർ, ബനസ്‌വാഡി, കൽക്കെരെ, കല്യാൺ നഗർ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഇതിനു ചുറ്റുപാടുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. നിരവധി അപ്പാർട്ട്മെന്റ് സമുച്ചയങ്ങളും സ്വതന്ത്ര വസതികളും ഇടകലർന്ന ഈ പ്രദേശം പ്രാഥമികമായി ഒരു പാർപ്പിട കേന്ദ്രമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps|title=Horamavu locality map|access-date=17 April 2026|publisher=Google Maps}}</ref> ഈ പ്രദേശത്തുള്ള രണ്ട് പ്രധാന ജലാശയങ്ങളായ ഹൊറമാവ് അഗാര തടാകം, ഹൊറമാവ് തടാകം എന്നിവ പ്രദേശവാസികൾക്ക് പാരിസ്ഥിതികവും വിനോദപരവുമായ ഇടങ്ങളായി വർത്തിക്കുന്നു. ഈ തടാകങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമായി നടക്കുന്നതിനും, ജോഗിംഗിനുമായുള്ള ട്രാക്കുകൾ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.alltrails.com/trail/india/karnataka/hormavu-agara-lake|title=Hormavu Agara Lake Trail|access-date=17 April 2026|publisher=AllTrails}}</ref> 2023-ൽ പുനരുജ്ജീവനത്തിന് വിധേയമായിട്ടും ഹൊറമാവ് അഗാര ജലാശയം പുതിയ മലിനീകരണ ആശങ്കകൾ നേരിട്ടതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. == കണക്റ്റിവിറ്റി == ഹൊരമാവ് പ്രദേശം റോഡ് മാർഗ്ഗം പൊതുഗതാഗത സംവിധാനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. [[ബെംഗളൂരു|ബെംഗളൂരുവിലെ]] ഭാവി മെട്രോ, സബർബൻ റെയിൽ പദ്ധതികൾ പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ഇവിടേക്കുള്ള യാത്രാസൗകര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. == അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ == ഔട്ടർ റിംഗ് റോഡ്, മന്യത ടെക് പാർക്ക് പോലെയുള്ള തൊഴിൽ കേന്ദ്രങ്ങളുമായുള്ള സാമീപ്യം കാരണം ഹൊറമാവ് മേഖലയിലെ പാർപ്പിട കേന്ദ്രങ്ങൾ അഭൂതപൂർവ്വമായ വളർച്ച കൈവരിച്ചു.<ref>{{cite web|url=https://www.manyatatechpark.com|title=Manyata Tech Park overview|access-date=17 April 2026|publisher=Manyata Tech Park}}</ref> ഈ പ്രദേശത്ത് നിരവധി അപ്പാർട്ട്മെന്റ് സമുച്ചയങ്ങളും വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങളും ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്. ഹൊറമാവിലെ ജലവിതരണത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം ബാംഗ്ലൂർ വാട്ടർ സപ്ലൈ ആൻഡ് സീവറേജ് ബോർഡിന് (BWSSB) ആണ്. 'കാവേരി വാട്ടർ സപ്ലൈ സ്കീമി'ന് കീഴിൽ കാവേരി നദിയിൽ നിന്നു കൊണ്ടുവരുന്ന ശുദ്ധീകരിച്ച ജലമാണ് ഇവർ ഈ പ്രദേശത്ത് വിതരണം ചെയ്യുന്നത്.<ref name="bwssb">{{cite web|url=https://bwssb.karnataka.gov.in/eng/about-us|title=About BWSSB|publisher=BWSSB}}</ref> സമീപകാലത്തായി, ഹൊറമാവ് അഗാര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഹൊറമാവിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ പൈപ്പ് വഴി കാവേരി ജലവിതരണ സംവിധാനം ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, പൈപ്പ്‌ലൈനുകളിലെ ചോർച്ചയും ജലവിതരണത്തിലെ മറ്റ് ക്രമക്കേടുകളും പോലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ ഈ പ്രദേശം നേരിടുന്നതായി പ്രദേശവാസികൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു.<ref name="bm-2026">{{cite news|title=Joy of Cauvery water turns sour over persistent leakage|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/civic/joy-of-cauvery-water-turns-sour-over-persistent-leakage/articleshow/126384384.cms|work=Bangalore Mirror|date=2026-01-07}}</ref> == വിദ്യാഭ്യാസ സൌകര്യങ്ങൾ == ഹൊറമാവുവിലും പരിസരപ്രദേശങ്ങളിലുമായി ദേശീയ, സംസ്ഥാന ബോർഡുകളുമായി അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്ത നിരവധി വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. 'വിബ്ജിയോർ ഹൈ', 'ഓർക്കിഡ്സ് ദി ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ' എന്നിവയാണ് സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ. ബനസ്‌വാഡി, കല്യാൺ നഗർ തുടങ്ങിയ വികസിത പ്രദേശങ്ങളോട് ചേർന്ന് കിടക്കുന്നതിനാൽ, ഇവിടുത്തെ താമസക്കാർക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് നിരവധി വിദ്യാലയങ്ങളിലേയ്ക്കും കോളേജുകളിലേക്കും എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാനും സാധിക്കുന്നു. == ആരോഗ്യരംഗം == ഹൊറമാവുവിലെ താമസക്കാർക്കുള്ള ആരോഗ്യപരിപാലന സേവനങ്ങൾ പ്രധാനമായും ബനസ്‌വാഡി, കല്യാൺ നഗർ, എച്ച്.ആർ.ബി.ആർ. ലേഔട്ട് തുടങ്ങിയ സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ ആശുപത്രികൾ ക്ലിനിക്കുകൾ വഴിയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ഇവയിൽ മൾട്ടി-സ്പെഷ്യാലിറ്റി ആശുപത്രികൾ, പ്രസവ ശുശ്രൂഷാ കേന്ദ്രങ്ങൾ, രോഗനിർണ്ണയ സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://www.google.com/maps|title=Hospitals in Banaswadi Bengaluru|access-date=17 April 2026|publisher=Google Maps}}</ref> ഈ പ്രദേശത്തിന് സമീപത്തായി സേവനം നൽകുന്ന പ്രധാന ആരോഗ്യപരിപാലന സ്ഥാപനങ്ങളിൽ കിഴക്കൻ ബെംഗളൂരുവിൽ കേന്ദ്രങ്ങളുള്ള ആസ്റ്റർ ഡി.എം. ഹെൽത്ത്‌കെയർ, മണിപ്പാൽ ഹോസ്പിറ്റൽസ് തുടങ്ങിയവയുടെ സ്ഥാപനങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == {{Navboxes|list={{Bangalore topics|left}}}} [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] rg8zegvxqktrbqive0likg3ycg9x218 0 672830 4675467 2026-10-12T09:40:24Z TheGreatEditor024 211141 Translated from [[en:PNS Tippu Sultan (F263)]] 4675467 wikitext text/x-wiki '''പി.എൻ.എസ്. ടിപ്പു സുൽത്താൻ''' [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്ഥാൻ]] നാവികസേന ഓർഡർ ചെയ്ത നാല് [[ടൈപ്പ് 054A/P]] (തുഗ്രിൽ ക്ലാസ്) ഫ്രിഗേറ്റുകളിൽ മൂന്നാമത്തേതാണ്, ഇവയെല്ലാം [[ചൈന]]<nowiki/>യിലാണ് നിർമ്മിച്ചത്. 2021 ഓഗസ്റ്റ് 3-ന് ഈ കപ്പൽ നീറ്റിലിറക്കി. സഹോദരിക്കപ്പലായ [[പി.എൻ.എസ്. ഷാ ജഹാൻ (F264)]]<nowiki/>നൊപ്പം 2023 മേയ് 10-ന് ചൈനയിലെ ഷാങ്ഹായിലുള്ള ഹുഡോങ്–ഷോങ്‌ഹുവ കപ്പൽശാലയിൽ നടന്ന ചടങ്ങിൽ പാകിസ്ഥാൻ നാവികസേനയുടെ ഭാഗമായി ഔദ്യോഗികമായി കമ്മീഷൻ ചെയ്തു.<ref name="Tippu Sultan & Shah Jahan">{{cite web|url=https://www.app.com.pk/national/commissioning-ceremony-of-advanced-frigates-for-pn-held-at-china/|title=Commissioning ceremony of Advanced Frigates for PN held at China|date=10 May 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/08/chinese-shipyard-launches-3rd-type-054-a-p-frigate-for-pakistan-navy/|title=Chinese Shipyard Launches 3rd Type 054 A/P Frigate For Pakistan Navy|access-date=2026-04-08|last=Manaranche|first=Martin|date=2021-08-04|website=Naval News|language=en-US}}</ref> ടൈപ്പ് 054A ഫ്രിഗേറ്റിന്റെ പാകിസ്ഥാനുവേണ്ടി പ്രത്യേകം രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത പതിപ്പാണ് ഈ കപ്പൽ. ചൈന ഇതുവരെ വിദേശത്തേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്തതിൽ ഏറ്റവും സാങ്കേതികമായി നൂതനമായ യുദ്ധക്കപ്പലുകളിൽ ഒന്നാണിത്.<ref>{{cite web|url=https://www.defensenews.com/naval/2021/11/09/pakistan-receives-new-chinese-made-frigate-how-would-it-fare-against-indias-navy/|title=Pakistan receives new Chinese-made frigate. How will it fare against India's Navy?|date=9 November 2021|website=defensenews.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/world/2021/01/29/china-launches-multi-role-warship-for-pakistan.html|title=China launches multi-role warship for Pakistan|date=29 January 2021|website=theweek.in}}</ref> 2023-ൽ പാകിസ്ഥാനിലേക്കുള്ള യാത്രയ്ക്കിടെ ഈ കപ്പൽ ശ്രീലങ്കൻ നാവികസേനയുമായി നാവികാഭ്യാസങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ശ്രീലങ്ക സന്ദർശിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://dailytimes.com.pk/1106416/pns-tippu-sultan-visits-sri-lanka/|title=PNS Tippu Sultan visits Sri Lanka|access-date=2026-04-08|last=Salamat|first=Sajid|date=2023-06-23|website=Daily Times|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://defenceturkey.com/tr/i%CC%87cerik/modern-naval-ships-for-pakistan-navy-5647|title=MODERN NAVAL SHIPS FOR PAKISTAN NAVY|access-date=2026-04-08|website=defenceturkey.com}}</ref> 2025 നവംബറിൽ SMASH മിസൈൽ പരീക്ഷിക്കുന്നതിനായി പി.എൻ.എസ്. ടിപ്പു സുൽത്താൻ ഉപയോഗിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://sundayguardianlive.com/news/islamabads-hypersonic-ship-launched-asbm-tale-falls-apart-under-scrutiny-161382/|title=Islamabad's 'Hypersonic Ship-Launched ASBM' Tale Falls Apart Under Scrutiny|access-date=2026-04-08|last=Kumar|first=Khushi|date=2025-11-27|website=The Sunday Guardian|language=en}}</ref> == ഇതും കാണുക == * [[പി.എൻ.എസ്. ഷാ ജഹാൻ (F264)]] == അവലംബങ്ങൾ == h5kj5p7lntb37mzyzm515diumib4nwq 4675468 4675467 2026-10-12T09:40:39Z TheGreatEditor024 211141 TheGreatEditor024 എന്ന ഉപയോക്താവ് [[പി.എൻ.എസ്. ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] എന്ന താൾ [[പി.എൻ.എസ്. ടിപ്പു സുൽത്താൻ (F263)]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 4675467 wikitext text/x-wiki '''പി.എൻ.എസ്. ടിപ്പു സുൽത്താൻ''' [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്ഥാൻ]] നാവികസേന ഓർഡർ ചെയ്ത നാല് [[ടൈപ്പ് 054A/P]] (തുഗ്രിൽ ക്ലാസ്) ഫ്രിഗേറ്റുകളിൽ മൂന്നാമത്തേതാണ്, ഇവയെല്ലാം [[ചൈന]]<nowiki/>യിലാണ് നിർമ്മിച്ചത്. 2021 ഓഗസ്റ്റ് 3-ന് ഈ കപ്പൽ നീറ്റിലിറക്കി. സഹോദരിക്കപ്പലായ [[പി.എൻ.എസ്. ഷാ ജഹാൻ (F264)]]<nowiki/>നൊപ്പം 2023 മേയ് 10-ന് ചൈനയിലെ ഷാങ്ഹായിലുള്ള ഹുഡോങ്–ഷോങ്‌ഹുവ കപ്പൽശാലയിൽ നടന്ന ചടങ്ങിൽ പാകിസ്ഥാൻ നാവികസേനയുടെ ഭാഗമായി ഔദ്യോഗികമായി കമ്മീഷൻ ചെയ്തു.<ref name="Tippu Sultan & Shah Jahan">{{cite web|url=https://www.app.com.pk/national/commissioning-ceremony-of-advanced-frigates-for-pn-held-at-china/|title=Commissioning ceremony of Advanced Frigates for PN held at China|date=10 May 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/08/chinese-shipyard-launches-3rd-type-054-a-p-frigate-for-pakistan-navy/|title=Chinese Shipyard Launches 3rd Type 054 A/P Frigate For Pakistan Navy|access-date=2026-04-08|last=Manaranche|first=Martin|date=2021-08-04|website=Naval News|language=en-US}}</ref> ടൈപ്പ് 054A ഫ്രിഗേറ്റിന്റെ പാകിസ്ഥാനുവേണ്ടി പ്രത്യേകം രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത പതിപ്പാണ് ഈ കപ്പൽ. ചൈന ഇതുവരെ വിദേശത്തേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്തതിൽ ഏറ്റവും സാങ്കേതികമായി നൂതനമായ യുദ്ധക്കപ്പലുകളിൽ ഒന്നാണിത്.<ref>{{cite web|url=https://www.defensenews.com/naval/2021/11/09/pakistan-receives-new-chinese-made-frigate-how-would-it-fare-against-indias-navy/|title=Pakistan receives new Chinese-made frigate. How will it fare against India's Navy?|date=9 November 2021|website=defensenews.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/world/2021/01/29/china-launches-multi-role-warship-for-pakistan.html|title=China launches multi-role warship for Pakistan|date=29 January 2021|website=theweek.in}}</ref> 2023-ൽ പാകിസ്ഥാനിലേക്കുള്ള യാത്രയ്ക്കിടെ ഈ കപ്പൽ ശ്രീലങ്കൻ നാവികസേനയുമായി നാവികാഭ്യാസങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ശ്രീലങ്ക സന്ദർശിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://dailytimes.com.pk/1106416/pns-tippu-sultan-visits-sri-lanka/|title=PNS Tippu Sultan visits Sri Lanka|access-date=2026-04-08|last=Salamat|first=Sajid|date=2023-06-23|website=Daily Times|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://defenceturkey.com/tr/i%CC%87cerik/modern-naval-ships-for-pakistan-navy-5647|title=MODERN NAVAL SHIPS FOR PAKISTAN NAVY|access-date=2026-04-08|website=defenceturkey.com}}</ref> 2025 നവംബറിൽ SMASH മിസൈൽ പരീക്ഷിക്കുന്നതിനായി പി.എൻ.എസ്. ടിപ്പു സുൽത്താൻ ഉപയോഗിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://sundayguardianlive.com/news/islamabads-hypersonic-ship-launched-asbm-tale-falls-apart-under-scrutiny-161382/|title=Islamabad's 'Hypersonic Ship-Launched ASBM' Tale Falls Apart Under Scrutiny|access-date=2026-04-08|last=Kumar|first=Khushi|date=2025-11-27|website=The Sunday Guardian|language=en}}</ref> == ഇതും കാണുക == * [[പി.എൻ.എസ്. ഷാ ജഹാൻ (F264)]] == അവലംബങ്ങൾ == h5kj5p7lntb37mzyzm515diumib4nwq 4675470 4675468 2026-10-12T09:41:44Z TheGreatEditor024 211141 4675470 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:PNS Tippu Sultan former HMS Avenger.jpg|ലഘുചിത്രം|പി.എൻ.എസ്. ടിപ്പു സുൽത്താൻ (F263)]] '''പി.എൻ.എസ്. ടിപ്പു സുൽത്താൻ''' [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്ഥാൻ]] നാവികസേന ഓർഡർ ചെയ്ത നാല് [[ടൈപ്പ് 054A/P]] (തുഗ്രിൽ ക്ലാസ്) ഫ്രിഗേറ്റുകളിൽ മൂന്നാമത്തേതാണ്, ഇവയെല്ലാം [[ചൈന]]<nowiki/>യിലാണ് നിർമ്മിച്ചത്. 2021 ഓഗസ്റ്റ് 3-ന് ഈ കപ്പൽ നീറ്റിലിറക്കി. സഹോദരിക്കപ്പലായ [[പി.എൻ.എസ്. ഷാ ജഹാൻ (F264)]]<nowiki/>നൊപ്പം 2023 മേയ് 10-ന് ചൈനയിലെ ഷാങ്ഹായിലുള്ള ഹുഡോങ്–ഷോങ്‌ഹുവ കപ്പൽശാലയിൽ നടന്ന ചടങ്ങിൽ പാകിസ്ഥാൻ നാവികസേനയുടെ ഭാഗമായി ഔദ്യോഗികമായി കമ്മീഷൻ ചെയ്തു.<ref name="Tippu Sultan & Shah Jahan">{{cite web|url=https://www.app.com.pk/national/commissioning-ceremony-of-advanced-frigates-for-pn-held-at-china/|title=Commissioning ceremony of Advanced Frigates for PN held at China|date=10 May 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/08/chinese-shipyard-launches-3rd-type-054-a-p-frigate-for-pakistan-navy/|title=Chinese Shipyard Launches 3rd Type 054 A/P Frigate For Pakistan Navy|access-date=2026-04-08|last=Manaranche|first=Martin|date=2021-08-04|website=Naval News|language=en-US}}</ref> ടൈപ്പ് 054A ഫ്രിഗേറ്റിന്റെ പാകിസ്ഥാനുവേണ്ടി പ്രത്യേകം രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത പതിപ്പാണ് ഈ കപ്പൽ. ചൈന ഇതുവരെ വിദേശത്തേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്തതിൽ ഏറ്റവും സാങ്കേതികമായി നൂതനമായ യുദ്ധക്കപ്പലുകളിൽ ഒന്നാണിത്.<ref>{{cite web|url=https://www.defensenews.com/naval/2021/11/09/pakistan-receives-new-chinese-made-frigate-how-would-it-fare-against-indias-navy/|title=Pakistan receives new Chinese-made frigate. How will it fare against India's Navy?|date=9 November 2021|website=defensenews.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/world/2021/01/29/china-launches-multi-role-warship-for-pakistan.html|title=China launches multi-role warship for Pakistan|date=29 January 2021|website=theweek.in}}</ref> 2023-ൽ പാകിസ്ഥാനിലേക്കുള്ള യാത്രയ്ക്കിടെ ഈ കപ്പൽ ശ്രീലങ്കൻ നാവികസേനയുമായി നാവികാഭ്യാസങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ശ്രീലങ്ക സന്ദർശിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://dailytimes.com.pk/1106416/pns-tippu-sultan-visits-sri-lanka/|title=PNS Tippu Sultan visits Sri Lanka|access-date=2026-04-08|last=Salamat|first=Sajid|date=2023-06-23|website=Daily Times|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://defenceturkey.com/tr/i%CC%87cerik/modern-naval-ships-for-pakistan-navy-5647|title=MODERN NAVAL SHIPS FOR PAKISTAN NAVY|access-date=2026-04-08|website=defenceturkey.com}}</ref> 2025 നവംബറിൽ SMASH മിസൈൽ പരീക്ഷിക്കുന്നതിനായി പി.എൻ.എസ്. ടിപ്പു സുൽത്താൻ ഉപയോഗിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://sundayguardianlive.com/news/islamabads-hypersonic-ship-launched-asbm-tale-falls-apart-under-scrutiny-161382/|title=Islamabad's 'Hypersonic Ship-Launched ASBM' Tale Falls Apart Under Scrutiny|access-date=2026-04-08|last=Kumar|first=Khushi|date=2025-11-27|website=The Sunday Guardian|language=en}}</ref> == ഇതും കാണുക == * [[പി.എൻ.എസ്. ഷാ ജഹാൻ (F264)]] == അവലംബങ്ങൾ == 6u1o0xxex34pmyhmnx50em9dpzibma0 0 672831 4675469 2026-10-12T09:40:39Z TheGreatEditor024 211141 TheGreatEditor024 എന്ന ഉപയോക്താവ് [[പി.എൻ.എസ്. ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] എന്ന താൾ [[പി.എൻ.എസ്. ടിപ്പു സുൽത്താൻ (F263)]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 4675469 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[പി.എൻ.എസ്. ടിപ്പു സുൽത്താൻ (F263)]] d4kd5jv7u42nix7xw0mr7i01ndxspc4 0 672832 4675475 2026-10-12T09:59:49Z TheGreatEditor024 211141 new article 4675475 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = സാമുവൽ ജാങ് ജെയ്-ഓൺ | native_name = 장재언 | native_name_lang = ko | image = | caption = | nationality = | occupation = കത്തോലിക്കാ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ, മത നയതന്ത്രജ്ഞൻ | office = കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷന്റെ പ്രസിഡന്റ് | term_start = 1988 | term_end = ഇപ്പോൾ | predecessor = | successor = | office1 = ഉത്തരകൊറിയൻ റെഡ് ക്രോസിന്റെ മുൻ പ്രസിഡന്റ്. | term_start1 = | term_end1 = | predecessor1 = | successor1 = | office2 = ഉത്തരകൊറിയൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് റിലീജിയനിസ്റ്റിന്റെ പ്രസിഡന്റ് | term_start2 = | term_end2 = | predecessor2 = | successor2 = | office3 = കൊറിയൻ വിനിമയങ്ങളിൽ ഉത്തരകൊറിയൻ കത്തോലിക്കരുടെ പ്രതിനിധി. | term_start3 = | term_end3 = | known_for = ഉത്തരകൊറിയയിലെ സംസ്ഥാന അംഗീകൃത കത്തോലിക്കാ സഭയെ നയിക്കുന്നു | birth_date = | birth_place = [[ഉത്തര കൊറിയ]] | spouse = | children = | party = [[വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടി ഓഫ് കൊറിയ]] }} '''സാമുവൽ ചാങ് ജേ ഓൺ (കൊറിയൻ: 장재언)''' ഉത്തരകൊറിയൻ കത്തോലിക്കാ ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ്. 1988-ൽ സ്ഥാപിതമായതുമുതൽ ഉത്തരകൊറിയ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന, ഭരണകൂടത്തിന്റെ അംഗീകാരമുള്ള കത്തോലിക്കാ സംഘടനയായ [[കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷൻ|കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷന്റെ]] പ്രസിഡന്റായി ഇദ്ദേഹം നിലവിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.ucanews.com/directory/amp/dioceses/korea-hamhung/338|title=Hamhung Diocese: History, Population, Geography, Statistics {{!}} UCA News - UCA News|access-date=2026-01-24|website=ucanews.com|language=en}}</ref> == ജീവിതവും ഔദ്യോഗിക ജീവിതവും == ഉത്തരകൊറിയയിൽ വിവിധ രാഷ്ട്രീയ, മത, മാനുഷിക പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ജേ-ഓൺ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു: === രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം === ചാങ് ജേ-ഓൺ 13-ാമത് പരമോന്നത ജനകീയ അസംബ്ലിയിലേക്ക് അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://www.38north.org/wp-content/uploads/2014/03/13thSupremePeoplesAssemblyMembers_093014_130314_MM.pdf|title=Deputies (Members) of the 13th Supreme People's Assembly .Check the 46th name.}}</ref> ==== കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷന്റെ (KCA) പ്രസിഡന്റ് ==== 1988 മുതൽ അദ്ദേഹം കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷന്റെ പ്രസിഡന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref name=":32">{{Cite web|url=https://www.ucanews.com/directory/amp/dioceses/korea-hamhung/338|title=Hamhung Diocese: History, Population, Geography, Statistics {{!}} UCA News - UCA News|access-date=2026-01-24|website=ucanews.com|language=en}}</ref> 1998-ൽ, അടിയന്തര ഭക്ഷ്യസഹായത്തിന് പകരം, പ്രത്യേകിച്ച് വൈദ്യുതോർജം ഉൾപ്പെടെയുള്ള കാർഷിക ഉൽപ്പാദനത്തിനായുള്ള ദീർഘകാല സഹായത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കണമെന്ന് ദക്ഷിണ കൊറിയയിലെ മെത്രാന്മാരോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം കൊറിയൻ കത്തോലിക്കാ മെത്രാൻസമിതിക്ക് മുമ്പെങ്ങുമില്ലാത്തവിധം ഒരു രേഖാമൂലമുള്ള നിവേദനം കൈമാറി.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.ucanews.com/story-archive/?post_name=/1998/07/31/north-korea-catholic-church-asks-southern-church-for-longterm-aid&post_id=11828|title=north korea catholic church asks southern church for longterm aid|access-date=2026-01-22|website=ucanews.com|language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.ucanews.com/story-archive/?post_name=/1999/06/15/south-korea-catholics-continue-to-send-food-aid-to-north&post_id=13830|title=south korea catholics continue to send food aid to north|access-date=2026-01-24|website=ucanews.com|language=en}}</ref> 2000-ൽ, ഉത്തരകൊറിയ സന്ദർശിക്കാൻ സിയോളിലെ സഹായമെത്രാനായ പീറ്റർ കാങ് വൂ-ഇലിനെ അദ്ദേഹം ക്ഷണിച്ചതായി കൊറിയൻ കത്തോലിക്കാ മെത്രാൻസമിതിയിലെ ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥൻ അറിയിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.katolsk.no/nyheter/2000/10/14-0008|title=North Korean Catholic Association Promises To Invite Seoul Bishop|access-date=2026-01-22|website=www.katolsk.no|language=nb}}</ref> [[കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷൻ|കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷന്റെ]] പ്രസിഡന്റ് എന്ന നിലയിൽ, [[ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ|ജോൺ പോൾ]] [[ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ|രണ്ടാമൻ മാർപ്പാപ്പ]]<nowiki/>ന്റെ നിര്യാണത്തിൽ അദ്ദേഹം അനുശോചനം അറിയിച്ചു.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.katolsk.no/nyheter/2000/10/14-0008|title=North Korean Catholic Association Promises To Invite Seoul Bishop|access-date=2026-01-22|website=www.katolsk.no|language=nb}}</ref><blockquote>ദുഃഖവാർത്ത അറിഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് ഞാൻ എന്റെ അഗാധമായ അനുശോചനം അറിയിക്കുന്നു. ജോൺ പോൾ രണ്ടാമന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി നമ്മുടെ രാജ്യത്തെ എല്ലാ കത്തോലിക്കാ വിശ്വാസികളും കുർബാന അർപ്പിക്കുന്നതിനാൽ ഞങ്ങൾ അതിയായ ദുഃഖത്തിലാണ്. പ്യോങ്യാങ്ങിലെ ചാങ്ചുങ് കത്തീഡ്രലിലും രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള ആരാധനാലയങ്ങളിലും ശുശ്രൂഷകൾ നടക്കുന്നു.<ref name=":4" /></blockquote>2014-ൽ, [[ഫ്രാൻസിസ് മാർപ്പാപ്പ|ഫ്രാൻസിസ് മാർപാപ്പ]]<nowiki/>യുടെ [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]]<nowiki/>യിലെ സിയോളിൽ നടന്ന കുർബാനയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഉത്തരകൊറിയൻ കത്തോലിക്കരെ അയയ്ക്കാൻ അദ്ദേഹം വിസമ്മതിച്ചു. അതേ സമയത്ത് അമേരിക്കയും ദക്ഷിണ കൊറിയയും സംയുക്ത സൈനികാഭ്യാസങ്ങൾ ആരംഭിച്ചതായിരുന്നു ഇതിന് കാരണം.<ref>{{Cite news|last=AFP|date=2014-08-06|title=North Korea rejects offer to attend mass given by Pope Francis in Seoul|url=https://www.theguardian.com/world/2014/aug/06/north-korea-rejects-mass-pope-francis-seoul|access-date=2026-01-22|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> ==== റെഡ് ക്രോസ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==== ഉത്തരകൊറിയയിലെ റെഡ് ക്രോസിന്റെ പ്രസിഡന്റായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]]<nowiki/>യ്ക്കും [[ഉത്തര കൊറിയ]]<nowiki/>യ്ക്കും ഇടയിൽ മാനുഷിക സഹായ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും മധ്യസ്ഥതയിലും അദ്ദേഹം പങ്കുവഹിച്ചു.<ref name=":1" /> യു.സി.എ. ന്യൂസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതനുസരിച്ച്, ചാങ് ഉത്തരകൊറിയൻ റെഡ് ക്രോസിന്റെ പ്രസിഡന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും കുടുംബപുനഃസംഗമത്തിനായി 2000-ൽ 100 ഉത്തരകൊറിയക്കാരടങ്ങിയ ഒരു പ്രതിനിധിസംഘത്തെ ദക്ഷിണ കൊറിയയിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=":12">{{Cite web|url=https://www.katolsk.no/nyheter/2000/12/08-0004|title=North Korean Catholic Leader Visits Seoul, Fails To Meet Church Heads|access-date=2026-01-22|website=www.katolsk.no|language=nb}}</ref> ==== ഉത്തരകൊറിയൻ മതനേതാക്കളുടെ കൗൺസിൽ പ്രസിഡന്റ് ==== ഉത്തരകൊറിയയിൽ ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട മതവിഭാഗങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന സംഘടനയായ കൊറിയൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് റിലീജിയനിസ്റ്റ്സിന്റെ പ്രസിഡന്റായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref name=":12" /><ref>{{Cite web|url=https://www.ucanews.com/amp/religious-leaders-visit-north-korea/30615|title=Religious leaders visit North Korea- UCA News|access-date=2026-02-26|website=ucanews.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.asianews.it/news-en/A-Russian-Orthodox-church-goes-up-in-Pyongyang-1608.html?|title=A Russian Orthodox church goes up in Pyongyang|access-date=2026-02-26|last=AsiaNews.it|website=www.asianews.it|language=en}}</ref> ==== കൊറിയകൾ തമ്മിലുള്ള വിനിമയങ്ങളിൽ ഉത്തരകൊറിയൻ കത്തോലിക്കരുടെ പ്രതിനിധി ==== ദക്ഷിണ കൊറിയയിലും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കത്തോലിക്കാ സ്ഥാപനങ്ങളിലും ഉത്തരകൊറിയൻ കത്തോലിക്കരെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. 2000-ൽ അദ്ദേഹം സിയോൾ സന്ദർശിക്കുകയും മാർച്ച് 2-ന് നടന്ന ഒരു കുർബാനയിൽ 16 ഉത്തരകൊറിയൻ കത്തോലിക്കരെ നയിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|last=Staff|first=ZENIT|date=2003-03-13|title=North Korean Catholics Celebrate Their First Official Mass in Seoul - ZENIT - English|url=https://zenit.org/2003/03/13/north-korean-catholics-celebrate-their-first-official-mass-in-seoul/|archive-url=https://web.archive.org/web/20250715020046/https://zenit.org/2003/03/13/north-korean-catholics-celebrate-their-first-official-mass-in-seoul/|archive-date=2025-07-15|access-date=2026-01-22|work=ZENIT - English|language=es-ES|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cath.ch/newsf/coree-du-sud-premiere-participation-a-la-messe-depuis-50-ans-pour-des-nord-coreens/|title=Privés d’eucharistie depuis la partition du pays – Portail catholique suisse|access-date=2026-01-23|website=cath.ch|language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.proquest.com/docview/215327107?&sourcetype=Trade%20Journals|title=Catholics allowed to cross border to attend Mass}}</ref> == ഇതും കാണുക == * [[കൊറിയൻ കാത്തലിക് അസോസിയേഷൻ]] == അവലംബങ്ങൾ == k0lrp0k1i22x5o7qt4jhkshshifkjgq